cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Donald II od Škotske
Dio historičara pretpostavlja da je Donaldova pogibija došla tokom velikog pohoda norveškog kralja Haralda Lijepokosog opisanog u sagi Heimskringla. Proročanstvo Berchanovo tvrdi da su ga ubili Geli. U svakom slučaju, Donaldova smrt se obično smješta u godinu 900. Sahranjen je na otoku Iona. I Annals of Ulster i Chronicon Scotorum za njega koriste izraz kralj Albe umjesto kralj Pikta. Većina historičara vjeruje da je do transformacije dotadašnjeg piktskog u škotski državnopravni entitet došlo tek za vrijeme njegovog rođaka i nasljednika Constantinea II (Causantín mac Áeda).
Njegov sin Malcolm (Máel Coluim mac Domnall) je kasnije postao kralj Škotske.
Južni Kordofan
Južni Kordofan ( / Janūb Kurdufān) je jedan od 18 vilajeta na koje je Sudan administrativno podjeljen.
Geografske karakteristike
Južni Kordofan se prostire na jugu Sudana, po većem dijelu vilajeta prostire se masiv Nubijske planine. Za duge kišne sezone od kraja maja do kraja oktobra, vilajet je plodan, i pogodan za stočarstvo.
Vilajet ima površinu od 79 470 km², na kojoj živi 1 300 700 stanovnika.
Administrativna podjela
Administrativni centar vilajeta i najveći grad je Kadugli.
Puerto del Vino, Santa María del Río
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 13 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2220 m.
Dalhain
Dalhajn je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Lorena, u departmanu Mozel koja pripada prefekturi Šato Salen.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 109 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 22 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 4,83 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 240 metara (maksimalnoj 298 m, a minimalnoj 218 m).
Gavilán Dos, Río Bravo
Gavilán Dos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Río Bravo.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 44 m.
San Antonio del Alto Corralejo, Allende
San Antonio del Alto Corralejo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Allende.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 324 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1536 m.
Puruagua de Ramón Corona, Tuxcueca
Puruagua de Ramón Corona je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Tuxcueca.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 298 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1534 m.
Obersimten
Oberzimten je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 84 opštinska središta okruga Jugozapadni Palatinat. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 653 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7340036.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Jugozapadni Palatinat Oberzimten se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Jugozapadni Palatinat. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 410 metara. Površina opštine iznosi 2,3 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 653 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 289 stanovnika/km².
Zănoaga, Leu
Zănoaga je naselje u Rumuniji u okrugu Dolž u opštini Leu.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 1508 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 152 m.
Tradicionalne građevine naroda Ašanti
One imaju zidove povezane sustavom drvenih greda i daskama od bambusa ispod drvenog krova (od biljaka Hippocrates africana i Hippocrates rowlandii koje su jako otporne na termite) sa slamnatim pokrovom. Podovi su im od nabijene gline, a vanjski zidovi i trijemovi su obično premazani slojem zemlje i raskošno ukrašeni šarenim apstraktnim, cvjetnim, životinjskim i antropomorfnim bareljefima. Kako su uglavnom građene od zemlje, drva i slame, jako su osjetljive na djelovanje vremena i vremenskih neprilika.
Kunta Kinte (otok)
Dana 6. veljače 2011. preimenovan je u otok Kunta Kinte, kako bi imao više gambijsko ime. Naime, Kunta Kinte, pripadnik naroda Mandinka, je bio predak američkog spisatelja Alexa Haleya koji je u svom slavnom djelu Korijeni: Saga američke obitelji, biografski i djelomice fikcijski, opisao njegov život i između ostalog njegov odlazak u roblje, upravo preko Jamesovog otoka. mini|250px|lijevo| Karta Jamesovog otoka iz 1755. god.
Tradicionalne građevine naroda Ašanti
Trinaest tradicijskih građevina naroda Ašanti (u mjestima: Abetifi, Abirim, Akoboanbong, Asawase, Asenemaso, Bogyease, Darkwa, Jachie, Kentenkrono, Patakro i Obomeng) je upisano na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Africi 1980. godine.
Kunta Kinte (otok)
Povijest
mini| Ruševine Albrede Prvi europski doseljenici na otok su bili baltički Nijemci iz Kneževine Kurlanije i Semigalije, koja je imala i druge kolonijalne posjede u tom području. Oni su ga zvali '''Otok sv. Andrije'''. No, na njega su polagali pravo i Englezi koji su ga prethodno dodijellili dvjema zasebnim poduzećima 1588. i 1618. godine. God. 1651., doseljenici su izgradili utvrdu Jakov Fort, nazvanoj po vojvodi Courlanda, Jakovu Kettleru. Nizozemci su nakratko održavali utvrdu od 1659. do 1661. godine kada ju zauzimaju Britanci; Nizozemci su je službeno ustupili Britancima 1664. godine.
Britanci su otok preimenovali u Jamesov otok ("Jakovljev otok"), a utvrdu Fort James po tadašnjem vojvodi od Yorka, kasnijem Jakovu II., kralju Engleske. Ovlaštene kraljevske tvrtke su upravljale ovim područjem, koje se u početku bavilo trgovinom zlata i bjelokosti, a kasnije i trgovinom roblja. Od 1669. njime upravlja Gambijsko društvo, a od 1684. godine, Kraljevska afrička tvrtka (Royal African Company).
Francuzi i gusari su više puta osvajali i uništavali utvrdu (1695. i 1702.). Dana 13. lipnja 1750. godine Jamesov otok je preuzelo "Udruženje trgovaca u Africi", a od 25. svibnja 1765. do 11. veljače 1779. godine, Gambija je bila dijelom britanske Senegambije. Nakon što je donesen Zakon o trgovini robljem 1807. godine, čime je trgovina robljem zabranjena u Ujedinjenom Kraljevstvu, izgrađene su Šestotopna baterija (Six-Gun Battery, 1816.) i Fort Bullen (1826.), na obje strane ušća rijeke Gambije, kako bi sprovodile ovaj zakon. One su, zajedno s cijelim Jamesovim otokom, napušteni 1870. godine.
James Otok muči teška erozija i sada je na oko 1/6 svoje veličine tijekom vremena trgovine robljem. Preostale su tek ruševine nekoliko britanskih upravnih zgrada (uključujući i ćelije za najnemirnije robove), mali mol, i nekoliko skeletnih stabala baobaba. Ruševine su stabilizirane i zaštićen je pokrovni sloj, ali zbog niskog zemljišta neke građevine za vrijeme plime i oluja tuku valovi.
El Encanto, General Heliodoro Castillo
El Encanto je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini General Heliodoro Castillo.
Petrovići (Nikšić)
Petrovići je naselje u opštini Nikšić u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 162 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 314 stanovnika).
Demografija
U naselju Petrovići živi 137 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 43,9 godina (39,7 kod muškaraca i 48,1 kod žena). U naselju ima 57 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,84.
Stanovništvo u ovom naselju veoma je heterogeno, a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
Sonora, Urique
Sonora je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Urique.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 19 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1492 m.
Casaletto, Alessandria
Casaletto je naselje u Italiji u provinciji Alessandria, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 233 m.
Tres Marías, Aldama
Tres Marías je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Aldama.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 1 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1211 m.
Sveti gral
Sveti gral ili samo Gral (Graal, Graaus, Graaux, Gradale, Graï, Grasal, Greal, Grëaus, Sangradale, Sangreal), je mistični predmet kog su vidjeli vitezi arturovske legende u sklopu potrage koja je naročito nakon 13. vijeka, poprimila kršćansko značenje.
Historija nastanka mita
Legenda o Gralu vjerojatno je inspirirana pričama iz grčke, rimske i keltske mitologije, u kojima ima puno rogova obilja, magičnih kotlova koji mogu povratiti umrle u žive i sličnih čudesa.
Prvi poznati tekst koji je Gralu kao posudi dao kršćansko značenje - tajanstvene relikvije, bila je nedovršena poema Perceval; ou, le conte du Graal - Chrétien de Troyesa s kraja 12. vijeka, koja pjeva o besprijekornom vitezu Percivalu, čija je dominantna karakteristika nevinost i uporna potraga za gralom. U toj poemi se religijsko spaja sa fantastičnim.
Chrétienova priča potječe od keltske legende - Peredur son of Efrawg, koja je nastala prije Normanskog osvajanja Engleske. Izgleda da je postojao pravi Peredur, koji je bio keltski vladar u Yorku tokom 6. vijeka, vjerojatno nekih pedeset godina nakon doba kad je vladao Kralj Arthur.
Tri poeme Roberta de Borona iz 13. vijeka; Joseph d'Arimathie, Merlin i Perceval (ponekad pod zajedničkim imenom Estoire dou Graal) produbljuju kršćansko značenje legende. Za razliku od tog ep - Parzival, Wolframa von Eschenbacha, duboko je mističan, u njemu je Sveti gral postao dragi kamen, koji je pao s neba.
Prozne verzije djela Roberta de Borona počele su još više povezati priču o Svetom gralu sa legendom o Kralju Arthuru. . Njemačka poema iz 13. vijeka, Diu Krône, napravila je od Gawaina junaka potrage za gralom. Francuski roman Queste del Saint Graal (iz ciklusa Vulgata oko 1210.-30.) uveo je novog heroja potrage - Galahada.
U djelima nastalim između 1180. - 1240. Gral je opisan ili kao tanjur iz kog su Isus Krist i njegovi apostoli jeli janjetinu, ili kao kalež (putir) iz kog su pili, uz dodatak kako je u njemu Josip iz Arimateje skupio Isusovu krv dok je visio na križu, Josip je kasnije prenio Gral u Britaniju, gdje ga je dao na čuvanje Kralju ribara u Zamak Corbenic. Kralj Pellam bio je posljednji Kralj ribara koji je čuvao Sveti gral. Nakon što je Galahad konačno došao do njega, on ga je zajedno sa drugovima Percivalom i Borsom brodom prebacio u mitski Sarras. Nakon njihove smrti Gral je nestao u nebu.
Roman Le Morte Darthur - Thomasa Malorya, dovršen oko 1470. (štampan 1485.), prenio je suštinu priče Queste del Saint Graal čitateljima na engleskom jeziku i pomogao da se raširi utjecaj legende o Svetom gralu.
Poema Roberta de Borona obnavlja ranu historiju Svetog grala, povezujući ga sa vrčem koji je Isus koristio na Posljednjoj večeri, a nakon njega i Josip iz Arimateje, kako bi sakupio krv iz Isusovih rana dok je bio raspet na križu. Queste del Saint Graal pretvorio je potragu za Svetim gralom u traganje za mističnim jedinstvom sa Bogom i uzdigao viteza Galahada u idealnog gralovskog heroja. Jer je samo on bio dovoljno ponizan, nevin, vjeran i čist da je mogao direktno gledati u gral i vidjeti božanske tajne koje se ne mogu opisati ljudskim jezikom.
Queste del Saint Graal nastao je pod utjecajem mističnog nauka cistercitskih redovnika, u kom se do stanja potpunog blaženstva čovjek može uzdići držeći se uputa Bernarda od Clairvauxa o fazama mističnog života. Djelo je dobilo dodatnu dimenziju, jer se u njemu Galahad, koji je sin Lancelota, ponaša potpuno suprotno od svog oca. Dok Lancelota na viteška djela motivira ljubav i tjelesna strast prema Guineveri, koja je usput i Arthurova žena i kraljica.
Galahada pokreće čista ljubav prema Bogu, lišena bilo kakvih ovozemaljskih želja.U posljednjim epovima iz ciklusa Vulgata, konačna katastrofa vitezova Okruglog stola povezana je sa nestankom Svetog grala, simbola milosrđa, kog odtad više nikad nije vidio.
Prema jednoj od legendi - Josip iz Arimateje je poslan u Britaniju 63., kao vođa misije Apostola Filipa, koji se tad nalazio u Galiji. Sa sobom je donio dvije bočice sa Isusovom krvi i znojem, kao i kalež (gral). Josip je dobio zemljište od lokalnog kralja i osnovao prvu kršćansku crkvu u Glastonburyju. Najvjerojatnije je da je ta legenda potekla iz same Glastonburyjske opatije, kao dio trajne propagande tokom 12 i 13. vijeka, kad se nastojala predstaviti kao jedna od stalnih rezidencija Kralja Arthura i kao lider kršćanstva u Britaniji.
Legenda navodi da je Josip tad povjerio Gral nekom čovjeku koji se zvao Brons ili Brân, koji je možda bio jedan od Josipovih drugova, a možda i brat ili neki daljni rođak. Taj čovjek je postao drugi čuvar grala, nakon Josipa. Tu postoji neka vjerojatnost da se radi o Brânu blaženom, velikom keltskom junaku i zaštitniku Britanije. Za Brâna se govorilo da ima magični kotao koji može vratiti život. Kad je ipak smrtno ranjen, prije nego što je umro naredio je da mu se glava pokopa na Bijelom brdu, u današnjem Londonu, kako bi služila kao talisman koji štiti zemlju. Taj lokalitet je navodno mjesto gdje se danas nalazi Londonski Tower.
Etimologija
Cistercitski kroničar Helinandus (umro 1230. objasnio je da riječ "Grail" ima porijeklo od latinskog - gradale, a to je bio izraz za širok i prilično dubok tanjur u kom su se servirala jedno za drugim - birana jela, pa su ga neformalno zvali Graalz,  jer je pružao ugodu (grata). Katolička enciklopedija odbacuje tu etimologiju, ali smatra da je to izvedeno od cratalis - krater koji se u to vrijeme koristio za serviranje jela i pića.
Čudesa i moći Svetog grala
Nakon Isusove smrti, Josip je bio bačen u kamenu grobnicu, u kojoj bi skapao od žeđi i gladi, da nije bilo - Grala koji mu je svako jutro davao hranu i piće.
Moći Svetog grala bile su velike, on ne samo da je hranio već je smrtno ranjene Hectora de Marisa i Percivala izlječio. Ideja Grala koji može vratiti život, korespondira sa kršćanstvom koje također donosi vječni život onima koji slijede Isusa Krista. Nešto slično postojalo je i u keltskoj legendi kao Kotao obilja. Rane keltske pjesme i priče poput "Preiddeu Annwfn" govore o pljački koju je izveo Kralj Arthur i njegovi ljudi iz zemlje Annwfn, čime su stekli ono što je postalo poznato kao Britsko blago. Tako su došli u posjed magičnog kotla, koji nije mogao kuhati hranu kukavicama.
Jedino što je bilo teško stati pred Sveti gral, to je mogao samo vitez koji se pokajao za svoje grijehe, lišen žudnje za ženama i tjelesnom ljubavi, zbog tog to nije uspjelo Lancelotu, jer je bio nedostojan da ga vidi zbog grešne veze sa Guineverom.
Percival, koji je prvi uspio doći do Grala, nakraju nije uspio u svojoj misiji da ga donese u Camelot jer nije shvatio njegovu pravu prirodu, odnosno nije ga bio dovoljno dostojan.
Simbolika
Tako je potraga za Svetim gralom simbolička potraga za spašavanjem keltske crkve i dokazivanje njezine prednosti nad Rimskom crkvom. Zbog tog se pojavljuje lik Josipa iz Arimateje kao direktni nastavljač kršćanske tradicije i donosioc Svetog grala u Britaniju. Taj je sukob razdirao Britaniju sve do ustoličenja kralja Oswia od Nortumbrije na Sinodu u Whitbyju 664. kada je on pristao uz Rimsku crkvu.
Nije bilo čudo da je u toj situaciji keltska crkva pribjegla stvaranju svojih priča i legendi kako bi produžila svoja vlastita uvjerenja. Mitska Pusta zemlja u Britaniji koja je uvučena u arturovsku legendu, bila je personifikacija sukoba između dvije crkve, dodatno začinjenim kontinuiranom invazijom keltskih zemalja od strane Sasa i Vikinga. Svojom potragom za savršenstvom i konačnim otkupljenjem (čitaj Gralom) vitezovi Kralja Arthura uspostavili bi prvenstvo keltske crkve.
U svojim konačnim oblicima - Gral je postao kalež koju je Isus koristio na Posljednjoj večeri.
Ideja grala kao metafore za ljudsko tijelo u kom se nalazi Sveti Duh po svemu sudeći razrađena je kasnije.
Gral danas
Legenda o Svetom gralu postala je kulminirajuća točka arturovske romantike, trajna i plodna tema brojnih umjetnika, prisutna u brojnim vrhunskim djelima, kao što je opera Parsifal Richarda Wagnera, parabola Jamesa Russella Lowella The Vision of Sir Launfal, album repera Jay-Z Magna Carta Holy Grail i film Monty Python and the Holy Grail.
Henry Lincoln i Michael Baigent u svojoj knjizi The Holy Blood and the Holy Grail ("Sveta krv i Sveti gral") iz 1983. izazvali su prilično pomutnje, kad su iznjeli teoriju po kojoj je gral zapravo samo metafora za stvarnog Isusa od krvi i mesa. Po njima on je preživio raspeće na križu, zatim ga je Josip iz Arimateje prebacio iz Palestine, zajedno sa Marijom Magdalenom, koju je Isus kasnije oženio i sa njom dobio sina. Upravo je to krvna linija - tajna, koju su čuvari grala čuvali od tad do danas. Autori tvrde da su Isusovi potomci postali merovinški kraljevi Franačke. Ti su kraljevi bili Arthurovi suvremenici, osnivači dinastije koja je vladala od oko 460. do 751.
Roman "Da Vincijev kod" Dan Browna, slijedi tu liniju, uz dodatak kriminalno-avanturističkog zapleta.
Kuriozum je da se oko dvjesto objekata u Evropi smatra Svetim gralom, među njima i velški drveni vrč -Nanteos Cup.
La Huevera, Mazamitla
La Huevera je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Mazamitla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 295 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1883 m.
Brookeville, Maryland
Brukvil je grad u američkoj saveznoj državi Merilend.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 134, što je 14 (11,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Ojo de Agua de los Negros, Calvillo
Ojo de Agua de los Negros je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Aguascalientes, u opštini Calvillo.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 1 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1947 m.
Casella, Lucca
Casella je naselje u Italiji u provinciji Lucca, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 84 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 437 m.
Gualtieri Sicaminò, Messina
Gualtieri Sicaminò je naselje u Italiji u provinciji Messina, u regiji Sicilija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1475 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 83 m.
1716
Godina 1716 (MDCCXVI) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u subotu po julijanskom kalendaru.
Januar/Siječanj – Mart/Ožujak
thumb|180px|left|Kopija [[Dekreti Nueva Planta|Dekreta Nueva Planta kojim je ukinuta dotadašnja autonomija Katalonije.]]
Jul/Srpanj – Septembar/Rujan
mini|250px|[[Bitka kod Petrovaradina]] mini|200px|[[Johann Matthias von der Schulenburg|Schulenburgov spomenik na Krfu]]
Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac
mini|240px|[[Temišvarski pašaluk]]
Kroz godinu
mini|Namesništvo [[Filip II. Orleanski|vojvode d'Orléansa, veće s kardinalom Fleuryjem]]
Elektroindukcijska peć
mini|desno|300px|Elektroindukcijska peć je peć koja ostvaruje toplinu električnim induktivitetom.
Elektroindukcijska peć je električna peć koja toplinu ostvaruje električnim induktivitetom i na taj način topi metal. Iako elektroindukcijska peć može biti bazična ili kisela, ova razlika nema toliko značenje kao kod drugih postupaka dobijanja čelika (Bessemerov postupak, Thomasov postupak, Siemens-Martinova peć i elektrolučna peć), jer se s ovim postupkom samo topi čelik, čiji je sastav unaprijed određen s punjenjem (uloškom) materijala. Topljenje je gotovo jedina metalurška operacija u ovom postupku, kojom je zamijenjen stari lončarski postupak. Punjenje može biti čak iz jednog komada. Ako se dodaje stari čelik s otpada, onda se prvo pune veliki komadi, a zatim se zapunjava s manjim komadima.
Poklopac elektroindukcijske peći je nepropusan za plinove, da bi se spriječila oksidacija i toplinski izolirala talina od okoliša (kod drugih postupaka ovu ulogu igra troska). Kada se uključi električna struja, brzo izmjenično magnetsko polje s visokom gustoćom toka, stvoreno u primarnom namotu, stvara jaku sekundarnu struju u metalnom punjenju, a ona se pretvara u toplinu. Toplina uglavnom nastaje na krajevima metala, ali se konvekcijom brzo prenosi u jezgru. Ako se radi i s troskom, ona se brzo izmiješa s metalom. Nakon topljenja i brzog miješanja materijala, troska se izlije, dodaju se dezoksidanti i legirajući elementi, pa se na kraju talina izlijeva. Po toni otopljenog čelika troši se oko 650 kWh električne energije, a topljenje traje od 1 do 1,5 sati.
Mjenjač frekvencije radi od 50 Hz do 400 000 Hz. Na jedan mjenjač frekvencije može se priključiti više elektroindukcijskih peći, a najčešće dvije koje su izmjenično u pogonu. Elektroindukcijska peć je veoma pogodna za topljenje čelika s velikim sadržajem kroma (nehrđajući čelik) jer se talina ne pregrijava. Kod elektrolučne peći može izpariti i do 15% kroma iz starog čelika s otpada. Temperatura taline može se vrlo točno regulirati, u uskim granicama ± 5 ºC. Kod elektroindukcijske peći moguće je raditi s natpritiskom (dezoksidacija čelika ugljikom ili vodikom) ili u vakuumu (stvaranje nitrida ili karbonitrida u čeliku), tako da se može dobiti čelik vrlo točnog sastava. Isparavanje mangana, aluminija i kroma spriječava se korištenjem atmosfere s inertnim plinovima.
Pabirčenje
Pabirčenje ili Prebiračice (fr. Des glaneuses), ulje na platnu francuskog realističkog slikara Jean-Françoisa Milleta, naslikano u selu Barbizonu, nadomak Fontainebleaua 1857. godine.
Milletov stil je imao korijena iz njegove rodne Normandije, ali se razvio i pod utjecajem biblijskih tema, kao i klasične umjetnosti i književnosti. Tako figure na ovoj slici prizivaju pisanja Homera i Vergilija, ali podsjećaju i na Partenonski friz. Iako ga se uglavnom vezuje za Barbizonsku školu slikarstva, koja je prkošeći romantizmu njegovala više realistički način slikanja, Millet je bio njihov netipičan pripadnik i manje ga zanimao pejzaž od slikanja figura.
Opis i interpretacija
Sam slikar je izjavio kako njegovom temperamentu najbolje odgovaraju seljački motivi, poput onoga na ovoj slici. Slika prikazuje seljanke koje pabirče polje poslije žetve i skupljaju otpalo klasje. Tople boje i blago magličasto ozračje djeluju umirujuće iako prikazuju krajnje siromaštvo. Ovaj posao je bio prepuštan samo najsiromašnijima jer je zahtjevao sate mukotrpnog saginjanja kako bi se skupilo dovoljno zrnja za tek jedan kruh.
Kada je slika prvi put izložena 1857. godine, Milleta su kritičari optužili kako pokušava igrati na kartu simpatija prema siromašnima i strasti revolucije iz 1848. god. Zbog prikazivanja siromašnih seljaka okrivili su ga da je socijalistički revolucionar, no njegov pristup je zapravo bio potpuno konzervativan. Njega nije zanimala revolucija već dostojanstvo i fatalnost svakodnevnih poljoprivrednih radova ondašnjeg vremena. On je smatrao da je seljačko prihvaćanje teške ljudske sudbine uzorno, i ni u kojem slučaju nešto protiv čega se treba boriti.
Millet je bio izvanredan crtač i majstor svjetlosti i sjena, a volio je paletu zemljanih i zelenih tonova boja. Slikari koji su utjecali na njegov stil su bili mnogi stari majstori kao što je Nicolas Poussin, dok je njegov rad utjecao i na impresioniste i postimpresioniste kao što su Camille Pissaro i Vincent van Gogh.
Lhotse
Lhotse (U Nepalu službeno ल्होत्से, u Kini službeno Lhozê; Tibetanski na Wylie transliteraciji: lho rtse; Kineski: 洛子峰, Pinyin: Luòzǐ Fēng) je planina na granici Nepala i Kine. S 8516 m, četvrta najviša planina na svijetu iza Mount Everesta, K2 i Kangchenjunge.
Opis
Sastoji se od tri vrhunca te je direktno povezana s Mount Everestom preko visokog hrbata South Col. Dva niža vrhunca nazivaju se Lhotse Mig (8414 m) i Lhotse Shar (8383 m). U indijskoj kartografiji Lhotse je nazvan oznakom E1, radi pomanjkanja službenog imena na tibetanskom i nepalskom jeziku. Kolovoza 1921., Howard Bury, nakon što je pronašao lokalno ime za planinu predložio je naziv Lhotse, što se sa tibetanskog prevodi kao "južni vrh", jer se nalazi južno od Mount Everesta.
Usponi
Prvi pokušaj uspona poduzela je međunarodna ekspedicija 1955., dok su prvi uspješan uspon postigli Fritz Luchsinger i Ernest Reiss 18. svibnja 1956., kao članovi švicarske ekspedicije predvođene Albertom Egglerom. 1965. japanska ekspedicija pokušava uspon na Lhotse Shar, ali odustaje na 8100 m. Na taj vrh uspješno se uspinju 1979. Austrijanci Zepp Maierl i Rolf Walter. 1986. vrhunac osvaja Reinhold Messner, dok je 1996. Chantal Mauduit prva žena na vrhu Lhotsea. 2001. Lhotse Mig osvaja ruska ekspedicija. 1989. na Lhotseu poginuo je čuveni poljski alpinist Jerzy Kukuczka.
Ivan Broz
Ivan Broz (Klanjec, 21. januar 1852. – 25. decembar 1893., Zagreb), filolog i književni povjesničar.
Životopis
Tri razreda osnovne škole polazio je u Klanjcu, četvrti u Varaždinu. Uz potporu karlovačkih franciskana polazio je gimnaziju u Karlovcu (1864–1866), Požegi i Zagrebu, gdje je maturirao 1872. Zbog darovitosti, poslan je u Innsbruck da započne studij teologije, ali se najviše bavio poviješću i orijentalnim jezicima. U novootvoreno Sveučilište u Zagrebu prelazi, ali tek uz prekid nastavlja 1876. studij kao redovni slušač hrvatskog jezika, povijesti i geografije. U Zagrebu je 1874. postavljen za namjesnog učitelja u realci zagrebačkoj, gdje je predavao hrvatski i njemački jezik. Kao pravi učitelj radio je od 1880. u realkama u Osijeku, Požegi i Zagrebu (od 1884. godine). Odbor Matice hrvatske, zbog njegovih književnih zasluga, uzima ga 1885., pa mu odmah i poverava redakciju Matičina zbornika narodnih pjesama. Doktorirao je 1888. s radnjom o imperativu u hrvatskom jeziku. Zahvaljujući vladinoj stipendiji, akademsku 1889/90. provodi na jednom semestru u Beč slušajući slavistiku kod Vatroslava Jagića i radeći u seminaru za slavensku filologiju. Od vlade je iskao i dobio potporu i dopust da 1889/90. provede putujući u Dubrovnik, po Hercegovini i Crnoj Gori da bi slušao kako se onuda govori i pjeva, što bi mu koristilo u poslu uređivanja Matičina zbornika narodnih pjesama. S toga se studijskog putovanja vratio s Palmotićevom Atalantom i punom torbom jezičkih bilježaka. U zimu 1892. izdaje svoj pravopis te drži niz predavanja učiteljima o novim pravilima. Te godine (1892.) postaje i članom dopisnikom Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti. Umro je na Božić 1893. Pokopan je uz velike počasti vlade i znanstvenika.
Ivan Broz je 1892. objelodanio svoje najvažnije djelo, Hrvatski pravopis, koji je, u Boranićevoj redakciji, izlazio do 1916. Taj pravopis, iako izrijekom baziran na Karadžićevoj pravopisnoj koncepciji, no ipak oblikovan je ponajviše po uzoru na pravopisno djelo hrvatskoga filologa i pravaškog političara Marcela Kušara, utemeljilo je suvremeni hrvatski pravopisni standard, te ostali hrvatski pravopisni priručnici (uz izuzetak oktroiranih djela iz doba obje Jugoslavije i povratka na morfonološki propis u vrijeme NDH) u većini preskripcija uglavnom dotjeruju Brozovo prijelomno djelo u nijansama.
Najumjereniji filolog među tzv. hrvatskim mladogramatičarima nazivanima i vukovci, Broz je ostavio dubokoga traga u konačnoj standardizaciji hrvatskoga jezika: zahvaljujući njemu, Hrvate nije snašlo pravopisno dvojstvo koje je prijetilo uvedbom fonološki koncipiranoga pravopisa u Dalmaciji i Bosni (priručnik Frane Vuletića), a usvajanjem nekih propisa iz pravopisnoga standarda Zagrebačke škole (rastavljeni futur, pisanje stranih imena kao u izvorniku, izbjegavanje asimilacije po zvučnosti u više slučajeva (podcijeniti, odčepiti,..), morfonološki oblici u više slučajeva (mladac/mladci,..) osigurao je i kontinuitet ponajviše sa starijom (poglavito Dubrovačkom) hrvatskom pravopisnom tradicijom, i ostvario bezbolni prijelaz na konačni oblik pravopisa ne izazvavši prosvjede koji su pratili jezične zahvate njegova suvremenika Tome Maretića, potaknute uglavnom jezičnopovijesnim nihilizmom potonjega spram hrvatske književne i jezične baštine.
Hidrodinamika
mini|desno|250px|[[Torricellijev zakon istjecanja.]]
mini|250px|desno|Po [[Jednadžba kontinuiteta|zakonu kontinuiteta kroz svaki presjek cijevi mora proći u jedinici vremena ista količina tekućine.]]
mini|desno|250px|Prikaz rada [[Venturijeva cijev|Venturijeve cijevi.]]
mini|desno|250px|[[George Gabriel Stokes|Stokesov zakon: strujnice i sile.]]
Povijest hidrodinamike
Prvi značajniji zakoni hidrodinamike potječu iz 17. stoljeća, kada su E. Torricelli i I. Newton postavili zakon o istjecanju tekućine. Osnove klasične teorijske hidrodinamike postavljene su u 18. stoljeću zakonima o gibanju idealne tekućine Daniela Bernoullija (1738.), Leonharda Eulera (1775.) i Josepha Louisa Lagrangea (1787.). Iz istoga razdoblja potječe i zakon o udaru tekućine Jeana Charlesa de Borde. Teorija gibanja idealne tekućine nije imala većega značenja za rješavanje praktičnih problema, ali je poslužila kao osnova mnogim zakonima o ponašanju realne tekućine na primjer Stokesov zakon te Darev-Weisbachov i Hagen-Poisenillov zakon gubitka energije pri strujanju vode kroz cijevi. Osborne Reynolds prvi je sustavno istražio laminarno i turbulentno strujanje viskozne tekućine (1883. – 1889.) i dao jednadžbe turbulentnoga strujanja. William John Macquorn Rankine i William Froude, baveći se hidrodinamičkim problemima kretanja broda, otkrili su zakone koji su omogućili znanstveni prilaz rješavanju oblika brodskoga trupa. Hermann von Helmholtz postavio je osnove zakona vrtložnoga strujanja tekućina oko uronjenoga tijela (1858.), na osnovi čega je ruski matematičar i inženjer Nikolaj Jegorovič Žukovski (1906.) razvio teoriju koja je omogućila egzaktan proračun profila brodskih i zrakoplovnih propelera, zrakoplovnih krila i podvodnih tijela. Ludwig Prandtl postavio je teoriju graničnoga sloja (1904.), koja omogućuje jasniji uvid u otpor trenja tijela uronjenog u struju tekućine.
Zahvaljujući mnogobrojnim analitičkim i eksperimentalnim istraživanjima u prvoj polovici 20. stoljeću danas je postignut napredak u primjeni zakona hidrodinamike pri rješavanju složenih praktičnih problema vodovodnih uređaja i hidrauličnih energetskih sustava te problema otpora, propulzije i ponašanja brodova. Brzi razvoj u 20. stoljeću hidrodinamika velikim dijelom duguje i istraživanjima na području aerodinamike, jer pri brzinama manjima od brzine zvuka vrijede isti zakoni za gibanje tekućina i plinova. Danas je moguće svaku zamišljenu konstrukciju (na primjer broda) prvo provjeriti na računalnome modelu, a potom, u slučaju dobroga rezultata, na modelu u bazenu, što umanjuje troškove ispitivanja.
Sile
Sile se u hidrodinamici mogu podjeliti na: Suma svih sila ako je promatrana kapljevina u stanju dinamičke ravnoteže biti jednaka nuli, to jest FG +FI +FN +FT =ΣFi =0.
Volumenske sile
1. Sila težine se javlja zbog djelovanja sile teže: FG = -∫ρgdV
Površinske sile
1. Sila tlaka je rezultat djelovanja kapljevine na promatrane presječne površine: FN = -∫pdA
2. Posmična sila je rezultat trenja kapljevine i stijenke: FT = ∫τdA
Oberstadtfeld
Oberštatfeld je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 109 opštinskih središta okruga Vulkanajfel. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 587 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7233055.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Vulkanajfel Oberštatfeld se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Vulkanajfel. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 442 metra. Površina opštine iznosi 10,2 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 587 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 57 stanovnika/km².
Santa Isabel, Río Bravo
Santa Isabel je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Río Bravo.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 18 m.
Iram, Soconusco
Iram je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Soconusco.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 84 m.
Colonia el Pedregal, Tuxpan
Colonia el Pedregal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tuxpan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 482 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1819 m.
Blaziert
Blazjer je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Žers koja pripada prefekturi Kondom.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 124 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 11 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 10,97 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 134 metara (maksimalnoj 222 m, a minimalnoj 111 m).
Lipovu, Lipovu
Lipovu je naselje u Rumuniji u okrugu Dolž u opštini Lipovu.
Kristalizacija
mini|desno|250px|Kristalizacija je nastajanje [[kristala u kojem se osnovne čestice (atomi, ioni ili molekule) pravilno slažu u prostoru stvarajući kristalnu rešetku.]]
mini|desno|250px|Kristalizacija [[meda.]]
mini|desno|250px|Kristalizacija [[pahulja|snježne pahulje iz vodene pare može se odviti na razne načine.]]
mini|desno|250px|Mikrostruktura [[bronca|bronce koja pokazuje dendritička (u obliku jelke) kristalna zrna.]]
mini|desno|250px|Kristalizator koji se koristi u [[Šećerana|proizvodnji kristala šećera iz šećerne repe.]]
Kristalizacija je nastajanje kristala u kojem se osnovne čestice (atomi, ioni ili molekule) pravilno slažu u prostoru stvarajući kristalnu rešetku. U prirodi kristali mogu nastati na različite načine: iz vodene i drugih otopina pri običnoj temperaturi (na primjer kamena sol, gips i niz drugih soli iz mora ili jezera), iz vrućih otopina, hidrotermi (na primjer rudni minerali sulfidne skupine), iz silikatne taline, magme, iz koje kristalizira glavnina takozvanih primarnih petrogenih minerala kao što su silikati, kremen i neki rudni minerali, iz plinovitoga stanja (na primjer snježne pahulje iz vodene pare, sumpor iz vulkanskih plinova), iz čvrstoga stanja (na primjer starenjem ili zagrijavanjem nestabilnoga stakla), iz gustih agregata katkad kod visokih temperatura, nižih od tališta, kada polako nastaju krupnijezrnati agregati (na primjer mramor iz gustoga vapnenca, zrnate metamorfne stijene iz gustih sedimenata).
Vrste kristalizacije
Razvojem instrumentalnih tehnika razvile su se i laboratorijske i tvorničke metode za rast jediničnih kristala potrebnih u znanosti i tehnici, posebno u elektronici. Kristalizacijom iz taline mogu se dobiti jedinični kristali mase i nekoliko kilograma. Prema metodi J. Czochralskoga (poljski kemičar, 1885. – 1953.), polirana kristalna ploha maloga kristalnoga zrna dodiruje talinu osnovnog materijala iz kojega treba dobiti jedinični kristal. Polaganim jednolikim podizanjem zrna, katkad brzinom manjom od 1 milimetar na sat, postiže se kontinuirani rast jediničnoga kristala iste kristalne orijentacije kao i u početnome zrnu. Ta je metoda najpovoljnija za kristalizaciju većine metala i slitina te za neke poluvodičke materijale (germanij, silicij).
Call of Duty: Modern Warfare 3
Call of Duty: Modern Warfare 3 je osmi deo popularne serije igara Call of Duty. Igra je pucačina iz prvog lica i završava priču, koja je početa iz Call of Duty 4: Modern Warfare, a direktno se nastavlja iz Call of Duty: Modern Warfare 2. Razvojni tim igre čine Infiniti vard, Sledžhamer gejms i Rejven softver, a objavljivač je Aktivižn. Igra je puštena u prodaju 8. novembra 2011. godine.
Kristalizacija
Vrste kristalizacije
Bridgmanova metoda (Percy Williams Bridgman, američki fizičar, 1882. – 1961.) služi uglavnom za kristalizaciju tvari koje se rabe kao dvokomponentni i višekomponentni poluvodiči. Talina osnovnoga materijala spušta se polagano iz toplijeg u hladniji dio peći i pritom kristalizira. Temperatura toplijega dijela treba biti samo nekoliko stupnjeva viša od tališta materijala, a hladnijega dijela niža od tališta.
Verneuilovom metodom (Auguste Verneuil, francuski kemičar, 1856. – 1913.) dodaje se fini prašak na rastaljenu površinu malog ishodnoga kristala, koji zatim raste u obliku stožastoga jediničnoga kristala. Metoda se primjenjuje za materijale visokih tališta kao što su feriti, granati i umjetni rubini. Za rast velikih kristala iz vodenih otopina služe posude sa zasićenom otopinom tvari koja kristalizira, uz dodatak malih kristalnih jezgara. Malom promjenom temperature, najčešće snižavanjem, povećava se prezasićenost otopine, pa kristalne jezgre kontrolirano rastu. Tako se mogu prirediti veliki monokristali tehnički važnih piroelektričnih i piezoelektričnih tvari. Posebno je važna kristalizacija silicijeva dioksida, to jest priređivanje umjetnih jediničnih kristala kremena, iz alkalne vodene otopine u autoklavima s temperaturnim gradijentom. U početku se polikristalni materijal nalazi u zasićenoj otopini u vrućem dijelu autoklava, a kristalne jezgre u njegovu hladnom dijelu, pa prenos materijala i rast kristala nastaje zbog temperaturne razlike. Najveća temperatura u autoklavu iznosi do 400 °C, a tlak oko 100 MPa.
Call of Duty: Modern Warfare 3
Novine
Razvojni tim igre je objavio da u igri nastaje novi mod: mod preživljavanja, gde se jedan ili dva igrača bore protiv talasa neprijatelja, koji su teži iz runde u rundu. Upoređivan je i sa Zombi modom iz Call of Duty: World at War i Call of Duty: Black Ops, međutim postoje izvesne razlike koje negiraju preveliko poređenje. Zapravo, neprijatelji, ne koriste uvek iste zasede ili taktike kao zombiji u Call of Duty: World at War, već suprotno, koriste drugačije taktike, i nisu uvek na istom mestu. Ova opcija igre je dostupna na svim mapama za Multiplejer opciju. Skupljajući poene, koji se postižu ubijanjem neprijatelja, igrači mogu uzimati nova, bolja oružja, municiju, i uopšte dolazi niz poboljšanja.
Kristalizacija
Nastanak kristalnog zrna metala
Kada se čisti metal ohladi ispod svoje kritične temperature topljenja (talište),stvaraju se mnogobrojne klice međusobnim vezivanjem sporokrećućih atoma (centri kristalizacije). Centrom kristalizacije naziva se grupa atoma koji formiraju najmanju česticu faze sposobnu dalje da raste.
Pojava prijelaza iz tekućeg u čvrsto stanje naziva se kristalizacija. Za razliku od amorfnih tijela, koja se postupno stvrdnjavaju tokom naglog hlađenja, metali kristaliziraju pri konstantnoj temperaturi, koja se naziva kritična temperatura fazne pretvorbe. Opća teorija kristalizacije tekućina dopušta mogućnost jakog pothlađenja rastvora, pri kojem broj klica i brzina rasta kristala postaju jednaki nuli, tako da se tekućina zgusne, pretvarajući se u staklasti materijal, tj. ne podliježući kristalizaciji.
Oblik kristalnog zrna ovisi od stvarnim uslovima kristalizacije: brzine i smjera odvođenja topline, postojanja nerastvorljivih čestica, stupnja podhlađenja, brzine pojave kristalizacije, strujanja otopine itd. Da bi kristal imao pravilan oblik potrebno je lagano hlađenje, mali broj centara kristalizacije, neometan rast u svim pravcima itd. Kako se ovo veoma rijetko ostvaruje, kristal obično ima nepravilan oblik i ravni kristala rastu nejednakim brzinama. Odvođenje topline pri hlađenju se odvija kroz čvrstu i tekuću (talina) fazu. Kako odvođenje topline nije jednako u svim pravcima, rast kristala će biti brži na onim graničnim površinama koje imaju nižu temperaturu od temperature tekuće faze. Na brzinu rasta kristala utiču i primjese. Najme, one se mogu apsorbirati na površini određenih ravnina i usporiti njihov rast izazivajući nepravilan oblik kristala. Posljedica svega ovoga je da se iz centra kristalizacije razvijaju u pravcima najbržeg rasta grane kristala. Iz njih se također razvijaju nove grane pod određenim uglom. Ovakav rast kristala naziva se dendritski, a kristali dendriti.
Primjena
U kemijskoj procesnoj industriji kristalizacija je toplinski separacijski proces u kojem se čvrsta faza hlađenjem izdvaja iz kapljevite ili parovite faze, ili iz taline. U praksi je najčešća kristalizacija iz kapljevite faze, iz otopine. Zbog toga se industrijska kristalizacija provodi u kristalizatorima, a to su isparivači s uređajima za skupljanje i izdvajanje izlučenih kristala, ili su to velike posude u kojima se otopina miješa i zrakom ili vodom hladi. Dobiveni sirovi kristali izdvajaju se iz otopine taloženjem, filtracijom ili centrifugiranjem, ispiru se otapalom i suše. Veličina, oblik i čistoća kristala ovise o uvjetima provedbe procesa (temperatura, tlak, stupanj prezasićenja, brzina hlađenja).
Kancerski probijajući bol
Kancerski probijajući bol je prolazno pogoršanje bola u vidu naglih, kratkotrajnih i vrlo intenzivnih napada koji se javljaju spontano ili u sprezi sa specifičnim nepredvidivim ili predvidivim „okidačkim mehanizmom“, i pored relativno stabilnog, dobro kontrolisanog osnovnog (pozadinskog) bola. Za sve bolesnike sa kancerskom bolešću, probijajući bol je jedan od najčešćih sindroma izazvan tumorskom bolešću. Tokom bolesti mnogi bolesnici sa karcinomom više strahuje od bola nego od same smrti, jer se ova vrsta bola javlja sa različiteom učestalošću i prilikom postavljanja dijagnoze maligne bolesti prisutna je u 25 do 50% slučajeva.
Probijajući bol javlja se kao posledica različitih (neuropatskih, nociceptivnih ili kombinovanih) patofizioloških mehanizama. Prema dostupnim podacima iz literature incidenca probijajućeg bola kreće se između 40 i 86% (33% do 90%). Istraživanja su pokazala da je on u 67-76% slučajeva uzrokovana samim zloćudnim rakom (tumorom), u 20-33% epizoda bol se javlja kao posledica onkološke terapije, dok je u oko 4% slučajeva probijajući bol nejasnog uzroka.
Kancerski probijajuća bol najčešće se javlja kod bolesnika lečenih fiksnim dozama opioidnih analgetika, sa učestalšću od 13,2-33%.
Istraživanja dokazuju da i pored savremenih saznanja o patofiziologiji bola, dostupnim lekovima i postojanju smernica za lečenje bola on je i dalje neadekvatno zbrinu kod ​​50-70% bolesnika sa malignom bolešću pa oni trpe bolove određenog stepena. Vrhunske dijagnostičke, hirurške i radioterapijske metode i tehnike te novi citostatici, omogućili su i duže preživljavanje onkoloških bolesnika, pa su tako maligni tumori postali hronična bolest. Međutim produženje života dovodi, i do produženja patnje zbog stresnih simptoma uzrokovanih malignitetom. Sa druge strane, kako Svetska zdravstvena organizacija (SZO) predviđa da će incidencija malignih tumora tipa karcinoma u svetu u sledećih 20 godina porasti za 50% i da će do 2020. biti ​​15 miliona novootkrivenih slučajeva godišnje, adekvatno lečenje bola postalo je moralni imperativ prihvaćen u svim zdravstvenim službama savremenog sveta. SZO je u postupku antitumorskog lečenja kupiranje karcinomskog bola postavio na četvrto mesto po značaju (prevencija, rana detekcija, uspešno izlečenje, terapija bola) i time upozorio sve svoje članice na njenu važnost. U tom smislu terapijski pristup probijajućem bolu mora biti: multimodalan, individualno podešen, usmeren ka određenom tipu i karakteristikama probijajućeg bola prema svakom pojedinom bolesniku. Sadšnje smernice za lečenje probijajućeg bola uključuju brzodelujući oralne opioide, a neke i fentanilske preparate.
Definicije bola
Prema definiciji Svetske zdravstvene organizacije: „bol je neprijatno čulno ili emocionalno iskustvo povezano sa stvarnim ili potencijalnim oštećenjem tkiva“.
Međunarodno udruženje za proučavanje bola International Association for the Study of Pain(IASP) definiše bol kao: „neprijatno osetno i osećajno iskustvo povezano sa pravom ili potencijalnom povredom tkiva, ili uzrokovano tim oštećenjem ili povredom.“
Četiri dimenzije bola
Uporan bol za onkološke bolesnike ima četri dimenzije patnje; fizičke izazvane bolom (usled same bolesti ili postupka lečenja), psihoemocionalne, socijalne i duhovne.
Takođe lekari neprestano moraju ceniti karakteristike fizičkog bola, u pogledu kvaliteta, zračenja (prostiranja), ozbiljnosti bola i na osnovu toga ga klasifikavati na nociceptivni, neuropatski i simpatetički prenosivi bol.
Uzrok bola kod pacijenata sa karcinomom može biti i nekarcinogenog porekla kao što su osteoartritis, neuralgija posle herpesa, mišićni grčevi, ili bol kao posledica posthemoterapijska periferne neuropatije. Stoga svaki probijajući bol mora biti pravilno procenjen, kako bi se odredili njegovi uzroci i pristupilo pravilnom lečenju. U oko 15% pacijenata sa invazivnim karcinomom, nijedan od njihovih bolova nije uzrokovan samim karcinomom.
10-Deacetilbakatin
10-Deacetilbakatin je organsko jedinjenje, koje sadrži 29 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 544,590 Da.
Kancerski probijajući bol
Karakteristike kanacerskog probijajućeg bola
Bol je subjektivni osećaj koji se opisuje korišćenjem nekoliko različitih osobina ili karakteristika (lokalizacijom, kvalitetom, intenzitetom, emocionalnim uticajem, promenom ponašanja, učestalošću,...), koje treba uzeti u obzir u toku terapiju hroničnog bola maligne etiologije. Intenzitet malignog probijajućeg bola je prepoznat i prihvaćen kao najvažnija klinička dimenzija doživljavanja bola.
Kancerski probijajući bol je najčešći simptom koji najteže podnose kod bolesnici sa uznapredovalim malignim ili nekim drugim oboljenjem u terminalnom stadijumu. Za razliku od bolesnicika koji ne pate od probijajućeg bola, kod ovih bolesnika izraženo je smanjenje funkcionalnih kapaciteta i psihološki distres, prvenstveno zbog depresije i teskobe, što značajno narušava kvalitet života kod dela bolesnika.
Osobine prema kojima razlikujemo probijajući bol od konstantnog bola su: Kod onkoloških bolesnika kod kojih se primenjuju u lečenju konstantnog bola, fiksne doze opioidnih analgetika ova vrsta bola javlja se sa učestalošću od 13,2-33%.
Vremenska određenost trajanja bola podrazumeva specifičan nastup, trajanje i učestalost epizoda probijajućeg bola. Nastup je najčešće iznenadan uz postepeno pojačanje intenziteta bola unutar 30 minuta (srednje vreme trajanja oko 3 minute). Broj dnevnih epizoda probijajućeg bola varira od 1-3.600 (prosečno 4-6), a trajanje svake epizode je ​​od 1-240 minuta (srednje vreme trajanja 15-30 minuta).
Napadi ​​probijajućeg boli mogu biti povezane sa nekim provocirajuce činiocem, i kod nekih bolesnika bol može biti predvidiv. Provocirajući faktor kod 55-80% slučajeva je poznat, dok se u 27-38,3% slučajeva ne može identifikovati.
U 12-15,3% slučajeva probijajući bol je predvidiv, a u 57% epizoda uopšte se ne može predvideti.
Učestalost javljanja i mogućnosti lečenja kancerskog bola
Prema podacima Svetske zdravstvene organizacije (SZO), 15 miliona ljudi boluje od malignih bolesti, a 66% pacijenata tokom svoje bolesti imaju bolove, ili oko 10 miliona ljudi u svetu u ovom času pati od hroničnog kancerskog bola.