cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gabrc
Gabrc je naselje u slovenskoj Općini Svetom Juriju ob Ščavnici. Gabrc se nalazi u pokrajini Štajerskoj i statističkoj regiji Pomurju.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 20 stanovnika.
Spavanje
Spavanje i mentalni procesi; manjak spavanja
Duži nedostatak spavanja čini osobu podložnijom uticajima i sugestijama drugih ljudi, pa se forsirana budnost često koristi kao oblik mučenja ili iznuđivanja iskaza.
Generalno, smatra se kako NREM spavanje ima bitnu ulogu u restorativnom procesu obnavljanja prirodne ravnoteže između nervnih centara, dok fiziološka funkcija REM spavanja ostaje nepoznanica, a istraživanja pokazuju kako izostanak ove faze spavanja kod ljudi čak i u periodu od dve nedelje ne izaziva ozbiljne ili čak ikakve posledice po ponašanje.
Slučaj Rendija Gardnera
1963. godine, Rendi Gardner, tada 17-godišnji srednjoškolac, izveo je specifičan eksperiment za naučnu priredbu u San Dijegu. Počeo je 28. decembra u 6 sati ujutro, da bi posle 11 dana (264 sata) postao svetski rekorder u najdužem vremenskom periodu provedenom bez spavanja. Pritom nije koristio nikakve lekove, čak ni kofein. Bilo je to teško iskustvo. Posle dva dana nespavanja, Rendi je postao razdražljiv, bilo mu je muka, imao je problema sa upamćivanjem i koncentracijom. Četvrtog dana je bio izrazito slab i imao je manje deluzije (sumanute ideje), dok se sedmog dana javio i tremor, nerazgovetan govor, a u EEG zapisu više nije bilo alfa-talasa. Jedanaestog dana, kada je od njega traženo da, počevši od broja 100, broji unazad, oduzimajući pritom 7, stao je na broju 65. Kada je upitan zašto je stao, odgovorio je kako je zaboravio šta je radio.
Međutim, Rendi, uprkos predviđanjima pojedinih stručnjaka, nije postao psihotičan, a čak je i na konferenciji za štampu koja je organizovana posle obaranja rekorda govorio razgovetno i razložno. Kada je posle ovoga otišao na spavanje, spavao je skoro 15 sati, da bi posle toga proveo još 23 sata budan, čekajući noć, a zatim je spavao još 10 i po sati. Posle prvog perioda spavanja od 15 sati, većina simptoma je nestala, dok mu se ciklus spavanja u roku od nedelju dana vratio u pređašnje stanje. Najinteresantnija činjenica u vezi sa Rendijevim eksperimentom je to što nije bilo trajnih posledica po njega, za razliku od pacova, koji posle određenog perioda forsirane budnosti umiru. Gardner je i danas zvanični rekorder, mada postoje tvrdnje o obaranju njegovog rekorda, ali ti slučajevi nisu praćeni i registrovani.
Fatalna familijarna insomnija
Mada nije jasno utvrđena povezanost nedostatka spavanja i ozbiljnijih fizioloških disfunkcija, postoji vrlo retka bolest koja onemogućava spavanje. To je fatalna familijarna insomnija (smrtonosna porodična/nasledna nesanica). Ovo je prionska bolest mozga koja se naleđuje autozomno-dominantno: ako je jedan roditelj nosilac mutacije, procenat oboljevanja potomstva je 50%. Prionski proteini nalaze se na ćelijskim membranama, pretežno neuronskim, a kada dođe do transformacije normalnog (PrPC) u patološki (PrPSc) oblik ovog proteina, dolazi do neke od prionskih bolesti, od kojih je verovatno najpoznatija goveđa spongiformna encefalopatija (bolest ludih krava). Sve ove bolesti su neizlečive, a karakterišu ih spongiformna (sunđerasta) degeneracija (otud i naziv spongiformne encefalopatije), gubitak neurona mozga i proliferacija astrocita.
Fatalna familijarna insomnija nastaje zbog mutacije gena na kratkom kraku hromozoma 20, koji dovodi do transformacije normalnog oblika prionskog proteina u patološki. Na svetu postoji samo 40 porodica u okviru kojih ima nosilaca ovih gena. Bolest se javlja u različitim uzrastima, uglavnom između 18. i 60. godine, prosečno u 50. godini života. Simptomi često variraju, čak i među slučajevima u istoj porodici. Najpre se javlja progresivna nesanica, a zatim i napadi panike, fobije i paranoja. Posle dolazi do halucinacija, potpune nemogućnosti spavanja i gubitka telesne mase. Na kraju se javlja demencija, kada pacijent prestaje da reaguje na spoljašnje draži i dolazi do deficita govora. Ovo je poslednji stadijum bolesti, posle koga nastupa smrt. Smrtni ishod obično nastupa u roku od nekoliko meseci, do dve ili tri godine. Kod fatalne familijarne insomnije sa kraćom kliničkom slikom (gde smrt nastaje za manje od godinu dana), od početka dolazi do gotovo potpune nesanice, a spongiformne degeneracije su uglavnom ograničene na talamus i donja olivarna jedra i ne šire se na korteks. U tipu bolesti sa dužom kliničkom slikom (gde smrt nastaje za 2 do 3 godine), nesanica se postepeno razvija, a spongiformne degeneracije zahvataju velike delove moždane kore. Iako mnogi simptomi ove bolesti nastaju zbog spongiformnih degeneracija, veruje se da i nedostatak spavanja sam za sebe utiče na tok bolesti, posebno kod oblika sa kraćom kliničkom slikom, jer komplikacije i težina bolesti koreliraju sa težinom insomnije, a ne sa nagomilavanjem prionskih proteina.
Ne postoji lek za fatalnu familijarnu insomniju. Barbiturati i hipnotici nisu dali efekta u lečenju, a čak mogu i pogoršati kliničku sliku. Bilo je i pokušaja da se kod pacijenta sedativima indukuje koma, kako bi se uspostavio ciklus spavanja, ali je EEG zapis i posle toga pokazivao moždanu aktivnost karakterističnu za budno stanje.
Uzrasne karakteristike i količina spavanja
Karakteristike spavanja se s godinama menjaju, prateći razvoj i maturaciju nervnog sistema, od onih karakterističnih za novorođenče, do tipičnog spavanja odraslih osoba. Spavanje ima svoju strukturu koja je kvalitativno jedinstvena kod zdravih ljudi, ali se po kvantitetu razlikuje u pojedinim uzrasnim grupama. Jasan ciklus spavanja i budnosti uspostavlja se oko 24. nedelje trudnoće, dok se razlikovanje neke vrste "aktivnog" (REM) i "tihog" (NREM) spavanja javlja u poslednjem tromeečju. Struktura i dužina spavanja kod zdravih osoba zavisi od uzrasta i jasan ciklus NREM-REM spavanja se uspostavlja oko 16. nedelje života, ali traje kraće nego kod starije dece i s godinama se produžava. Iako postoje individualne varijacije, odrasli prosečno spavaju jednokratno noću 7 do 8 sati. Novorođančad spavaju u više navrata (višefazno) i do 18 sati na dan, gde je zastupljenost REM spavanja i do 50%, ali se broj perioda spavanja i njegova dužina progresivno smanjuju i dostižu vrednost kao kod odraslih između 4. i 10 godine života. Tako zastupljenost REM spavanja opada na 30 do 35% između 9. i 12. meseca. Deca predškolskog uzrasta obično i dalje spavaju preko dana, ali se sa ovom praksom najčešće prekida kada redovno krenu u školu. Kod njih se javlja povišen procenat sporotalasnog spavanja sa visokim pragom za buđenje. Međutim, tokom adolescencije se smanjuje učestalost sporotalasnog spavanja, veruje se zbog gubitka sinapsi, a adolescenti i generalno manje spavaju, ali se to više tumači promenama u ponašanju nego smanjenom potrebom za spavanjem.
Stari ljudi spavaju u proseku 4 do 6 sati, odnosno, spavanje se kod nih skraćuje i postaje lakše. Međutim, smatra se da kod starih ljudi ne dolazi do značajnije promene u potrebi za spavanjem u odnosu na potrebe zdravih ljudi srednje dobi, već oni manjak spavanja tokom noći nadoknađuju popodnevnim odmorom, tzv. dremanjem. Takođe, postoje i indicije da je spavanje kraće i slabije kod starijih ljudi zbog smanjene količine melatonina koji luči epifiza. Sa godinama nastavlja da se smanjuje udeo sporotalasnog spavanja u celokupnom ciklusu, koje do 60. godine čak može i potpuno nestati, a spavanje postaje isprekidano, sa povećanom latencom uspavljivanja, više buđenja tokom noći i više spavanja tokom dana. Stariji ljudi se često bude ranije. Procenat REM spavanja se ne smanjuje ili se smanjuje tek neznatno kod zdravih ljudi, ali kod ljudi bolesnih od Alchajmerove i drugih neurodegenerativnih bolesti koje pogađaju centralni nervni sistem ono može potpuno izostati.
Trajanje spavanja određuje DEC2 gen. Ljudi koji su nosioci mutacije ovog gena spavaju dva sata manje nego normalno. Profesorka neurologije Jing-Hui Fu i njene kolege u laboratoriji uzgajaju miševe nosioce mutacije DEC2 gena, koji spavaju manje od normalnih miševa.
Neki naučnici dele ljude na večernje (sove) i jutarnje tipove (ševe). Jutarnji tipovi lako se bude i vrlo su produktivni ujutro. Umaraju se i odlaze na spavanje rano uveče. Sa druge strane, večernji tipovi se teško bude ujutro, a kada se probude osećaju se umorno. Postaju odmorniji kako se približava veče. Najproduktivniji su uveče, kasno ležu i ustaju kasnije ujutro. Istraživanja su pokazala da večernji i jutarnji tipovi imaju različite mehanizme termoregulacije, gde kod jutarnjih tipova telesna temperatura dostiže dnevni maksimum sat vremena ranije u odnosu na večernje.
Različiti spoljašnji i unutrašnji faktori utiču na potrebu za spavanjem, pa tako fizički rad, bolesti, psihološki stres, povećanja mentalna aktivnost i trudnoća dovode do povećanja želje za spavanjem.
Tabela 1: Razlike u vremenu spavanja za određene uzrasne grupe i fiziološka stanja
Snovi
mini|levo|300px|[[Fransisko Goja, San razuma stvara demone]] San je mentalna aktivnost koja se javlja za vreme spavanja. To je nevoljan i iracionalan multisenzorni doživljaj sličan halucinaciji, koji ne podleže kritičnosti, a onaj koji sanja u njemu se obično pojavljuje kao aktivni učesnik, a ne kao posmatrač. Snovi se vezuju za REM spavanje, ali se mogu javiti i tokom sporotalasnog spavanja, no, oni se uglavnom zaboravljaju, odnosno ne dolazi do njihove konsolidacije u pamćenju.
Snovima je verovatno najveća pažnja posvećena u okviru psihoanalize, koja je istraživala nesvesne sadržaje smatrane za uzročnike neuroza. Sigmund Frojd je u svojoj knjizi Tumačenje snova objavljenoj 1900. godine nazvao snove carskim putem ka nesvesnom i tu je opširno pisao o složenim vezama između svesnog i nesvesnog psihičkog života. Po njegovoj teoriji, osećanja koja su psihološki potisnuta u nesvesnom delu uma često se manifestuju u snovima ili se ispoljavaju kao duševne i psihosomatske bolesti. Prema Frojdu, najveći deo potisnutih osećanja čine skrivene i zabranjene seksualne želje. Frojd na snove gleda krajnje pozitivno, smatrajući ih svojevrsnim zaštitnim ventilom koji čuva duševno zdravlje. S vremenom je ceo psihoanalitički koncept napredovao i bio dorađivan, pa u završnoj fazi formiranja psihoanalitičkih ideja nesvesno nije obuhvatalo samo društveno neprihvatljive želje, već je ceo psihički život pretežno shvaćen kao nesvestan, sa neznatnim svesnim delom. Frojd je 1923. godine, u 67. godini, formulisao svoj poznati strukturalni model analize ličnosti, po kojem su osnovne strukturalne jedinice ličnosti Id, Ego i Superego. Id je shvaćen kao nagonski deo ličnosti koji sadrži podsticaj za neposredno zadovoljenje potreba po svaku cenu i bez odlaganja, bez uvažavanja moralnih zabrana. Superego predstavlja društvenu komponentu ličnosti i sadrži ideale kojima težimo; cilj mu je uspostavljanje kontrole ponašanja u skladu sa pravilima društva, ali često funkcioniše neusklađen sa realnošću. Ego se rukovodi principom realnosti i njegova primarna uloga je da zadovolji želje proistekle iz Ida, ali uz poštovanje moralnih principa iz Superega. Po Frojdu, snovi nastaju zbog gubitka kontrole svesnog Ega nad nesvesnim Idom.
Moderna nauka smatra Frojdovu teoriju zastarelom već nekoliko decenija i teži ka objašnjavanju fenomena snova na osnovu fizioloških i anatomskih karakteristika. Međutim, Frojd neosporno mora biti spomenut zbog velikog uticaja koji je njegova psihoanalitička teorija ličnosti imala ne samo na psihologiju i psihijatriju, već i na medicinu uopšte, filozofiju i umetnost, posebno s obzirom na prilično skromna znanja o neurobiologiji koja su u to vreme bila dostupna.
Jedna pretežno psihološka teorija smatra kako je u snovima zastupljeno ponašanje koje se inače retko javlja u ponašanju tokom budnog stanja. Iako njene postavke nisu potvrđene niti osporene, istraživanja su pokazala kako oko 60% sadržaja snova čine tuga, strah ili bes; 20% sreća i radost, a samo 10% se odnosi na sadržaje povezane sa seksualnim radnjama, što je prilično iznenadilo istraživače.
Jedno drugačije shvatanje smatra da je evolutivna funkcija snova filtriranje nepotrebnih sećanja koja se nagomilavaju tokom dnevnih aktivnosti. Fransis Krik tako smatra da su snovi mehanizam za eliminaciju parazitskih sadržaja koji bi u suprotnom prevagnuli i doveli do poremećaja procesa mišljenja.
Istraživanje snova dobilo je novi zamah kada je 1953. godine otkriveno REM spavanje. Psihoanaliza je dotad bila osnovni koncept naučne psihijatrije. Pretpostavka je da se 80% sanjanja odvija tokom REM, a samo 20% za vreme NREM spavanja. REM-snovi se mnogo lakše pamte, najčešće su živopisni, emotivno obojeni, nerealni, složeni i bizarni. Sa druge strane, nekad je moguće delimično upamćivanje snova posle buđenja iz NREM spavanja, a ti snovi su uglavnom realističniji. Klasična i intrakranijalna EEG ispitivanja (iEEG), kao i magnetoencefalografske (MEG) studije pokazuju kako za vreme REM spavanja dolazi do značajno većeg generisanja gama-talasa u odnosu na NREM spavanje. Kako su gama-talasi u budnom stanju povezani sa povećanom mentalnom aktivnošću i koncentracijom, smatra se da njihovo pojačano javjanje u REM fazi spavanja ima veze sa kognitivnim, memorijskim i drugim procesima koji zajedno utiču na celokupni (pretežno vizuelni) doživljaj samog sna.
Dalji napredak tehnologije omogućio je primenu snimanja funkcionalnom magnetnom rezonancijom (fMRI) i PET skenerima u naučnim istraživanjima, samim tim i detaljnije upoređivanje moždane aktivnosti u budnom stanju i tokom REM spavanja, kao i bolje razumevanje svesti uopšte. Aktivnost u amigdalama, tegmentalnim jedrima ponsa i prednjem delu cingularne kore se povećava tokom REM spavanja, dok se aktivnost u zadnjem delu cingularne kore i prefrontalnom korteksu smanjuje. Povećana aktivnost u limbičkom sistemu tokom REM faze, a smanjena u prefrontalnom korteksu može objasniti određene karakteristike snova (emotivnu obojenost, iracionalnost i slično).
Snovi nisu crno-beli, već sanjamo u boji. Tokom njih se mogu angažovati svih pet glavnih čula, od kojih je najdominantnije čulo vida, a za njim sledi čulo sluha. Čula dodira, mirisa i ukusa mnogo su manje zastupljena. Snovi mogu biti prijatni ili neprijatni, srećni ili tužni..., a često obuhvataju želje, strahove i druge delove iz života sanjača. Smisao snova je retko racionalna, već se oni odvijaju u maniru haotičnog smenjivanja likova, događaja i mesta, sa često bizarnim i nadrealnim mešanjem ovih elemenata.
Da su snovi povezani sa našim fiziološkim stanjem i okruženjem tokom budnosti govori i činjenica da ljudi koji su slepi od rođenja nemaju vizuelne snove, već samo u auditivnom ili nekom drugom modalitetu koji ne zahteva viđenje. Ako usled moždanog udara ili druge vrste oštećenja tkiva čovek izgubi sposobnost opažanja boja, snovi postaju ahromatski. Takođe, deca retko prijavljuju snove pre 4. ili 5. godine, a i u tom slučaju oni vrlo kratko traju. To je u skladu sa činjenicom da deca tog uzrasta imaju ograničenu sposobnost imaginacije i nisu u mogućnosti da verbalizuju složene i emotivno obojene iskaze.
Neurobiološka funkcija i značaj snova i dalje su nepoznanica. Prema teoriji aktivacije i sinteze, koju su predložili profesori sa Harvarda Alan Hobson i Robert Makarli, tokom REM spavanja dolazi do povećane aktivnosti neurona u različitim delovima mozga, najviše u moždanom stablu, odakle se ona dalje prenosi na druge delove mozga, prvenstveno bazalne (limbičke) regione, koji se smatraju povezanim sa emocionalnim doživljajima, a zatim i pojedine delove moždane kore, gde dolazi do pobuđivanja različitih senzornih zona, što, pretpostavlja se, dovodi do integracije ovih signala i izazivanja doživljaja snova. Po njima, PGO talasi (vidi pododeljak REM i NREM spavanje) iz ponsa koji preko lateralnog genikulatnog jedra talamusa dolaze do vidne kore bivaju protumačeni kao vidne informacije, što dovodi do vizuelnog doživljaja snova. Međutim, ova teorija ne objašnjava kako takvi nasumični nervni impulsi dovode do složenih i povezanih priča koje se često odvijaju u snovima, ili zašto se neki snovi ponavljaju.
Pogrešno je shvatanje snova i REM spavanja kao iste pojave, ili poistovećivanje snova i spavanja uopšte, što je česta pojava među laicima. Većina istraživanja vezanih za spavanje snove ispituje indirektno, na osnovu REM spavanja, jer se oni ne mogu objektivno meriti i posmatrati, dok REM spavanje može. S obzirom na nemogućnost ispitivanja neposrednih karakteristika snova, mnogi naučnici se njima direktno i ne bave u sklopu izučavanja karakteristika spavanja.
Neki istraživači pretpostavljaju da su snovi ključni za konsolidaciju pamćenja i da za vreme sanjanja dolazi do filtriranja pamćenja, kada se gube nepotrebne i nesvrsishodne informacije.
Poremećaji spavanja
Stalni problemi sa spavanjem su relativno učestala pojava kod ljudi, što je čest razlog značajnih smetnji u njihovom svakodnevnom funkcionisanju ili pogoršanja drugih postojećih bolesti. Smatra se da 40% populacije SAD u nekom periodu života ima problema sa određenim poremećajem spavanja. Učestalost ovih poremećaja se povećava sa godinama i više se javljaju kod žena nego kod muškaraca.
Bolesnici mogu da se žale na nekoliko vrsta tegoba vezanih za poremećaje spavanja i budnosti. Primarni poremećaji spavanja podeljeni su u dve grupe: disomnije i parasomnije. Kod disomnija je kompromitovano vreme provedeno u spavanju i one se dele na insomnije i hipersomnije. Parasomnije se odnose na abnormalna ponašanja tokom spavanja ili u periodu koji vodi od stanja spavanja do stanja budnosti, ili na pojavu normalnog spavanja u neadekvatno vreme.
Nesanica (insomnija)
mini|levo|200px|U nekim zemljama - prvenstveno u SAD - za lečenje nesanice koriste se lekovi koji sadrže melatonin Nesanica je poremećaj koji karakteriše nedovoljan kvantitet i/ili kvalitet spavanja. Barem 50% ljudi doživi povremenu nesanicu, dok se procenjuje da 15 do 20% ima hroničnu nesanicu, koja dovodi do ozbiljnih poremećaja u dnevnim životnim aktivnostima, kao i do povećanog rizika od povreda nesrećnim slučajem. Takođe, ona može pogoršati druge somatske bolesti, a najveći problem je što većina slučajeva ostaje nedijagnostikovana.
Nesanica izazvana egzogenim uticajem
Ova vrsta nesanice nije dugotrajna i najbolje se leči, kada je to moguće, otklanjanjem činioca koji je izaziva. Najčešća nesanica ovog tipa je prolazna situaciona insomnija koja se može javiti pri promeni ambijenta spavanja (odlazak na put, noćenje u hotelu, šatoru, boravak u bolnici...). Drugi važan činilac koji je može izazvati je psihološki ili fiziološki stres. Do oporavka dolazi za nekoliko dana, a u nekim slučajevima se može lečiti primenom hipnotika. Međutim, uzimanje hipnotika u slučaju ove vrste nesanice treba da traje što kraće.
Nesanica udružena sa psihijatrijskim bolestima
Nesanica se javlja kod 80% psihijatrijskih poremećaja, najčešće kod depresije i posttraumatskog stresnog poremećaja, i često je prvi znak psihijatrijske bolesti. Čak i kada je nevezana za psihijatrijski poremećaj, dugotrajna nesanica povećava rizik od pojave depresije. Uz terapiju osnovne bolesti, nesanica se leči hipnoticima.
Sindrom nemirnih nogu i nesanica
Sindrom nemirnih nogu se karakteriše osećajem nadolaženja puzeće neprijatnosti u dubini potkolenica i butina, što dovodi do neodložive potrebe za pomeranjem nogu, koje samo privremeno otklanja neprijatnost. Osećaj se javlja svaki put kada je osoba u stanju mirovanja pred usnivanje. Pomeranje nogu remeti zaspivanje i izaziva tešku nesanicu i pored velike želje i potrebe za spavanjem. Poremećaj traje celog života, a posledice su često dramatične, uz naglašene bračne probleme jer supružnici ne spavaju u istom krevetu. Lečenje se dosta uspešno sprovodi primenom malih doza levodope.
Prekomerna dnevna pospanost (hipersomnija)
mini|desno|200px|Maska koja se koristi za lečenje apneje u spavanju Hipersomnija u velikoj meri smanjuje radnu i životnu sposobnost, a najčešći uzroci ovog poremećaja su apneja u spavanju i narkolepsija. Takođe, zloupotreba narkotika i određeni lekovi mogu izazvati prolaznu hipersomniju.
Sindrom apneje u spavanju
Prekidi disanja za vreme spavanja su čest i ozbiljan uzrok preterane dnevne pospanosti i poremećenog spavanja. Prekid disanja dovodi do učestalog kratkog buđenja koga bolesnik ne mora biti svestan, skraćuje se ili potpuno izostaje NREM faza spavanja, a posledice su onesposobljavajuće narušavanje budnosti tokom dana, povećan rizik od izazivanja saobraćajnih udesa, hipertenzija i druge ozbiljne kardiovaskularne komplikacije, zatim povećan mortalitet. Prekid disanja nastaje ili zbog okluzije vazdušnog puta (opstruktivna apneja u spavanju), nedostatka respiratornog napora (centralna apneja u spavanju) ili zbog kombinacije oba faktora (mešovita apneja u spavanju). Apneja se češće javlja kod gojaznih ljudi, a jedini dovoljno efikasan način lečenja je korišćenje aparata koji preko posebne maske, koja se nosi pri svakom spavanju, uduvava vazduh pod povišenim pritiskom u pluća (CPAP).
Narkolepsija
Narkolepsija je bolest u kojoj dominiraju poremećaj sposobnosti da se voljno održi budnost i poremećaj regulacije REM spavanja, a težina varira retkih i beznačajnih smetnji do teške onesposobljenosti. Ova bolest se karakteriše nastupanjem spavanja na koje osoba ne može da utiče, u situacijama kada se ono normalno ne javlja. Klinička slika ove bolesti sastoji se od četiri faktora: 1. preterane dnevne pospanosti, 2. gubitka mišićnog tonusa izazvanog jakim emocijama, uz očuvanje svesti (katapleksija), 3. halucinacija na početku spavanja (hipnagognih halucinacija) ili pri buđenju (hipnopompnih halucinacija) i 4. paralize mišića prilikom usnivanja ili buđenja (paraliza spavanja). Veruje se kako je poremećaj povezan sa abnormalnostima u funkcionisanju holinergičkih neurona.
Parasomnije
Parasomnije su abnormalna ponašanja koja nastaju zbog ili se dešavaju za vreme spavanja. Parasomnije nastaju iz NREM spavanja, ima ih više vrsta i tu se ubrajaju mesečarenje (somnabulizam), noćni strahovi (pavor nocturnus), noćno umokravanje (eneuresis nocturna), škrgutanje zubima (bruxismus), pričanje tokom spavanja, paroksizmalna noćna distonija i noćni grčevi, noćno trešenje glave isl. Mesečarenje se češće javlja kod dece nego kod odraslih, a pretežno pogađa muškarce. Epizoda mesečarenja obično traje nekoliko minuta. Mesečari hodaju otvorenih očiju, izbegavajući fizičke prepreke u okruženju, ali se pri buđenju ne sećaju ovih događaja.
Spavanje kod životinja
mini|levo|200px|[[Mačka spava]] Proučavanje spavanja kod životinja važno je za razumevanje spavanja ljudi. Činjenica da je ono među životinjama vrlo rasprostranjeno, čak i u uslovima kada je to opasno, ukazuje na to da spavanje verovatno ima bitnu biološku funkciju. Tome doprinose i primeri nekih zadivljujuće razvijenih adaptivnih procesa, kao što je jednohemisferno spavanje. Veruje se kako se spavanje javlja kod svih kičmenjaka.
Od svih životinja, spavanje je najviše proučavano kod sisara, a NREM i REM spavanje su zabeleženi kod svih sisara i torbara. Čak i fosorijalni sisari, na primer krtice, čiji je vidni sistem slabije razvijen, pokazuju periodičnu EEG aktivnost sličnu REM spavanju.
Kod nekih životinja je teško zabeležiti neurofiziološke promene koje nastaju za vreme spavanja, pa se ono izučava na osnovu bihejvioralnih karakteristika, kao što su mimika, položaj tela i smanjeno reagovanje na spoljašnje draži. Iz spavanja se lako budi, za razliku od hibernacije ili kome, a epizoda spavanja koja nastaje posle prolongirane budnosti duže traje i spavanje je dublje. Biljojedi, kojima je potrban veći period budnosti za nalaženje hrane, obično tokom dana spavaju manje nego mesožderi slične veličine, koji mogu odjednom pojesti dovoljno mesa za nekoliko dana.
Konji i drugi ungulatni biljojedi mogu spavati stojeći, ali takođe moraju leći tokom karćeg perioda REM spavanja, koje izaziva atoniju mišića. Slepi miševi spavaju viseći naglavačke. Kod nekih vodenih sisara i ptica tokom spavanja jedna polovina mozga može biti aktivna, što se zove jednohemisferno sporotalasno spavanje. Ovo je karakteristično i za delfine i kitove, zbog potrebe da se održi disanje: oni moraju s vremena na vreme izroniti na površinu da uzmu vazduh. Aktivnost i neaktivnost naizmenično se smenjuju između dve hemisfere. Tako kljunasti delfini tokom 12-časovnog ciklusa spavanja 2 sata spavaju jednom hemisferom, zatim provode 1 sat budni, da bi posle toga spavali 2 sata drugom hemisferom.
Osim kod sisara, smenjivanje NREM i REM spavanja pronađeno je jedino kod ptica. Mada provode približno istu količinu vremena spavajući kao i sisari, REM faza kod ptica je za četvrninu kraća. Takođe su prisutni atonija mišića i promene u termoregulaciji. Postoje tvrdnje da neke ptice spavaju u letu, ali to nije potvrđeno. Ptice mogu, kao i vodeni sisari, držati jedno oko otvoreno tokom NREM spavanja, što je povezano sa pojačanom EEG aktivacijom u suprotnoj hemisferi mozga (u odnosu na stranu na kojoj je otvoreno oko). Vreme provedeno spavajući sa otvorenim okom povećava se ukoliko je situacija rizičnija, na primer, kada se ptica nalazi na ivici jata. Štaviše, otvoreno oko je tada usmereno ne ka drugim pticama, već u daljinu, kao da pazi na grabljivice.
Donedavno je postojao mali broj istraživanja i podataka vezanih za spavanje beskičmenjaka, kao što su insekti. S obzirom na slabu mogućnost beleženja moždane aktivnosti kod insekata, naučnici su se pretežno fokusirali na uočavanje ponašanja koje bi moglo biti povezano sa spavanjem. Ovakvo ponašanje uočeno je kod nekoliko vrsta insekata, dok je moždana aktivnost karakteristična za spavanje zabeležena jedino kod pčela i voćnih mušica. Prisutna je manja moždana aktivnost tokom spavanja, dok su neuroni vidnog sistema pčela manje osetljivi na vizuelne stimuluse za vreme spavanja nego tokom budnosti. Takođe, kao i kod sisara, vreme spavanja se i u voćnih mušica smanjuje sa godinama, a pokazuju i istu reakciju na delovanje nekih hemijskih agenasa, na primer kofeina.
Guasimal, Canelas
Guasimal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Durango, u opštini Canelas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 854 m.
Galušak
Galušak je naselje u slovenskoj Općini Svetom Juriju ob Ščavnici. Galušak se nalazi u pokrajini Štajerskoj i statističkoj regiji Pomurju.
The Last Days of Pompeii (film, 1935)
The Last Days of Pompeii je američki crno-bijeli historijski film snimljen 1935. godine u režiji Ernesta B. Schoedsacka. Predstavlja prvu zvučnu adaptaciju istoimenog romana britanskog pisca Edwarda Bulwera-Lyttona, iako ga je scenarij Ruth Rose koristio samo u najokvirnijim detaljima, poput mjesta i vremena radnje. Protagonist, čiji lik tumači Preston Foster, je profesionalni gladijator koji je, sticajem okolnosti, svjedočio razapinjanju Krista u Palestini te koji, mnogo decenija kasnije, živi u Pompejima gdje njegov odrasli sin (koga tumači John Wood) prihvaća kršćanstvo. The Last Days of Pompeii je izazvao pažnju prije svega za tadašnje standarde izuzetno naprednim i impresivnim specijalnim efektima, korištenima u završnim scenama koje prikazuju erupciju Vezuva i uništenje grada; dobre kritike je dobio i Basil Rathbone u neobičnoj ulozi ostarjelog i grižnjom savjesti mučenog Poncija Pilata. Sa druge strane, nije imao veliki komercijalni uspjeh. Dio snimljenog materijala je 1952. recikliran u filmu Androcles and the Lion, adaptaciji istoimene Shawove drame.
Los Moscos, Jesús María
Los Moscos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Jesús María.
Galušak
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 68 stanovnika.
Los Moscos, Jesús María
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 31 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2277 m.
Dositej Obradović
Njegova najpoznatija djela su Pisma ljubeznom Haralampiju, Sovjeti zdravago razuma i Život i priključenija.
Biografija
Rodio se 1742. godine u Čakovu u Banatu (danas rumunski Banat), u zanatlijskoj porodici. Preminuo je je 1811. u Beogradu.
Korbußen
Korbusen je opština u njemačkoj saveznoj državi Tiringija. Jedno je od 61 opštinskog središta okruga Grajc. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 494 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 16076036.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Grajc Korbusen se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Grajc. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 291 metra. Površina opštine iznosi 7,2 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 494 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 68 stanovnika/km².
Gavril Stefanović Venclović
Gavrilo "Gavril" Stefanović Venclović (fl. 1670–1749) bio je srpski pravoslavni sveštenik, filozof, iluminator i narodni prosvetitelj, poznat kao jedan od zagovornika uvođenja narodnog jezika u tadašnju srpsku književnost, a zbog čega ga se često navodi kao preteču Dositeja Obradovića i Vuka Karadžića. Delovao je na području Južne Ugarske u prvim decenijama posle Velikog turskog rata, među šajkašima koji su se protiv Turaka borili za Habsburšku Monarhiju, a među kojima je nastojao širiti pismenost, ali i svoje propovedi učiniti što pristupačnijim njihovom svakodnevnom životu i govoru. Mnoge od tih propovedi je zapisao u tri knjige, od kojih su dve sačuvane.
Beire-le-Fort
Ber le For je naselje i opština u istočnom delu centralne Francuske u regionu Burgonja, u departmanu Zlatna obala koja pripada prefekturi Dižon.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 251 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 47 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 5,27 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 201 metar (maksimalnoj 207 m, a minimalnoj 194 m).
NGC 39
NGC 39 je galaksija u zviježđu Andromeda.
Mala žličarka
Mala žličarka ili mala kašikarka (Platalea minor) predstavlja najrjeđu od svih ptica iz roda žličarki, odnosno jedinu koja se danas smatra ugroženom. Zličarke su velike ptice sa spljoštenim kljunom.. Ove ptice koriste taktilnu metodu hranjenja, odnosno koriste kljunove da stružu po vodi i dnu kako bi opazile plijen. Ograničene su na obalno područje istočne Azije, odnosno misli se da su bile uobičajene na tom području. Njihovo matično područje je svedeno na nekoliko stjenovitih otoka ispred zapadne obale Sjeverne Koreje, uz četiri zimska području u Makauu, Hong Kongu, Tajvanu i Vijetnamu, kao i još nekoliko područja gdje su opažene da migriraju. Zimovanje se također događa u Jejuu u Južnoj Koreji, otocima Kyushu i Okinawa u Japanu i delti Crvene rijeke u Vijetnamu. Nedavno su male žličarke opažene i u Tajlandu, Filipinima, matičnoj Kini i Makauou. Godine 2000. ih je IUCN klasificirao kao ugroženu vrstu. Predviđa se da će im se populacija u budućnosti smanjiti, najviše kao posljedica deforestacije, zagađenja i drugih ljudskih djelovanja.
Fairfax, South Carolina
Ferfaks je grad u američkoj saveznoj državi Južna Karolina.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.025, što je 1.181 (-36,8 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Mala žličarka
Populacija malih žličarki 2012. godine je brojala 2693 primjeraka, a procjenjuje se da je odraslih primjeraka bilo oko 1600. Na malim otocima se između marta i augusta stvaraju kolonije za parenje.
La Mancuerna, Tatatila
La Mancuerna je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tatatila.
Saginaw Township South, Michigan
Sagano Taunšip Saut je grad u američkoj saveznoj državi Mičigen.
Demografija
Po popisu iz 2000. godine broj stanovnika je 13.801.
Colonia Rubén Carrillo, Axochiapan
Colonia Rubén Carrillo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Morelos, u opštini Axochiapan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 144 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1043 m.
Casalotto, Asti
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 64 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 229 m.
Case Mondina, Venezia
Case Mondina je naselje u Italiji u provinciji Venecija, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 30 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 7 m.
Freud (film)
Freud: The Secret Passion, poznatiji pod skraćenim naslovom Freud, je američki crno-bijeli biografski film snimljen 1962. u režiji Johna Hustona. Protagonist, čiji lik tumači Montgomery Clift, je znameniti austrijski psihijatar Siegmund Freud. Radnja prikazuje kako kao mladi i relativno nepoznati ljekar u Beču na kraju 19. vijeka nastoji izliječiti histeričnu pacijenticu (čiji lik tumači Susannah York), te pri tome polako razvija teorije i saznanja od kojih će stvoriti vlastiti sistem psihoanalize.
Huston je nekoliko godina ranije odlučio snimiti biografski film o Freudu, te je u tu svrhu naručio scenario od francuskog književnika i egzistencijalističkog filozofa Jean-Paula Sartrea, koji je tada uživao vrhunac popularnosti. Sartre je dostavio okvirni scenario koji se Hustonu dopao, ali su se njih dvojica kasnije posvađali kada je Huston odbio konačnu verziju koja je trebala trajati osam sati; Sartre je poslije odbio gledati dovršeni film. Huston je umjesto toga koristio scenario koji je "komprimirao" najznačajnije ličnosti i događaje iz Freudove karijere, tako da gledatelj ima doima da je proces nastanka psihoanalize trajao godinama umjesto decenijama.
Usprkos svega, kritičarima se Freud uglavnom dopao. Huston je Freudova psihijatrijska istraživanja prikazao u stilu film noira, dok je, sa druge strane, scene snoviđenja i noćnih mora snimao u stilu njemačkog filmskog ekspresionizma. Pohvale je dobio i Clift za jedan od najboljih glumačkih nastupa u kasnoj fazi svoje karijere. Muziku za film je komponirao Jerry Goldsmith koji je za to bio prvi put nomiran za Oscara i koji će nastaviti izuzetno uspješnu i plodnu karijeru; tema iz Freuda je godinama kasnije "reciklirana" za antologijske scene u znamenitom SF-filmu Alien.
El Porvenir, Santiago Lachiguiri
El Porvenir je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santiago Lachiguiri.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1306 m.
Barsiliana, Pisa
Barsiliana je naselje u Italiji u provinciji Pisa, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 57 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 12 m.
Amonijum malat
Amonijum malat je organsko jedinjenje, koje sadrži 4 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 168,148 Da.
Vidonico, Piacenza
Vidonico je naselje u Italiji u provinciji Piacenza, u regiji Emilia-Romagna.
Dosnon
Donon je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Šampanj-Arden, u departmanu Ob koja pripada prefekturi Troa.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 79 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 2 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 28,69 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 109 metara.
Vidonico, Piacenza
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 402 m.
Körner
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Unstrut-Hajnih Kerner se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Unstrut-Hajnih. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 208 metara. Površina opštine iznosi 30,6 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.801 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 59 stanovnika/km².
Gerlinci
Gerlinci (mađarski: Görhegy, prekomurski: Görlinci, njemački: Jörgelsdorf) je naselje u slovenskoj Općini Cankova. Gerlinci se nalazi u pokrajini Prekmurju i statističkoj regiji Pomurju.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 371 stanovnika.
Begunec
Begunac je jugoslovenski igrani film snimljen na slovenačkom jeziku 1973. godin u režiji Janeta Kavčića i po scenariju Marjana Rožanca.
La Mesita, Tanquián de Escobedo
La Mesita je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Tanquián de Escobedo.
Begunec
Sadržaj filma
Prijateljstvo,ljubav i mladalačke snove Ane, Ivana i Ernesta, koji su zajedno odrastali i učili školu,grubo razbija rat.Ana pripada ilegalnom pokretu , Ivan, vaspitan u stanu, postaje fašista a Ernest pokušava da ostane po strani što ga neminovno vodi u usamljenost. Tragičan kraj je neizbežnost kojom Ivan i Ernest plaćaju svoje zablude a Ana veru da može da vrati izgubljeno prijateljstvo i ljubav.
La Mesita, Tanquián de Escobedo
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 68 m.
Kelvin
Kelvin (simbol: K) je jedinica za temperatura u sistemu jedinica SI. Određuje se na dva načina: nula kelvin je apsolutna nula, odnosno jedan kelvin iznosi 1/273,16 dio termodinamičke temperature trojne točke vode.
Las Dalias, Calpulalpan
Las Dalias je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tlaxcala, u opštini Calpulalpan.
Kelvin
Temperaturna skala Celzija se konvertira u kelvine, tako da se 0 °C iznosi 273,15 kelvina, odnosno točka topljenja leda pri normalnim okolnostima.
Las Dalias, Calpulalpan
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2544 m.
Kelvin
Kelvin je ime dobio po britanskom fizičaru i inženjeru Williamu Thomsonu, Prvom barunu od Kelvina (1824-1907).
Pravopisna pravila
Kelvin se kao jedinica SI treba pisati bez oznake stupanj ili stupnjevi, odnosno simbola °, za razliku od Celzija ili Farenhajta. Kelvin je uvveden 1954 na (10-toj Generalnoj konferenciji za mjere i teđine (CGPM), Rezolucija 3, CR 79), i tada se koristio izraz "stupanj Kelvina" i simbol "°K", no "stupanj " je izbačen godine 1967 (13-ta CGPM, Rezolucija 3, CR 104).
Simbol za kelvin je uvijek veliko slovo "K". Uvijek se ostavlja interval među brojke i K, kao što je to slučaj kod svake SI jedinice. Primjeri:
Opština Xochicoatlán, Hidalgo
Xochicoatlán je opština u Meksiku, u saveznoj državi Hidalgo.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 903 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 1208 m.
Emaus
thumb|desno|200px|[[Caravaggio: Večera u Emausu]]
Emaus je antički grad, oko 11 km sjeverno od Jeruzalema. Spominje se u Evanđelju po Luki, kada su dva Isusova učenika nakon Isusove smrti i uskrsnuća vraćala se kući u Emaus, a putem im se pridružio Isus.
Emaus u Novom zavjetu
Isusovi učenici teško su podnijeli Isusovu muku i smrt. Mnogi su bili neutješni i uplašeni, nisu razumijeli što se dogodilo. Mnogi su se iz Jeruzalema vratili u svoja mjesta. Tako su se i dva Isusova učenika vraćala u Emaus.
Tada im je Isus detaljno opisao, što su sve proroci navijestili, da će se dogoditi s Njim. Učenici su rado pamtili pozitivna proroštva, a izbjegavali su proroštva o Isusovoj muci i smrti. Smetalo im je, što je Isus umro na križu. Nadali su se, da će Isus uspostaviti zemaljsko kraljevstvo i osloboditi Židove od rimskih okupatora. Isus je navijestio Božje kraljevstvo umjesto zemaljskog. Preko proročanstva, pokazao je da je uistinu obećani Mesija. Dok su pričali, Isus i dva učenika došli su do Emausa. Isus je želio otići, ali su ga molil da ostane s njima, jer večer je i uskoro će noć. I dalje nisu znali da je to Isus.
Zajedno su sjeli za stol. Isus je uzeo kruh, izrekao blagoslov, razlomio kruh i pružio im. Tada su ga prepoznali, a Isus im iščeznu s očiju. Jedan drugome rekoše: "Nije li gorjelo srce u nama dok nam je putom govorio, dok nam je otkrivao Pisma? (LK 24,32)". Odmah su se vratili u Jeruzalem i potražili apostole. Apostoli su već znali, da je Isus uskrsnuo, već se ukazao pobožnim ženama i sv. Petru. Kleofa i drugi učenik ispričali su apostolima, kako im se Isus pridružio na putu u Emaus, kako im je tumačio sv. Pismo, kako su ga prepoznali u lomljenju kruha i kako je iznenada nestao.
Historijska identifikacija
Kao biblijski Emaus se spominje nekoliko lokacija, među njima Emmaus Nicopolis (cca. 160 stadija od Jeruualem), Kiryat Anavim (66 stadija od Jeruzalem a ne putu za Jafu), Coloniya (36 stadija na putu za Jafu), el-Kubeibeh (63 stadija, na rimskom putu za Lyddu), Artas (60 stdaija od Jeruzalema) i Khurbet al-Khamasa (86 stadija na rimskom putu za Eleutheropolis).
Glasija
Glasija (od francuskog glacis ) je naziv u vojnoj inženjeriji za umjetnu zemljanu padinu (vanjsku zonu) oko fortifikacije, koji je omogućavao braniteljima da drže potencijalne napadače pod vatrom do posljednjeg trenutka.
Oklopna vozila
Glasija odnosno - glasijska ploča postoji i kod oklopnih vozila, to je ukošeni prednji dio tenka ili nekog drugog oklopnog vozila. Kod frontalnog tenkovskog napada - glasijska ploča je najveća i najuočljivija meta braniteljskoj artiljeriji - koju je zbog nagiba teško direktno pogoditi, iako današnji suvremeni protutenkovski projektili imaju mehanizme za aktivaciju ispod glasijske ploče.
Geologija
Glasija postoji kao termin i u geologiji, to je naziv za blago ukošeni erozijski ili depozicijski nanos. Erozijske glasije su česte u sušnim regijama, a nastaju kao posljedica intenzivne razgradnje stijena zbog vremenskih uvjeta.
Opština Moldovenești, Cluj
Moldovenești je opština u Rumuniji u okrugu Kluž.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 438 m.
La Cieneguita, Canelas
La Cieneguita je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Durango, u opštini Canelas.
Lunca, Băița
Lunca je naselje u Rumuniji u okrugu Hunedoara u opštini Băița.
La Cieneguita, Canelas
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2345 m.
Lunca, Băița
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 369 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 212 m.
Latinica (TV emisija)
Latinica je hrvatski televizijski talk show koji se emitirao od 1993. do 2011. godine. Ime je dobio po svom voditelju Denisu Latinu. Emisija se od 1993. do danas emitira na programu HRT-a, s time da je godine 1997. kraće vrijeme bila na programu privatnog konzorcija Mreža. Poznata je po tome što su pojedine emisije često bile zabranjivane zbog bavljenja nepoćudnim temama, ili objavljivanja sadržaja koje su hrvatske vlasti smatrale problematičnim.
U januaru 2011. je vodstvo HRT objavilo kako se Latinica više neće snimati, a posljednja epizoda je emitirana 17.1. 2011.
La Hacienda Resort, Mulegé
La Hacienda Resort je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California Sur, u opštini Mulegé.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 23 m.
Las Palmitas, Doctor Mora
Las Palmitas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Doctor Mora.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 362 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2077 m.
Lugo (provincija)
Provincija Lugo (španjolski: Provincia de Lugo) je jedna od četiri provincije španjolske autonomne zajednice - Galicije, koja se nalazi na sjeverozapadu Španjolske.
Geografske karakteristike
Provincija Lugo prostire se na površini od 9,856 km² u kojoj živi 333,634 stanovnika. Provincija je osnovana 1833. uz obale Biskajskog zaljeva.
Atlanska obala Luga duga je nekih 100 km, proteže se od estuarija rijeke Sor na zapadu, do estuarija rijeke Eo zvanog Ribadeo na istoku. To je kraj malih luka i ribarskih sela. Po unutrašnjosti ukrštaju se zapadni obronci Kantabrijskog gorja sa Galicijskim masivom, isprepleteni riječnim dolinama. Najveći vodotok je rijeka Minho koja protiče duž jugozapada uz portugalsku granicu do Atlanskog oceana.
Privreda
Lokalni termalni izvori sa spa centrima privlače nešto turista, ali glavni izvori prihoda leže u poljoprivredi, proizvodnji hrane i ribolovu. Lugo je jedan od glavnih španjolskih proizvođača raži i krumpira, ali je stočarstvo za ekonomiju provincije još važnije. Industrijski razvoj dobio je snažan poticaj 1980. kad je podignuta prva španjolska tvornica aluminija u San Ciprianu, sa lukom i skladištima za boksit. Provincija Lugo je jedna od glavnih šumarskih regija u Španjolskoj.
Los Arrayanes, Zirándaro
Los Arrayanes je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Zirándaro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 796 m.
Long Creek, Oregon
Long Krik je grad u američkoj saveznoj državi Oregon.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 197, što je 31 (-13,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Lamy, New Mexico
Lami je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Novi Meksiko.
Galliavola, Pavia
Galliavola je naselje u Italiji u provinciji Pavia, u regiji Lombardija.
Lamy, New Mexico
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 218, što je 81 (59,1 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Galliavola, Pavia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 207 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 92 m.
Denis Latin
Denis Latin (Šibenik, 14. veljače 1966.), hrvatski novinar, urednik i voditelj, najpoznatiji kao autor političke razgovorne emisije Latinica.
Nagrade[uredi VE | uredi]
Dobitnik je brojnih nagrada:
Glinje (Braslovče, Slovenija)
Glinje je naselje u slovenskoj Općini Braslovči. Glinje se nalazi u pokrajini Štajerskoj i statističkoj regiji Savinjskoj.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 41 stanovnika.
Стрмац (Ужице)
Стрмац је насеље у Србији у општини Ужице у Златиборском округу. Према попису из 2002. било је 296 становника (према попису из 1991. било је 287 становника).
Демографија
У насељу Стрмац живи 252 пунолетна становника, а просечна старост становништва износи 45,2 година (43,1 код мушкараца и 47,1 код жена). У насељу има 103 домаћинства, а просечан број чланова по домаћинству је 2,87.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године).
Azilone-Ampaza
Azilon Ampaza je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Korzika, u departmanu Južna Korzika.
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 77, a gustina naseljenosti je iznosila 10 stanovnika/km².
Tasso, Genoa
Tasso je naselje u Italiji u provinciji Genoa, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 55 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 413 m.
Države i teritorije Indije
Administrativno, Indija se deli na dvadeset i devet država i šest teritorija.
centre|thumb|500px| Države i teritorije Indije
Casarossa, Asti
Casarossa je naselje u Italiji u provinciji Asti, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 15 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 236 m.
Glinsko
Glinsko je naselje u slovenskoj Općini Celju. Glinsko se nalazi u pokrajini Štajerskoj i statističkoj regiji Savinjskoj.
Los Dos Arbolitos, Villaflores
Los Dos Arbolitos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Villaflores.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 34 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 596 m.
Glinsko
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 39 stanovnika.
Bračne vode (razvrstavanje)
Bračne vode se može odnositi na:
Bela košulja
Bela košulja je jugoslovenska TV drama u produkciji RTV Beograd emitovana 1973. godine. Režirao ju je Dimitri Osmanli, koji je i adaptirao scenario po romanu Srba Ivanovskog.
Amonijum metavanadat
Amonijum metavanadat je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 123,026 Da.
Razvijene zemlje
320px|thumb|[[Ljudski razvojni indeks na svijetu]]