cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1-Alkil-2-acetilglicerofosfoholinska estaraza
1-alkil-2-acetilglicerofosfoholinska estaraza (, 1-alkil-2-acetil-sn-glicero-3-fosfoholinska acetilhidrolaza, alkilacetil-GPC:acetilhidrolaza) je enzim sa sistematskim imenom 1-alkil-2-acetil-sn-glicero-3-fosfoholin acetohidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Gazi Husrev-begova medresa
thumb|200px|Ulaz u medresu Gazi Husrev-begova medresa je najstarija odgojno-obrazovna institucija u Bosni i Hercegovini i jedna od rijetkih u svijetu koja u kontinuitetu radi nepunih 470 godina. Osnovana je 26. redžeba 943. godine po Hidžri (8. januara 1537. godine po gregorijanskom kalendaru). Njen osnivač je unuk turskog sultana Bajazida II, najznamenitiji namjesnik i dobrotvor Bosne Gazi Husrev-beg, čija vakufnama čini trajnu organizacijsku i programsku osnovu rada ove škole. Poznata je pod imenom Kuršumli medresa po olovnim kupolama koje je prekrivaju (Kuršumlija). Prvobitno ime je nosila po imenu Gazi Husrev-begove majke, turske princeze iz Seldžučkog sultanata, u čiju slavu je i sagrađena, Seldžuklija. Zahvaljujući vakifovoj mudroj i dalekovidoj oporuci iz navedene Vakufname da se u školi, pored duhovnih i tradicionalnih znanosti, izučava "i drugo što bude potrebno s obzirom na običaj i mjesto", Gazi Husrev-begova medresa je cijelo vrijeme svoga postojnja bila u punom znanstveno-pedagoškom dosluhu s prilikama i vremenom u kojem je djelovala. Gazi Husrev-begovu medresu završilo je više hiljada bošnjačkih alima, imama, hatiba, mualima, muftija, hafiza, ali i renomiranih filozofa, umjetnika i znanstvenika.
Der Farmer aus Texas
Der Farmer aus Texas je njemački crno-bijeli nijema filmska komedija snimljena 1925. u režiji Joea Maya. Temelji se na drami Kolportage Georga Kaisera. Radnja prikazuje komične posljedice zamjene djece - sina bogatog njemačkog aristokrata i sina siromašne udovice - odnosno njihovo odrastanje u porodicama i okolini koja potpuno odudara od njihove prirode i karaktera. Film, za koji je scenografiju izradio poznati Paul Leni, završio je kao jedan od najvećih komercijalnih promašaja i doveo do financijske krize u vodećem njemačkom studiju Universum Film AG.
Gazi Husrev-begova medresa
Gazi Husrev-begova medresa danas djeluje kao srednja škola. Školovanje traje četiri godine. Nastava se izvodi na bosanskom jeziku po Nastavnom planu i programu koji donosi Rijaset Islamske zajednice Bosne i Hercegovine, a odobrava Ministarstvo obrazovanja i nauke Kantona Sarajevo. Svršenici Gazi Husrev-begove medrese mogu nastaviti školovanje na bilo kojem fakultetu u Bosni i Hercegovini i na mnogim fakultetima u inostranstvu, posebno u islamkom svijetu.
Medresa je škola internatskog tipa i, u pravilu, svi redovni učenici stanuju u internatu, to njezinim učenicima i učenicama, pored redovne nastave, omogućava raznovrsne vannastavne aktivnosti kroz različite sekcije, klubove i kružoke. Posebno su se na tom planu afirmirali horska sekcija, koja ima desetak snimljenih audio i video kaseta ilahija i kasida, te list Zemzem koji kontinuirano izlazi od 1968. godine. Gazi Husrev-begova medresa djeluje kao jedinstvena škola sa muškim i ženskim odjeljenjima.
Jevstatije I
Jevstatije I je bio episkop srpski, odnosno poglavar Srpske pravoslavne crkve u 13. vijeku. Rođen je u Budimljanskoj župi, kao mladić se zamonašio, prešao u Hilandar, a potom postao igumanom. Kao iguman je izabran za episkopa zetskog, a potom za episkopa srpskog. Umro je 4. januara 1286.
Srpska pravoslavna crkva slavi njegov dan 4. januara po crkvenom, a 17. januara po gregorijanskom kalendaru.
Mountain View, Colorado
Mauntin Vju je grad u američkoj saveznoj državi Kolorado.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 507, što je 62 (-10,9 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Troilizam
Troilizam ili, rjeđe, trijalizam je naziv za sklonost promatranju svog romantičnog partnera ili partnerica kako se upušta u seksualne odnose s trećom osobom. Najčešći primjer troilizma je muškarac koji uživa promatrajući vlastitu ženu u spolnom odnosu s drugim muškarcem. Takve su sklonosti preduvjet za sklonost swingerskom životnom stilu.
Troilizam valja razlikovati od ménage à trois koji opisuje trajnu životnu zajednicu između tri seksualna partnera/ice.
283
Godina 283. (CCLXXXIII) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Kara i Karina (ili, rjeđe, godina 1036. Ab urbe condita). Oznaka 283. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Benkovo
Benkovo je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Grada Pregrade, Krapinsko-zagorska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 359 stanovnika te 98 obiteljskih kućanstava.
Karin (car)
Marko Aurelije Karin, bio je rimski car od 283. godine do jula 285. godine. Bio je stariji sin cara Kara, za vreme čije vladavine je upravljao zapadnim delom Carstva.
Karin je imao uspeha u ratu protiv Germana, ali je kasnije napustio ovaj front i prešao u Rim.
Posle Karove smrti, vojska je tražila da se vrati sa Istoka, a car Numerijan, mlađi Karov sin bio je prinuđen da to prihvati. Tokom povratka, Numerijan je bio ubijen, a Dioklecijan je bio proglašen za cara.
Čuvši za to, Karin je krenuo prema Istoku da se susretne sa Dioklecijanom. Na putu kroz Panoniju ili negde u blizini Verone, Karin je suzbio jednog uzurpatora, Julijana i u Meziji se približio Dioklecijanovim trupama.
Kada je počela bitka kod Morave, Karin je imao više uspeha, ali je cara iznenada ubio jedan nezadovoljni vojnik, što je dovelo do Dioklecijanove pobede. Po drugom izveštaju, u bici je više uspeha od početka imao Dioklecijan.
Po tradiciji, Karin je bio jedan od najgorih rimskih careva.
Topikalni lek
Topikalni lek je lek koji se primenjuje na telesnim površinama kao što je koža ili mukozna membrana za lečenje bolesti širokog opsega klasa. Ovaj tip lekova obuhvata kremove, pene, gelove, losione, i masti.
Većina topikalnih lekova je epikutana (i.e. oni se primenjuju direktno na kožu). Topikalni lekovi mogu da budi i inhalacioni, kao što su lekovi za astmu, ili se mogu primenjivati na površini drugih tkiva, kao što su kapi za oči koje se nanose na konjunktivu, ili kapi za uši koje se stavljaju u uvo, ili lekovi koji se primenjuju na površini zuba. U pogledu načina primene leka, topikalni lekovi su u kontrastu sa enteralnim (deluju u digestivnom traktu) i intravaskularno/intravenoznim (injekcije u cirkulatorni sistem) primenama.
Topikalni efekat, u farmakodinamičkom smislu, se može odnositi na lokalne, umesto sistemičkih, ciljeva lekova. Međutim, mnoštvo topikalno administriranih lekova ima sistemičko dejstvo.
Neke hidrofobne hemikalije, kao što su steroidni hormoni, mogu da budu apsorbovani u telo nakon primene na koži u obliku krema, gelova, ili losiona. Transdermalni flasteri su postali popularni način administacije pojedinih lekova za kontrolu rađanja, terepije hormonske zamene, i sprečavanje bolesti kretanja. Primer antibiotika koji mogu da budu primenjeni topikalno je hloramfenikol.
Romans d'Isonzo, Gorizia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 3109 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 21 m.
Silicijum tetrajodid
Silicijum tetrajodid je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 535,703 Da.
Nuklearna fisija
mini|desno|300px|Jedna od mogućih reakcija nuklearne fisije: atom uranija-235 hvata spori neutron i raspada se na dva nova atoma (fisijski produkti – barij-141 i kripton-92), oslobađajući 3 nova neutrona i ogromnu količinu energije vezanja (200 MeV). 300px|desno|mini|Model tekuće kapljice atomske jezgre
Nuklearna fisija (lat. fissio, razdvajanje, dijeljenje) je ona vrsta nuklearne reakcije, koja nastaje kad se jezgra atoma nekog kemijskog elementa cijepa na dva fisijska produkta ili fisiona fragmenta sličnih masa, uz emisiju jednog ili više neutrona, te velike količine energije. Tijekom procesa fisije dolazi do oslobađanja energije, jer je manje energije potrebno za formiranje dvije lakše jezgre nego jedne teže jezgre. Spontana fisija jezgre događa se vrlo sporo, no kod nekih teških jezgri moguće je inicirati bržu reakciju fisije djelovanjem sporih neutrona s tom jezgrom. Takve jezgre koje su podložne fisiji sporim neutronima nazivamo fisilnim jezgrama. Osim jezgara izotopa uranija-233 i uranija-235, te plutonija-239, fisibilna je i jezgra izotopa plutonija-241. Jedini fisilni izotop koji postoji u prirodi je izotop uranija-235. Energija oslobođena fisijom uranija-235 iznosi približno 200 MeV. Dvije lakše jezgre koje nastaju fisijom radioaktivne su i zovu se fisijski fragmenti ili fisijski produkti.
Da bi se nuklearna fisija mogla koristiti kao energetski izvor potrebno je stvoriti uvjete u kojima će se ta reakcija događati kontinuirano. Kontinuiranu fisijsku reakciju moguće je ostvariti jer se fisijom fisibilnih izotopa stvaraju dva do tri neutrona koji mogu izazvati fisiju u drugim jezgrama fisibilnih izotopa. Takva se reakcija naziva fisijska nuklearna lančana reakcija. Mase fisijskih produkata se najčešće odnose u omjeru 3:2, a vjerovatnost da dođe do nuklearne fisije je 2 do 4 puta na 1000 događaja.
Nuklearna se fisija u nekih teških jezgara odvija spontano, kao oblik radioaktivnog raspada, tako da se teška jezgra cijepa na dva dijela, tj. X → A + B. Vjerojatnost događanja spontane fisije je vrlo mala. Dovođenjem jezgre u pobuđeno stanje vjerojatnost se fisije znatno povećava. To je stanje najlakše postići u neparnih jezgara uranija-235, uranija-233 i plutonija-239, gdje apsorpcija i sasvim sporog neutrona dovodi jezgru u pobuđenje dovoljno za fisiju.
Jezgre koje su nastale fisijama zovu se fisijski fragmenti ili fisijski produkti. Fisijski produkti su radioaktivni i glavni su izvor radioaktivnosti u istrošenom nuklearnom gorivu. Procesom fisije dolazi do oslobađanja energije jer je manje energije potrebno za formiranje dvije lakše jezgre nego jedne teže jezgre. Energija oslobođena fisijom jezgre izotopa uranija-235 iznosi približno 200 MeV i prenosi se na okolni medij u obliku toplinske energije.
Energija dobivena fisijom jednog kilograma izotopa uranija-235 jednaka je energiji koja bi se dobila izgaranjem 1 300 tona ugljena ili 1 350 tona nafte. Da bi se taj veliki energijski potencijal fisije mogao iskoristiti kao energetski izvor potrebno je omogućiti kontinuirano odvijanje fisijske reakcije. Dva do tri neutrona koji se oslobađaju tijekom fisijske reakcije mogu izazvati reakciju fisije na drugim jezgrama fisibilnog izotopa i na taj način nastaviti nuklearnu lančanu reakciju fisije. Tim procesom dolazi do kontinuiranog oslobađanja fisijske energije na kontrolirani način u posebnim uređajima koji se zovu nuklearni reaktori.
Povijest
Godine 1919. Ernest Rutherford je, bombardirajući dušik alfa-česticama izveo prvu nuklearnu pretvorbu (transmutaciju) jednog kemijskog elementa u drugi. Pri procesu je nastao kisik, tako je izvršena prva nuklearna reakcija: dušik-14 + α (alfa-čestica) → kisik-17 + p (proton). 1932. Rutherfordove kolege John Cockcroft i Ernest Walton su bombardirali atom litija-7 s protonima, koji se raspao na dvije alfa-čestice. Taj pokus je nazvan cijepanje atoma.
Nakon što je James Chadwick otkrio neutron 1932., talijanski fizičar Enrico Fermi 1934. ozračuje uranij sporim neutronima i zapazio je da se kao proizvod javlja nekoliko novih atoma, koji se razlikuju po vremenu poluraspada. Fermi je smatrao da je bombardiranje uranija-235 sporim neutronima izazvalo nuklearnu reakciju, pri kojoj su nastali novi radioaktivni elementi, s atomskim brojem iznad 92, nestabilni kemijski elementi s rednim brojem 93, 94 i većim brojevima, koji se nazivaju transuranijski elementi.
Uranij-235
Uranij je u to vrijeme bio posljednji kemijski element u periodnom sustavu elemenata. Na osnovu pouzdanih rezultata koji su dobiveni pomoću kemijskog razdvajanja i proučavanja beta-čestica, utvrđeno je da produkti nuklearne pretvorbe uranija-235 sa sporim neutronima, nisu transuranijski elementi, već elementi iz sredine periodnog sustava. Otto Hahn i Fritz Strassmann su 1938. otkrili da je jedan od produkata barij. Marie Curie je u svojim pokusima 1939. dobila lantan. Ni jedna grupa znanstvenika nije dobila transuranijske elemente, a kasnije su Otto Hahn i Fritz Strassmann dobili itrij, stroncij, kripton, ksenon i druge elemente iz sredine perodnog sustava.
Pomoću sporih (termičkih) neutrona ne nastaje nuklearna fisija samo kod uranija-235, već i kod uranija-233 i plutonija-239 (nuklearno gorivo). Nuklearne fisije su ostvarene i kod atomskih jezgri drugih teških elemenata, i to ne samo djelovanjem neutrona, već i sa nekim električki nabijenim česticama kao što su proton, deuterij i alfa-čestica, pomoću akceleratora čestica. Nuklearna fisija može nastati i djelovanjem gama-čestica, kao što su poznati primjeri bizmuta, olova, žive, zlata, platine i tantala.
Model tekuće kapljice atomske jezgre
Mehanizam nuklearne fisije objašnjava se teorijom nuklearne fisije, koju su iznijeli Niels Bohr i J.A.Wheeler 1939. , koju su je nazvali model tekuće kapljice atomske jezgre. Oni su pretpostavili da je djelovanje nuklearnih sila slično djelovanju privlačnih sila između molekula u kapljici vode, koja zauzima oblik kugle i suprostavlja se svojoj promjeni oblika. Kad u atomsku jezgru uranija-235 uleti spori neutron, on svoju energiju preda nukleonima u toj jezgri. Uslijed toga nastaje njihovo brže kretanje i jezgra uranija-235, koju treba promatrati kao kapljicu tekućine oblika kugle, prolazi kroz niz promjena stanja i oblika. Kapljica se najprije izdužuje u elipsoid (oblik jajeta). Ako u kapljici ne postoji dovoljna količina energije da se svlada sila napetosti površine, ona će poslije titranja zauzeti ponovno svoj sferni oblik. Ali pri dovoljnoj količini energije, sila koja vrši promjenu oblika izazvat će udubljivanje kapljice u sredini i kapljica će dobiti oblik sličan kao kikiriki. U tom slučaju, elektrostatička odbijajuća Coulombova sila može svladati rezidualnu jaku nuklearnu silu, pa će se kapljica rascijepiti u dva dijela, koja će biti izbačena u različitim smjerovima. Dva fisijska fragmenta će dobiti na kraju oblik kugle. Tako će nastati dva odvojena atomska jezgra različitih elemenata, koji će težiti stabilnijem stanju, pa će izbaciti jedan ili više neutrona.
Smatra se da nesimetrična priroda nuklearne fuzije nastaje zbog toga što se atomska jezgra sastoji od nekoliko slojeva. Pretpostavlja se da se simetrično cijepaju samo vanjski slojevi, a unutrašnji dio jezgre se uopće ne cijepa, nego izlijeće zajedno s jednom polovinom nukleona iz vanjskih slojeva. Fisioni fragmenti izlijeću velikom brzinom i zagrijavaju okolinu u kojoj nastaju.
Fisioni fragmenti uranija-235 zbog velikog broja neutrona, kojih je više nego u stabilnim izotopima elemenata, su vrlo nestabilni. Svi fisioni fragmenti su elektronski aktivni i poslije niza uzastopnih beta-raspada prelaze u stabilne izotope. To znači da svaki fisioni fragment ima svoj svojstveni radioaktivni niz. Pošto se pri emisiji beta-čestica mijenja atomska masa tog atoma, normalno je da se atomski broj takvog atoma povećava za jedan. Pri nuklearnoj fisiji uranija-235 otkriveno je preko 300 različitih aktivnih produkata fisije.
Kako pri nuklearnoj fisiji nastaje velik broj beta-čestica i gama-čestica, ova jaka radioaktivnost stvara zatrovanje (kontaminaciju), uslijed čega dolazi do oštećenja ljudskog organizma, koji su im izloženi. Zbog toga osoblje koje radi u nuklearnim reaktorima mora upotrebljavati zaštitna sredstva.
Nuklearna energija vezanja atomske jezgre
Nuklearna energija vezanja atomske jezgre je energija koja drži nukleone na okupu. Ta energija ima različite vrijednosti za različite jezgre, a raste s porastom masenog broja. Zbog takve razlike u energiji vezanja, neke su jezgre nestabilne i raspadaju se pretvarajući se u druge stabilnije jezgre. Učestalost raspada je povezana uz vrijeme poluraspada, koje se definira kao vrijeme koje je potrebno da se raspadne polovica jezgri nekog uzorka. Vrijeme poluraspada različitih jezgri može imati vrijednosti između dijelića sekunde pa sve do nekoliko milijardi godina.
Nuklearni udarni presjek
Nuklearni udarni presjek je vrlo važan pojam kojim se određuje iskoristljivost neke nuklearne reakcije ili vjerovatnost da dođe do sudara između neke ulazne čestice i atomske jezgre nekog atoma. Mjerna jedinica za nuklearni udarni presjek je 1 barn, a to iznosi 1 x 10-28 m2. Tako je na primjer nuklearni udarni presjek za uranij-235 i spore (termičke) neutrone 700 x 10-28 m2 ili 700 barna.
Nuklearna lančana reakcija
Nuklearna lančana reakcija nastaje uslijed samoodržanja nuklearne fisije, tako da fisijski neutroni, kojih je prosječno oko 2,5 po fisiji jedne jezgre, uzrokuju nove fisije. Samoodržanje nuklearne fisije može se ostvariti ako bar jedan od tih neutrona prouzroči novu fisiju u okolnim jezgrama. Tim procesom dolazi do kontinuiranog oslobađanja fisijske energije na kontrolirani način u posebnim uređajima koji se zovu nuklearni reaktori.
Nakon cijepanja nastaju dvije vrste neutrona: fisijski i zakašnjeli. Fisijski neutroni se oslobađaju neposredno nakon cijepanja, a zakašnjeli kasnije, i to samo nakon raspada nekih fragmenata, odnosno njihovih potomaka. Iako zakašnjeli neutroni čine samo malen dio, oko 0,65% svih oslobođenih neutrona, imaju presudnu ulogu za regulaciju reaktora.
Svi fragmenti i većina njihovih potomaka radioaktivni su i raspadaju se. U prosjeku su do konačnoga stabilnog izotopa potrebna tri do četiri radioaktivna raspada. Većinom je riječ o beta- i gama-raspadu, pri čemu se oslobađaju beta-čestice, odnosno gama-zrake. Energija koja se oslobađa u tim raspadima naziva se zakašnjelom toplinom.
Za odvijanje lančane reakcije odlučne su dvije veličine: neutronski prinos k i trajanje fisijske generacije τ u lančanoj reakciji. Trajanjem jedne fisijske generacije naziva se prosječno vrijeme između dviju uzastopnih fisija (da bi fisijski neutroni bili emitirani iz neke jezgre i dospjeli do drugih fisibilnih jezgara potrebno je neko vrijeme). Neutronski prinos k je omjer broja neutrona nastalih u fisijskom procesa prema broju neutrona nastalih u prethodnom fisijskom procesu. Lančana je reakcija nadkritična ako je k > 1, podkritična ako je k < 1. Ako je k = 1, lančana reakcija održava se trajno s istim brojem fisija u jediničnom obujmu. Kontrolom neutronskog prinosa kontrolira se broj neutrona, koriste se štapovi od kadmija koji se uvlače u reaktorsku jezgru i apsorbiraju neutrone.
Mehanizam
Nuklearna fisija se može odvijati bez neutronskog bombardovanja, kao tip radioaktivnog raspada. Ovaj tip fisije (takazvana spontana fisija) je redak, izuzev u slučaju nekoliko teških izotopa. U nuklearnim uređajima, esencijalno sva nuklearna fisija se odvija kao „nuklearna reakcija“ — proces vođen bombardovanjem koji proizilazi iz kolizije dve subatomske čestice. U nuklearnim reakcijama, subatomska čestica se sudara sa atomskim jezgrom i uzrokuje promene u njemu. Nuklearne reakcije su stoga vođene i mehanikom bombardovanja, a ne samo relativno konstantnim eksponencijalnim raspadom i polu-životom karakterističnim za spontane radioaktivne procese.
Poznato je mnogo tipova nuklearnih reakcija. Nuklearna fisija se značajno razlikuje od drugih tipova nuklearnih reakcija, po tome što ona može da bude pojačana i u nekim slučajevima kontrolisana nuklearna lančana reakcija (ona je specifični tip opšte klase lančanih reakcija). U takvoj reakciji, slobodni neutroni koji su oslobođeni fisijom mogu da izazovu dodatne reakcije fisije, čime se zatim oslobađa još više neutrona i uzrokuje dalja fisija.
Izotopi hemijskih elemenata koji imaju sposobnost podržavanja fisione lančane reakcije se nazivaju nuklearnim gorivima, i kaže se da su fisivi. Najčešće korišćena nuklearna goriva su 235U (izotop uranijuma sa atomskom masom od 235 i 239Pu (izotop plutonijuma sa atomskom masom od 239). Ta goriva se raspadaju u bimodalnom opsegu hemijskih elemenata sa atomskim masama centriranim u blizini 95 i 135 u (fisioni produkti). Većina nuklearnih goriva samo veoma sporo podleže spontanoj fisiji, raspadajući se umesto toga uglavnom putem alfa/beta lanca raspadanja tokom dužih perioda od milenijuma do eona. U nuklearnim reaktorima ili nuklernom oružju, velika većina fisionih reakcija se indukuje bombardovanjem sa drugim čisticama, neutronima, koji su oslobađeni prethodnim fisionim reakcijama.
Nuklearne fisije u nuklearnim gorivima su rezultat energije nuklearne ekscitacije proizvedene ulaskom neutrona u fisivna atomska jezgra. Ta energija, je rezultat nuklearne sile privlačenja između neutrona i nukleusa. Dovoljno je da se deformiše nukleus u oblik dvodelne tekuće kapljice, dok se ne pređe tačka u kojoj nuklearni fragmenti premašuju rastojanja na kojima nuklearna sila može da drži dve grupe naelektrisanih nukleona zajedno, i kad to toga dođe, dva fragmenta kompletiraju svoje razdvajanje i bivaju odbijene jedan od drugog usled uzajamno repulzivnih naelektrisanja, u procesu koji postaje nepovratan sa sve većim i većim rastojanjem. Sličan proces se javlja kod fisivih izotopa (kao što je uranijum-238), mada da bi došlo do fisije, tim izotopima je neophodna dodatna energija koju pružaju brzi neutroni (kao što su oni proizvedeni nuklearnom fuzijom u termonuklearnom oružju).
Model kapljice tečnosti atomskog nukleusa predviđa fisione produkte jednake veličine kao ishod nuklearne deformacije. Sofistikovaniji model nuklearne ljuske je neophodan da bi se mehanistički objasnio način energetički povoljnijeg ishoda, u kome je jedan fisioni produkt malo manji od drugog. Teoriju fisije baziranu na modelu ljuske je formulisala Marija Majer.
Binarna fisija je najčešći fisioni proces, i njime se proizvode gore pomenuti fisioni produkti, sa 95±15 i 135±15 u. Međutim, do binarnog procesa dolazi uglavnom zato što je najverovatniji. U oko 2 do 4 fisije na 1000 u nuklearnom reaktoru, proces koji se naziva ternerna fisija proizvodi tri pozitivno naelektrisana fragmenta (plus neutrone) i najmanji među njima mogu da budu u opsegu od veoma malog naelektrisanja i mase kao što je proton (Z=1), do velikog fragmenta kao što je argon (Z=18). Najčešći mali fragmenti, međutim, se sastoje od oko 90% jezgara helijuma-4 sa više energije od alfa čestica iz alfa raspada (takozvane „alfe dugog opsega“ sa ~ 16 MeV), plus jezgra helijuma-6, i tritoni (jezgra tricijuma). Ternarni proces je zastupljen u manjoj meri, mada se njime ipak proizvode znatne količine gasova helijuma-4 i tricijuma u šipkama goriva modernih nuklearnih reaktora.
Ulaz
Za fisiju teških jezgara neophodan je totalni unos energije od oko 7 od 8 miliona elektron volti (MeV) da bi inicijalno svladala nuklearna sila koja drži jezgro u sfernom ili približno sfernom obliku, i počevši od toga, da ga deformiše u oblik dvodelne kapljice („kikirikija“) u kome delovi mogu da nastave da se odvajaju jedan od drugog, potpomognuti svojim uzajamnim odbijanjem pozitivnih naelektrisanja, kao što je to slučaj u najzastupljenijem procesu binarne fisije (dva pozitivno naelektrisana fisiona produkta + neutroni). Nakon što su delovi jezgra potisnuti do kritičnog razmaka, izvan koga kratkosežna jaka sila ne može više da ih drži zajedno, proces njihove separacije se odvija posredstvom energije (dalekosežnog) elektromagnetskog odbijanja između dva fragmenta. Rezultat su dva fisiona fragmenta koji se udaljavaju jedan od drugog, noseći visok sadržaj energije.
Oko 6 MeV fisione ulazne energije dolazi od jednostavnog vezivanja jednog dodatnog neutrona u teško jezgro dejstvom jake sile; mada, kod mnogih izotopa podložnih fisiji, ta količina energije nije dovoljna. Uranijum-238, na primer, ima skoro ništavnu fisionu poprečnu sekciju za neutrone sa manje od jednog MeV energije. Ako se ne unese dodatna energija putem nekog drugog mehanizma, ne dolazi do fisije jezgra, nego se samo apsorbuje neutron, kao što je to slučaj kad U-238 apsorbuje spore i čak izvesni udeo brzih neutrona, čime postaje U-239. Preostala energija neophodna za inicijaciju fisije može proizaći iz jednog od dva druga mehanizma: jedan od kojih je unos viška kinetičke energije ulaznih neutrona, koji su u sve većoj meri sposobni to izazovu fisiju podložnih teških jezgara, kad njihova kinetička energija prelazi jedan MeV (oni su takozvani brzi neutroni). Takvi visoko energetski neutroni modu da direktno izazovu rascep U-238 (oni nalaze primenu u termonuklearnom oružju, u kome brzi neutroni proističu iz nuklearne fuzije). Međutim, taj proces nije podesan za široku primenu u nuklearnim reaktorima, pošto suviše mali udeo fisionih neutrona proizvodenih bilo kojim tipom fisije ima dovoljno energije da efiktivno rascepi U-238 (fisioni neutroni imaju mod energije od 2 MeV, ali je medijan samo 0,75 MeV, što znači da pola njih ima nedovoljnu energiju).
Među teškim aktinoidnim elementima, izotopi koji imaju neparan broj neutrona (kao što je U-235 sa 143 neutrona) vezuju ekstra neutron sa dodatnih 1 do 2 MeV energije u odnosu na izotop istog elementa sa parnim brojem neutrona (kao što je U-238 sa 146 neutrona). Ta ekstra energija vezivanja je dostupna kao result efekta neutronskog uparivanja. Ta ekstra energija proizilazi iz Paulijevog principa isključivanja kojim se dozvoljava dodatnom neutronu da zauzme istu nuklearnu orbitalu kao i zadnji neutron u nukleusu, tako da oni formiraju par. Kod takvih izotopa, stoga nije neophodna neutronska kinetička energija, pošto se sva neophodna energija dobija apsorpcijom neutrona, bilo sporog ili brzog, pri čemu se spori neutroni koriste u nuklearnim reaktorima sa moderatorm, a brzi u brzim neutronskim reaktorima, i oružju). Kao što je već napomenuto, potgrupa elemenata podložnih fisiji se mogu efektivno cepati njihovim sopstvenim fisionim neutronima (čime se potencijalno može izazvati nuklearna lančana reakcija u relativno malim količinama čistog materijala). Primeri su izotopi U-235 i plutonijum-239.
Izlaz
Tipični fisioni događaji otpuštaju oko dve stotine miliona eV (200 MeV) energije pri svakom fisionom događaju. Izbor izotopa ima malog uticaja na količinu oslobođene energije. To se može lako uočiti pregledom krive energije vezivanja. Prosečna energija vezivanja aktinoidnih jezgara počevši od uranijuma je oko 7,6 MeV po jezgru. Idući na levo duž krive energije vezivanja, gde se fisioni produkti grupišu, lako se može uočiti da energija vezivanja fisionih produkata teži da bude oko 8,5 MeV po nukleonu. Stoga u svakom fisionom događaju izotopa u aktinoidnom opsegu mase, oko 0,9 MeV se oslobađa po nukleonu početnog elementa. Fisija U235 sporim neutronom proizvodi skoro identičnu količinu energije sa fisijom U238 brzim neutronom. Taj profil oslobađanja energije takođe važi za torijum i razne manje aktinoide.
U kontrastu s tim, većina reakcija hemijske oksidacije (kao što su sagorevanje uglja ili TNT) oslobađaju u najboljem slučaju nekoliko eV po događaju. Stoga, nuklearno gorivo sadrži najmanje deset miliona puta više korisne energije po jedinici mase nego hemijsko gorivo. Energija nuklearne fisije se oslobađa kao kinetička energija fisionih produkata i fragmenata, i kao elektromagnetna radijacija u obliku gama zraka; u nuklearnom reaktoru, energija se konvertuje u toplotu pošto se čestice i gama zraci sudaraju sa atomima od kojih je napravljen reaktor i njegovim radnim fluidom, obično vodom ili u nekim slučajevima teškom vodom ili istopljenim solima.
Pri rascepu jezgara uranijuma u fragmente jezgra, oko 0,1 % mase uranijumskih jezgara prelazi u energiju fisije od ~200 MeV. Za uranijum-235 (totalna prosečna fisiona energija je 202,5 MeV), tipično se ~169 MeV javlja kao kinetička energija rascepljenih jezgara, koja lete sa oko 3% brzine svetlosti, usled Kulonovske repulzije. Takođe, u proseku se emituje 2,5 neutrona, sa prosečnom kinetičkom energijom po neutronu od ~2 MeV (totalno 4.8 MeV). Reakcija fisije takođe oslobađa ~7 MeV u obliku fotona gama zraka. Iz te vrednosti proizilazi da nuklearno fisiona eksplozija ili nesrećni slučaj emituje oko 3,5% svoje energije u obliku gama zraka, što je manje od 2,5% energije brzih neutrona (totalna vrednost oba tipa radijacije je ~ 6%), a ostatak je kinetička energija fisionih fragmenata (ona se pojavljuje skoro odmah nakon što fragmenti dođu u susret sa okružnom materijom, kao jednostavna toplota). U atomskoj bombi, ta toplota može da služi za povišenje temperature jezgra bombe do 100 miliona kelvina i da uzrokuje sekundarnu emisiju X-zraka, koji konvertuju deo te energije u jonizacionu radijaciju. Međutim, u nuklearnim reaktorima, kinetička energija fisionih fragmenata se zadržava kao toplota niske temperature, koja uzrokuje malo jonizacije, ili je nema.
Takozvane neutronske bombe (poboljšana radijaciona oružja) su konstruisana tako da oslobađaju veći udeo svoje energije kao jonizujuće zračenje (specifično neutrone), mada su sve one termonuklearni uređaji koji se oslanjaju na stupanj nuklearne fuzije za proizvodnju dodatne radijacije. Energijska dinamika čiste fisione bombe se uvek zadržava na oko 6% prinosa u obliku radijacije, kao direktni rezultat fisije.
Totalna energija brze fisije doseže oko 181 MeV, ili ~ 89% totalne energije koja se konačno oslobađa fisijom tokom vremena. Preostalih ~ 11% se oslobađa u obliku beta raspada koji ima vazne polu-živote, ali odmah počine kao proces u fisionim produktima; i u obliku odloženih gama emisija vezanih za te beta raspade. Na primer, u uranijumu-235 ta odložena energija je podeljena u oko 6,5 MeV u betama, 8,8 MeV u antineutrinima (oslobođenim u isto vreme kao i bete), i konačno, dodatnih 6,3 MeV u odloženim gama emisijama iz pobuđenih produkata beta-raspada (za prosečnu totalnu emisiju od ~10 gama zraka po fisiji). Stoga, oko 6,5% totalne energije fisije se oslobađa nakon događaja, kao odložena jonizujuća radijacija, i odložena jonizujuća energija je ravnomerno podeljena između gama i beta zraka.
U reaktoru koji je radio izvesno vreme, radioaktivni fisioni produkti se nakupljaju do koncentracija stabilnog stanja, tako da je njihova brzina raspadanja jednaka njihovoj brzini formiranja, tako da je njihov frakcioni totalni doprinos toploti reaktora (putem beta raspada) jednak doprinosu radioizotopske frakcije. Pod tim uslovima, 6,5% fisije se javlja kao odložena jonizaciona radijacija (odložene game i bete iz radioaktivnih fisionih produkata) koja doprinosi stabilnom stanju reaktorske toplotne produkcije. Ta frakcija zaostaje kad se reaktor naglo zatvori (pri hitnom isključivanju). Iz tog razloga, reaktorski izlaz toplote raspada počinje sa oko 6,5% pune fisione snage reaktoriskog stabilnog stanja, nakon zaustavljanja reaktora. Međutim, u toku nekoliko sati, usled raspada tih izotopa, izlazna snaga raspada je daleko manja.
Ostatak energije raspada (8,8 MeV/202,5 MeV = 4,3% totalne fisione energije) se emituje kao antineutrini, koji se kao praktična materija, ne smatraju „jonizacionom radijacijom“. Energija oslobođena u obliku antineutrina se ne zadržava materijalom reaktora kao toplota, nego direktno prolazi kroz sve materijale (uključujući Zemlju) brzinom koja je blizo brzine svetlosti, i odlazi u interplanetarni prostor (apsorbovana količina je zanemarljiva). Neutrinska radijacija se obično ne klasifikuje kao jonizaciona radijacija, pošto se skoro u potpunosti ne apsorbuje i stoga ne proizvodi efekte (mada su veoma retki neutrinski događaji jonizujući). Skoro celokupan ostatak radijacije (6,5% odložene beta i gama radijacije) se konačno konvertuje u toplotu u jezgru reaktora ili njegovom zaštitnom omotaču.
Jakov (arhiepiskop srpski)
Sveti Jakov je bio arhiepiskop srpski od 1286 do 1292. godine. O njemu se ne zna mnogo. Zna se da je obnavljao i podizao crkve i da je, verovatno oko 1290. godine, premestio sedište srpske arhiepiskopije iz manastira Žiče u Peć. Veliku brigu je posvećivao manastiru Studenici, snabdeo je bogoslužbenim knjigama i crkvenim sasudima.
Srpska pravoslavna crkva slavi ga 3. februara po crkvenom, a 16. februara po gregorijanskom kalendaru.
Atomizam
Atomizam, u filozofiji prirode, jeste teorija da su svi objekti u kosmosu sastavljeni od veoma malih, nepropadljivih čestica – atoma. Taj termin potiče od grčke reči ἄτομος (= nedeljiv, koji se ne može razdeliti na manje delove). Utemeljiteljima antičkog atomizma smatraju se grčki filozofi Leukip i Demokrit.
Za filozofski koncept atomizma važna je činjenica da se za čestice – koje su hemičari i fizičari početkom 19. veka smatrali nedeljivim, pa ih stoga, prema dugoj tradiciji, i nazvali "atomima" – u 20. veku utvrdilo da se zapravo sastoje od još manjih elemenata: elektrona, neutrona i protona. Dalji eksperimenti pokazali su da se protoni i neutroni sastoje od još osnovnijih kvarkova, za koje trenutno nema eksperimentalnih dokaza da poseduju veličinu ili podstrukturu. Međutim, tendencija empirijskog dokazivanja sve manjih podatomskih čestica nagoni nas da postavimo pitanje: "Da li je materija beskonačno deljiva?" S obzirom na to da nepostojanje dokaza nije isto što i dokaz o nepostojanju, na ovo se pitanje ne može odgovoriti eksperimentalnim putem.
Prema tome, što se tiče kvarkova, elektrona i drugih fundamentalnih leptona, ne može se isključiti mogućnost da su i oni sastavljeni od još manjih čestica. Ipak, u međuvremenu, upravo se ove čestice (a ne hemijski atomi) mogu smatrati onim što se tradicionalno naziva nedeljivim elementima, kojima se tokom istorije bavila atomistička teorija.
Atomizam u filozofiji
Izvedenice iz reči "atom" mogu se upotrebljavati u dva različita konteksta: u smislu atoma kojima se bave prirodne nauke i u smislu filozofske misli. Termin "atomizam" tradicionalno je vezan za područje filozofije, odnosno za one filozofske pravce koji su tvrdili da su ceo kosmos i sve u njemu sastavljeni od sićušnih čestica koje nemaju fizičkih delova, ne mogu se razdeliti i koje su ili zanemarljive veličine (veličine tačke) ili uopšte nemaju veličinu. Atomi koji, prema ovim teorijama, ipak poseduju makar tu neznatnu veličinu – nazivaju se demokritovskim atomima, i to su atomi kojima se bavila antička filozofija. Indijski budistički mislioci, kao što su Dharmakirti i drugi, takođe su doprineli razvitku atomističkih teorija koje operišu momentalnim (trenutnim) atomima, koji se na momente pojavljuju u egzistenciji i iz nje nestaju. Tradicija atomizma dovela je do stanovišta da postoje samo atomi, a da objekti sastavljeni od delova (ljudska tela, oblaci, planete itd.) ne postoje. O ovoj posledici atomističke teorije raspravljali su atomisti, među ostalima Demokrit, Thomas Hobbes, a možda čak i Immanuel Kant (postoji sporenje oko toga da li je Kant bio atomista ili ne). Takvo krajnje stanovište atomizma ubraja se u mereološki nihilizam ili metafizički nihilizam. U savremenoj filozofiji ovo krajnje atomističko stanovište više nema onoliko pristalica koliko ih je imao ranije, jer mnogi savremeni filozofi nisu spremni na to da zastupaju stanovište da postoje samo atomi, a da nema stvari kao što su drveće itd. Ipak, atomističke teorije bliske demokritovskoj i epikurovskoj (o tome da atomi učestvuju u gradnji drugih objekata) još uvek su prisutne u savremenoj filozofiji, na primer teorija o jednostavnim.
Ukoliko se, prema atomizmu, sve može razložiti na najmanje čestice koje se dalje ne mogu deliti, onda se atomizam može analogno primeniti i na društvo ili logiku. U tom smislu, terminom "socijalni atomizam" definiše se ono stanovište koje kaže da pravi predmet analize nisu društvene ustanove ili skupne vrednosti, nego pojedinci, s obzirom na to da se sve karakteristike ustanova i vrednosti proističu upravo iz pojedinca. Slično tome, Bertrand Russell razvio je logički atomizam u nastojanju da identifikuje "atome mišljenja", odnosno delove misli koji se ne mogu razdeliti na manje delove misli.
Pored materije, postavljena su i pitanja o beskonačnoj deljivosti prostora i vremena. U njihovom modernom opisu, datom prema teoriji skupova, i prostor i vreme su beskonačno deljivi kontinuumi, u tom smislu što će se između bilo koje dve tačke u prostoru uvek nalaziti još jedna tačka u prostoru. Međutim, neki savremeni teoretičari smatraju da čak i prostor i vreme, ili prostorvreme mogu biti konačni u smislu diskretne matematike. Zanimljivo je da je još Zenon iz Eleje tvrdio da bi u slučaju beskonačne deljivosti prostora kretanje bilo nemoguće (premda, doduše, ako bi se vreme uzelo kao konačno). Vidi Planckovo vreme i Planckova dužina za više detalja o ovim idejama.
Leukip i Demokrit
Krajem 5. veka stare ere Leukip i Demokrit zastupali su stanovište da se svi fizički objekti sastoje od atoma i praznog prostora, te da konkretna realizacija svakog pojedinog objekta zavisi od rasporeda atoma i prostora u njemu. Ni atomi ni praznina nisu nastali: oni su uvek bili, nepropadljivi su i večiti. Praznina je beskonačna i obezbeđuje prostor u kome se atomi na različite načine kombinuju. Različite kombinacije atoma u okviru praznine čine objekte koje osećamo, vidimo, jedemo, čujemo, mirišemo i kušamo u stvarnom svetu. Premda osećamo toplo i hladno, toplo i hladno zapravo ne postoje u smislu nezavisne egzistencije: to su jednostavno osećaji koje u nama bude različiti rasporedi atoma u praznini koji čine objekat koji percipiramo kao "hladan" ili "topao". Demokritovo učenje dalje je razvio Epikur, čija se stanovišta izvanrednom pesničkom snagom izložio rimski pesnik Lukrecije u epu O prirodi (De rerum natura).
Antičkim materijalističkim atomistima blisko je stanovište da su ljudi stvorili bogove, a ne obratno. Sekst Empirik kaže: "Neki misle da smo na ideju o bogovima došli zbog izuzetnih pojava koje se događaju u svetu. Demokrit kaže da su ljudi u davno doba bili uplašeni onim što se dešava na nebu, kao što su gromovi i munje te su mislili da njih uzrokuju bogovi". Prema Demokritu, sve što se dešava u svetu čisto je mehaničke prirode i uzrokovano je kretanjem, sastavljanjem i rastavljanjem atoma u praznom prostoru. A do kretanja atoma dolazi "po nuždi": atomi se spajaju i rastavljaju u skladu s njihovom vlastitom "prirodom".
Atomi i geometrija
Platon je izneo prigovore mehanicističkoj nesvrsishodnosti Demokritovog atomizma. On je smatrao da samo spajanje atoma ne bi moglo rezultirati lepotom i obličjem sveta koji nas okružuje. U Timaju (28b - 29a) Platon kaže da kosmos nije večan, nego da je nastao, premda ga je njegov tvoritelj (demijurg) oblikovao prema večnom i nepromenljivom uzoru. Jedan deo tog nastanka činili su atomi vatre, vazduha, vode i zemlje. Međutim, Platon nije smatrao atome najelementarnijim stupnjem stvarnosti (pranačelima), nego matematičkim načelima. Atomi su za Platona bili geometrijska tela, čije su strane pak sačinjene od trouglova. Svaka kvadratna strana kocke sačinjena je od četiri trougla, a svaka trouglasta strana tetraedra, oktaedra i ikosaedra sačinjena je od šest trouglova.
Kuvaiti Država Hadramauta
Kuvaiti Država Hadramauta (arapski: الدولة القعيطية الحضرمية) je bio službeni naziv za sultanat (vazalnu feudalnu državu) Britanskog Carstva koja je egzistirala od 1902 do 1967 godine na jugu Arapskog poluotoka. Ovu državu zvali su i Kuvaiti Sultanat Šihr i Mukala (engleski: Qu'aiti Sultanat Shihr i Mukalla (arapski: سلطنة الشحر والمكلاا ), glavni grad ovog sultanata bila je Al-Mukala, sultanat je upravno bio podijeljen na 6 dijelova; Al Mukala, Aš Šihr, Šibam, Duan, Zapadnu provinciju i Hadžr.
Atomizam
Atomi i geometrija
Platon je postavio i geometrijsku strukturu atoma četiri osnovna elementa, kako je prikazano na slici desno. Kocka, sa svojom ravnom bazom i stabilnošću, pripisana je zemlji; tetraedar je pripisan vatri zbog toga što ga njegovi šiljasti vrhovi i oštre ivice čine pokretljivim. Vrhovi i rubovi oktaedra i ikosaedra bili su tuplji pa su stoga ova manje pokretljiva tela pripisana vazduhu odnosno vodi. Kako se atomi mogu rastaviti na trouglove, a trouglovi ponovo sastaviti i atome drugih elemenata, ovaj Platonov model ponudio je verovatno objašnjenje za promenljivost osnovnih elemenata.
Poricanje atoma
Aristotel je ustvrdio da elementi vatre, vazduha, zemlje i vode nisu sačinjeni od atoma, nego da su kontinuirani. On je smatrao da je postojanje praznine, koja je neophodna za održanje atomističkih teorija, suprotno principima fizike. Do promene dolazi ne zbog sastavljanja i rastavljanja atoma, nego transformacijom materije kao pasivnog principa, kao potencijalnosti (δύναμις) u konkretnu pojedinačnu stvar, u njenu aktualizaciju (ἐντελέχεια). Dakle, prema onoj teoriji, koja se teorija naziva hilomorfizmom, komad vlažne gline, kada na nju deluje grnčar, transformiše svoju potencijalnost u aktualizaciju, tj. postaje vrč. Aristotela se često kritikovalo zbog toga što je odbacio atomizam, ali treba se setiti da su u antičkoj Grčkoj atomističke teorije Demokrita, Platona i drugih ostale na nivou čiste spekulacije, koje se nisu mogle ni potvrditi ni opovrgnuti nekim eksperimentalnim empirijskim postupkom.
Kuvaiti Država Hadramauta
Historija
Po povratku u svoj Hadhramaut prvo je osvojio vlast u gradu Šibamu otevši ga od suparničkog plemena Katiri 1858 Potom je osvojio vlast u Aš Šihru 1866 i Mukali 1881, zatim je u većem dijelu Hadramauta uspio istisnuti suparničko pleme Katiri sve do obala Adenskog zaljeva. Kao moćni plemenski vođa Omer bin Avadh al Kuvaiti sklopio je neslužbeni ugovor o zaštiti s Britancima 1888 nakon toga osnovao je svoj feudalni Sultanat 1902 koji je postao dio veće kolonijalne tvorevine Protektorata Aden.
Atomizam
Atomi i etika
Epikur (341-270. st. e.) može se smatrati nastavljačem demokritovskog atomizma. Premda uveren u postojanje atoma i praznog prostora, on nije bio toliko siguran u to da možemo adekvatno objasniti pojedinačne prirodne pojave kao što su zemljotres, munja, komete, Mesečeve mene. Od Epikurovih dela sačuvani su samo fragmenti, a oni ukazuju na njegovo nastojanje da se atomistička teorija primeni na etiku, u tom smislu da se ljudi podstaknu da preuzmu odgovornost za sebe same i za svoju vlastitu sreću – s obzirom na to da nema bogova i drugih natprirodnih bića koji bi im mogli pomoći. Odbacujući besmrtnost, Epikur se nadao da će čoveka osloboditi straha od smrti – jer zašto bismo se plašili smrti kad je ona samo rastavljanje atoma, nakon čega nestaje svaka svest i osećaj, kada nema nikakvog strašnog suda i kada nikakva kazna ne čeka čoveka na onom svetu. "Smrt nas se ništa ne tiče, jer ono što se raspalo, ne oseća, a ono što ne oseća, ne tiče nas se" (Diog. Laert. X, 139). Oko tri stotine godina kasnije Lukrecije će u svojoj epskoj pesmi O prirodi prikazati Epikura kao junaka koji je slomio strašnu religiju poučavajući ljude o atomima, o tome šta je po atomima moguće a šta nemoguće.
Kuvaiti Država Hadramauta
Historija
Velika Britanija je uvidjela da više nemože upravljati kolonijama na stari uhodani način te je 1960-ih napravila planove za postestepeno i kontrolirano osamostaljenje zemalja Južne Arabije koje je ona kontrolirala. Međutim tadašnji sultan Kuvaitija ''Avadh II. bin Saleh al Kuvaiti'' odbio se pridružiti novoj britansko političkoj tvorevini protektoratu - Federaciji Arapskih Emirata Juga, ali je i nadalje ostao pod britanskom zaštitom kao član Južnoarapskog Protektorata. Nakon godina nemira i borbi, britanska vojska povukla se iz Adena, a vlast u zemlji preuzeo je Narodni oslobodilački front (NLF), tako da je 17. septembar 1967, posljednji sultan ''Ghalib II. bin Avadh al Kuvaiti'' otišao u inozemstvo, a u novembru te iste godine Sultanat je službeno ukinut.
Atomizam
Atomizam u islamu
Atomističke filozofije se mogu pronaći u najranijim periodima islama, a predstavljaju sintezu grčkih i indijskih ideja. Kao i grčke i indijske verzije, islamski atomizam je u sebi imao potencijal za sukob s prevladavajućim vjerskim dogmama. Međutim, pokazao se kao plodnom i fleksibilnom idejom te je, slično kao i u Grčkoj i Indiji, cvao u nekim školama islamske misli.
Kuvaiti Država Hadramauta
Historija
Bivši Sultanat Kuvaiti danas je sastavni dio jemenske Muhafaze Hadramaut.
Poštanske marke Sultanata Kuvaiti
Marke je službeno izdavao Protektorat Aden, ove dolje imaju za motiv sultana Saleha iz Sultanata Kuvaiti:
Atomizam
Atomizam u islamu
Najuspješniji oblik islamskog atomizma se može naći u ašaritskoj školi filozofije, najviše u djelima filozofa al-Ghazalija (1058-1111). U ašaritskom atomizmu, atomi su jedine stalne, materijalne stvari u postiojanju, a sve ostalo u svijetu su "slučajne" što znači da traju u samo jednom trenutku. Ništa slučajno ne može biti izvor svega ostalog, osim opažanja, jer traje na trenutak. Naknadni događaji nisu predmet prirodnih fizičkih uzroka, nego su direktan rezultat stalne Božje intervencije, bez čega se ništa ne može dogoditi. Tako je priroda u potpunosti ovisna o Bogu, što je povezano s drugim ašaritskim idejama o uzroku, odnosno nedostatku uzroka (Gardet 2001).
Druge islamske tradicije su odbacile atomizam ašarita i nadovezale su na mnoge grčke tekstove, pogotovo one vezane uz Aristotela. Aktivna škola filozofa u Šopaniji, uključujući poznatog komentatora Averroesa (1126-1198) eksplicitno je odbacila misli al-Ghazalija i okrenula se prema proučavanju Aristotelove misli. Averroes je detaljno komentirao Aristotelova djela, a njegovi komentari su dosta utjecali na naknadna tumačenja Aristrotela u židovskoj i kršćanskoj skolastičkoj misli.
Geosminska sintaza
Geosminska sintaza je enzim sa sistematskim imenom germakradienol geosmin-lijaza (formira aceton). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Za dejstvo ovog enzima je neophodan jon Mg2+.
Catanzaro
Catanzaro je grad u Italiji, glavni grad regije Kalabrije i istoimene Catanzarske provincije. Grad je 2012. imao od 89.062 stanovnika.
Geografija
Catanzaro leži na jugu Italije, pored zaljeva Squillacea, 80 km jugoistočno od Cosenze. Catanzaro je poznat kao "Grad dva mora" jer leži točno u sredini Kalabrije, na dijelu gdje je taj poluotok najuži, pa se s njegova tri brda (visoka 343 m) vide i Tirensko i Jonsko more.
Historija
mini|lijevo|250px| Panorama historijskog centra grada mini|lijevo|250px| Ulica prema [[katedrala|katedrali]] Catanzaro je osnovan u 10. vijeku kao bizantski Katasarion, kojeg je 1059. zauzeo normanski lider Robert Guiscard. Zbog njegove izuzetne strateške pozicije grad je često bio meta brojnih osvajača, konkretno Saracena, Normana, Švicaraca i Anžuvinaca. Catanzaro je 1528. uspio izdržati četvoromjesečnu francusku opsadu. Grad je igrao važnu ulogu za Napoleonskih ratova i Risorgimenta. Od 1928. grad je sjedište dijeceze, a od 1971. i glavni grad regije. Catanzaro leži na trusnom tlu i više je puta razaran i obnavljan nakon potresa (1783, 1905. i 1907), a pretrpio je i teška razaranja za Drugog svjetskog rata od strane savezničke avijacije.
Znamenitosti i obrazovanje
Najveća znamenitost Catanzara je njegova katedrala, podignuta još za Normana 1121. i kompletno obnovljena 1511. godine, a kasnije stradala 1638. u potresu i 1943. za vrijeme savezničkog bombardiranja. Odmah pored nje nalazi se barokna crkva Santissimo Rosario. U gradu od 1998. djeluje Univerzitet Magna Grecia koji je drugi po veličini u Kalabriji.
Privreda i transport
Catanzaro je tokom 17. i 18. vijeka bio slavan po svojim svilenim tkaninama, a danas je centar poljoprivrednog kraja, poznatog po proizvodnji maslinovog ulja i umjetnih gnojiva. Catanzaro je i željeznički čvor, iz njega se račva pruga za njegovu luku Marina di Catanzaro u zaljevu Squillaceu, koja inače vodi prema Reggiu Calabriji i Siciliji.