cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rastislav Jović
Biografija
Rođen je 28. avgusta 1931. godine u Surdulici, a potom je živeo i radio u Beogradu. Studirao je glumu na akademiji za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu. Bio je stalan član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, a kasnije slobodni umetnik. Igrao je više projektnih predstava na drugim scenama. Filmsku karijeru otpočeo je sa 16 godina, igrajući glavnu ulogu u filmu Dečak Mita u režiji Radoša Novakovića, kod koga je igrao skoro u svakom njegovom narednom filmu. Neki od njih su: "Pesma zna Kumbare", "Daleko je sunce", "Vetar je pred zoru stao", "Bekstva". Zapažene uloge ostvario je u filmovima: Pozorišna veza (glavna uloga), Ciganka, Hasanaginica, Diverzanti, Oseka, Znam, Uzrok smrti ne pominjati, Devojački most, Dvoboj za južnu prugu, Opatica i komesar, Dve noći u jednom danu, Hajka i drugim, kao i u poznatim TV serijama Kapelski kresovi i Otpisani. Poslednji film koji je snimio bio je Boj na Kosovu.
Pieter Naudé
Maturirao je 1986. godine u srednjoj školi Windhoek. Godine 1995. vjenčao se s Ester. Zajedno imaju dvije kćeri, Daelle i Sunitu.
Seneka
Lucije Anej Seneka (Córdoba, oko 4. pne. – Rim, 65), poznat kao Seneka Mlađi ili Seneka Filozof, bio je rimski filozof i književnik, glavni predstavnik modernog, "novog stila", koji se u rimskoj književnosti razvio u vrijeme Neronove vladavine.
Pieter Naudé
Njegova sestra Juanita du Plessis je poznata južnoafrička pjevačica.
Rastislav Jović
Biografija
Nastupao je u prvoj predstavi Ateljea 212 "Čekajući Godoa".
Seneka
Seneka je rođen u Cordobi u Hispaniji, a odrastao je u Rimu, gdje je stekao obrazovanje iz retorike i filozofije. Otac mu je bio Seneka Stariji, stariji brat Lucije Junije Galion Anejan, a nećak pjesnik Lukan. Godine 41. n.e., pod carem Klaudijem, protjeran je na otok Korziku, ali mu je dopušteno da se vrati 49. godine i postane odgajatelj mladog Nerona. Kad je Neron postao car 54. godine, Seneka je postao njegov savjetnik i, zajedno s pretorijanskim prefektom Sekstom Afranijem Burom, osigurao je Rimu odgovornu i umerenu upravu tijekom prvih pet godina Neronove vladavine. Utjecaj Seneke na Nerona s vremenom je opadao i 65. godine Seneka je bio prisiljen oduzeti si život zbog navodnog sudioništva u Pizonovoj zavjeri, u okviru koje se pripremao atentat na Nerona, premda je Seneka u toj stvari vjerojatno bio nevin. Njegovo stoičko i mirno držanje dok sebi oduzima život postalo je predmetom brojnih slika.
Rastislav Jović
Biografija
Pozorišne uloge: Ringilšpinđija ("Dva cvancika", M. Glišića), Kumalo ("Plači voljena zemljo", A. Patona), Mornar ("Angela Kolumbo", M. Krleže), Lasi ("Mačka na usijanom limenom krovu", T. Vilijamsa), Peter ("Husari", O. Breala), Mladić ("Majka hrabrost", B. Brehta), VIII ("Uspomena na dva ponedeljka", O. Milera), Leandr ("Porodica Arlekin", K. Santeli)...
Seneka
Kao književnik, Seneka je poznat po svojim filozofskim djelima i po dramama, koje su sve tragedije. Njegova prozna djela uključuju desetak eseja i 124 pisma koja se bave moralnim pitanjima. Ti spisi čine jedno od najvažnijih izvora primarne građe za antički stoicizam. Kao tragičar, najpoznatiji je po komadima kao što su Medeja, Tijest i Fedra. Senekin je utjecaj na kasnije generacije bio neizmjeran: tijekom renesanse smatrao se "mudracem kojem su se divili i štovali ga kao svojevrsno proročište za moralna pitanja, čak i za kršćanski odgoj, majstorom književnog stila i uzorom [dramske umjetnosti]".
Rastislav Jović
Biografija
Preminuo je iznenada u Beogradu, 2. januara 1997. u 66. godini.
Seneka
Obitelj i mladost
Seneka je rođen u Cordobi, u rimskoj provinciji Betici u Hispaniji. Otac mu je bio Lucije Anej Seneka Stariji, vitez iz Hispanije koji je u Rimu postao poznat kao pisac i učitelj retorike u Rimu. Senekina majka, Helvija, bila je iz ugledne betičke obitelji. Seneka je bio drugi od trojice braće; ostali su bili Lucije Anej Novat (kasnije poznat kao Junije Galion) i Anej Mela, otac pjesnika Lukana. Miriam Griffin u svojoj biografiji o Seneki kaže da su "podaci o Senekinom život prije progonstva 41. godine tako oskudni, a potencijalna važnost tih godina, kako za društvenu povijest tako i za njegovu biografiju, toliko velik, da se malo onih koji su o Seneki pisali oduprlo iskušenju da činjenice pomiješa s maštom". Griffin također, na temelju antičkih izvora, zaključuje da je Seneka rođen 8, 4. ili 1. g. pne. Ona misli da se on rodio između 4. i 1. g. pne., a da je u Rimu živio od 5. g. nove ere.
thumb|right|Moderni kip Seneke u Córdobi
Seneka nam govori da su ga u mladosti, vjerojatno kad je imao oko pet godina, odveli u Rim "u naručju" svoje tetke (polusestre njegove majke). Njegov je otac veći dio svog života proveo u Rimu. Seneka je podučavan uobičajenim predmetima književnosti, gramatike i retorike, kao dio standardnog obrazovanja Rimljana rođenih u višim slojevima društva. Još kao mlad dobio je filozofsku izobrazbu od stoičara Atala, te od Sotiona i Papirija Fabijana, od kojih su obojica pripadali kratkotrajnoj školi sekstijevaca, koja je kombinirala stoicizam s pitagorejstvom. Sotion je nagovorio Seneku kad je bio mladić (u ranim dvadesetim) da postane vegetarijanac, što je prakticirao otprilike godinu dana prije nego što ga je otac nagovorio da od toga odustane, jer je ta praksa bila povezana s "nekim stranim obredima". Seneka je tijekom života često imao poteškoće s disanjem, vjerojatno astmu, i čini se da je u nekom trenutku srednjih dvadesetih (oko 20. godine nove ere) obolio od tuberkuloze. Otiša je u Egipat da živi s tetkom (istom tetom koja ga je dovela u Rim), čiji je suprug Gaj Galerije postao prefekt Egipta. Ona ga je njegovala dok je patio od lošeg zdravlja, što je koje je trajalo oko deset godina. Godine 31. n.e. vratio se s tetkom u Rim, dok mu je ujak na putu izgubio život u brodolomu. Utjecaj njegove tetke pomogao je Seneki da bude izabran za kvestora (vjerojatno nakon 37. godine nove ere), što mu je također donijelo pravo da sjedi u rimskom Senatu.
San Giovanni-Santa Caterina, Salerno
San Giovanni-Santa Caterina je naselje u Italiji u provinciji Salerno, u regiji Campania.
Seneka
Politika i progonstvo
Godine 41. n.e. Klaudije je postao car, a Seneku je nova carica Mesalina optužila za preljub s Julijom Livilom, sestrom Kaligule i Agripine. Neki povjesničari sumnjaju u tu aferu, budući da je Mesalina imala jasne političke motive da se riješi Julije Livile i njezinih pristaša. Senat je izrekao smrtnu kaznu Seneki, koju je Klaudije zamijenio progonstvom, pa je Seneka je sljedećih osam godina proveo na otoku Korzici. Dva najranija sačuvana Senekina djela potječu iz razdoblja njegova progonstva – dvije utjehe. U svojoj Utjesi majci Helviji, Seneka tješi Helviju kao majku koja je ožalošćena zbog sinovljevog odlaska u progonstvo. Seneka usput spominje smrt svog sina jedinca, do koje je došlo nekoliko tjedana prije progonstva. Kasnije se Seneka oženio ženom mlađom od sebe, Pompejom Paulinom. Smatralo se da je to novorođenče možda iz nekog njegovog ranijeg braka, ali dokazi su "tanki". Drugo Senekino djelo iz ovog razdoblja, njegova Utjeha Polibiju, jednom od Klaudijevih oslobođenika, bilo je usredotočeno na tješenje Polibija zbog smrti njegova brata. Ovaj je spis poznat po tome što se u njemu Seneka dodvorava Klaudiju, izražavajući nadu da će ga car opozvati iz progonstva. Godine 49. n.e. Agripina se udala za svog strica Klaudija i zahvaljujući njezinom utjecaju Seneka je pozvan natrag u Rim. Agripina je za Seneku isposlovala položaj pretora i postavila ga za odgojitelja svog sina, budućeg cara Nerona.
San Giovanni-Santa Caterina, Salerno
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 805 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 353 m.
Seneka
Carev savjetnik
thumb|right|Neron i Seneka, [[Eduardo Barrón González|Eduardo Barrón (1904), Museo del Prado.]] Od 54. do 62. godine n.e. Seneka je djelovao kao Neronov savjetnik, zajedno s pretorijanskim prefektom Sekstom Afranijem Burom. Jedna od posljedica njegovog novog položaja bila je i ta da je Seneka 56. g. imenovan za dopunskog konzula (consul suffectus). Senekin je utjecaj na cara bio naročito jak u prvoj godini. Seneka je sastavio Neronove pristupne govore u kojima je obećao vratiti senatu njegove ovlasti i ispravnu pravnu proceduru. Također je sastavio i pogrebni hvalospjev (eulogiju) za Klaudija, koji je Neron održao na sprovodu svog prethodnika. Senekin satirični spis Apokolocintoza, koji ismijava deifikaciju Klaudijevu i hvali Nerona, datira iz najranijeg razdoblja Neronove vladavine. Godine 55. n.e. Seneka je napisao traktat O blagosti, nakon što je Neron dao ubiti Britanika, možda kako bi uvjerio građanstvo da je to ubojstvo kraj, a ne početak krvoprolića. Spis O blagosti, premda se dodvorava Neronu, imao je za cilj pokazati pravilan (stoički) put vrline koji jedan vladar treba slijediti vladara. Tacit i Dion sugeriraju da je Neronova rana vladavina, tijekom koje je slušao Seneku i Bura, bila prilično kompetentna. Međutim, antički izvori sugeriraju da su s vremenom Seneka i Bur izgubili utjecaj na cara. Godine 59. nevoljko su se složili s Agrpininim ubojstvom, a nakon toga Tacit zvještava da je Seneka senatu morao napisati pismo u kojem se opravdava to ubojstvo.
Godine 58. n.e. senator Publije Suilije Ruf izvršio je niz javnih napada na Seneku. Ti napadi, o kojima izvještavaju Tacit i Kasije Dion, uključivali su optužbe da je u samo četiri godine u Neronovoj službi Seneka stekao veliko osobno bogatstvo od tristo milijuna sestercija naplaćujući velike kamate na zajmove u cijeloj Italiji i provincijama. Suilijevi napadi uključivali su tvrdnje o seksualnoj iskvarenosti, uz sugestiju da je Seneka spavao s Agripinom. Tacit, pak, izvještava da je Suilije gajio vrlo velike predrasude: bio je Klaudijev miljenik, bavio se pronevjerama i važio za doušnika. Kao odgovor, Seneka je pokrenuo niz kaznenih postupaka zbog korupcije protiv Suilija: oduzeta mu je polovina imanja i poslan u progonstvo. Međutim, napadi odražavaju kritiku Seneke koja je iznošena u to vrijeme i nastavila se i u kasnijim razdobljima. Seneka je nesumnjivo bio izuzetno bogat: imao je imanja u Bajama i Nomentu, vilu u Albi Longi i imanja u Egiptu. Kasije Dion čak izvještava da je Boudikinu pobunu u Britaniji izazvao Seneka, koji je nametnuo velike zajmove autohtonoj britanskoj aristokraciji nakon Klaudijeva osvajanja Britanije, a zatim naglo i agresivno zatražio njihovu otplatu. Seneka je bio osjetljiv na takve optužbe: njegov spis O sretnom životu (De vita beata) sastavljen je otprilike u to vrijeme i uključuje obranu bogatstva po stoičkoj liniji, tvrdeći da pravilno stjecanje i trošenje bogatstva predstavlja primjereno ponašanje jednog filozofa.
Povlačenje iz javnog života
Nakon Burove smrti 62. godine, Senekin je utjecaj brzo opadao; kako kaže Tacit, mors Burri infregit Senecae potentiam ("Burova je smrt slomila Senekinu moć"). Tacit izvještava da je Seneka dva puta pokušao otići u mirovinu, 62. i 64. godine, ali Neron ga je u oba navrata odbio. Ipak, Seneka je sve više bio odsutan sa dvora. Usvojio je tihi način života na svojim seoskim imanjima, koncentrirajući se na studije i rijetko posjećujući Rim. Tijekom ovih posljednjih nekoliko godina napisao je dva svoja najveća djela: Prirodoslovne probleme (Naturales quaestiones), enciklopediju prirodnog svijeta, te Pisma Luciliju o moralu, koja dokumentiraju njegove filozofske misli.
Smrt
thumb|upright=1.3|[[Manuel Domínguez Sánchez, Senekino samoubojstvo (1871), Museo del Prado]] Godine 65. n.e. Seneka se suočio s posljedicama Pizonove zavjere, čiji je cilj bio da se ubije Neron. Iako je malo vjerojatno da je Seneka sudjelovao zavjere, Neron mu je naredio da počini samoubojstvo. Seneka je slijedio tradiciju rezanja vena kako bi iskrvario do smrti, a njegova supruga Pompeja Paulina pokušala je s njim podijeliti istu sudbinu. Kasije Dion, koji je želio naglasiti Neronovu neumoljivost, usredotočio se na to kako je Seneka, prerezanih vena, pisao svoja posljednja pisma i kako su vojnici požurivali njegovu smrt. Jednu generaciju nakon careva iz julijevsko-klaudijevske dinastije, Tacit je napisao izvještaj o Senekinom samoubojstvu, koji je, s obzirom na njegove republikanske simpatije, možda donekle romantiziran. Prema ovom izvještaju, Neron je naredio da se Senekinoj supruzi spasi život. Njene su rane bile podvezane i ona se više nije pokušavala ubiti. Što se tiče samog Seneke, njegova dob i prehrana bili su odgovorni za spori gubitak krvi i produženu bol, a ne za brzu smrt. Uzeo je i otrov koji, međutim, nije bio koban. Nakon što je svoje posljednje riječi izdiktirao pisaru, okružen prijateljima koji su prisustvovali u njegovom domu, uronio je u toplu kupku za koju je očekivao da će ubrzati protok krvi i ublažiti mu bol. Tacit je napisao: "Odnesu ga zatim u toplo kupatilo, tu ga uguši para. Spaljen je bez ikakvih pogrebnih svečanosti. Tako je odredio u svom testamentu kad je, još kao bogat i moćan, pomišljao na svoj kraj". Ovaj opis može stvoriti dojam povoljnog portreta Seneke, ali Tacitovo skiciranje Senekine ličnosti u najboljem je slučaju dvosmisleno. Na primjer, pored Senekine očigledne čvrstine pred licem smrti, njegovo se postupanje može smatrati i prilično teatralnim i performativnim; a kad nam Tacit kaže da je Seneka svojoj obitelji ostavio imago suae vitae, tj. "sliku svog života", on je vjerojatno dvosmislen: u rimskoj kulturi imago je bio svojevrsna maska koja je komemorirala velike pretke plemićkih obitelji, ali istodobno, to može sugerirati i dvoličnost, površnost i pretvaranje.
Filozofski rad
thumb|Lodovico Lana, Senekina smrt, [[National Gallery of Art.]] Kao "ključna filozofska ličnost rimskog carskog razdoblja", Seneka je svoj trajni filozofski doprinos dao školi stoicizma. Njegovi su spisi lako čitljivi i vrlo pristupačni široj publici i još od renesanse privlačili su pažnju pisaca kao što su Michel de Montaigne. Seneka je opisan kao "krupna i kontroverzna ličnost antike" i kao "najzanimljiviji stoik na svijetu".
Seneka je napisao veći broj djela o stoicizmu, uglavnom o etici, s jednim djelom – Prirodoslovni problemi (Naturales Quaestiones) – koje obrađuje fizički svijet. Seneka se nadovezivao na spise mnogih ranijih stoika: često spominje Zenona, Kleanta i Hrizipa; često citira Posejdonija, s kojim je Seneka dijelio zanimanje za prirodne pojave. Često citira Epikura, posebno u svojim Pismima. Njegov interes za Epikura uglavnom je ograničen na to da ga koristi kao izvor etičkih maksima. Isto tako, Seneka pokazuje izvjesno zanimanje za platonističku metafiziku, ali nikada s osobitom predanošću. Njegovi moralni eseji temelje se na stoičkom učenju. Stoicizam je bio popularna filozofija u ovom razdoblju i mnogi su Rimljani više klase u njemu pronašli vodeći etički okvir za političko djelovanje. Nekada je bilo popularno smatrati Seneku vrlo eklektičnim stoičarem, ali moderna ga znanost smatra prilično ortodoksnim stoikom, iako slobodoumnim.
Njegova djela bave se i etičkom teorijom i praktičnim savjetima, a Seneka naglašava da su oba ova dijela različita, ali međusobno ovisna. Njegova Pisma Luciliju o moralu pokazuju Senekinu potragu za etičkim savršenstvom i "predstavljaju svojevrsnu filozofsku oporuku za kasnije generacije". Seneka filozofiju vidi kao melem za rane koje nanosi život. Destruktivne strasti, posebno bijes i tuga, moraju se iskorijeniti ili bar umjeriti sukladno razumu. Raspravlja o prednostima kako kontemplativnog tako i aktivnog života te smatra važnim suočiti se sa vlastitom smrtnošću i biti sposoban suočiti se sa smrću. Čovjek mora biti spreman prakticirati siromaštvo i pravilno se koristiti bogatstvom, a piše o uslugama, milosti, važnosti prijateljstva i potrebi da se bude od koristi drugima. Svemirom najbolje upravlja racionalna providnost, i to se mora pomiriti s prihvaćanjem životnih nedaća.
Dramsko stvaralaštvo
thumb|Ilustracija Senekinog samoubojstva i pokušaja samoubojstva njegove supruge [[Pompeja Paulina|Pompeje Pauline (drvorez).]] Seneki se pripisuje deset drama, od kojih je on najvjerojatnije napisao osam. Drame stoje u potpunoj suprotnosti s njegovim filozofskim djelima. Čini se da drame svojim intenzivnim osjećajima i sumornim tonom predstavljaju antitezu Senekinim stoičkim vjerovanjima. Do 16. stoljeća bilo je normalno razlikovati etičkog filozofa Seneku od dramatičara Seneke i smatrati ih dvama osobama. Znanstvenici su pokušali uočiti određene stoičke teme: nekontrolirane strasti generiraju ludilo, propadanje i samouništenje. Ovo ima i kozmički, ali i etički aspekt, a sudbina se ukazuje kao snažna, premda prilično opresivna sila.
Mnogi su znanstvenici smatrali, slijedeći ideje njemačkog učenjaka iz 19. stoljeća Friedricha Lea, da su Senekine tragedije napisane samo za recitiranje. Drugi znanstvenici misle da su napisane za izvedbu i da je moguće da su doista i prikazane na pozprnici tijekom Senekina života. U konačnici, ovo se pitanje ne može riješiti na temelju naših postojećih saznanja. Tragedije Seneke uspješno su prikazane na sceni u moderno doba.
Datiranje tragedija vrlo je problematično pitanje, budući da o tome nema podataka iz antike. Jedna parodija tužbalice iz Bijesnog Herkula (Herculesa furensa) pojavljuje se u Apokolocintozi, što znači da je ta tragedija napisana prije 54. godine n.e. Predložena je relativna kronologija na temelju metričke analize, ali znanstvenici su i dalje podijeljeni oko tog pitanja. Tragedije nisu utemeljene na grčkom obrascu; svaka se sastoji od pet činova i sve se u mnogo čemu razlikuju od sačuvanih atičkih tragedija; a, dok je utjecaj Euripida na neka od tih djela značajan, ništa manje nije očit ni utjecaj Vergilija i Ovidija.
Acuapa, Soledad Atzompa
Acuapa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Soledad Atzompa.
Seneka
Dramsko stvaralaštvo
Senekine drame bile su široko čitane na srednjovjekovnim i renesansnim europskim sveučilištima i snažno su utjecale na tragediju tog vemena, poput elizabetanske Engleske (William Shakespeare i drugi dramatičari), Francuske (Pierre Corneille i Jean Racine) i Nizozemske (Joost van den Vondel). Engleski prijevodi Senekinih tragedija pojavili su se u tisku sredinom 16. stoljeća, a svih deset komada objavljeno je zajedno 1581. godine. Smatraju ga izvorom i nadahnućem za ono što je poznato pod nazivom "Osvetnička tragedija", počevši od Španjolske tragedije Thomasa Kyda, pa sve do jakobinskog doba (početak 17. stoljeća). Tijest se smatra Senekinim remek-djelom, a američki književnik Dana Gioia opisao je tu tragediju kao "jednu od najutjecajnijih drama ikad napisanih". Vrlo je cijenjena i njegova Medeja, a zajedno s Fedrom hvalio ju je T. S. Eliot.
Djela
thumb|upright|Barokni fiktivni prikaz Seneke u mramoru, nepoznatog kipara iz 17. stoljeća, [[Museo del Prado.]] Djela koja se pripisuju Seneki uključuju desetak filozofskih eseja, 124 pisma koja se bave moralnim pitanjima, devet tragedija i jednu satiru, čije autorstvo neki znanstvenici osporavaju. Senekino autorstvo Herkula na Eti također je upitno.
Leni, Messina
Leni je naselje u Italiji u provinciji Messina, u regiji Sicilija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 450 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 200 m.
Seneka
Dijalozi
Ostalih sedam "dijaloga" su monografije o moralnim i filozofskim pitanjima: O proviđenju (De providentia), O postojanosti mudraca (De constantia sapientis), O gnjevu (De ira, 3 knjige), nepotpuni spis O sretnom životu (De vita beata), fragment O dokolici (De otio, gdje opravdava povlačenje stoičara iz javnih poslova), O spokojstvu duše (De tranquilitate animi) te O kratkoći života (De brevitate vitae).
Druge monografije
Iz vremena kad je Seneka vršio dužnost Neronovog učitelja i savjetnika potječu velika djela O blagosti (De clementia, od 3 knjige nepotpuno su sačuvane dvije) i O dobročinstvima (De beneficiis, 7 knjiga). Oba su bila namijenjena Neronu, slavila su koncept prosvećene monarhije i mladome su caru kazivala što od njega očekuje rimska aristokracija. Djelo O blagosti već svojim naslovom evocira poznatu "blagost Cezarovu" (clementia Caesaris), koju je kao programski izraz političkog stava naslijedio od Julija Cezara i Oktavijana Augusta. Seneka u ovom spisu ne raspravlja o ustavnoj legitimnosti principata, već se, uz mnogo komplimenata upućenih Neronu, bavi problemom dobrog vladara. Jedina stvarna snaga, prema njegovom mišljenju, bila je snaga koja se vodila stoičkom koncepcijom logosa (univerzalni razum). Stoga je blagost, a ne sažaljenje ili nemotivirana velikodušnost, razuman pristup koji jamči pristanak i odanost carevih podanika i osigurava stabilnost državnog poretka.
U djelu O dobročinstvima teorija i filozofija još više izbijaju u prvi plan, ali teoriju o vršenju dobrih djela Seneka oživljava brojnim primerima danim u obliku majstoriski ispričanih anegdota. Sppis obrađuje prirodu dobrih djela, zahvalnosti i nezahvalnosti te različite probleme vezane za pružanje i primanje dobročinstava; time pruža značajan uvid u ponašanje ljudi, osobito u kontekstu stoičke etike, a daje i neke primjere herojskog požrtvovanja.
Pisma o moralu
Zbirku od 124 Pisma Luciliju o moralu (Epistulae morales ad Lucilium) napisao je Seneka posljednjih godina života. To su kraći ili duži filozofski eseji s područja praktične etike i predstavljaju "najpotpuniji i književno najzreliji izraz" njegove stoičke filozofije: misli su izražene u kratkim, izbrušenim rečenicama, bogate duhovitim sentencijama, neočekivanim obratima, antitezama i poantama na kraju odjeljka. To nisu privatna pisma kao ona Ciceronova, već su pisana s namjerom da budu objavljena i dostupna širem čitateljstvu.
U ovoj zbirci, pismo često započinje promatranjem svakodnevnog života, a zatim prelazi na nako pitanje ili na princip apstrahiran iz tog promatranja. Tako čitava zbirka nalikuje dnevniku ili priručniku za filozofske meditacije. Pisma se usredotočuju na mnoge tradicionalne teme stoičke filozofije, kao što su preziranje smrti, postojanost mudraca i vrlina kao vrhovno dobro. Pisma su većinom usredotočena na unutarnji život i na radost koja proizlazi iz mudrosti. Naglašava stoičku temu da je vrlina jedino istinsko dobro, a porok jedino istinsko zlo. Više puta se poziva na kratkoću života i prolaznost vremena.
Prirodoslovlje
thumb|right|Prva stranica izdanja Prirodoslovnih problema napravljenog za katalonsko-aragonski dvor. Prirodoslovni problemi (Naturales quaestiones) djelo je iz oblasti filozofije prirode koje je Seneka napisao oko 65. godine. To nije sustavna enciklopedija poput Poznavanja prirode Plinija Starijeg, iako s Plinijevim djelom predstavlja jedno od rijetkih rimskih djela posvećenih istraživanju prirodnog svijeta. Senekina ispitivanja prirode odvijaju se uglavnom kroz razmatranje stavova drugih mislilaca, kako grčkih tako i rimskih, premda nije bez originalnih misli. Jedna od najneobičnijih karakteristika djela jest to što Seneka obrazlaganje filozofije prirode kombinira s moralizirajućim epizodama koje, kako se čini, nemaju mnogo veze s glavnim predmetom djela. U posljednje se vrijeme proučavanje Prirodoslovnih problema velikim dijelom usredotočuje upravo na objašnjavanje ove značajke djela. Često se sugerira da je svrha ove kombinacije etike i filozofske "fizike" pokazati usku povezanost između ova dva dijela filozofije, u skladu s postavkama stoicizma.
U djelu raspravlja najviše o meteorologiji i astronomiji, tj. o nebeskim pojavama uopće, a dijelom i o geografskim pitanjima. I iz uvoda, koji hvali upoznavanje i izučavanje prirode, i iz odabira tema očito je da je djelo sastavljeno u stoičkom duhu, kakav je je primjetan i u Manilijevoj Astronomiji: prirodne pojave – zvijezde, munje, potresi, erupcije, poplave – izučavaju se i opisuju ne iz puke ljudske radoznalosti ili želje za znanjem, nego s moralno-filozofskim ciljem upoznavanja samog božanstva, budući da je kozmos izjednačen s bogom.
Tragedije
Seneki se ponekad pripisuje i tragedija Herkul na Eti (Hercules Oetaeus), ali zbog mnogih slabosti neki pomišljaju da ova duga i monotona drama ipak nije Senekino djelo.
Apokolocintoza
Još nakon smrti cara Klaudija objavio je Seneka oštru i duhovitu satiru Pretvorba božanskog Klaudija u tikvu (Apocolocyntosis divi Claudii), u rukopisima sačuvanu pod naslovom Šala o Klaudijevoj smrt (Ludus de morte Claudii). U obliku menipske satire, gdje se miješaju proza i stih, pisac se osvetio caru za osmogodišnje progonstvo, u koje ga je bio 41. godine poslao na Mesalinin nagovor.
Uz djelomičnu iznimku Petronijevog Satirikona, to je jedino djelo koje pripada žanru menipske satire, a u potpunosti se sačuvalo iz antike do današnjih dana. Napisano je na samom početku Neronove vladavine i izvrguje ruglu apoteozu njegova prethodnika Klaudija, pri čemu se "tikvom" možda aludira na Klaudijevu tupavost. Ovo neveliko djelo, koje se sastoji od petnaest kratkih poglavlja, opisuje dolazak pokojnog cara na nebo, teškoće oko utvrđivanja njegovog identiteta te prijedlog božanskog cara Avgusta da Klaudija, zbog svih zločina koje je počinio, treba baciti u podzemni svijet; tu susreće svoje žrtve i potom bude izveden na sud pred Eaka, koji sasluša samo optužbu i naposljetku dodijeli Klaudija jednom od njegovih oslobođenika, da mu pomaže kod suđenja.
Izgubljena djela
Seneka je bio plodan autor koji je pisao na različite teme. Osim njegovih govora, izgubljena su nam mnoga filozofska i znanetsvena djela, čiji naslovi govore o širini njegova interesovanja: Filozofija morala (Moralis philosophiae libri), O dužnostima (De officiis), Pozivi na filozofiranje (Exhortationes), O preranoj smrti (De immatura morte), O praznovjerju (De superstitione, citira ga Augustin u Državi Božjoj, VI,10–11), O braku (De matrimonio), Kako treba čuvati prijateljstvo (Quomodo amicitia continenda sit), pa geografski i prirodoslovni spisi O položaju Indije (De situ Indiae), O položaju Egipta i njegovim hramovima (De situ et sacris Aegyptiorum), O potresu (De motu terrarum), O obliku svijeta (De forma mundi), O prirodi kamenja (De lapidum natura), O prirodi riba (De piscium natura).
"Pseudo-Seneka"
Razni antički i srednjovjekovni tekstovi pripisivani su Seneki, npr. De remediis fortuitorum. Njihovi nepoznati autori zajednički se zovu "Pseudo-Seneka". Čini se da barem neki od tih spisa čuvaju i prilagođavaju izvorni Senekih sadržaj, na primjer, Obrazac čestitog života (Formula vitae honestae) ili O četiri kardinalne vrline za čestit život (De differentiis quatuor virtutum vitae honestae) Martina od Brage (umro oko 580). Rani rukopisi čuvaju Martinov predgovor, gdje on jasno stavlja do znanja da je ovo bila njegova adaptacija, ali u kasnijim primjercima to je izostavljeno, pa su ti spisi kasnije u cjelini pripisivana Seneki.
Jezik i stil
Seneka u rimskoj književnosti predstavlja vrhunac tzv. "novog stila", koji obilježavaju česte antiteze, kratke i britke poante i sentencije te isjeckanost izričaja, a koji je u Rim prenesen kao jedna varijanta kićenog azijanskog stila što su ga prakticirali grčki retori. Kao i u životu, tako je i u svojim djelima Seneka težio za vanjskim efektima, pa se često ima dojam – osobito u ranijim djelima – da više brine o poentiranom izrazu ili patetičnoj deklamaciji nego o sadržaju misli koje pripovijeda. No, privlačnost njegovog opusa velikim dijelom leži upravo u pojedinostima i antitezama.
Protokršćanski svetac
thumb|upright|right|[[Platon, Seneka i Aristotel na ilustraciji u srednjovjekovnom rukopisu (oko 1325–1235).]]
Senekini su spisi bili dobro poznati u kasnijem rimskom razdoblju, a Kvintilijan je, pišući trideset godina nakon Senekine smrti, primijetio popularnost njegovih djela među mladima. Iako je kod Senekae našao mnogo onoga što je bilo za divljenje, Kvintilian je kritizirao Seneku zbog, kako je smatrao, iskvarenog književnog stila, a tu je kritiku ponovio i Aulo Gelije sredinom 2. stoljeća.
Ranokršćanska crkva bila je vrlo blagonaklono raspoložena prema Seneki i njegovim spisima, a crkveni otac Tertulijan prisvojio ga je nazivajući ga "našim Senekom". Do 4. stoljeća nastala je apokrifna prepiska s apostolom Pavlom, koja povezuje Seneku s kršćanskom tradicijom. Pisma spominje Hijeronim, koji je Seneku također uvrstio na popis kršćanskih pisaca, a Seneku na sličan način spominje i Augustin. U 6. stoljeću Martin od Brage sintetizirao je Senekinu misao u nekoliko rasprava koje su postale popularne same po sebi. Inače, Seneka je uglavnom bio poznat po velikom broju citata i izvoda u florilegijima, koji su bili popularni tijekom srednjovjekovnog razdoblja. Kad su se njegovi spisi čitali u kasnijem srednjem vijeku, to su uglavnom bila njegova Pisma Luciliju o moralu, dok su duži eseji i drame bili relativno nepoznati.
Srednjovjekovni pisci i djela nastavili su Seneku povezivati s kršćanstvom zbog njegove navodne povezanosti s apostolom Pavlom. Zlatna legenda, hagiografski prikaz slavnih svetaca iz 13. stoljeća, koji se široko čitao, sadržavala je i prikaz Senekine scene smrti, a Nerona je pogrešno predstavila kao svjedoka Senekinog samoubojstva. Dante je Seneku (uz Cicerona) smjestio među "velike duhove" u Prvom krugu pakla ili Limbu. Boccaccio, koji je 1370. godine tijekom pregledavanja knjižnice u Monte Cassinu naišao na Tacitova djela, napisao je izvještaj o samoubojstvu Seneke nagovještavajući da je to bila neka vrsta prikrivenog krštenja ili de facto krštenje u duhu. Neki su, poput Albertina Mussatoa i Giovannija Colonne, otišli još dalje i zaključili da je Seneka morao biti kršćanski obraćenik.
Moderno doba
Seneka ostaje jedan od rijetkih popularnih rimskih filozofa iz tog razdoblja. Ne pojavljuje se samo kod Dantea, već i kod Chauceru, u velikoj mjeri kod Petrarke, koji je njegov stil usvojio u vlastitim esejima i koji ga citira više od bilo kojeg drugog autoriteta, s iznimkom Vergilija. U renesansi su tiskana izdanja i prijevodi njegovih djela postali uobičajeni, uključujući Erazmovo izdanje i komentar Jeana Calvina. Ivan iz Salisburyja, Erazmo i drugi slavili su njegova djela. Francuskog esejista Montaignea, koji je u svojim Esejima dao žustru obranu Seneke i Plutarha, Pasquier je i samog smatrao "francuskim Senekom". Slično tome, Thomas Fuller pohvalio je Josepha Halla kao "našeg engleskog Seneku". Mnogi koji njegove ideje nisu smatrali osobito originalnim i dalje su tvrdili da je on važan jer grčke filozofe čini pristupačnijim i razumljivijim. Njegovo samoubojstvo također je popularna tema u umjetnosti, od slike Senekina smrt Jacques-Louisa Davida iz 1773. godine, pa sve do filma Quo Vadis iz 1951. godine.
Čak i pored divljenja koje su mu iskazivale ranije skupine intelektualaca, Seneka nikada nije bio bez svojih kritičara. U svoje vrijeme optuživan je za licemjerje ili, barem, za ne baš "stoički" načina života. Kad je protjeran na Korziku, napisao je molbu za povratak iz progonstva koja je bila prilično nespojiva s njegovim zagovaranjem jednostavnog života i prihvaćanjem sudbine. U svojoj Apokolocintozi ismijavao je Klaudijevo ponašanje i politiku, a dodvoravao se Neronu, kao što je objavljivanje da će Neron živjeti duže i biti mudriji od legendarnog Nestora. Tvrdnje Publija Suilija Rufa da je Seneka stekao nekih "tristo milijuna sestercija" Neronovom naklonošću vrlo su pristrane, ali odražavaju stvarnost da je Seneka bio i moćan i bogat. Robin Campbell, engleski prevoditelj Senekinih pisama, piše da se "tipična kritika Seneke tijekom stoljeća [sastojala u] ... očitom kontrastu između njegovih filozofskih učenja i njegove životne prakse".
Gerolamo Cardano je 1562. napisao jednu apologiju pod naslovom Encomium Neronis, tiskanu u Bazelu, u kojoj hvali Nerona. Spis je vjerojatno bio zamišljen kao izmišljeni encomium, koji preokreće prikaz Nerona i Seneke kakav se pojavljuje u Tacitu. U ovom djelu Cardano je Seneku prikazao kao prevaranta najgore vrste, praznog retoričara koji je samo razmišljao o tome kako da prigrabi novac i moć, nakon što je zatrovao um mladog cara. Cardano je izjavio da je Seneka zaslužio smrt.
thumb|right|"Seneka", antički junak moderne Córdobe; ovaj arhitektonski rondel u Sevilji temeljen je na "[[Pseudo-Seneka|Pseudo-Seneki" (ilustrovanom gore)]]
Među povjesničarima koji su pokušali ponovno procijeniti Seneku nalazi se i znanstvenica Anna Lydia Motto, koja je 1966. godine ustvrdila da se negativna slika o Seneki temelji gotovo u potpunosti na Sulijevom iskazu, dok su izgubljeni iskazi mnogih drugih, koji su ga mogli pohvaliti:
"'Dakle, nisu nam sačuvani suvremeni podaci o Senekinom životu, osim očajnog mišljenja Publija Suilija. Zamislite kakvu bismu jalovu sliku imali o Sokratu da nam nisu sačuvana Platonova i Ksenofontova djela i da smo potpuno ovisni o Aristofanovom opisu ovog atenskog filozofa. Svakako, imali bismo jako iskrivljenu i pogrešnu predodžbu. Takva nam je predodžba sačuvana o Seneki, ako ćemo se osloniti samo na Suilija'."
Coccaglio, Brescia
Coccaglio je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 8135 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 159 m.
Paso de San Juan, Tuxpan
Paso de San Juan je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Tuxpan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 53 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1053 m.
Međunarodni dan Roma
minijatura|romska zastava
Međunarodni dan Roma, dan proslave romske kulture i podizanja svijesti o problemima s kojima se Romi suočavaju. Dan je službeno bio proglašen 1990. u Serocku u Poljskoj, mjestu četvrtog Svjetskog romskog kongresa Međunarodne romske unije (IRU), u spomen na prvi veći međunarodni susret romskih predstavnika održan u Chelsfieldu kraj Londona 7. – 12. aprila 1971. Na tom je kongresu donesena odluka o romskoj himni za koju je izabrana pjesma Đelem, đelem (romski: Išao sam, išao) i odluka o zastavi za koju je odabrana plavo-zelena dvobojnica s crvenim kotačem u sredini, simbolom napretka i pokreta, ali i migracije Roma tijekom historije.
Pobori
Pobori je naselje u opštini Budva u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 29 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 31 stanovnika).
Demografija
U naselju Pobori živi 29 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 54,4 godina (51,6 kod muškaraca i 57,6 kod žena). U naselju ima 10 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,70.
Stevan Šalajić
Stevan Šalajić (1929-2002) je bio srpski glumac. Rođen je 23. juna 1929. godine u Borči kod Beograda.
Glumio je u velikom broju pozorišnih predstava (oko 200 uloga). Bio je član ansambla Narodnog pozorišta, Sombor od 1946. do 1948. godine, kada prelazi u Srpsko narodno pozorište u Novom Sadu, gde ostaje do penzionisanja 1990. godine. Bio je prvak drame ovog pozorišta.
Bio je član Udruženja dramskih umetnika Srbije. Igrao je i na filmu i televiziji.
Preminuo je 1. jula 2002. godine u Novom Sadu.
William McKinley
William McKinley (29.1. 1843. – 14.9. 1901.) bio je američki političar, najpoznatiji po tome što je služio kao 25. predsjednik SAD.
McKinley je rođen u državi Ohio, u porodici škotsko-irskog porijekla. Njegovo obrazovanje je prekinulo izbijanje američkog građanskog rata. Mladi McKinley se javio kao dobrovoljac u vojsku Unije te sudjelovao u cijelom nizu bitaka. Jedan od njegovih pretpostavljenih bio je general i budući predsjednik Rutherford B. Hayes. McKinley se istakao svojom hrabrošću te je unaprijeđen u narednika. U krvavoj bitci kod Antietama je pod neprijateljskom vatrom dostavljao municiju, zbog čega je imenovan poručnikom. U jesen 1865., nakon završetka rata, McKinley je iz vojske izašao s činom majora.
Nakon rata McKinley je otišao u državu New York studirati pravo, a nakon diplome je 1867. godine primljen u advokatsku komoru Ohia. Od 1869. do 1871. je služio kao javni tužilac u okrugu Stark. Godine 1877. je kao kandidat Republikanske stranke izabran u Zastupnički dom američkog Kongresa. Tamo će, uz pauzu od jednog mandata, ostati do 1891. godine.
Kao zakonodavac, McKinley je bio zagovornik protekcionizma i visokih zaštitnih carina, a jedna od njih je nazvana i McKinleyevom carinom. Ta carina je znatno povećala cijene u SAD i kasnije koštala republikanskog predsjednika Benjamina Harrisona njegovog položaja na izborima 1892. godine. Ali, sam McKinley je ostao popularan u rodnom Ohiu te je izabran za guvernera te države 1891. i 1893. godine.
Godine 1896. je tadašnji predsjednik Grover Cleveland zbog ekonomske krize i inzistiranja na zlatnom standardu na konvenciji odbačen od vlastite Demokratske stranke, te je za predsjendičkog kandidata izabran William Jennings Bryan - karizmatični populist koji se zalagao za srebrni standard. Republikanci su mu kao protukandidata istakli McKinleya, popularnog guvernera koji se zalagao za očuvanje zlatnog standarda.
Moro Chico, Tuxpan
Moro Chico je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tuxpan.
William McKinley
Zbog toga je McKinley uživao podršku bogatih industrijalaca i bankara, ali je ključna bila odluka da svog prijatelja i suradnika Marka Hannu imenuje šefom svog izbornog štaba. Hanna je vodio ono što se danas smatra prvom modernom izbornom kampanjom u američkoj historiji, pri čemu je prikupio za to vrijeme nezamislivi budžet od 3,5 miliona US$. Zahvaljujući oporavku ekonomije, američki glasači - pogotovo oni iz srednje klase - su izgubili interes za srebrni dolar te prigrlili McKinleya umjesto Bryana.
Moro Chico, Tuxpan
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1975 m.
William McKinley
McKinleyev prvi mandat je bio obilježen nastojanjem da se radikalno raskine s izolacionizmom, koji je dotada dominirao američkom vanjskom politikom. Povod za to je bilo rapidno širenje evropskih sila po Africi i Aziji, kao i sve veći strah da će one ugroziti američke ekonomske interese i nacionalnu sigurnost. Zato je McKinley otvoreno zagovarao imperijalizam i u skladu s tim vodio vanjsku politiku. Za njegovog mandata su anektirani dotada nezavisni Havaji, a od Španije su nakon kratkog pobjednosnog rata prigrabljeni Filipini, Portoriko i Guam, dok je Kuba postala de facto američki protektorat.
McKinley je sa svojim zagovaranjem imperijalizma izazvao žestoku opoziciju u SAD, gdje su mnogi grabljenje kolonija držali nespojivim s američkim demokratskim tradicijama. Te su se kritike intenzivirale nakon što se bilo ispostavilo da je rutinska okupacija Filipina izazvala krvavi rat s domorodačkim stanovništvom.
Te probleme je Bryan pokušao iskoristiti kada je godine 1900. ponovno nominiran kao demokratski kandidat za predsjednika. McKinley je također glatko nominiran, a na svojoj strani je kao potpredsjedničkog kandidata imao njujorškog guvernera Theodorea Roosevelta, heroja pohoda na Kubu. Nacionalni ponos zbog pobjede nad Španijom, kao i još bolja ekonomska situacija nakon četiri godine je McKinleyu donijela još jednu uvjerljivu izbornu pobjedu.
U jesen 1901. godine u gradu Buffalo se održavala velika Pan-američka izložba. McKinley ju je došao posjetiti, ali je tu priliku iskoristio anarhist Leon Czolgosz i 6.9. 1901. na predsjednika ispalio dva hica iz revolvera. Ranjeni McKinley je automobilom odmah odvezen u bolnicu, postavši prvi predsjednik SAD koji je koristio to novo prijevozno sredstvo. McKinley je nakon osam dana umro od zadobivenih rana, dijelom i zbog toga što nitko nije mogao pronaći metak u njegovom tijelu. Ironijom sudbine, na Pan-američkoj izložbi je u SAD prvi put demonstriran rendgenski uređaj, ali ga se nitko nije sjetio iskoristiti kako bi predsjedniku spasio život.
Nakon McKinleyeve smrti dužnost je preuzeo Theodore Roosevelt, koji će u mnogo čemu nastaviti McKinleyevu politiku.
Po njemu je nazvan najviši vrh Sjeverne Amerike, McKinley na Aljasci.
}o:William McKinley
Agua Zarca, Mezquitic
Agua Zarca je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Mezquitic.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 43 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2356 m.
María Luisa, Santa María Chilchotla
María Luisa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santa María Chilchotla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 209 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1334 m.
Etzling
Ecling je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Lorena, u departmanu Mozel koja pripada prefekturi Forbaš.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1188 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 240 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 4,94 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 350 metara (maksimalnoj 386 m, a minimalnoj 265 m).
Kalipov ciklus
Kalipov ciklus ili Kalipski ciklus je najmanji zajednički množitelj tropske godine i sinodičkog meseca kojeg je predložio astronom Kalip, 330. pne.. Period ima 76 godina, poboljšanje je 19-godišnjeg Metonovog ciklusa.
Nastanak
Stoleće pre Kalipa, Meton je pronašao 19-godišnji ciklus, koji je brojao 6940 dana i bio duži od 235 lunacija za skoro trećinu dana, a od 19 tropskih godina za četiri desetine dana. To je implicitno davalo dužinu godine od (6940/19 =) 365 + 1/4 + 1/76 dana (odn. 365 d. 6 s. 18 m. 56 s.). Ali Kalip je znao da je dužina godine bliža 365 + 1/4 dana, pa je pomnožio 19-godišnji ciklus sa 4, da bi dobio ceo broj dana i zatim izostavio jedan dan iz poslednjeg 19-godišnjeg ciklusa. Time je dobio 76-godišnji ciklus od 940 lunacija i 27.759 dana, koji je po njemu nazvan Kalipov (ili Kalipski).
Tačnost
Prosečna dužina godine ciklusa je tačno 365,25 dana, isto kao u julijanskom kalendaru, što je oko 11 minuta i 14 sekundi manje od današnje vrednosti za tropsku godinu. Prosečna dužina lunacije je oko 29,53085 dana, što je oko 22 sekunde duže od danas usvojene srednje vrednosti sinodičkog meseca.
Upotreba
Prva godina prvog Kalipskog ciklusa je počela dugodnevicom (letnji solsticij) 330. pne. (28. jun/lipnja po proleptičkom julijanskom kalendaru). Kasniji astronomi su ga koristili. Klaudije Ptolemej u svom Almagestu (VII 3, H25) navodi Timoharisova osmatranja u 47. godini prvog Kalipovog ciklusa (283. pne.), kada je Mesec osmog dana meseca Antesteriona okultirao Plejade.
Kalipski kalendar je prvobitno koristio imena meseci atičkog kalendara. Kasniji astronomi, npr. Hiparh, davali su prednost drugim kalendarima, uključujući egipatski. Hiparh je takođe koncipirao sopstveni, tzv. Hiparhov kalendarski ciklus, kao poboljšanje Kalipovog. Ptolemejev Almagest daje neke konverzije između Kalipovog ciklusa i Egipatskih kalendara — recimo, Anthesterion 8, 47. godine prvog Kalipovog perioda je ekvivalentno 29. danu meseca Athyr u 465. Nabonasarovoj godini. Originalni, kompletni oblik Kalipovog kalendara više nije poznat.
Eksterni linkovi
(na engleskom:)
Bitka kod Ad Decimuma
Bitka kod Ad Decimuma, ponekad nazivana i bitka kod Kartagine, se odigrala 13. septembra 533. za vrijeme Vandalskog rata u današnjem Tunisu između vandalske vojske pod kraljem Gelimerom na jednoj, i istočnorimske (bizantske) vojske pod Belizarom na drugoj strani. U njoj je Gelimer složenim manevrom pokušao opkoliti i uništiti Belizarovu vojsku koja je nakon iskrcavanja napredovala prema vandalskoj prijestolnici Kartagini. Ishod bitke je bio neizvjestan sve do trenutka kada je Gelimer doznao za pogibiju svog brata Amate i nećaka Gibamunda; demoraliziran se povukao sa bojišta kako bi ih pokopao, a što je Belizaru omogućilo da razbije Gelimerovu vojsku. Gelimer je nakon ovog poraza bio prisiljen napustiti Kartaginu koju su Bizantinci zauzeli bez borbe. Nekoliko mjeseci kasnije su Vandali konačno poraženi u odlučujućoj bitci kod Trikamaruma.
NOK
NOK se može odnositi na:
Kako su se volele dve budale
Kako su se volele dve budale je jugoslovenski kratki televizijski film snimljen 1972. godine. Režirao ga je Aleksandar Đorđević, a scenario je napisao Dušan Radović.
Ciucchi, Lucca
Ciucchi je naselje u Italiji u provinciji Lucca, u regiji Toscana.
Polugrupa
U matematici, polugrupa je algebarska struktura koja se sastoji od skupa S zatvorenog u odnosu na asocijativnu binarnu operaciju.
Ciucchi, Lucca
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 30 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 36 m.
Pillig
Pilig je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 86 opštinskih središta okruga Majen-Koblenc. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 492 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7137087.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Majen-Koblenc Pilig se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Majen-Koblenc. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 220 metara. Površina opštine iznosi 6,3 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 492 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 78 stanovnika/km².
Polugrupa
Operacija polugrupe se najčešće označava multiplikativno, to jest, x\cdot y ili jednostavnije xy označava rezultat primenjivanja operacije polugrupe na uređeni par (x, y).
Formalno proučavanje polugrupa je počelo u ranom 20. veku. Od ranih 1950ih, teorija konačnih polugrupa je od velike važnosti za teorijsko računarstvo zbog prirodne veze između konačnih polugrupa i konačnih automata.
Formalna definicija
Polugrupa se formalno sastoji od para (S,\cdot_S) gde je S skup, a binarna funkcija koja se naziva operacijom polugrupe. Primena funkcije \cdot_S na par (x, y) se jednostavnije zapisuje x \cdot_S y ili x \cdot y. Neophodno je da je ova operacija asocijativna, to jest, da zadovoljava uslov za svako x,y,z \in S. Uobičajena praksa u apstraktnoj algebri je da se par (S,\cdot_S) označava kao S kada je iz konteksta jasno koja se operacija koristi.
Neki autori zahtevaju da polugrupa bude neprazna. Drugi koriste izraz polugrupa kao sinonim sa izrazom monoid, to jest, pretpostavljaju da polugrupa ima neutral. U ostatku članka, izraz polugrupa će biti korišćen u najširem smislu, to jest, polugrupa može biti prazna, a čak iako nije prazna, ne mora da ima neutral.
Kao što je gore napomenuto, monoid je polugrupa sa neutralom. Svaka polugrupa S se može dopuniti do monoide (što se obično označava kao S^1) jednostavnim dodavanjem elementa e koji ne pripada S i definisanjem es = s = se za svako s ∈ S ∪ {e}.
Nimrod
right|thumb|250px| [[Kula Babilonska (Brueghel)|Kula Babilonska Pietera Bruegela prikazuje Nimroda kako nadgleda zidare.]] Nimrod je mezopotamski vladar koji se spominje u Knjizi postanka, a također je junak mnogih legendi. U Bibliji je prikazan kao moćni vladar i graditelj države koji je osnovao mnoge gradove uključujući moćni Babel ili Babilon. Iako je bio moćan vladar, reputacija mu je narušena tradicionalnim povezivanjem s Kulom Babilonskom. Izvan Biblije, Nimrodovo ime se spominje na nekoliko ruševina, a spominje se i u midrašu.
Bitka s Amazonkama
Bitka s Amazonkama je slavno ulje na drvu Petera Paula Rubensa iz 1618. godine koje je jedno od najdramatičnijih slika baroka i europskog slikarstva općenito.
Celestina, Aldama
Celestina je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Aldama.
Bouquet (Gar)
Buke je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Gar.
Betagrande, Urique
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 17 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1547 m.
Bouquet (Gar)
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 103, a gustina naseljenosti je iznosila 3 stanovnika/km².
Celestina, Aldama
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1294 m.
2,2-Di-2-furilpropan
2,2-Di-2-furilpropan je organsko jedinjenje, koje sadrži 11 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 176,212 Da.
Mira Banjac
Mira Banjac (Erdevik, 4. novembar 1929. ) je jedna od najpoznatijih srpskih glumica.