cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vojska Srbije
Po Ustavu Republike Srbije, Vojska Srbije je oružana sila Republike Srbije namenjena za odbranu zemlje od oružanog ugrožavanja spolja, kao i za izvršavanje drugih misija i zadataka, u skladu sa Ustavom, zakonom i principima međunarodnog prava koji regulišu upotrebu sile. Vojska Srbije se može upotrebiti van granica Republike Srbije samo po odluci Narodne skupštine Republike Srbije.
Brojno stanje Vojske Srbije je oko 208.000 lica. Vojska sprovodi značajne organizacione promene, ali se suočava i sa velikim finansijskim problemima.
Misije i zadaci vojske
Misije i zadatke Vojske definiše Skupština na osnovu neotuđivog prava države na individualnu i kolektivnu odbranu, saglasno članu 51. povelje OUN, na principima međunarodnog prava kojima se reguliše upotreba sile.
Misije Vojske su: odbrana države od spoljnog oružanog ugrožavanja; učešće u izgradnji i očuvanju mira u regionu i svetu; podrška u slučaju prirodnih nepogoda i katastrofa.
Osnovni zadaci Vojske su: odvraćanje od oružanog ugrožavanja i drugih vojnih izazova, rizika i pretnji bezbednosti; odbrana teritorije, vazdušnog prostora i akvatorije; osposobljavanje vojnika, starešina, komandi, jedinica i ustanova za realizaciju misija i zadataka; učešće u međunarodnoj vojnoj saradnji i mirovnim operacijama pod okriljem OUN i sistema kolektivne bezbednosti; pružanje pomoći u slučaju prirodnih nepogoda i katastrofa većih razmera, u kojima su ugroženi ljudski životi, životna sredina i materijalna dobra.
Mogućnosti Vojske za otklanjanje opasnosti od vojnih pretnji iskazuju se sposobnošću za odvraćanje i odbranu.
Sposobnost za odvraćanje Vojske, kako je navedeno u Beloj knjizi odbrane, iskazuju njena opremljenost savremenim borbenim sistemima i organizovanost za obavljanje zadataka, te učešće u realizaciji zadataka u sastavu međunarodnih snaga. Vojska sposobnost za odbranu iskazuje svojim mogućnostima odbrane teritorije, vazdušnog prostora i akvatorije, uz angažovanje neophodnih resursa odbrane, samostalno i uz podršku partnera, saveznika i prijateljskih država.
Sposobnosti Vojske za odvraćanje i odbranu projektuju se za maksimalan intenzitet procenjenih vojnih izazova, rizika i pretnji bezbednosti, a vrsta, jačina i način angažovanja snaga zavise od konkretne situacije. Iskazuju se uspešnim funkcionisanjem sistema, javnošću rada i kvalitetom priprema za odbranu, osposobljenošću kadra, formiranjem borbenih sastava sposobnih da efikasno obave zadatke, vežbovnim aktivnostima (uključujući i snage partnera i saveznika), borbenim mogućnostima naoružanja i vojne opreme i visokim nivoom odlučnosti za odbranu.
Organizacija
Vojska Srbije je organizovana na strategijskom, operativnom i taktičkom nivou, u komande jedinice i ustanove. Načelno je čine vidovi, rodovi i službe. Vidovi Vojske Srbije su: Kopnena vojska i Vazduhoplovstvo i Protivvazdhoplovna odbrana. Princip organizovanja je hibridni, s izmešanim elementima vidovskog, pod jednim glavnim štabom i s elementima podele na operativne grupacije i službe.
Jedinice podređene Generalštabu Vojske Srbije
mini|250px|Garda
Komanda za obuku
mini|Uniforma M10 Vojske Srbije
Rodovi
Rodovi Vojske Srbije su:
Oprema
mini|desno|250px|Borbeno vozilo pešadije M-80
Spisak opreme koju koristi Vojska Srbije.
Tenkovi
mini|desno|250p|250p|SVRL M-77 „Oganj“ mini|desno|250p|VIU-55 „Munja“, borbeno inženjerijsko vozilo Vojske Srbije mini|desno|250p|MT-55A transporter mostova Vojske Srbije
PVO sredstva u Kopnenoj vojsci
mini|desno|250p|Bespilotna letelica Orbiter
Neborbena vozila
mini|desno|250p|Blindirani buldožer Vojske Srbije
Vazduhoplovi
mini|desno|250p|[[MiG-21bis iz sastava 101. lovačke avijacijske eskadrile 204. avio baze.]]
Helikopteri
mini|desno|250p|Borbeni helikopter Mil Mi-24V
Detroit 1-8-7
Na prostoru bivše Jugoslavije je prikazana na programu kablovskog kanala Fox Crime pod naslovom Policajci iz Detroita.
Cruz Cuache, Santo Domingo Teojomulco
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1206 m.
Puturus
Puturus je naselje u Republici Makedoniji, u južnom delu države. Puturus pripada opštini Mogila.
Prirodni uslovi
Naselje Puturus je smešteno u južnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Bitolja, naselje je udaljeno 30 km severoistočno.
Puturus se nalazi u istočnom delu Pelagonije, najveće visoravni Republike Makedonije. Naseljski atar je na zapadu ravničarski, dok se na istoku izdiže Selečka planina. Nadmorska visina naselja je približno 660 metara.
Klima u naselju je kontinentalna.
Stanovništvo
Puturus je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imao 20 stanovnika.
Pretežno stanovništvo po poslednjem popisu su etnički Makedonci (100%).
Većinska veroispovest je pravoslavlje.
Elskop
Elskop je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 112 opštinskih središta okruga Štajnburg. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 153 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1061026.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Štajnburg Elskop se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Štajnburg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 3 metara. Površina opštine iznosi 7,3 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 153 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 21 stanovnika/km².
La Capilla, Cusihuiriachi
La Capilla je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Cusihuiriachi.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 2 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2130 m.
Afrički romanski jezik
thumb|250px|Natpis na kapiji [[Rimski teatar (struktura)|kazališta u Leptis Magni, koji ukazuje na to da su latinski i punski stoljećima koegzistirali u sjevernoj Africi.]] Afrički romanski ili afroromanski, odnosno afrički latinski ili afrolatinski, izumrli je romanski jezik kojim su u rimskoj provinciji Africi govorili afrički Rimljani tijekom poznog Rimskog carstva i ranog Bizantskog cartsva te tijekom nekoliko stoljeća nakon što je ta regija došla pod vlast Umajadskog kalifata 696. godine. Afroromanski je slabo potvrđen, jer je to uglavnom bio govorni narodni jezik, sermo rusticus. Međutim, nema sumnje da je od 3. stoljeća nove ere neki izvorni provincijski dijalekt latinskog jezika bio široko prisutan u Africi.
Chapelle-Vaupelteigne
Šapel Vopeltenj je naselje i opština u istočnom delu centralne Francuske u regionu Burgonja, u departmanu Jon koja pripada prefekturi Okser.
Afrički romanski jezik
Ovaj jezik, koji se dalje razvio pod bizantskom vlašću, nastavio je postojati do 12. stoljeća na raznim mjestima duž sjevernoafričke obale i neposrednog primorja, a neki podaci ukazuju na to da je možda postojao i sve do 14. stoljeća, a možda čak i do 15. stoljeća ili kasnije u određenim dijelovima unutrašnjosti. Zajedno s ostalim jezicima u regiji, kao što su berberski jezici, arapski je potom potisnuo i zamijenio afroromanski nakon arapskog osvajanja sjeverne Afrike.
Chapelle-Vaupelteigne
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 106 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 21 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 5,04 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 135 metara (maksimalnoj 252 m, a minimalnoj 122 m).
Afrički romanski jezik
Povijest
thumb|The [[Fossa regia (crvena linija) označavala je približnu granicu između provincije Afrike i Numidije.]] Rimska provincija Afrika ustanovljena je 146. godine pne. nakon poraza Kartage u Trećem punskom ratu. Grad Kartaga, uništen nakon rata, obnovljen je tijekom diktature Gaja Julija Cezara kao rimska kolonija, a do 1. stoljeća izrastao je u četvrti grad Rimskog carstva po veličini, s populacijom većom od 100 000 ljudi. Fossa regia bila je važna granica u sjevernoj Africi, koja je izvorno odvajala rimski okupirani teritorij Kartage od Numidije, a možda je predstavljala i kulturnu granicu romanizacije.
U doba Rimskog carstva provincija je postala mnogoljudna i prosperitetna, a Kartaga je bila drugi najveći grad u Carstvu u kojem se govorio latinski. Latinski je jezik, međutim, uglavnom bio ograničen na gradove i na primorske oblasti. Kartažanski punski jezik i dalje se govorio u unutrašnjosti i u ruralnim područjima još sredinom 5. stoljeća, ali i u gradovima. Vjerojatno je da su se u nekim područjima govorili berberski jezici.
Nadgrobne stele bilježe romanizaciju umjetnosti i religije u sjevernoj Africi. Međutim, značajne razlike postojale su u prodoru i opstanku latinskog, punskog i berberskih jezika. To je ukazivalo na regionalne razlike: novopunski je doživeo preporod u Tripolitaniji, oko Hipona nalazi se skupina libijskih natpisa, dok je u planinskim predjelima Kabilije i Aurèsa latinski jezik bio rjeđi, iako je bio prisutan.
Afrikom je vladalo germansko pleme Vandala više od jednog stoljeća, od 429. do 534. g. naše ere, kada je provinciju ponovno osvojio bizantski car Justinijan I. Nije poznato do kakvih je promjena za to vrijeme došlo u govornom latinskom. Književni latinski jezik, međutim, održavao se na visokim standardima, kao što se vidi u latinskoj poeziji afričkog književnika Koripa. Na području oko Kartage govorilo se latinskim jezikom sve do dolaska Arabljana.
Porijeklo i razvoj
thumb|250px|Natpis iz 5. veka n.e., forum u Leptis Magni, današnja Libija. Kao i svi romanski jezici, i afroromanski je nastao od vulgarnog latinskog, nestandardnog (za razliku od klasičnog latinskog) oblika latinskog jezika, kojim su govorili vojnici i trgovci u cijelom Rimskom carstvu. Širenjem carstva stanovnici različitih teritorija sjeverne Afrike pod vlašću Rima počeli su govoriti vulgarni latinski. Latinski jezik i njegovi potomci govorili su se u provinciji Africi nakon Punskih ratova, kada su Rimljani osvojili taj teritorij. Govorni latinski i latinski natpisi razvijali su se dok se još uvijek upotrebljavao punski. Sačuvani su dvojezični natpisi, od kojih neki odražavaju uvođenje rimskih institucija u Afriku i koriste nove punske izraze.
Latinskim jezikom, a zatim i nekom njegovom romanskom varijantom, govorile su generacije govornika, tijekom petnaest stoljeća. To pokazuju govornici afrorimanskog rođeni u Africi koji su nastavili stvarati latinske natpise sve do prve polovice 11. stoljeća. Postoje dokazi da se neka govorna varijanta romanskog jezika, koji se na afričkom tlu razvio iz latinskog jezika, zadržala u ruralnim područjima Tunisa, možda čak do posljednja dva desetljeća 15. stoljeća
Krajem 19. i početkom 20. stoljeća moguće postojanje afričkog latinskog bilo je kontroverzno pitanje, a rasprava se vodila oko toga je li postojao Africitas kao navodni afrički dijalekt latinskog. Godine 1882. njemački učenjak Karl Sittl upotrijebio neuvjerljiv materijal kako bi opisao specifične odlike latinskog jezika u Africi. Ove neuvjerljive dokaze napao je Wilhelm Kroll 1897. godine, a zatim i Madeline D. Brock 1911. godine. Brock je otišla toliko daleko da je ustvrdila da "u afričkom latinskom nije bilo provincijalizma", i da je afrički latinski bio "latinski jezik jedne epohe, a ne neke države". To se gledište promijenilo posljednjih desetljeća, a neki su moderni filolozi otišli na drugu stranu ustvrdivši da afrički latinski "nije bio slobodan od provincijalizma" i da je, s obzirom na udaljenost dijelova Afrike, "vjerojatno bilo više vrsta latinskog, a ne samo jedan afrički latinski". Drugi istraživači vjeruju da su osobine svojstvene afričkom latinskom postojale, ali ih "nije moguće pronaći tamo gdje ih je Sittl tražio".
Iako je afrički romanski jezik izumro, postoje neki dokazi o regionalnim varijantama na afričkom latinskom koji pomažu u rekonstrukciji nekih njegovih obilježja. Neki povijesni pokazatelji fonetskih i leksičkih odlika žitelja Afrike primijećeni su već u antici. Plinije Stariji bilježi kako se zidovi u Africi i Hispaniji nazivaju formacei, ili "uokvireni zidovi, jer se izrađuju pakiranjem u okvir zatvoren između dvije ploče, po jedna sa svake strane". Nonije Marcel, rimski gramatičar, pruža daljnje, iako nesigurne dokaze u vezi s rječnikom i mogućim "afrikanizmima". U djelu Historia Augusta, rimski car Septimije Sever, porijeklom iz sjeverne Afrike, navodno je zadržao afrički naglasak sve do starosti. Novija analiza usredotočena je na čitav niz književnih tekstova, a to su književna djela afričkih i neafričkih pisaca. Oni pokazuju postojanje afričkog izgovora latinskog, a zatim se prelazi na daljnje proučavanje leksičkog materijala uzetog iz potknjiževnih izvora, poput praktičnih tekstova i ostrakona, iz različitih afričkih zajednica, tj. od vojnih pisaca, zemljoposjednika i liječnika.
Adams navodi niz mogućih afrikanizama pronađenih u ovom širem latinskom književnom korpusu. Samo se dva odnose na konstrukcije koje je naveo Sittl, dok ostali primjeri potječu iz medicinskih tekstova, raznih ostrakona i drugih netradicionalnih izvora. Mogu se uočiti dvije vrste regionalnih obilježja. Prva su posuđenice iz jezika supstrata, kakav je i slučaj u Britaniji. U afričkom latinskom ovaj je supstrat bio punski. Afroromanski je uključivao riječi kao što su ginga za "kokoš", boba za "sljez", girba za "žbuku" i gelela za unutarnje meso tikve. Druga se vrsta obilježja odnosi na upotrebu latinskih riječi s određenim značenjima koja nisu pronađena drugdje ili u ograničenom kontekstu. Posebno treba istaknuti afroromansku upotrebu riječi rostrum za "usta" umjesto izvornog značenja na latinskom, što je "kljun", i baiae za "kupke", što je poznolatinska, a posebno afrička generalizacija imena grada Baiae. Pullus u značenju "pijetao" vjerojatno su preuzeli berberski dijalekti vjerojatno posudili iz afroromanskog, za upotrebu umjesto latinskog gallus. Izvorno apstraktna riječ dulcor u afroromanskom se, kako se čini, primijenjuje na slatko vino umjesto latinskog passum ili mustum. Latinska riječ za "grožđe", tradicionalno nesigurnog roda (acinis), muškog (acinus) ili srednjeg (acinum), u raznim afričkim latinskim izvorima mijenja se u ženski rod acina. Ostali primjeri uključuju upotrebu riječi pala kao metafore za lopaticu; centenarium, koji se javlja samo na Albertinijevim pločicama, možda je značio "žitnica"; te infantilizmi poput dida.
I Afrikanci, poput Augustina iz Hipona i gramatičara Pompeja, kao i neafrikanci, poput Konsencija i Hijeronima, pisali su o afričkim značajkama, neki vrlo specifičnim izrazima. Štoviše, u svom djelu De ordine, napisanom krajem 386. godine, Augustin primjećuje kako ga "Italici i dalje kritiziraju" zbog njegovog izgovora, dok on sam često nalazi greške u njihovom izgovoru. Premda moderni znanstvenici mogu izraziti sumnju u tumačenje ili točnost nekih od ovih spisa, oni tvrde da je afrički latinski jezik morao biti dovoljno osebujan da potakne toliku raspravu.
Nestanak afroromanskog
alt=|thumb|Karta gdje je crnom bojom označena "Romania submersa", tj. rimske ili nekadašnje rimske regije u kojima su oblici novolatinskog nestali nakon nekoliko stoljeća, uključujući sjevernu Afriku. Nakon arabljanskog osvajanja 696–705. godine nove ere, teško je pratiti sudbinu afroromanskog, iako je ubrzo zamijenjen arapskim kao primarnim administrativnim jezikom. Nije poznato kada se afrički latinski prestao govoriti u sjevernoj Africi, ali je vjerojatno da se i dalje široko govorio u raznim dijelovima primorskog dijela Afrike do 12. stoljeća.
U vrijeme arabljanskog osvajanja u gradovima se vjerojatno govorio romanski jezik, a u regiji su se govorili i berberski jezici. Posuđenice iz sjeverozapadnoafričkog romanskog u berberskim su jezicima potvrđene i obično su u akuzativu: primjeri uključuju atmun ("plug"), što je od romanskog temonem. Nejasno je koliko dugo se još govorio romanski jezik, ali njegov utjecaj na sjeverozapadnoafrički arapski (posebno na jeziku sjeverozapadnog Maroka) ukazuje na to da je morao biti značajno prisutan u prvim godinama nakon arapskog osvajanja.
Govorni latinski ili romanski jezik posvjedočili su u Gabèsu Ibn Khordadbeh, u Béji, Biskri, Tlemcenu i Niffisu al-Bakri te u Gafsi i Monastir al-Idrisi. Potonji opisuje kako su ljudi u Gafsi "berberizirani i većina ih govori afričkim latinskim jezikom".''
U svojem nastojanju da osnuju vlastitu Kraljevinu Afriku u 12. stoljeću, Normani su dobili pomoć od preostalog kršćanskog stanovništva Tunisa, a neki lingvisti poput Vermonda Brugnatellija tvrde da su ti kršćani stoljećima govorili romanskim jezikom. Taj je jezik opstao do dolaska arapskih Banu Hilala u 11. stoljeću, a vjerojatno i do početka 14. stoljeća.
Nadalje, moderni znanstvenici utvrdili su da je među Berberima Afrikije afroromanski jezik bio povezan s kršćanstvom, koje je opstalo u sjevernoj Africi do 14. stoljeća. Prema svjedočenju Mawlâ Aḥmada, romanski dijalekt vjerojatno se sačuvao u Tozeuru (južno od Gafse, Tunis) do početka 18. stoljeća. Štaviše, Ahmad je 1709. napisao da su "stanovnici Tozeura ostatak kršćana koji su nekoć bili u Afrikiji, prije arapskog osvajanja".
Sardinski jezik
Govorna varijanta afroromanskog smatrana je, kako je zabilježio Paolo Pompilio [it], sličnom sardinskoj - što potvrđuje hipoteze da postoje podudarnosti između razvoja latinskog u Africi i na Sardiniji. Zpravo, neki su lingvisti, poput filologa Heinricha Lausberga, predložili da se sardinski klasificira kao jedini živućeg predstavnika južne skupine romanskih jezika, koja je nekad uključivala i afričke latinske dijalekte, kao i korzikanske dijalekte koji su se govorili prije toskanizacije otoka.
Augustin iz Hipona piše da "afričke uši nemaju brzu percepciju kratkoće ili duljine [latinskih] samoglasnika". To opisuje i evoluciju samoglasnika u sardinskom jeziku. Sardinski ima samo pet samoglasnika, a nema diftonga: za razliku od nekih živih romanskih jezika, pet parova dugih i kratkih samoglasnika klasičnog latinskog (a / ā, e / ē, i / ī, o / ō, u / ū) spojili su se u pet samoglasnika bez razlike u duljini (a, e, i, o, u). Talijanski i rumunjski imaju sedam, aportugalski i katalonski po osam samoglasnika.
Adams iznosi teoriju da sličnosti u nekim riječima, poput spanu u sardinskom i spanus u afroromanskom ("svijetlocrvena") mogu biti dokaz da su se neke riječi koristile i u Sardiniji i u Africi. Još jedna teorija sugerira da su sardinsku riječ za "petak", cenàpura ili chenàpura, možda na Sardiniju iz Afrike donijeli Židovi iz sjeverne Afrike.''
Muhammad al-Idrisi kaže za domaće stanovnike otoka da su "Sardinci etnički rimski Afrikanci, žive poput Berbera, klone se bilo koje druge nacije Rûma; ti su ljudi odvažni i hrabri i nikada se ne odvajaju od oružja".
Drugi jezici
Iznošene su teorije o odrešenim utjecajima afroromanskog na arapski jezik koji se govori u sjevernoj Africi. Na primjer, u nazivima kalendarskih mjeseci riječ furar "veljača" nalazi se samo u sjevernoj Africi i u malteškom jeziku - što dokazuje drevno porijeklo te riječi. U toj se regiji sreće još jedan oblik drugog latinskog naziva za mjesec u awi/ussu < augustus. Čini se da ova riječ nije posuđenica preko arapskog i možda je preuzeta izravno iz poznolatinskog ili iz afroromanskog jezika. Znanstvenici iznose teoriju da je sustav zasnovan na latinskom jeziku dao oblike kao što su awi/ussu i furar, a da je taj sustav potom posredovao latinska/romanska imena putem arapskog za neka imena mjeseci tijekom islamskog razdoblja. Ista situacija postoji u malteškom, koji je posredovao riječi iz talijanskog jezika, a zadržao je i netalijanske oblike poput awissu/awwissu i frar, i talijanske oblike poput april.''
Neki znanstvenici iznose teoriju da su mnogi sjevernoafrički osvajači Hispanije u ranom srednjem vijeku govorili nekim oblikom afroromanskog, pri čemu se čini da su "fonetski, morfosintaktički, leksički i semantički čimbenici" iz afroromanskog doprinijeli razvoju ibero-romanskih jezika.
Brugnatelli označava neke berberske riječi koje se odnose na religiozne teme kao izvorno porijeklom iz latinskog: na primjer, u ghadamèskom se riječ "äng'alus" (ⴰⵏⵖⴰⵍⵓⵙ, أنغلس) odnosi na duhovni entitet, pri čemu je jasno da se radi o latinskoj riječi angelus, "anđeo".''
Obilježja
thumb|Najstariji poznati portret sv. Augustina, na fresci iz 6. stoljeća, Lateran, Rim. Polazeći od sličnosti afroromanskog sa sardinskim jezikom, znanstvenici iznose teoriju da se ta sličnost može pripisati određenim fonološkim svojstvima. Sardinskom nedostaje palatizacija velarnih okluziva (p, b) ispred prednjih samoglasnika, a sadrži dvostruko spajanje kratkih i dugih neotvorenih samoglasnika. Identificirani su pokazatelji da su obje ove izoglose bile prisutne u afrolatinskom:
Također postoje dokazi da je sustav samoglasnika afroromanskog bio sličan sardinskom. Augustinovo svjedočanstvo o tome kako afričke uši ne razlikuju latinsko ōs "usta" od ŏs "kost" ukazuje na to da je došlo do spajanja samoglasnika i gubitka izvorne alofonske razlike u kvaliteti samoglasnika.
Štoviše, u jednom istraživanju pogrešaka na naglašenim samoglasnicima u korpusu od 279 natpisa, znanstvenici su primijetili kako su se afrički natpisi miješali naglađene i nenaglašene samoglasnika u razdoblju između 1. i 4. stoljeća nove ere, dok je u samom Rimu do takvih grešaka počelo dolaziti tek u razdoblju između kraja 4. stoljeća i 6. stoljeća.
Berberske riječi
Poljski arabist Tadeusz Lewicki pokušao je rekonstruirati neke dijelove ovog jezika na temelju 85 lema uglavnom izvedenih iz sjeverozapadnoafričkih toponima i antroponima pronađenih u srednjovjekovnim izvorima. Zbog povijesne prisutnosti klasičnog latiniteta, modernih romanskih jezika, kao i utjecaja mediteranskog pidžinskog jezika (koji ima romanski rječnik) u toj regiji, teško je precizno razlikovati porijeklo pojedinih riječi u berberskim jezicima i u varijantama sjevernoafričkog arapskog jezika. Takva su ispitivanja i teška i često se oslanjaju na puke pretpostavke. Zbog velike veličine sjevernoafričkog teritorija, velika je vjerojatnost da nije postojala jedna, već nekoliko vrsta afroromanskog, slično širokoj paleti romanskih jezika u Europi. Osim toga, drugi romanski jezici koji su se u sjeverozapadnoj Africi govorili prije europske kolonizacije bili su mediteranski pidžinski jezik, jezik s arapskim i romanskim utjecajima, kao i judeošpanjolski, dijalekt španjolskog koji su donijeli Židovi Sefardi.
Znanstvenici vjeruju da postoji veliki broj berberskih riječi u različitim dijalektima, za koje se može pretpostaviti da potječu iz poznolatinskog ili iz afroromanskog jezika, kao što su:
Alquerque
thumb|left|Ilustracija u knjizi Libro de los juegos.
Alquerque (također poznata i kao quirkat) je igra na ploči za koju se vjeruje da je nastala na Bliskom Istoku. Smatra se drevnom pretečom dame i fanorone.
Seobe (film)
Uloge
Ostale uloge ▼
Spoljašnje veze
]
La Estancia, Doctor Mora
La Estancia je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Doctor Mora.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 177 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2061 m.
Tlaltépetl, Tepoztlán
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 164 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2067 m.
Ivica Pajer
Ivica Pajer (Uljanik kraj Daruvara, 9. rujna 1934 — Gornja Jelenska, 17. kolovoza 2006) je bio jugoslovenski i hrvatski filmski i kazališni glumac.
Warrensburg, Illinois
Vorensburg je grad u američkoj saveznoj državi Ilinois.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.210, što je 79 (-6,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Ribari (razvrstavanje)
Ribari mogu biti:
ili:
La Peña, Huejutla de Reyes
La Peña je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Hidalgo, u opštini Huejutla de Reyes.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 167 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 91 m.
Friedrich Ludwig Jahn
Friedrich Ludwig Jahn (Lanz, kraj Perelberga, 11. august 1778. – Freyburg an der Unstrut, 15. oktobar 1852.), njemački pedagog i filozof.
Utemeljitelj je njemačkog sistema gimnasticiranja i gimnastičkih klubova - Turnvereina, zbog čega je dobio nadimak “Turnvater”. Nakon studija teologije, povijesti i filologije, učitelj je u srednjim školama u Jeni, Göttingenu i Berlinu (1809.), gdje počinje program tjelesnih aktivnosti za učenike. Izumio je vježbe na prečkama, razboju, konju i gredi koje su postale standardne u gimnastici, a 1811. osniva prvi gimnastički klub. Zbog rodoljubnih ideja i utjecaja na mladež osuđen je 1819. na dvije godine zatvora. U progonstvu je do 1825. u Kolbergu, a zatim živi povučeno. Izabran je 1848. u nacionalnoj skupštinu.
Djela
Potpuni spisak Jahnovih djela pojavio se u Hofu 1884.-1887. Vidi Schultheissevu biografiju (Berlin, 1894), i Jahn als Erzieher, Friedric (Munchen, 1895).
Granjas del Porvenir, Tecate
Granjas del Porvenir je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Tecate.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 22 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 685 m.
Lucifero Martini
Lucifero Martini (Firenca, 25. III. 1916. - Rijeka, 10. V. 2001.) italijanski pjesnik, prozaist i novinar koji je veći dio svoga života proveo u Rijeci, gdje je živio i djelovao do smrti.
Život
Rođen u Firenci od roditelja porijeklom iz Pule, djetinjstvo proveo u Istri i Gorici, diplomirao ekonomiju na Univerzitetu u Trstu.
Mobiliziran u talijansku vojsku 1941. a u septembru 1943. preživio odmazdu u Kafeloniji (Grčka) u septembru 1943. Antifašista, ljevičar (član Talijanske komunističke partije) pridružuje se partizanskom pokretu otpora, a u januaru 1944. prelazi u Istru i sudjeluje u Narodnooslobodilačkoj borbi. Sve do osnivanja Unije Talijana za Istru i Rijeku radi na kulturnim programima te u organizaciji štampe na talijanskom jeziku za Istru i Kvarner.
Na kraju rata član je Jugoslavenske komisije na Mirovnoj konferenciji kao blizak suradnik Edvarda Kardelja i u svojim internacionalističkim idealima zagovara pripajanje Julijske krajine socijalističkoj Jugoslaviji. U međuvremenu je bio član redakcije "Il Nostro Giornale" (Naše novine) iz Pule, koje su bile glavni prokomunistički medij u gradu sve do istarskog egzodusa kada su istarski Talijani skoro u potpunosti ispraznili nakon pariškog mirovnog ugovora 10. II. 1947. po kome nije data nikakva autonomija Istri i Rijeci. Zbog svojih natpisa je bio uvjetno kažnjen na dvije godine zatvora od strane anglo-američkih vlasti u Puli. Nakon toga Martini postaje glavni urednik dnevnih novina iz Rijeke "La Voce del Popolo". Dugo godina je bio i glavni urednik tjednika "Panorama" te osnivač i urednik časopisa za kulturu "La Battana".
Martini se kao književnik iskazivao u raznim literalnim područjima, poeziji, prozi (pripovjetke i romani), drami i radiodrami. Pored toga je bio književni i filmski kritičar. Zahvaljujući njegovom novinarskom i književnom radu stvoreni su i časopisi kao "Arte e lavoro" (umjetnost i rad) i "Orizzonti" (Horizonti).
Martinijeva poetika
Pjesnički tok Lucifera Martinija temelji se u kreativnim korijenima svog iskustva u partizanskom ratu, s druge strane u humanističkim idealima. Martini crpi iz ta dva vrela, između sjećanja na proživljeno i žaljenja zbog neispunjenih ideala te je njegova poezija njihalo između intimističkog, refleksivnog i društvenog. Martinijeva poetika je tout court povezana s neorealizmom u književnosti.
Proza
U trideset godina književne aktivnosti Martini je napisao petnaestak proznih djela između kratkih romana i opširne pripovijesti sa specifičnom temom: pola stoljeća života etničke i lokalne zajednice.
Martinijev prvijenac je drama "Naći se slobodnim" (Ritrovarsi liberi) napisana 1945. za partizansku kazališnu družinu Otokar Keršovani. Bila je to prva drama na talijanskom jeziku stvorena u partizanskim redovima, ali na žalost rukopis se izgubio.
U svojm djelima Martini se inspirira nedavnom prošlošću, partizanskoj borbi koja mu je referentna točka u promatranju devijacija sadašnjosti. Budućnost Talijana Istre i Rijeke je u borbi za oslobođenje i u stvaranju novog humanijeg socijalističkog društva oslobođenog nacionalističkim trvenjima. Pripovjedački je povezan s neorealizmom i verizmom, najprikladnijim za iskazivanje "angažiranih" tema kojima se Martini bavio. Napuštanje tješiteljske literature bijega od stvarnosti u korist angažirane umjetnosti u cilju promjene stvarnosti, a ne samo u njenom opisivanju jeste karakteristika socrealizma, ali i neorealizma.
U Martinijevom opusu dva se elementa ponavljaju: individualac koji se kreće u društvu o kome izražava suknje, nade, izvjesnost i sjećanje koje se vraća u vrijeme oslobodilačkog rata i revolucionarne ideale - književnost imuna na ljudske slabosti.
Martini - kritičar i povjesničar
Lucifero Martini je trideset godina bio kritički kroničar štampe, radija, televizije i filma napisavši stotine članaka, eseja i kritike knjievnosti i umjetnosti.
U povijesnom smislu Martini ima dva memoristička djela: Parlano i protagonisti (Govore sudionici, 1976), "posvećeno Riječanima, Talijanima i Hrvatima, koji su se borili i poginuli za socijalističku revoluciju" i I protagonisti raccontano (Sudionici pripovijedaju, 1983), u kojima Martini zapisuje svjedočanstva partizana iz Italije koji su sudjelovali u partizanskom ratu u Jugoslaviji.
Zbirke pjesama
Poezija Lucifera Martinija objavljena je u sljedećim antologijama nagrađenih radova na natječaju "Istria Nobilissima":
Ostale objavljene zbirke:
Romani i pripovijesti
Objavljeno u antologijama "Istria Nobilissima"
Objavljeno u časopisu "La Battana":
Ostali objavljeni romani:
Cerzeto, Cosenza
Cerzeto je naselje u Italiji u provinciji Cosenza, u regiji Kalabrija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 655 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 450 m.
Tule y Zacuapa, Teloloapan
Tule y Zacuapa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Teloloapan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 91 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1411 m.
Passo della Collina-Collina Vecchia, Pistoia
Passo della Collina-Collina Vecchia je naselje u Italiji u provinciji Pistoia, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 24 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 881 m.
Emanuel Leutze
Emanuel Leutze (Schwäbisch Gmünd, 24. maja 1816. – Washington, 18. jula 1868.), američki je slikar njemačkoga porijekla. Autor mnogih historijskih slika (George Washington prelazi rijeku Delaware) i portreta. Freskama je oslikao dvorane u Capitolu.
Život i djelo
Leutze je kao dječak došao u Sjedinjene Američke Države 1825. god., a studirao je slikarstvo u Philadelphiji. U dobi od 25 godina privremeno se vratio u Njemačku na studij kod Carla Friedricha Lessinga na Umjetničkoj akademiji u Düsseldorfu. Leutze tada studira i historiju umjetnosti u Düsseldorfskoj školi. Njegova najpoznatija slika Washington prelazi rijeku Delaware (1851.) datira iz tog vremena i sadrži impresije o krajoliku rijeke Rajne kod Kaiserwertha. Druga verzija ove slike sada je u posjedu Metropolitan muzeja u New York-u, a prva je izgorjela tokom Drugog svjetskog rata u Kunsthalle-u u Bremenu. Leutze je bio dugogodišnji predsjednik Udruge Düsseldorfskih umjetnika koja je 1848. dovela je do osnivanja društva likovnih umjetnika Malkasten („kutija sa slikarskim bojama”), a 1856. godine na stvaranje Deutschen Kunstgenossenschaft-a („njemačke umjetničke zadruge“). God. 1842. odselio se u München, a od tamo u Veneciju i Rim. God. 1845. vratio se u Düsseldorf gdje je u oktobru oženio Juliane Lottner. Njezin portret naslikao je 1846. i 1847. (Jantarna ogrlica, Supruga s kćeri Idom). U to vrijeme posvetio je svoje slikarstvo motivima američke historije kao što je Kolumbo pred vijećem u Salamanci, Kristofor Kolumbo na vratima samostana La Nahida, Sir Walter Raleigh i kraljica Elizabetha u šetnji (1845.), Torquemadu postavlja kralj Ferdinand, Veleposlanstvo Židova (1846.), Puritanac, njegova kći pred slikom Začuđujuće Gospe (1847.) i Washington okuplja trupe na Monmouthu (1852.-54.).
Godine 1859. preselio se natrag u SAD gdje je bio zadužen za dekoriranje dvorane Kongresa i Senata u washingtonskom Capitolu historijskim freskama. Tu je 1861. god. naslikao i monumentalnu fresku Westward the Course of Empire Takes Its Way.
Green Bank, West Virginia
Grin Bank je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Zapadna Virdžinija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 143.
Srednja vas - Poljane
Srednja vas - Poljane je naselje u slovenskoj Općini Gorenjoj vasi - Poljane. Srednja vas - Poljane se nalazi u pokrajini Gorenjskoj i statističkoj regiji Gorenjskoj.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 97 stanovnika.
Korbevac
Korbevac je naseljeno mesto grada Vranja u Pčinjskom okrugu u Srbiji. Prema popisu iz 2002. bilo je 711 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 668 stanovnika).
Demografija
U naselju Korbevac živi 561 punoletni stanovnik, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,5 godina (38,7 kod muškaraca i 40,4 kod žena). U naselju ima 202 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,52.
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.
Igre na ploči
Igra na ploči je vrsta igre za koju za osnovu ima podlogu ili ploču koja može biti napravljena od raznih vrsta materijala. U večini slucajeva ploča je obično podjeljena u u polja koja su iste veličine kao kod igre šah, no to nije obavezno.
Rajca
Rajca su naselje u Republici Makedoniji, u južnom delu države. Rajca pripadaju opštini Resan.
Prirodni uslovi
Naselje Rajca je smešteno u jugozapadnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Bitolja, naselje je udaljeno 40 km zapadno, a od opštinskog središta 14 južno.
Rajca se nalaze u oblasti Donje Prespe, oblasti oko severne obale Prespanskog jezera. Naselje je smešteno blizu severoistočne obale Prespanskog jezera. Zapadno od naselja se pruža prijezersko polje, a istočno od naselja izdiže planina Baba sa vrhom Pelisterom. Nadmorska visina naselja je približno 900 metara.
Stanovništvo
Rajca su prema poslednjem popisu iz 2002. godine imala 66 stanovnika.
Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100%).
Većinska veroispovest je pravoslavlje.
Igre na ploči
Historija
thumb|Za Senet se vjeruje da je bila najstarija igra na ploči|300px Igre na ploči su e igrali u većini kultura i društava kroz historiju; neke su čak prethodile razvoju pismenosti u najstarijim civilizacijama. Brojna važna historijska nalazišta, artefakti i dokumenti bacaju svjetlo na rane igre na ploči. Neke od njih uključuju:
Kronologija
Igre na ploči su postale izuzetno popularno među širokim slojevima stanovništva početkom 20. vijeka kada je širenje srednje klase s viškom novca i slobodnog vremena stvorilo pzubliku za te igre. Popularnost se proširila nakon drugog svjetskog rata, otkada postoje mnoge klasične igre na ploči.
Mnoge igre na ploči su danas dostupne u obliku kompjuterskih igara, uključujući opciju da se igra protiv kompjutera; mnoge znamenite kompjuterske igre kao Civilization se temelje na istoimenim igrama na ploči. Širenje kompjutera je dovelo do relativnog nestajanja najsloženijih igara na ploči, s obzirom da kompjuteri zahtijevaju manje vremena i prostora, a igre se ne moraju postavljati i poslije spremati. Nakon pojave Interneta, mnoge igre na ploči se danas mogu igrati online protiv kompjutera i drugih igrača. Neke web-stranice dozvoljavaju igru u stvarnom vremenu i odmah pokazuju protivničke poteze, dok većina koristi e-mail da se protivnik obavijesti nakon svakog poteza.
Klasične Igre
thumb|North American board games
Literatura
Bulletin of the American Schools of Oriental Research, No. 286. (May, 1992), pp. 1-5.
Узвеће
Узвеће је насеље у Србији у општини Богатић у Мачванском округу. Према попису из 2011. било је 969 становника.
Порекло становништва
Најстарије породице су Фирауновићи досељени са Косова, заједно са Војиновићима крајем XVII века. Један од предака застане у Тршу (потес у селу), због болести, а после се ту стално насели. Једном хајдуци нападну његову кућу, и побију све укућане, сем детета Станимира, који је боловао од богиња. Станимира нађу Роми, и одхране га. Због тога Станимира, прозову Фираун, а његово потомство Фирауновићима. Од Фирауновића су Исаковићи, Николићи, Јовановићи, Срдановићи, Симићи и Танасићи сви славе св. Јована.
Војиновићи и од њих Ђурићи славе св. Николу, дошли са Фирауновићима из Вучитрна на Косову.
После њих досељавају се из Црне Горе: Радовановићи и од њих Поповићи и Рајићи сви славе св. Николу.
Остали досељеници почели су да се досељавају почетком XIX века из околине, од Кордуна, из Семберије, из Босанске Крајине, и још један род који је досељен из околине, а по даљој старини је из Црне Горе. Има и два рода која не знају за старину својих предака.
Демографија
У насељу Узвеће живи 890 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 41,5 година (40,5 код мушкараца и 42,6 код жена). У насељу има 379 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 2,91.
Ghiarda, Reggio Emilia
Ghiarda je naselje u Italiji u provinciji Reggio Emilia, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 27 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 106 m.
Alexești, Ipatele
Alexești je naselje u Rumuniji u okrugu Jaš u opštini Ipatele.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 44 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 184 m.
Црнча (Љубовија)
Црнча је насеље у Србији у општини Љубовија у Мачванском округу. Према попису из 2011. било је 951 становника.
Географија
Црнча је просторно и становништвом највеће насељено место (поред Љубовије) у Азбуковици. За Црнчу се знало још у средњем веку, када је рудник олова и цинка Липник био коришћен. У том периоду називана је Зрнза или Црнциа, а највећи део становништва чинили су Дубровчани. Црнча се помиње и у писму папе Климента четвртог упућеном из Авињона српском цару Стефану Душану, где се наводи као један од највећих средњовековних рудника у тадашњој Европи. Као велепоседнике у том граду (тада је Црнча имала статус града) наводе се имена Дубровчана Брајана Ненадића и Богавца Прибојевића.
Историја
Доласком Османлија у Србију, Црнча постаје један од најважнијих рудника, који поседује и топионицу, једну од најбољих у Османском царству. Касније, током турских освајања, Дубровчани се повлаче и започиње стагнација.
Међутим, током 19. века и одласком Турака са ових простора, Црнчу насељавају српске породице из Црне Горе и Херцеговине, па Црнча убрзо постаже варош. Најпознатије породице које су се доселиле тридесетих година 19. века су: Павловићи (потомци Павла и Итане Петровић, Његошевих рођака, који су због убиства турског аге побегли у Црнчу), који су дошли из црногорског Грахова, Николићи, који су дошли из Херцеговине, Марковићи такође из Херцеговине, из општине Гацко, село Наданићи и други.
Tiha
thumb|desno|200px|Tiha, Galerija Kandelabri, Vatikan Tiha ili Tihe, je jedno od sudbinskih božanstava, boginja slučajnosti i sreće.
Црнча (Љубовија)
Историја
Ускоро, Црнча постаје општина и због свог географског положаја (налази се између Љубовије и Зворника) убрзано се развија. Од познатих породица су: Симићи, Пуртићи, Павловићи, Mарковићи.
Крајем деветнаестог века председник општине Црнча, Андрија Павловић (највиши човек у Србији у том тренутку и потомак Павла Петровића) постаје близак српском краљу Милану од којег бива више пута одликован и добија чин пуковника. Интересантно, да се његово име спомиње у књизи Масони у Југославији (написао Ненезић). Његови потомци и данас живе у Црнчи (славе св. Архангела Михаила).
После Другог светског рата Црнча као и цео крај падају у немилост комунистичког режима, као четнички крај.
Демографија
У насељу Црнча живи 967 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 39,4 година (38,0 код мушкараца и 41,0 код жена). У насељу има 365 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 3,32.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника. Најпознатија личност из Црнче је признати новинар Милован Бркић
Tiha
Po Hesiodu, kći Okeana i Tetije, a po Pindaru, jedna od Mojri. Tiha je ćudljiva, nepredvidljiva i ponekad nepravedna, živela je na Olimpu i najviše je bila u društvu Zevsa. Od ostalih bogova najprisnija je bila sa bogom bogastva Plutom, koga je odgajala zajedno sa Ejrenom, boginjom mira. Atributi boginje Tihe su:
Rog potiče od koze Amalteje, koja je svojim mlekom othranila Zevsa, jer ga je njegova majka Reja morala napustiti posle rođenja na Kritu.
U Argu, Palamed je svoje kocke podario Tihinom svetilištu. Kult Tihe je tada bio još nerazvijen i njen hram je bio slabo posećen.
Kult Tihe se naročito proširio u helenističko doba, kad se ona — u vreme velikih promena u svetu i afirmacije pojedinačne inicijative — smatrala za najvažnije božanstvo.
Kod Menandra i njegovih savremenika, Tiha je osnovno načelo koje određuje ljudski život i sudbinu grada. U maloazijskim grčkim gradovima tiha je bila veoma poštovana kao zaštitnica gradova. Ona je imala svoje javne i privatne kultove, podizani su joj hramovi i statue, a prinošene krvne i beskrvne žrtve.
Kod Rimljana je poistovećena sa vrlo poštovanom boginjom Fortunom.
O omiljenosti Tihe svedoči i činjenica da su lična imena koja sadrže taj koren (u značenju našeg Srećko) vrlo česta, (Tihomir, Tihana, Tijana, Tiho Brahe itd.) naročito od I veka pne.
Antički umetnici često su slikali Tihu. Kao zaštitnicu gradova prikazivali su je kako sedi, a glava joj je bila ukrašena vencem u obliku gradskih bedema.
Tlapexmecayo, Xilitla
Tlapexmecayo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Xilitla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 100 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 698 m.
Srednje Brdo
Srednje Brdo je naselje u slovenskoj Općini Gorenjoj vasi - Poljane. Srednje Brdo se nalazi u pokrajini Gorenjskoj i statističkoj regiji Gorenjskoj.
Opština Fierbinți-Târg, Ialomița
Fierbinți-Târg je opština u Rumuniji u okrugu Jalomica.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 75 m.
Opština San Juan Colorado, Oaxaca
San Juan Colorado je opština u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 2310 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 479 m.
Heroica Coscomatepec de Bravo, Veracruz
Heroica Coscomatepec de Bravo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 12920 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1500 m.
El Mirador, Saltillo
El Mirador je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Saltillo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1829 m.
Preživači
Preživači (lat. Ruminantia) su podred reda parnoprstaša. To su biljojedi imaju želudac podijeljen na četiri odjeljka koji im omogućuju da uz pomoć mikroorganizama i enzima korištenje hrane sastavljene od takvih ugljikohidrata (na primjer celuloze), koje ni jedan drugi sisavac sa samo jednim želucem ne može probaviti. Osim preživača, još neki biljojedi, kao što su klokani, vitkostasi majmuni, konji i zečevi mogu probaviti celulozu uz pomoć mikroorganizama, ali u debelom crijevu, što za korištenje proteina zahtijeva još jedan prolaz kroz probavni sustav.
Građa želuca
thumb|180px|lijevo|Želudac teleta: m - završetak jednjaka, v - burag, n - kapura, b - knjižavci, l - sirište, t - početak [[tanko crijevo|tankog crijeva]] Želudac preživača dijeli se na uglavnom četiri odjeljka: burag, kapura, knjižavci i sirište. U burag ulazi površno sažvakana hrana iz jednjaka, ondje se smekša djelovanjem vode, mikroorganizama i enzima pa polako prelazi u mrežsto nabranu kapuru. Tu se između nabora kapure oblikuju malene kuglice koje se stezanjem mišića, tako zvanom povratnom peristaltikom, vraćaju natrag u usta. Sad se u ustima hrana temeljito sažvaće i miješa s većom količinom sline. Nakon toga, kroz poseban žlijeb u jednjaku silazi u knjižavce gdje se još više usitni, a zatim prelazi u sirište.
Preživači iskorištavaju biljnu celulozu djelovanjem mnogih simbiotskih bakterija i nekih praživotinja (Protozoa) iz razreda trepetljikaša (Ciliata) koje žive u njihovom buragu. Uz to, uz pomoć produkata razgradnje, od celuloze i dušikovih spojeva sintetiziraju bjelančevine za izgradnju stanica simbiotskih bakterija i praživotinja. Simbioti se zato, u povoljnim okolnostima, tako obilno namnože da iz buraga preživanjem masovno dospijevaju u sirište (pravi želudac) gdje se kao i kod životinja s jednostavnim želucem |pH vrijednost snižava lučenjem solne kiseline i smjesa se probavlja.
Probavljena količina trepetljikaša u želucu goveda može biti i do 7 kg dnevno te preživači time namiruju velik dio potrebnih bjelančevina. Oni mogu resorbirati i niz razgradnih produkata celuloze, pa se računa da njihov organizam iskorištava 60 do 75% biljnih vlakana pretvarajući tako, za čovjeka potpuno bezvrijedne oblike hrane kao što su trava, sijeno ili slama, u hranidbeno visoko vrijedne bjelančevine mesa ili mlijeka.
Životinje sa sličnim probavnim sustavom, koje se ne smatraju preživačima
Nezavisno od preživača, neke vrste životinja razvile su isto želudac podijeljen na više dijelova u kojem probavljaju hranu na gotovo isti način. Tu spadaju deve, vitkostasi i sakati majmuni kao i veliki crveni klokani.
Courtomer (Orn)
Kurtomer je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Donja Normandija, u departmanu Orn koja pripada prefekturi Alanson.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 676 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 33 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 19,9 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 203 metara (maksimalnoj 279 m, a minimalnoj 172 m).
Embühren
Embiren je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 165 opštinskih središta okruga Rendsburg. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 228 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1058048.