cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wilhelm Cuno
Cunova vlada posebno se isticala po otporu koju je pružala Francuzima koji su htjeli okupirati njemačku pokrajinu Ruhr (1922.-1923.). Cunova vlada bila je isto odgovorna za loše ophođenje prema velikim novčanim problemima. Naime umjesto da pokušaju otplatiti ratne dugove, Cunova vlada počela je tiskati ogromne svote novca, što je dovelo do hiperinflacije koje je kulminirala 1923.
Wilhem Cuno je pohađao pravnu školu u Berlinu i Heidelbergu. Zaposlio se u carskoj državnoj blagajni 1907. Tijekom Prvog svjetskog rata Cuno se uključio u postrojbu za zalihe hrane njemačkim vojnicima, no 1917. je odustao od civilne službe kako bi se pridružio brodskoj tvrtci Hapag. U prosincu 1918. Cuno je bio promaknut u Hapagovog vrhovnog direktora. Kao ekonomski stručnjak Cuno je sudjelovao u poslijeratim pregovorima u vezi ratne naknade i mirovnih ugovora. Zbog njegovog važnog položaja u njemačkoj politici njegova tvrtka Hapag postala je jedna od najjačih njemačkih brodskih tvrtki, koja je prenosila namirnice i potrepštine između SAD-a i Njemačke.
Nakon pada njegove vlade, povukao se iz politike i nastavio sa rukovođenjem Hapaga.
Bio je član K.D.St.V Arminia Heidelber, katoličkog društva koje je član Cartellverbanda.
Paso del Mezquite, Charcas
Paso del Mezquite je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Charcas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 153 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2066 m.
Strada Consorziale, Bergamo
Strada Consorziale je naselje u Italiji u provinciji Бергамо, u regiji Ломбардија.
Ann Blyth
Ann Marie Blyth (16. august 1928 -) je američka glumica i pjevačica, poznata po brojnim ulogama u mjuziklima, ali i uspješnim dramskim ulogama. Za ulogu Vede Pierce u filmu Mildred Pierce iz 1945. je bila nominirana za Oscar za najbolju sporednu glumicu.
Arena (novela)
Arena je science fiction novela američkog književnika Fredrica Browna, objavljena 1944. godine u časopisu Astounding Science Fiction, poznata kao jedna od klasičnih ostvarenja žanra.
Radnja se događa u budućnosti kada se zemaljska civilizacija sukobi sa tajanstvenom vanzemaljskom civilizacijom. Protagonist je oficir zemaljske svemirske flote po imenu Carson, koji se tik pred odlučnu bitku iznenada nađe na izoliranom borilištu gdje se mora boriti s pripadnikom vanzemaljaca, pri čemu su mu evolucijski i tehnološki superiorni tvorci borilišta objasnili da će ishodu dvoboja ovisi koja će od dvije rase biti uništena.
Shiva und die Galgenblume
Shiva und die Galgenblume je njemački kriminalistički film sniman 1945. u režiji Hansa Steinhoffa, poznat kao jedan od posljednjih filmova pravljenih u Trećem rajhu. Temeljio se na istoimenom romanu Hansa Rudolfa Bergdorfa, a naslovni protagonist, koga je tumačio Hans Albers, bio je policijski inspektor koji se nastoji suprotstaviti bandi falsifikatora novca na čelu sa ruskim aristokratom. Snimanje je otpočelo u januaru 1945. godine u Pragu, koji je, za razliku od Berlina, zajedno sa svojim studijima u Barrandovu, bio netaknut savezničkim bombardiranjem. Steinhoff, koji je uživao status režimskog sineasta, je sebi pri tome priuštiti i tada skup Agfacolor film u boji. U proljeće je, pak, nakon što su se Pragu počele približavati trupe Crvene armije, pobjegao natrag u Berlin te nedugo potom stradao pri pokušaju da Lufthansinim avionom pronađe utočište u Španiji. Shiva und die Galgenblume je tako ostao nedovršen.
Godine 1993. su Michaela Krützen i Hans George Anders od sačuvanog materijala snimili dokumentarni film koji je sadržavao intervjue i druge arhivske materijale. On je iste godine prikazan na njemačkoj i francuskoj televiziji.
Stăncilova, Șopotu Nou
Stăncilova je naselje u Rumuniji u okrugu Karaš-Severin u opštini Șopotu Nou.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 442 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 371 m.
Palmadula, Sassari
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 375 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 137 m.
Šumska voluharica
Šumska voluharica (lat. Myodes glareolus, prije Clethrionomys glareolus) je maleni sisavac iz porodice Cricetidae, podporodica Arvicolinae (voluharice).
Twieflingen
Tviflingen je opština u njemačkoj saveznoj državi Donja Saksonija. Jedno je od 26 opštinskih središta okruga Helmštet. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 737 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 3154023.
Šumska voluharica
Ima crveno-smeđe krzno i sive mrlje, a rep je oko pola dužine tijela (100 milimetara). Ovaj glodavac živi u šumskim područjima u većem dijelu Europe i sjevernoj Aziji. Autohtona je vrsta u Velikoj Britaniji, ali ne i u Irskoj, gdje je slučajno uvedena, a sada se mnogo proširila na jugu i jugozapadu.
Šumska voluharica živi u šumama, živicama i drugoj gustoj vegetaciji poput paprati i kupine. Njena podzemna komora obložena je mahovinom, perjem i biljnim vlaknima te sadrži zalihu hrane. Može živjeti osamnaest mjeseci do dvije godine i uglavnom je biljojed, jede pupove, koru, sjemenke, lišće, voće i povremeno kukce i druge male beskralješnjake. Lako se penje na grmlje i niske grane drveća. U plitkim jamama, ženka okoti oko četiri legla tijekom ljeta.
Twieflingen
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Helmštet Tviflingen se nalazi u saveznoj državi Donja Saksonija u okrugu Helmštet. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 105 metara. Površina opštine iznosi 18,8 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 737 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 39 stanovnika/km².
Montelicciano-Castello, Pesaro e Urbino
Montelicciano-Castello je naselje u Italiji u provinciji Pesaro e Urbino, u regiji Marche.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 256 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 533 m.
Tülau
Tilau je opština u njemačkoj saveznoj državi Donja Saksonija. Jedno je od 41 opštinskog središta okruga Gifhorn. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.531 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 3151032.
El Centinela (razvrstavanje)
El Centinela ima više značenja:
Tülau
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Gifhorn Tilau se nalazi u saveznoj državi Donja Saksonija u okrugu Gifhorn. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 72 metra. Površina opštine iznosi 23,5 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.531 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 65 stanovnika/km².
Kosmos-1990
Kosmos-1990 je jedan od preko 2400 sovjetskih vještačkih satelita lansiranih u okviru programa Kosmos.
Kosmos-1990 je lansiran sa kosmodroma Pleseck, SSSR, 12. januara 1989. Raketa-nosač R-7 Semjorka (8K71, NATO oznaka SS-6 Sapwood) sa dodatim stepenom je postavila satelit u orbitu oko planete Zemlje. Masa satelita pri lansiranju je iznosila 6300 kilograma. Kosmos-1990 je bio satelit namijenjen za istraživanje prirodnih bogatstava Zemlje.
M4 (Engleska)
Autoput M4 (engleski: M4 motorway) je autoput na jugozapadu Engleske i Walesa dug 309 km.
Karakteristike i historija gradnje
M4 je jedan od najrazličitijih autoputeva u Ujedinjenom Kraljevstvu, koji kreće od urbanog kaosa zapadnog Londona i aerodroma Heathrow, prolazi preko valovitih brežuljaka Grofovije Gloucestershire, vodi preko estuarija rijeke Severn sve do industrijskog Južnog Walesa.
M4 povezuje gradove; Slough, Reading, Swindon, Bristol, Newport, Cardiff i Swansea.
Prije nego što je izgrađen prvi most preko Severna na M4, nije bilo veze sa jugom Grofovije Gloucestershire, što znači da je sav promet između Južnog Walesa i Južne Engleske odvijao obilazno prema sjeveru do Bristola, gdje se Severn prelazio trajektima ili željezničkim tunelima uz velike gužve.
Drugi most preko Severna podignut je 1996. on je rasteretio promet preko estuarija i skratio vožnju do Bristola.
Prva dionica na tom autoputu Chiswick Flyover, otvorena je još 1959. ali se njegovo dovršenje oteglo sve do 1994. Posljednja dionica od desetak km kod Briton Ferrya u Južnom Walesu, bila je izuzetno teška zbog močvarnog tla i plovne rijeke. Problem je riješen tek nakon izgradnje velikog i strašno skupog vijadukta iznad obadva problema.
Autoput je službeno dovršen u junu 1996. kad je otvoren drugi most preko Severna.
San Antonio el Alto, La Trinitaria
San Antonio el Alto je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini La Trinitaria.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 615 m.
Vicky Leandros
Vicky Leandros (rođena 23. januara 1949. kao Vasiliki Papatanasiju, danas pod imenom Vicky von Ruffin) je grčka pjevačica poznata po uspješnoj međunarodnoj karijeri. Rođena je kao kći pjevača i kompozitora Lea Leandrosa. Neki od njenih najvećih uspjeha su vezani uz Pjesmu Eurovizije 1960-ih i 1970-ih. Godine 1972. je, nastupajući za Luksemburg, pobijedila s pjesmom Après toi. Godine 1967. je s pjesmom L'amour est bleu osvojila 4. mjesto, ali je ta pjesma postala jednom od najpopularnijih pop-pjesama kraja 1960-ih.
Leandros je imala dva braka: od 1982. do 1986. s grčkim poduzetnikom Ivan Zassidiasom s kojim ima sina Lea (1980 -), te od 1986. do 2005. za Lea von Ruffina, s kojim ima kći Milanu (1985 - ) i Sandru (1986 - ).
Neko vrijeme se bavila politikom, kao gradski vijećnik i vicegradonačelnik Pireja na listi Panhelenskog socijalističkog pokreta - PASOK.
Kosmos-1989
Kosmos-1989 je jedan od preko 2400 sovjetskih vještačkih satelita lansiranih u okviru programa Kosmos.
Kosmos-1989 je lansiran sa kosmodroma Tjuratam, Bajkonur, SSSR, 10. januara 1989. Raketa-nosač Proton je postavila satelit u orbitu oko planete Zemlje. Masa satelita pri lansiranju je iznosila 1400 kilograma. Kosmos-1989 je bio GLONASS navigacioni satelit.
Ivan Hariš
Ivan Hariš (poznat po ratnom nadimku Ilija Gromovnik) (1903. - 1989.) bio je hrvatski i jugoslavenski komunistički aktivist, partizanski komandant, generalmajor JNA i pisac, poznat po nizu uspješnih diverzantskih akcija u drugom svjetskom ratu.
1936. godine se je uključio u rat u Španjolskoj kao diverzant, da bi kasnije postao poručnik u Internacionalnoj brigadi. Osim u Španjolskoj sudjelovao je u komunističkim pokretima u Kanadi, Meksiku, Panami, Ekvadoru, Kolumbiji i Argentini.
Ilija Gromovnik je u II svjetskom ratu bio organizator i provoditelj velikog broja diverzantskih akcija pri GŠ NOV Hrvatske, zbog čega je i dobio ratno ime "Ilija Gromovnik" prema istoimenom starozavjetnom proroku. Ivan Hariš Gromovnik je neko vreme bio visoko kotiran u Generalštabu JNA. Imao je često oprečna stajališta od službene jugoslavenske dogmatske politike u vezi Narodnooslobodilačkog rata, pa je zbog toga kasnije, iako proglašen narodnim herojem, prijevremeno umirovljen.
Los Granados (razvrstavanje)
Los Granados ima više značenja:
Garner, Iowa
Garner je grad u američkoj saveznoj državi Ajova. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 3.129 stanovnika.
Louis Barthou
Jean Louis Barthou (Oloron-Sainte-Marie, 25. kolovoza 1862. – Marseille, 9. listopada 1934.) je bio francuski političar i ministar.
Rodio se u mjestu Oloron-Sainte-Marie, Aquitaine, i 1913. postao je premijer Francuske.
Za vrijeme atentata u Marseilleu 9. listopada 1934., u kojem je ubijen zajedno sa kraljem Aleksandrom, bio je ministar vanjskih poslova. Bio je primarna figura iza Franko-sovjetskog pakta, kojeg je potpisao njegov nasljednik Pierre Laval.
Las Blazas, Talpa de Allende
Las Blazas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Talpa de Allende.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1213 m.
El Centro (razvrstavanje)
El Centro ima više značenja:
Krajcar Breg
Krajcar breg službeni je naziv naselja koje se nalazi na krajnjem zapadu općine u Žminj. Naselje je poznato i pod nazivom Krajcarov brig i kroatizirano kao Krajcar brijeg. Naselje se sastoji od podnaselja Vitulići i Krajcari.
Stanovništvo
Godine 2007. Krajcar breg je imao 42 stanovnika.
Puente Alto, Salvador Escalante
Puente Alto je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Salvador Escalante.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 198 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1922 m.
Verzal
right|thumb|200px|Verzal [[srbi|srpskog ćiriličnog pisma (plavo)]]
Buenavista, Huejuquilla el Alto
Buenavista je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Huejuquilla el Alto.
Verzal
Verzal ili majuskula tipografski je naziv za veliko slovo, kao na primjer А, Б, В, Г, Д itd. u ćirilici i A, B, C, Č, Ć, D itd. u latinici.
Buenavista, Huejuquilla el Alto
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1360 m.
Conce Ferroni, Firenze
Conce Ferroni je naselje u Italiji u provinciji Firenze, u regiji Toscana.
Verzal
Verzalna slova razlikuju samo latinično, ćirilično, grčko i jermensko pismo. Većina ostalih pisama (kao što su gruzijsko, glagoljičko, arapsko, hebrejsko i devangari) ne razlikuju mala i velika slova (a neki logografski sistemi, kao što je kineski, uopšte nemaju slova). Štaviše, čak ni evropski jezici nisu pravili razliku u veličini slova prije 14. vijeka; postojao je i verzal i kurent, ali jedan tekst bi koristio samo jedno pismo, a drugi samo drugo.
Conce Ferroni, Firenze
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 50 m.
Verzal
Upotreba
U pismima koja razlikuju velika i mala slova, velika slova se koriste za kapitalizaciju, pisanje akronima, zbog navodne bolje čitljivosti i za naglašavanje teksta.
Velika slova su se pri upotrebi mehaničkih pisaćih mašina koristila za tipografsko naglašavanje u tekstu. Međutim, duži niz velikih slova teže je čitljiv. S napredovanjem modernog kompjuterskog uređivanja teksta i razvojem interneta, naglašavanje se izvodi ispisivanjem samo jedne riječi velikim slovima, ili upotrebom kurziva, ili podebljanih slova, što je već duža praksa i u štamparstvu. U slovoslaganju, kada je neophodno upotrijebiti niz velikih slova, često se koriste umanjena velika slova kako bi se izbjeglo prenaglašavanje riječi u tekstu koji je ispisan uglavnom kurentom.
U elektronskoj komunikaciji upotreba isključivo velikih slova smatra se elektronskom nepismenošću, a upotreba nekih riječi ispisanih svim velikim slovima u tekstu koji se sastoji od malih slova tumači se kao vikanje.
U enigmatici
All caps Маюскул Shkrimi verzal Verzal
Adh Dhanabah, Taiz
Adh Dhanabah je naselje u Jemenu u pokrajini Taiz.
Prema proceni iz 2014. u naselju je živelo 79 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 407 m.
Steptoe and Son
Steptoe and Son je britanski televizijski sitkom originalno prikazivan na programu BBC-ja od 1962. do 1965. te od 1970. do 1974. Protagonisti su bili dva londonska staretinara - Albert Steptoe (koga je glumio Wilfrid Brambell) i njegov sin Harold (koga je glumio Harry H. Corbett) - a radnja pratila u pravilu neuspjele Haroldove pokušaje da se izvuče s dna društvene ljestvice. Kombinacija socijalnog realizma i sirovog humora se prilično dopala publici, te su snimljena dva igrana filma. Njena je popularnost prešla britanske granice, te je snimljeno nekoliko remakeova, od kojih se ističe američki Sanford and Son.
Odnos dvojice glavnih glumaca - koji su zbog popularnosti serije bili stalno obilježeni svojim ulogama - nikada nije bio harmoničan, a što je doprinijelo prekidu snimanja serije 1974. Ti su događaji postali predmetom TV-filma Curse of Steptoe.
Arena (Star Trek: The Original Series)
Arena je 18. epizoda američke science fiction TV-serije Zvjezdane staze. Temelji se na istoimenoj klasičnoj noveli Fredrica Browna. Radnja prikazuje kako se nakon okršaja USS Enterprisea sa nepoznatim vanzemaljskim brodom, tajanstvena bića Metroni dovode kapetana Kirka da na planeti dvobojem sa kapetanom vanzemaljskog broda, koji pripada rep rasi Gorna, odluči koji će od dva broda biti uništeni. Arena je stekla izuzetnu popularnost među poklonicima serije, i to usprkos toga što je Gorn, kojeg glumi čovjek u kostimu, u sceni dvoboja groteskno spor. To se tumači time što se u epizodi inzistira na akciji, ali i završnicom, koja se razlikuje od Brownove originalne priče i koja je daleko bliža idealističkom prikazu budućnosti karakterističnom za Zvjezdane staze.
Pomeroy, Washington
Pomeroy je grad u američkoj saveznoj državi Vašington. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.425 stanovnika.
Oscar Schmidt
Oscar Daniel Bezerra Schmidt (Natal, 16. veljače 1958.) je umirovljeni brazilski košarkaš i reprezentativac koji se danas smatra jednim od najboljih košarkaša svih vremena. U Španjolskoj je poznat kao Oscar Schmidt Bezerra ili samo Oscar, a jedan od nadimaka u rodnom Brazilu mu je Mão Santa. Sa svojih 205cm visine uglavnom je igrao kao nisko krilo, mada je znao igrati i kao bek šuter. Rođen je u Natalu 1958. godine.
Schmidt se neslužbeno smatra najboljim strijelcem u historiji košarke s ukupno 49,737 postignutih koševa (kada se kombiniraju klub i reprezentacija). Službeno, pak, drži rekord za košarkaša s najdužom profesionalnom igračkom karijerom, koja je trajala čak 29 godina.
Godine 1991., FIBA ga je proglasila desetim od 50 najboljih igrača u historiji. Godine 2010. primljen je u FIBA Kuću slavnih, a tri godine kasnije i u Kuću slavnih košarke, iako nikada nije igrao u NBA ligi. Iako su ga New Jersey Netsi 1984. godine izabrali na draftu, Schmidt je odbio cijeli niz prilika da igra u NBA ligi kako bi mogao igrati za reprezentaciju, a sve zato što do 1989. godine NBA igrači nisu smjeli igrati i za reprezentaciju.
Pătrășcani, Țifești
Pătrășcani je naselje u Rumuniji u okrugu Vranča u opštini Țifești.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 128 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 87 m.
Los Cocos, San Pedro Huamelula
Los Cocos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini San Pedro Huamelula.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 173 m.
Park Hills, Missouri
Park Hils je grad u američkoj saveznoj državi Misuri.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 8.759, što je 898 (11,4 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Видовац
Видовац је насеље у Србији у општини Књажевац у Зајечарском округу. Према попису из 2002. било је 45 становника (према попису из 1991. било је 73 становника).
Демографија
У насељу Видовац живи 45 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 69,6 година (68,3 код мушкараца и 71,0 код жена). У насељу има 26 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 1,73.
Ово насеље је у потпуности насељено Србима (према попису из 2002. године).
Bisaccia, Avellino
Bisaccia je naselje u Italiji u provinciji Avellino, u regiji Kampanija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 918 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 898 m.
El Cenzontle (razvrstavanje)
El Cenzontle ima više značenja:
Široka Kula
Široka Kula je selo u Ličko-senjskoj županiji.
Zemljopis
Nalazi se na 44° 36' 55" sjeverne zemljopisne širine i 15° 27' 24" istočne zemljopisne dužine, 3 km od Ličkog Osika i 11 km sjeveroistočno od grada Gospića, kojem upravno pripada.
Poznate osobe
Jedno vrijeme je u Širokoj Kuli župnikom bio i hrv. filozof i pisac Fran Binički.
Iz Široke Kule je bio Marko Orešković-Krntija, hrvatski partizan, jedan od organizatora antifašističkog ustanka u Hrvatskoj, narodni heroj Jugoslavije.
Teodor Prodrom
Teodor Prodrom (grč. Θεόδορος Πρόδρομος, umro oko 1166), poznat i kao Ptohoprodrom (Πτοχοπρόδρομος = Siroti Prodrom), bio je vizantijski pisac, poznat po svojim proznim i poetskim delima, od kojih su neka napisana na narodnom grčkom jeziku.
Ptohoprodrom
Još uvek nije sa sigurnošću potvrđena pretpostavka da i jedna zbirka pesama na narodnom grčkom jeziku, sačuvana pod imenom "Ptohoprodrom" (Πτοχοπρόδρομος), predstavlja delo samog Teodora Prodroma, neku obradu ili čak ismevanje autentičnog Prodroma. Osnovu tog korpusa čini pet tužbalica i prosjačkih pesama, kojima su kasnije pridodate i druge pesme.
Rešenje problema autorstva ovih mnogobrojnih poetskih i proznih sastava tražilo se u pretpostavci da su postojala dva autora istoga imena. Kao dokaz za tu tvrdnju navode se stihovi iz Ptohoprodromovog korpusa u kojima pesnik hvali "slavnog pisca, skladnu lastavicu", koji je bio "njegov prijatelj i prethodnik". Međutim, kada treba izdvojiti poeziju dva imenjaka, nemoguće je doći do nekog zadovoljavajućeg rešenja. Bez mnogo dokaza se pretpostavljalo da je jedan umro 1152, a drugi 1166. godine.
Osnov Ptohoprodromovog korpusa obuhvata pet tužbalica i prosjačkih pesama, koje se obeležavaju kao ABCDE. Pesma A se žali na pesnikovu brbljivu ženu i u pomoć priziva cara Jovana II Komnina. Pesma B se obraća jednom sevastrokratoru i traži milostinju za poboljšanje jelovnika. Pesma C, upućena caru Manojlu I Komninu, jeste žalba jednog mladog monaha na skandalozne prilike u njegovom manastiru. Pesma D je samo paralela pesme C. Pesma E opisuje jade nekog vizantijskog književnika. U rukopisima se kao autor svih ovih pesama označava Prodrom, Teodor Prodrom itd., ali ne bez varijanti. Jedan rukopis monaške satire (C) imenuje monaha Ilariona Ptohoprodroma kao autora. I D pominje ovo ime. Uvek se, naravno, mislilo na poznatog romanopisca, pesnika i književnika Teodora Prodroma, koji je pisao čistim jezikom, a vremenski pripada epohi Komnina. Dvojezičnost, u principu, ne predstavlja iznenađenje, posebno jer se ona nalazi već u delu Mihaila Glike. Ipak, mnogi smatraju da ni monaška satira ni satira o književniku ne mogu da se dovedu u sklad sa životnim prilikama Teodora Prodroma. Drugi u Ilarionu vide Teodorovog sina, pa pretpostavljaju da su tek prepisivači sve tekstove dalje prenosili pod Prodromovim imenom. Ali, čini se, ova je hipoteza sasvim bez osnova, pa se čak može dokazati, uz pomoć rukopisnog nasleđa, da je ime Ilarion tek kasnije prodrlo u tekst.
Neki filolozi smatraju da pesme A i C ne mogu tematski da potiču od istog autora od koga potiču ostale pesme. Pritom se primećuje da kodeksi koje posedujemo pokazuju mnoštvo interpolacija – opet dokaz za nemar prepisivača prema tekstovima na narodnom grčkom jeziku, ali se iz jednog kasnog ali pouzdanog svedočanstva može naslutiti mnogo jasniji i jednostavniji tekst. I pored eventualnog postojanja takvog prvobitnog teksta, ostaju velika neslaganja između životnih prilika Teodora Prodroma i prilika opisanih u pesmama Ptohoprodromovog korpusa, a ostaju takođe i nepremostive suprotnosti između AC i ostalih pesama. Neki ispitivači zaključuju da su problemi nasleđa gotovo nerešivi, jer uprkos svim razilaženjima, sve pesme, od A do E, čas su više, a čas manje pune sličnosti i paralela sa nazorima, izrekama i razmišljanjima autentičnog Teodora Prodroma.
Carl Schenstrøm
Carl Schenstrøm (Kopenhagen, 13. novembar 1881 - 10. april 1942) bio je danski teatarski i filmski glumac, poznat u nastupima u nijemim filmovima tzv. Zlatnog doba danske kinematografije.
Los Gringos (razvrstavanje)
Los Gringos ima više značenja:
Gustav Stresemann
Gustav Stresemann (Berlin, 10. svibnja 1878. - Berlin, 3. listopada 1929.) je bio državnik i najznačajnija ličnost za stabilizaciju Njemačke u međuratnom periodu i vraćanje povjerenja međunarodne zajednice u nju.
Obrazovao se na sveučilištima u Berlinu i Leipzigu. Godine 1907. postao je najmlađi poslanik parlamenta. Tijekom Prvog svjetskog rata podržavao je njemačku carsku politiku. Poslije poraza, Stresemann je usvojio republikanske oblike vladavine, ali se žestoko protivio odredbama Versajskog ugovora. Kao vođa Narodne stranke - Volkspartei (čiji je bio i osnivač) Stresemann je postao kancelar koalicijskog kabineta (1923.), kratko nakon francuske i belgijske okupacije Ruhra. U nekoliko sljedećih kabineta bio je ministar vanjskih poslova (1923. - 1929.) i preorijentirao je njemačku vanjsku politiku putem pomirenja sa Saveznicima. Evakuirao je Ruhr 1924. godine, potpisao Lokarnski pakt 1925. (kojim je potvrđena nepromjenjivost granica između Njemačke, Francuske i Belgije) i ustanovio Rajnsku oblast kao neutralni teritorij. Narednih godina vršio je pritisak na saveznike da evakuiraju prvu zonu Rajnske oblasti i radio na uključenju Njemačke u Ligu naroda. Za svoj rad, zajedno sa francuskim kolegom Aristideom Briandom, dobio je 1926. godine Nobelovu nagradu za mir. Stresemann je bio potpisnik Briand-Kelloggovoga (1928.), kojim je rat stavljen van zakona, i upravo je prihvatio Jangov plan kada ga je smrt zadesila u Berlinu, 1929. godine.
El Cepillo (razvrstavanje)
El Cepillo ima više značenja:
Twist
Tvist je opština u njemačkoj saveznoj državi Donja Saksonija. Jedno je od 60 opštinskih središta okruga Emsland. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 9.621 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 3454054.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Emsland Tvist se nalazi u saveznoj državi Donja Saksonija u okrugu Emsland. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 16 metara. Površina opštine iznosi 105,6 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 9.621 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 91 stanovnika/km².
Ca' di Sisto, Forlì-Cesena
Ca' di Sisto je naselje u Italiji u provinciji Forlì-Cesena, u regiji Emilia-Romagna.
Wilfrid Brambell
Wilfrid Brambell (22. mart 1912 – 18. januar 1985) bio je irski filmski i televizijski glumac najpoznatiji po ulozi oca u popularnom britanskom televizijskom sitkomu Steptoe and Son kao i po tome što je zajedno s Beatlesima nastupio u filmu A Hard Day's Night, tumačeći fiktivnog McCartneyevog djeda.
Ca' di Sisto, Forlì-Cesena
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 73 m.
Francuska Gvajana
Francuska Gvajana je prekomorski departman Francuske. Sa površinom od 86 504 km² to je najveći francuski departman. To je jedini francuski, a ujedno i jedini teritorij Europske Unije u Južnoj Americi. Ekvatorska šuma pokriva najveći dio teritorija Francuske Gvajane. Službeno ime Francuske Gvajane (u francuskim i europskim krugovima) je Gvajana (Guyane).Pridjev "francuska" se dodaje još iz kolonijalnih vremena, kad su postojale tri Gvajane: Britanska Gvajana (današnja Kooperativna Republika Gvajana), Nizozemska Gvajana (današnji Surinam) i Francuska Gvajana.
Povijest
left|250px|Pozicija Francuske Gvajane u Južnoj Americi Francuzi su se prvi put naselili na otok 1604. Na Francuskoj Gvajani se nalazila slavna kažnjenička kolonija Đavolji otok (Île du Diable) koja je 1946 zatvorena. Zatvorenici su većinom kasnije deportirani natrag u Francusku, ali jedan dio njih je odlučio i ostati. Slavni zatvorenik na otoku je bio i Leptir "Papillon" po čijem životu je snimljen i istoimeni film iz 1973 sa Steve McQueenom i Dustin Hoffmanom u glavnim ulogama.
Administracija
Gvajana je samostalna administrativna regija i prekomorski departman Francuske (DOM-département d'outre-mer), sa sjedištem u Cayenneu. Zajedno sa Gvadalupom i Martinikom koji se nalaze u malim Antilima Americi čini Francuske Departmane Amerike (départements français d'Amérique-DFA). Gvajana je jedna od sedam ultraperifernih regija Europske Unije.
Zemljopis
Francuska Gvajana se sastoji od tri geografske regije: Obalnog pojasa, gdje živi većina stanovništva, prašume i Tumac-Humac planina koje se nalaze blizu brazilske granice. Najveći vrh Gvajane je Bellevue de l'Inini (851 m), druga važnija brda su: Mont Machalou (782 m), Pic Coudreau (711 m) i Mont St Marcel (635 m), Mont Favard (200 m) i Montare du Mahury (156 m). Barrage de Petit-Saut je umjetno jezero na sjeveru departmana koje je iskopano radi hidroenergije. Važniji otoci su Îles du Salut među kojima je Île Royale, Île Saint-Joseph i Île du Diable (Đavolji otok).
Gradovi
right|Karta Francuske Gvajane
Demografija
Stanovništvo Francuske Gvajane koje većinom živi na obali je vrlo različite etničke strukture. Kreolci (crnci i mulati) su najveća etnička grupa od oko 30%-50%. 10% čine europljani, većinom Francuzi. Oko 8% čine Brazilci, Surinamci 4% i Gvajanci 2.5%. Glavne Azijske zajednice su Hmong iz Laosa (oko 1.5%) i Kinezi iz Hong Konga (oko 3.2%) Također postoje velike etničke zajednice sa raznih karipskih otoka, većinom sa Haitija. Većina stanovništva je katoličke vjeroispovjesti. Više od 5 000 državljana Francuske Gvajane govori nekim od indijanskih jezika kao materinskim. Najrasprostranjeniji su jezici iz obitelji carib (manje od 3 000), arawak (par stotina) i iz obitelji tupi-guarani jezici wayampi (manje od 1 200) i emerillon (400).
Kosmos-1992
Kosmos-1992 je jedan od preko 2400 sovjetskih vještačkih satelita lansiranih u okviru programa Kosmos.
Kosmos-1992 je lansiran sa kosmodroma Pleseck, SSSR, 26. januara 1989. Raketa-nosač R-14 Čusovaja (8K65, NATO oznaka SS-5 Skean) sa dodatim stepenom je postavila satelit u orbitu oko planete Zemlje. Masa satelita pri lansiranju je iznosila 900 kilograma. Kosmos-1992 je bio komunikacioni satelit.
Price County, Wisconsin
je okrug u američkoj saveznoj državi Viskonsin.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 14.159, što je 1.663 (-10,5 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Los Guajardo (razvrstavanje)
Los Guajardo ima više značenja:
Ionizirajuće zračenje
Ionizirajuće zračenje je pojava prijenosa energije u obliku fotona (kvanti elektromagnetskog zračenja) ili masenih čestica, a koje ima dovoljno energije da u međudjelovanju s kemijskom tvari ionizira tu tvar. Ionizirajuće zračenje posljedica je promjene stanja materije u mikrosvijetu. To su promjene u energiji ili u sastavu atoma ili atomske jezgre, pri čemu se emitiraju fotoni ili druge čestice. U međudjelovanju s tvari dolazi do izmjene energije i izmjene strukture ozračene tvari. Takve posljedice mogu biti korisne, ali i vrlo štetne.
Ionizirajuće zračenje je pojava za koju ljudska osjetila nisu razvijena, za razliku od mnogih drugih pojava u prirodi. Izravne posljedice djelovanja ionizirajućeg zračenja na živi svijet većinom su zakašnjele i teško ih je povezati s uzrokom. Čovjek može biti izložen i smrtonosnoj dozi ionizirajućeg zračenja, a da u samom trenutku ozračivanja ništa ne osjeti. Posljedice ozračivanja, bez osjetilne veze s uzrokom zapažaju se tek nakon nekog vremena, od nekoliko sati do nekoliko dana ili čak godina, što ovisi o vrsti i svojstvima tog zračenja. Otuda je razumljiv čovjekov strah, a poznavanje osnovnih svojstava ionizirajućeg zračenja, međudjelovanja zračenja s tvari, a posebno djelovanja zračenja na živa bića, je neobično važno u stručnom i psihološkom smislu.
Ionizirajuće zračenje se može sastojati od snopa čestica visokih energija (protona, alfa-čestica ili beta-čestica) ili elektromagnetskoga zračenja visoke frekvencije (gama-zračenje, rendgensko zračenje, ultraljubičasto zračenje). Ionizirajuće zračenje može imati poguban učinak na molekule tvari, a posebno na biološka tkiva.
Vrste ionizirajućeg zračenja
mini|desno|250px|Alfa-čestice su brze jezgre [[helija i može ih zaustaviti papir; beta-čestice su brzi elektroni i može ih zaustaviti aluminijski lim debljine nekoliko milimetara; gama-zračenje je oblik tvrdog rendgenskog zračenja i većinu može zaustaviti desetak centimetara debela olovna ploča; a neutronsko zračenje prestavljaju slobodni neutroni koje mogu zaustaviti laki kemijski elementi, kao vodik, koji ih usporava i hvata.]] Elektromagnetsko ionizirajuće zračenje obuhvaća rendgensko zračenje i gama zračenje, iako ionizaciju nekih tvari može uzrokovati i ultraljubičasto elektromagnetsko zračenje.
Rendgensko zračenje
Rendgensko zračenje čine elektromagnetski valovi kratkih valnih duljina, od 10-10 do oko 10-13 m. Često se naziva i X-zračenjem. Posebna vrsta rendgenskog zračenja je tzv. zakočno zračenje (njem. bremsstrahlung) koje nastaje kad elektroni značajno mijenjaju svoju brzinu u blizini atomske jezgre, bilo iznos, bilo smjer gibanja.
Gama-zračenje
Gama-zračenje čine elektromagnetski valovi valnih duljina kraćih od 10-13 m, nazvani prema jednoj od komponenti zračenja prirodno radioaktivnih tvari, a danas se općenito gama-zračenjem naziva svako elektromagnetsko zračenje tih valnih duljina, bez obzira na porijeklo. Osim valnom duljinom, gama zračenje često se opisuje i energijom fotona tog zračenja. Gama zračenje nastaje energijskim prijelazima nestabilnih atomskih jezgri radioaktivnih tvari, anihilacijom čestica i usporavanjem vrlo brzih nabijenih čestica. Pri nuklearnim reakcijama u zvijezdama nastaju fotoni vrlo velikih energija, i oni su jedna od komponenti kozmičkog zračenja što prožima Svemir. To primarno kozmičko zračenje kontinuiranog je spektra, a u međudjelovanju s atmosferom Zemlje stvara sekundarno kozmičko zračenje još uvijek je velikih energija.
Zračenje masenim česticama
Zračenje masenim česticama nastaje raspadom atomske jezgre, a osnovna svojstva su brzina, količina gibanja, električni naboj, energija čestice i masa čestice. Brzina masenih čestica, iako vrlo velika, manja je od brzine svjetlosti. Količina gibanja umnožak je mase i brzine čestice. Električni naboj je svojstvo mnogih čestica koje čine zračenje (elektrona, pozitrona, protona, atomskih jezgri), i uvijek je cjelobrojni umnožak elementarnog naboja, e = 1,6•10-19 C.
Alfa zračenje
Alfa zračenje roj je čestica koje se sastoje od dva protona i dva neutrona, tj. jezgre helija-4. Energija alfa-čestica koje izbacuju atomske jezgre iznosi nekoliko MeV. U zraku mogu preći tek nekoliko centimetara.
Beta zračenje
Beta zračenje je svako zračenje koje se sastoji od elektrona (β-) ili pozitroni (β+). Takvo se zračenje spontano emitira nestabilnim atomskim jezgrama.
Neutronsko zračenje
Neutronsko zračenje je roj brzih neutrona, po masi slični protonima. Vrlo lako prodiru kroz tvar jer nemaju električni naboj. Neutronsko zračenje može biti posljedica nuklearnih reakcija. Komponenta je kozmičkog zračenja i zračenja iz nestabilnih teških jezgri. Vrlo snažno neutronsko zračenje nastaje u nuklearnim reaktorima tijekom nuklearne lančane reakcije. Energija neutrona kod neutronskih zračenja iznosi od oko 10 MeV pa naniže. Ako se energija neutrona smanji na energije manje od 1 eV, nazivaju se termičkim neutronima.
Ostala zračenja se nazivaju prema česticama od kojih se sastoje: protonsko, deuterijsko, tricijsko, teškoionsko, i drugo. Takva zračenja mogu nastati u nuklearnim procesima, dio su kozmičkog zračenja, a nastaju i u nuklearnim reaktorima ili nuklearnim eksplozijama.
Utjecaj ionizirajućeg zračenja na žive organizme
mini|desno|350px|Vrste ionizirajućeg zračenja - gama-zračenje je prikazano valovitim linijama, alfa-čestica, beta-čestica i neutron su prikazani ravnim linijama. Mali krugovi prikazuju gdje se ionizirajuće zračenje pojavljuje. Svijet u kojem živimo radioaktivan je od svog postanka. Postoji oko 60 radionuklida (radioaktivnih elemenata), koje možemo pronaći u tlu, zraku, vodi, hrani, a time i u svim živim bićima. Po tome kako su nastali dijele se na one koji su oduvijek prisutni na Zemlji, one koji nastaju kao posljedica djelovanja kozmičkih zraka, te one koji su posljedica ljudske tehnologije.
Ravensca, Șopotu Nou
Ravensca je naselje u Rumuniji u okrugu Karaš-Severin u opštini Șopotu Nou.
Ionizirajuće zračenje
Utjecaj ionizirajućeg zračenja na žive organizme
U prvoj su skupini radioaktivni elementi poput uranija-235, uranija-238, torija-232, radija-226, radona-222 ili kalija-40. Oni potječu još iz vremena stvaranja Zemlje, a karakterizira ih vrlo dugo vrijeme poluraspada, čak i do milijardu godina (iznimka je plin radon, čiji je poluživot 3,8 dana). Kozmičko zračenje nas neprestano pogađa. Izvor mu je uglavnom izvan našeg Sunčevog sustava, a sastoji se od raznih oblika zračenja: od vrlo brzih teških čestica, pa do visokoenergijskih fotona i miona. Ono međudjeluje s atomima u gornjim slojevima atmosfere i tako proizvodi radionuklide, koji su najčešće kraćih vremena poluživota. To su, na primjer, ugljik-14, tricij, berilij-7 i drugi.
Ljudi su svojim djelovanjem, poglavito razvojem nuklearnih reaktora i testiranjem nuklearnog oružja, stvorili još neke radioaktivne elemente, poput stroncija-90, joda-129, joda-131, cezija-137, plutonija-239 itd.
Ravensca, Șopotu Nou
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 227 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 736 m.
Ionizirajuće zračenje
Mjerne jedinice ionizirajućeg zračenja
Aktivnost radioaktivnog uzorka mjeri se u bekerelima (Bq). Aktivnost od 1 Bq znači jedan raspad atomske jezgre u sekundi. Kako su aktivnosti uzoraka često vrlo velike u upotrebi je i veća jedinica, kiri (Ci). 1 Ci iznosi 3,7 • 1010 Bq.
Nancy Olson
Nancy Ann Olson (14. jul 1928 - ) je američka glumica, najpoznatija po ulozi mlade i nadobudne glumice Betty Schaefer u filmu Bulevar sumraka, a za koju je nominirana za Oscar za najbolju sporednu glumicu. Pokušaji da na temelju toga ostvari značajniju filmsku karijeru nisu uspjeli, te je Olson nakon toga uglavnom nastupala na televiziji, da bi se 1980-ih povukla iz svijeta glume.
Ionizirajuće zračenje
Mjerne jedinice ionizirajućeg zračenja
Da bi se mjerila energija, koju putem zračenja apsorbira određena tvar, koristi se jedinica grej (Gy). Omjer te energije i mase tijela koje ju apsorbira zove se apsorbirana doza. Ako se energija od 1 J apsorbira u 1 kg tvari govorimo o apsorbiranoj dozi od 1 Gy. Ovako definirana doza ne govori ništa o biološkim učincima apsorbiranog zračenja. Svaka vrsta zračenja (α, β, γ) ima drugačiji utjecaj na žive stanice, koji se opisuje faktorom Q. Zato se definira ekvivalentna doza, koju dobijemo tako da apsorbiranu dozu pomnožimo faktorom Q. Jedinica za ekvivalentnu dozu je sievert (Sv).
Aktivnost radionuklida
Kada govorimo o aktivnosti radionuklida onda obično mislimo na ukupnu radioaktivnost. Ukupna radioaktivnost je aktivnost radionuklida izražena brojem raspada u jedinici vremena; Bq (raspad/s) ili Ci (3,7x 1010 raspada/s). Specifična radioaktivnost je radioaktivnost specifične mase (obujma) tvari. Specifična radioaktivnost se izražava u Bq po jedinici mase (Bq/kg = raspad s-1 kg-1) ili jedinici obujma(Bq/m3 = raspad s-1 m-3). Na temelju specifične radioaktivnosti i u skladu s postojećim pravilnicima procjenjujemo radioaktivnu ispravnost živežnih namjernica.
Doze ionizirajućeg zračenja
Doze ionizirajućeg zračenja označavaju količinu predane energije ionizirajućeg zračenja određenoj masi tvari. Naime, ionizirajuća zraka prolazeći kroz tvar se sudara s atomima i predaje im svoju energiju, što za posljedicu ima ionizaciju atoma, odnosno molekula.
Dolores, La Trinitaria
Dolores je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini La Trinitaria.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 703 m.
Ionizirajuće zračenje
Ekvivalentna doza ili dozni ekvivalent
Kako apsorbirana doza, u različitim uvjetima, ne izražava dovoljno precizno težinu štetnih učinaka zračenja na organizam, uveden je pojam ekvivalentne doze (ekvivalentan - jednakomjeran, istog značaja). Ekvivalentna doza ili dozni ekvivalent (H, eng. RBE – Relative Biological Effectiveness) je jednaka umnošku apsorbirane doze (D), faktora kvaliteta (Q), i proizvoda ostalih čimbenika (N). Jedinica za ekvivalentnu dozu je Sv (sievert, Sv = J/kg).
Povijesti radi, potrebno je spomenuti staru jedinicu za dozni ekvivalent. To je bio rem  (engl. Rentgen Equivalent for Men). 1Sv = 100 rem ili rem je sto puta manja jedinica od Sv.
Okvirno, male doze zračenja su do 0,2 Gy gama zračenja. Kada se radi o učincima malih doza ionizacijskog zračenja, nije dovoljno poznavati samo D, nego treba znati o kojoj vrsti ionizacijskog zračenja se radi. Naime, učinci neće biti isti ukoliko je D ista, a različito je ionizacijsko zračenje, jer je različit linearni prijenos energije, pa je različit Q.
Faktor kvalitete Q
Efektivni faktor kvalitete (G) za pojedine vrste zračenje iznosi: Ako smo u prvi organizam unijeli radionuklid, gama-čestice doze 1 Gy,  a u drugi organizam unijeli radionuklid alfa-čestice iste doze (1 Gy) učinci će biti veći (oko 10 puta!) kod životinje koja je apsorbirala 1 Gy alfa-čestice.
Efektivna ekvivalentna doza
Efektivna ekvivalentna doza – EED (H = Σ Wt Ht) se odnosi za pojedina tkiva. Ht je srednja ekvivalentna doza u tkivu t. Svatko tkivo ima svoju ekvivalentnu dozu. Wt je težinski faktor, odnosno faktor rizika za tkivo t. Wt predstavlja udio štetnosti stohastičkih učinaka koja se razvija u tkivu t, a u odnosu na cijeli organizam.
Zračenje uz odmah vidljive učinke izaziva i kasne učinke koji se mogu iskazati i više godina nakon prestanka zračenja. To su stohastički učinci (eng. stochastic – koji se ne može predvidjeti) - kasne promjene nastale kao posljedica zračenja; karcinomi, leukemija, genetske promjene. Pri tome se ne radi o velikim dozama zračenja koje mogu izazvati vidljiva oštećenja, već o malim dozama.
Kada je ozračeno cijelo tijelo onda je rizik (štetnost) od stohastičkih učinaka 1 (100%). Faktor rizika – težinski faktor za pojedine dijelove tijela (ICRP 1977.):
Na primjer ako cijelo tijelo (sva tkiva) budu kontaminirana zračenjem intenziteta 1 Sv, rizik od stohastičkih učinaka će biti 1 (100%). A, ako se čovjek pijući mlijeko kontaminirao s jodom-131 i ako je samo štitna žlijezda primila dozu od i 1 Sv šteta (opasnost od štete) će biti takva kao da je cijeli organizam primio dozu od 0,03 Sv. Tu smo dozu dobili tako da dozu kontaminacije štitnjače pomnožimo s težinskim faktorom.
Za svaki organizam je potrebno izračunati ekvivalentnu dozu. Ekvivalentna doza potpunije pokazuje kolika je stvarna opasnost od šteta koje zračenje izaziva (ekvivalentna doza = doza zračenja x faktor kvalitete zračenja).
Efektivna ekvivalentna doza je veća jer se radionuklidi unose u organizam hranom, vodom, zrakom i ugrađuju se u tijelo. Neki radionuklidi se ugrade u kosti, neki u pluća; svaki dio tijela je ozračen, ali ne jednako. Postoji pravilnik o zaštiti od ionizacijskog zračenja koji je donijela ICRP.
Doza opravdanog rizika
U slučaju većih nuklearnih nezgoda doći će do kontaminacije u polumjer od barem 30 km. Doza opravdanog rizika (DOR) je doza koju može primiti pojedinac koji se upućuje na kontaminirano područje s određenim zadatkom, a da pri tome posljedice tog ozračivanja ne budu odveć štetne. Osoba koja je primila DOR ne smije se ozračivati naredna 2-3 mjeseca. DOR za jednokratno označivanje je 13 mC/kg ili 50 R. DOR za višekratno označivanje je 26 mC/kg ili 150 R (150 R = 39 mC/kg). Svaka pojedinačna dnevna doza ne smije biti veća od 2,58 mC/kg (=2,58 C/g = 10 R).
Koliko smo ozračeni?
Od zračenja se nikamo ne možemo sakriti. Stoga svaki čovjek prima godišnju ekvivalentnu dozu zračenja od približno 3,5 mSv. To je prosječna doza, a sastoji se od sljedećih doprinosa:
Tako ispada da je ukupna doza od prirodnih izvora 3 mSv, a ukupna doza od umjetnih izvora 0,5 mSv. Ukupna doza od umjetnih izvora proračunata je prema prosječnoj izloženosti medicinskom zračenju, korištenju raznih aparata, te doprinosu od testiranja nuklearnog oružja i rada nuklearnih elektrana. Najveći doprinos od umjetnih izvora daje medicinsko zračenje.
Prosječna doza koju primi stanovništvo u pojedinim dijelovima Hrvatske od vanjskog ozračivanja:
Zašto i koliko je zračenje opasno?
Kad se govori o opasnostima od zračenja uglavnom se misli na ionizirajuće zračenje. To je zračenje koje ima dovoljnu energiju da ionizira neke atome u tijelu. Tako nastali ioni narušavaju biokemijske procese u stanicama, što može dovesti do raznih poremećaja u njihovom funkcioniranju i dijeljenju, te konačno do nastanka ozbiljnih bolesti, poput raka:
Glavni prirodni izvor zračenja na kojeg možemo donekle utjecati je radon. Radon-222 je plemeniti plin, koji nastaje raspadom uranija-238. Uranij je normalan sastojak tla, kao i raznih građevnih materijala, od kojih se grade kuće. Radon difundira iz tla i zidova, i nakuplja se u prostorijama, a njegovi se radioaktivni potomci (polonij, bizmut, olovo) lijepe za čestice prašine u zraku. Kad ih udahnemo, zalijepe se za pluća, i svojim ih alfa-zračenjem oštećuju, što može dovesti do pojave raka pluća. Koncentracija radona ovisi o sastavu tla, katu (najveća je u podrumu i prizemlju) i o ventilaciji prostorija. Dobro prozračivanje prostorija može upola smanjiti dozu zračenja primljenu od radona!
Mjerni instrumenti
mini|desno|250px|desno|Geigerov brojač thumb|mini|desno|250px|Proporcionalni brojač. mini|desno|250px|Maglena komora s vidljivim tragovima ionizirajućeg zračenja (kratki debeli tragovi su alfa-čestice, a dugi i tanki tragovi su beta-čestice). mini|desno|250px|Komora na mjehuriće. mini|desno|250px|Scintilatorski kristal okružen s raznim scintilatorskim uređajima. mini|desno|250px|Povlačna komora (Muzej umjetnosti u Parizu) - jedan oblik višeanodnog proporcionalnog brojača
Geigerov brojač
Geigerov brojač je detektor koji je najupotrebljavaniji u javnosti, a naziva se i Geiger-Müllerov brojač. Sastoji se od plinom punjene komore sa žicom u sredini koja je postavljena na visoki napon. Na taj se način na njoj prikupljaju ioni koji su stvoreni pri radioaktivnom zračenju. Ovakvi detektori mogu registrirati alfa, beta i gama zračenje, iako ih ne može razlikovati. Zbog tih i nekih drugih ograničenja, najbolji je za uporabu kad se želi samo pokazati postojanje i gruba procjena radioaktivnosti. Efikasnost ovog brojača je gotovo stopostotna za alfa i beta zračenja, dok je puno manja za gama zračenje.
Proporcionalni brojač
Proporcionalni brojač je mjerni instrument koji se koristi za brojanje čestica ionizirajućeg zračenja i za mjerenje njihove energije. To je uređaj vrlo sličan Geigerovom brojaču, isto spada u grupu plinsko‐ionizirajućih detektora, ali su elektrode na manjem naponu od napona okidanja, pa se izbjegava zasićenje i ne dolazi do prostiranja lavina duž cijele žice. Snaga signala je razmjerna energiji upadnog zračenja, pa se može odrediti upadna energija (ako je cjelokupno zračenje apsorbirano).
Maglena komora
Maglena komora ili Wilsonova komora je mjerni instrument kojim se prate tragovi ionizirajućeg zračenja (alfa-čestice, beta-čestice, gama zrake, rendgenske zrake itd.), a sastoji se od komore u kojoj je je prezasićena vodena para, kojoj da bi se kondenzirala nedostaju centri kondenzacije, te je za oko i kameru nevidljiva. Ioni koje stvori prolaz ionizirajuće čestice, postaju centri kondenzacije i prolaz čestice postaje vidljiv u obliku gustog niza sitnih kapljica. Maglenu komoru je 1911. konstruirao britanski fizičar i meteorolog Charles Wilson, koji je za to otkriće dobio Nobelovu nagradu za fiziku 1927.