cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yang Wanli
Yang Wanli (ili Yang Wan-Li) (楊萬里) (Jishui, Jiangxi, 1127–1206) bio kineski pjesnik, poznat kao jedan od "četiri majstora" poezije iz doba dinastije Song. Pjesme potiču iz perioda Južne dinastije Song, kada se dvor - u čijoj je službi bio od polaganja jinshija 1554. godine - nalazio u Hangzhouu. Uglavnom opisuju sitne probleme i zadovoljstva svakodnevnog života.
Ambrozija
Ambrozija se može odnositi na:
Ca' Gianini-Moncecco-Torchio, Sondrio
Ca' Gianini-Moncecco-Torchio je naselje u Italiji u provinciji Sondrio, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 47 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 585 m.
Lichtenberg/Erzgeb.
Lihtenberg je opština u njemačkoj saveznoj državi Saksonija. Jedno je od 61 opštinskog središta okruga Srednja Saksonija. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 2.857 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 14522340.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Srednja Saksonija Lihtenberg se nalazi u saveznoj državi Saksonija u okrugu Srednja Saksonija. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 311 metara. Površina opštine iznosi 33,2 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.857 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 86 stanovnika/km².
Carina (razvrstavanje)
Carina ili Carine može biti:
Forseti (razvrstavanje)
Forseti je izraz koji se najčešće koristi za nordijskog boga, ali i kao:
Carina (razvrstavanje)
ili
Fjalar
Fjalar u nordijskoj mitologiji označava dva pojma:
Fjalar
Fenja i Menja
250px|right|thumb|Fenja i Menja za mlinom
Chipitilte, Cañadas de Obregón
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1762 m.
Fenja i Menja
Fengi i Mengi, odnosno Fenja i Menja su ličnosti iz nordijske mitologije, konkretno Pjesme o Grottiju ili Grottasöngr.
Taj mit/pjesma daju odgovor na pitanje "Zašto je more slano?". Jednom davno, u doba Kralja Frodija, živjela su dva ženska diva koje su radila u mlinu zvanom Grotti. Fengi i Mengi su bile jedina dva živa bića dovoljno jaka da okreću divovski mlinski kamen koji je magično proizvodio hranu i bogatstva za Frodijeve zemlje. Kralj ih je tjerao na naporan rad sa odmorom tako malim da bi im bio dovoljan samo da zapjevaju pjesmu. Jedne noći, ljute i iscrpljene, zapjevale su pjesmu sa magicnom kletvom koja je prouzročila Frodijevu smrt. Zemlja je dobila novog kralja Mysinga koji je natjerao Fengi i Mengi da rade iscrpljujuće kao i prije, ali ovaj put na mrvljenju soli. Namrvile su je toliko da se je cijeli ocean napunio solju.
Galați
Galați čita se Galaci, kod nas znan i kao Galac (njemački: Galatz, turski: Kalas) je grad na istoku Rumunjske od 249,432 stanovnika. On je najveća rumunjska luka na Dunavu i administrativni centar istoimenog okruga (județ) Galați.
Geografske karakteristike
Galați je grad i velika riječna luka na jugoistoku Rumunjske, udaljen oko 190 km sjeveroistočno od Bukurešta. Grad leži u močvarnom kraju od ušća rijeke Siret u Dunav, sve do jugozapadne obale jezera Brateș.
Galati je i pogranični grad, punkt za promet sa Moldavijom. thumb|left|260px| Stara luka na [[Dunavu]]
Historija
Sve do početka 15. vijeka - Galați je bio ribarsko selo, jedan vijek kasnije zabilježen je kao - Schela Galați (schela je stara rumunjska riječ za mjesto gdje se brodovi sidre za utovar i istovar).
Galați je bio važna osmanska luka koje su se oni dočepali početkom 16. vijeka i držali je u svojim rukama do 1829.
1128
Godina 1128. (MCXXVIII) bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju (1. 1. po julijanskom kalendaru).
Galați
Historija
Nakon tog perioda grad se ubrazano razvio u 19. vijeku, naročito u razdoblju od 1837. do 1883. kad je imao status slobodne luke. Današnji Galați je moderan grad, jer je većina njegovih građevina izgrađena nakon teških razaranja u Drugom svjetskom ratu.
Privreda, kultura i transport
U današnjem gradu najznačajniji privredni objekt je tvornica lovačkih aviona, pored toga Galați ima tvornice papira, tekstil, odjeće, obuće i prehrambenih proizvoda, građevinskog materijala i obrade drva. thumb|right|300px| [[Čeličana Mittal Steel]] Galați je i značajni kulturni centar, u njemu djeluje nacionalni teatar, te muzeji umjetnosti, historije i prirodoslovlja.
Univerzitet u Galațiju osnovan je 1948. Od historijskih građevina najvredniji spomenik je utvrđena crkva - Precista (Prečista bogorodica) iz 17. vijeka.
Galați je jedna od najvećih rumunjskih luka za uvoz i vodeća za izvoz drva. Tu se nalazi i najveće rumunjsko brodogradilište. Pored toga Galați ima tvornice kemikalija, tekstila, prehrambenih metalnih proizvoda i građevinskog materijala.
Tokom 1970-ih u Galațiju je izgrađena najveća rumunjska željezara i čeličana Sidex, koja je danas vlasništvo indijskog Mittal Steela.
Forseti
Forseti je ličnost iz nordijske mitologije koja se opisuje kao bog pravde i meditacije, odnosno sin Baldera i Nanne.
Fensalir
Fensalir u nordijskoj mitologiji označava Friggine dveri u Asgardu.
Opština Cetariu, Bihor
Cetariu je opština u Rumuniji u okrugu Bihor.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 189 m.
Očist
Očist (lat. Sideritis), rod vazdazelenih trajnica, polugrmova i grmova iz porodice medićevki (Labiatae), rasprostranjen po Mediteranu, Makaroneziji, srednjoj Europi i dijelovima zapadne azije. Preko 180 priznatih vrsta. U Hrvatskoj raste nekoliko vrsta, to su planinska očist ili gorski očist (S. montana) sa podvrstom trociepni očist (S. montana subsp. montana) i sredozemni očist ili rimska očist (S. romana) sa podvrstom grimizni očist (S. romana subsp. purpurea)
Ovaj rod poznat je u stranim jezicima kao planinski čaj i pastirski čaj. Vrsta S. scardica je veoma popularan u Grčkoj, Turskoj, Albaniji, Kosovu, Bugarskoj i Republici Makedoniji za pripremu čajeva kao i zbog svojih aromatskih osobina u lokalnim kuhinjama. Biljni čaj obično se priprema kao izvarak a zatim često poslužuje sa medom i limunom.
Gabino Montes López, Acuña
Gabino Montes López je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Acuña.
Pachao, Balleza
Pachao je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Balleza.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2257 m.
Totea, Licurici
Totea je naselje u Rumuniji u okrugu Gorž u opštini Licurici.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 868 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 281 m.
Operacija Zeleni put II
Operacija Zeleni put II je bila nemačka operacija borbi za komunikacije Višegrad - Sarajevo novembra 1944. Nadovezuje se na Operaciju Zeleni put I kojom je vršen proboj Armijske grupe E kroz Sandžak krajem 1944. "Zeleni put" je predstavljao liniju izvlačenja nemačke vojske iz Grčke na pravcu: Kosovska Mitrovica — Novi Pazar — Prijepolje — Priboj — Višegrad.
Za otvaranje pravca od Sjenice preko Prijepolja i Višegrada prema Sarajevu, komanda Armijske grupe "E" formirala je posebnu borbenu grupu "Šojerlen" u čijem su sastavu bila tri puka (ukupno devet bataljona), dva železnička bataljona i dve protivavionske baterije. Štabu te borbene grupe (koja je naziv dobila po prezimenu njenog komandanta), 21. oktobra su potčinjeni Srpski udarni korpus, Ruski zaštitni korpus, borbeni ešeloni komande Armijske grupe "E", borbena grupa "Furman" i tvrđavski pionirski štab br. 2.
Prednji delovi borbene grupe "Šojerlen" izbili su, 11. novembra, u Višegrad i uhvatili vezu s 7. SS dopunskim bataljonom koji je stavljen pod komandu štaba te grupe. Već sutradan je komanda Armijske grupe "E", kojoj je borbena grupa "Šojerlen" bila neposredno potčinjena, odobrila i u svom dnevniku zabeležila njene namere "... da sa jakim delovima što brže prodre na zapad. Cilj je da se što pre zauzme Rogatica i Podromanija, kao i prevoji na potezu "crnog puta", koji ima odlučujući značaj, kao i da se taj put otvori za transportovanje opreme za vazdušno izviđanje i drži u rukama za naša dalja kretanja u rejon Sarajeva..."
Angažovane snage i planovi
"Prethodnica Šojerlen" imala je preko 10.000 ljudi, i delovala je u sadejstvu sa nemačkim i ustaškim jedinicama iz Sarajeva, Sokolca i Rogatice. Naspram ovim snagama stajala je 27. divizija NOVJ sa oko 2.500 boraca.
U skladu sa instrukcijama Vrhovnog Štaba i štaba Trećeg udarnog korpusa NOVJ, i s obzirom na odnos snaga, štab Trećeg korpusa naredio je svojim jedinicama da se rasporede tako "da sve brigade zajedno čine jednu veliku dubinsku zasjedu na komunikaciji Sokolac - Rogatica - Višegrad". Štab divizije nameravao je da se koristi manevrom, posedanjem prirodnih otpornih tačaka, utvrđivanjem, zarušavanjem saobraćajnica i bočnim napadima u cilju zaustavljanja protivnika.
Prva na pravcu nastupanja "Prethodnice Šojerlen" nalazila se 16. muslimanska brigada. Tih dana je zahladnelo i napadao je dubok sneg. U svim brigadama je bio velik broj bosih boraca i sa slabom odećom i obućom. Zbog toga su i bataljoni 16. brigade morali da se razmeste po selima (koja su bila većim delom popaljena i napuštena), udaljenim 1,5 -{km}- vazdušne linije od druma. Kontrola puta je vršena isturenim zasedama. One su imale zadatak - kada neprijatelj krene iz Višegrada - da prihvate borbu i prisile ga da se razvije kako bi bataljoni mogli izaći na predviđene položaje. Plan je bio da borbu prvi prihvati 1. bataljon na Sjemeću i omogući 2. i 3. bataljonu da se razviju na pripremljenim položajima na Malom Tmoru (k. 1249), iznad sela Strmac, i na brdu Ravne (k. 1147). Kada neprijatelj izbije u visinu tih položaja, ti bataljoni bi ga napali u bok, a 1. bataljon iz pozadine. Za to vreme je 4. bataljon trebalo da im obezbeđuje leđa od prodora ustaša iz Rogatice i ujedno da bude i brigadna rezerva.
Borbe između Višegrada i Rogatice 14-16. novembra
Izjutra 14. novembra krenula je prethodnica borbene grupe "Šojerlen" iz Višegrada. Bio je to jedan ojačani bataljon ("Šluterbah", nazvan po svom komandantu). Oko podne su njegovi prednji delovi upali u zasedu 1. bataljona, koja ih je zaustavila i prisilila da se razviju. Uskoro je stigla i glavnina tog bataljona i prihvatila borbu. Nadmoćniji nemački bataljon, podržan artiljerijom, nastavio je prodor drumom, ali je pri tome bio pritisnut pokretom i vatrenim dejstvom jedinica 1. bataljona. Čelna grupa, u kojoj je bilo nekoliko bornih kola, zaustavljena je ispred prepreka ispod Malog Tmora, gde su je čete 2. i 3. bataljona dočekale koncentričnom vatrom sa bliskog odstojanja (50 do 100 metara). Uz drum bilo je raspoređeno nekoliko protivtenkovskih pušaka, a na vatrenom položaju bio je i brigadni pt top 47 -{mm}-. Do pada mraka se vodila žestoka borba duž druma od Sjemeća do sela Strmac. Pojedini položaji oko puta su po nekoliko puta prelazili iz ruke u ruku. Na kraju je nemački bataljon bio prisiljen da se povuče do Sjemeća. U toku noći je glavnina 16. brigade izvršila dva napada s ciljem da razbije nemačku grupu na Sjemeću i da je odbaci do Višegrada. Oba put je uspevala da sabije nemačke jedinice na drum, ali je tu dočekivana snažnom bliskom vatrom, naročito iz malokalibarskih protivavionskih topova (tzv. flakova), zastajala, najviše zbog moralnog dejstva njihove vatre na borce, jer se oni do tada nisu susreli sa rafalnom topovskom vatrom.
U svanuće 15. novembra štab 16. brigade je naredio da se prekine napad, ali da se bataljoni zadrže u neposrednom dodiru sa neprijateljem, da ga sprečavaju da opravlja drum i sklanja prepreke, i da predah iskoriste da srede jedinice, popune ih municijom i doture im topli obrok. Posle tog zatišja, u kojem su se i Nemci ograničili na odbranu, glavnina 16. brigade je posle podne ponovila napad. Šumom pokriveno zemljište je omogućavalo da se borba vodi na odstojanju 30 do 50 metara. U presudnom trenutku na je bojište stigla nova kolona od Višegrada. Bila je to borbena grupa formirana od ranijeg Ruskog zaštitnog korpusa. Podržana jakom artiljerijskom vatrom, zaustavila je napad 16. brigade i odmah prešla u protivnapad u zahvatu druma. Štiteći se jakim pobočnicama, njena glavna kolona, na čijem su čelu bili tenkovi i borna kola, postepeno je prodirala, savlađujući i raščišćavajući prepreke na putu. Oko njih i pojedinih položaja na Ravni (k. 1147) i Malom Tmoru (k. 1249) došlo je do pojedinačnih žestokih okršaja. Neke od njih su više puta zauzimale neprijateljeve i povraćale jedinice 16. brigade. Jedinice 16. brigade uspele su da direktnom vatrom pt topa i pt pušaka izbace iz borbe nekoliko tenkova i bornih kola. Međutim, i pored snažnog otpora, pešadijski delovi su iz glavne kolone i desne pobočnice odbacili bataljone 16. muslimanske brigade s druma i uveče nastavili prodor ka Rogatici. Motorizovani delovi su, međutim, ostali na drumu, jer za tako kratko vreme nisu mogli da otklone rušenja i prepreke na njemu.
Posle četrdesetočasovne borbe, u kojoj je imala 5 mrtvih, 5 nestalih i 25 ranjenih boraca i rukovodilaca, 16. brigada se povukla na položaje 1,5-2 -{km}- severno od druma Višegrad - Rogatica. Za to vreme su njeni bataljoni uništili 15 kamiona i oštetili 10 tenkova ili bornih kola i drugih motornih vozila, a zarobili su 5 neprijateljevih vojnika. Neprijateljevi gubici u mrtvim i ranjenim su procenjeni na 130 do 250 vojnika, podoficira i oficira
Dok je tekao napad od Višegrada, 19. birčanska brigada je uspešno suzbijala ispade iz Sokolca, a 20. romanijska i 4. bataljon 16. muslimanske brigade su, pritiskom prema Rogatici, sprečili ustaše da iz tog uporišta ugroze pozadinu glavnine 16. brigade na višegradskom drumu.
Borbe između Rogatice i Sarajeva 17-21. novembra
U podne 16. novembra štab 27. divizije izdao je novu zapovest za dejstva protiv nemačkih snaga koje su se probile u Rogaticu. On je pozitivno ocenio protekle borbe 16. brigade, istakao da jačina "neprijatelja koji nadire iz Višegrada još nije utvrđena usljed stalnog pridolaska pojačanja" i izneo pretpostavku "da se radi o probijanju jačih neprijateljskih snaga koje su iz sastava onih nemačkih opkoljenih divizija sa prostora Sandžaka i jugozapadne Srbije". Njegov plan je bio da "hvatajući neprijatelja u procjep na komunikaciji... Rogatica - Sokolac, uništavamo njegove kolone u povlačenju, i da ga neprekidno i uporno razvijamo za borbu, usporavajući mu probijanje, kako bi na taj način omogućili uspješno izvođenje strateškog plana naše vrhovne komande..." U duhu te zamisli, naredio je 19. birčanskoj i 20. romanijskoj brigadi da iz svojih rejona pređu u napad na neprijatelja čim krene iz Rogatice drumom prema Sokolcu, i to prva sa severne, a druga - sa južne strane, a 16. muslimanskoj - da razvije dva bataljona na liniji selo Gučevo - Goletica (trig. 1011) radi pritiska na neprijatelja istočno i zapadno do Rogatice, a glavninu da povuče u pozadinu, u sela Oškoplje i Dumanjići, radi odmora, sređivanja i priprema za napad u leđa neprijatelju kada se bude probijao iz Rogatice.
Kada su, uveče 15. novembra, pešadijske jedinice čelnih delova borbene grupe "Šojerlen" izbile u Rogaticu, tu su morale zastati ne samo zbog predaha i priprema za dalje prodiranje, nego i zbog toga da sačekaju svoju glavninu koja je stajala na višegradskom drumu ili u Višegradu, jer je i u toku 16. novembra morala sklanjati prepreke i zatrpavati rovove na putu ili praviti obilaske radi prolaza motorizovanih delova.
Svakodnevno izveštavan o toku borbi na drumu od Višegrada ka Rogatici, štab 3. korpusa je, 17. novembra, tražio na osnovu zahteva štaba 27. divizije od Vrhovnog štaba da se hitno bombarduju nemačke snage u Višegradu, Rogatici i Sokolcu.
Poučena iskustvom iz borbi od Višegrada do Rogatice, kada je njena glavnina nastupala drumom sa relativno slabim bočnim obezbeđenjima, grupa "Šojerlen" je u probijanju od Rogatice ka Sokolcu isturio i s jedne i s druge strane jake pobočnice i na važnijim topografskim tačkama postavljao stalne posade koje su zatvarale prilaz drumu. Njeni prednji delovi krenuli su iz Rogatice izjutra 17. novembra. Glavnina je nastupala drumom, a pobočnice visovima levo i desno od puta.
Prvi dan nastupanja završen je bez ikakvog uspeha, jer su jedinice 20. romanijske brigade i bataljon 16. muslimanske brigade zaustavile grupu "Šojerlen" i prisilile ja da se povuče u Rogaticu. Istovremeno je i 19. birčanska brigada odbacila delove 1. ustaške brigade koji su iz Sokolca i Podromanije pošli u susret čelnim jedinicama grupe "Šojerlen". Sutradan je napad obnovljen. Ovaj put prethodnica je čekala da pobočnice potisnu delove 20. romanijske brigade koji su sa Oble glave (k. 831) i k. 910, s južne strane druma, kontrolisali serpentine kod sela Kovanja, i bataljon 16. brigade koji je isto činio od sela Gučeva i Srednice (k. 952). U toku dana su ti položaji nekoliko puta prelazili iz ruke u ruku. Kada je pala noć, neprijatelj se nije povukao u Rogaticu nego je ostao na drumu i na visovima oko njega, koje je zauzeo predveče kada je u borbu uveo i oba ustaška bataljona iz Rogatice. Tog dana (18. novembra) nemačka komanda Jugoistoka je u svoj ratni dnevnik zabeležila i sledeće: "Čelni odredi štaba 'Šojerlen' stigli su u Kovanj (6 -{km}- severozapadno od Rogatice). Uzvišenja koja se tamo nalaze sa obje strane puta drže bande u svojim rukama."
Položaj grupe "Šojerlen" se pogoršavao i zbog uspešnog dejstva savezničke avijacije, koja je 19. novembra gađala most i skele u Višegradu. S obzirom na nastalu situaciju zastoja u Višegradu i kod Rogatice, komanda Armijske grupe "E" je, 19. novembra, rešila da zaustavi pokret 34. armijskog korpusa sa Kraljevačkog mostobrana prema Višegradu, da njime otvori novi put od Užica prema Zvorniku, i da radi izvlačenja čelnih jedinica borbene grupe "Šojerlen" 5. SS korpus odmah uputi iz Sarajeva jednu motorizovanu borbenu grupu s tenkovima.
Presudne borbe 19-20. novembra
Ta odluka da se noću (19. na 20. novembra) produži borba bila je plod dobrog praćenja i osećanja situacije. Borbena grupa "Šojerlen" je 19. novembra zapala u teškoće. Stajala je ugrožena na putu prema Sokolcu. Komanda Grupe armija "E" je tog dana u svom ratnom dnevniku zabeležila: "... čela napadnutih jedinica i dalje vode teške borbe na visovima s obe strane puta 8 -{km}- severozapadno od Rogatice..." .
Za predviđeni napad 19. novembra u 18 časova 27. divizija NOVJ je angažovala sedam bataljona: jedan iz 19. brigade, dva iz 16. i četiri iz 20. brigade. Svi su u osnovi napadali istim pravcima kao tog i prethodnog dana. Izmena je izvršena samo na pravcu Gučevo - Srednica, gde je u borbu ubačen još jedan bataljon 16. brigade. Glavnina 19. brigade i dalje je bila na obezbeđivanju napada od Sokolca, a bataljon 16. brigade koji je držao položaje prema Rogatici dobio je zadatak da sa Goletice tokom noći izvrši demonstrativni napad na Rogaticu.
U noćni napad 19/20. novembra gotovo sve jedinice 27. divizije prešle su iz neposrednog dodira s neprijateljem. Ponovo im je pošlo za rukom da zbace njegova obezbeđenja oko puta, a mestimično i da izbiju na drum. Nekoliko sati se vodila ogorčena borba sa naizmeničnim povlačenjima i napredovanjem. Grupa "Šojerlen" se jakom vatrom i protivnapadima trudila da sačuva vezu između svojih delova i da ne dozvoli presecanje. Imajući u vidu da je nemačka kolona ostala bez bočnih obezbeđenja, štab 27. divizije je odlučio da se borba produži i po danu. U toku tog prepodneva su jedinice 20. romanijske i 16. muslimanske brigade na više mesta, između Kovanja i Han-Rudine, izbile na drum i presekle kolonu. Međutim, taj značajan taktički uspeh nije se mogao dalje razviti, pa ni održati, jer brigade i divizija nisu imali rezervi. Nemci su protivnapadima svojih jedinica u koloni i pristiglih pojačanja iz Rogatice, uz snažnu podršku artiljerije, odbacili delove tih brigada sa ceste.
Kada je borba bila na vrhuncu, negde oko podne 20. novembra, saveznička avijacija bombardovala je Rogaticu i deo neprijateljeve kolone između Han-Rudina i Han-Stjenica. To prvo neposredno sadejstvo savezničkih aviona izazvalo je oduševljenje među jedinicama i podstaklo ih, iako su borci bili na kraju snaga od umora i nespavanja, da još neko vreme izdrže u pokušajima da razbiju nemačku grupaciju. Ono je bilo podstrek i glavnini 19. birčanske brigade da produži upornu odbranu protiv borbene motorizovane grupe 5. SS korpusa koja je, s delovima 1. ustaške brigade, napadala od Sokolca i Podromanije u susret čelu grupe "Šojerlen".
Da bi olakšao proboj od Rogatice ka Sokolcu, štab 5. SS korpusa je posle podne 20. novembra, uputio deo snaga iz Rogatice i iz doline Prače u pozadinu 20. brigade. Zbog toga je njena glavnina bila prisiljena da se u toku noći prebaci severno od druma Rogatica - Višegrad, na prostoriju između 19. i 16. brigade.
Oko 17 časova, "neprijatelj je uspio da izvrši proboj naših položaja kod Rabra - Han-Stjenice i da se probije ka Sokocu. Pri tome mu je najviše pomogao ustaški garnizon iz Sokoca koji je stalno udarao u leđa našim snagama. Premorene dugim i napornim borbama (a stanje municije svedeno na minimum), naše brigade bile su odbačene neposredno od ceste i neprijateljske pobočnice čvrsto su nasjele na kose oko ceste, a celu noć 20/21. neprijateljska motorizacija prolazila je cestom Sokolac - Crvene Stijene".
Uveče 20/21. novembra je drum Višegrad - Sarajevo bio na celoj dužini pod nemačkom kontrolom, koja, međutim, te noći nije bila potpuna i stalna, jer se glavnina 20. romanijske brigade bez borbe i gubitaka prebacila preko njega.
Situacija posle proboja grupe "Šojerlen" u Sarajevo
Narednih dana 27. divizija NOVJ držala je deo snaga u zasedama na saobraćajnici i u borbama sa obezbeđenjima, dok je drugi deo povučen radi odmora i popune. Od 26. novembra sve brigade divizije ponovo su izvodile napade na saobraćajnicu, od kojih je najuspešnija bila zaseda na Sjemeću 27. novembra.
Franangr
Franangr u nordijskoj mitologiji označava vodopad gdje se Loki krio od drugih bogova prerušen u lososa.
Congregación de Jaimez, Tula
Congregación de Jaimez je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Tula.
Malbarisco, Tlacoachistlahuaca
Malbarisco je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Tlacoachistlahuaca.
Congregación de Jaimez, Tula
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 163 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1344 m.
Malbarisco, Tlacoachistlahuaca
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 73 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1071 m.
Marsiglia, Genoa
Marsiglia je naselje u Italiji u provinciji Genoa, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 55 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 565 m.
Pallavicino, Alessandria
Pallavicino je naselje u Italiji u provinciji Alessandria, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 48 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 714 m.
Villa Valenti, Lucca
Villa Valenti je naselje u Italiji u provinciji Lucca, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 15 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 59 m.
Springfield, Virginia
Springfild je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Virdžinija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 30.484, što je 67 (0,2 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Conqueyrac
Konkerak je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Gar koja pripada prefekturi Vigan.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 122 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 4 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 27,18 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 160 metara (maksimalnoj 368 m, a minimalnoj 100 m).
El Gusano, Poncitlán
El Gusano je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Poncitlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 44 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1546 m.
Plan Mamey, Tlacoachistlahuaca
Plan Mamey je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Tlacoachistlahuaca.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 73 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1215 m.
El Crucero, Santa María Tlahuitoltepec
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 26 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2446 m.
Čestin
Čestin može biti:
ili
La Pimienta, Tamazunchale
La Pimienta je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Tamazunchale.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 158 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 214 m.
Atacama (regija)
Karakteristike
Atacama ima površinu od 75,176 km², na kojoj živi 314,709 stanovnika.
Regija je administrativno podjeljema na tri provincije Chañaral, Copiapó i Huasco.
Mio figlio Nerone
Mio figlio Nerone, također poznat i pod naslovom Les Week-ends de Néron je italijansko-francuska filmska komedija snimljena 1956. u režiji Stenoa. Naslovni protagonist, čiji lik tumači Albert Sordi, je rimski car Neron, a radnja prikazuje njegovu vladavinu kao seriju komičnih nesporazuma sa majkom Agripinom (koju tumači Gloria Swanson), savjetnikom Senekom (koga tumači Vittorio De Sica) i ljubavnicom Popejom (koju tumači Brigitte Bardot). Mio figlio Nerone je originalno zamišljen kao ozbiljan historijski spekatkl nalik na one kakve je Hollywood tada snimao u rimskom studiju Cinecitta, ali je tokom snimanja - koje su obilježile svađe Glorije Swanson sa režiserom - odlučeno da se umjesto toga napravi njihova parodija.
Ureus
Ureus (starogrčki:οὐραῖος, ouraîos=na svom repu), staroegipatski: jꜥrt) ili uspravljena kobra bio je jedna od važnijih faraonskih insignija u Antičkom Egiptu.
Najčešće je prikazivan na faraonskoj kruni, kao simbol legitimiteta njegove vlasti.
Karakteristike
Orginalno ureus je bio simbol boginje zaštitnice Donjeg Egipta - Vadžet. Za koju se vjerovalo da ima lik kobre, a imati je na kruni značilo je dobiti njezinu zaštitu od neprijatelja, kao i moć da se vlada nad čitavim Donjim Egiptom. U periodu ujedinjenje zemlje - ureus je spojen sa supom - simbolom zaštitnice Gornjeg Egipta boginjom - Nekbet. Zajedno su ta dva bića postala - nebti, jedno od pet titularnih faraonskih imena (prevedeno dvije dame) zaštitnice faraona.
Kad su faraoni postali manifestacija boga sunca Ra, raširilo se vjerovanje da ureusi pljuju otrov ili rigaju vatru na faraonove neprijatelje da ga zaštite. Ureus je često prikazivan omotan oko sunčeva diska, kog nosi Ra. U skladu s tim ureusi su postali oči boga Ra, pa su bili povezani sa boginjama koje su radile slične stvari, uključujući Hator, Izidu, Nekbet, Sekmet, Vadžet i Bast. U pojedinim periodima duge egiptske historije ureusi su postali poznati i kao Mjesečevo oko, ili; Oko Hator, Oko Horusa i Oko Ra, što je zavisilo o vremenu kad je to bilo u modi. Isto tako ureusi su bili povezani i sa drugim boginjama kao što je Neit ili Ma'at.
Kako je ureus oduvijek bio faraonski simbol, postao je povezan sa bogovima vladarima Egipta, tako se u nekim scenama mogu vidjeti Horus i Set kako nose - ureus.
Po jednoj od mitoloških priča - porijeklo ureusa povezano je sa bogom Ra. Vjerovalo se da je Izida stvorila prvog ureusa, kog je napravila od zemljine prašine i Raove pljuvačke (sunčevih zraka). Boginja ga je iskoristila da osigura egiptski tron za svog supruga Ozirisa.
Najpoznatiji ureus je onaj Senusreta II izrađen od zlata sa crnim očima od granita, tamnoplavom glavom od lapis lazulija i umetcima od karneola i tirkiznom kapom. Dimenzije tog ureusa od vrha do dna su 6,7 cm.
Jedini poznati ureus pronađen zajedno s pokopanim faraonom bio je onaj pronađen kod Tutankhamona. To su bila dva zlatna ureusa za koja se pretpostavlja da su prenošeni od jednog do drugog faraona.
Hijeroglifi ureusa, imaju nekoliko tipova interpretacija, pa se mogu odnositi na svećenicu, boginje poput Menhit i Izide ili njihovo svetište.
Durant, Oklahoma
Durant je grad u američkoj saveznoj državi Oklahoma.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 15.856, što je 2.307 (17,0 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Les Grandes Manoeuvres
Les Grandes Manœuvres je francuski igrani film snimljen 1955. u režiji Renéa Claira, poznat kao njegovo prvo ostvarenje u boji. Radnja, inspirirana legendom o Don Juanu, se odigrava u francuskom garnizonskom gradu u ljeto 1913. godine. Protagonist, čiji lik tumači Gérard Philipe, je konjički oficir poznat po reputaciji neodoljivog zavodnika, i koji je nastoji potvrditi prihvativši okladu da može zavesti prvu ženu koju sretne, pri čemu izbor pada na vlasnicu lokalne trgovine (čiji lik tumači Michèle Morgan).
Clair je film u boji namjeravao snimiti još od kraja 1930-ih, ali su ga u tome, osim rata i drugih okolnosti, priječio i stav da "film mora predstavljati otklon od stvarnosti". Zbog toga su Les Grandes Manœuvres namjerno učinjeni sličnim crno-bijelom filmu, prije svega zbog korištenje sivih, crnih ili bijelih kostima i rekvizita, odnosno izbjegavanju svih jarkih boja. Inspiraciju je, pak, Clair pronašao u vlastitom djetinjstvu, odnosno odrastanju u garnizonskom gradu i slušanju priča o zavodničkim pothvatima konjičkih oficira. U film je uložen veliki drug da se, sa velikom dozom nostalgije, rekreira svijet Belle Epocquea, odnosno idilični ugođaj prije Prvog svjetskog rata. Kritičarima je, pak, upalo u oči da Les Grandes Manœuvres predstavlja prvi Clairov film koji nije završio hepi endom. Premijerno je prikazan u Moskvi kao dio francuske kulturne promocije, a potom u francuskim kino-dvoranama. Sam Clair ga je smatrao svojim najboljim poratnim filmom, ali su ga kritičari okupljeni u pokret Novog vala držali oličenjem svega izvještačenog i prevladanog u tadašnjoj francuskoj kinematografiji.
La Espiga, Acuña
La Espiga je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Acuña.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 302 m.
Lichtentanne
Lihtentane je opština u njemačkoj saveznoj državi Saksonija. Jedno je od 33 opštinska središta okruga Cvikau. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 6.921 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 14524170.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Cvikau Lihtentane se nalazi u saveznoj državi Saksonija u okrugu Cvikau. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 329 metara. Površina opštine iznosi 27,3 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 6.921 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 253 stanovnika/km².
Via Peschiere, Treviso
Via Peschiere je naselje u Italiji u provinciji Тревизо, u regiji Венето.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 20 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 10 m.
Čardak (razvrstavanje)
Čardak može da bude:
ili
Prevlaka (tehnologija)
Prevlaka označava sloj materijala koji je prirodnim ili umjetnim putem stvoren na površini, ili je nanešen nekim postupkom na strukturno različiti osnovni materijal u svrhu ispunjavanja odgovarajućih tehnoloških i dekorativnih svojstava. Svrha je zaštitnih prevlaka i premaza da dovoljno dugo štite konstrukcijski materijal na koji su nanesene od štetnih utjecaja okoline, to jest od trošenja korozijom, abrazijom, erozijom ili kavitacijom, od pojava zamora, pukotina, loma i puzanja, od bubrenja i izluživanja, razaranja biološkim čimbenicima, oštećivanja svjetlošću ili toplinskim zračenjem i tako dalje. Zaštitna funkcija prevlaka i premaza ostvaruje se prvenstveno odvajanjem materijala podloge od okoline, pa one same moraju biti dovoljno postojane i trajne u uvjetima korištenja. Stoga je najvažnije tehničko svojstvo prevlaka i premaza njihova trajnost, to jest vijek trajanja. Za takozvanu trajnu zaštitu u tijeku korištenja traženi vijek trajanja se mijenja do 10 godina. Samo za takozvanu privremenu zaštitu, to jest za međuoperacijsko, prijevozno, skladišno i sezonsko konzerviranje, trajnost prevlake je od 0,5 do 2 godine.
Mnogim prevlakama osnovna svrha nije zaštita materijala, već poboljšanje estetskog izgleda (dekorativne prevlake) ili promjena električnih, toplinskih, optičkih i drugih svojstava površine konstrukcije (funkcionalne prevlake). Neke se prevlake i premazi primjenjuju u svrhu popravka pohabanih ili škartnih dijelova povećanjem dimenzija do propisanih vrijednosti (reparaturne prevlake). Treba naglasiti da je i za te prevlake vrlo značajna njihova trajnost, pa prema tome i zaštitna uloga, budući da bi bez nje svi ostali korisni učinci nanošenja prevlaka i premaza bili kratkog vijeka. .
Podjela prevlaka
Prevlake za zaštitu od korozije mogu se podijeliti na metalne prevlake, konverzijske prevlake i nemetalne prevlake.
Metalne prevlake
Metalne prevlake sa stanovišta zaštite od korozije mogu biti: plemenite prevlake (katodne) i žrtvovane prevlake (anodne).
Plemenite prevlake
Plemenite prevlake su prevlake metala čiji je elektrodni potencijal u promatranim uvjetima pozitivniji od elektrodnog potencijala metala koji se zaštićuje. Ovdje spadaju na primjer prevlake od nikla, srebra, bakra, olova i kroma na čeliku.
Žrtvovane prevlake
Prevlake metala čiji je elektrodni potencijal u promatranoj sredini negativniji od elektrodnog potencijala metala koji se zaštićuje, nazivaju se žrtvovane prevlake. To su na primjer prevlake cinka, kadmija, aluminija na čeliku.
Frey
250px|thumb|right|Nordijski bog Frey
Frey ili Freyr je u nordijskoj mitologiji sin Niorda i njegove sestre Nerthus. Opisuje se kao vladar kiše, sunca, bogatstva, stvaranja te bog iz Vanira. Također se opisuje kao brat blizanac Freye, te bog mira, plodnosti i vremena.
Njegova žena je Gerd (Gerda), divkinja u koju se je zaljubio nakon što ju je skrivečki promatrao sa Odinove visoke stolice. Dao je svoj mač slugama kao nagradu ako mu dovedu Gerdu. Rezultat toga je da Frey neće imati oružje u bitci Ragnarok i morati će se boriti protiv Surtra samo rogom. Frey ima brod, Skidbladnir, koji se može sklopiti i nositi.
Šljuke (razvrstavanje)
Šljuke može da znači:
Chahueachi, Balleza
Chahueachi je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Balleza.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2334 m.
Štitari (razvrstavanje)
Štitari može biti:
El Rodeo, Cañadas de Obregón
El Rodeo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Cañadas de Obregón.
Ca' Pavadri, Sondrio
Ca' Pavadri je naselje u Italiji u provinciji Sondrio, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 848 m.
Copiapó (provincija)
Copiapó punim imenom Provincia de Copiapó je jedna od 56 provincija na koje je Čile administrativno podjeljen, ona je jedna od tri provincije Regije Atacama.
Karakteristike
Provincija se prostire na sjeveru Čilea, po planinama Anda na površini od 32,539 km² u kojoj živi 205,504 stanovnika.
Administrativni centar provincije je grad Copiapó u kom živi 150,962 stanovnika
The Saint (filmska serija)
Prvi film iz serije The Saint in New York je snimljen 1938. godine te se temeljio na Charterisovom istoimenom romanu koji je bio postigao uspjeh u SAD nekoliko godina ranije. Naslovni lik je tumačio Louis Hayward, a uz njega se pojavio i Jonathan Hale kao inspektor Henry Farnack, američki ekvivalent britanskog lika glavnog inspektora Clauda Eustecea Teala.
Film je doživio uspjeh, i RKO je brzo počeo snimati nastavke. Oni su se ponekad temeljili na Charterisovim objavljenim tekstovima, a ponekad na sinopsisima koje je Charteris dostavljao studiju. U drugom filmu je ulogu Sveca preuzeo George Sanders te nastupao u još četiri filmova, sve dok ga RKO nije angažirao u novoj seriji The Falcon, od koje su načinili kopiju Sveca.
Godine 1941. je naslovnu ulogu preuzeo Hugh Sinclair koji će kao Templar nastupati u još dva filma - The Saint's Vacation i The Saint Meets the Tiger. Međutim, kada se u junu 1941. završilo snimanje The Saint Meets the Tiger, nastao je veliki spor između Charterisa i RKO oko predstojećeg filma The Gay Falcon iz serije The Falcon, a koji se trebao prikazati u oktobru. Charteris je tvrdio da to predstavlja povredu autorskih prava, s obzirom da je RKO-va verzija naslovnog lika The Falcon bila očita kopija njegovog lika, kao i da je glumac koji je utjelovio u Sveca u pet od sedam filmova u novom filmu to učinio još očiglednijim.
Sudski spor je prisilio RKO da odgodi prikazivanje filma. On je nije riješen sve do 1943. godine kada je RKO autorska prava predao studiju Republic Pictures, dok je distribuciju u UK preuzela tamošnja podružnica RKO-a (kao što je bilo originalno zamišljeno). Film je iste godine prikazan u obje zemlje 1943.
1930-ih je RKO također bio otkupio prava za ekranizaciju romana Saint Overboard, ali film nije nikada produciran.
Deveti film pod naslovom The Saint's Return (u SAD prikazan kao The Saint's Girl Friday) je snimljen godine 1953. sa Louisom Haywardom koji se ponovno pojavio u ulozi Sveca, te se ponekad smatra nastavkom RKO-ve serije. Međutim, njega je producirao britanski studio Hammer Film Productions i to temeljem posebnog sporazuma između Hammera i Chaterisa, kojim je Charteris dobio postotak od zarade filma. RKO je u tome sudjelovao jedino kao distributer za američko tržište.
Antorcha Campesina, Tijuana
Antorcha Campesina je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Tijuana.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 480 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 153 m.
Frigg
Frigg, Frigga, Frija ili Fricka je u nordijskoj mitologiji boginja neba, kćerka Fjorgyne, boginje zemlje. Frigga je Odinova žena, majka Baldera i Hotha. Zaštitnica je braka i majčinstva. Frigga zna sudbinu svakog bića, ali ju nikad ne otkriva. Kao Odinova žena bila je poznata i pod imenom Kraljica nebesa. Središnje je božanstvo Asgarda gdje se nalazi i njena dvorana Fensalir ("vodene dvorane").
Châtillon-en-Bazois
Šatijon an Bazoa je naselje i opština u istočnom delu centralne Francuske u regionu Burgonja, u departmanu Nijevr koja pripada prefekturi Šato Šenon (grad).
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1056 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 54 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 19,26 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 232 metara (maksimalnoj 282 m, a minimalnoj 224 m).
Čovječja evolucijska genetika
Čovječja evolucijska genetika je znanstvena disciplina koja proučava razlike među ljudskim genomima, evolucijsku prošlost koja je dovela do tih razlika, i njene učinke u sadašnjosti. Razlike među genomima različitih ljudi imaju antropolške, medicinske i forenzičke implikacije i primjenu. Podaci o genetskom ustroju mogu dovesti do važnih spoznaja na području čovječje evolucije.
Podrijetlo majmuna
Biolozi klasificiraju čovjeka, zajedno s nekoliko drugih vrsta, među velike čovjekolike majmune (vrste porodice Hominidae). Hominidae obuhvaćaju dvije različite vrste čimpanzi (bonobo, Pan paniscus, i obična čimpanza, Pan troglodytes), dvije vrste gorila (zapadni gorila, Gorilla gorilla, i istočni gorila, Gorilla graueri) i dvije vrste orangutana (bornejski orangutan, Pongo pygmaeus i sumatranski orangutan, Pongo abelii).
Majmuni pak pripadaju redu primata koji obuhvaća oko 400 vrsta. Podaci iz mitohondrijskog DNK (mtDNK) i jezgrenog DNK (nDNK) dokazuju da primati spadaju u nadred Euarchontoglires, zajedno s glodavcima, dvojezupcima, kožuškarima i tupajama. To je dodatno podržano prisutnošću kratkih razbacanih elemenata (eng.: short interspersed nuclear elements - SINEs) sličnih Alu sekvencijama DNK koje se mogu naći samo u pripadnika Euarchontoglires.
Kladistika
Čimpanze i čovjek spadaju u različite rodove, prikazane crvenom bojom. Formiranje vrsta i podvrsta je također prikazano, dok je formiranje rasa prikazano zelenim pravokutnikom na desnoj strani (prikazan je vrlo pojednostavljena čovječja filogenija). Okomite udaljenosti nemaju značenje u ovom dijagramu.
Specijacija čovjeka i afričkih majmuna
Odvajanje evolutivne linije čovjeka od afričkih čovjekolikih majmuna (čimpanza i gorila) bilo je predmetom proučavanja više od stotinu godina. Znanstvenici su pokušali naći odgovor na pet ključnih pitanja:
Opća zapažanja
Kao što je prije spomenuto, različiti dijelovi genoma sadrže različiti tip divergencije u sekvencijama između različitih vrsta čovjekolikih majmuna. Dokazano je i da divergencija u različitim sekvencijama između čovjeka i čimpanze uvelike varira. Promotrena divergencija u sekvenciji nekodirajućih i neponavljajućih genomskih regija u DNK čovjeka i čimpanze može varirati od 0% do 2.66%. Osim toga, genetička stabla, stvorena komparativnom analizom segmenata DNK, ne podudaraju se uvijek sa stablom vrsta. Ukratko:
Vrijeme razdvajanja
Vrijeme razdvajanja čovjeka od ostalih čovjekolikih majmuna budi veliki interes u znanstvenog zajednici i šire. Jedna od prvih studija molekularne biologije u tom smjeru, objavljena 1967., izmjerila je imunološku udaljenost (eng.: immunological distance - ID) između različitih vrsta primata. Ova je studija izmjerila snagu imunološkog odgovora koju antigen jedne vrste (npr. čovječji albumin) izazove kontaktom s imunološkim sustavom druge vrste (čovjek, čimpanza, gorila i Majmuni Starog svijeta). Srodnije bi vrste trebale imati sličnije antigene i stoga slabiji imunološki odgovor na testirane antigene. Imunološki odgovor vrste na svoje vlastite antigene (npr. čovjekov antigen u kontaktu s čovjekovim imunološkim sustavom) bodovan je ocjenom 1.
Negreni, Licurici
Negreni je naselje u Rumuniji u okrugu Gorž u opštini Licurici.
Čovječja evolucijska genetika
Vrijeme razdvajanja
Izmjereni imunološki odgovor između čovjeka i gorila bio je 1.09, a između čovjeka i čimpanze 1.14. Jačina imunološkog odgovora između čovjeka i šest različitih majmuna Starog svijeta bila je u prosjeku 2.46, dokazujući da su afrički čovjekoliki majmuni bliži čovjeku nego drugim majmunima. Autori su procijenili da je se divergencija u vrstama majmuna Starog svijeta i čovjekolikh majmuna zbila prije oko 30 milijuna godina, uzevši u obzir i fosilne nalaze i pod pretpostavkom da imunološka udaljenost raste ravnomjernim tempom kroz vrijeme. Istom studijom su došli do zaključka da se divergencoja između čovjeka i čovjekolikih majmuna desila zbila prije oko 5 milijuna godina, što je bio vrlo iznenađujući rezultat. Većina znanstvenika onog doba smatrala je da se odvajanje čovjeka od predaka sadašnjih čovjekolikh majmuna zbilo puno ranije (prije oko 15 milijuna godina).
U smislu imunološkog odgovora, gorila je bliži čovjeku od čimpanze, ali razlika je toliko mala da se ovo ne mođe sa sigurnošću potvrditi. Kasnije studije molekularne genetike u stanju su razriješiti ovo pitanje, čimpanze su filogenetički bliže čovjeku od gorila. Međutim, procijenjeno vrijeme divergencije u kasnijim radovima (korištenjem sofisticiranijih metoda molekularne genetike) bitno se ne razlikuje od prvobitne procjene iz 1967., ali jedna recentna studija iz 2014. procijenjuje vrijeme divergencije na 11 do 14 milijuna godina prije današnjice.
Vrijeme razdvajanja i efektivna veličina drevne populacije
Suvremene metode određivanja vremena divergencije koriste uspoređivanje sekvenci DNK kao molekularni sat. Molekularni satovi su obično kalibrirani pretpostavljajući da je vrijeme odvajanja evolucijske linije orangutana od od drugih čovjekolikih majmuna (uključivši čovjeka) oko 12 do 16 milijuna godina. Neka istraživanja uključuju i neke vrste majmuna starog svijeta s vremenom divergencije od hominoida od 25 do 30 milijuna godina, proširujući tako raspon analize. Oba se načina kalibriranja temelje na vrlo malo fosilnih dokaza, pa su stoga bila izvrgnuta kritikama.
Ako se ovi podaci promijene, procijenjena vremena divergencije od podataka molekularnih analiza će se posljedično promijeniti. Međutim, relativno vrijeme divergencije se ne mijenja. Iako se ne može točno odrediti apsolutno vrijeme divergencije među vrstama, može se sa sigurnošću odrediti da je vrijeme divergencije između čimpanze i čovjeka šest puta kraće od onog između čimpanze i ostalih majmuna.
Jedno je istraživanje (Takahata et al., 1995.) analiziralo 15 sekvenci DNK iz različitih djelova genoma čimpanzi i čovjeka i 7 sekvenci DNK od čovjeka, čimpanze i gorile. Otkrili su da su čimpanze genetski srodnije čovjeku od gorila. Koristeći različite statističke metode, procijenili su da se divergencija između čovjeka i čimpanze zbila pred 4,7 milijuna godina, dok je vrijeme divergencije između čovjeka i gorile oko 7,2 milijuna godina.
Osim toga, ovaj je istraživački tim procijenio efektivnu dimenziju populacije zajedničkog pretka čimpanze i čovjeka na oko 100 000 jedinki. To je donekle iznenađujuće s obzirom da je efektivna dimenzija populacije modernog čovjeka procijenjena na oko 10 000 jedinki. Ako je to točno, to bi značilo da je čovjekova evolucijska linija doživjela veliko smanjenje svoje efektivne dimenzije populacije, prošavši tako kroz genetsko usko grlo tjekom svog evolucijskog puta. Hipotizira se da je naglo smanjenje populacije možda uzrokovano katastrofalnom erupcijom supervulkana Tobe.
U jednoj sličnoj studiji (Chen & Li, 2001.) sekvencirana su 53 neponavljajuća, međugenska segmenta DNK čovjeka, čimpanze, gorile i orangutana. Kada su se sekvencije DNK spojile u jednu jedinu dugu sekvenciju metodom "neighbor-joining", generirale su evolucijsko stablo koje se u potpunosti podudaralo s kladom Homo-Pan(što dokazuje da su čovjek i čimpanza najsrodnije vrste). Iako su tri vrste u bliskom srodstvu (kao što je slučaj s gorilom, čimpanzom i čovjekom), genetska stabla dobivena iz sekvenci DNK ne moraju se u potpunosti podudarati sa stablom vrsta (specijacijom).
Što je kraće vremensko razdoblje (TIN) između dvaju čvorova, to se stabla manje podudaraju. Efektivna dimenzija populacije (Ne) između dvaju čvorova određuje koliko se dugo genetska linija očuvala u samoj populaciji. Što je veća efektivna dimenzija populacije, to se genetska stabla manje podudaraju. Stoga, ako je vremensko razdoblje između dvaju čvorova poznato, moguće je izračunati efektivnu dimenziju populacije zajedničkog pretka čimpanze i čovjeka.