cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Narodnooslobodilačka borba u Bosni i Hercegovini
Prvi masovni ustanak izbio je 27. jula 1941. kod Bosanskog Grahova i ubrzo se proširio Bosanskom krajinom. Bosna i Hercegovina je veći deo rata bila poprište najtežih bitaka i većine okupatorsko-kvislinških ofanziva, poput Kozare 1942, Neretve i Sutjeske 1943. i Drvara 1944. godine. U BiH su se tokom rata desili i politički događaji presudni za ustroj nove Jugoslavije, poput Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a. Borbe za oslobođenje BiH započele su jula 1944, a završile 1. maja 1945. godine.
Okupacija i pripajanje NDH
Teritorija Bosne i Hercegovine je tokom okupacije Jugoslavije 1941. pripojena novouspostavljenoj Nezavisnoj Državi Hrvatskoj. Demarkaciona linija, kojom su Italija i Nemačka odredile svoje interesne sfere u NDH, prolazila je kroz BiH. Linija je išla od Bosanskog Novog preko Sanskog Mosta, Mrkonjić-Grada, Donjeg Vakufa, južno od Sarajeva, preko Ustiprače do Rudog.
Ustaše su vlast u celokupnoj BiH uspostavili do jula 1941. godine. Teritorija NDH, pa tako i BiH podeljena je na Velike župe, a pojedine župe zahvatale su delove teritorije Hrvatske i BiH kako bi se time eliminisala posebnost BiH i afirmisala teza o njoj kao istorijskom delu Hrvatske. Odmah po proglašenju NDH, ustaše su u hrvatski nacionalni korpus uključili Muslimane, propagirajući ideju o hrvatskom poreklu muslimanskog stanovništva i, s druge strane, istrebljenje srpskog i jevrejskog stanovništva. Ubrzo je 1,300,000 Srba u BiH, od ukupno 2,850,000 stanovnika BiH, bilo stavljeno van zakona. Prvo su na udaru bili pripadnici srpskog građanskog sloja, a potom su usledila masovna proterivanja u Srbiju krajem maja, hapšenja i ubijanja. Srpsko stanovništvo počelo je da beži u planine, da bi početkom juna 1941. u istočnoj Hercegovini izbio ustanak, koji je nakon napada Nemačke na SSSR 22. juna poprimio masovan karakter, a napadima italijanskih trupa početkom jula počeo da jenjava.
Pripreme za ustanak
Odluke Centralnog komiteta KPJ od 4. jula 1941. godine o pokretanju oružane oslobodilačke borbe preneo je Pokrajinskom komitetu KPJ za BiH delegat CK KPJ Svetozar Vukmanović Tempo. Zaključeno je da je progonjeno srpsko stanovništvo spremno da prihvati poziv KPJ na ustanak, ali je rešeno i da se preduzme sve da se u borbu uključe i Hrvati i Muslimani. Odlučeno je da se pri dotadašnjim partijskim oblasnim rukovodstvima (Banja Luka – Bosanska krajina i srednja Bosna; Tuzla – istočna Bosna; Mostar – Hercegovina; Sarajevo – šira okolina) formiraju oblasni vojni štabovi kao rukovodeći centri ustanka. U centar u Sarajevu poslan je sekretar PK KPJ za BiH Isa Jovanović, u Banjaluku Đuro Pucar, u Tuzlu Uglješa Danilović, a u Mostar Avdo Humo.
Razvoj ustanka do početka 1942. godine
minijatura|Hiruška ekipa Prve proleterske brigade u okolini [[Teslića, decembra 1942. ]] "Bosna je bila geografska majka partizanskog pokreta, pružajući dovoljno prostora među svojim planinama za obuku i razvoj."
- Basil Davidson
minijatura|Knjigoveznica štamparije lista "Vjesnik" u [[Mračaju 1944.]] minijatura|Partizani pomažu pri kosidbi sena na Kupreškom polju. U početku ustanka, usled slabih veza sa višim rukovodstvima, oblasna rukovodstva, a često i lokalna, samoinicijativno su rešavala u pojedinim ustaničkim žarištima iskrsle probleme organizovanja ustaničkih snaga i oslobođenih teritorija. U nekim krajevima, gde nije bilo jačeg uticaja KPJ, na vest o ustanku dolazilo je do spontanog ustaničkog pokreta srpskog stanovništva. U takvim uslovima na čelo ustanka dolazili su pojedinci koji su kroz svoja nacionalistička shvatanja poticali na osvetničke pohode protiv hrvatskog i muslimanskog stanovništva. Taj proces su podsticale i ustaše, šireći propagandu o četničkom karakteru ustanka, naoružavanjem hrvatskih i muslimanskih sela i ostalo. KPJ u BiH je vodila borbu protiv nacionalističkih tendencija u srpskim ustaničkim masama i protiv kursa NDH da za sebe veže hrvatsko i muslimansko stanovništvo.
Posle neuspešnog pokušaja ustaša da slome ustanak, krajem avgusta 1941. godine, italijanske trupe zaposele su Drugu, demilitarizovanu, zonu i pokrenule ofanzivu pod izlikom da zaštite srpsko stanovništvo. Pod tom je propagandom deo boraca ostavio oružje i vratio se kući. Do kraja septembra italijanske trupe su zaposele Drugu, a do sredine oktobra i Treću zonu. U osto je vreme ustanak u istočnoj Bosni bio veoma intenzivan, što je iskoristio Dragoljub Mihailović, poslavši neke bivše jugoslovenske oficire da preuzmu komandu nad ustanicima. U septembru 1941, njegov glavni delegat za istočnu Bosnu, major Jezdimir Dangić, proglasio se komandantom Gorskog štaba bosanskohercegovačkih četnika.
Dana 26. septembra 1941. godine, u Stolicama je bilo održano savetovanje na kojem su donesene odluke na temelju kojih je izvršen ustroj partizanskih oružanih formacija. Tada je na teritoriji BiH formirano 10 partizanskih odreda. Do kraja 1941. godine, na svim slobodnim teritorijama osnovani su seoski, gradski i mnogi opštinski Narodnooslobodilački odbori. Dana 21. decembra 1941. godine u Rudom u istočnoj Bosni bila je formirana Prva proleterska brigada.
Oktobra 1941, propali su napori KPJ da uspostavi saradnju sa četničkim jedinicama u istočnoj Bosni u borbi protiv okupatora. Izvršavajući naredbu Dragoljuba Mihailovića, četnici su poveli akciju razbijanja partizanskih odreda. Da bi sprečio ove događaje, Vrhovni štab NOPOJ uputio je krajem decembra 1941. u istočnu Bosnu Prvu proletersku brigadu i tamo preneo svoje sedište. Radi stabilizacije Narodnooslobodilačkog pokreta u BiH i suzbijanja četničke akcije, bilo je održano pokrajinsko savetovanje u Ivančićima 7. i 8. januara 1942. godine, na kome je učestvovao i Josip Broz Tito i više članova Centralnog komiteta KPJ. Nešto docnije, Vrhovni štab je doneo odluku o osnivanju dobrovoljačkih odreda od ljudstva koje se kolebalo između partizana i četnika, a koje je bilo voljno da brani svoja mesta od okupatorsko-ustaškog terora. Za vreme boravka Vrhovnog štaba NOP i DVJ u Foči, od 25. januara do 10. maja 1942. godine, utvrđeni su tzv. Fočanski propisi na temelju kojih se tokom rata razvijao sistem narodne vlasti.
Za to je vreme u Bosanskoj krajini, proces stabilizacije Narodnooslobodilačkog pokreta, započet u jesen 1941, bio nastavljen u prvoj polovici 1942. godine. Italijansko-četnička akcija čišćenja terena ostala je bez uspeha. Četnici su u tom razdoblju uspeli da stvore svoje oružane formacije i politička uporišta na Zmijanju i Manjači, oko Mrkonjić-Grada i delimično oko Glamoča i Bosanskog Grahova. Posle oslobođenja Prijedora i Ljubije, 21. maja bila je formirana Prva krajiška brigada, a na oslobođenoj teritoriji Bosanske krajine je razvijen sistem narodne vlasti.
Druga i Treća neprijateljska ofanziva
minijatura|Borci Zlatarskog bataljona [[Treća proleterska sandžačka udarna brigada|III sandžačke brigade u Kotor Varoši, decembra 1942.]] Posle ofanzive u Srbiji u jesen 1941. godine, Nemačka je težište akcija u sšpostevenoj okupacionoj zoni Jugoslavije prenela u Bosnu da bi obezbedila značajna industrijska preduzeća, rudnike i komunikacije ugrožene dejstvima partizanskih jedinica. Sledila je ofanziva protiv ustanka u istočnoj Bosni od 15. januara do 23. februara 1942. godine, a zatim od početka aprila do sredine juna 1942, ofanzivne operacije u istočnoj Bosni i Hercegovini, a u periodu od juna do jula 1942. ofanziva na Kozari. Ove su operacije presekle razvoj oružanog ustanka u istočnoj Bosni i Hercegovini u kojima je pod pritiskom okupatorsko-kvislinških jedinica došlo do raspada dobrovoljačkih i većine partizanskih jedinica, a oslobođena teritorija bila je reokupirana.
Period Bihaćke republike
thumb|left|Borci NOB-a sa [[Kupresa.]] thumb|left|Bihaćka republika, 1942.|250px Od kraja juna do početka avgusta bio je izvršen pohod Grupe proleterskih brigada u Bosansku krajinu pod neposrednom komandom Vrhovnog štaba NOP i DVJ i postignute pobede u drugoj polovici 1942. godine, koje su rezultovale prvenstveno stvaranjem Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije i Osnivačkom skupštinom AVNOJ-a. Uništenjem okupatorsko-kvislinških garnizona u mnogim mestima i razbijanjem glavnih četničkih formacija i uporišta, najveći deo teritorije zapadne i srednje Bosne bio je oslobođen i povezan sa oslobođenom teritorijom u susednim oblastima Hrvatske.
Odlukom Vrhovnog štaba u novembru 1942. formirani su Četvrta i Peta krajiška divizija i Prvi bosanski korpus NOVJ. Tada su na tlu BiH odlukom Vrhovnog štaba formirane Prva i Druga proleterska i Treća udarna divizija, u čiji su sastav pored Grupe proleterskih brigada ušle Treća krajiška i Deseta hercegovačka proleterska udarna brigada. Na teritoriji istočne Bosne formirana je 2. avgusta 1942. Šesta istočnobosanska brigada.
Pokušaji nemačkih, italijanskih i ustaških snaga u oktobru 1942. da ofanzivnim akacijama preotmu inicijativu ostali su bez uspeha. Zbog toga je nemačka Vrhovna komanda donela odluku o proglašenju teritorije NDH južno od Save operativnim područjem nemačkih trupa, a u decembru 1942. i odluku o zimskim operacijama protiv NOV i POJ na velikoj oslobođenoj teritoriji u Bosni i Hrvatskoj.
Do kraja 1942, u Hercegovini su bili obnovljene organizacije KPJ i formirane partizanske jedinice. Pobeda Šeste istočnobosanske brigade i Sremskog partizanskog odreda nad četničkim snagama na Majevici u novembru 1942. bila je jedan od presudnih trenutaka za Narodnooslobodilački pokret u istočnoj Bosni.
Centralni komitet KPJ i Vrhovni štab donosili su mere i odluke koje su imale presudan značaj za političke osnove NOP-a, provođene na velikoj slobodnoj teritoriji s centrom u Bihaću od novembra 1942. do januara 1943. godine. Rezultat snažnog razvoja NOP-a bili su Osnivačka skupština AVNOJ-a (Bihać, 26/27. novembar 1942), Osnivačka konferencija Antifašističkog fronta žena Jugoslavije (Bosanski Petrovac, 6-8. decembar 1942) i Osnivački kongres USAOJ-a (Bihać, 27-29. decembar 1942).
Krupne pobede i uticaj NOP-a u leto i jesen 1942. uzrokovali su opadanje četničkog uticaja i doveli do većeg pristupanja Hrvata i Muslimana u partizanske jedinice. Uticaj NOP-a ojačao je i u pojedinim gradskim centrima.
Četvrta i Peta neprijateljska ofanziva
Sredinom aprila 1943, uoči prodora Operativne grupe divizija u Sandžak i Crnu Goru, po naređenju Vrhovnog štaba uključene su u njen sastav Šesta istočnobosanska i Prva majevička brigada, tako da je u bici na Sutjesci učestvovalo pet brigada iz sastava NOV i PO BiH. Tok i rezultati ovih bitaka označili su početak etape u kojoj je došlo do prekretnice na jugoslovenskom ratištu u korist Narodnooslobodilačkog pokreta.
Odlukom Vrhovnog štaba od 11. maja 1943. bio je formiran Drugi bosanski korpus, pokrenuto je nastupanje Operativne grupe divizija kroz istočnu Bosnu posle bitke na Sutjesci, o formiranju na tlu istočne Bosne Šesnaeste vojvođanske i Sedamneste istočnobosanske divizije, o upućivanju Desete hercegovačke brigade u Hercegovinu posle bitke na Sutjesci, te o formiranju Desete i Jedanaeste krajiške divizije.
Stanje do kraja 1943. godine
Od jula 1943, težište dejstava NOV i POJ prebačeno je u italijansku okupacionu zonu, a snage Prvog i drugog bosanskog korpusa razvile su ofanzivna desjtva na celom području BiH. U toku tih dejstava do kraja 1943, oslobođena je cela teritorija BiH osim Sarajeva i nekoliko gradskih centara duž važnih komunikacionih pravaca. Do kraja 1943. godine, snage NOV i PO BiH imale su u svom sastavu dva korpusa sa sedam divizija, 24 brigade i 25 partizanskih odreda. Sedište Centralnog komiteta KPJ, Izvršnog odbora AVNOJ-a i Vrhovnog štaba NOV i POJ nalazilo se u Jajcu od 24. avgusta do kraja 1943. godine.
Na inicijativu Pokrajinskog komiteta KPJ za BiH u septembru 1943. godine započele su pripreme za sazivanje Osnivačke skupštine ZAVNOBiH-a. ZAVNOBiH se na svom Prvom zasedanju u Mrkonjić-Gradu, 25. i 26. novembra 1943. konstituisao kao najviše političko telo NOP-a u BiH i izjasnio za federativno uređenje državne zajednice naroda Jugoslavije. Odmah zatim, u Jajcu je bilo održano Drugo zasedanje AVNOJ-a čijim su odlukama položeni temelji nove Jugoslavije.
Šesta ofanziva i konstituisanje ZAVNOBiH-a
desno|mini|250p|Tito sa članovima Vrhovnog štaba ispred pećine u Drvaru, maja 1944.
Od početka decembra 1943. do sredine februara 1944. godine, nemačke snage su u duhu direktive Vrhovne komande za obezbeđenje odbrane Balkana u slučaju anglo-američke invezije izvršile više ofanziva na tlu BiH. Osobito teške borbe bile su vođene u decembru 1943. u centralnoj oblasti istočne Bosne, u decembru 1943. i januaru 1944. u južnom delu Bosanske krajine te od početka januara do sredine februara 1944. u većem delu centralne Bosne i delu Bosanske krajine. U rano proleće 1944, nemačke snage prisilile su NOVJ da se povuče južno od linije Tuzla–Zvornik, gde su nastavljene borbe u kojima su uspele da spreče prodor Šesnaeste i Sedamnaeste divizije NOVJ iz Bosne u Srbiju.
U Bosanskoj krajini su nemačke snage izvršile svoju poslednju ofanzivnu operaciju koja je otpočela 25. maja vazdušnim desantom na Drvar u kojem je od januara 1944. bilo središte Centralnog komiteta KPJ, Vrhovnog štaba, Predsedništva AVNOJ-a i NKOJ-a. U desetodnevnim borbama jedinice Prvog proleterskog korpusa te delovi Petog i Osmog korpusa NOVJ osujetili su plan nemačke komande o uništavanju rukovodstva nove Jugoslavije, koje je svoje sedište prenelo na Vis.
Završne borbe za oslobođenje BiH
minijatura|Manifestacije na ulici u Sarajevu, povodom oslobođenja grada. U prvoj etapi završnih operacija za konačno oslobođenje Jugoslavije, od jula do kraja 1944, na tlu BiH snage NOVJ zadržale su inicijativu i izvodile uspešna ofanzivna dejstva proširujući oslobođenu teritoriju. U vreme priprema operacija NOVJ za oslobođenje Srbije od maja do avgusta 1944. osobito žestoke borbe bile su vođene u istočnoj Bosni s krupnim nemačkim snagama koje su pokušavale da ofanzivnim dejstvima spreče prodor Dvanaestog vojvođanskog korpusa preko Drine u Srbiju.
U operacijama za konačno oslobođenje Srbije, Makedonije, Crne Gore, Kosova i Dalmacije jedinice Trećeg i Petog korpusa i 29. hercegovačke divizije konačno su oslobodile najveći deo teritorije BiH. Definitivnim oslobođenjem 17. novembra 1944. godine, Tuzla je postala veoma značajan oslonac ratnih dejstava jedinica Trećeg korpusa NOVJ.
Početkom 1945. godine, nemačke i kvislinške snage držale su Mostar, Sarajevo i dolinu reke Bosne, kuda su se povlačile jedinice nemačke Grupe armija E, te severni deo BiH linijom Bijeljina, Doboj, Derventa, Banja Luka, Bosanski Novi, Bihać. U Mostarskoj operaciji, od 6. do 14. marta 1945. godine, jedinice Osmog korpusa i 29. hercegovačka divizija oslobodile su Mostar, Nevesinje, Široki Brijeg i Konjic. U drugoj polovini marta, na početku završne ofanzive JA, oslobođen je Bihać, a 6. aprila Sarajevo. U borbama do 1. maja 1945, bila je oslobođena celokupna teritorija BiH.
Još pre završetka vojnih operacija u BiH, u Sarajevu je od 26. do 28. aprila 1945. održano Treće zasedanje ZAVNOBiH-a na kojem je ZAVNOBiH proglašen Narodnom skupštinom i formirana prva vlada BiH.
Colmar
Kolmar (,, alz. Colmer) je grad u severoistočnoj Francuskoj u regionu Alzas, u departmanu Gornja Rajna. Po podacima iz 2006. godine broj stanovnika u mestu je bio 65.713, a 120.000 u širem području.
Kolmar se nalazi u relativno ravnom području gde se rečica Lauh (Lauch) uliva u reku Il, oko 20 kilometara zapadno od Rajne, na istočnim padinama Vogeza. To je približno sredokraća puta od Bazela (udaljen 60 km) do Strazbura (udaljen 65 km).
Grad je poznat po sunčanoj i sušnoj mikroklimi. Tu godišnje padne u proseku svega 550 milimetara kišnog taloga, što je idealno za gajenje vinove loze. Zbog toga se Kolmar smatra prestonicom alzaškog vina (capitale des vins d'Alsace).
Kolmar je karakterističan po očuvanom starom gradu, arhitektonskim spomenicima i muzejima. U njemu su rođeni značajni umetnici: slikar i grafičar Martin Šongauer i skulptor Frederik Bartoldi, autor Kipa slobode u NJujorku.
Illyricum
Illyricum ima više značenja:
Abas Veliki
Abas I Veliki (perz. عباس بزرگ; Herat, 27. 1. 1571. – Farahabad, 19. 1. 1629.), šah Irana, peti i najslavniji vladar iz safavidske dinastije. Početkom oktobra 1588. postao je vladar Irana, zbacivši sa prijestolja svoga oca Muhameda Hodabandu koji se pokazao nesposobnim vladarem. Poduzeo je niz pohoda protiv Uzbeka, Osmanlija, Mogula i Portugala čime je vratio izgubljene teritorije odnosno proširio državu na Kavkaz, Mezopotamiju, Južnu Aziju i veće dijelove Perzijskog zaljeva.
Za vrijeme njegove vladavine u zemlji su izgrađeni i mnogi putevi, mostovi i monumentalne građevine, a pojačane su trgovačke i kulturne veze sa Evropom. Bio je prvi perzijski vladar koji je slao mlade slikare na školovanje u Italiju. Njegovo vladanje je razdoblje najvećeg uspona države Safavida, kada je umro ostavio je državu koja se protezala od Tigrisa do iza Inda. Naredio je da se ubije njegov najstariji sin, a za nasljednika je proglasio svog unuka Safija. Abas Veliki sahranjen je u gradu Kašanu.
Kapara
Kapara je suma novca ili određena količina zamenljivih stvari koje dužnik daje poveriocu u cilju obezbeđenja ispunjenja svoje obaveze. Predviđena imovinska vrednost se predaje unapred, pre izvršenja obaveze, za razliku od ugovorne kazne kod koje se dužnik obavezuje da plati poveriocu u slučaju da ne izvrši svoju ugovornu obavezu. Kapara prelazi u svojinu poverioca i smatra se stvarnim sredstvom obezbeđenja.
Zakon o obligacionim odnosima
Kapara se daje na osnovu ugovora o kapari. Ako je u trenutku zaključenja ugovora jedna strana dala drugoj strani izvestan iznos novca ili drugih zamenljivih stvari, smatra se da je ugovor zaključen, osim ukoliko nije ugovoreno nešto drugo. U slučaju ispunjenja ugovora, kapara se mora vratiti ili uračunati u ispunjenje obaveze. Ako nešto drugo nije ugovoreno, strana koja je dala kaparu ne može da odustane od ugovora ostavljajući kaparu drugoj strani, niti to može učiniti druga strana vraćanjem udvostručene kapare. U Z. O. O. ugovor o kapari regulisan je kao realan ugovor. Drugi ugovori koji se tradicionalno smatraju kao realni, u zakonu Srbije su regulisani kao konsensualni (ostava, zajam, zaloga) pa se zato kapara posmatra kao izuzetak. Davanje kapare može imati značaj i anticipiranog (unapred) delimičnog izvršenja obaveze iz glavnog ugovora ali je i tada ona (za razliku od avansa) sredstvo obezbeđenja. Ali ako kapara nije izričito ugovorena ono što je jedna strana dala drugoj u momentu zaključenja ugovora ima funkciju avansa.
Funkcija kapare
1. Kapara je znak da je zaključen ugovor na osnovu kojeg je kapara data.
2. Ona je sredstvo obezbeđenja ispunjenja ugovorne obaveze (vrši psihološki pritisak na dužnika koji ako ne ispuni obavezu iz ugovora može izgubiti i kaparu).
3. Ona može imati značaj delimičnog ispunjenja obaveze.
Kada je uz kaparu ugovoreno pravo da se odustane od ugovora onda kapara ima funkciju odustanice od ugovora i ona pripada svakoj strani ugovornici. Ako odustane strana koja je kaparu dala ona gubi kaparu, a ako odustane strana koja je primila kaparu ona je vraća u duplo većoj vrednosti.
Pravna dejstva kapare
Pravna dejstva kapare zavise od toga da li su obaveze koje su njome osigurane ispunjene ili nisu.
2. Ako prestane glavni ugovor prestaje i ugovor o kapari jer je akcesoran. Ovo važi u slučaju kada obe strane ne ispune svoju obavezu, recimo kod sporazumnog raskida ugovora. U tim slučajevima kapara se vraća.
3. Ako je neispunjenje posledica krivice jedne strane, pravila se razlikuju u zavisnosti od toga koja je strana u pitanju. Bitno obeležje kapare je da ona istovremeno obezbeđuje izvršenje obaveze obeju strana, bez obzira što kaparu daje samo jedna od njih.
A) Ako je za neispunjenje obaveze kriva strana koja je kaparu dala tada ona gubi pravo na povraćaj kapare. U tom slučaju strana koja je verna ugovoru može:
a. Zadržati kaparu, čak i kada ne trpi nikakvu štetu zbog neizvršenja ugovora, mada se na zahtev zainteresovane strane njena visina može smanjiti.
b. Zahtevati naknadu štete zbog neizvršenja i tada može u tu naknadu uračunati i kaparu.
v. Primalac kapare može optirati i da ostane pri ugovoru i da zahteva njegovo ispunjenje. U ovom slučaju on još može tražiti naknadu štete zbog zakašnjenja, ali je i tada dužan da uračuna kaparu u naknadu.
B) Ako je za neizvršenje ugovora kriva strana koja je kaparu primila, druga strana tj. ona koja je kaparu dala može:
a. Odustati od ugovora i zahtevati udvostručeni iznos kapare.
b. Zahtevati naknadu štete zbog neispunjenja i povraćaj kapare.
v. Optirati i za izvršenje ugovora (ukoliko je to još moguće) i da mu primalac nadoknadi štetu zbog zakašnjenja.
4. U slučaju delimičnog ispunjenja obaveze poverilac ne može da zadrži kaparu, ali može da traži ispunjenje ostatka obaveze i naknadu štete zbog zakašnjenja ili naknadu štete zbog delimičnog ispunjenja. U oba slučaja se kapara uračunava u naknadu.
Barbières
Barbjer je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Rona-Alpi, u departmanu Drom koja pripada prefekturi Valans.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 647 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 44 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 14,4 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 432 metara (maksimalnoj 1.322 m, a minimalnoj 389 m).
Junkovac (Lazarevac)
Junkovac je naselje u gradskoj opštini Lazarevac u gradu Beogradu. Prema popisu iz 2002. bilo je 984 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1057 stanovnika).
Istorija
Junkovac se nalazi severoistočno od Lazarevca. Junkovac se pominje kao naseljeno mesto za vreme austrijske vladavine (1718-1739.g.) pod imenom Juncowze. Pominje se u arački spiskovima iz prvih desetina 19.veka i imao je 1818.g. 26, a 1822.g. 28 kuća. Godine 1818. pripadao je Knežini Gošnjića, a 1822. godine Knežini Stanojevića. Po popisu iz 1921. godine Junkovac je imao 141 kuću sa 1021 stanovnikom.
Jedan deo Junkovca zove se Marinac. Predanje tvrdi da je tu nekada postojala crkva Marica, pa je po njoj ovaj kraj i dobio ime. Junkovac je naseljen poglavito doseljenicima od Sjenice, zatim iz okoline Užica i iz Gukoša (Kačer). O doseljenicima iz Sjenice postoji ova priča: Iz Sjenice je došao prvi neki Beli Đorđe, mladić, koji stupi u službu. Jednoga praznika, dok je mladež igrala, stariji su iz pušaka gađali jaje, obešeno o konac. I kad niko nije mogao pogoditi, ustane gazda od kuće, kod koga je kolo igralo, i obeća dati ćerku (koja je bila vrlo lepa) onome, ko pogodi u jaje. Momčad uzme gađati, ali opet niko ne pogodi. Tada nateraju Đorđa da gađa. On nanišani, i okine i pogodi u jaje. Tako je dobio kćer toga gazde, koji mu da nešto imanja i podigne mu kuću. Od Belog Đorđa su porodice:Marinkovići, Belaćevići, Katići, Novakovići, Jovičići i dr(podaci krajem 1921. godine).
Zbog pojave klizišta 2013. godine na kopu rudarskog basena „Kolubara“ predviđeno je preseljenje 37 porodica iz Junkovca, od toga 11 porodica po hitnom postupku.
Demografija
U naselju Junkovac živi 775 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 41,7 godina (41,2 kod muškaraca i 42,1 kod žena). U naselju ima 336 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,93.
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).
Brentwood, Missouri
Brentvud je grad u američkoj saveznoj državi Misuri.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 8.055, što je 362 (4,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Flavije Klaudije Julijan
thumb|right|250px|Car Julijan Flavije Klaudije Julijan (lat. Flavius Claudius Iulianus, rođen 331. godine, stupio na presto 361. godine, umro 363. godine) bio je rimski car iz Konstantinove dinastije. On je bio poslednji paganin na čelu Rimskog carstva te je pokušao reformisati tradicionalnu rimsku religiju u pokušaju da spreči opadanje carstva.
Atipamezol
Atipamezol (Antisedan) je sintetički alfa2-adrenergički antagonist. On se koristi za poništavanje sedativnih i analgetiskih efekata deksmedetomidina i medetomidina kod pasa. On je takođe ispitivan za moguću primenu kod ljudi kao anti-Parkinsonski lek.
Flavije Klaudije Julijan
Zbog svog proučavanja filozofije i pisanja bio je zvan "Julijan Filozof". S druge strane, hrišćanski ga izvori nazivaju "Julijan Otpadnik" (grč. Apostates) jer se odrekao hrišćanstva i vratio se tradicionalnoj rimskoj veri, zapravo teurgiji, poznoantičkom obliku neoplatonizma. Takođe se ponekad naziva i Julijanom II da bi ga se razlikovalo od Didija Julijana.
Julijan, koji je zbog svoje mladosti bio pošteđen tokom pokolja Konstantinove porodice 337. godine, odrastao je daleko od dvora i nesumnjivo mu je bila namenjena sveštenička karijera. Ipak, bilo mu je dozvoljeno da pohađa retorsku i filozofsku školu u Efesu, a kasnije u Atini: zavoleo je grčku književnost i tajno se odrekao hrišćanske vere oko 351. godine. Nakon što je krajem 361. godine postao jedini car Rimskog carstva, izdao je 362. godine Edikt o toleranciji, u kojem je obznanio svoju pagansku veru, naredio ponovno otvaranje paganskih hramova, vraćanje hramova zauzetih pod Konstancijem i oslobađanje svih biskupa koje su arijanci bili izgnali, kako bi se hrišćanstvo oslabilo obnavljanjem doktrinarnih rasprava. Religija koju je on sam propagirao sastojala se od tradicionalnih nehrišćanskih elemenata pobožnosti i teologije, kakvi su se mogli naći u gotovo svakoj intelektualnoj osobi prethodnih vekova, zatim od elemenata neoplatonizma koje su, dve ili tri generacije ranije, razvili Porfirije i Jamblih, te, konačno, od mnogih elemenata hrišćanske crkvene organizacije i socijalne etike. Od neoplatonizma je naučio tehnike direktne komunikacije s bogovima ("teurgija") putem molitve i invokacije; od crkve je usvojio hijerarhiju moći (kao što je sama crkva tu hijerarhiju ranije preuzela od ustrojstva civilne uprave carstva): provincijska, mitropilitska, gradska vlast, pri čemu je on sam bio najviši pontifik. Njegova duboka ljubav prema tradicionalnoj antičkoj kulturi izazvala je, međutim, njegov sukob s hrišćanskim intelektualcima i učiteljima, koji, kako je trvdio, nemaju nikakvo pravo na Homera ili Platona. Mnogi hrišćani, i pre i posle njega, slagali su se s njim, jer je i njih same uznemiravao odnos između hrišćanstva i nasleđene antičke književnosti i misli, koje su prožete paganskim verovanjima.
U drugom delu svoje osamnaestomesečne vladavine Julijan je hrišćanima zabranio da budu učitelji, započeo je ponovnu izgradnju Jerusalimskog hrama, obnovio je mnoga paganska svetilišta, i pokazivao je preteranu pobožnost. Dok je Konstantin (i u manjoj meri njegova dva sina) doveo veliki broj hrišćana na više položaje u vojsci i upravi, što je pak dovelo do relativnog pariteta između članova dve religije, Julijan je započeo obratni proces. U kratkom vremenu Julijan je u svom poduhvatu bio dovoljno uspešan da izazove strah i mržnju među hrišćanima, koji su ga dugo vremena smatrali Antihristom.
U političkoj sferi, Julijan je želeo da se vrati liberalnom principatu antoninske dinastije – u vreme pre reformi Dioklecijana i Konstantina, koje je prezirao. Zaustavio je teror koji su sprovodili Konstancijevi evnusi i kontrolori nazvani agentes in rebus, te je smanjio osoblje i troškove dvora, a sam je živeo asketskim životom. U provincijama je olakšao finansijski teret pojedincima tako što je smanjio capitatio, a gradovima tako što je smanjo aurum coronarium i vratio muncipalnu imovinu koju je Konstancije bio konfiskovao. S druge strane, uvećao je broj kurijala tako što je ponovo uspostavio brojna činovnička mesta, pokušavajući da vrati stari sjaj municipalnom životu. Tako je zadobio zahvalnost paganskih intelektualaca, koji su bili obuzeti prošlošću slobodne Grčke; Amijan Marcelin ga je učinio glavnim herojem svog istoriografskog dela.
Sledeći Trajanov san, Julijan je hteo da definitivno porazi sasanidsku Persiju tako što će snage carstva povesti u ofanzivni rat, koji će olakšati opštu rekoncilijaciju i povratak paganskim bogovima. Međutim, njegova je vojska bila slaba – iskvarena možda i zbog velikog broja vojnika-hrišćana. Posle sjajnog početka, bio je poražen kod Ktesifona i prisiljen na bolno povlačenje. Ubijen je 26. juna 363. godine pod nejasnim okolnostima.
NK Maksimir Zagreb
NK Maksimir Zagreb je nogometni klub iz Zagreba.
NK Tekstilac Ravnice Zagreb
NK Tekstilac Ravnice je nogometni klub iz Zagreba.
NK Maksimir Zagreb
Rekordna posjeta: 1000 (9.5.1982., Maksimir - Tekstilac, međuopćinska liga A skupina)
NK Tekstilac Ravnice Zagreb
Trenutačno se natječe u 1. zagrebačkoj ligi.
Kup maršala Tita
1950.
NK Maksimir Zagreb
Prethodna imena: Kvaternik (nastao spajanjem Maksimira i Borongaja) 1941.-1945.; Maksimir je obnovljen 1950. spajanjem bukovačke Sloge i ogranka Metalca
Prethodna igrališta: pomoćno igralište stadiona Maksimir (prva polovica 1950-ih)
Rekordna ligaška pobjeda: 13:0 protiv Horvata, Oboj, 31.8.1975.
Rekordna pobjeda u kupu: 13:0 protiv Rugvice, Oboj, 14.6.1981.
Najveći poraz: 0:14 protiv Dinama II (Zagreb), Oboj 20.8.1967.
Najviše ligaških bodova: 69 bodova, sezona 2005./06.
Trofeji: III.A razred Prvenstva Zagreba - prvaci 1927./28., II.razred Prvenstva Zagreba - prvaci 1938./39., 1.B razred Prvenstva Zagreba - doprvaci 1939./40., I. razred podsaveza Zagreb - doprvaci 1964./65., 1.A razred podsaveza Zagreb - prvaci 1972./73., 2.zagrebačka liga istok - doprvaci 1975./76., 2.zagrebačka liga centar - doprvaci 1978./79., Međuobćinska liga A skupina - prvaci 1984./85., 2.zagrebačka liga - prvaci 2001./02., 1.zagrebačka liga - prvaci 2005./06., 4.HNL Središte - podskupina "A" - doprvaci 2006./07., 4.HNL Središte - podskupina "A" - prvaci 2007./08., 4.HNL Središte - podskupina "A" - prvaci 2011./12. Kup: Kup ZNS-a - poluzavršnica 1975./76. i 2008./09.
Povijest
O osnutku i prvim danima Nogometnog Kluba 'Maksimir' u knjizi Športski almanah iz 1935. zabilježeno je sljedeće: "U istočnom dijelu Zagreba, a u obujmu poteza lijeve i desne strane Maksimirske ceste opaľao se dulje vremena nedostatak i potreba jednog urednog ąportskog kluba. Građani tog popularnog dijela Zagreba odlučiąe sami da pristupe osnutku svog kluba koji bi uz ąport njegovao i druątvenost, i tako se upravo pred 10 godina sastadoąe ovi osnivači Maksimira: Jagunec Stjepan, Mirko Mihaliček, Andrija Felja, Stjepan Stanković, Vladko Biąkup, Gjuro Seiler, Dragutin Haller, Drago Preglej, Nikola Šegota, Vilim Plečko, Stjepan Celeąćak i Dragutin Boľić. Prvom dogovoru slijedila je odmah i konstituirajuća skupątina odrľana 28. kolovoza 1925., s prvim upravnim odborom: predsjednik Stjepan Jagunec, potpredsjednik Miroslav Singer, tajnik I. Dragutin Dičić, tajnik II. Dragutin Boľić, blagajnici Petar Turek, Vunarić Josip, te odbornici Vilim Plečko, Stjepan Meglić, Josip Jazbec, revizori Martin Čanić, Petar Nikolić i oruđar Dragutin Preglej.
Klub je odmah sakupio lijep broj članova, osigurao materijalnu bazu prinosima, koje su maksimirski građani oduąevljeno davali klubu za napredak, te je isti mogao odmah ustrojiti uređenu nogometnu momčad. Ona je od početka postizavala lijepe uspjehe. Godine 1927. u natjecanju klubova VII. kotara momčad je zauzela drugo mjesto, a iduće godine i drugo mjesto u III. razredu. Isto tako postignute su i značajne pobjede u natjecanju za Balokovićev pehar, a 1928. godine klub je osvojio I. mjesto u III. razredu i vrlo ukusni pokal u natjecanju klubova istočnog dijela Zagreba.
Za te velike početne uspjehe nose najveće zasluge g. Andrej Joos i tajnik Dragutin Dičić, koji su uglavnom provađali organizaciju kluba i tehničko vodstvo nogometne sekcije. Bilo je i mnogo izmjena u upravama i momčadima ali se je uvijek naąlo dobrih zamjena zahvaljujući baą učvrąćenoj organizaciji. 1931. dobrim radom kluba doąlo je do ujedinjenja s bliskim H.Š.K. Atenom, kojih većina igrača joą i danas velikom voljom brane boje i prestiľ Maksimira. Osim već naprijed spomenutih najzasluľniji radnici za razvitak i postojanost kluba jesu g. Stjepan Jagunec, posjednik, Mirko Kobeąćak, Zvonko Masan, veletrgovac i kućevlasnik, Mirko Mihaliček, Vjekoslav Lončarić i Dragutin Horvat.
Prvoj momčadi stoji na čelu g. Koman Marijan, koji je ujedno sada referent. Igrači su: Janľeković, Juriąić, Šajbinger, Stanković Ivan, Stanković Štef, Felbinger Josip, Messing Zlatko, Horvat Dragutin, Modlić Mijo, Orlović Ivan, Kovačević Štefan, Fortuna Josip, Nino Železnak, Miąkulin Ivan, Kezelj Josip, Vunarić Drago, Lujo Lacko. -- Kapetan momčadi je g. Messing, a da klub imade svoje igraliąte velika je zasluga gosp. Tuđine. Maksimir je dao Zagrebu nekoliko ispravnih ąportskih radnika, naąih prvih sugradjana, koji su i riječju i djelom pomagali taj naą stari klub, na kojeg su stanovnici istočnog dijela naąeg grada toliko ponosni.
The Two Orphans (film, 1915)
The Two Orphans je američki crno-bijeli nijemi film snimljen 1915. u režiji Herberta Brenona. Predstavlja adaptaciju francuskog kazališnog komada Les deux orphelines Adolphea D'Enneryja i Eugenea Cormona. Po žanru je melodrama smještena u pred-revolucionarnu Francusku. Naslovne protagonistice - čije likove tumače Theda Bara i Jean Sothern - su dvije siromašne sestre, od kojih je jedna slijepa, koje odlaze u Pariz u potrazi za lijekom, a gdje će doživjeti niz neugodnosti. Temeljen na popularnom predlošku, film je nastao u produkciji Fox Film Corporation te djelomično bio sniman u kanadskom Kvebeku čije su lokacije trebale nešto uvjerljivije "glumiti" Francusku. Danas se smatra izgubljenim filmom.
NK Maksimir Zagreb
Povijest
Tradicionalna druątvenost, ljubav prema svojem klubu, to je glavna odlika danaąnjeg naąeg kluba Maksimir, na kojeg zaista moľe biti ponosno stanovničtvo istočnog dijela Zagreb grada.
Maksimir imade danas solidno i dobro vodstvo, koje se sastoji od g. Dičić Dragutin, predsjednik, potpredsjednici: Foąne Ivan i Misauer Adolf, tajnici: Koąčićević i Zobec: blagajnici: Joos Andrija i Lacko Lujo, odbornici: Lončarević Vjekoslav, Fortuna Josip, Marić Ladislav, Zobec, Haupfeld Ivan i Horvat Dragutin. Revizori: Maleković Mato i Messing Zlatko. -- Klupski lokal: Vl. Zebić, Maksimirska cesta 9.
The Two Orphans (film, 1915)
Po istom predlošku je godine 1921. D. W. Griffith snimio daleko poznatiji film Orphans of the Storm u kome su nastupile sestre Dorothy i Lillian Gish.
NK Maksimir Zagreb
Povijest
U sadaąnjim teąkim ąportskim i privrednim prilikama znati će upravni odbor agilnih ąportaąa da sačuva sve ono ąto je Maksimir kroz 10 godina stekao."
Prvu momčad Maksimira činili su: Krog, Pajtler, Blaľetić, Klaić, Paviąa, Kokotović, Antolković, Kunek, Dostal, Srąek, Vujalović, Krulec, Placer, Bolfek, Fortuna. Najistaknutiji igrači: Milan Antolković, Mirko Kokotović, Franjo Glaser (kasnije Građanski, predstavnik), Branko Paviąa, Vlado Klaić (Zagreb, predstavnik), Ivo Bolfek, Alojz Kobeąćak, Ivo Horvat, Blaľetić, Livaja, Šetka, G. Marić, Muradori. Najzasluľniji djelatnici od osnutka: Jagunec, Dičić, Preglej, Stanković, Lončarić, Koąčićarić, Stjepan Gabor, Kovačević, Vukalović, Šmintić, Zubak, Puąkar, R. Ličina, Dojkovski, Kos.
Stadion
Oboj, dom Nogometnog kluba "Maksimir", nalazi se na križanju ulica Oboj i Prilesje. Izmjere igrališta su 102x64 m. Kapacitet stadiona iznosi 247 sjedećih mjesta. Klub prije 2. svjetskog rata nije imao vlastito igralište. Početnih godina trenirao je na raznim igralištima, a prije i tijekom rata redovno na HAŠK-ovom igralištu za treniranje u Bukovačkoj cesti. Sve službene utakmice prije Drugog svjetskog rata su se igrale na jedina 4 stadiona u Zagrebu: "Koturaška cesta" (od Građanskog), "Maksimir" (od HAŠK-a), "Tratinska cesta" (od Concordije) i "Miramarska cesta" (od Viktorije i Željezničara), kojima se u drugoj polovici 1930-ih pridruľilo i igralište Šparte koje se nalazilo kod današnjeg Doma sportova. Prvom polovicom 1950-ih igra uglavnom na pomoćnom igralištu stadiona Maksimir (današnji "Hitrec-Kacian"), a od 1956. godine, s povremenim prekidima, igra na Oboju
Trenutna momčad
Igor Vidaković ( golman ), Benjamin Slavujević ( rezervni golman ) , Kristijan Babić ( obrambeni ) , Marko Kotoraš ( obrambeni ) , Domagoj Perić ( obrambeni ) , Admir Mislimi ( obrambeni ), Bruno Bule ( obrambeni ) , Nikola Božić ( obrambeni/vezni ) , Josip Lisica ( obrambeni/vezni ) , Adnan Dautović ( obrambeni ) , Mateo Bralić ( vezni ) , Matija Ćibarić ( vezni ) , Marino Đanić ( vezni ) , Jun Woo Lee ( vezni ) , Josip Stojić ( vezni ) , Roko Zvonimir Strika ( vezni ), Bruno Špišič ( vezni ) , Filip Vukić ( vezni ) , Lee Ro Woon ( vezni/napadač ) , Martin Magdić ( napadač ) , Ivan Lovaković ( napadač ) , Antonio Krajinović ( napadač ) , TRENER : DAVOR MATIĆ
Bitka kod Kizika (razvrstavanje)
Bitka kod Kizika može označavati:
Cade, Louisiana
Kejd je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Luizijana.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.723.
Boccalara, Padova
Boccalara je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 67 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 20 m.
Hrvatski latinizam
thumb|[[Marko Marulić, jedan od najznačajnijih hrvatskih latinista i "otac hrvatske književnosti"]]
Hrvatski latinizam ili hrvatska latinistička književnost označava književno stvaralaštvo na latinskom jeziku koje se razvilo na području današnje Hrvatske od 9. veka pa sve do naših dana. Na tom se području već od 9. i 10. veka javni a ponekad i privatni dokumenti pišu na latinskom jeziku, naravno na lokalnoj varijanti srednjovekovnog latiniteta, a od 12. do 14. veka pojavljuju se i dela pisana na jeziku koji je već bliži klasičnom latinitetu.
Srednji vek
Obilnih tragova latinskog stvaralaštva u srednjovekovnoj Hrvatskoj nalazimo već od 9. veka, kako na brojnim kamenim natpisima tako i u još brojnijim sačuvanim javnim i privatnim ispravama. U nekim od tih spomenika, posebno u stihovanim natpisima, nailazimo i na lepote pesničkog izraza. Tako na sarkofagu splitskog velikaša Petra Crnoga (11. vek) čitamo deset stihova o prolaznosti života koje je sastavio đakon Dabro (Dabrus). Poznatiji je nadgrobni natpis Vekenege, upravnice benediktinskog samostana sv. Marije u Zadru (umrla 1111), na četiri ploče s 20 stihova (heksametri i elegijski distisi), u kojima nepoznati pesnik slavi Vekenegine zasluge za taj samostan. Zanimljiv je natpis bribirskoga kneza Mladena Šubića (umro 1348) u trogirskoj katedrali, sastavljen od 22 golijardska stiha. Fragmentarno su sačuvana dva posebno vredna natpisa: kneza Trpimira iz sredine 9. veka i nadgrobni natpis kraljice Jelene iz 976, koji počinje: In hoc tumulo quiescit Helena famosa (= "U ovom grobu počiva Jelena slavna"), a završava se rečima: Icque aspiciens vir "anime" dic "miserere Deus" (= "Čoveče, kad ovamo pogledaš, reci: 'Bože, smiluj se duši njenoj'"). Najstarija isprava s dvora nekog od hrvatskih vladara jeste Trpimirova darovnica (852), u kojoj se prvi put u domaćoj ispravi pominje hrvatsko ime.
Iz 11. veka poznate su dve povelje kralja Petra Krešimira IV: darovnica povodom osnivanja manastira sv. Marije u Zadru (1066) i darovnica kojom se manastiru sv. Krševana u Zadru daruje ostrvo Maun "u našem dalmatinskom moru" (= in nostro Dalmatico mari). Od drugih isprava značajni su notarski spisi (najstariji je iz 1146. u Zadru), gradski statuti (najstariji je splitski iz 1240) te Statut zagrebačkog kaptola koji je sastavio zagrebački kanonik Ivan Arhiđakon Gorički (1334) i koji predstavlja najstariji urbar u Hrvatskoj (urbarium je zbirka propisa koji su u srednjovekovnoj Hrvatskoj, Slavoniji i Vojvodini uređivali odnose vlastelina i kmetova i njihove uzajamne dužnosti). Istoj kategoriji pripada i Supetarski kartular, zbornik prepisa dokumenata koji se odnose na manastir sv. Petra u Selu nedaleko od Splita (osnovan 1064). To je važan izvor za hrvatsku istoriju s kraja 11. veka.
Iz 11. veka potiču i dve sačuvane liturgijske drame, obe u najstarijem obredniku zagrebačke katedrale. Jedna je u najprimitivnijem obliku, Pohod grobu (Visitatio sepulchri), a druga je mnogo razvijenija iz božićnog ciklusa, Trokraljevska igra (Officium stellae), u kojoj su prikazana tri kralja koja su se došla pokloniti Hristu, njihova poseta Irodu itd.
Među latinskim stvaralaštvom u srednjovekovnoj hrvatskoj kulturi posebno se izdvajaju hronike. Prva među njima jeste ona nazvana Letopis Popa Dukljanina iz sredine 12. veka, za koju autor u uvodu kaže da ju je sa "slovenskog" preveo na latinski i naziva je Libellus Gothorum ili Sclavorum regnum. Autor "Letopisa" je nepoznati katolički sveštenik iz Bara, a ime "Pop Dukljanin" dao mu je hrvatski istoričar Ivan Lučić, koji je ovo delo štampao kao prilog vlastitom delu De regno Dalmatiae et Croatiae (1666) pod naslovom Presbyteri Diocleatis Regnum Sclavorum, i to latinski tekst (u 47 poglavlja), dok se navodni "slovenski" original nije sačuvao. Postoji i stari hrvatski prevod (verovatno iz 14. veka), koji je sastavio nepoznati autor iz okoline Splita. Taj je prevod početkom 16. veka Splićanin Dmine Papalić našao u Makarskom primorju i prepisao ga "rič po rič". Taj je prevod nazvan Hrvatska kronika, ali obuhvata samo 23 poglavlja latinskog originala, za koja je prevodilac smatrao da kazuju hrvatsku istoriju i kojima je dodao još pet poglavlja o vladavini kralja Zvonimira i o legendi o njegovoj pogibiji. Papalićev prepis zatim je na latinski slobodno preveo Marko Marulić (1510), i taj je latinski prevod takođe izdao Ivan Lučić u pomenutom delu, pod naslovom Regnum Dalmatiae et Croatiae gesta. "Letopis" se obično deli na tri dela: rodoslovlje slovenskih vladara, legenda o sv. Vladimiru i dukljanska hronika 11. i 12. veka. Istorijska vrednost dela nije velika. Odsustvo svake hronologije, izmišljanje i mešanje raznih istorijskih ličnosti i događaja te intervencije kasnijih prepisivača znatno otežavaju raspoznavanje prave istorijske osnove dela.
U 13. veku Toma Arhiđakon (Thomas Archidiaconus, oko 1200. do 1268), rodom iz Splita, iz romanske porodice, kanonik i političar u rodnom gradu, napisao je Solinsku istoriju (Historia Salonitana, 1266). Tu je hronološkim redom izneo živote i dela solinsko-splitskih nadbiskupa od rimskih vremena do svog doba, praveći mnoge ekskurse o prošlosti Splita i srednjovekovne Hrvatske, te stoga predstavlja vredan istorijski izvor za razdoblje Krešimira IV i Zvonimira. Savremenu istoriju često prikazuje veoma živopisno, npr. provalu Tatara, sukobe između Splita i Trogira te političke razmirice u gradu.
Spis Opsada Zadra (Obsidio Jadrensis), u 2 knjige, delo je nepoznatog autora iz 14. veka. To nije suvoparna hronika, već živ i detaljan prikaz teške sudbine Zadra kad su ga 1345/46. s kopna i mora opseli Mlečani. O istom događaju sačuvan je i kraći savremeni spis Zadarska hronika (Chronica Jadrensis), čiji je autor sklon Mlečanima, za razliku od autora Opsade Zadra, koji piše izrazito antimlečanski. Stihovanu hroniku o najstarijoj istoriji Dubrovnika sastavio je autor koji sebe samoga zove Milecije (Miletius, 13. ili 14. vek), pa je i samo to delo, od kojega nam je sačuvan 91 heksametar, nazvano Milecijeva hronika.
Humanizam i renesansa
Humanizam je već u prvim decenijama 15. veka prodro na istočnu obalu Jadranskog mora, prvenstveno zbog blizine njegova izvorišta. Zahvaljujući kulturnim dodirima s Italijom, već u predrenesansno doba – uglavnom posredstvom pojedinih članova lokalne elite, ali i posredstvom putujućih humanista – krajem 14. veka i u Hrvatskoj se primećuju počeci humanističkog delovanja: skupljanje antičkih natpisa i prepisivanje starih kodeksa.
Primorski krajevi su se od početka 15. veka nalazili pod mletačkom vlašću, dok se severna Hrvatska od 12. veka do mohačkog poraza 1526. nalazi u državnoj zajednici s Ugarskom (i kasnije će, sve do 1918, biti u nekoj specifičnoj državno-pravnoj zavisnosti od nje), a 1527. zajedno s jednim delom Ugarske potpada pod vlast Habsburga. Humanisti iz primorskih krajeva u sve većem broju odlaze na studije u Italiju i druge evropske zemlje i tako jačaju kulturne veze s centrima evropskog humanizma. Humanisti iz severne Hrvatske svoju delatnost razvijaju ponajviše u korvinskom krugu u Budimu. Jedino je Dubrovnik s okolinom sačuvao relativnu nezavisnost sve do Napoleonovog vremena, i onde je uz književnost na hrvatskom cvetalo i stvaralaštvo na latinskom jeziku, i to sve do duboko u 19. vek.