cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pad Rimskog Carstva
Varvarske invazije početkom 5. veka
Bežeći od zastrašujuće navale Huna, 31. decembra 406. godine Vandali, Svebi i Alani, koje su odmah sledili Burgundi, prešli su zamrznutu Rajnu i promarširali preko Galije, bez muke odbacujući s granica Franke i Alemane, koji su bili rimski saveznici. Između 409. i 415. godine mnogi od ovih varvara stigli su u Hispaniju i naselili se u Luzitaniji (Svebi) i u Betici (Vandali, odakle ime Andaluzija). Čim se Galija malo smirila, stigli su Ataulfovi Vizigoti i učvrstili se u Narbonskoj Galiji i Akvitaniji. Pošto ih je priznao za "saveznike", Honorije je od njih zatražio da krenu u borbu protiv Vandala u Hispaniji. U međuvremenu, rimski je vojskovođa Konstancije eliminisao nekoliko uzurpatora u Galiji, ograničio Vizigote na Akvitaniju i reorganizovao upravu. Ipak, nije mu pošlo za rukom da potisne Franke, Alemane i Burgunde, koji su zauzeli severni deo zemlje, niti da suzbije nasilje bagauda. On je počeo da učestvuje u upravljanju carstvom i 421. godine je proglašen za avgusta, ali je ubrzo potom umro. Njegov sin, Valentinijan III, nasledio je Honorija 423. i vladao do 455. godine.
Početak germanske hegemonije na Zapadu
Tokom prve polovine 5. veka varvari su se postepeno učvrstili, uprkos naporima rimskog vojskovođe Aecija, koji je zapovedao malom vojskom najamnika i Huna. Aecije je 436. godine oslobodio Arl i Narbon od Vizigota, Franke je delom odbacio preko Rajne, a delom inkorporisao kao saveznike, poražene Burgunde je naselio u Sapaudiju (danas Savoj), a Alane smestio u Orleans. Ostale su provincije bile izgubljene: Britanija, koju su Rimljani napustili još 407. godine, kada su je zauzeli Pikti i Skoti, potpala je sada pod vlast Angla, Sasa i Jita. Veliko kraljevstvo Sveba, formalno u savezu s Rimom, a zapravo nezavisno, osnovano je posle odlaska Vandala, te se povezalo s Vizigotima, kojima je vladao Teodorih I i koji su se naselili na zemlji oko Garone.
Vandalin Genzerih poveo je 428. godine svoj narod (80.000 ljudi, uključujući 15.000 ratnika) u Afriku. Sv. Avgustin je umro 430. godine u opsednutom Hiponu, Kartagina je pala 435, a 442. godine Genzerih je po jednom sporazumu dobio bogate provincije Bizacij i Numidiju. Odatle je mogao da izgladnjuje Rim, preti Siciliji i zapadni deo Sredozemnog mora zatvori za Vizantince.
Uskoro potom, 450. godine, Atilini Huni su napali Zapad: prvo Galiju, gde su, pošto su bili odbačeni od Pariza, pretrpeli poraz od Aecija na Katalaunskim poljima, zatim Galiju, iz koje su se povukli kada su primili kontribuciju od pape Lava I. Atila je ubrzo umro; ova invazija, koja je zapravo proizvela više legendarnih sećanja nego pravih ruševina, pokazala je da je stvorena solidarnost između Galo-Rimljana i njihovih varvarskih neprijatelja, jer su Franci, Alemani, pa čak i Teodorihovi Vizigoti došli u pomoć Aeciju.
Godine 454. umro je Aecije, nazvan "poslednjim Rimljaninom", a Valentinijana III 455. godine. Nakon toga Zapad je postao predmet intriga germanskih poglavica Ricimera, Oresta i Odoakra, koji su preko marionetskih careva držali faktičku moć. Energični je Majorijan u periodu od 457. do 461. godine obnovio carsku vlast u južnoj Galiji, ali ga je ubrzo potom Genzerih porazio i pogubio.
thumb|right|200px|Lik [[Romul Avgustul|Romula Avgustula na novcu]]
Konačno, 476. godine Odoakar je zbacio s prestola Romula Avgustula, proglasio se na varvarski način za kralja i zatim umereno vladao Italijom, formalno potčinjen caru Istoka. Kraj Rimskog carstva na Zapadu prošao je gotovo neprimećeno. Ipak, danas je uglavnom široko prihvaćeno da 476. godina predstavlja godinu u kojoj je došlo do konačnog pada Zapadnog rimskog carstva.
Varvarska kraljevstva
left|thumb|200px|Mapa kraljevstva [[Ostrogoti|Ostrogota]]
Nekoliko varvarskih kraljevstava je zatim bilo osnovano: Genzerihovo kraljestvo Vandala u Africi; Vizigotsko kraljevstvo u Hispaniji i Galiji sve do Loare, a dalje na severu, kraljevstva Franaka i Alemana. Varvari su svuda predstavljali manjinsko stanovništvo. Učvrstili su se na velikim imanjima i podelili zemlju u korist saveznika, a da pritom nisu mnogo štetili nižim slojevima i ometali ekonomiju. Stari su stanovnici živeli po rimskim zakonima i običajima, dok su varvari zadržali sopstvene zakone, od kojih je najpoznatija sudska zbirka Wergild. Rimljani i varvari su koegzistirali, ali ta koegzistencija nije bila lagodna, pre svega zbog razlika u običajima, socijalnim i političkim institucijama (lične monarhije, vernost jednog čoveka drugom), jezika (mada se latinski još uvek koristio u administraciji), a pre svega zbog razlika u religiji: naime, varvari si većinom prihvatili arijanstvo varvara, što je dozvolilo rimskim katoličkim biskupima da zadrže kontrolu nad svojim vernicima. Do jedinog progona je, međutim, došlo pod Vandalima, čija je vlast bila najsurovija.
Dva velika kraljevstva obeležila su kraj 5. veka. U Galiji je Klovis, kralj salijskih Franaka (vladao od 481/482. do 511), isterao iz Suasona Siagrija, još jednog "poslednjeg Rimljanina", oduzeo Alzas i Palatinat od Alemana (496) i kod Vuilea ubio Alariha II, vizigotskog kralja. Njegovo preobraćenje u katoličanstvo osiguralo mu je podršku rimskih biskupa, te se u Galiji tako učvrstila vlast Franaka. Istovremeno, u Italiji je vladao Teodorih, kralj Ostrogota. Njemu je istočnorimski car Zenon poverio u zadatak da povrati Italiju od Odoakra 488. godine, a 494. godine on sam se u Raveni proglasio za kralja. Njegovi Goti, kojih je bilo malo, učvrstili su se na severu; na drugim mestima on je sačuvao staru carsku administraciju, sa senatorima kao prefektima. Što se tiče spoljne politike, on je sprečio Klovisa da stigne do Sredozemlja, te je proširio svoju državu do doline Rone. Teodorih je umro 526. godine. Deset godina kasnije Justinijan je svom vojskovođi Velizaru dao u zadatak osvajanje Italije, što je bila skupa, razorna i privremena operacija koja je trajala od 535. do 540. godine.
Analiza opadanja i propasti
Istoričari su uzroke pada Rimskog carstva tražili u mnogim pravcima i s mnogo interesa, čak i s dozom hitnosti da se dođe do nekog uverljivog objašnjenja. Oni su, naime, smatrali prirodnim da vide i traže paralele između sudbine Rima i sudbine sopstvenog vremena. Koje god objašnjenje da se izabere, u njemu će se verovatno kriti neki prioriteti koji utvrđuju definiciju "civilizacije", posebno civilizacije "Rima" ili "antičkog doba". Na primer, ukoliko se antička civilizacija identifikuje s antičkom književnošću na onoj tački razvoja koju neko smatra najboljom, tada će "kraj" te civilizacije morati da se postavi u nekom trenutku opadanja, a razlozi nastupanja kraja moraće se tražiti u prethodnim prilikama. Ako se, pak, naglasak stavi na političku dominaciju, tada se neki drugi trenutak mora izabrati i objasniti u terminima onoga što je dovelo do tog trenutka. Postoje beskrajne varijacije u toj potrazi, i svakako će ih biti još, pošto se smatra da kvalitet književnosti zaista jeste opao, kao što su opali i pravna nauka (mada u drugom vremenskom periodu), retorika i energična politička debata u prestonici, moćna inovativna filozofija, likovne umetnosti, građanski patriotizam i spremnost da se umre za svoju zemlju. "Civilizacija" se pokazuje ne kao jedan jedini entitet, već kao mreža mnogih niti, od kojih svaka ima svoju dužinu.
Teorije o "opadanju i padu" carstva
Uopšteno govoreći, teorije o "opadanju" smatraju da je Rimsko carstvo moglo opstati da nije bilo nekih okolnosti koje su dovele do njegove preuranjene propasti. Neki od pristalica ovih teorija smatraju da su sami Rimljani "krivi" za propast carstva jer su vodili lošu politiku ili su dopustili da dođe do "dekadencije" predačkih vrlina.
Prema gledištu istoričara Vegetija, koje i danas ima nekoliko pristalica, Rimsko carstvo propalo je zbog sve učestalijeg kontakta s varvarima, što je dovelo do "varvarizacije" i opšte "dekadencije". Propast carstva bilo je pre svega vojno pitanje, jer je među vojnicima zavladala apatija i nedisciplina.
Voda
mini|Voda za piće
Pad Rimskog Carstva
Teorije o "opadanju i padu" carstva
Edward Gibbon za opadanje i pad Rimskog carstva krivio je nestajanje građanskih vrlina kod Rimljana, koji su vremenom zadatak odbrane carstva preneli na najamničke varvarske vojske, koje su se pak na kraju okrenule protiv samoga carstva. Gibbon je smatrao da je ovome doprinelo i hrišćanstvo, jer je pažnju ljudi odvlačilo od zemaljske realnosti na nagrade koje su ih čekale nakon smrti. Ipak, premda je gubitak građanskih vrlina i uspon hrišćanstva smatrao primarnim uzrocima propasti, Gibbon je istraživao i druge faktore koji su doprineli padu, pa tako pominje i promenu klimatskih uslova u Zapadnoj Evropi.
Drugi istoričari smatraju da je do propasti Rimskog carstva došlo bez uticaja samih Rimljana. Prema njihovom gledištu, jedan od presudnih uticaja izvršile su tehnološke inovacije, kao što je npr. upotreba potkovice među germanskim plementima tokom 3. veka ili preuzimanje kompasa iz Kine, gde je u 4. veku nastala njegova prva, primitivna verzija. Međutim, ova teorija ne uzima u obzir jednu od najvećih snaga Rimljana – njihovu sposobnost da se prilagode tehnologiji i taktici njihovih neprijatelja. Ta je sposobnost očigledna još iz vremena Rimske republike, kada su Rimljani izgradili prvu flotu da bi se u punskim ratovima suprotstavili Kartagini, koja je već bila velika pomorska sila. Ova teorija ne uzima u obzir ni činjenicu da se ogroman broj germanskih konjanika borio na strani Rimljana, kao ni činjenicu da se većina varvara s kojima su se Rimljani sukobljavali u periodu od 3. do 6. veka borila kao pešadija.
Voda
Voda je providna tečnost koja formira reke, jezera, okeane i kišu. Ona je glavni sastojak fluida živih bića. Kao hemijsko jedinjenje, molekul vode sadrži jedan atom kiseonika i dva atoma vodonika, koji su povezani kovalentnim vezama. Voda je tečnost na standardnoj ambijentnoj temperaturi i pritisku, mada se na Zemlji često javlja zajedno sa svojim čvrstim stanjem, ledom; i u gasovitim stanju, pari (vodena para). Ona se takođe javlja u obliku snega, magle, rose i oblaka.
Voda pokriva 71% Zemljine površine. Ona je vitalna za sve poznate forme života. Na zemlji, 96,5% planetarne vode je u morima i okeanima, 1,7% je podzemna voda, 1,7% je u glečerima i ledenim kapama Antarktika i Grinlanda, i mala frakcija je u drugim vodenim telima, i 0,001% u vazduhu kao para, oblaci (formirani od leda i tečne vode suspendovane u vazduhu), i precipitaciji. Samo 2,5% Zemaljske vode je slatka voda, i 98,8% te vode je u ledu (izuzev leda u oblacima) i podzemnoj vodi. Manje od 0,3% sve slatke vode je u rekama, jezerima, i atmosferi, i još manja količina Zemljine slatke vode (0,003%) je sadržana u biološkim telima i industrijskim proizvodima.
Voda se na Zemlji konstantno kreće kroz hidrološki ciklus evaporacije i transpiracije (evapotranspiracija), kondenzacije, precipitacije, i oticanja, obično dosežući more. Evaporacija i transpiracija doprinose precipitaciji na zemljištu. Voda koja se koristi u proizvodnji dobara ili usluga je poznata kao virtualna voda.
Bezbedna voda za piće je esencijalna za ljude i druge životne forme, mada ona ne pruža kalorije ili organske nutrijente. Dostup bezbednoj vodi za piće je poboljšan tokom zadnjih dekada u skoro svim delovima sveta, mada aproksimativno jedna milijarda ljudi još uvek nema prisutup bezbednoj pitkoj vodi i oko 2,5 milijarde nemaju adekvatnu sanitaciju. Postoji jasna korelacija između dostupa bezbedne vode i bruto domaćeg proizvoda po glavi stanovnika. Međutim, pojedini posmatraći su procenili da će do 2025. više od polovine svetskog stanovništva biti ugrošeno nedovoljnim pristupom bezbednoj vodi. Izveštaj iz novembra 2009. sugestira da će do 2030. u pojedinim regionima sveta koji su u razvoju potražnja za vodom premašiti ponudu za 50%. Voda igra važnu ulogu u svetskoj ekonomiji, pošto ona funkcioniše kao rastvarač za širok spektar hemijskih supstanci i olakšava industrijsko hlađenje i transport. Aproksimativno 70% slatke vode koju ljudi koriste se troši na poljoprivredu.
Molekul H2O
Voda je tečnost bez mirisa i ukusa koja je prisutna skoro svuda: u okeanima, morima, rekama, jezerima, gasovita u oblacima, zamrznuta u glečerima ili u velikim podzemnim bazenima ispod krečnjačkih stena.Vodu neprestano koristi živi svet koji bez nje ne može da živi. LJudsko telo čini 72 odsto vode, pri čemu ono stalno unosi i izbacuje nove količine. Voda je presudna za Metabolizam u organizmu, pošto omogućuje varenje i kasnije rastvaranje hrane u ćelijama, ali i čišćenje ćelija od otpada. Smatra se da bi svakog dana u telo trebalo uneti oko osam čaša vode, ali to nije naučno potkrepljeno pošto mnogi ljudi piju znatno manje vode. Kako bi zadovoljila svoje ogromne potrebe za vodom, ljudska civilizacija vodu crpe ispod zemlje, iz reka, ili iz mora, a potom je vodovodima dovodi u gradove, do stanova i česmi. Sva voda, hemijski posmatrana sačinjena je od istog molekula H2O. Ovo nam govori da je voda sastavljena od dva atoma vodonika (H) i jednog atoma kiseonika (O). Električne karakteristike i prostorni izgled ovog molekula su zaista specifične, pa određuju mnoge od dobro poznatih svojstava vode.
Agregatna stanja
U zavisnosti od temperature i pritiska, rastojanja između molekula vode su manja ili veća, a veze među njima jače ili slabije pa se voda javlja u više stanja: čvrsto, tečno i gasovito. Prelazak vode iz jednog agregatnog stanja u drugo postiže se povećanjem ili smanjenjem temperature. Voda prelazi u gasovito agregatno stanje zagrejavanjem do temperature od 100°C. U gasovitom agregatnom stanju molekuli vode su dovoljno međusobno udaljeni da se mogu haotično kretati bez mnogo sudaranja. Prelazak vode iz tečnog u gasovito agregatno stanje se naziva isparavanje. U tečnom agregatnom stanju molekuli vode su više približeni i oni poprimaju oblik suda u kome se nalaze. Čvrsto agregatno stanje se postiže hlađenjem do temperature od 0°C. U čvrstom agregatnom stanju molekuli vode skoro da se i ne pomjeraju i grade čvrstu kristalnu rešetku. Za razliku od tečnog i gasovitog stanja, čvrsto stanje ne mora da poprima oblik suda u kome se nalazi, već je u obliku kristala. Manje je poznato da da voda delimično isparava i na nižim temperaturama od 100°C, ali ne u velikim količinama. Ovo isparavanje omogućuje da voda neprestano kruži u prirodi, iz zemlje ka oblacima, pa potom nazad u vidu kiše i drugih padavina. Sneg je takođe voda, pošto je svaka pahulja kristal leda malih dimenzija. Prelazak vode iz čvrstog u gasovito stanje naziva se Sublimacija.
Anomalija vode
Anomalija vode je veoma važna za život svih vodenih stvorenja. To je u stvari svojstvo da voda koja je hladnija od 4°C uvijek bude iznad vode od 4°C. Led ima manju gustinu od vode u tečnom stanju pa zato pliva po površini. Voda je najgušća na temperaturi od 4°C, tako da će se u zamrznutim rekama sva voda hladnija od 4°C popeti ka površini. Anomalija vode omogućava da se rijeke i jezera nikad ne zamrzavaju do dna, tako da živa bića u rekama prezimljavaju u toploj vodi. Zbog geometrije svog molekula, voda ima niz specifičnih svojstava, kao što je površinski napon-karakteristika da na svojoj površini voda formira opnu, što omogućuje da se voda uvek drži na okupu i između ostalog, postepeno formira vodene kapi. Voda je vrlo retko čista, bez dodataka i primesa. Voda u kojoj ima samo H2O molekula, naziva se destilovana i dobija se samo u industrijama i laboratorijama, procesim hemijske destilacije.
Provodnik
Voda se smatra dobrim provodnikom električne struje. To i nije sasvim tačno, pošto čista voda, H2O, obično ne provodi struju. Struja kroz vodu protiče zahvaljujući rastvorenim mineralima. Voda koja sadrži izuzetno veliki udeo minerala, naziva se mineralna voda. U njoj se nalaze pojedina jedinjenja koja su korisna za organizam. Mehurići koji se nalaze u flaširanim vodama su najčešće industrijski dodatak dodat radi dužeg trajanja i boljeg ukusa (dodat je gas ugljen-dioksid CO2 koji se dodaje u sva gazirana pića). Za razliku od slatkih, u morskoj vodi je rastvoreno mnogo minerala natrijum-hlorida NaCl (kuhinjska so). Voda je takođe i odličan rastvarač i to joj omogućava višestruku upotrebu. Kada je voda toplija rastvaranje je brže.
Tvrda voda
Voda može biti tvrda i meka. To je zato što se u svakoj vodi nalazi rastvoreno na stotine minerala i drugih jedinjenja. Količine ovih jedinjenja su znatno male, ali su veoma značajne za živi svet. Kada je u vodi sadržaj minerala i jedinjenja visok, za vodu se kaže da je tvrda, a kada je sadržaj nizak za vodu se kaže da je meka.
Brojke
Zbog značaja za opstanak ljudi, voda ima i značajno mjesto u kulturi. Većina svetskih religija vodi pridaje simbolični značaj sredstava za pročišćenje kako od materjalnih, tako i od duhovnih prljavština. U Bibliji se voda spominje 442 puta. U politeističkim religijama, kod starih Grka i Rimljana, svaki izvor vode je imao svoga boga zaštitnika. Grčki filozof Empedokle je vodu smatrao za jedan od četiri elementa, uz vazduh, vatru i zemlju, verujući da je čitev svet sačinjen od njih. Voda obično simbolizuje ravnodušnost. Nepravilna eksploatacija i zagađivanje, ugrozilo je svetske zalihe vode. Prema podacima UNESCO-a, u narednih 20 godina rezerve pijaće vode će se smanjiti za 30 odsto. Smatra se da čak 40 odsto svetske populacije već sada nema dovoljno vode za svoje dnevne potrebe. Prema podacima organizacije WaterAid svakih 15 sekundi jedno dete umre od oboljenja izazvanog manjkom vode.
Vrste prirodnih voda
Voda se u prirodi ne pojavljuje u hemijski čistom obliku, jer na svom putu dolazi u dodir, rastvara i prima različite materije. Od količine i vrste ovih sastojaka zavise karakteristike vode. Prema svojoj prirodi, voda se deli na atmosfersku, površinsku i podzemnu.
Osobine i rasprostranjenost
Voda je najrasprostranjenija kapljevina (tekućina) na Zemlji (obujma ~1500 x 109 km3) i najvažnije (polarno) otapalo koje otapa kapljevine, plinove i mnogobrojne krutine. Voda zbog polarnosti posjeduje izvrstan kapacitet da otapa različite vrste tvari. Molekula vode (H2O) sastoji se od dvaju atoma vodika i atoma kisika.
Voda je bitan sastojak živih organizama (maseni udio vode do 90%) i nužna je za život svih živih organizama. Znanstvenici tvrde da se živa bića najvećim dijelom sastoje od vode i da ona čini tri četvrtine (više od dvije trećine) ukupne površine Zemlje. Na snimkama Zemlje iz Svemira može se uočiti da je velik dio Zemljine površine pokriven vodom, oko 70%.
Pod utjecajem Sunčeva zračenja površinska voda neprekidno se isparuje u atmosferu (tzv. kruženje vode u prirodi), gdje se kondenzira (stvarajući kišne ili snježne oblake u atmosferi) i u obliku oborina (kiša, snijeg, tuča, rosa, inje i magla) vraća na Zemlju, prenoseći tako velike mase vode na kontinente, i to zovemo globalni hidrološki ciklus, pa u mnogome utječe na klimu.
U troposferi voda čini 80% stakleničkih plinova i prouzročuje zadržavanje topline, te porast globalne temperature.
Najjednostavnija podjela vode jest podjela na slatke (~4% na Zemlji) i slane. Većina je voda na Zemlji slana (mora, oceani). Dobro je poznata i podjela vode na tekućice rijeke i stajaćice (npr. jezera, bare, močvare). Ledenjaci pak zauzimaju posebno mjesto gdje je voda u krutome obliku.
Rasprostranjenost vode (volumni udjel)
Pri atmosferskom tlaku i temperaturi između 0°C (273K, kada se ledi) i 100°C (373K, kada vrije) čista (destilirana) voda bezbojna je tekućina (kapljevina) bez mirisa i okusa. Voda pokazuje Amfoternost*amfotermno obilježje.
Najznačajnije svojstvo po kojem se voda ističe jest da je njena gustoća u čvrstom stanju manja od gustoće u tekućem stanju. Gustoća vode najveća je na 3,98°C (tzv. anomalija vode) pa je led manje gustoće od tekuće vode i na njoj pliva, a njegov volumen veći je za 9% od volumena jednake mase tekuće vode.
Pad Rimskog Carstva
Teorije o "opadanju i padu" carstva
John Bagnell Bury u svojoj Istoriji poznog Rimskog carstva (History of the Later Roman Empire) daje teoriju o više faktora koji su doveli do propasti carstva na Zapadu. On negira Gibbonovu tvrdnju o hrišćanstvu kao jednom od presudnih faktora propasti, ističući da je Istočno carstvo opstalo iako je tamo značaj i uticaj hrišćanske vere bio mnogo veći. Gibbonovu teoriju o dekadenciji građanskog morala smatra previše simplističkom, premda je ne odbacuje u potpunosti. Bury smatra da je istovremeno delovalo nekoliko važnih faktora: opadanje ekonomije, ekspanzija germanskih plemena, depopulacija Italije, faktička nezavisnost germanskih saveznika u odnosu na rimsku vojsku, katastrofalna Honorijeva izdaja Stilihona, gubitak vojničke snage, ubistvo Aecija i nepostojanje bilo kojeg vojskovođe koji bi ga zamenio. Prema njegovoj teoriji, dakle, do propasti carstva došlo je zbog niza nepovoljnih faktora, od kojih se svaki, uzet pojedinačno, mogao savladati, ali koji su se, delujući zajedno, pokazali nepremostivima.
Avesnes-en-Saosnois
Avnez an Saonoa je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Loara, u departmanu Sart.
Pad Rimskog Carstva
Teorije o "opadanju i padu" carstva
Peter Heather, u svom delu Pad Rimskog carstva (The Fall of the Roman Empire), nudi drugačiju teoriju. Prema njegovom mišljenju, Rimsko carstvo je, i pored svih nedostataka, tokom prvog, drugog i početka trećeg veka, veoma dobro funkcionisalo. Prvi znak ozbiljne krize bio je nastanak novog Persijskog carstva Sasanida (226-651). Rimskom carstvu trebalo je 50 godina da bi otklonilo sasanidsku pretnju, a i to je postignuto tek oduzimanjem regionalnih poreskih prihoda od zapadnoevropskih gradova. Iako je to rezultiralo osnaživanjem vojnih snaga Rima na Istoku i utvrđivanjem rimskih granica prema sasanidskom carstvu, to je s druge strane na Zapadu proizvelo dve posledice koje su se dugoročno pokazale izrazito nepovoljnim. Prvo, lokalna elita izgubila je motivaciju da troši svoje vreme i novac na razvoj lokalne infrastrukture. Javne građevine počev od 4. veka bile su skromnije nego ranije i finansirala ih je centralna rimska vlada, jer su se lokalni poreski prihodi sve više smanjivali. Drugo, "obrazovani zemljoposednici", kaže Heather", "svoju su pažnju skrenuli na one aktivnosti koje su donosile zaradu ... i nisu se obazirali na provincijsku i lokalnu politiku carske birokratije". Prema ovoj teoriji, u 4. veku su Huni, atentat na Stilihona i ubistvo Aecija svi doprineli konačnom padu. Ni Heather, kao ni Bury, ne smatra da je pad carstva bio neizbežan, nego ga posmatra u terminima niza događaja koji su svi, delujući gotovo istovremeno, iz temelja potresli carstvo.
Bryan Ward-Perkins, u svom delu Pad Rima i kraj civilizacije (The Fall of Rome and the End of Civilization), vraća se više tradicionalnom gledištu o tome da je do pada došlo zbog političke nestabilnosti, spoljne vojne invazije i nedovoljnih poreskih prihoda. Prema ovoj teoriji, varvarske invazije prouzrokovale su dugoročnu štetu poreskim prihodima, što je smanjilo vojnu snagu carstva. Istovremeno, neprekidni napadi na granice carstva ohrabrili su ustanke po provincijama, što je dodatno umanjivalo državne resurse. Za razliku od većine istraživača, posebno onih koji zastupaju teorije o tome da "pada" uopšte nije bilo, Ward-Perkins smatra da arheološki nalazi u mnogim delovima nekadašnjeg Rimskog carstva ukazuju na to da je pad carstva zaista bio prava katastrofa. Ova teorija, slično Buryjevoj i Heatherovoj, ukazuje na niz cikličnih događaja koji su, delujući zajedno u isto vreme, proizveli konačan pad. Glavna razlika u odnosu na Buryjevu teoriju je u tome to što Ward-Perkins, kao i Heather, koristi arheološke podatke da bi potvrdio svoj stav da je pad Rimskog carstva zaista predstavljao pravu katastrofu za milione građana carstva.
Istoričar Michael Rostovtzeff i ekonomista Ludwig von Mises smatraju da je loša ekonomska politika imala presudnu ulogu u osiromašenju i propadanju Rimskog carstva. Prema njima, carstvo je u 2. veku razvilo složenu tržišnu privredu, koja se, čak i po današnjim standardima, može smatrati slobodnim tržištem. Međutim, počev od 3. veka devalvacija valute dovela je do inflacije. Zakoni koji su zavodili kontrolu cena zatim su rezultirali cenama koje su bile značajno niže od tržišnih. Prema ovoj teoriji, veštački stvorene niske cene dovele su do nestašice hrane, posebno u gradovima, čije je snabdevanje namirnicama zavisilo od trgovine. I pored svih zakona donetih u cilju sprečavanja migracija iz gradova u sela, postepeno je nastupala depopulacija gradova, a mnogi Rimljani su napuštali svoja gradska zanimanja da bi se prihvatili poljoprivrednih radova. Ovo je, zajedno sa oporezivanjem, koje je postajalo sve više represivno i samovoljno, dovelo do sveopšte dekadencije u ekonomiji, tehnološkim inovacijama i opštem bogatstvu carstva.
Prema još jednoj teoriji, do pada Rimskog carstva došlo je upravo zbog napora uloženih u očuvanje njegovog jedinstva. Naime, koreni feudalizma postavljeni su onoga trenutka kada je kolonima zakonom zabranjeno da menjaju svoje mesto stanovanja, jer se smatralo da će to olakšati prikupljanje poreza. Ova teorija takođe navodi da je jedan od uzroka propasti bila i nedovoljna količina zlata, koja je nastupila zbog iscrpljenosti postojećih rudnika. Do inflacije je došlo jer novac više nije kovan od pravog zlata. Zbog toga je novac izgubio vrednost, pa vojnici više nisu želeli da budu plaćeni u novcu nego u naturi. Tako je carska vlada bila prisiljena da pribegava angažovanju jeftinijih najamnika.
Teorije o padu zbog "sudbinske predodređenosti"
Neki istoričari, npr. Arnold Toynbee i James Burke, smatraju da je Rimsko carstvo od samog početka bilo "osuđeno na propast", te da je celo carsko doba rimske istorije predstavljalo zapravo postepenu dekadenciju. Prema ovoj teoriji, carstvo nije ni imalo šanse da opstane. Rimljani nisu imali budžetski sistem; rimska ekonomija zasnivala se u osnovi na pljački i pustošenju dostupnih resursa, a ne na proizvodnji bilo kojeg novog proizvoda. Carstvo se temeljilo na plenu iz osvojenih teritorija ili na prikupljanju poreza koji su sitne zemljoposednike terali u bankrot ili u zavisnost od zemljoposedničke elite koja je bila oslobođena poreza. U sistemu ekonomije zasnovanom na ropstvu nije mogla postojati srednja klasa koja bi imala kupovnu moć, što je rezultiralo time da u Rimskom carstvu nije postojala nikakva proizvodna industrija. U međuvremenu, cena vojne odbrane carstva i carskoga dvora ostala je visoka. Finansijske potrebe bile su sve veće, ali je bilo sve manje načina da se one zadovolje.
Teorije koje negiraju da je došlo do propasti
Neki istoričari smatraju da do "pada" nikada nije ni došlo, te da možda nije bilo ni "opadanja". Oni smatraju da je za stanovništvo carstva prenos vlasti s centralne carske vlade na lokalne upravne jedinice bio postepen i gotovo neprimetan.
Prema teoriji Henrija Pirennea iz dvadesetih godina 20. veka, koja i danas ima dosta pristalica, Rimsko carstvo nastavilo je da postoji, u jednom ili drugom obliku, sve do arabljanskih osvajanja u 7. veku, koja su omela trgovinske puteve na Sredozemlju, što je dovelo do opadanja evropske ekonomije. Zastupnici ove teorije smatraju da je Franačko carstvo predstavljalo naslednika Rimskog carstva, te da je samim tim krunisanje Karla Velikog za prvog cara "Svetog rimskog carstva" bilo sasvim opravdano kao nastavak niza rimskih careva.
Istoričari "pozne antike" za predmet svog istraživanja uopšte ne uzimaju mogućnost da je Rimsko carstvo u bilo kojem trenutku "palo", već smatraju da je tokom vekova došlo do "transformacije", te da se koreni srednjovekovne kulture mogu naći već duboko utkani u poznoj rimskoj kulturi. Zbog toga se najveća pažnja njihovih istraživanja usredsređuje na kontinuitet između antičkog i srednjovekovnog doba. Prema ovim teorijama, nikakvog oštrog reza nikada nije ni bilo, već se radi o postepenom, prelaznom procesu. Došlo je do logičnog prenosa vlasti sa centralne vlade na lokalna, varvarska ali "romanizovana" kraljevstva, a taj je prenos bio podstaknut dvovekovnim bliskim kontaktima (i sukobima) među germanskim plemenima, Hunima i Persijancima. Prema ovoj teoriji, međutim, uloga varvara bila je ključna: bez njihove intervencije Zapadno rimsko carstvo opstalo bi u nekom obliku.
Efikasnost uprave
Međutim, gledište koje danas ima možda najviše pristalica usredsređuje se na sposobnost carstva da održava svoj politički i vojni integritet ― što je očigledno središnja i najvažnija nit ― i na trenutak u kome je ta sposobnost najdramatičnije poljuljana i u kome ona nestaje, a to je period "varvarskih invazija", dakle od 407. godine tokom naredne decenije. Ukoliko se, pak, ispita ovaj trenutak i u unutrašnjem razvoju potraže razlozi za slabost carstva, oni se mogu naći jedino u upravi. Nije nedostajalo vere u cara i lojalnosti prema njemu, niti vojne tehnologije barem jednake tehnologiji osvajača, niti stanovništva dovoljno velikog da opremi veliku vojnu silu, niti same sile (barem na papiru), niti ekonomskog potencijala neophodnog za naoružavanje te vojske. Odgovornost za pojedinačne poraze koje detaljno opisuju savremenici mogu se gotovo listom pripisati iskvarenosti administracije, što je vojnike činilo nedisciplinovanim, neuvežbanim, često na stalnom odsustvu i bez dobrog motiva i neophodne opreme za borbu. Vojnici nisu bili plaćani, zbog raznih zloupotreba u sakupljanju i distribuciji robe i novca, dobijenih od poreskih obveznika; od njihovih dužnosti odvlačila ih je navika da pljačkaju svoje domaćine u provincijskim gradovima, bilo na sopstvenu inicijativu ili na inicijativu svojih vođa. Iz istog tog razloga ― tj. zbog zloupotrebe moći zadobijene službom u vojsci ili birokratiji ― u gradskoj upravi više nije učestvovala urbana elita, čiji su članovi još mnogo pre 407. godine iz aktivne službe otišli na razne administrativne položaje koji su ih oslobađali obaveza prema njihovim gradovima. Konačno, iz istog razloga sposobni ljudi u centralnoj vladi nisu mogli razviti korektivne mere koje su bile potrebne protiv ovih sistemskih slabosti, jer se od njih krila istina, jer su bili prepušteni neposobnim ili potkupljivim saradnicima, ili jer su ih spletkaroši, kojima su bili okruženi, sprečavali da se održe na vlasti. Detalji svih ovih optužbi koje se mogu izneti protiv poznorimske uprave otkrivaju se u velikoj zbirci carskih edikta objavljenoj 438. godine, Teodosijevom kodeksu, kao i u delima savremenih pisaca s Istoka i Zapada, kao što su Sinezije, Avgustin, Libanije, Temistije, Hrizostom, Simah, biskup Maksim iz Turina, i, pre svih, Amijan Marcelin. Carstvo koje u trenutku najveće hitnosti nije moglo angažovati svu odbrambenu snagu, koju je još uvek posedovalo, nije ni moglo odoleti spoljnom neprijatelju.
Kulturološko (civilizacijsko) stanje u kasnoj antici
Po dogovoru historiografa 476. (pad Rima) se uzima kao kraj jedne epohe (starog vijeka) i početak srednjeg vijeka, neki stari vijek produžavaju do VII. st. (jačanje Istočnog rimskog carstva - Bizanta).
Ako apstrahiramo političku historiju i uzmemo u obzir sve glavne značajke srednjeg vijeka onda je slika sasvim drugalija od one koju nam nude historiografija jer srednji vijek zapravo započinje Milanskim ediktom (313) a sva medievalna obilježja poprima krajem IV. st..kada proglašenjem kršćanstva državnom i jedinom religijom dolazi do potpunog prekida sa civilizacijskim i kulturološkim dosezima antike. Provale barbara jesu jedan od uzroka fizičkog pada jednog carstva (Zapadnorimskog), ali ne i onog drugog (Bizanta, koji početak fizičkog kraja doživljava tek 1204.) koji je u fizičkom kontinuitetu, ali ne i u civilizacijskom u odnosu na antiku (osim možda kontinuiteta u arhitekturi). Ukratko, stagnacija društveno-ekonomskih odnosa u kasnoj antici u čitavom Carstvu nije glavni uzročnik pada antičke civilizacije, nego je to ipak kršćanstvo (kao svjetonazor i kao organizacija - Crkva).
Širenjem kršćanstva u Rimskom se carstvu događa nešto nezamislivo, u sredini u kojoj su koegistirale sve moguće religije (od animizma do zoroastrizma) rimske vlasti počinju proganjati kršćane. Razlog, kršćanstvo unosi na religiozno tržište nešto što će okarakterizirati čitav srednji vijek pa sve do naših dana, a to je isključivost (netolerancija prema svim drugima, drugačijem). S priznanjem kršćanstva počinje politika otvorenog uplitanja kršćanske crkvene vlasti u svjetovnu politiku, a pod Teodozijem potpuno preuzimanje kontrole nad čitavim rimskim društvom. Na udaru njihove fundamentalističke isključivosti ne samo da je tzv, paganska arhitektura (od hramova pa sve do 'amoralnog' održavanja higijene u termama) nego i svi dosezi iz antičke znanosti, filozofije i umjetnosti (od književnosti do skulpture). Spaljivanjem aleksandrijske biblioteke i mučeničkom smrću znanstvenice Hipatije započinje srednji vijek u punom smislu te riječi (bez obzira na konzervativnu zapadnu historiografiju).
Voda
Osobine i rasprostranjenost
Jedinstvena fizikalna i kemijska svojstva vode posljedica su kemijske i prostorne građe njezinih molekula. Vodikovi su atomi u molekuli vode vezani kovalentnom vezom s elektronegativnijim kisikovim atomom, što uzrokuje asimetrični raspored elektrona i dipolna svojstva molekule. Zbog značajne razlike u elektronegativnosti vodikova i kisikova atoma, zbog dvaju slobodnih, nepodijeljenih elektronskih parova na kisikovu atomu, te činjenice da dvije kovalentne veze između kisikova i vodikovih atoma zatvaraju kut od 104,5°C, molekula vode razmjerno je jaki dipol. Zbog toga molekule vode i u tekućem i u čvrstom stanju grade nakupine molekula, međusobno povezane vodikovim vezama. U tekućoj su vodi te nakupine nestabilne i nasumične, a u ledu one tvore pravilnu tetraedarsku strukturu (tvorevinu), pri čem tetraedri grade heksagonske kanale (veće pseudokristalne nakupine).
Taljenjem leda, njegova se tetraedarska struktura urušava, pa se broj molekula vode po jedinici volumena smanjuje. Od 0°C do 3,98°C prevlada proces urušavanja tetraedarske strukture i gustoća vode raste (anomalija vode). Iznad 3,98°C prevladava proces udaljavanja molekula, tj. gustoća se vode daljnjim porastom temperature smanjuje, kao što je to u većini ostalih tvari. Prirodne se vode smrzavaju od površine prema unutrašnjosti, a led na površini toplinski je izolator koji usporava daljnje smrzavanje i štiti žive organizme u vodi.
To da je led lakši od vode pa pliva na površini ima iznimno značenje za život organizama zimi (površina je vode zaleđena, a u unutrašnjosti je temperatura dovoljno visoka za određivanje života).
Zbog vodikovih veza između molekula, ledište i vrelište vode znatno su viši od ledišta i vrelišta nekih sličnih vodikovih spojeva koji nemaju vodikove veze, kao što su amonijak (NH3) i sumporovodik (H2S). Bez vodikovih veza vrelište vode pri atmosferskom tlaku bio bi -75°C. Zahvaljujući vodikovim vezama, voda je velikoga specifičnog toplinskog kapaciteta (4185 Jkg-1K-1) i specifična toplina isparivanja (3,33 x 105 Jkg-1) i taljenja leda (2,26 x 106 Jkg-1), a to znači da se prijelazom vodene pare u tekuću vodu, odnosno tekuće vode u led, oslobađa znatna energija, što npr. omogućuje toplokrvnim organizmima održavanje temperature u potrebnim, uskim granicama (termoregulacija). Viskoznost vode se povećava snižavanjem temperature. Kako je masa površinske vode na Zemlji golema, uz male promjene temperature, jezera i mora, mogu iza atmosfere primiti i ponovno u atmosferu otpustiti velike količine topline, što je uzrokom da na površini Zemlje nema naglih i velikih promjena temperature kao na Mjesecu ili Merkuru.
Također, vodena para u atmosferi djelomično apsorbira mikrovalno i infracrveno zračenje tla i tako ublažava kolebanje temperature. Polagano zagrijavanje i hlađenje mora razlogom su blaže klime u primorskim krajevima.
I molekule mnogih drugih spojeva mogu stvarati međumolekulske vodikove veze, no razlika između H2O i ostalih polarnih molekula, kao što se NH3 ili HF, jest u tome da kisikov atom iz vode može stvarati dvije vodikove veze (ima dva slobodna elektronska para usmjerena prema vrhovima tetraedra. Jednostavan i vrlo praktičan VSEPR pristup geometriji molekula; struktura vode jest pod kutom, no stereokemijski je tetraedarske geometrije, iako ne potpuno pravilne poput CH4. Na taj način molekule vode imaju mogućnost da izrade beskonačnu trodimenzionalnu mrežu (strukturu) u kojima je kisikov atom u približno tetraedarskom okruženju s četirima vodikovim atomima; dva su vezana kovalentnom vezom, a dva vodikovom. NH3 i HF stvaraju lance ili prstene, ali ne mogu stvarati trodimenzionalne mreže.
Vrelišta tvari povezanih vodikovom vezom viša su u odnosu na tvari čije molekule nisu povezane vodikovim vezama ili su te veze vrlo slabe.
Osim za piće, pripremu hrane i za pranje, voda se uvelike koristi za navodnjavanje poljodjelskoga tla. Voda kao dobro otapalo opskrbljuje biljke mineralnim tvarima i nužna je za fotosintezu, a u ljuskom organizmu kao glavni sastojak tjelesnih tekućina opskrbljuje sve organe hranjivim sastojcima i uklanja otpadne tvari iz organizma.
Voda je osnovni sastojak svih živih organizama. U nekih organizama čini i 99% njihove mase, u čovjeka oko 70%. Svi biološki procesi odvijaju se isključivo u vodenoj sredini, iako postoje organizmi koji mogu dugotrajno preživjeti stanje potpune dehidratacije. Metabolizam, rast i razmnožavanje takvih organizama počinju tek nakon rehidratacije. Biološke makromolekule (bjelančevine, nukleinske kiseline, polisaharidi) sadrže čvrsto vezanu vodu, koja je nužna za njihovu biološki aktivnu konformaciju. Voda nije samo otapalo u kojem funkcioniraju enzimi nego i izravni metabolit; supstrat je u svim hidrolitičkim, a nusprodukt u mnogim biosintetskim reakcijama. Živi organizam neprekidno uzima i otpušta vodu, što se naziva ciklusom vode. Vodeni organizmi izmjenjuju vodu difuzijom.
Kod kopnenih biljaka ta se izmjena odvija pretežno fizikalnim mehanizmima (kapilarne sile u korijenu; transpiracija). Kopnene životinje i čovjek moraju piti vodu ili ju pribaviti hranom koja sadrži vodu. Vodu gube mokraćom, izmetima, disanjem i znojenjem. Izlučivanje vode metabolički je nužno, jer ono omogućuje organizmu da se oslobodi nekorisnih i štetnih tvari topljivih u vodi. Znojenje je u mnogih organizama dio procesa termoregulacije.
Ključni je uvjet održivoga razvoja održavanje čistoće vode u prirodnim spremištima i vodotokovima. Sprječavanje zagađivanja voda najvažniji je dio zaštite okoliša (provodi se aerobna obradba otpada i ispitivanje kakvoće vode).
Dobijanje
Voda se može dobiti izravnom sintezom iz vodika i kisika, a nastaje kao produkt u mnogim drugim kemijskim reakcijama. Može se rastaviti na vodik i kisik elektrolizom, uz dodatak jakoga elektrolita radi povećanja vodljivosti otopine (čista voda provodi el. struju, ali je vrlo slab elektrolit), ili termičkom razgradnjom na više od 1000°C (prevođenjem vodene pare preko užarene platinske žice).
U čistoj vodi postoji ravnoteža autoionizacije vode, tj. autoprotoliza, u kojoj jedna molekula vode djeluje kao kiselina, a druga kao baza: pa je voda amfoterna.
NGC 952
NGC 952 je jedan do danas nepotvrđeni objekt u zviježđu Trokutu. Sva promatranja poslije nisu na tom položaju uočila nikakav objekt.
Voda
Dobijanje
Stoga ona kemijski reagira s oksidima metala i daje baze, a s oksidima nemetala kiseline. Važna je reakcija vode i hidroliza. Voda se ugrađuje u kristalnu rešetku mnogih soli, dajući hidratizirane soli. Čista voda slabo je ionizirana, pa je množinska koncentracija nastalih iona vrlo mala ([H3O+]=[OH-]=10-7 mol/dm3, pri 25°C). Čista voda je neutralna, tj. pH = 7. Zbog polarnoga karaktera svoje molekule, voda je odlično otapalo za mnoge ionske i polarne spojeve, tako da prirodna voda (voda u prirodi) nikada nije kemijski čista, jer otapa mineralne tvari iz tla i najčešće sadrži kalcijeve, magnezijeve i natrijeve katione te hidrogenkarbonatne, kloridne i sulfatne anione. Takva se voda naziva tvrdom vodom, jer se prilikom njezina vrenja stvaraju netopljivi produkti (najčešće kalcijev karbonat, CaCO3) koji slabo prenose toplinu, pa se materijal zagrijane posude pregrijava i slabe mu mehanička svojstva.
To je posebno štetno za kućanske aparate (perilice i bojlere) i visokotlačne parne kotlove u industriji. Zbog toga se prirodna voda (osim kišnice) za tehničku primjenu mora omekšati. Karbonatna (polazna) tvrdoća vode, uzrokovana kalcijevim i magnezijevim hidrogenkarbonatima, može se ukloniti iskuhavanjem vode ili dodatkom sode ili sode i vapna, što uzrokuje taloženje netopljivih karbonata.
Voda je homogena smjesa upravo zbog otopljenih tvari koje mogu biti kemijski spojevi (npr. magnezijev sulfat ili magnezijev klorid u moru) ili ioni metala: kationi (npr. Ca2+, Mg2+), anioni (npr. CO32-), potom molekule (npr. CO2 u mineralnoj vodi) i niz drugih tvari koje nažalost u vodu dolaze kao onečišćivači (npr. fosfati).
Polarnost
Molekula vode posjeduje dipolni moment, tj. molekula vode je polarna (voda je polarna molekula). U kemiji vrijedi pravilo:“Polarno se otapa u polarnom“, što će reći da se slično otapa u sličnome, tj. polarne će se molekule otapati u vodi. Voda je najčešće otapalo, no topljivost tvari u vodi nije jednaka, već ovisi o građi tvari. Topljivost se tvari mijenja s promjenom tlaka i temperature pri kojoj se otapanje odvija. Ako uzmemo za primjer sam natrijev klorid koji u vodi disocira, razlaže se na ione koji su hidratizirani: Na+(aq) i Cl-(aq) i taj proces opisujemo jednadžbom:
NaCl(s) --> Na+(aq) + Cl-(aq)
Deioniziranje vode i tvrdoća
Deionizirana voda dobije se uklanjanjem otopljenih soli ionskim izmjenjivačima, a koristi se kao zamjena za destiliranu vodu.
Weisendorf
Vajzendorf je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 25 opštinskih središta okruga Erlangen-Hehštat. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 6.208 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9572164.
Voda
Deioniziranje vode i tvrdoća
Kako se nekarbonatna (stalna) tvrdoća vode, uzrokovana svim ostalim u vodi otopljenim solima, ne može tako ukloniti, za uklanjanje ukupne tvrdoće vode (karbonatne i nekarbonatne) provodi se deionizacija vode pomoću izmjenjivača iona.
Prije se tvrdoća vode navodila u različitim jedinicama, npr. u njemačkim stupnjevima tvrdoće (°dH), pa je tako 1°dH odgovarao količini iona Ca2+, Mg2+ ili Fe2+ koja je ekvivalentna masenoj koncentraciji kalcijeva oksida (CaO) od 10 mg/dm3.
Morska voda
Morskom vodom naziva se voda mora i oceana. Sadržava znatne količine otopljenih soli (više od 35 g/L), a zbog prisutnosti kalcija i magnezija u obliku klorida i sulfata, morska je voda vrlo tvrda. Nagriza kovine, beton i neke vrste kamena. Izrazito je slana okusa, ali se može koristiti za piće dobivena desalinizacijom slane jezerske ili morske vode (odsoljivanje).
Destilacija vode (destilirana voda)
mini|150px|desno|Destilirana voda se koristi na samoposlužnim autopraonicama
Postupak odvajanja otopljenih tvari iz vode naziva se destilacija vode. Kemijski čista voda naziva se redestilirana voda.
Destilirana voda (od latinske riječi destillare: kapati; latinski aqua destillata; demineralizirana voda, omekšana voda) je destilacijom pročišćena voda (djelomično omekšana voda) koja ne sadržava otopljene čvrste tvari, tj. kojoj je uklonjena karbonatna tvrdoća. Destilirana voda još uvijek nije kemijski čista voda, ali može sadržavati samo male neznatne količine hlapljivih nečistoća.
Dobiva se jednokratnom ili višekratnom destilacijom, tj. isparavanjem vode i ukapljivanjem (kondenzacijom) vodene pare, čime se voda oslobađa otopljenih plinova i otopljenih ili suspendiranih čvrstih tvari (najčešće raznih minerala), a ukapljuje se čista vodena para (H2O), što je prirodni spoj vodika i kisika.
Destilacija konvencionalnim metodama zbog velike potrošnje energije prilično je skup postupak. Korištenjem regenerativne energije kao što je primjerice solarna energija troškovi su znatno niži.
Destilirane vode iz slobodne prodaje su bitno čišće od izvorskih. Destilirana voda nije za piće, zbog svog bljutavog okusa. Upotrebljava se u farmaciji, medicini, kemiji (kao otapalo te u tehničke svrhe), industriji (nadolijevanje akumulatorskih baterija, kao sirovina u različitim tehnološkim procesima, kao sredstvo za prijenos topline ili tvari), u energetici za pretvaranje kinetičke energije u električnu, kao para u toplinsko-energetskim pogonima za zagrijavanje i rashlađivanje, itd..
U novije doba destiliranu vodu sve više zamjenjuje kemijski čista voda, dobivena pročišćavanjem vode s pomoću izmjenjivača iona, a takva voda se naziva deionizirana voda.
Destilirana voda u ravnoteži je s ugljikovim dioksidom iz zraka i ima vodljivost oko 0.8×10-6 S x cm-1. Ponovljenom destilacijom u vakuumu može se postići vodljivost od 0.043×10-6 S x cm-1 pri 18 °C. Ova granična vodljivost uzrokovana je ionizacijom vode.
Isparavanjem takove vode do suhoga, u većini slučajeva ispari bez ostataka karbonata kao što je primjer kod mineralne vode.
Pitka voda
Prirodna voda, koja sadrži kalcijev bikarbonat (Ca(HCO3)2) kalcijev klorid i kalcijev sulfat naziva se tvrda voda.
Sadrži li patogenih bakterija, organske tvari, nitrata, nitrita i amonijaka, te željeznih soli (koje omogućuju razvoj algi), manganovih soli (daju vodi loš okus) ili drugih štetnih tvari, mora se prije uporabe pročistiti oksidacijom kisikom iz zraka i dezinficirati klorom ili ozonom.
Voda za piće (npr. Hrvatske poznate Jamnice, Jane i dr.) su najčešće izvorske vode (crpu se direktno s izvora), koje su pak samo pročišćene od mogućih nečistoća. Kupovne vode za piće su čiste mehanički i biološki, da se pijenjem iste ne dobije dizenterija.
Oborinska voda
Oborinska voda dio je oborina, koje se ispirući površine izravno ili neizravno slijevaju u vodne sustave. Zbog sve većega onečišćenja atmosfere i zemljišta znatno onečišćuje prirodne vode. Na izgrađenim površinama prikuplja se i ispušta s otpadnim vodama ili odvojeno od njih. Takva voda sadrži prašinu i nešto otopljenih plinova iz atmosfere, a nema otopljenih soli, pa je bljutava okusa, no ipak se ponegdje rabi za piće.
Voda u tlu
Voda u tlu je voda koju sadržava tlo, kamo je dospjela procjeđivanjem ili upijanjem. Može biti adehijska, kapilarna ili podzemna voda.
Adehijska voda je voda koja se nalazi u gornjem sloju tla, a zadržava se silama uzajamnoga molekularnoga djelovanja između čestica tla i upijene vode.
Kapilarna voda je voda koja ispunjuje najuže pore tla zbog djelovanja površinske napetosti, a pojavljuje se povećanjem vlažnosti tla.
Podzemne vode (temeljne vode) sve su vode koje se nalaze u tlu, tj. u šupljinama tla. Podzemna voda u stijenama s međuzrnatom poroznošću (šljunci, pijesci) naziva se temeljnicom (freatskom ili vapnenom) vodom. Podzemna voda je ona voda koja može strujati pod djelovanjem gravitacijske sile.
U vezanim stijenama (npr. u vapnencima), voda se nakuplja i protječe pukotinama. U krškom području znatne količine voda protječu podzemljem.