cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sintetička goriva
Historija
Postrojenja s Bergiusovim procesom bila su nacističkoj Njemačkoj primarni izvor visoko kvalitetkog zrakoplovnog benzina, sintetičkog ulja, sintetičke gume, sintetičkog metanola, amonijaka i dušične kiseline. Približno jedna trećina proizvodnje Bergiusovim procesom je obavljana u gradovima Police i Leuna u Poljskoj. Grad Ludwigshafen je imao puno manje postrojenje s Bergiusovim procesom gdje je dodatno poboljšana "kvaliteta benzina dehidrogenacijom" koristeći DHD proces.
Razredi kvalitete sintetskog ulja uključuju T.L. jet gorivo, visokokvalitetni zrakoplovni benzin, benzin za zrakoplovne luke i benzin srednje kvalitete; a proizvedeni plin i diesel su sintetizirani za gorivo (npr. preuređeni oklopni tenkovi su koristili proizvedeni plin). Do početka 1944., proizvodnja njemačkog sintetičkog goriva je dosegnula više od 25 postrojenja, uključujući 10 postrojenja na području Ruhra. Godine 1937., četiri glavna Njemačka postrojenja za proizvodnju ugljena (lignita)u gradovima Böhlen, Leuna, Magdeburg/Rothensee i Zeitz, zajedno s tvornicama iz Ruhra za preradu bitumenskog ugljena u gradu Scholven/ Buer su proizvodili 4,8 milijuna barela goriva. Četiri nova hidrogenacijska postrojenja (njem. Hydrierwerke) su naknadno sagrađeni u gradovima Bottrop Welheim (gdje se koristio bitumenski ugljeni katran), Gelsenkirchen (Nordstern), Pölitz, i Wesseling. Nordstern i Pölitz/Stettin su koristili bitumenski ugljen, kao i nova Blechhammer postrojenja. U gradu Heydebrecku sintetizirano je jestivo ulje, koje je testirano na zatvorenicima u koncentracijskom logoru. Osoblje Edmunda Geilenberga je koristilo 350,000 uglavnom stranih radnika na prisilnom radu za rekonstrukciju bombardiranih postrojenja za sintetizaciju ulja, u programu hitne decentralizacije za gradnju 7 podzemnih hidrogenacijskih postrojenja za zaštitu od bombardiranja (nijedno nije dovršeno). Projektanti su odbili takav zahtjev jer bi rat bio dobiven prije nego što bi se bunkeri dovršili. U lipnju 1944., projekt 'Cuckoo' - podzemno postrojenje za proizvodnju sintetičkog ulja (800,000 m2) je izgrađeno u Himmelsburgu, sjeverno od Mittelwerka, ali je postrojenje ostalo nedovršeno sve do kraja Drugog svjetskog rata.
Indirektni Fischer Tropsch (FT) proces je doveden u SAD nakon Drugog svjetskog rata u postrojenje koje je proizvodilo 7000 barela nafte dnevno, a sagrađeno je gradu Brownsvilleu,u Texasu. Postrojenje je predstavljalo prvi komercijalno upotrebljivu visoko temperaturnu Fischer Tropschovu konverziju. Postrojenje je bilo u funkciji od 1950. do 1955., kada je ugašeno zato jer je cijena nafte pala zbog povećane proizvodnje i velikih nalazišta na Bliskom istoku.
Cuatecontla, Chinantla
Cuatecontla je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Chinantla.
Sintetička goriva
Historija
Godine 1949., demonstracijsko postrojenje za pretvorbu ugljena u benzin je sagrađeno i pušteno u funkciju od strane SAD-ovog nacionalnog ureda za rudnike u gradu Louisiana, Missouri. Postrojenja za direktnu pretvorbu su također razvijena u SAD-u nakon Drugog svjetskog rata, uključujući 3 TPD postrojenje u gradu Lawrenceville, New Jersey.
Cuatecontla, Chinantla
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 206 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1192 m.
Sintetička goriva
Indirektna konverzija
Fischer Tropsch proces koristi kobaltne ili željezne katalizatore za tipične reakcije sintetičkog plina i  transformira  sintetički plin u kapljevinu (prvenstveno dizelsko gorivo i mlazno gorivo) te eventualno u voskove. Za proces proizvodnje sintetičkih goriva kroz indirektnu pretvorbu se često spominje izrazi (procesi):  pretvorba ugljena u kapljevninu (eng. Coal-To-Liquids, tj.CTL), pretvorba plina u kapljevinu (eng. Gas-To-Liquids, tj. GTL) ili pretvorba biomase u kapljevinu (eng. Biomass-To-Liquid, tj. BTL), ovisno o početnoj sirovini. Najmanje tri projekta (Ohio River Clean Fuels, Illinois Clean Fuels i Rentech Natchez) su kombinacijama sirovina ugljena i biomase stvorili hibridnu sirovinu - sintetičko gorivo poznato pod imenom CBTL (eng. Coal and Biomass To Liquids).
Tehnologije indirektne pretvorbe se također može koristiti za proizvodnju vodika, kao potencijalno gorivo za uporabu u gorivim ćelijama ili kao iskoristivi nusproizvod.
Direktna pretvorba
Direktna pretvorba se odnosi na procese u kojima sirovine ugljena ili biomase bivaju direktno pretvorene u poluproizvode ili gotove proizvode, bez potrebe prolaska kroz međukorak tijekom procesa pretvorbe u sintetički plin putem rasplinjavanja. Proces direktne pretvorbe može biti podijeljen na dvije metode: piroliza, pougljičavanje i hidrogenacija.
Hidrogenacijski procesi
Jedna od glavnih metoda direktne pretvorbe ugljena u kapljevinu korištenjem hidrogenacije je Bergiusov proces. U ovom procesu, ugljen se ukapljuje mješanjem s vodikom pri visokim temperaturama (hidrogenacija). Suhi ugljen se miješa s teškim uljima koja su reciklirana u procesu. Katalizator se dodaje u smjesu. Reakcija se odvija na temperaturama između 400 – 5000 °C i tlaku između 20 – 70 MPa. Reakcija se može napisati na sljedeći način:
Nakon Prvog svjetskog rata nekoliko je postrojenja sagrađeno u Njemačkoj; ta postrojenja su intenzivno korištena tijekom Drugog svjetskog rata za opskrbu Njemačke gorivom i mazivima.
Kohleoel proces su razvile u Njemačkoj kompanije Ruhrkohle i VEBA, a korišten je u demonstracijskom postrojenju koje je imalo kapacitet proizvodnje lignita 200 tona/dnevno. Nalazilo se u gradu Bottrop, u Njemačkoj. Postrojenje je bilo u funkcijij od 1981. do 1987. godine. U ovom procesu ugljen se miješao s recikliranim otapalima i željeznim katalizatorima. Nakon pregrijavanja i tlačenja, dodan H2. Proces se odvija u cijevastom reaktoru na tlaku 300 bar i temperaturi 470°C. Taj proces je razvila kompanija SASOL iz Južne Afrike. Tijekom 70-ih i 80-ih godina 20. stoljeća, japanske su kompanije Nippon Kokan, Sumitomo Metal Industries i Mitsubishi Heavy Industries razvile NEDOL proces. U ovom procesu ugljen se miješa s recikliranim otapalima i sa sintetičkim katalizatorom na bazi željeza. Nakon pregrijavanja biva dodan H2. Reakcija se odvija u cjevnom reaktoru na temperaturi između 430°C i 465°C na tlaku 150 - 200bar. Proizvedeno ulje ima nisku kvalitetu i zahtjeva dodatne obrade. H-Coal proces kojeg je razvila kompanija Hydrocarbon Research, Inc., 1963.godine, miješa prah ugljena s recikliranim kapljevinama, vodikom i katalizatorom u reaktoru. Prednosti ovog procesa su da se raspad i nadogradnja ulja odvija u istom reaktoru, a proizvodi imaju visok H:C omjer i brzo vrijeme reakcije, dok su glavni nedostaci visoki prinos plina, visoka potrošnja vodika i ograničeno područje korištenja nafte zbog nečistoća.
SRC-I i SRC-II (eng. Solvent Refined Coal) procesi su razvijeni od kompanije Gulf Oil i izvedeno kao pilot postrojenje u SAD-u tijekom 60-ih i 70-ih godina 20. stoljeća. Kompanija Nuclear Utility Services Corporation je razvila hidrogenacijski proces kojeg je patentirao Wilburn C. Schroeder 1976. godine. U proces se ubacuje suhi ugljen u prahu koji se miješa s 1% molibdena koji služi kao katalizator. Do hidrogenacije dolazi korištenjem visokih temperatura i tlakova. Proces u konačnici daje sintetički sirovi proizvod, naftu, ograničenu količinu plina, srednje-tešku kapljevinu prikladnu za uporabu kao gorivo,male količine NH3 i značajne količine CO2. Ostali jednostupanjski hidrogenacijski procesi su: Exxon Donor Solvent Process, Imhausen High-pressure Process i Conoco Zinc Chloride Process. Također i postoje brojni dvostupanjski procesi ukapljivanja; međutim, nakon 80-ih preživio je jedino katalizatorski dvostupanjski proces ukapljivanja, modificirani oblik H-Coal procesa. Među njima su još i Liquid Solvent Extraction Process koji je razvila tvrtka British Coal i Brown Coal Liquefaction Process koji je razvijen u Japanu. Chevron Corporation je razvila proces koji je Joel W. Rosenthal nazvao CCLP (eng. Chevron Coal Liquefaction Process). To je jedinstven proces zbog sprega nekatalizatorskog reaktanta i katalizatorske jedinice. Na takav način proizvedeno ulje ima jedinstve na svojstva u odnosu na druga ulja proizvedena iz ugljika, lakše je i ima manje heteroatomne nečistoće. Procesom se proizvodi do 6 tona goriva dnevno, ali nije bio komercijalno isplativ.
Piroliza i procesi pougljičavanja
Postoje brojni procesi pougljičavanja. Pougljičavanje obuhvaća pirolizu ili suhu destilaciju,a proizvodi kondenzirani ugljeni katran, naftu, vodenu paru, nekondenzirani sintetički plin i krute ostatke. Kondenzirani ugljeni katran i nafta se dalje obrađuju hidrogenacijom s namjerom uklanjanja sumpora i dušičnih spojeva, nakon čega bivaju prerađeni u goriva.
Tipičan primjer pougljičavanja je Karrickov proces. Proces je osmislio Lewis Karrick 1920. godine. Karrickov proces je niskotemperaturni proces pougljičavanja u kojem se ugljen zagrijava od 360°C do 750°C bez prisutnosti zraka. Takve temperature poboljšavaju proizvodnju ugljenog katrana u bogatiji lakši ugljikovodik nego normali ugljeni katran. Međutim, proizvedeni fluidi su većinom nusproizvodi, zato jer je glavni proizvod koks - kruto gorivo koje se ne dimi.
COED proces, razvijen u kompaniji FMC Corporation, koristi fluidizirani sloj za preradu u kombinaciji s povećanjem temperature, kroz četiri stupnja pirolize. Toplina je prenesena od vrućih plinova proizvedenih potrošnjom krutih ostataka. Modifikacija ovog procesa, COGAS proces, uključuje dodatno rasplinjavanje ugljena. TOSCOAL proces, analogija TOSCO II procesu destilacije ulja škriljevca i Lurgi-Ruhrgas procesu, koji se također koristi za ekstrakciju ulja škriljevca, koristi vruće reciklirane krutine za prijenos topline. Tekući prinosi pirolize i Karrickovog procesa imaju malu komercijalnu uporabu za proizvodnju sintetičkih goriva. Osim toga, proizvedene kapljevine su niske kvalitete i zahtjevaju dodatne tretmane da bi se mogle koristiti kao motorna goriva. U konačici, mala je vjerojatnost da će ovi procesi donijeti ekonomski održive količine tekućih goriva.
Procesi proizvodnje uljnog pjeska i uljnog škriljevca
Sintetičke sirovine mogu također biti dobivene od obradom bitumena ili sintetizacijom tekućih ugljikovodika iz ulja škriljevca. Ovdje također postoje brojni procesi proizvodnje goriva od ulja škriljevca pirolizom, hidrogenacijom ili toplinskim raspadom.
Komercijalizacija
Vodeća kompanija u komercijalizaciji sintetičkih goriva je Sasol, a nalazi se u Južnoj Africi. Kapacitet komercijalnih postrojenja za proizvodnju sintetičkih goriva diljem svijeta iznosi preko 240 000 barela dnevno, uključujući postrojenja za indirektnu pretvorbu koja koriste Fischer Tropsch proces u Južnoj Africi (Mossgas, Secunda CTL), Qatar Oryx GTL i Malaysia Shell Bintulu i Mobil proces (pretvorba metanola u benzin), postrojenje u Novom Zelandu. Brojni veliki projekti se razvijaju u Kini i Kataru. Neki analitičari vjeruju da će kineska proizvodnja sintetičkih goriva premašiti proizvodnju Južne Afrike do 2015., i novi i zanimljivi kapaciteti u Kataru bi također trebali 2009 prestići Južnoafričku proizvodnju.
Postojeći proizvođači
Već je spomenuto da je vodeća tvrtka za komercijalnu proizvodnju sintetičkog goriva tvrtka Sasol koja se nalazi u Južnoj Africi. Sasol upravlja s jedinim svjetskim komercijalno isplativim Fischer Tropsch postrojenjem u gradu Secunda, s kapacitetom 34 000 barela dnevno. Sasolov Oryx GTL postrojenje u Kataru proizvodi 29 000 barela dnevno. Royal Dutch Shell proizvodi dnevno 14 700 barela Fischer Tropsch postrojenjem u mjestu Bintulu, u Maleziji. Mossgas postrojenje u Južnoj Africi proizvodi dnevno 45 000 barela sintetičke nafte Fischer Tropsch procesom. Tvrtka Shenhua Group pokrenula je sredinom 2009. godine postrojenje kojim je postignuta stabilna proizvodnja u studenom 2010. od 1,08 milijuna tona godišnje (približno 22 000 barela dnevno) postupkom ukapljivanja ugljena CTL procesom u Ejin Horo Banner u sjevernoj kineskoj autonomnoj pokrajini Unutrašnja Mongolija. Shenhua namjerava u konačnici proširiti objekt da bi mogli proizvoditi oko 5 milijuna tona sintetičkog goriva godišnje (oko 102 000 barela). Shenhua također očekuje da će uskoro završiti projekt proizvodnje sintetičkog goriva koristeći Fischer Tropschov indirektni proces pretvorbe u kojem bi proizvodili godišnje 6 milijuna tona goriva već u ¾ 2009. godine. U rujnu 2011. godine Shenhua je prijavila profit novog postrojenja ostvaren tijekom prve polovice 2011. godine. Ukupna proizvodnja tekućeg goriva tijekom tog perioda bila je oko 470 000 tona dnevno, a troškovi proizvodnje bili su oko 60$ po barelu. Druge kompanije koje su razvile tehnologiju pretvorbe ugljena ili plina u tekućinu (na pilot postrojenju ili u komercijalne svrhe) su također: ExxonMobil, StatoilHydro, Rentech i Syntroleum.
Projekti u izgradnji
Pearl GTL projekt, zajedničko ulaganje tvrtke Shell i Qatar Petroleum je u izgradnji u Ras Laffanu u Kataru, a kad se sagradi proizvoditi će 140 000 barela nafte Fischer Tropschovim procesom. Proizvodnja bi mogla početi u 2011. ili 2012. godini. Za Escravos GTL projekt u Nigeriji očekuje se da će proizvoditi 34 000 barela sintetičke nafte Fischer Tropschovim procesom, a proizvodnja će početi 2013. godine. Projekt Yankuang procjenjuje da će brzo probiti granicu od 22 000 barela sintetičke nafte dnevno (1 milijun tona godišnje) indirektnom pretvorbom. Konačni proizvod uključuje 780 800 tona diesela, 258 400 tona nafte i 56 480 tona LPG-a.
Sjedinjene Američke Države
U SAD-u se broj različitih postrojenja za proizvodnju sintetičkih goriva stalno povećava, a očekuje se da će prvo postrojenje za komercijalnu uporabu pustiti u pogon u 2015. godini. Tvrtka American Clean Coal Fuels, u njihovom projektu Illinois Clean Fuel, razvija Fischer Tropsch proces pretvorbe biomase i ugljena u naftu s proizvodnjom 30 000 barela sintetičke nafte dnevno s procesom skupljanja i skladištenja ugljika(poznatim kao CCS) u gradu Oakland, Illinois. Tvrtka Baard Energy, u svom projektu Ohio River Clean Fuels, razvija Fischer Tropschov proces pretvorbe plina i biomase u naftu s očekivanom proizvodnjom od 53 000 barela dnevno. Do kraja financiranja projekta, u Baardu očekuju da će početi s pripremom projekta do kraja 2009., a da će se postrojenje izgraditi u 2010. Prvo puštanje u pogon postrojenja moglo bi se dogoditi u 2013, a puni kapacitet proizvodnje trebao bi se dostići u 2015. Tvrtka Rentech razvija postrojenje s Fischer Tropschovim procesom s očekivanom proizvodnjom od 29 600 barela dnevno u gradu Natchez, Mississippi. Projekt je napušten, a tvrtka ne planira neovisan razvoj energetskog projekta. Tvrtka DKRW Advanced Fuels LLC razvija proces proizvodnje 10 600 barela dnevno pretvorbom metanola u benzin (Mobil proces), te ugljena u tekućinu s procesom hvatanja i vezivanja ugljika (sa svrhom povećanja iscrpka nafte)u mjestu Medicine Bow, Wyoming. Očekuje se da će postrojene početi s radom tijekom 2015. godine.
Njemačka
Choren Industries iz Freiburga, Njemačka ima jedno funkcionalno demostracijsko postrojenje u kojem se obavlja Fischer Tropsch proces pretvorbe biomase u kapljevinu (BTL) kapaciteta 300 barela dnevno.
Indija
Tvrtka Bioleum Resources gradi prvo postrojenje u Indiji u kojem će se vršti pretvorba biomase u naftu u gradu Pune.
Zrakoplovno gorivo
Poduzeti su veliki napori da bi razna sintetička goriva dobila odobrenje za korištenje u međunarodnoj zračnoj floti. Postignuće je ostvareno zahvaljujući inicijativi udruge iz SAD-a za poticanje komercijalnog korištenja alternativnih goriva(CAAFI), koji je također podržan od američkih zračnih snaga koje također imaju u planu korištenje sintetičkih goriva. Američke zračne snage su postigle dogovor glede korištenja sintetičkih goriva u mješavini s klasičnim gorivom omjeru 50/50 na 99% svoje flote. Udruga CAAFI je također uspjela u potpunoj certifikaciji za korištenje sintetičkog goriva u omjeru 50/50 za uporabu u civilnoj zračnoj plovidbi.
Tvrtka Sasol je objavila da su postigli prvi dogovor za 100%-tno korištenje sintetičkog zrakoplovnog goriva donešenog od strane globalne zrakoplovne komisije. 12. listopada 2009., Qatar Airways Airbus A340-600 napravio je prvi komercijalni let koristeći smjesu kerozina i sintetičkog goriva na letu iz Londona u Dohu. 15. srpnja 2011., Lufthansa je uvela biogoriva na pokusni period 6 mjeseci u njezinim standardnim letovima. Odabrana ruta pokusnih letova je Hamburg-Frankfurt-Hamburg, a obavlja se Airbusom 321.
JBUFF gorivo
Buduće mješavine i formule goriva mogle bi rezultirati JBUFF gorivom (eng. Joint Battlespace Use Fuel of the Future). JBUFF goriva će omogućiti brzu implementaciju i logističko poboljšanje za vojne i hitne pomoći sredinama gdje razna oprema može upravljati i funkcionirati s jednom vrstom goriva.
Tvrtka ISFuel Incorporated je nedavno predstavila patent za potpuno korištenje sintetičkog goriva.
Početni korisnici
Osim svojim naporima za certificiranje, američke zračne snage javno su obznanile da imaju namjeru koristiti sintetička goriva za polovicu svojih letova do 2016. godine. Komercijalna zrakoplovna industrija, dogovara uvjete s potencijalnim dobavljačima preko udruge CAAFI, nastojeći si osigurati sigurne izvore goriva. Ministarstvo energetike SAD-a procjenjuje da će domaća potrošnja sintetičkog goriva, proizvedenog iz ugljena i prirodnog plina rasti do 3,7 milijuna barela dnevno do 2030. godine s prosječnom cijenom od 57$ po barelu.
Netransportno sintetičko gorivo
Brojne američke kompanije: TECO Energy, Progress Energy Inc., DTE Energy i Marriott International također su iskoristile dane kredite za razvoj tehnologije proizvodnje nafte iz ugljena još u 70-im godinama prošlog stoljeća, a mnogi njihovi proizvodi koji ispunjavanju uvjete za subvencije nisu prava sintetička goriva. Industija ugljena koristi kredit za povećanje profita na postrojenjima za spaljivanje ugljena uvođenjem predprocesa koji zadovoljavaju tehničke propise. Ponekad porez ima veliki utjecaj na ekonomsku isplativost postrojenja. Kredit za korištenje sintetičkih goriva se koristi zbog pojeftinjenja plina 80-ih godina, jer su tada prestali projekti za stvaranje sintetičkih goriva, a njegov nastavak dobro je došao za lobiste tog projekta jer provođene tih kredita košta porezne obveznike 9 milijardi dolara godišnje. Ukupna proizvodnja sintetičkih goriva u SAD-u je dosegla 73 milijuna tona godišnje 2002. godine.
Ekonomija
Ekonomika proizvodnje sintetičkog goriva se uvelike razlikuje ovisno o korištenoj sirovini, točnije količini zaposlenih, karakteristikama sirovina i transportnim troškovima, te troškovima dodatne opreme za kontrolu emisije. Primjeri napisani u nastavku ukazuju ukazuju na široki raspon troškova između 20$ po barelu za veliku proizvodnju do 240$ po barelu za malu proizvodnju s dodatnim procesom sakupljanja i skladištenja ugljika (CCS). Da bi bili ekonomski održivi, projekti ne smiju biti bok uz bok s naftom, već puno bolji. Oni moraju generirati suficit da bi mogli vratiti kapital uložen u projekt.
Ekonomika GTL-a
Za sintetička goriva napravljena iz prirodnog plina GTL procesom, u postrojenjima za veliku proizvodnju na Bliskom istoku (gdje je plin relativno jeftin), očekuje se da će biti konkurentna standardnim naftinm derivatima s cijenom od približno 20$ po barelu. Nedavo su u Shellu uočili da proizvodnja sintetičkih goriva postaje sve isplativija. Kompanija je sagradila GTL postrojenje u Kataru,  2011. godine. . Kada se pusti u pogon biti će u stanju proizvoditi 300 000 barela nafte dnevno i drugih derivata koristeći prirodni plin kao sirovinu.
Ekonomika CTL-a, CBTL-a i BTL-a
Prema studiji izrađenoj u prosincu 2007., srednje veliko postrojenje (30 000 barela dnevno) koje koristi CTL proces sa sjedištem u SAD-u koristeći bitumenski ugljen bi trebalo biti kompetitivno s cijenom proizvodnje od približno 52-56$ po barelu. Dodavanje tehnologija za sakupljanje ugljika i njegovo pohranjivanje u gorivo povisit će cijenu proizvodnje za 10$ po barelu, iako se to može kompenzirati povećanom količinom iscrpka nafte, ili od strane poreznih kredita Nedavna NETL studija je ispitala ekonomiku mnogobrojnih različitih Fischer Tropschovih procesa koji koriste biomasu i druge sirovine. Ta studija je odredila cijenu goriva pri kojoj postrojenje neće biti isplativo. Ovo poglavlje daje detalje analize iz koje proizlazi zahtjevana prodajna cijena dieselskih goriva FT procesom u svrhu utvrđivanja ekonomske izvedivosti i relativne konkurentnosti različitih opcija pojedinih postrojenja. Analiza osjetljivosti je izvedena kako bi se utvrdilo kako kontrole emisije ugljika utječu na cijene transportnih goriva i naftnih derivata dobivenih iz različitih postrojenja.Ključni nalazi ove analize su: (1) CTL postrojenje opremljeno CCS su konkurentniji od sirove nafte i imaju manju emisiju stakleničkih plinova od standardnih naftnih derivata. Ova postrojenja postaju sve više ekonomski isplativa kako cijena emisije stakleničkih plinova raste. (2) Inkrementalni trošak dodavanja jednostavnog CCS-a je relativno mal (7 centa po galonu) zato jer je hvatanje CO2 sastavni dio FT procesa. Ova opcija postati će ekonomski isplativa kada cijena emisije CO2 dodatno poraste. (3) BTL procesi su sputani ograničenom količinom sirovina biomase što utječe na veličinu postrojenja a time ograničava i ekonomske razmjere čitavom projekta. U kombinaciji s relativno visokim troškovima dobivanja diesela FT procesom slijedi mala usporedba: $6.45 - $6.96/galonu za BTL procese i $2.56 -$2.82/galonu za CTL i CBTL sustave opremljene s CCS-om. Zaključak na temelju ovih nalaza ukazuje da CTL i CBTL sustav s CCS-om može ponuditi pragmatičnija rješenja pojedine nacionalne energetske strategije: Smanjenje emisije CO2 su primjetne (5% - 33% ispod naftne osnovice). Ove opcije su ekonomski isplative kada imamo cijene sirove nafte po barelu od 86-95$.
Ekonomika direktnog ukapljivanja ugljena u Kini
Shenhua Group je nedavno izvjestila da njihov proces direktnog ukapljivanja ugljena je konkurentan s cijenama nafte iznad 60 dolara po barelu. Prethodna izvješća predvidjela su trošak proizvodnje manje od 30 dolara po barelu, baziran na procesu direktnog ukapljivanja ugljena ako je cijena ugljena iz iskopa ispod 10 dolara po toni. U listopadu 2011., stvarna cijena ugljena u Kini je bila viša od 135 dolara po toni.
Sigurnosna razmatranja
Glavno razmatranje za razvoj sintetičkih goriva je faktor sigurnosti opskrbe gorivom iz vlastite biomase i ugljena. Nacije koje su bogate biomasom i ugljenom mogu koristiti sintetička goriva kako bi uravnotežili uporabu naftnih derivata i stranih ulja.
Razmatranja o okolišu
Utjecaj na okoliš pojedinog sintetičkog goriva ovisi o postupku proizvodnje, koje se sirovine koriste, koje kontrole zagađenja se koriste i koja je transportna udaljenost za nabavu sirovine i dostavljanje konačnog proizvoda. U mnogim mjestima razvoj projekta neće biti moguć zbog postojećih ograničenja, ako dizajn izabranog procesa ne zadovoljava domaće potrebe za čistim zrakom, vodom i sve više - životni ciklus emisije stakleničkih plinova.
Životni ciklus emisije stakleničkih plinova
Među različitim indirektnim tehnologijama proizvodnje sintetičkih goriva FT procesom razlikuju se potencijalne emisije stakleničkih plinova. Tehnologija pretvorbe ugljika u kapljevinu (CTL) bez tehnologije hvatanja i sakupljanja ugljika (CCS) ima čak znatno višu emisiju stakleničkih plinova nego proizvodnja standardnih konvencionalnih naftnih derivata (+147%). S druge strane, tehnologija pretvorbe biomase u kapljevinu s CCS-om bi mogla smanjiti 358% emisiju stakleničkih plinova. Oba od ovih postrojenja koriste procese rasplinjavanja i FT pretvorbu, ali oni kao što vidimo imaju različit utjecaj na okoliš. Općenito, CTL proces bez CCS-a ima veću emisiju stakleničkih plinova. CTL s CCS-om ima 9-15% smanjenje životnog ciklusa emisije stakleničkih plinova ako ga usporedimo s proizvodnjom diesela. CBTL+CCS postrojenje koje je spoj biomase zajedno s ugljenom i procesom hvatanja i sakupljanja ugljika ima manju emisiju što se više biomase dodaje u proces. Ovisno o vrsti biomase, načinu skladištenja, transportnoj logistici na 40% biomase u kombinaciji s ugljenom, CBTL+CCS postrojenje postiže neutralan životni ciklus emisije ugljika koji nije štetan po okoliš. Na više od 40% biomase, životni ciklus postaje pozitivan i efektivno se može spremati u zemlju svaki galon goriva koji se proizvodi. Konačno BTL postrojenja počinju koristiti CCS tehnologiju za spremanje ogromnih količina ugljika pri proizvodnji transportnih goriva iz održivo proizvedene sirovine od biomase, iako postoje brojne značajne ekonomske prepreke i nekoliko tehničkih zapreka koje otežavaju razvoj takvih postrojenja. Ozbiljna razmatranja moraje se također dati vrsti i načinu nabave sirovine i za ugljen i za biomasu korištenu u takvim postrojenjima, kako nepromišljeni razvoje ne bi uzrokovao ekološke probleme uzrokovane otvaranjem novih rudnika, pretjerano korištenje zemljišta, otjecanje gnojiva, hrana vs. gorivo koncerni ili mnogi drugi potencijalni faktori. Ovisno o svim definiranim faktorima donešenim pri dizajnu postrojenja. Studija SAD-ovog Ministarstva za energetiku daje puno više dubinskih informacija CBTL-ovom životnom ciklusu emisije stakleničkih plinova pod naslovom "Affordable Low Carbon Diesel from Domestic Coal and Biomass": http://www.netl.doe.gov/energy-analyses/pubs/CBTL%20Final%20Report.pdf
Hibridni vodik-ugljik procesi su nedavno predloženi kao još jedna alternativa zatvorenog ciklusa emisije stakleničkih plinova, koristeći 'ekološku' električnu energiju, reciklirani CO, H2 i hvatani CO2 s biomasom na ulazu kao način smanjenja korištenja potrebne biomase.
Emisija goriva
Goriva proizvedena različitm procesima sintetičke pretvorbe imaju potencijalni široki spektar utjecaja na okoliš, iako postoji tendencija da utjecaj bude ujednačen na temelju korištenog procesa sintetičke pretvorbe goriva (npr. emisije stakleničkih plinova u FT procesa pri proizvodnji diesela bi trebale biti slične, iako je njihov utjecaj često različit ovisno o postrojenju u kojem je to gorivo proizvedeno, koje opet ovisi o sirovinama i razini promatranja (preciznosti) procesa sakupljanja stakleničkih plinova. Konkretno, Fischer Tropsch diesel i mlazna goriva imaju smanjenu emisiju stakleničkih plinova po svim glavnim kriterijima kao što je emisija SOx, NOx, lebdeće čestice i emisija čestica ugljikovodika. Ova goriva, zbog svoje visoke razine čistoće i nedostatka onečiščivaća dodatno omogućuju korištenje napredne tehnologije za kontrolu emisija stakleničkih plinova, koja je pokazala da je gotovo eliminirana emisija ugljikovodika, CO i sitnih čestica iz dizelskih vozila. U svjedočenju pred Odborom da energetiku i zaštitu okoliša u SAD-u u zastupničkom domu višu znanstvenik s Rentecha je dao sljedeću izjavu: FT goriva nude brojne pogodnosti za uporabu u zrakoplovstvu. Prva je neposredno smanjenje emisije štetnih čestica. FT mlazno gorivo je pokazalo u laboratorijskim uređajima i potrošaćima smanjenje emisije mikročestica za 96% u mirovanju i 78% u punom pogonu. Vrednovanje smanjenja drugih emisija turbinskih strojeva je još u tijeku. Usporedno sa smanjenjem mikročestica je istovremeno smanjenje emisije CO2 iz FT goriva. FT goriva sama sebi smanjuju emisiju CO2 jer goriva imaju veću ogrjevnu vrijednost po sadržaju ugljika u gorivu, a gorivo je manje gustoće od konvencionalnog mlaznog goriva čime se u biti smanjuje masa zrakoplova u odnosu na onaj koji koristi klasično gorivo.
Čistoća FT sintetičkih goriva dodatno se pokazuje činjenicom da su dovoljno netkoksični i ekološki benigni  da se mogu smatrati biorazgradivima. To je prije svega posljedica nedostatka sumpora i ekstremno mala količina aromata prisutnih u gorivu.
Održivost
Najčešća briga u razvoju nekog postrojenja je njegova održivost. U osnovi, prelazak s ulja na ugljen ili prirodni plin za proizvodnju transportnih goriva je tranzicija iz jednog osiromašenog izvora na drugi. Jedna od pozitivnih karakteristika definiranja sintetičkog goriva kod proizvodnje je mogućnost da se koristi više sirovina (ugljen, plin ili biomasa) za proizvodnju istog proizvoda od istog postrojenja. U slučaju hibridnih CBTL postrojenja, neka postrojenja već planiraju korištenje značajnih količina biomase u kombinaciji s ugljenom. U konačnici, s obzirom na dobru lokaciju s velikom dostupnošću biomase, i dovoljno visoke cijene nafte, postrojenja za proizvodnju sintetičkih goriva mogu biti prebačena s ugljena ili plina na 100% sirovinu biomase. To osigurava put prema naprijed za obnovljive izvore goriva i osigurava veću održivost, čak i ako je postrojenje prvotno namijenjeno za proizvodnju goriva iz ugljena, što čini infrastrukturu dovoljno naprednu ukoliko dođe do nestanka izvora fosilnih goriva. Neki procesi sintetičke pretvorbe goriva mogu biti održivi više od drugih, ovisno o tipu procesa koji se koristi u proizvodnji. To je jako važna pretpostavka kod dizajna jer kod razvoja tehnologije u budućnosti mora biti dodatnog prostora za implementaciju novih tehnologija na postrojenje.
Despicable Me (franšiza)
Grozan ja je kompjuterski animirana medijska franšiza usredsređena na Grua, reformisanog super-zlikovca (koji kasnije postaje otac, muž i tajni agent), i njegove žute boje Malci. Proizvodi ga Illumination, a distribuira njegova matična kompanija Universal Pictures.
Franšiza je počela filmom iz 2010. istog imena, nakon čega slede dva nastavka: Grozan ja 2 (2013) i Grozan ja 3 (2017) i dva spin-off prikvela: Malci (2015) i predstojeći Malci 2: Gruov početak (2022). Franšiza takođe uključuje mnoge kratke filmove, televizijski specijal, nekoliko video igrica i atrakciju u tematskom parku. Franšiza je franšiza animiranih filmova sa najvećom zaradom i 15. filmska franšiza sa najvećom zaradom svih vremena, sa zaradom od preko 3,7 milijardi dolara na svetskim blagajnama.
Grozan ja (2010)
Priča o jednom najvećih super-zlikovaca na svetu, koji nailazi na najveći izazov u životu kada u njegov život ušeta troje dece. U srećnom prigradskom naselju, okružena belim ogradama i procvetalim grmovima ruža, stoji jedna crna kuća sa osušenim travnjakom. Ono što komšije ne znaju jeste da duboko ispod ove kuće leži i veliko tajno skrovište. Tamo nalazimo Grua, okruženog armijom nestašnih malih podanika, kako planira najveću pljačku u istoriji sveta, krađu Meseca. Gru uživa u svemu što je opako. Naoružan arsenalom zrakova za smanjivanje i za smrzavanje i vozilima spremnim za borbu u zemlji i vazduhu, on uništava sve što mu se nađe na putu. Tačnije, sve dok se ne sretne sa neverovatnom voljom tri devojčice iz sirotišta koje na prvi pogled u njemu vide ono što niko ranije nije: Potencijalnog tatu.
Malci (2015)
Otkako smo ih prvi put videli u filmu Grozan ja, stalno smo se pitali odakle Malci dolaze. Ovaj film nam daje odgovor na to pitanje i donosi priču koja prikazuje njihovu nepredvidivu prirodu i fizički izgled i spaja ih sa podjednako upečatljivim ljudskim likovima. Malci zapravo postoje od početka vremena. Evoluirali su od jednoćelijskih žutih organizama u nama prepoznatljiva bića i imaju jedan zajednički cilj: da pronađu najgroznijeg gospodara koji postoji i da mu služe.
Grozan ja 3 (2017)
Ovog leta u filmu „Grozan ja 3” Gru i njegova nova supruga Lusi ne mogu da stanu na put poslednjim u nizu zlikovaca koji predstavljaju pretnju celom čovečanstvu. Reč je o bivšoj dečjoj TV zvezdi, sada liku opsednutom osamdesetim, po imenu Baltazar Bret, koji je u toj deceniji dobio otkaz, a sada je rešen da se osveti Holivudu. Rezultat uvodnog okršaja je poniženje i smena Gru i Lusi od strane novog šefa u AVL. Mališani se nadaju da će Gru iskoristiti ovu priliku da se vrati životu zločinca, ali kada im Gru jasno stavi do znanja da je završio karijeru negativca, mališani ga napuštaju i kreću svojim putem. Mali Mel, koji je predvodio pobunu protiv Grua, postaje njihov novi vođa. U međuvremenu, Džeri i Dejv, mališani koji su slučajno bili odsutni, ostaju sa Gruom i njegovom porodicom do kraja priče.
El Duraznito, Guadalupe y Calvo
El Duraznito je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Guadalupe y Calvo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 42 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1115 m.
Vlastimil Brodský
Vlastimil Brodský (15. decembar 1920 – 20. april 2002) bio je češki glumac, poznat po izuzetnoj dugoj i plodnoj karijeri, koja je donijela niz zapaženih nastupa i veliki ugled u domovini, ali i inozemstvu. Međunarodnoj publici je vjerojatno najpoznatiji po ulozi kralja u popularnoj dječjoj TV-seriji Arabela, ali je svoje najprestižnije priznanje osvojio 1975. godine naslovnom ulogom u filmskoj drami Jakob Lažljivac.
Finlay (rijeka)
Rijeka Finlay je rijeka u sjeverozapadnoj Kanadi, jedna od važnijih pritoka Rijeke Mackenzie duga 402 km.
La Pastoría, Tulancingo de Bravo
La Pastoría je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Hidalgo, u opštini Tulancingo de Bravo.
Finlay (rijeka)
Geografske karakteristike
Finlay izvire u Stjenovitim planinama u Britanskoj Kolumbiji, odatle teče u smjeru jugoistoka do svog ušća u umjetno jezero Jezero Williston. Prije izgradnje brane Bennett na rijeci Peace - 1967. Finlay se spajao sa rijekom Parsnip i formirao rijeku Peace.
La Pastoría, Tulancingo de Bravo
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 230 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2247 m.
Bunta, Roșia Montană
Bunta je naselje u Rumuniji u okrugu Alba u opštini Roșia Montană.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 41 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 695 m.
La Labor de la Virgen, Apodaca
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 391 m.
El Espinero, Irapuato
El Espinero je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Irapuato.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1747 m.
Las Ánimas, San Francisco del Rincón
Las Ánimas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini San Francisco del Rincón.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1752 m.
Pozzolo, Parma
Pozzolo je naselje u Italiji u provinciji Parma, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 70 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 643 m.
Hinklorak
Hinklorak je organsko jedinjenje, koje sadrži 10 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 242,058 Da.
Santa Cruz, Carácuaro
Santa Cruz je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Carácuaro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 875 m.
San Julián, Suchiate
San Julián je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Suchiate.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 17 m.
San Gregorio, Cuneo
San Gregorio je naselje u Italiji u provinciji Cuneo, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 23 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 302 m.
La Tunita, El Fuerte
La Tunita je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sinaloa, u opštini El Fuerte.
María Inmaculada, Seminario Mayor, Coatzacoalcos
María Inmaculada, Seminario Mayor je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Coatzacoalcos.
La Tunita, El Fuerte
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 42 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 132 m.
Colonia Bicentenario 2010, Veracruz
Colonia Bicentenario 2010 je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Veracruz.
San Dimas, Motozintla
San Dimas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Motozintla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 395 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 701 m.
Satu Nou, Baba Ana
Satu Nou je naselje u Rumuniji u okrugu Prahova u opštini Baba Ana.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 158 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 82 m.
Sto dana poslije djetinjstva
Film je premijerno prikazan na Berlinskom filmskom festivalu, gdje je postigao veliki uspjeh, a Solovjov osvojio Srebrni medvjed za najbolju režiju. Neki od članova glumačke ekipe, a posebno Tatjana Drubič, su kasnije postale zvijezde sovjetske kinematografije. Usprkos toga, Solovjov se mnogo kasnije žalio da zbog nepopustljivosti tadašnje sovjetske cenzure film ne izgleda onako kako ga je originalno bio zamislio.
Liard (rijeka)
Rijeka Liard (hrvatskosrpski: Rijeka Topola) je rijeka u sjeverozapadnoj Kanadi, jedna od većih pritoka Rijeke Mackenzie duga 1 115 km.
Geografske karakteristike
Liard izvire u Masivu Pelly u Yukonu, odatle teče u smjeru jugoistoka kroz Britansku Kolumbiju, zatim skreće prema sjeveroistoku do svog ušća u Rijeku Mackenzie kod grada Fort Simpson u Sjeverozapadnim teritorijima.
Gornji tok Liarda prepun je brzaka i kanjona, a u donjem je rijeka plovna za manje brodove od ušća u Fort Simpsonu do naselja Fort Liard, nekih 265 km uzvodno. U srednjem toku, uz korito rijeke ide i aljaška magistrala.
thumb|left|220px| Karta [[sliva rijeke Liard]] Liard sa svojim pritokama ima sliv velik oko 277 100 km², koji se proteže preko kanadskih provincije Britanske Kolumbije i Sjeverozapadnim teritorijima.
Rijeka je dobila ime po brojnim topolama (liards) koje rastu duž njenih obala.
Horace, North Dakota
Horis je grad u američkoj saveznoj državi Severna Dakota.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.430, što je 1.515 (165,6 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Felix Baumgartner
Biografija
Feliks Baumgartner je rođen 20. aprila 1969. u Salcburgu, Austrija. Nakon zavšenog osnovnog školovanja Baumgartner je zavrio zanat i postao automehaničar. Započeo je skakati padobranom sa 16 godina. U 18 godina, potpisao je petogodišnji ugovor sa austrijskom vojskom u kojoj je obučen za vozača tenka, a nešto kasnije i za instruktora i padobranaca. Pošto je imao česte probleme u vojsci, jer nije hteo da poštuju i prati „glupe komande“, kako je često govorio Feliks, proglašen je nesposobnim za rad u vojsci i razrešan svih dužnosti u vojnim oružanim snagama Austrije.
Godine 2006. Feliks završava obuku u helikopterskoj školi u Sjedinjenim Američkim Državama, i postaje pilot helikoptera.
Dana 15. marta 2012, Baumgartner je obavio prvi od dva test skokova iz stratosfere sa visine od od 71,581 fita (21,818 m). Slobodni pad u toku ovok skoka trajao je tri minuta i 43 sekunde, a čitav skok osam minuta i osam sekundi. Najveća brzina u toku skoka bila je 580 kilometara na čas.
Drugi skok iz stratosfereje Baumgartner je obavio 25. jula 2012, kada je skočio sa visine od 29.460 metara, a dostigao brzinu od 862,6 km/čas.
Delo
Baumgartner je „heroj“ ekstremnih sportova koji je do danas (2012) izveo preko 2.500 spektakulatnih BASE skokova, među kojima su najpoznatiji oni sa; statue Hristusa Iskupitelja (709 m) u Riju, Petronas kula (452 m) u Kuala Lampuru i oblakodera Tajpej 101.
Feliks Baumgartner je i prvi čovek koji je ikada preleteo slobodnim padom, uz pomoć karbonskog krila, kanal La manš između Dovera u Engleskoj i Kalea Francuskoj.
Najnovije, avanture Feliksa Baumgartnera su padobranski skokovi u Novom Meksiku iz kapsule privezane za helijumom ispunjen balon sa nadmorske visine više od 29 kilometara (96.640 fita). Feliks je u toku ovog skoka tokom slobodnog pada koji je trajao 3 minuta i 48 sekundi (do otvaranja padobrana), postigao maksimalnu brzinu od 862 km/h.
Mesa Sapareachi, Guadalupe y Calvo
Mesa Sapareachi je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Guadalupe y Calvo.
ŽKK Ragusa PGM Dubrovnik
ŽKK Ragusa PGM je hrvatski ženski košarkaški klub iz Dubrovnika. Sjedište je na adresi Liechtensteinov put 10, Dubrovnik.
Klub je bio na vrhuncu snage 2006.-2008., kad je redom bio treći te dvaput četvrti na ljestvici na kraju prvenstva. najpoznatije igračice
Amatepetlán, Chinantla
Amatepetlán je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Chinantla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 43 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1148 m.
San Vidal, Tulancingo de Bravo
San Vidal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Hidalgo, u opštini Tulancingo de Bravo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 235 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2269 m.
Bleiburg
mini|Bleiburg. thumb|Dvojezični gradski znak.
Bleiburg [ˈblaɪbʊʁk] (slovenski Pliberk), gradić u Austriji koji se nalazi u saveznoj državi Koruškoj blizu granice sa Slovenijom.
Raketa na tečno gorivo
mini|350px|Skica rakete na tečno gorivo mini|225px|[[SAD|Američka raketa Atlas V u letu]] Raketa na tečno gorivo je tip rakete čiji motor koristi tečno gorivo. Predstavlja relativno noviju vrstu raketnog pogona odnosno inovaciju 20. vijeka – njihovu teoretsku upotrebu razmatrao je Rus Konstantin Ciolkovski ranih 1900-ih, prve praktične modele izradio je Amerikanac Robert Goddard 1926. godine, dok je prva operativna raketa izgrađena 1940-ih u Njemačkoj pod vodstvom Wernhera von Brauna. Raketni pogon na tečno gorivo karakteriziraju odvojeni spremnici za gorivo i oksidans, koji se tlačeni snažnim pumpama dovode u komore gdje se miješaju i izgaraju. Kao gorivo koriste se npr. kerozin, hidrazin i ukapljeni vodik, a kao oksidansi ukapljeni kisik, dušični tetroksid, vodikov peroksid i sl. Paljenje se izvodi specijalnom električnom svjećicom, pirotehničkom smjesom ili do paljenja dolazi spontano pri miješanju goriva i oksidansa.
Bleiburg
Ime Bleiburg zahvalje nekadašnjim rudniku olova (njem. blei).
Raketa na tečno gorivo
Prednosti ovih motora u odnosu na one koji koriste kruto gorivo su mogućnost upravljanja potiskom, te gašenje i ponovno paljenje motora po potrebi. Nedostaci raketa na tečno gorivo su pak oksidansi koji mogu biti izrazito otrovni i skladište se na iznimno niskim temperaturama, te kompleksni i opterećeni sistemi za dovod goriva koji se sastoje od cjevovoda, ventila i visokotlačnih pumpi. Ovaj problem osobito je izražen kod ukapljenoga vodika kojem je učinkovitost po jedinici mase velika, ali znatno manja po jedinici volumena, što zahtijeva velike spremnike i cjevovode odnosno pumpe vrlo velikoga protoka, te sveukupno povećava masu prazne rakete. Tečna goriva u odnosu na kruta imaju znatno veći specifični impuls tj. potisak po jedinici mase goriva i cijena im je znatno niža. S druge strane, iznimno je važno pravodobno paljenje, jer prevelika količina goriva u mlaznici može dovesti do eksplozije motora. Osim što je tečno gorivo često vrlo otrovno i opasno za okoliš, ono zahtijeva pažljivo rukovanje i sam raketni motor kompleksnije je konstrukcije.
Bleiburg
Prema popisu iz 2001. ima 4.083 stanovnika. U mjestu živi oko 30 posto Koruških Slovenaca.
Na eks-Ju prostoru, grad je poznat po predaji zarobljenih kolaboracionista Jugoslovenskoj armiji svibnja 1945. i potonjem pokolju koji se odigrao nedaleko od tog grada, na kraju 2. svjetskog rata (vidi Bleiburški pokolj).
U samoj Austriji, gradić je postao poznat između 2005 i 2007 godine po borbi za postavljanje dvojezičnog, nemačko-slovenskog znaka na ulazu u Pliberk. Višegodišnja borba slovenske manjine je urodila plodom 2010 godine, nakon što je na osnovu odluke ustavnog suda, uprkos protivljenju lokalne austrijske desnice, stavljen dvojezični znak.
Pranello, Parma
Pranello je naselje u Italiji u provinciji Parma, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 59 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 636 m.
Roșia de Secaș, Roșia de Secaș
Roșia de Secaș je naselje u Rumuniji u okrugu Alba u opštini Roșia de Secaș.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 1660 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 314 m.
Utvrda Strinčjera
thumb|250px|Ostaci ruševne utvrde Strinčjera Strinčjera je naziv za staru i ruševnu utvrdu koja je dio fortifikacijskog sustava platoa brda Srđ iznad Dubrovnika. U istom sustavu se nalaze i utvrde Imperial, Gradci i Delgorgue.
Los Pozos, Carácuaro
Los Pozos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Carácuaro.
Utvrda Strinčjera
Naziv
Ime utvrde potječe od talijanske riječi trincera, koja označava vrstu fortifikacijskog objekta, odnosno predutvrde.
Los Pozos, Carácuaro
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 13 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 756 m.
El Corrientón, Apodaca
El Corrientón je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Nuevo León, u opštini Apodaca.
Utvrda Strinčjera
Povijest
Strinčjera se nalazi na istoimenom visu, oko 1.300 m zračne linije sjeverozapadno od utvrde Imperial, na oko 400 m nadmorske visine, na položaju s kojeg je vidljiva cijela sjeverna, istočna i dio jugoistočne padine brda Srđ, pa je zahvaljujući takvom položaju za vrijeme austrijske vladavine na tom mjestu izgrađena utvrda. Namjena joj je bila čuvati prilaze gradu Dubrovniku iz spomenutih pravaca. Vrijeme gradnje Strinčjere nikada nije točno utvrđeno, no pretpostavka je, sudeći prema izvješćima austrijskog pukovnika Giuseppea Amerlinga iz 1870. godine, da je građena između 1886. godine i konca 19. stoljeća. Naime austrijski pukovnik u svojim izvješćima o dubrovačkim utvrdama nigdje ne spominje Strinčjeru, a ista utvrda se nigdje ne spominje sve do 1886. godine.
El Corrientón, Apodaca
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 420 m.
Utvrda Strinčjera
Povijest
thumb|left|150px|Istočna kula
Tijekom Domovinskog rata utvrda Strinčjera je prvotno bila položaj Hrvatske vojske, no nakon žestokih napada i pogibije desetorice hrvatskih branitelja u studenom 1991. Strinčjeru zauzimaju postrojbe JNA koje tu ostaju do 26. svibnja 1992. godine.
Utvrda danas
Danas je Strinčjera zapuštena, zarasla u grmlje i draču, a okrugle obrambene kule u uglovima te dva objekta unutar utvrde su u ruševnom stanju. Područje oko utvrde je razminirano, pa je sve omiljenija među izletnicima i turistima. Do utvrde vodi makadamska cesta od utvrde Imperial. U i oko utvrde se nalaze spomen obilježja poginulim braniteljima Dubrovnika.
Barrio Nuevo, Motozintla
Barrio Nuevo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Motozintla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 415 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1421 m.
Los Parada, San Francisco del Rincón
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1757 m.
Santa María, Coatzacoalcos
Santa María je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Coatzacoalcos.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 35 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 11 m.
Monte Santa Maria, Rieti
Monte Santa Maria je naselje u Italiji u provinciji Rieti, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 314 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 412 m.
Cofradía, El Fuerte
Cofradía je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sinaloa, u opštini El Fuerte.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 39 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 227 m.
Delhi, Minnesota
Delhaj je grad u američkoj saveznoj državi Minesota.