cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Turmalini
Ležišta i nalazišta
Ima ga na Šri Lanki, Madagaskaru, Kaliforniji, Brazilu (rudnici Minas Geraisa - gdje su pronađeni primjerci i do 1,5 m dugi, u vrijednosit od 9 milijuna dolara!), Sloveniji (Dravograd).
U Hrvatskoj ih ima ponegdje u miocenskim sedimentima sjeverne Dalmacije te na Moslavačkoj gori.
Upotreba
U draguljarstvu, plavi indigolit je najcjenjeniji varijetet, a slijede ga zeleni verdelit i ružičasti rubelit. Ironično, najrjeđi varijetet, bezbojni ahroit nije cijenjen i ima najmanju cijenu među prozirnim turmalinima. Također, turmalini se ponekad koriste u tretmanima liječenja u alternativnoj medicini. Od turmalina se prave piezopločice za radio-industriju, a koristi se i kao polarizator te kao ruda bora.
Popis stijena
Na ovoj stranici predviđen je popis svih tipova stijena.
A
thumb|Uzorak andezita (tamno sivo) s krsitalima [[zeoliti|zeolita. Promjer prikazanog andezita je 8 cm.]]
E
thumb|Filit
F
thumb|Gnajs s [[dajk (geologija)|dajkom granitnog ortognajsa]]
I
thumb|Vapnenčev škriljavac prekriven vapnencem.[[Cumberland Plateau, Tennessee]]
K
thumb|Kvarcit
L
300px|thumb|desno|Mramor
R
thumb|Škriljavac, Manhattan, zapadni dio [[New Yorka]]
S
thumb|Slejt
T
thumb|Turbidit, Miocen, južna Italija
U
300px|thumb|Bituminozni ugljen nađen u [[Zapadna Virginia|Zapadnoj Virginiji]]
Reganaz, Venezia
Reganaz je naselje u Italiji u provinciji Venecija, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 25 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 9 m.
Arenal
Jezero Arenal (španjolski: Lago Arenal) je umjetno jezero u Kostariki, smješteno na sjevernim planinskim područjima zemlje. Jezero je 1979. godine povećano na aktualnu površinu u sklopu hidroelektričnog projekta kostarikanske vlade. Sa svojih 85km² površine, Arenal je najveće jezero u Kostariki, a njegova dubina varira od 30 do 60 metara.
Scott Jacoby
Scott Jacoby (26.11. 1956.-) je američki glumac. Najpoznatiji je po tome što je osvojio Emmy za ulogu u TV-filmu That Certain Summer iz 1972. godine.
Međunarodna organizacija za standardizaciju
Međunarodna organizacija za standardizaciju - ISO je agencija Ujedinjenih nacija sa sedištem u Ženevi, zadužena za standardizaciju, odnosno izdavanje standarda.
Osnovana 23. veljače 1947., organizacija producira industrijske i komercijalne standarde.
Iako se ISO definira kao nevladina organizacija, njegova sposobnost postavljanja standarda koji često postanu zakoni, bilo kroz međunarodne ugovore ili kroz nacionalne standarde, čini ga moćnijim od većine nevladinih organizacija. U praksi, ISO se ponaša kao konzorcij usko povezan s vladama. Od svibnja 2011., postoje 162 člana od kojih svaki predstavlja jednu zemlju.
ISO usko surađuje za IEC-om, koji je odgovoran za standardizaciju električne opreme.
Skraćenica
Organizacija se obično naziva jednostavno "ISO". Reč ISO dolazi od grčke reči ίσος (isos) što znači jednak, isti.
Las Galeras, San Pedro
Las Galeras je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini San Pedro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1108 m.
Cerro Chirripó
Cerro Chirripó je najviša planina u Kostariki, visine od 3820 metara.
Tri velika šumska požara opustošili su biološku raznolikost u regiji: 1976., 1990. i 2012. godine.
Dozvoljeno je planinarenje, postoji 19,5 kilometara staza.
Serra d'Asti, Asti
Serra d'Asti je naselje u Italiji u provinciji Asti, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 99 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 202 m.
Горња Оровица
Горња Оровица је насеље у Србији у општини Љубовија у Мачванском округу. Према попису из 2011. било је 301 становника.
Демографија
У насељу Горња Оровица живи 353 пунолетна становника, а просечна старост становништва износи 46,6 година (44,5 код мушкараца и 48,7 код жена). У насељу има 133 домаћинства, а просечан број чланова по домаћинству је 3,12.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Diopsid
Diopsidi koji se mogu koristiti kao dragulju mogu se naći u dva oblika: crni diopsid i krom-diopsid (koji u sebi sadrži krom koji mu daje žarko zelenu boju). Krom-diopsid je relativno mekan (tvrdoća 5.5-6.5) i lako ga je zagrebati. (Mohsova skala tvrdoće ne pokazuje ni rasteznu čvrstoću, ni otpor na lomove.)
Ležišta i nalazišta
Diopsid se može naći u ultramafitnim magmatskim stijenama (kimberliti i peridotiti), a diopsidom bogat augit čest je u mafitnim stijenama, kao što su olivinski bazalti te neutralnim poput andezita. Diopsida također ima u različitim metamorfnim stijenama, kao što su metamorfozirani skarnovi, razvijeni iz dolomita bogatih silicijem. Važan je mineral Zemljina plašta, a čest je u peridototnim ksenolitima unutar kimberlita i alkalijskih bazalta. Ima ga u željezom bogatim meteoritima.
Krom-diopsid (<tt>(Ca,Na,Mg,Fe,Cr)2[(Si,Al)2O6]</tt>) čest je sastojak peridotitnih ksenolita, a raspršena zrna pronađena su u kimberlitnim žilama, i kao takva su dobar indikator za dijamante.
Poznata nalazišta diosida su u Kanadi, JAR-u, Rusiji te na mnogim drugim lokacijama u svijetu.
Postanak i izmjene
Pri relativno visokim temperaturama, postoji praznina u serijskom nizu između diopsida i pigeonita, a pri nižim temperaurama, između diopsida i ortopiroksena. Odnos kalcij/(kalcij+magnezij+željezo) u diopsidu koji je nastao uz jedan od ova druga dva prioksena djelomično je osjetljiv na temperature iznad 900 °C, pa je struktura diopsida iz peridotitnih ksenolita važna u rekonstrukciji temperatura iz Zemljina plašta.
Ovi pirokseni mogu prijeći u amfibole. Procesom uralitizacije, koji počinje najprije na rubovima, ako na njega djeluju hidroterme, diopsid (i hedenbergit) prelazi u klorite i serpentine, a uz njih se mogu razviti i drugi minerali (npr. epidot). Takvu pojavu nazivamo retrogradna metamorfoza.
Porijeklo imena
Diopsid je prvi put opisan oko 1800. godine, a ime mu dolazi od grčkih riječi ' (dís), dva puta, dvostruko te ', (ópsis), gledanje, opažanje, pogled, pojavnost u skladu s dva načina orijentacije njegove vertikalne prizme.
Plavi varijetet diosida nazivamo violan.
Kostarikanski kolon
Predstavljen je 1896. godine kada je zamijenio tadašnji kostarikanski pezo. Kolon se sastoji od 100 centi (šp. céntimo), a izdaje se u apoenima od 5 do 10000 kolona.
Kovanice: 5, 10, 20, 25, 50, 100 i 500 kolona
Novčanice: 1000, 2000, 5000, 10000, 20000, 50000 kolona
Massina, Varese
Massina je naselje u Italiji u provinciji Varese, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 890 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 231 m.
Opština Chahuites, Oaxaca
Chahuites je opština u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 18 m.
Opština Runcu, Gorj
Runcu je opština u Rumuniji u okrugu Gorž.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 289 m.
Мрежни протокол
Мрежни протокол је спецификација за стандардизоване пакете података који омогућавају дељење информација међу мрежама. Протокол преставља скуп правила и конвенција за слање информација преко мреже. Протоколи се могу селективно додавата и уклањати на свим мрежним интерфејсима на серверу. Пакети информација крећу се уз стек протокола, низ њега, као и кроз медијуме за пренос.
Дефиниција мрежног протокола
Протокол дефинише формат и редослед порука које се размењују између два или више комуникационих ентитета, као и акције које се предузимају приликом предаје или пријема поруке или неког другог догађаја. Сваком активношћу на Интернету која подразумева комуникацију два или више удаљених ентитета управља протокол. На пример: протоколи у рутерима одређују путању пакета од његовог извора до одредишта, протокол за контролу загушења саобраћаја у крајњим системима контролише брзину преноса пакета између пошиљаоца и примаоца итд. Овладавање облашћу умрежавања рачунара практично би се могло поистоветити са разумевањем свх аспеката мрежних протокола. TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) је један од протокола које подржава Windows оперативни систем, и на који се ослања код пријављаивања, код услуга везаних за датотеке и штампање, пресликавање информација међу контролерима домена и код других уобичајних функција. ATM (Asynchronuous Transer Mode) - асихрони режим преноса. IPX/SPX (Internetwork Packet Exchange/Sequenced Packet Exchange) - међумрежна размјена пакета/секвенционална размјена пакета. NetBEUI (NetBIOS Enhanced User Interface) - побољшани NetBios кориснички интерфејс. AppleTalk DLC (Data Link Control) - контрола везе за пренос података. IrDA (Infrared Data Association) - удружење произвођача опреме за инфрацрвени пренос података. SNA (Systems Network Architecture) - системска мрежна архитектура.
Интернет протокол стек
FTP, SMTP, STTP TCP, UDP IP protokol PPP, Ethernet Физички слој: пренос бита преко медија
Референце
Умрежавање рачунара од врха ка дну са Интернетом у фокусу, J.F. Kurose, Keith W. Ross, РАФ-ЦЕТ, 2005
Bolt, West Virginia
Bolt je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Zapadna Virdžinija.
El Terrero, Guanajuato
El Terrero je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Guanajuato.
Bolt, West Virginia
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 548.
El Terrero, Guanajuato
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 257 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2298 m.
Међународна организација за стандардизацију
Скраћеница
Скраћеница -{ISO}- потиче из назива организација на енглеском језику, док је исправна скраћеница на српском - МОС, која се ређе користи.
Друго значење
Исо је изведено име од имена Исидор.
Noria la Tinajuela, Villa Hidalgo
Noria la Tinajuela je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Villa Hidalgo.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1501 m.
Hautevesnes
Otven je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu En (Pikardija) koja pripada prefekturi Šato Tjeri.
Beldorf
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Rendsburg Beldorf se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Rendsburg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 38 metara. Površina opštine iznosi 12,0 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 298 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 25 stanovnika/km².
Freddy Rodriguez
Freddy Rodriguez (17. januar 1975 -) je američki glumac poznat po ulozi Hectora Federica "Rica" Diaza u TV-seriji Six Feet Under i El Wraya u filmu Planet Terror.
1458
thumb|150px|[[Matija Korvin (vl. 1458 - 1490)]]
Bergamotin
Bergamotin je organsko jedinjenje, koje sadrži 21 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 338,397 Da.
El Coyol, San Miguel Totolapan
El Coyol je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini San Miguel Totolapan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 26 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 843 m.
Mocomero, Piacenza
Mocomero je naselje u Italiji u provinciji Piacenza, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 21 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 320 m.
Colonia Silva Sur, Mexicali
Colonia Silva Sur je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Mexicali.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 263 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 19 m.
Destra di Tornaturo, Cosenza
Destra di Tornaturo je naselje u Italiji u provinciji Cosenza, u regiji Kalabrija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 56 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 585 m.
Sombrillo, New Mexico
Sombrilo je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Novi Meksiko.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 351, što je 142 (-28,8 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Terrero Grande, Miacatlán
Terrero Grande je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Morelos, u opštini Miacatlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1014 m.
Kuhinja (TV drama)
Kuhinja je jugoslovenska TV drama u produkciji RTV Beograd emitovana 1976. godine. Predstavlja adaptaciju istoimenog pozorišnog komada britanskog pisca Arnolda Veskera. Režirao ju je Boro Drašković po scenariju koga je bio napisao zajedno sa Aleksandrom Petrovićem.
Callejón de Rómulo, Santo Domingo Armenta
Callejón de Rómulo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santo Domingo Armenta.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 494 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 11 m.
Ejido José María Morelos Buenavista, Tlaxco
Ejido José María Morelos Buenavista je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tlaxcala, u opštini Tlaxco.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2592 m.
Avernes-sous-Exmes
Avern suz Eksm je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Donja Normandija, u departmanu Orn koja pripada prefekturi Aržantan.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 76 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 10 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 7,03 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 270 metara (maksimalnoj 277 m, a minimalnoj 129 m).
Case Poli, Pistoia
Case Poli je naselje u Italiji u provinciji Pistoia, u regiji Toscana.
Bendfeld
Bendfeld je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 84 opštinska središta okruga Plen. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 240 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1057006.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Plen Bendfeld se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Plen. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 47 metara. Površina opštine iznosi 4,4 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 240 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 54 stanovnika/km².
Kruševica (Prilep)
Prirodni uslovi
Naselje Kruševica je smešteno u južnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Prilepa, naselje je udaljeno 35 km južno (putem).
Kruševica se nalazi u zapadnom delu visokoplaninske oblasti Marijovo, kao jedno od najzabačenijih, ali i etnički najčistijih delova pravoslavnog slovenskog življa na tlu Makedonije. Naselje je položeno istočno Selečke planine. Južno od naselja protiče Crna reka. Nadmorska visina naselja je približno 760 metara.
Stanovništvo
Po popisu stanovništva iz 2002. godine, Kruševica je imala 87 stanovnika. Početkom 20. veka tu je živelo preko 400 stanovnika.
Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100%).
Većinska veroispovest u naselju je pravoslavlje.
La Famosa, Lagos de Moreno
La Famosa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Lagos de Moreno.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2348 m.
El Lucero, Villaflores
El Lucero je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Villaflores.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 1 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 580 m.
Carosso, Bergamo
Carosso je naselje u Italiji u provinciji Бергамо, u regiji Ломбардија.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 185 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 356 m.
Kutretino
Kutretino je naselje u Republici Makedoniji, u jugozapadnom delu države. Kutretino pripada opštini Demir Hisar.
Prirodni uslovi
Naselje Kutretino je smešteno u jugozapadnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Bitolja, naselje je udaljeno 28 km severno.
Kutretino se nalazi u jugoistočnom delu oblasti Demir Hisar. Naselje je položeno u gornjem delu toka Crne reke, u dolinskom delu. Istočno od naselja izdiže se planina Drevenik. Nadmorska visina naselja je približno 650 metara.
Klima u naselju je kontinentalna.
Stanovništvo
Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100%).
Death Sentence (roman)
Death Sentence je kriminalistički roman američkog književnika Briana Garfielda objavljen 1975. godine. Predstavlja nastavak romana Death Wish, koji je prethodne godine bio adapatiran kao istoimeni film. Protagonist je Paul Benjmanin, nekoć skromni računovođa koji se nakon porodične tragedije transformirao u vigilantističkog osvetnika koji se noću na ulicama sa revolverom obračunava sa razbojnicima i drugim kriminalcima. Radnja prikazuje kako se Benjamin nakon kćerine smrti iz New Yorka seli u Chicago i tamo nastavlja svoj privatni rat protiv kriminala, ali se također suočava sa vlastitim imitatorom koji dovodi u opasnost živote nedužnih ljudi.
Garfield je roman napisao dijelom i zbog nezadovoljstva filmom Death Wish koji je, za razliku od predloška, veličao umjesto osuđivao vigilantizam. Usprkos toga, neki od elemenata njegove radnje su 1981. godine poslužili kao predložak filma Death Wish II, kao i filma Death Sentence iz 2007. godine.
The Glass Menagerie (TV film)
The Glass Menagerie je naziv za američki TV-film temeljen na istoimenom kazališnom komadu Tennesseeja Williamsa, a koji je premijerno prikazan na TV-mreži ABC 16.12. 1973. Tu je verziju režirao Anthony Harvey, a glavne su uloge tumačili Katharine Hepburn, Sam Waterston, Joanna Miles i Michael Moriarty.
Miles i Moriarty su za svoje uloge nagrađeni Emmyjem.
Permafrost
thumb|right|200px|Permafrost U geologiji, permafrost je zemljište koje se nalazi na temperaturi tačke topljenja (mržnjenja) vode (0°C), ili ispod nje, u periodu od dve ili više godina. Led ne mora biti prisutan, ali se često javlja. Većinom se permafrost nalazi na velikim geografskim širinama, ali postoji i planinski permafrost na većim nadmorskim visinama.
Hedenbergit
Hedenbergit je kalcijsko-željezoviti stijenski silikatni mineral iz grupe piroksena, kemijske formule <tt>CaFe[Si2O6]</tt>. Crne je do zelenocrne boje, većinom staklastog sjaja i opáki (neprozirni) do poluprozirni. Kristali su kratkoprizmatični, s tipičnim osmerostranim poprečnim presjekom, ali dobro razvijeni kristali su rijetki. Češći je u kompaktnim, zrnatim masama. Školjkastog je loma, a ogreb mu je blijedo zelen. Tvrdoća mu je 5-6, a gustoća 3.2-3.6.
Čvrste otopine
Hedenbergit je član važne serije čvrstih otopina piroksena, koja još uključuje augit <tt>((Ca,Na)(Fe,Mg,Al)(Al,Si)2O6)</tt> i diopsid <tt>(CaMgSi2O6)</tt>. Hedenbergit je željezom bogati krajnji član te serije. Serija diopsid-hedenbergit analogna je onoj tremolita-aktinolita kod amfibola. Osim po jasnoj razlici u kemizmu, hedenbergit se od diopsida razlikuje i prema boji. Naime, hedenbergit je mnogo tamniji od diopsida.
Ležišta i nalazišta
Hedenbergit nalazimo u nekim metamorfitima, osobito kontaktno-metamorfnim stijenama i skarnovima. Ima ga i u magmatima te u rudnim tijelima. Dolazi u zajednici s mineralima volastonita, grossulara, andradita, magnetita, aktinolita, galenita, rodonita i kalcita.
Poznatija nalazišta uključuju Nordmark u Švedskoj, Broken Hill (Australija), regiju Fresno u Kaliforniji te Franklin u New Jerseyu (SAD), otok Elbu i Toscanu (Italija), a ležišta ima i u Kazahstanu.
Žitarice
Žitarice su jednogodišnje biljke iz familije trava (Gramineae), čiji zrnasti plodovi (žita) služe za ishranu i kao sirovina u prehrambenoj industriji. Nazivaju se i hlebna žita ili cerealije.
Plodovi žitarica su bogati ugljenim hidratima,belančevinama,celulozom,mineralnim materijama i vitaminima.
U prvom redu to su: pšenica (tricium), raž (secale), ječam (horedum), pirinač (oriza), ovas (avena) i kukuruz (zea mays). Pored navedenih u žita se ubrajaju proso (panicum), sirak (sorgum), heljda i hibrid pšenice i raži pod nazivom triticale.
Prema nekim botaničkim osobinama, žita se dele na prava ili strna, koja imaju cvet u obliku klasa i prosolika čiji je cvet u obliku metlice. U prava ili strna žita ubrajaju se pšenica, raž, ječam i ovas, a u prosolika pirinač i kukuruz.
Žita se dele i prema načinu prerade. Žita koja se prerađuju mlevenjem imaju naziv mlinske sirovine, dok žita koja se prerađuju ljuštenjem imaju zajednički naziv ljuštine.
Najznačajnija mlinska sirovina svakako je pšenica. Osnovna sistematizacija je botanička. Ekonomski najznačajnija je obična pšenica (tricium aestivum). Druga po značaju tvrda pšenica (tricium durum) a slede engleska pšenica (tricium tugidum), patuljasta pšenica (tricium compactum) i druge. Pšenica se grupiše i prema vremenu setve odnosno žetve. Po ovoj podeli sve pšenice svrstavaju se u tri grupe. Prvu grupu čine ozime, drugu jare a treću čine fakultativne pšenice.
Raž
Sa stanovišta prerade interesantna su samo dve vrste i to varijetet vilgare. Pored rada na selekcijama raži i pšenice, u poslednje vreme dosta se radi na njihovom ukrštanju pri čemu se dobijaju hibridi pod nazivom tritikale (triticale). i bolikonica (bolocenius) koristi se za oplodnju
Ječam
Selekcija ječma ide u dva osnovna pravca i to prema nemeni. Ječam namenjen za proizvodnju slada i ječam namenjen za animalnu i humanu ishranu treba da je sa što većim udelom belančevina. I u jednom i u drugom pravcu do sada je selekcionisan veliki broj sorti, koje su prilagodjene određenim agroekološkim uslovima.
Ovas
Zbog nekoliko zahteva sa povećanom količinom vodenog taloga rasprostranjenost ovsa je relativno mala. Većina kulturnih formi ovsa se deli na ovas metličar i ovas zastavičar. Obe podvrste imaju više varijateta koji se razilikuju po broju zrna. U okviru svakog varijateta selekcionisano je više sorti.
Opština Samarinești, Gorj
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 319 m.
Mineralogija
Mineralogija je jedna od nauka o Zemlji koja se bavi izučavanjem minerala, njihovog hemijskog sastava, kristalne strukture i fizičkih svojstava. Posebne discipline u mineralogiji izučavaju procese nastanka minerala i pojavne oblike, bave se klasifikacijom minerala, njihovom geografskom distribucijom (rasprostranjenošću) kao i mogućnostima upotrebe. Mineralogijom se bave mineralozi.
Istorijski razvoj
O najranijim poznatim izučavanjima, pretpostavkama i teoriji mineralogije pronađeni su zapisi iz antičke Vavilonije, potom antičkog grčko-rimskog perioda, antičkog i doba srednjeg veka Kine, i zapisi prana na sanskritu iz drevne Indije. Ipak, prve sistematske naučne studije minerala i stena javile su se tek u Evropi u periodu nakon renesanse. Opravdanost i potvrde izučavanja mineralogije uspostavljeni su na osnovama kristalografije i mikroskopskih izučavanja stena (preparata) sa pojavom mikroskopa u 17. veku.
Sistematska mineralogija
Sistematska mineralogija je znanstvena disciplina unutar mineralogije koja se bavi sistematiziranjem i klasifikacijom minerala.
Klasifikacija minerala
Klasifikacija minerala danas se bazira na njihovoj strukturnoj i kemijskoj srodnosti, odnosno po njihovim kristalokemijskim karakteristikama.
Podjela na razrede bazira se na poznavanju kemijskih svojstava, kemijskog sastava te stehiometrijskih odnosa elemenata koji grade mineral. Da bi se neki mineralni razred podijelio na mineralne tipove, potrebo je pouzdano znanje o stehiometrijskim odnosima. Želimo li neki mineralni tip podijeliti na mineralne grupe, moramo dodatno poznavati i kristalnu strukturu minerala.
Mineralna grupa
Mineralnu grupu čine minerali koji imaju isti tip strukture i kod takvih minerala, u većini slučajeva, postoji mogućnost izomorfnih zamjena, odnosno pojava čvrstih otopina.
Pri svrstavanju minerala u pojedine grupe, odnosno tipove, mogu postojati i izuzeci. Na primjer, grupu ugljika čine dijamant (C) i grafit (C), iako ta dva minerala imaju posve različite strukture; također, razred sulfida sadržava ne samo spojeve elemenata sa sumporom, već i s telurom te selenom, itd.
Serra dei Nani, Asti
Serra dei Nani je naselje u Italiji u provinciji Asti, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 216 m.
La Cueva del Tigre, Tempoal
La Cueva del Tigre je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tempoal.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 378 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 121 m.
Death Wish (roman)
The Death Wish je kriminalistički roman američkog književnika Briana Garfielda objavljen 1972. godine, najpoznatiji kao predložak za istoimeni film, odnosno začetak istoimene filmske serije.
Protagonist filma je Paul Benjamin, miroljubivi njujorški računovođa liberalnih shvaćanja kome se život preokrene nakon što mu porodica postane žrtvom napada uličnih razbojnika u kome će mu suprugu biti ubijena, a traumatizirana kćer završiti u vegetativnom stanju. Radnja prikazuje kako nakon kraćeg boravka u Arizoni nabavlja revolver i počinje noćima lutati njujorškim ulicama glumeći potencijalnu žrtvu kako bi na sebe privukao razbojnike i druge kriminalce, prije nego što ih likvidira kao vigilante; paralelno sa tim zapletom pratimo nastojanja policijskog inspektora Franka Ochoe da otkrije tajanstvenog počinitelja ubistava kriminalaca na njujorškim ulicama.
Roman, koji je velikim dijelom bio inspiriran naglom eksplozijom kriminala u velikim američkim gradovima, odnosno nesposobnošću vlasti da im stane na kraj, ali i autorovim vlastitim iskustvima sa krađom suprugine torbe, odnosno vandaliziranjem vlastitog automobila. U oba slučaja počinitelji nisu bili uhvaćeni,a Garfield je, prema vlastitom priznanju, bio "toliko bijesan da je bio u stanju ubiti". To ga je, međutim, brzo prošlo, ali mu također dalo ideju da osmisli lik koji bi svoje nasilne fantazije sproveo u djelo.
Garfield je u svom romanu nastojao osuditi nasilje i vigilantizam, ali je filmska verzija, snimljena dvije godine kasnije sa Charlesom Bronsonom u glavnoj ulozi, imala drukčiji karakter. Garfield time nije bio zadovoljan, te je 1975. napisao nastavak pod naslovom Death Sentence koji je trebao eksplicitnije iskazazi njegove anti-vigilantističke stavove.
Massinetta, Varese
Massinetta je naselje u Italiji u provinciji Varese, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 17 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 226 m.
Poštena vas
Poštena vas je naselje u Općini Brežice u istočnoj Sloveniji. Poštena vas se nalazi u pokrajini Dolenjskoj i statističkoj regiji Donjoposavskoj.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine Poštena vas je imala 49 stanovnika.
Etnički sastav
1991. godina:
Beauchene
Beauchene (engleski: Beauchene Island, španjolski: Isla Beauchene) je najužniji otok Falklandskog arhipelaga koji leži 54 km jugoistočno od poluotoka Lafonia.
Od 1964. taj nenaseljeni otok je Nacionalni rezervat prirode.
Geografske karakteristike
Beauchene je izduljeni otok dug 3.3 km u smjeru sjever - jug, širok samo 650 m, površine 1.72 km². thumb|left|240px| [[Kitolovci na otoku Beauchêne, ilustracija iz 19. vijeka]] Sjeverni dio otoka prekriven je gustom antarktičkom trskolikom travom, na tom dijelu otok je prosječno visok do 30 m, a obala se blago spušta do mora. Uz zapadnu obalu postoje stjenovite plaže. Otok je znatno viši na jugu, tamo su litice na istočnoj obali visoke do 70 metara, i strmo se spuštaju do mora. Južna četvrtina otoka nema nikakve vegetacije.
Historija
Do otoka Beauchene prvi je doplovio francuski pomorac Jacques Gouin de Beauchêne - 1701. , nakon tog su ga često posjećivali kitolovci, koji su ga bezuspješno pokušavali naseliti.
Američki ribar McArthur iskrcao se na otoku 1834. sa sto ljudi, i izgradio malu bazu za lov na tuljane, koje su tada masovno lovili zbog masti i ulja, on ih je gotovo istrijebio. Tragovi njegovog naselja ostali su na zapadnoj obali.
Otočka fauna
Obale Beauchenea poznate su po svojim pećinama i po velikim količinama treseta, kojeg ima više od bilo kojeg mjesta na svijetu.
Cerrito Frío, Guanajuato
Cerrito Frío je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Guanajuato.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 277 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1781 m.
Cedar Grove, Indiana
Sidar Grouv je grad u američkoj saveznoj državi Indijana.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 156, što je 29 (-15,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Горња Трешњица
Горња Трешњица је насеље у Србији у општини Љубовија у Мачванском округу. Према попису из 2011. било је 252 становника.
Демографија
У насељу Горња Трешњица живи 247 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 46,2 година (44,6 код мушкараца и 47,9 код жена). У насељу има 109 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 2,67.
Ово насеље је у потпуности насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Hérault (departman)
Ero je departman u južnoj Francuskoj. Pripada regionu Langdok-Rusijon, a glavni grad departmana (prefektura) je Monpelje. Departman Ero je označen rednim brojem 34. NJegova površina iznosi 6.101 km². Po podacima iz 2010. godine u departmanu Ero je živelo 1.044.558 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 168 stanovnika po km².
Ovaj departman je administrativno podeljen na: mini|300 p|levo|3 okruga
Michelica, Ragusa
Michelica je naselje u Italiji u provinciji Ragusa, u regiji Sicilija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 277 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 412 m.
Kurbinovo
Kurbinovo je naselje u Republici Makedoniji, u južnom delu države. Kurbinovo pripada opštini Resan.
U Kurbinovu se nalazi Crkva Svetog Đorđa, kao jedna od najstarijih verskih građevina na tlu Makedonije, sa izuzetno dobro očuvanim freskoslikarstvom.
Prirodni uslovi
Naselje Kurbinovo je smešteno u jugozapadnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Bitolja, naselje je udaljeno 40 km zapadno, a od opštinskog središta 16 južno.
Kurbinovo se nalazi u oblasti Donje Prespe, oblasti oko severne obale Prespanskog jezera. Naselje je smešteno blizu severoistočne obale Prespanskog jezera, dok se istočno od naselja počinje izdizati planina Baba. Nadmorska visina naselja je približno 960 metara.
Klima u naselju je planinska zbog znatne nadmorske visine.
Stanovništvo
Kurbinovo je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo 137 stanovnika.
Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100%).
Većinska veroispovest je pravoslavlje.
Follansbee, West Virginia
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.986, što je 129 (-4,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Colin Pitchfork
Kolin Pičfork (rođen marta 1960. godine ) je britanski ubica i silovatelj, prva osoba koja je osuđena na osnovu DNK dokaza. Pičfork je silovao i ubio dve devojčice u Narborou 1983. i osuđen je 1988.
1983, Linda Men, 15-godišnja devojčica, je silovana i ubijena u blizini grada Narboroua. Koristeći metode sudskog veštačenja koje su bile dostupne u to vreme, sperma koja je nađena na njenom telu je utvrđena da pripada osobi sa krvnom grupom A i profilom enzima koji pripadaju svega 10 % ukupnog muškog stanovništva. Bez ikakvih drugih dokaza i tragova, slučaj je ostao otvoren.
1986, Don Ešvort, druga 15-godišnjakinja koja je živela u obližnjem gradu Enderbaju, je pronađena silovana i zadavljena u istom regionu kao i prethodna devojčica. Način ubistva je bio veoma sličan prethodnom ubistvu, i tragove sperme i njeno analiziranje su donele iste rezultate.
Izoterma
Izoterma (grčki ισος - "isto", "jednako", i θερμη - "toplina") je crta iste temperature. Koristi se u meteorologiji kako bi se na vremenskoj karti označila mjesta u kojima vlada jednaka temperatura. Razmak između izotermi daje uvid u obujam i brzinu promjena temperature u pojedinim područjima. Ovo je gradiranje temperature značajan podatak u prognoziranju vremena.
Colin Pitchfork
Glavni osumnjičeni u početku je bio lokalni dečak, Ričard Bukland, koji je otkrio mesto na kojem se nalazilo telo Ešvortove, i priznao delo pod pritiskom tokom intervjua, ali nije priznao prvo ubistvo. Alek Džefris, sa Univerziteta Lester, je nedavno posle ubistva razvio metode za dobijanje DNK-a profila zajedno sa Piterom Gilom i Dejvom Veretom iz servisne službe za sudsko veštačenje i metode detaljno prezentovao u svom naučnom papiru 1985.
Na zahtev Buklandove porodice, policija je uradila DNK identifikaciju i pronašla da dečakov DNK profil ne odgovara onom dobijenom nakon analize sperme, i Bukland je postao prvi koji je proglašen nevinikm zahvaljujući DNK identifikaciji.
Lajkesteršska policija i služba sudskog veštačenja su testirali oko 5000 lokalnih muškaraca koji su dobrovoljno dali uzorke krvi i pljuvačke. Ovo je rađeno oko 6 meseci i nikakvi pozitivni rezultati nisu pronađeni.
Međutim uskoro, kolega jednog čoveka, Iana Kelija, je načuo u kancelariji jednog dana kako se Keli hvalio da je išao na dobrovoljno testiranje umesto svog prijatelja Kolin Pičforka. Pičfork, lokalni pekar, je uhapšen i uzorcu njegove krvi i pljuvačke su odgovarali uzorcima nađenim na telima ubijenih devojčica. Pičfork je nađen krivim i osuđen na doživotno služenje kazne. On je i dalje u zatvoru.
Od tada, DNK identifikacija i DNK analiza se intenzivno koriste u sudskom veštačenju.
Moglia, Piacenza
Moglia je naselje u Italiji u provinciji Piacenza, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 17 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 715 m.
Los Tres García, San Pedro
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1106 m.
Bergenhusen
Bergenhusen je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 134 opštinska središta okruga Šlezvig-Flensburg. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 655 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1059005.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Šlezvig-Flensburg Bergenhusen se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Šlezvig-Flensburg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 4 metara. Površina opštine iznosi 18,2 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 655 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 36 stanovnika/km².
Površje (Krško, Slovenija)
Površje je naselje u Općini Krško u istočnoj Sloveniji. Površje se nalazi u pokrajini Dolenjskoj i statističkoj regiji Donjoposavskoj.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine Površje je imalo 54 stanovnika.
The Glass Menagerie
The Glass Menagerie (Staklena menažerija) je kazališni komad Tennesseeja Williamsa. Drama je premijerno prikazana u Chicagu 1944. godine, a godinu dana kasnije je dobila prestižnu nagradu Kruga njujorških dramskih kritičara. The Glass Menagerie je bio Williamsov prvi uspješni komad; nakon nje je postao jedan od najuglednijih američkih dramskih pisaca. Često se navodi kako The Glass Menagerie od svih Williamsovih drama ima najviše autobiografskih elemenata.
Filmske i televizijske adaptacije
8.12. 1966. američka TV-kuća CBS je emitirala vlastitu verziju sa Shirley Booth,Halom Holbrookom i Patom Hingleom u glavnim ulogama.
16.12. 1973. je, pak, ABC emitirala drugu po redu TV verziju u režiji Anthonyja Harveya, s Katharine Hepburn, Samom Waterstonom, Michaelom Moriartyjem i Joannom Miles u glavnim ulogama. Sve četvoro glumaca su nominirani za Emmyje, a dobili su ih Moriarty i Miles.
U Indiji je 2004. godine snimljen film Akale (Preko), adaptacija drame na malayam jeziku.
La Mina, San Miguel Totolapan
La Mina je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini San Miguel Totolapan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 26 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2465 m.
Oasis Campestre, Mexicali
Oasis Campestre je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Mexicali.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 267 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 11 m.
Colonia San Isidro, Miacatlán
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1066 m.
Aretusa
thumb||200px|Gravura [[Bernard Picart|Bernarda Picarta na kojoj je predstavljeno kako Alfej pokušava da uhvati Aretusu.]] Aretusa (Ἀρέθουσα) bilo je ime više izvora u Grčkoj i na Siciliji, odnosno ime nimfe ovih izvora u grčkoj mitologiji. Najpoznatija je nimfa Aretusa, kći Nerejeva i stoga jedna od Nereida, koja se kasnije pretvorila u izvor na ostrvcetu Ortigiji u Sirakuzi na Siciliji.
Mitologija
Tokom Demetrine potrage za Persefonom Aretusa je zamolila Demetru da prestane kažnjavati Siciliju zbog nestanka svoje kćerke i rekla joj da je, putujući ispod zemlje, videla da joj je kći postala kraljica podzemnog sveta.
Aretusin lik često je predstavljan na novcu Sirakuze. Obično je predstavljena kao devojka s mrežicom na kosi i delfinima oko glave.
Rimski pesnik Ovidije Aretusu naziva "Alfejadom" (Alpheias) zato što se verovalo da je njen izvor ispod zemlje povezan s rekom Alfejem na Peloponezu.
Hesperida
Aretusa je i ime jedne od hesperidskih nimfi.
Palo Seco, Villa Juárez
Palo Seco je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Villa Juárez.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 1291 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1114 m.
Nirmal Purja
Nirmal Purja, rođen 1982/1983, je nepalski planinar i bivši Gurka vojnik u jednoj elitnoj jedinici specijalaca Ujedinjenog Kraljevstva. Popeo se na svih 14 svjetskih vrhova preko 8.000 metara u rekordnom vremenu od 6 mjeseci i 6 dana, koristeći boce sa kiseonikom na visinama preko 8.000 m. Zajedno sa još 9 penjača iz Nepala, prvi se uspješno popeo na K2 u zimskim uslovima.
Vrhovi preko 8000 m.
Osvajanje vrhova visine preko 8.000 m. Purja je ostvario po vlastitom planu koji je nazvao Projekat 14/7 (14 vrhova - 7 mjeseci). U aprilu i maju 2019. god. popeo se na slijedeće vrhove: Annapurna, Dhaulagiri, Kangchenjunga, Mount Everest, Lhotse i Makalu. Penjao se zajedno sa nekoliko Šerpa. Zadnjih pet vrhova ispenjao je za 12 dana.
Drugu fazu obavio je u julu, penjući se na: Nanga Parbat (8126 m.), Gasherbrum I (8010 m.), Gasherbrum II (8035 m.), K2 (8611 m.) i Broad Peak (8047 m.), svi u Pakistanu.
Treću etapu počeo je u septembru 2019. usponom na Cho Oyu (8188 m, Tibet, Kina) i Manaslu (8163 m. Nepal). U oktobru je dobio specijalnu dozvolu kineskih vlasti jer je tražio uspon u doba monsuna. Sa svojom petočlanom ekipom popeo se na vrh Shishapangma (8027 m, Tibet, Kina) 29. oktobra uz upotrebu boca za kiseonik.
K2
Nirmal Purja, sa devet drugih nepalskih planinara ostvario je 16 januara 2021. god prvi uspon na K2 u teškim zimskim uslovima. Bila je to prva uspješna ekspedicija nakon 33 godine neuspjeha od 1987. god. Njegovu ekipu, pored njega, su činili: Mingma David Šerpa, Mingma Tenzi Šerpa, Geljen Šerpa, Pem Chiri Šerpa, Dawa Temba Šerpa. Na planini su se udružili sa još jednom nepalskom ekspedicijom u kojoj su bili: Mingma G, Dawa Tenjin Šerpa i Kilu Pemba Šerpa. Pridružio im se i Sona Šerpa iz treking agencije Seven Summits (Sedam vrhova). Purja je bio jedini koji nije koristi dodatni kiseonik.
Mulj
thumb|150px|right|Mulj right|thumb|Kuća od blata u Amranu, [[Jemen]] thumb|250px|Kuća ožbukana platom u Pakistan right|thumb|Osušeni mulj ispisan tragovima kamenja koje je kotrljao vjetar right|thumb|Kamion zaglibio u blatu Mulj je sitnozrni sediment, zasićen vodom, na dnu vodenih basena — reka, mora, jezera i okeana. Predstavlja početni stadijum u formiranju mnogih sedimentnih stena. Kad je navlažen u tečnom je stanju, kada se osuši prelazi u čvrsto stanje. Prema nastanku može se izdvojiti nekoliko tipova: biogeni mulj, hemogeni mulj, terigeni mulj i vulkanogeni mulj. Sa druge strane u morskim basenima predstavlja sedimente koji sadrže 30-50% sitinih čestica, čiji je prečnik manji od 0,01 milimetra.
Opština Chalcatongo de Hidalgo, Oaxaca
Chalcatongo de Hidalgo je opština u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 3422 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 2556 m.
Gironde
Gironde (srpskohrvatski: Žironda) je departman u zapadnoj Francuskoj. Pripada regiji Akvitanija, a glavni grad departmana je Bordeaux.
Departman Gironda je označen rednim brojem 33. Njegova površina iznosi 10.000 km². Po podacima iz 2010. godine u departmanu Gironda je živelo 1.449.245 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 135 stanovnika po km².
Ovaj departman je administrativno podeljen na:
Hardpan
Ravni tereni hardpana i slaništa čine savršene staze za trke i prirodna uzletištima za avione i svemirske brodove. Brzinski rekordi vozila postavljeni su na stazi Bonevil, smeštenoj na hardpanu Velikog slanog jezera.
Magma
thumb|right|250px|Havajski tok lave (lava je ekstruzivni ekvivalent magme)
Magma je rastaljeni stijenski materijal koji se nalazi ispod Zemljine površine (ili površine nekog drugog terestričkog planeta), a vrlo često se nakuplja u magmastkim komorama. Može sadržavati raspršene krute faze (sitni kristali) i volatilni materijal (otopljeni plinovi, većinom H2O i CO2). Po definiciji, sve magmatske stijene nastale su iz magme.
Magma je kompleksni visokotemperaturni fluidni materijal. Temperature većine magma kreću se u rasponu od 650 °C do 1300 °C, ali vrlo rijetke karbonatitne taljevine mogu biti čak 600 °C hladne, dok komatiitne taljevine mogu biti 1600 °C vruće. Većinom su silikatne taljevine.
Sposobna je za prodiranje u susjedna stijenska tijela, isto kao i za izlijevanje na na površinu u obliku lave.
Taljenje čvrste stijene
Taljenje čvrste stijene, proces kojim nastaje magma, kontroliran je s tri fizička parametra: temperaturom, tlakom i sastavom stijene.
Tlak
Taljenje može nastupiti uslijed izdizanja stijene (zbog čega dolazi do smanjenja tlaka) procesom koji se naziva dekompresijsko taljenje.
Sastav
Obično je veoma teško značajno promijeniti sastav velike mase stijena, pa je sastav glavni parametar koji kontrolira hoće li se stijena rastaliti na datim uvjetima tlaka i temperature. Kao sastav stijene možemo smatrati i volatilne faze poput vode i ugljikovog dioksida.
Parcijalno taljenje
Kada se stijena tali, ona to čini povećavajuće i postupno - većina stijena građena je do nekoliko minerala, od kojih svi imaju različite temperature taljenja, pa su fazni dijagrami koji kontroliraju taljenje uglavnom veoma složeni. Kako se stijena tali, mijenja joj se volumen. Kada je dovoljno stijene rastaljeno, malene se kuglice taljevine (većinom smještene između mineralnih zrna) povezuju i omekšavaju stijenu. Na tlakovima koji vladaju unutar Zemlje, dovoljno je da samo postotak stijene bude rastaljen i taljevina će biti istisnuta iz izvorne stijene.
Taljevina može ostati na mjestu dovoljno dugo da rastali 20% ili čak 35% stijene, ali rijetko se dogodi da se prijeđe 50% jer će se rastaljena stijenska masa izdizati kao diapir, što može uzrokovati daljnje dekompresijsko taljenje.
Primarne taljevine
Primarna taljevina je taljevina koja nastaje kada se stijena tali. Primarne taljevine nisu podlegle nikakvoj diferencijaciji pa predstavljaju početni sastav magme. U prirodi se rijetko nalaze primarne taljevine. Leukosomi migmatita su primjeri primarnih taljevina. Od posebne važnosti su primarne taljevine koje potječu iz plašta, poznate pod nazivom "primitivne taljevine" ili primitivne magme. Pronalaskom sastava primitivne magme neke magmatske serije moguće je modelirati sastav plašta iz kojeg je taljevina nastala, što je važno u razumijevanju evolucije plašta.
Roditeljske taljevine
Gdje je nemoguće naći primitivni ili primarni sastav magme, često je korisno pokušati otkriti roditeljsku taljevinu. Roditeljska taljevina je sastav magme iz koje je promatrani raspon geokemijskih karakteristika magme izveden procesima magmatske diferencijacije. To ne mora biti primitivna taljevina.
Na primjer, za serije bazaltnih tokova smatra se da su povezane. Sastav iz kojeg bi mogle biti proizvedene frakcijskom kristalizacijom naziva se roditeljska taljevina. Hipoteza da dijele zajedničku roditeljsku taljevinu može se testirati stvaranjem modela frakcijske kristalizacije.
Geokemijske implikacije parcijalnog taljenja
Stupanj parcijalnog taljenja je kritičan za određivanje proizvedene vrste magme. Stupanj parcijalnog taljenja, koji je potreban za nastanak taljevine, može se procijeniti računanjem relativnog obogaćenja inkompatibilnih elemenata u odnosu na kompatibilne elemente. Inkompatibilni elementi su obično kalij, barij, cezij, rubidij.
Vrste stijena proizvedene niskim stupnjem parcijalnog taljenja u plaštu su u pravilu alkalne (Ca, Na, K i/ili peralkalne (visok omjer Al/Si)). U pravilu, primitivne taljevine ovog sastava daju lamprofire, lamproite, kimberlite i ponekad mafitne stijene bogate nefelinom poput alkalijskih bazalta i eseksitnih gabroa ili čak karbonatita.
Pegmatiti mogu biti proizvedeni niskim stupnjem parcijalnog taljenja kore. Neke granitoidne magme su eutektske (ili kotektske) taljevine, pa mogu biti proizvedene niskim do visokim stupnjem parcijalnog taljenja kore, kao i frakcijskom kristalizacijom. Pri visokim stupnjevima parcijalnog taljenja kore mogu biti proizvedeni granitoidi poput tonalita, granodiorita i kvarc-monzonita, ali u pravilu nastaju drugim mehanizmima.
Pri visokim stupnjevima parcijalnog taljenja nastaju komatiiti i pikriti.
Sastav, struktura i svojstva taljevine
Silikatne taljevine najvećim se dijelom sastoje od silicija, aluminija, alkalijskih i zemnoalkalijskih elemenata (natrija, kalija, kalcija), magnezija i željeza. Atomi silicija su u tetraedrijskoj koordinaciji s kisikom, kao u gotovo svim silikatnim mineralima, ali u taljevini je to uređenje sačuvano samo na malim udaljenostima. Fizikalna svojstva taljevina ovise o njihovim atomskim strukturama kao i o temperaturi, tlaku te kemijskom sastavu.
Destre di Ghiandaro, Cosenza
Destre di Ghiandaro je naselje u Italiji u provinciji Cosenza, u regiji Kalabrija.
Magma
Sastav, struktura i svojstva taljevine
Općenito govoreći, mafitne magme, poput onih iz kojih nastaje bazalt, više su vruće te manje viskozne od većine SiO2 bogatih magma, poput onih iz kojih nastaje riolit. Niska viskoznost vodi do blagih, manje eksplozivnih erupcija.