cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
546 Herodias
Asteroid je otkriven 10. oktobra 1904. godine.
Corbellino, L'Aquila
Corbellino je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 43 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 682 m.
JTE-907
JTE-907 je lek koji se koristi u naučnim istraživanjima. On deluje kao selektivni inverzni agonist CB2 receptora. On ima antiinflamatorno dejstvo u životinjskim studijama. Smatra se da posreduje interakciju između CB2 receptora u IgE.
Corbière (Gornja Saona)
Korbjer je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Gornja Saona koja pripada prefekturi Lir.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 93 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 29 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 3,15 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 408 metara (maksimalnoj 421 m, a minimalnoj 338 m).
Gnej Servilije Gemin
Gnej Servilije Gemin (Gnaeus Servilius Geminus, ? - 2. august 216. pne.) bio je rimski vojskovođa i političar iz doba drugog punskog rata.
Bio je sin Publija Servilija Gemina, a početkom 217. pne. je izabran za konzula. S dijelom vojske je poslan u područje Ariminuma kako bi pokušao zaustaviti Hanibala. Nakon što je u Trazimenskog jezera uništena vojska njegovog kolege Gaja Flaminija, Senat mu je oduzeo vlast i povjerio ga diktatoru Fabiju Maksimu. Gemin je tada imenovan komandantom mornarice koja je trebala braniti zapadnu obalu Italije, Siciliju, Sardiniju i Korziku.
Schkölen
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Zale-Holcland Škelen se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Zale-Holcland. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 210 metara. Površina opštine iznosi 53,3 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.729 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 51 stanovnika/km².
Gnej Servilije Gemin
U novembru iste godine Gemin je proglašen prokonzulom te mu je opet povjerena komanda nad kopnenim snagama u Italiji. U bitci kod Kane je komandirao centrom rimske vojske te je tada poginuo.
Arular
Arular je debitantski album britanske pjevačice M.I.A.-e. Ime je dobio po kodnom imenu koje je njen otac koristio kao član pokreta za tamilsku nezavisnost. Prvotno se trebao izdati u septembru 2004. godine, ali je bio mjesecima odgađan zbog problema sa sampliranjem. Arular je konačno izdan 22.3. 2005. od strane tvrtke XL Records u United SAD te dobio niz pohvala među kritičarima. Mjesec dana kasnije Arular je izdan u UK s jednom zamijenjenom pjesnmom.
Album je godine 2005. nominiran za Mercury Music Prize. U SAD je prodano više od 129.000 primjeraka, a u svijetu još i više. Mnoga izdanja su ga proglasila jednim od najboljih albuma godine 2005.
Interscope (britansko/američko izdanje)
1 Alternativna ne-semplirana verzija je popisana kao pjesma br. 14 na XL verziji s trajanjem od 3:26
Cerjani
Cerjani - Ceriani (tal.) je naselje u zapadnoj Istri, u sastavu Općine Kaštelir-Labinci, Istarska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 15 stanovnika te 6 obiteljskih kućanstava.
Bitka kod Geronijuma
Bitka kod Geronijuma je zajednički naziv za dva okršaja koja su se godine 217. pne. u doba drugog punskog rata odigrali između kartaginske vojske pod Hanibalom i rimske vojske pod Markom Minucijem Rufom. U taktičkom smislu je predstavljala rimski poraz, dok je u strateškom smislu završila neodlučeno, jer Hanibal nije uspio u namjeri da uništi rimsku vojsku.
Stjepan II Kotromanić
Stjepan II Kotromanić (Srebrenik 1292. - 28. septembar 1353.) bio je bosanski ban od 1322. godine. On je bio sin bosanskog bana Stjepana I Kotromanića i srpske princeze Izabele. Tokom njegove vladavine, u XIV stoljeću, Stjepan je vladao zemljom od Save do Jadrana i od Cetine do Drine. Bio je član dinastije Kotromanić. Pokopan je u franjevačkom samostanu u Milama, kod Visokog, 28. septembra 1353. godine. Za njegove vladavine Bosna je doživjela, do tada, najveću teritorijalnu ekspanziju. Pametnom vladavinom i dobrim diplomatskim vezama uspostavio sve uslove da Tvrtko I Kotromanić napravi od Bosne najjaču samostalnu južnoslavensku državu u historiji. Stjepan II Kotromanić je bio pokopan u franjevačkom samostanu u Milama, kod Visokog, 1353. godine. Najmoćniji vladar Bosne uz Tvrtka I i prvi vladar koji je kovao svoj novac. Koristeći se borbama u Ugarskoj i Srbiji značajno je proširo svoju državu, izašao na Savu, Drinu i Jadran od Omiša da Dubrovnika, čime je stvorio osnovu za buduća širenja njegovom njegovom nasljedniku Tvrtku I, tako da je ono za Nemanjić Miltun za Kotromaniće je Stjepan. Bio je vrstan političar koji je radio isključivo u svoju korist svoje države, ne obazirući na prijateljstva i moralne obaveze. Svoj dolazak je dugovao Šubićima sa strane bogumila u samoj državi. Međutim nije mu smetalo slom Šubića kao njihov protivnik, kao što je 1340. podržao katoličanstvo Bosne, čime je poslije jednog vijeka stalnih krstaških ratova uspio da na neko vrijeme odgana Bosnu. Naslijedio ga je bratanac Tvrtko, jer ga nijedan sin nije nadživio.
Porijeklo i porodica
Stjepan II je bio najstariji sin bana Stjepana I i njegove supruge Jelisavete Nemanjić. Rođen je u tvrđavi Srebrenik 1292. godine. Pored Stjepana, Jelisaveta i Stjepan I su imali još djece :
Tiule Stjepana
,,...po mlosti božijoj gospodin vsim zemljm bosanskim i Soli i Usori i Dolnim Krajem i Hlemske zemlje ... (1322)
Cokuni
Cokuni su naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Marčana, Istarska županija.
Northern Cambria, Pennsylvania
Norden Kambrija je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.835, što je 364 (-8,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Four Points, Texas
Four Points je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 18 stanovnika.
Stjepan II Kotromanić
Početak valadavine
Nije poznato kada se Stefan rodio, najverovatnije oko 1292. godine, kao što je prvi period njegovog života potpuna nepoznanica za modernu istoriju. On na pozornicu ulazi 1314. godine kada umire njegov otac Stefan I, a on se sa braćom i majkom nalazi u Dubrovniku u koji su se sklonili pred naletima Šubića. Kao najstariji sin bivšeg bana koji se već tada nalazio u godinama da može samostalno da preuzme vlast, on je u Bosni smatran za zakonitog naslednika među plemstvom i sveštenstvom tzv. crkve bosanske, ali usled borbi koje su vođene protiv Šubića širom Bosne nije bio u stanju da preuzme vlast. Međutim iscrpljujući rat u Bosni i sve veće zaoštravanje stanja na ostalim stranama primorale su Mladena II (1312 — 1322) da promeni politiku svog svog oca Pavla I (1292 — 1312) i da potpunu kontrolu nad Bosnom proba da ostvari preko podrške Stefanu Kotromaniću, umesto oružjem pošto se ta metoda i pored svih uspeha na bojnom polju pokazala kao privremeno i nefunkcionalno rešenje. Tako su Mladen i Stefan prekinuli borbu svojih očeva, Stefan se obavezao na vazalne obaveze prema Mladenu, a ovaj je povukao vojsku iz Bosne, posle čega je Stefan bez muka preuzeo vlast.
JTC-801
JTC-801 je opioidni analgetik koji se koristi u naučnim istraživanjima.
JTC-801 je selektivni antagonist nociceptinskog receptora. U hronološkom redu otkrića to je bio četvrti opioidni receptor. On je još uvek najmanje istražen. Nociceptinski receptor proizvodi kompleksne efekte koji učestvuju u mnogim procesima vezanim za bol i inflamaciju. Aktivacija ovog receptora može bilo da povisi ili umanji bol u zavisnosti od doze. Lekovi koji deluju na nociceptinski receptor mogu da imaju uticaj na dejstvo tradicionalnih analgetika kao što su inhibitori prostaglandinske sintetaze (NSAID), μ-opioidne agoniste, i kanabinoide.
JTC-801 je oralno aktivni lek koji blokira nociceptinski receptor i proizvodi analgetske efekte u nizu studija na životinjama. On je posebno koristan u kontroli neuropatskog bola i alodinije vezanih za ozlede nerva.
Stjepan II Kotromanić
Početak valadavine
O čvrstim odnosima koji su među njima vladali, najbolje govori činjenica da je buduću Stefanovu mladu izabrao lično Mladen. Izbor je pao na ćerku grofa Majnharda Ortenburškog koji je imao posede u Koruškoj, koja je bila katolikinja čime je Mladen probao da poveća rimokatolički uticaj na Stefana i zadovolji papu koji je stalno ukazivao na postojanje jeretika tj. bogumila u Bosni. Da je Mladen dobro procenio uticaj ovog braka, može se videti na osnovu prepiske koja je tim povodom vođena sa papom da dozvoli sklapanje tog braka, pošto su Kotromanići i Ortenburški bili daleki rođaci. Papa je dozvolio sklapanje braka (1319), ali nije poznato da li je do njega došlo ili je ceo dogovor pao u vodu. Slom Mladena II Šubića
Iako ga je Mladenova podrška dovela na vlast, Stefan je jasno mogao da vidi kako se razvija situacija u kraljevini Mađarskoj, ali i to da Mladen ima drugačije dugoročne planove za Bosnu, jer se u njegovoj tituli nalazilo i da je ban Bosne. Čim se ukazala prva prilika da se otrese Mladenovog uticaja, Stefan ju je iskoristio i već oko 1320. godine se približio Karlu Robertu (1308 — 1342). Već krajem 1321. godine on pojačava svoje vojno prisustvo na granici ka banovini Hrvatskoj po Karlovom naređenju, kao što je uradio i ban Slavonije Ivan Babonić, jer je zategnutost odnosa unutar banovine Hrvatske jasno govorila da će doći do sukoba između bana i vlastele.
Oružani sukob je planuo tokom proleća 1322. godine i u odlučujućoj bici, nedaleko od Skradina u kome je stolovao Mladen II, vlastela je odnela jasnu pobedu i Mladen se povukao u utvrđeni Klis. Završnu reč u celoj priči imao je kralj Robert koji je došao u Knin i pozvao Mladena II da izađe pred njega. Kada se pojavio u Kninu bio je zarobljen i sproveden u tamnicu na severu kraljevine Mađarske, po Karlovom naređenju koji je potom za novog bana postavio Ivana Babonića, dotadašnjeg bana Slavonije. Istovremeno su Stefanove pljačkaške čete počele da upadaju u Zahumlje koje se tada de facto nalazilo u sklopu kraljevine Srbije, tako da se od te godine u Stefanovoj tituli javlja Hum.
Širenje države i samostalna vladavina
Posle sloma Mladena II, Stefan je nastavio da učvršćuje svoju vlast u Bosni u čemu mu je kao neka vrsta savladara pomagao mlađi brat knez Vladislav. Istovremeno se situacija u banovini Hrvatskoj nije smirivala, pošto su vlast preuzeli Nelipčići koje je 1323. godine probao da suzbije novi titularni ban Hrvatske Nikola Omodejev, ali bez uspeha. Međutim naredne godine se stvara široka koalicija Šubića i Frankopana, kojoj su se pridružili Zadar i ban Stefan, ali njihove trupe tokom leta 1324. godine bivaju potučene kod slapova Krke.
Iste godine Stefan, uz saglasnost Karla Roberta, preuzima kontrolu nad zapadnim oblastima Vladislava Nemanjića(1316 — 1324) koji je te godine poražen u sukobu sa Stefanom Dečanskim(1322 — 1331), posle čega se povukao u kraljevinu Mađarsku, prepustivši svoje istočne posede Stefanu. Neki ovo povezuju sa nekom vrstom miraza koji je Stefan dobio uz svoju treću suprugu sa kojom se oženio po Karlovom predlogu, ali je izvesnije da mu je kralj to prepustio iz drugih razloga, pošto se Stefanov treći brak realizovao tek 1335. godine.
Naredne godine, novi titularni ban Hrvatske Mikac Mihaljević kreće na Nelipčiće uz Stefanovu podršku, ali i pored toga što je postigao izvestan uspeh, Mikac se 1326. godine povlači neobavljena posla. Za to vreme Stefan preuzima kontrolu nad tzv. Donjim Krajima (prostor između Sane i Vrbasa), Glamočem, Livnom, Duvnom (Tropolje ili Završje), Imotskim i ušćem Cetine, dok je Robert preuzeo utvrđeni Omiš. U međuvremenu je izgladio nesuglasice koje je imao sa Dubrovačkom republikom, da bi iste godine u savezu sa njima slomio vlast Branivojevića, koji su se otcepili od kraljevine Srbije tokom borbi oko vlasti, posle Milutinove smrti, u Zahumlju i Krajini (Neretvanska oblast), koje je pripojio svojoj državi, tako da je od te godine držao pod kontrolom celokupno jadransko primorje od Cetine do Dubrovnika. Petar Toljenović je pokušao da mu se suprotstavi u Zahumlju, ali u toj borbi je poražen i zarobljen, posle čega je, prema pisanju Mavra Orbinija, po Stefanovom naređenju vezan za konja i tako survan u klisuru. Procenivši da je Stefan Dečanski zauzet na jugu kraljevine Srbije, on nastavlja da šalje svoje čete u Travuniju i Polimlje, ali ih mladi kralj Dušan(kralj 1331 — 1346, car 1346 — 1355) potiskuje 1329. godine i tom prilikom je i sam Stefan II jedva izvukao živu glavu, pošto mu je u borbi ubijen konj, ali mu je svog konja ustupio Vuk Vukoslavić(kome je 1322. godine poklonio neke posede), tako da se Stefan spasao bekstvom, dok je sam Vuk poginuo.
Najverovatnije je u vezi sa ovim napadima i Stefanova druga ženidba sa nepoznatom ćerkom jednog od bugarskih careva (u to doba su u Bugarskom carstvu bile borbe, tako da se ne može sa sigurnošću reći čija je zapravo ćerka bila), pošto je na taj način najverovatnije želeo da uz podršku saveza Bugarske i Vizantije proširi svoje posede u Primorju. Međutim, taj savez je propao na Velbuždu 1330. godine, a sa njim i Stefanove nade da se u tom trenutku dokopa Travunije.
Učvršćivanje vlasti
Oko 1335. godine Stefan se ženi po treći put i to po predlogu kralja Mađarske Karla Roberta koji mu je za ženu izabrao dalju rođaku svoje supruge Jelisavete i ćerku kujavskog kneza Kazimira III,Jelisavetom.
Tokom svoje posete kraljevini Mađarskoj, franjevački general Gerard 1339. godine po nalogu Karla Roberta odlazi u banovinu Bosnu, ne bi li utvrdio pravo stanje stvari na terenu. Stefan II ga sačekuje još na granici, lepo ga prima i uspeva da ga ubedi da se jeres u Bosni ne može isterati oružjem zbog blizine pravoslavne kraljevine Srbije, već da je za to neophodan trajan boravak i delovanje katoličkog sveštenstva. Gerard usvaja njegove procene i o tome početkom 1340. godine izveštava papu koji se takođe saglašava sa procenom, tako da se od 1340. do 1343. godine na prostoru banovine Bosne franjevci podižu veći broj svojih samostana i udaraju temelje svom prisustvu u tom delu Balkanskog poluostrva.
Slom Nelipćča i pad Zadra
Posle smrti Karla Roberta 1342. godine vlast preuzima maloletni Lajoš I u čije ime vlada njegova majka Jelisaveta. Ovu promenu Stefan odlučuje da iskoristi i da se potpuno odvoji od kraljevine Mađarske, tako da se već od 1343. godine u Veneciji nalaze njegovi predstavnici koji se dogovaraju o zajedničkoj akciji, pošto su Mlečani u stalnom sukobu sa Mađarima oko dalmatinskih gradova. Neka vrsta dogovora je stvorena, ali čvrst savez nije formiran, pošto to u tom trenutku nije u potpunosti odgovaralo Mletačkoj republici koja je bila zauzeta sukobom sa knezom Nelipcem.
Naredne godine Nelipac umire, a vlast nad njegovim posedima preuzima njegova udovica Vladislava u ime njihovog sina Ivana. Lajoš je želeo da iskoristi trenutak i poslao je odmah bana Nikolu Banića da ih primora na prihvatanje kraljeve volje, a da je dobro procenio situaciju najbolje govori činjenica da je bio dovoljan samo dolazak Nikole sa trupama pod utvrđeni Knin, da bi ona popustila. Međutim nakon Nikolinog povlačenja, ona posle obećanja podrške od strane Mlečana i drugih hrvatskih velikaša odbija da ispuni kraljeve zahteve i sukob se nastavlja. Lajoš I nije dva puta napravio istu grešku i sam je pokrenuo svoju vojsku ka jugu, a kao njegova prethodnica pod Knin su pristigli banovi Nikola i Stefan II sa oko 10.000 vojnika. Ovoga puta načinjen je dogovor da Nelipčići predaju odmah Unac, Počitelj, Srb i Stolec, a da Knin i Breč zadrže pod kontrolom dok im se ne predaju Cetina i Klis, a jedan od potpisnika i garanata ovog sporazuma bio je i Stefan II sa dvanaest svojih vitezova. Kralj je stigao sredinom 1345. godine sa oko 30.000 vojnika, potvrdio ugovor, sproveo ga u delo i krajem godine se povukao nazad, iako se očekivalo da se akcija neće zaustaviti na Nelipčićima, već da će i Mlečani biti proterani iz Dalmacije, ali se to nije dogodilo.
Pojava Lajoša I na Jadranu dovela je do toga da Zadar, koji su 1202. godine krstaši IV krstaškog pohoda zauzeli za Mlečane, prizna vrhovnu vlast kralja Mađarske. Mletačka republika je odmah odreagovala i sa vojskom je opsela grad, ali ni Lajoš nije sedeo skrštenih ruku, već je naredio banovima Nikoli i Stefanu da sa svojih 10.000 trupa probiju opsadu. Umesto borbe, banovi su otpočeli pregovore i posle nekakvog dogovora su se povukli, što su Zadrani smatrali Stefanovom izdajom, iako se on Lajošu opravdao da su Mlečani bili suviše jaki da bi njih dvojica sami mogli da probiju opsadu.
Dušan Silni
Bio je sin kralja Stefana Dečanskog i otac cara Uroša Nejakog, poslednjeg vladara iz dinastije Nemanjića. Dušan je sa vlasti zbacio svog oca Stefana Dečanskog, uz pomoć vlastele nezadovoljne politikom Stefana Dečanskog prema Bugarskoj i Vizantiji, nakon bitke kod Velbužda protiv Bugara. Dušan je značajno proširio granice srpske države prema jugu, iskoristivši unutrašnje nemire u Vizantiji. Ratovao je i sa ugarskom kraljem Karlom Robertom. Po osvajanju velikih vizantijskih teritorija Stefan Dušan se 1345. proglasio za cara Srba, Grka (tj. Romeja) i Bugara, a srpsku crkvu je sa ranga arhiepiskopije uzdigao na rang patrijaršije što će biti priznato tek nekoliko desetljeća potom.
1346. godine je samovoljno prisvojio titulu cara, a svojega dvorjanina je proglasio patrijarhom, da bi mu on stavio carsku krunu na glavu. Na srpsku patrijaršiju, stvorenu mimo volje Carigrada, vaseljenski patrijarh Kalikst je bacio anatemu, što je u narodu učinilo mučan utisak. Narod je ovo prokletstvo dovodio u vezu s onim nesrećama, koje posle smrti patrijarhove (1354) i Dušanove (1355) počeše da snalaze srpski narod.
Poznat je i po donošenju Dušanovog zakonika, najznačajnijeg srpskog srednjovekovnog pravnog akta. Završio je manastir Dečane, zadužbinu svoga oca, a njegova najznačajnija zadužbina bio je manastir Svetih Arhanđela kod Prizrena, gde se nalazio i njegov grob.
Dušan Silni je zadavio Stefana Dečanskog, svoga oca. Zbog oceubistva, Stefan Dušan je jedini vladar iz dinastije Nemanjića koji nije bio proglašen za sveca posle smrti, ali se prikazuje na freskama i njegov kult se vekovima gaji u Srpskoj pravoslavnoj crkvi.]] Velika osvajanja Dušanu Silnom nisu dozvoljavala da pređe preko toga što Bosna već dve decenije drži okupirano Zahumlje, tako da je stalno insistirao kod bana Stefana da mu taj prostor vrati. Ban Bosne, sa druge strane, je odbijao bilo kakve razgovore, računajući na Dušanovu zauzetost na jugu, tako da je prvo otpočeo sa građenjem utvrde na ušću Neretve, ignorišući careve pritužbe, da bi potom 1349. godine njegove pljačkaške čete opustošile Konavle i Travuniju sa Trebinjem i Gackom, stigavši do Boka kotorske.
Preko ove drskosti Dušan nije mogao da pređe i 1350. godine pokreće svoju vojsku na banovinu Bosnu. Stefanu je već u početku bilo jasno da se on i njegove snage ne mogu nositi u otvorenoj borbi sa Dušanovim snagama koje su osvojile ogromne delove Vizantijskog carstva, tako da se on odlučio za jednu drugu vrstu taktike, koju je pre njega koristio Stefan Vojislav (oko 1036 — 1050) u bici kod Bara, odnosno Živojin Mišić u Kolubarskoj bici. Njegov plan je bio da se povlači pred Dušanom i da ga na teškom i nepristupačnom terenu izmori stalnim napadima i slomi iznenadnim protivudarom. Međutim Dušan je bio vojskovođa, ali i političar, tako da je sa napredovanjem kroz Bosnu na svoju stranu privlačio i lokalnu vlastelu, pa je Stefan uskoro ostao bez podrške i trupa, a njegova prestonica, Bobovac, našla se pod pasivnom opsadom, pošto Dušan nije uspeo da ga zauzme na juriš. Dušan je deo vojske ostavio da blokira grad, deo je poslao ka Cetini i Krki, a sam se sa preostalim delom trupa uputio u Hum, nadajući se da će Stefan II ponuditi pregovore. Međutim u trenutku dok su njegove trupe kontrolisale veći deo banovine Bosne, vizantijske snage su udarile na južne granice Srpskog carstva, tako da je on odmah povukao svoje snage i krenuo ka jugu, tako da je Stefan i pored očigledno bezizlazne situacije i praktično izgubljenog rata uspeo da sačuva svoju državu.
Dušan je posle ovoga pokušao da ženidbom svog sina Uroša (1355 — 1371) sa Stefanovom ćerkom Jelisavetom, kasnijom suprugom Lajoša I, povrati Zahumlje kao njen miraz, ali je ban odbio ovu ponudu.
Posljedne godine
Poslednje godine svoje vladavine Stefan II proveo je u miru, izuzev manjih raspravi sa Dubrovačkom i Mletačkom republikom oko opljačkanih karavana po Bosni. Svoje dve ćerke je uspeo dobro da uda, postavši tako tast celjskog grofa, a u junu 1353. godine i kralja Mađarske i svog de facto suverena Lajoša I. Međutim već tada je bio teško bolestan i umro je u septembru iste godine, a vlast je predao svom bratancu Tvrtku odnosno svom bratu i savladaru knezu Vladislavu kao regentu. Ne zna se gde je tačno sahranjen, ali se smatra da je najverovatnije za svoje grobno mesto izabrao crkvu u sklopu franjevačkog samostana u Miloševu.
Tekst povelje bana Stjepana II Kotromanića Dubrovčanima
"Utvrdi zakon ki je prvo bio medju Bosnom i Dubrovnikom, da zna vsaki clovjek, koji je zakon bil: Ako ima Dubrovcanin koju pravdu na Bosnjaninu - da ga pozove pred gospodina bana ili pred njegova vladaoca - roka da mu ne bude odgovoriti. Ako Bosnjanin zapsi da nije duzan - da mu na-rece priseci samosestu, koje ljubo postavi banj rod. A kto Dubrovcanin ubije ali posjece u Bosni ili Bosnjanin Dubrovcanina - ta pravda da je pred gospodinom banom, a osud da grede banu na njih. Ako bude svadja Bosnjanina z Dubrovcaninom u Dubrovnici - da sudi knez dubrovacki i sudje a globa opcini. Ako Bosnjanin bude duzan, a pobjegne iz Bosne z dugom - da mu nije vjere ni ruke od gospodina bana! Ako Bosnjanin izme dobitak dubrovacki na vjeru, i knjiga bude u Dubrovnici, ako knez i sudje poslju da je knjiga prava da je vjerovana, da plati Dubrovcaninu i bez prestavstine! Ako rat bude, casa Bog uslisi, medju Bosnom i Dubrovnikom, da gospodin ban da rok Dubrovcaninom sest mjeseci, da podju u Dubrovnik slobodno - na to im je vjera gospodina bana Stjepana! A Dubrovcane da zivu u Humskom zemljom u njih zakonu - u prvom...
Stjepan Kotromanosc 15. Avgusta 1332. godina"
Brak i potomstvo
Ban Stjepan II se ženio tri puta. Za njegov prvi brak s ortenburškom groficom Elizabetom, bio je potreban otpust od pape zbog bliskog srodstva. S Elizabetom Stjepan je imao dva sina koja su živjela kratko.
Crivac
Crivac je naselje u općini Muć, u Splitsko-dalmatinskoj županiji.
Stjepan II Kotromanić
Brak i potomstvo
Stjepanova druga supruga po redu bila je kćerka nekog bugarskog cara. Koju je oženio 1329. Nije zabilježeno ni ime carevne-banice, ni ime cara.Mguće je da je u braku s bugarskom princezom imao kćerku Mariju
Crivac
Zemljopis
Naselje se nalazi sjevero-zapadno od Bračevića i jugozapadno od mjesta Pribude.
Stjepan II Kotromanić
Brak i potomstvo
Preko Elizabete Stjepan danas nema potomke, ali preko Katarine ima, i to na prijestoljima svih današnjih evropskih monarhija.
Crivac
Zemljopis
Zaseoci su Dolac Crivački i Vrba.
Ime
Ime Crivac dolazi od ikavskog oblika imenice crijevac, roda biljaka iz porodice karanfila (klinčića), latinskog naziva Stellaria. Moguće je i da se u crijevastu izgledu zaravni na kojoj je ovo naselje krije odgovor o porijeklu imena naselja. Naziv Crivac javlja se u austrijskom zemljišniku iz 1835. godine.
Vizna politika Evropske unije
Evropska unija ima jedinstvenu viznu politiku koja predstavlja deo Šengenskog ugovora. Kao članica Evropske unije izuzetak predstavlja Irska koja nije deo Šengenskog prostora (sprovodi samo određene mere koje se tiču političke i pravne saradnje) pa time ima sopstvenu viznu politiku u odnosu na zemlje van Evropske unije. Bugarska, Kipar i Rumunija jos uvek nisu deo Šengensko prostora ali, u fazi priprema da postanu deo istog, već sprovode imigracionu politiku koja je u skladu sa Šengenskim ugovorom.
Vizna politika zemalja koje su deo Šengena
thumb|400px|desno|Vizna politika EU {{legend|#0000ff|Članice Evropske Unije}}{{legend|#7f7fff|Specijalne odredbe o oslobađanju od viznig režima ([[Schengenski sporazum|Šengenski ugovor, EEA i drugo)}}{{legend|#ff0000|Negativna lista zemalja- potrebna viza za ulazak na teritoriju Šengena}}{{legend|#7f4000|Potrebna viza za ulazak na teritoriju Šengena kao i tranzit preko njega}}{{legend|#00ff00|Pozitivna lista zemalja- ulazak i boravak na teritoriji Šengena (najduže 3 meseca) bez vize }} {{legend|gray|Vizni status nepoznat}}]]
Državljani zemalja članica Evropske unije, EEA i Švajcarske su izuzeti odredaba oba anexa Saveta Evrope koji se tiču vizne politike pa time imaju pravo na neograničen pristup i boravak u Šengenskom prostoru.
Od 2001. godine došlo je do nekoliko promena Ekvador 2003. i Bolivija 2006. godine su prebačeni sa pozitivne liste na negativnu viznu listu, dok su 2006. Antigva i Barbuda, Bahami, Barbados, Mauricijus, Sveti Kristofer i Nevis i Sejšeli, 2009. Makedonija, Srbija i Crna Gora, a 2010. Bosna i Hercegovina i Albanija prebačeni sa negativne na pozitivnu viznu listu.
Fosforibozilantranilatna izomeraza
Fosforibozilantranilatna izomeraza (, PRA izomeraza, PRAI, IGPS:PRAI (indol-3-glicerol-fosfat sintetaza/N-5'-fosforibozilantranilat izomeraza kompleks), N-(5-fosfo-beta-D-ribozil)antranilat ketol-izomeraza) je enzim sa sistematskim imenom N-(5-fosfo-beta-D-ribozil)antranilat aldoza-ketoza-izomeraza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Vizna politika Evropske unije
Putovanje u EU bez vize
Visum
548 Kressida
548 Kressida je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,281 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 11,26 a geometrijski albedo 0,056.
(R)-6-hidroksinikotin oksidaza
(R)-6-hidroksinikotin oksidaza (, D-6-hidroksinikotinska oksidaza, 6-hidroksi-D-nikotinska oksidaza) je enzim sa sistematskim imenom (R)-6-hidroksinikotin:kiseonik oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim je flavoprotein (FAD).
Сарајевски трамвај
Сарајевски трамвај, један од најстаријих европских, састоји се од једне линије. Она је дужине 10,7 километара, и спаја центар града - Башчаршију са предграђем Илиџом. Власник сарајевског трамваја је ЈКП ГРАС, који такође води и градске аутобуске и тролејбуске линије.
Историја
Сарајево је први град у Европи који је имао целодневну трамвај ску линију. Линија је отворена за Нову 1885. годину, као пробна линија, тада будући трамвај у Бечу. Трамваје су тада покретали коњи. Прво је постављена пруга уског колосека, а тек 1960 су постављене шире пруге.
Cerion
Cerion je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Višnjan, Istarska županija.
Сарајевски трамвај
Историја
Током опсаде Сарајево деведесетих, бројна возила су оштећена.
Lynbrook, New York
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 19.427, što je 484 (-2,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Сарајевски трамвај
Возни парк
Углавном су се користили чешки трамваји Татра К2, који су испоручени између 1970их и почетка 1980их. Касније су овим трамвајима придружена још модернија возила. Године 2008. Амстердам је донирао 16 старих трамваја граду Сарајеву.
Cerion
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 46 stanovnika te 16 obiteljskih kućanstava.
Cere (Sveta Nedelja)
Cere je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Sveta Nedelja, Istarska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 32 stanovnika te 15 obiteljskih kućanstava.
Contre (Soma)
Kontr je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Soma koja pripada prefekturi Amjen.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 91 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 9 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 9,75 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 66 metara (maksimalnoj 178 m, a minimalnoj 61 m).
Cavallino, Lecce
Cavallino je naselje u Italiji u provinciji Lecce, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 7959 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 38 m.
Madonna del Zucco, Pordenone
Madonna del Zucco je naselje u Italiji u provinciji Pordenone, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
Sudan Crno B
Sudan Crno B je organsko jedinjenje, koje sadrži 29 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 456,541 Da.
Smallwood, New York
Smolvud je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 580, što je 14 (2,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
JWH-015
JWH-015 je jedinjenje iz naftoilindolne familije koje deluje kao selektivni kanabinoidni agonist. Njegov afinitet za CB2 receptor je 13,8 nM, dok je njegov afinitet za CB1 383 nM, tako da se skoro 28 puta jače vezuje za CB2 nego CB1. JWH-015 manifestuje slabu CB1 aktivnost, i nije selektivan u istoj meri kao JWH-133. On ima imunomodulatorno dejstvo, i CB2 agonisti potencijalno mogu da budu korisni u tretmanu bola i inflamacije.
Fowlerton, Texas
Fowlerton je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 55 stanovnika.
Lech Kaczyński
Lech Kaczyński (18.9. 1949. - 10.4. 2010) je poljski političar, poznat kao osnivač i vođa desničarske stranke Pravo i pravda (PiS) te gradonačelnik Varšave.
Kao dijete je zajedno sa svojim bratom-blizancem Jaroslawom stekao veliku popularnost kao filmski glumac. Kasnije se pridružio pokretu Solidarnost i bio blizak suradnik Lecha Walese.
Stranku PiS je osnovao zajedno s bratom, a godine 2002. je izabran za gradonačelnika Varšave. Poznat je po konzervativnim društvenim stavovima, pogotovo kada su u pitanju prava homoseksualaca. Kao gradonačelnik je dva puta zabranio paradu homoseksualaca, što je dovelo do uličnih sukoba između zagovornika i protivnika pokreta za prava homoseksualaca.
Godine 2005. je kandidiran za predsjednika Poljske. 9.10. je u prvom krugu izbora dobio oko 33 % glasova te se tako izborio za drugi krug u kome je 23.10. pobijedio Donalda Tuska.
Godine 2006. njegov brat Jaroslaw je postao poljski premijer, te je tako Poljska postala jedina država na svijetu u kojoj su funkciju šefa države i šefa vlade činili braća blizanci.
10.4. 2010. se avion s Lechom Kaczynskim, njegovom suprugom i vodećim poljskim funkcionarima srušio kraj Smolenska u Rusiji. Prema izjavama lokalnih vlasti u padu nije bilo preživjelih.
(Acetil-KoA karboksilaza)-fosfataza
(Acetil-KoA karboksilaza)-fosfataza (, (acetyl-CoA carboxylase)-phosphatase) je enzim sa sistematskim imenom (acetil-KoA:karbon-dioksid ligaza (formira ADP))-fosfat fosfohidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim simultano defosforiliše i aktivira EC 6.4.1.2, acetil-KoA karboksilazu.
Martinsville, Ohio
Martinsvil je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Schleiz
Šlajc je grad u njemačkoj saveznoj državi Tiringija. Jedno je od 76 opštinskih središta okruga Zale-Orla. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 8.824 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 16075098.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Zale-Orla Šlajc se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Zale-Orla. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 432 metra. Površina opštine iznosi 83,0 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 8.824 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 106 stanovnika/km².
thumb|left|upright|Fontana thumb|left|upright|Bivša kovačnica thumb|left|Spomen ploča ja Johana Fridriha Betgera
Sudan I
Sudan I je organsko jedinjenje, koje sadrži 16 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 248,279 Da.
Crno bijeli svijet (singl)
"Crno bijeli svijet" je treća singl ploča hrvatske rock grupe Prljavo kazalište, koja je kao prethodnica istoimenog albuma objavljena 1980. godine u izdanju Suzyja. Materijal je isproducirao Ivan Piko Stančić.
Strana B
Ove dvije pjesme predstavljaju najznačajiji dio albuma Crno-bijeli svijet (1980.), a ujedno spadaju i u najveće hitove Prljavog kazališta.
Crklada
Crklada je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Vižinada, Istarska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 106 stanovnika te 29 obiteljskih kućanstava.
547 Praxedis
547 Praxedis je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 69,68 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 2,771 astronomskih jedinica (AJ).
Asteroid je otkriven 14. oktobra 1904. godine.
Piciacio, Padova
Piciacio je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 37 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 32 m.
Corbenay
Korbne je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Gornja Saona koja pripada prefekturi Lir.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1392 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 88 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 17,97 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 273 metara (maksimalnoj 331 m, a minimalnoj 246 m).
Sissi (film)
Sissi je austrijski historijsko-biografski film snimljen 1955. u režiji Ernsta Marischke. Naslovna protagonistica, čiji lik tumači Romy Schneider, je austrijska carica Elizabeta, poznata pod nadimkom "Sissi". Radnja prikazuje kako kao mlada bavarska princeza upoznaje svog budućeg muža, austrijskog prijestonalsjednika i budućeg cara Franju Josipa (čiji lik tumači Karlheinz Böhm). Sissi je snimljena u boji, na autentičnim lokacijama i sa relativno visokim budžetom. Film je doživio ogroman uspjeh, vidjelo ga je 25 milijuna gledatelja u njemačkim i austrijskim kinima i od mlade Schneider učinio veliku zvijezdu. Vjeruje se da je razlog tome nostalgični prikaz Habsburške Monarhije kao svijeta neopterećenog ideološkim sukobima 20. vijeka i hladnoratovskom tjeskobom, kao i to da su autori namjerno "zasladili" historijske činjenice učinivši brak Elizabete i Franje Josipa nalik na bajku o Pepeljugi. Iako se i sama Schneider od filma kasnije nastojala ograditi, njegov uspjeh je potakao snimanje još dva nastavka - Sissi – Die junge Kaiserin i Sissi – Schicksalsjahre einer Kaiserin koji čine tzv. "Sissi" trilogiju, a koja se smatra jednim od najgledanijih i najpopularnijih filmova ikada snimljenih na njemačkom jeziku.
Televizori (pjesma)
Iako su na omotnici singla promovirali punk, zvuk ploče u mnogome podsjeća na tradicionalni rock.
Ploču je odsvirala početna, osnivačka postava Prljavog kazališta, u sljedećem sastavu:
Strana B
Pjesma "Televizori" je po kvaliteti jedan od najznačajnijih uradaka Prljavog kazališta, ali je ubrzo nakon objavljivanja pala u zaborav. Razloge tome treba tražiti u tome što je grupa nakon objavljivanja ovog singla prešla iz Jugotona u Suzy, te ova pjesma nije uvrštena na njihov prvi album.
Pjesma je ponovno objavljena 1989. godine na kasetnoj verziji uživo albuma Sve je lako kad si mlad - live (na D strani, na kojoj se nalaze studijski bonusi iz perioda kada je pjevač grupe bio Davorin Bogović) i 2001. godine na kompilaciji Sve je lako kad si mlad '77-'99 (na prvom od četiri CD-a).
Galaktoza-6-fosfatna izomeraza
Galaktoza-6-fosfatna izomeraza (, Galactose-6-phosphate isomerase) je enzim sa sistematskim imenom D-galaktoza-6-fosfat aldoza-ketoza-izomeraza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim učestvuje u tagatoza 6-fosfatnom putu laktoznog katabolizama kod bakterija.
Franklin, Texas
Franklin je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.564 stanovnika.
Kompajler
Kompilator ili programski prevodilac (fonetski: kompajler) je računarski program (ili niz programa) koji transformiše kod jednog programskog jezika u drugi programski jezik. Kod koji se prevodi obično se zove izvorni kod, a kod dobijen transformacijom mašinski kod.
Schleusingen
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Hildburghauzen Šlojzingen se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Hildburghauzen. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 372 metra. Površina opštine iznosi 36,8 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 5.481 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 149 stanovnika/km².
Kompajler
desno|mini|350px|Dijagram operacija tipičnog višejezičnog, višeciljnog kompajlera.
Najčešći razlog za prevođenje izvornog koda jeste pravljenje izvršnog programa. Ime kompajler se koristi za programe koji prevode izvorni kod sa višeg programskog jezika na jezik nižeg nivoa (npr. asemblerski jezik, mašinski jezik). Program koji prevodi sa nižeg na viši programski jezik je dekompilator. Program koji prevodi sa jednog višeg programskog jezika na drugi se obično zove prevodilac jezika, prevodilac izvora u izvor, ili konvertor jezika. Preinačilac jezika je obično program koji prevodi formu izraza bez promene jezika.
Prevođenje programa često se sastoji iz više faza. To mogu da budu neki od sledećih procesa: leksička analiza, preprocesiranje, parsiranje, semantička analiza, generisanje koda i optimizacija koda.
Proces kompilacije se obično obično odvija kroz dve glavne etape:
U etapi analize, izvorni program se prevodi u određenu posrednu reprezentaciju, koja je pogodna za dalje manipulisanje. U etapi sinteze se iz posredne reprezentacije dobija objektni kod.
Sa svoje strane, etapa analize se deli u tri faze:
Istorija
Za starije generacije računara, softver je godinama pisan asemblerskim jezikom. Viši programski jezici nisu pronađeni sve dok prednosti mogućnosti ponovnog korišćenja softvera na raznim vrstama CPU nisu postale značajno veće od cene pisanja kompilatora. Veoma ograničen kapacitet memorija starijih računara je takođe stvarao puno tehničkih problema pri implementaciji kompilatora.
Prvi viši programski jezik (Plankalkül) je predlozen od strane Konrada Zusa,1943. Krajem 50-ih godina prošlog veka, predloženi su mašinski nezavisni programski jezici. Prema tom predlogu, razvijeno je nekoliko eksperimentalnih kompilatora. Grejs Hoper je 1952. napisala prvi kompilator za A-0 programski jezik. Fortranov tim koji je vodio Džon Bekus iz IBM-a je generalno akreditovan sa predstavljanjem prvog kompletnog kompilatora 1957. godine. Kobol je bio rani jezik koji je kompiliran na višestrukim arhitekturama 1960. godine.
U mnogim aplikacionim domenima, ideja korišćenja viših programskih jezika je brzo prihvaćena. Zbog širenja funkcionalnosti praćenih novijim programskim jezicima i povećavanja kompleksnosti računarskih arhitektura, kompilatori su postajali sve složeniji.
Stariji računari su pisani asemblerskim jezikom. Prvi samo-domaći kompilator – sposoban da kompilira sopstveni kod u viši programski jezik- kreirali su Hart i Levin za Lisp na MIT-u 1962. godine. Još od 1970ih, implementacija kompilatora u jeziku kojeg kompilira je postala uobicajena praksa, iako su Paskal i C bili popularni izbori za implementaciju jezika. Pravljenje samo-domaćeg kompilatora je problem butstrapovanja – prvi takav kompilator za jezik mora biti kompiliran ili kompajlerom pisanim različitim jezikom ili (kao u Hart i Levinovom kompajleru za Lisp) ili pokretanjem kompilatora u interpreteru.
Kompilator u obrazovanju
Konstrukcija kompilatora i optimizacija kompilatora se uči na univerzitetima kao deo nastavnog plana računarske nauke. Takvi kursevi su obično dopunjeni implementacijom kompilatora za obrazovni programski jezik. Dobro dokumentovan primer je PL/0 kompilator Niklaus Virta, koji je Virt koristio da bi podučavao konstrukciji kompilatora u 1970im. Uprkos svojoj jednostavnosti, PL/0 kompilator je imao nekoliko koncepata:
Izlaz kompilatora
Jedan metod za klasifikaciju kompilatora je preko platforme na kojoj se izvršava generisani kod koji oni proizvode. Poznata je kao ciljna platforma.
Prirodni ili domaći kompilator je onaj čiji je izlaz namenjen da se direktno pokreće na istom tipu računara i operativnog sistema na kojima se pokreće i kompilatora. Izlaz ukrštenog kompilatora je dizajniran da se pokreće na drugačijoj platformi. Ukršteni kompilatori se često koriste kada se razvija softver za ukopane sisteme koji nisu planirani za podršku softverskog razvojnog okruženja.
Izlaz kompilatora koji proizvodi kod za virtualnu mašinu (VM) može ili ne može biti izvršavan na istoj platformi kao kompilator koji ga je proizveo. Zato takvi kompilatori često nisu klasifikovani kao prirodni ili ukršteni kompilatori.
Kompilirani nasuprot interpretiranih jezika
Viši programski jezici su, pogodnosti radi, podeljeni na kompilirane jezike i interpretirane jezike. Ipak, retko postoji nešto u vezi jezika što zahteva da bude isključivo kompiliran ili isključivo interpretiran. Kategorizacija često odražava najpopularnije ili najrasprostranjenije implementacije jezika – npr. BEJZIK je interpretiran jezik i C je kompilirani, uprkos postojanju BEJZIK kompilatora i C interpretera.
Svi programski jezici mogu da se posmatraju kao interpretirani. Izvršavanje mašinskog koda bio bi samo specijalan slučaj interpretacije koju izvodi hardver centralne procesorske jedinice. Moderni trendovi kao što su pravovremena kompilacija i interpretacija bajtkoda takođe narušavaju tradicionalnu kategorizaciju.
Kompilacija hardvera
Izlazi nekih kompajlera mogu koristiti hardver na veoma niskom nivou. Npr. Nizovi prolaza programibilnih polja (NPPP) ili struktruralno Aplikativno specifično integrativno kolo (ASIK). Za takve kompilatore se kaže da su kompilatori hardvera ili alati sinteze jer programi koje oni kompiliraju efikasno kontrolišu finalnu konfiguraciju hardvera i način njihovog delovanja; izlaz kompilacije nisu instrukcije koje su izvršene u sekvenci – samo veza tranzistora ili lookup tabele. Na primer, XST je Xilinx Synthesis Tool koji se koristi za konfigurisanje FGPA. Slični alati su dostupni iz Altera-e, Synplicity-ja, Synopsys-a i drugih prodavaca.
Dizajn kompilatora
Pristup za dizajniranje kompilatora je uzrokovan kompleksnošću potrebnog procesiranja, iskustvom osobe(a) koje ga dizajniraju i resursima koji su na raspolaganju (npr. ljudi i alat).
Kompilator za relativno jednostavan jezik koji je napisala jedna osoba, može biti jedno parče softvera. Kada je izvorni jezik veliki i složen i kada je zahtevan visoko-kvalitetan izlaz, dizajn može biti podeljen u broj relativno nezavisnih faza ili prolaza. Imati odvojene faze znači da razvoj može biti podeljen na male delove i dat različitim ljudima. Tada je takođe puno lakše zameniti jednu fazu poboljšanom ili ubaciti nove faze kasnije (npr. dodatne optimizacije).
Ideja o podeli procesa kompilacije na faze (ili prolaze) je pobedila zahvaljujući Projektu produkcije kvaliteta kompilatora na univerzitetu Karnegi Melon. Ovaj projekat je uveo termine front end, middle end (danas retko korišćen) i back end.
Middle end je obično dizajniran da izvede optimizaciju na formi različitoj od izvornog ili mašinskog koda. Ova nezavisnost izvornog (mašinskog) koda ima za cilj da omogući da generičke optimizacije budu podeljene između verzija kompilatora podržavajući razne jezike i ciljne procesore.
Back end uzima izlaz iz sredine. Može da izvodi više analiza, transformacija i optimizacija koje su za neki poseban računar. Potom, generiše kod za poseban procesor i OS.
Ovaj front-end/middle/back-end pristup daje mogućnost kombinovanja front end-ova za različite jezike sa back end-ovima za različite centralne procesorske jedinice. Praktični primeri ovog pristupa su GNU kompajler kolekcija, LLVM i Amsterdam kompilator alat koji imaju višestruke front end-ove, podeljene analize i višestruke back end-ove.
Jednoprolazni nasuprot višeprolaznog kompilatora
Klasifikacija kompilatora prema broju prolaza ima svoju pozadinu u ograničenju hardverskih resursa računara. Kompilacija uključuje puno posla i stariji računari nisu imali dovoljno memorije da bi sadržali program koji bi radio sav pomenuti posao. Zato su kompilatori bili podeljeni na manje programe od kojih je svaki imao prolaz preko izvora (ili neke njegove reprezentacije) izvodeći neke od zahtevanih analiza i translacija.
Sposobnost kompilacije u jednom prolazu je često viđena kao prednost jer pojednostavljuje posao pisanja kompilatora i jednoprolazni kompilatori su generalno brži od višeprolaznih kompilatora. Mnogi jezici su dizajnirani tako da mogu biti kompilirani u jednom prolazu (npr. Paskal).
U nekim slučajevima dizajniranje osobine jezika može zahtevati da kompilator izvede više od jednog prolaza preko izvora. Npr. uzimajući u obzir pojavljivanje deklaracije u 20. liniji izvora što utiče na pomeranje pojavljivanja iskaza u liniji 10. U ovom slučaju, prvi prolaz treba da sakupi informacije o pojavljivanjima deklaracija posle iskaza na koje utiču sa pomeranjem događaja za vreme sledećeg prolaza.
Nedostatak kompilacije u jednom prolazu je što ona ne može da omogući mnoge od dobrih optimizacija potrebnih za generisanje visoko – kvalitetnog koda. Može biti teško da se prebroji koliko tačno faza optimizirajući kompilator pravi. Npr. različite faze optimizacije mogu analizirati jedan izraz više puta ali samo jednom neki drugi izraz.
Podela kompilatora na manje programe je tehnika koju koriste istraživači zainteresovani za stvaranje korektnih kompilatora. Dokazivanje korektnosti grupe malih programa često zahteva manje napora nego dokazivanje korektnosti jednog većeg, ekvivalentnog programa.
Dok tipični višeprolazni kompilator izbacuje mašinski kod iz svog poslednjeg prolaza, postoji nekoliko drugih tipova:
Front end
Front end analizira izvorni kod da bi napravio unutrašnju reprezentaciju programa koja se zove intermedijalna reprezentacija ili IR. On takođe uređuje tabelu simbola, strukturu podataka koja mapira svaki simbol u izvornom kodu u povezane informacije kao što su lokacija, tip i cilj. Ovo je urađeno u nekoliko faza u koje se uključuju neke od sledećih:
Back end
Izraz back end se ponekad meša sa generatorom koda zbog preklopljene funkcionalnosti generisanja asemblerskog koda. Neke literature koriste middle end da bi razlikovale faze generičke analize i optimizacije u back end-u od mašinski zavisnih generatora koda. Glavne faze back end-a uključuju sledeće:
Trasacco, L'Aquila
Trasacco je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 6144 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 688 m.
Kompajler
Back end
Kompilatorska analiza je preduslov za bilo koju kompilatorsku optimizaciju i oni su tesno povezani. Npr. zavisna analiza je ključna za transformaciju petlje.