cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brezine (Lipik)
Povijest
'''Ovu Školsku spomenicu zvršava učitelj Loriš 1941. godine. Navodim njegove riječi u originalu, jer me jako podsjećaju na govore i obećanja iz 1991. godine, izgovorene od hrvatskih političara.''' "Školska godina (1941. op.moja) započela je po prvi puta u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj 1. rujna. Ostvario se dugogodišnji san Zvonimira i Tomislava, Zrinskih i Frankopana i postasmo gospodari svoji na svome. Nestalo je diktatora i ugnjetivača, pa u slobodnoj i Nezavisnoj Državi Hrvatskoj krenuće se i u školstvu novim putem. Taj put će biti samo na dobro i uljudbene boljitke naše mladeži i cijelog Hrvatskog naroda, dao Bog da bude tako!"
Stanovništvo
Po nalogu Hamiltonove komisije proveden je 31. prosinca 1736. godine popis naselja i stanovništva na području vojvodaluka i vlastelinstva Subocka. Selo Brezine spadalo je u taj okrug.
Prema popisu stanovništva iz 2011. godine Brezine su imale 221 stanovnika.
Srebro trifluorometansulfonat
Srebro trifluorometansulfonat je organsko jedinjenje, koje sadrži 1 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 256,937 Da.
Sulfit reduktaza
Sulfit reduktaza (, asimilatorna sulfitna reduktaza, asimilatorni tip sulfitne reduktaza, vodonik-sulfid:(akceptor) oksidoreduktaza) je enzim sa sistematskim imenom vodonik-sulfid:akceptor oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim sadrži gvožđe.
Indometacin
Indometacin je organsko jedinjenje, koje sadrži 19 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 357,788 Da.
Bleicherode
Blajherode je grad u njemačkoj saveznoj državi Tiringija. Jedno je od 32 opštinska središta okruga Nordhauzen. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 6.824 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 16062002.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Nordhauzen Blajherode se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Nordhauzen. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 237 metara. Površina opštine iznosi 28,3 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 6.824 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 241 stanovnika/km².
Barbarano del Capo, Lecce
Barbarano del Capo je naselje u Italiji u provinciji Lecce, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 915 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 134 m.
Sulfiredoksin
Sulfiredoksin (, Srx1, peroksiredoksin-(S-hidroksi-S-oksocistein) reduktaza) je enzim sa sistematskim imenom peroksiredoksin-(S-hidroksi-S-oksocistein):tiol oksidoreduktaza (ATP-hidroliza; formira peroksiredoksin-(S-hidroksicistein)). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Tokom reakcije koju posreduje enzim EC 1.11.1.15, peroksiredoksin, njegov cisteinski ostatak se naizmenično oksiduje do sulfenske kiseline, S-hidroksicisteina, i redukuje nazad do cisteina. Povremeno se S-hidroksicisteinski ostatak dalje oksiduje do sulfinske kiseline, S-hidroksi-S-oksocisteina, čime se inaktivira enzim. Reduktaza pruža mehanizam za regeneraciju aktivne forme peroksiredoksina, i.e. peroksiredoksin-(S-hidroksicisteina).
357 Ninina
357 Ninina je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 106,10 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 3,151 astronomskih jedinica (AJ).
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 15,084 stepeni, a orbitalni period iznosi 2043,855 dana (5,595 godina). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,073. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 8,72 a geometrijski albedo 0,051.
Asteroid je otkriven 11. februara 1893. godine.
El Cenizo, Texas
El Cenizo je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 3.273 stanovnika.
Luckey, Ohio
Laki je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.012, što je 14 (1,4 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Breštane
Breštane je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Udbina, Ličko-senjska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 21 stanovnika te 9 obiteljskih kućanstava.
East Orosi, California
East Orosi je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 495 stanovnika.
Zraka smrti
Zraka smrti je vrsta oružja koje uništava sve pred sobom usmjeravajući energiju u visokoj koncentraciji. To oružje je najpoznatije ljudima preko znanstveno fantastičnih romana, filmova i serija, iako ima čvrstu povijesnu pozadinu.
Arhimed
thumb|right|Arhimed možda koristi zrcala koja djeluju zajedno kao [[parabola|parabolični reflektor da bi spalio brodove koji su napadali Sirakuzu.]]
Čitava je priča, dakle, započela u 3. st. pr. Kr., kada je Arhimed razvio koncepciju zrcala za paljenje kako bi stvorio prvo oružje u povijesti svijeta utemeljeno na tom načelu. Svi koji su provodili pokuse sa snažnim zrcalima i lećama za paljenje, kako bi fokusirali fantastično moćne zrake i uništavali predmete s velikih udaljenosti, samo su ponavljali Arhimedovo djelo. Ta zamisao, koju kolokvijalno nazivamo idejom o "smrtonosnoj zraci", živa je već stoljećima. Vatra se može zapaliti pomoću refleksije, refrakcije, te jednostavnog i složenog stakla ... Paraboličkim presjekom moguće je još učinkovitije s veće udaljenosti i u kraćem vremenu zapaliti predmete koji se nalaze ispred zrcala za paljenje: rastopit će se čak i olovo i lim, srebro i zlato. Zahvaljujući tom izumu, Arhimed je izvješću, zapalio rimsko brodovlje u doba kada je Marcelin opsjedao Sirakuzu. U svome djelu Život Pompilijev Plutarh kaže da je vatra koja je gorjela u Dijaninu hramu (zapravo, hramu božice Veste) zapaljena pomoću toga stakla ("staklo" ovdje valja protumačiti kao "zrcalo"). Postavi li se, dakle, nasuprot Suncu, ono će ubrzo zapaliti sve zapaljive predmete, a ako je istina da je Arhimed pomoću paraboličkog stakla postavljenog na gradske zidine spalio brodovlje, udaljenost (koja odgovara dosegu odapete strijele) nije mogla biti veća od deset koraka.
Proklo
Grk Zonaras u trećoj knjizi svoje Povijesti piše da je Anastazije ustao protiv Tračanina Vitelija te pozvao Mizijce i Skite neka stanu uza nj; opljačkao je narod u okolici Konstantinopola, a potom opsjeo grad svojim brodovljem. Marijan mu se suprotstavio, te bitka na moru. Zahvaljujući napravi koju je izumio Proklo, izvanredan čovjek, koji je tada bio glasovit po filozofiji i matematici, te je poznavao sve tajne najvećega među učenjacima - Arhimeda, a i sam je izumio neke nove naprave, neprijateljsko brodovlje bijaše uništeno. Proklo je od mjedi napravio stakla za paljenje (zrcala za paljenje), i objesio ih na zidine nasuprot neprijateljskom brodovlju; kada su ih dotaknule sunčeve zrake, iz njih je poput munje buknuo plamen te spalio brodove i posadu, na isti način kao što je, prema izvješću Dionovu (Dion Kasije), Arhimed uništio rimsko brodovlje kod Sirakuze.
Giacomo della Porta
Godine 1589. začeta je ideja o oružju sposobnom da zapali udaljene ciljeve pomoću zrcala za paljenje u smislu "smrtonosne zrake" kakvu danas poznajemo ponajprije iz znanstveno-fantastičnih priča, a potom iz Pentagonovih istraživanja. Valja istaknuti daje bujna mašta renesansnog učenjaka nadahnuće crpila izravno iz Arhimedovih postignuća u 3. st. pr. Kr., zahvaljujući neprekinutoj predaji.
Giacomo della Porta zatim opisuje kako izraditi to čudo, ističući kako je pomoću njega u načelu moguće projicirati pisanu poruku na površinu Mjeseca. Njegovi opisi različitih zrcala i stakala za paljenje veoma su opširni, iako više ne spominje drevne pisce i učenjake. Iz della Portinih je izjava očito da su on i njegovi "prijatelji" - ma tko oni bili - pravili pokuse sa zrcalima za paljenje. Ti su prijatelji navodno uspjeli rastopiti zlato i srebro, dok je sam della Porta spomenute materijale uspio samo užariti. Iz svega rečenog očito je da je u njegovo doba bilo ljudi koji Arhimedovo djelo nisu bili spremni prepustiti zaboravu.
Athanasius Kircher
Još je jedan izvanredan čovjek pridonio rastućem zanimanju za Arhimedovo zrcalo i mogućim poboljšanjima sličnih naprava. Bio je to Athanasius Kircher (1602.-1680.), jezuitski učenjak i istinski "renesansni čovjek", iako nije pripadao tom razdoblju. Podrijetlom Nijemac, Kircher je od 1633. živio u Rimu, gdje je nakon 47 godina i umro. Moćni kardinal Francesco Barberini bio mu je blizak prijatelj.
Postao je rimski prorok u crnoj halji, povjerenik papa i careva, prijatelj vodećih umova Europe i svijeta. Rijetko bi netko posjetio Vječni Grad a da se ne bi pokušao susresti s ocem Kircherom. Njegova su opširna djela očekivana s nestrpljenjem, a u njegovim su pismima drugi vrli učenjaci, poput Leibniza, nalazili dragocjene savjete.
Tko je imao priliku proučiti jednu od Kircherovih golemih knjiga o najrazličitijim temama, mogao je biti samo zapanjen učenjakovom rječitošću i širinom njegovih interesa, a ponajviše naizgled neizmjernim bogatstvom uloženim u pripremu tih djela. Škrinje Rimske crkve očito su bile nepresušan izvor sredstava. Veličanstveni bakrorezi ponajboljih umjetnika, te najfiniji papir i uvez, učinili su Kircherove knjige svojevrsnim umjetničkim djelima.
U knjizi Ars Magna Lucis et Umbrae, Kircher je naširoko pisao o Arhimedu i njegovu zrcalu za paljenje. Objavio je bakrorez, koji Arhimedov pothvat objašnjava refrakcijom, ne pomoću zrcala, nego pomoću divovskog stakla za paljenje. Kircher se također pozabavio Proklovim staklom za paljenje iz Konstantinopola. Dok je della Porta citirao Zonarasa, Kircher je otišao još dalje, navodeći Cecesov odlomak na grčkom, uz koji je podastro latinski prijevod. Kircher je znao za djela Cardana i della Porte, koje navodi uz Galena, Diodora Sicilskog, Livija i Polibija. Posvetio je mnogo prostora analizi della Portinih komentara. Toliko se zainteresirao za zrcala za paljenje, daje čak posjetio Sirakuzu kako bi istražio izvoran lokalitet!
''Otac Kircher, pomno proučivši Cecesov opis Arhimedovih zrcala za paljenje, odlučio je svoja saznanja dokazati u praksi; tako je pomoću brojnih ravnih zrcala skupio sunčeve zrake u jednom žarištu, te je na taj način povećao toplinu sunca, a povećavajući broj zrcala, postigao je još veću toplinu ... [Kircher] tvrdi da je u jednom od svojih opita s pet zrcala, koja su usmjeravala zrake sunca u jedno žarište, uspio proizvesti toplinu dostatnu da izazove zapaljenje; pretpostavio je da je na taj način Proklo spalio Vitelijevo brodovlje, te je pozvao sve zainteresirane učenjake neka predlože rješenja za usavršavanje te metode ... Cecesov opis Arhimedova stakla doista je veoma zanimljiv, te i ne treba čuditi što je pobudio Kircherovu pozornost.''
Buffon
Međutim, u doba kada je Dutens napisao te riječi, akademski je svijet već bio obaviješten o spektakularnom uspjehu grofa Buffona, koji je konstruirao zrcala za paljenje, od kojih se dva danas čuvaju u Parizu. Jedna od njegovih naprava sastavljena je od 168 reflektorskih zrcala. Kircher je također rabio više zrcala te je uspio zapaliti drvo s udaljenosti veće od 300 metara. Ali, Buffon je otišao mnogo dalje, a njegov je uspjeh ostavljao takav dojam da su čak mnogi sumnjičavci bili prisiljeni promijeniti svoje mišljenje o Arhimedu.
Buffon je isprva držao da će mu biti potrebno konkavno zrcalo, procijenivši da bi njegov polumjer zakrivljenosti morao biti otprilike 1220 m, a promjer barem 24 do 30 m. Takvo zrcalo nije moglo biti izgrađeno u Arhimedovo doba, no Buffon je shvatio nešto veoma značajno. Budući da je sunčev kutni promjer ograničen, točka koju bi stvorilo to konkavno zrcalo imala bi promjer od 61 cm, a gotovo jednaka veličina točke mogla bi se postići malim ravnim zrcalima. Dok infinitezimalno mala zrcala (poput mikrokamera) daju istu veličinu točke kao obična zrcala, točka koju daje pravo ravno zrcalo veća je samo s obzirom na veličinu samoga zrcala, odnosno, samo 76 cm za zrcalo od 15 cm. Uvjeren da je i Arhimed došao do iste spoznaje, Buffon je izgradio četverokutnu konstrukciju sastavljenu od 168 ravnih zrcala, dimenzija 20,32 cm x 25,4 cm. Zrcala su se mogla namjestiti tako da su sve njihove točke ležale na cilju. Tu konstrukciju nije bilo lako sastaviti - konačnih 168 zrcala valjalo je izabrati među ukupno 500 zrcala, kako bi se osigurala točno definirana, mala točka na površini udaljenoj 457 m. Međutim, jednom sastavljena, prijenosna se konstrukcija mogla prilagoditi i usmjeriti prema cilju za samo pola sata.
Buffon je pretpostavio da će njegova zrcala biti učinkovita na udaljenosti od otprilike 450 m, što je i potvrdio nizom pokusa s raznim dijelovima konstrukcije, kao i različitim ciljevima i udaljenostima. U podne 23. ožujka 1747. zapalio je kreozotnu bukovu dasku s udaljenosti od 201 m, upotrijebivši samo 40 zrcala, a sat vremena poslije, pomoću 98 zrcala zapalio je kreozotnu i sulfuriranu dasku s udaljenosti od 384 m. Dana 4. travnja, u 4 sata poslijepodne, za djelomice oblačnog vremena, uspio je za manje od 90 sekundi zapaliti mješavinu sulfuriranih borovih iglica i ugljena, s udaljenosti od 457 m. Poslijepodne 10. travnja, za vedrog vremena i s udaljenosti od 457 m, zapalio je kreozotnu borovu dasku pomoću 128 zrcala. Sljedećega dana, s udaljenosti od 61 m pomoću 45 zrcala, rastopio je 2,72 kg tešku limenu čuturicu, a pomoću 117 zrcala rastopio je srebrne listiće. Buffon je uspješno izveo oko dvanaest sličnih pokusa. Loše ga je vrijeme spriječilo da nastavi, no svoj je cilj smatrao ostvarenim. Budući da je i unatoč slabom ranoproljetnom suncu uspio postići rezultate na udaljenosti do 457 m, za Buffona nije bilo dvojbe da će ljeti njegova zrcala biti učinkovita i na udaljenostima od 600, pa čak i 1200 m. Arhimed je mogao učiniti isto da je umjesto staklenih rabio metalna zrcala.
Ostali učenjaci
thumb Nije moguće da nastavimo prikazivati brojne rasprave koje su se tijekom povijesti vodile o zrcalima za paljenje. Valja, međutim, istaknuti kako su one rezultirale mnogim zapanjujućim otkrićima. Postoje brojne opskurne publikacije koje objašnjavaju pojedinosti gotovo fantastičnih pothvata sa zrcalima za paljenje. Za njih su, uglavnom, zaslužni njemački učenjaci, čija se izvješća mogu pronaći samo u zaboravljenim njemačkim časopisima iz 18. i 19. stoljeća. Engleski istraživač iz 19. stoljeća, Samuel Parker, konstruirao je leću za paljenje toliko veliku i snažnu da je za samo nekoliko sekundi mogla rastopiti bilo koji metal. Izvorna se naprava navodno čuva negdje u Zabranjenom gradu u Pekingu. Jedna od njegovih manjih leća za paljenje čuva se u muzeju Ashmolean u Oxfordu.
Nikola Tesla
Veliki izumitelj Nikola Tesla je bio opsjednut stvaranjem zrake smrt kao konačnog oružja koje bi bilo toliko moćno da ljudi više ne bi imali želju za ratovanjem. Tesla je zapravo jedini znanstvenik na tom području koji nije koristio sunce i ogledala za stvaranje zrake smrti već isključivo struju. Tesla je objašnjavao da ni sva električna energija grada New Yorka koncentrirana u zrak, ne bi mogla povrijedti čovjeka na većoj udaljenosti. Ali, zato usmjeren prodoran snop čestica može biti smrtonosno oružje.
Prema teoriji koju je izložio, malo sferično tijelo promjera deset tisućitog dijela centimetra od pogodnog materijala, kakav je recimo volfram ili živa, smješta se u savršen vakuum u cijevi koja je postavljena unutar velike sfere koja je na visokom potencijalu od više desetaka milijuna volti.
Ako se malo sferično tijelo i velika sfera, na odgovarajući način povežu tako da malo tijelo dobije isto naelektriziranje kao i velika sfera, repulzivna elektrostatička sila kroz otvorenu će vakuumsku cijev izbaciti malo tijelo u atmosferu.
Mali promjer, velika brzina i visoko naelektriziranje izbačenog projektila trebalo je osigurati prodornost na velike udaljenosti. Ovakvi projektili bili bi izbacivani u nizu i praktično bi stvarali mlaz velike energije.
Iako ga je za života malo tko shvaćao ozbiljno nakon njegove smrti američka vlada konfiscirala je sve njegove radove u području zrake smrti bojeći se da je Tesla bio u pravu i da bi to netko mogao sagraditi.
Ioannis Sakas
Na kraju priče, ne smijemo izostaviti nadasve izvanredan pothvat Ioannisa Sakasa. Iako nije znao ništa o Antemiju, Proklu, Kircheru, Buffonu, ili bilo kojemu učenjaku koji je radio opite s velikim zrcalima za paljenje - zapravo, znao je samo za Arhimeda - dr. Sakas je odlučio pokušati ono što su pokušali mnogi prije njega. Samo, mislio je daje prvi! Dr. Ioannis Sakas rođen je 1925. u Lastrosu na Kreti, a otac mu je bio građevinski inženjer. Ioannis se također zanimao za to područje, te je stekao doktorat iz mehaničkog i električnog inženjerstva. Te je predmete podučavao na Grčkom zrakoplovnom koledžu u Ateni, a od 1954. do lipnja 1973. radio je kao inženjer u Grčkoj elektroprivredi. Još kao sedmogodišnjaka oduševljavala su ga stakla za paljenje, kojima se neprestano poigravao. Mali je Ioannis jednom prilikom čuo priču iz lokalne predaje, naime, da je tlo na Kreti tamno zato što su ga drevni Grci sustavno spaljivali tako što su hodali poljima držeći u rukama stakla za paljenje i usmjeravali fokusirane zrake na tlo. Duboko dirnut tom neobičnom pričom, Ioannis je odlučio otkriti kako su to mogli činiti pomoću stakala za paljenje mnogo većih od onih kojima se sam igrao.
Publikacije
Godine 1966. Ioannis je objavio članak u grčkom časopisu Techike Chronika {Tehničke kronike), gdje je izrazio uvjerenje da je Arhimed spalio rimsko brodovlje pomoću plosnatih bakrenih zrcala veličine štita. (Nije mu bilo poznato da je Proklo opisao kako je Vitelijevu flotu uništio upravo pomoću štitova obješenih na zidine Konstantinopola, što bi značilo da su Proklova zrcala bila također veličine štita.) Iste godine, prije nego što je objavio spomenuti članak, Ioannis je provjerio svoju hipotezu i dokazao da je svoje djelo Arhimed mogao ostvariti upravo pomoću takvih plosnatih zrcala.
Pokusi
Godine 1971. Ioannis je započeo raditi na svome veličanstvenom projektu. Ustanovio je kako bi bilo najbolje da plosnata zrcala drže ljudi. Zapravo, došao je do istoga zaključka kao i Antemije, iako nije znao za njegove radove. Od Grčke tehničke komore u Ateni pribavio je sredstva za izradu pravokutnih zrcala veličine čovjeka, koja su mu bila potrebna za pokus. Zrcala su bila visoka 1,7 m i široka 0,7 m. Pokazalo se da bi bakar bio preskup, pa je upotrijebio staklo presvučeno bakrenom folijom. Proizvedeno je ukupno 200 takvih zrcala.
''Arhimedu je bilo lako zamisliti, testirati i upotrijebiti plosnata zrcala, koja sam 1966. eksperimentalno upotrijebio ... Tom sam prilikom dokazao kako je moguće da je Arhimed spalio rimsko brodovlje.
Arhimed je vjerojatno velike plosnate štitove od poliranog bakra koristio umjesto zrcala. Ta su zrcala vojnici raspoređeni na zidinama podizali na zapovijed. Tako se, sukladno udaljenosti neprijateljskih brodova, sunčeva energija na njima fokusirala refleksijom određenog broja zrcala. Primjerice, za prosječnu udaljenost od 30 ili 40 m, bilo bi dovoljno 50 zrcala, dok bi za udaljenost od 100 m (maksimalna udaljenost koju doseže odapeta strijela), bilo potrebno otprilike 200 zrcala kako bi se zapalili dijelovi broda prekriveni smolom. Strijelci i ostatak posade nisu mogli podnijeti toplinu koja se proizvodila na taj način.
Takvim jednostavnim plosnatim zrcalima, koja su se lako prenosila s mjesta na mjesto, Arhimed je uspio iznenaditi neprijatelja, ciljajući u određenu točku. Neprijatelj nije slutio ništa sve do trenutka kada su stotine, ili možda čak i tisuće vojnika podignuli svoje štitove/zrcala, i usmjerili sunčeve zrake na protivničko brodovlje. Učinak je bio brz i siguran. Žrtava možda i nije bilo toliko mnogo, no utjecaj na moral posade bio je u svakom slučaju rušilački?''
Prvi pokus. Kako bi svoje ideje dokazao u praksi, Ioannis je dobio potporu profesora E. Stamatisa, urednika Arhimedovih djela (The Works of Archimedes). Ta je ujedinjena znanstvenička fronta uvjerila predsjednika Grčke tehničke komore da odobri novac za pokus i konstrukciju zrcala. Ioannis je dobio pomoć i od Grčke mornarice, koja mu je ustupila velik broj vojnika. Cilj je bio mali drveni brod usidren u Pirejima. Prvi je pokus izveden 26. lipnja 1973., u podnožju brda Himet u Ateni, kada je upotrijebljeno 50 zrcala od stakla presvučenog bakrom i položenih u lagane željezne okvire. Cilj je tada bio drveni model broda udaljen 40 m. Iako je dan bio oblačan, iz broda je za samo 3 sekunde počeo sukljati dim. Zbog nedostatka ljudi (Ioannis tada još nije imao na raspolaganju vojnike), svaki je čovjek morao upravljati s pet zrcala. Ioannis je procijenio daje samo 60 - 70% zrcala uspješno dosegnulo cilj. Zbog vremenskih prilika, svjetlo je bilo slabije, no unatoč tome brod je brzo planuo.
Drugi je pokus bio planiran za 17. srpnja na istome mjestu, ovaj put se planiralo 100 zrcala usmjeriti prema drvenoj meti prekrivenoj smolom i udaljenoj 85 m, a 200 zrcala imala su zapaliti drvenu metu udaljenu 175 m. Međutim, snažan je vjetar spriječio te pokuse. Pedeset sedam dragovoljaca držalo je 57 zrcala usmjerenih prema 70 m udaljenoj meti od šperploče prekrivene smolom, koja se zadimila, ali ne i zapalila. Dragovoljci nisu dovoljno vješto upravljali zrcalima. Ioannis je ocijenio kako bi bilo potrebno 70 zrcala da se na toj udaljenosti postigne zapaljenje.
Posljednji je pokus izveden 3. studenog u Kepalskom zaljevu, uz suradnju Grčke mornarice. Pomoću 60 zrcala u trenutku je zapaljena meta udaljena 55 m. (Tom je uspjehu nedvojbeno pridonijela disciplina mornara.) Toga je dana bilo sunčano vrijeme bez vjetra.
Službeni pokus izveden je 6. studenog 1973. u Kepalskom zaljevu (Pomorska baza Skaramagas-Atena), uz suradnju Grčke mornarice. Dan je bio djelomice sunčan i bez vjetra. Sedamdeset zrcala držalo je jednako toliko vojnika, na prosječnoj udaljenosti 55 m od mete - malog drvenog čamca dugačkog 2,5 m i prekrivenog smolom. Za samo nekoliko sekundi čamac se počeo dimiti. Tri minute poslije planula je strana brodića okrenuta prema zrcalima. Eksperiment je bio veoma uzbudljiv i u cijelosti uspješan.
Svijetom se brzo proširila vijest o tom događaju. Objavljeni su članci (većina ih je pogrešno navodila Ioannisovo prezime kao Sakkas) u New York Timesu (nedjelja, 11. studenog, uz neke netočnosti), Time Magazineu (26. studenog, u rubrici "Znanost"), Newsweeku (26. studenog, u rubrici "Znanost"), londonskom Scientistu (22. studenog; prezime je bilo točno napisano, no navedeno je mnogo netočnih podataka), itd. Time i Newsweek objavili su točan broj zrcala i mornara, dok ostali časopisi nisu. Sam Ioannis predstavio je svoju teoriju utemeljenu na ranijim pokusima u grčkom časopisu Technike Chronika (Tehničke kronike) iz Atene, u rujnu 1973. (str. 771.-779.). No, cjelovito izvješće o pokusu objavljeno je (na grčkom) u III. knjizi (Tomos I) Arhimedovih djela (u četiri knjige), koju je priredio profesor Stamati i objavio u Ateni 1974., uz četiri prilično loše fotografije (str. 309.-313.). Iako je to bila službena publikacija Ioannisova prijatelja, njegovo je prezime i ovdje pogrešno napisano kao Sakkas! Očito je i Grcima Ioannisovo prezime neobično.
Smrtonosna zraka danas
Smrtonosna zraka je danas pronašla svoj pun oblik u koherentnim zrakama kao posljedici "pojačavanja svjetlosti stimuliranom emisijom zračenja" ("Light amplification by stimulated emision of radiation"), odnosno, prema početnim slovima definicije, laseru. Sunce više nije nužno, no zrcalo je još uvijek prisutno, jer se koherentne zrake laserske svjetlosti emitiraju samo nakon prolaska između zrcala u sićušnoj komori. Arhimed još živi!
Američka vojska je danas jedina u svijetu koja koristi laser kao oružije i to prvenstveno za uništavanje balističkih projektila u zraku. Danas je najpoznatiji Jumbo Jet preuređen u jedan veliki laser za uništavanje balističkih projektila.
Mars Science Laboratory (MSL, Marsov znanstveni laboratorij) koji treba za nekoliko godina krenuti prema Marsu imat će ugrađen dojmljiviji hibridni instrument nazvan ChemCam. Riječ je o teleskopskoj kameri čiji je objektiv ujedno i fokuser zrake snažnog lasera. Ta će zraka, široka jedan milimetar, na udaljenosti od više metara moći zagrijati površinu stijene do temperature od blizu deset tisuća stupnjeva Celzija. Tako ispareni materijal će potom biti analiziran spektroskopom u roveru, bez potrebe da vozilo prilazi svakom zanimljivom kamenu! Na taj će način u danom vremenu biti obavljeno puno više analiza tla nego što je moguće u ovom trenutku. Taj "razorni" laser neodoljivo će podsjećati na "zrake smrti" iz znanstveno-fantastičnog klasika Rat svjetova. Moguće je da budu lansirana dva ovakva rovera, ali tek 2011. g.
Vanjske poveznice
Solarne zrake smrti
354 Eleonora
354 Eleonora je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 155,17 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 3,119 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,478 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,114, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 18,393 stepeni, a orbitalni period iznosi 1710,342 dana (4,682 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 6,44 a geometrijski albedo 0,194.
Asteroid je otkriven 17. januara 1893. godine.
Roscoe, New York
Rosko je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 541, što je 56 (-9,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Pride 24
Pride 24: Cold Fury 3 je bila manifestacija mješovitih borilačkih vještina organizirana od strane PRIDE Fighting Championships organizacije. Događaj se održao 23. prosinca, 2002. u Marine Messe Fukuoki u Fukuoki, Japan
Mikrolit
right|thumb|200px|Mikrolit Mikrolit je praistorijsko, geometrijsko, kameno oruđe izuzetno malih dimenzija, koje ne prelaze 25 milimetara. Najčešće su to strugači, strmo retuširani šiljak ili neko drugo oruđe.
Tendencija mikrolitizacije oruđa je izražena krajem mlađeg paleolita i u mezolitu i tesno je povezana sa tehnološkim inovacijama koje se javljaju tokom perioda, kada se javlja i hipermikrolitsko oruđe, čije su dimenzije još manje i ne prelaze 10 milimenatara
Cilj smanjenja oruđa je bio ušteda sirovina i mogućnost dobijanja oruđa standardizovane forme i funkcije.
Breitungen/Werra
Brajtungen je grad u njemačkoj saveznoj državi Tiringija. Jedno je od 65 opštinskih središta okruga Šmalkalden-Majningen. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 5.062 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 16066013.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Šmalkalden-Majningen Brajtungen se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Šmalkalden-Majningen. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 250 metara. Površina opštine iznosi 44,9 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 5.062 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 113 stanovnika/km².
Atlatl
thumb|right|200px|Atlatl thumb|right|200px|Oružje starijeg paleolita
Atlatl je oruđe koje je nađeno na nalazištima paleoindijanskog perioda u Severnoj Americi, koje je imalo sličnu namenu kao izbacivač koplja u praistorijskim kulturama Evrope, kao što je Magdalijenska kultura. Spada u grupu oružja koje se koristilo za lov, pošto je omogućavao da se koplje (strelica) baci mnogo dalje nego što je to inače bilo moguće.
Atlatl je zapravo štap od kosti, roga ili slonovače, na čiji je jedan kraj oslanjana baza koplja prilikom bacanja. Koplje je stavljano u udubljenje ili kuku na jednom kraju, dok je drugi deo držan u ruci.
Avokado
Avokado (lat. Persea americana ili Persea gratissima) je tropsko voće koje raste u Srednjoj Americi i Meksiku. Naziv avokado potječe od astečke riječi 'ahuacatl', a kolokvijalni naziv za avokado je "aligatorska kruška", što upućuje na oblik i grubu površinu kore. Postoji više od 80 podvrsta avokada, koje se svrstavaju u tri kategorije (meksičku, gvatemalsku i zapadnoindijsku).
Papalin, Padova
Papalin je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Avokado
Opis
thumb|left|Raspolovljeni plod avokada Zimzeleno drvo naraste u visinu 6-20 m. Listovi su dugi 10-12 cm, elipsasta oblika. Cvijetovi nastaju od siječnaj do ožujka. Avokado cvijeta u velikim cvijetovima koji sadrže 100-300 manjih. Do oprašivanja dolazi u samo 0.1 % slučajeva. Glavni uzrok toga leži u činjenici što je tijekom prvog dana cvjetanja sazreo samo tučak i što su prašnici još nerazvijeni. Cvijet se kasnije na jedan dan zatvara. Kad se cvijet ponovno otvori, prašnici su već zreli, ali je tučak uvenuo. Osim toga se cvjetovi sa zrelim prašnicima u odnosu na cvjetove sa zrelim tučcima otvaraju u različito doba dana. Plodovi su okrugli, zelene boje i teški do 2 kg. Kora je hrapava.
Papalin, Padova
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 96 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 5 m.
Avokado
Podrijetlo
Avokado potječe iz prašuma Srednje i Južne Amerike, gdje se počeo uzgajati 8000 g. pne. Prema legendama Maya avokado je davao čarobne moći njihovim princezama. U 16. st. španjolski osvajači su prenijeli avokado u Europu. Od sredine 17. st. avokado se preko Jamajke širi u Aziju. Početkom 20. st. avokado se rasprostranjuje u SAD-u, Meksiku, Dominikanskoj Republici, Brazilu i Kolumbiji.
Koristi
Avokado ima brojna ljekovita svojstva. Štiti od raka dojke i prostate, te je bogat izvor vitamina E. Vrlo vrijedan proizvod koji se dobiva iz avokada je ulje koje je dobro za njegu kože. Također, mnogi kuhari ga koriste umjesto maslinova ulja u pripremi jela. Plod avokada se dosta koristi u meksičkoj kuhinji. Europski mornari su avokado koristili kao maslac.
Power Rangers Megaforce
thumb|right|Glumačka ekipa na Power Morphicon 2012 Moćni rendžeri - Megasila je 20. po redu sezona popularne serije Moćnih rendžera.
Sve je počelo kada su Zemlju počeli napadati neprijatelji iz svemira, koji su se udružili sa prethodnim neprijateljima moćnih rendžera koje su oživeli svojom tehnologijom sa namerom da osvoje ovoga puta ne samo Zemlju već i ceo svemir. Zemlji kao i ostatku svemira preti uništenje, a moćni rendžeri koji su je ranije štitili su previše slabi da bi ih sve zajedno uništili. Ali jedan poseban dečak koji je rendžere oduvek voleo i maštao da jednog dana spase svet i postane jedan od njih je u budućnosti napravio uređaje koji su podsećali na kandže, a imali su moć poput morfera pravih moćnih rendžera poslao ih je u prošlost (sadašnjost) u nadi da će ih neko pravilno iskoristiti. Neplanirajući, a kamoli razmišljajući, o tome da je jedan od morfera stvoren samo za njega i da će i sam postati moćni rendžer.
Moćne kandže
Svaki rendžer ima svoju moćnu kanžu, koja je na prvi pogled potpuno ista kao i kandže ostalih rendžera sem po boji (crvenoj, zelenoj, rozoj, plavoj, žutoj i beloj). Tek kada se rendžer bude transformisao, će se videti pravi oblik kandže. Svi sem Zlatnog rendžera imaju takve, dok on ima kandžu čiji je oblik pre aktiviranja kocka. I ako se Beli rendžer kasnije pridružio timu, ima isti oblik kandže pre aktiviranja, kao i ostali uz to ima potpuno istu kandžu kao i Crveni rendžer.
Kako su deca postala heroji?
Kada je iz budućnosti u sadašnjost došlo 5 morfera, odmah su počeli da lete kroz nebesa i jedan za drugim su sletali na tlo, jer su pronašli svoje istinske vlasnike.
Isceliteljske moći rendžera
Rendžeri su dobili sledeće moći: • 2
359 Georgia
359 Georgia je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 43,89 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 2,730 astronomskih jedinica (AJ).
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 6,766 stepeni, a orbitalni period iznosi 1648,098 dana (4,512 godine). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,153. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 8,86 a geometrijski albedo 0,262.
Asteroid je otkriven 10. marta 1893. godine.
Nekrotizirajući fasciitis
Bolest je obično povezana sa povredom (nagnječenjem, manjom opekotinom, ujedom insekta) ili se javlja kao komplikacija hirurške rane ili mnogih hroničnih bolesti, trovanja, porođaja itd. Kod ove bolesti usled razmnožavanja bakterija nastaje oslobađanje toksina i enzima koji dovode do formiranja tromboze (zgrušavanja krvi) u krvnim sudovima, što ima za posledicu poremećaj u snabdevanju tkiva kiseonikom (hipoksija) i izumiranja (nekroza) mekih tkiva i fascije.
Nekrotizujući fasciitis može biti izazvan samo jednim tipom bakterija (monomikrobni oblik infekcije), najčešće hemolitičkim streprokokom, ili kombinacijom više tipova bakterija (polimikrobni oblik infekcije); kao što su; -{Streptococcus pyogenes}- - (streptokoke grupe A), -{Staphylococcus aureus}- - (stafilokoke), -{Vibrio vulnificus}-, -{Clostridium perfringens}- - (Klostridije), -{Bacteroides fragilis}-, -{Escherichia coli}- (Ešerihija koli) itd. Monomikrobni oblik infekcije javlja se u 10%, a polimikrobni u 90% slučajeva nekrotizirajućeg fasciitisa.
Istorijat
Nekrotizirajući fasciitis se verovatno javljao mnogo vekova pre nego što je prvi put opisan 1848. Melenaj (Meleney) 1920. u 20 bolesnika u Kini, u nekrotičnoj fasciji izoluje hemolitički streptokok kao jedini mikroorganizam. Vilson 1952., daje naziv bolesti, nekrotizirajući fasciitis a u obolelom tkivu nije našao nikakve konkretne patološke bakterije izazivače bolesti.
Epidemiologija
U SAD od 1883., u literaturi je opisano 500 slučajeva nekrotizirajućeg fasciitisa. Nešto veća učestalost bolesti je u afričkim i azijskim zemnjama ali se tačan broj ne zna zbog loše organizovanog prikupljanja podatka u ovim sredinama. Stopa mortaliteta je visoka i kreće se oko 25%. Nekrotizirajući fasciitis, praćen pojavom sepse i bubrežne insuficijencije ima najveću stopu mortaliteta od čak 70%, ali na povećani mortalitet utiču i sledeći faktori rizika; starost, ženski pol, stepen infekcije, kašnjenje u prvom hirurškom debridmanu, povišen nivo kreatinina u serumu, povišen nivo laktata u krvi i stepen disfunkcije organa i sistema u momentu razboljevanja.
Odnos broja obolelih mušakaraca i žena je 2-3:1, mada se u jednoj studiji navodi da je nekrotizirajući fasciitis javlja u 71% slučajeva kod žena. Prosečna starost bolesnika sa nekrotizirajućim fasciitisom je 38-44 godina (41,5%). Bolest se retko javlja kod dece, a kada se javi, uglavnom je to kod dece u sredinama u kojima se živi u lošim higijenskim uslovima.
Etiologija
Već više od sto godina, mnogi autori opisuju infekcije mekih tkiva. Njihova pojava je u ekspanziji zbog porasta imunoloških poremećaja kod bolesnika sa dijabetesom, rakom, alkoholizmom, vaskularnom insuficijencijom, transplantacijom organa, HIV-om, ili neutropenijom. Nekrotizirajući fasciitis je infekcija koja počinje u tkivu ispod kože i proteže se duž vezivnih slojeve tkiva (poznatog kao vezivne opne - fascije), koje razdvajaju različite slojeve mekog tkiva, poput mišića, masnog tkiva i organa.
Nekrotizirajući fasciitis se javlja kod oko 50 % mladih, potpuno zdravih ljudi inficiranih streptokokama ili dejstvom više vrsta bakterija. U većini slučajeva nekrotizirajući fasciitis je izazvan bakterijama, a retko drugim izazivačima, kao što su gljivice. Bolest se može javiti ako su njenoj pojavi prethodili sledeći uslovi;
Znaci i simptomi
Znaci i simptomi nekrotizirajućeg fasciitisa variraju od osobe do osobe, lokalizacije na telu i vreste uzročnika, ali najčešći znaci bolesti su; U roku od 3-4 dana od pojave prvih znakobva bolesti;
Dijagnostika
thumb|right|200px|Streptokoke su najčešći izazivači nekrotizirajućeg fasciitisa Brza dijagnostika je najvažnija jer rapidno napredovanje bolesti može dovesti do teške sistemske intoksikacije (streptokoknog toksičnog šoka, ARDS-a, multiorganske insuficijencije) i smrtnog ishoda. Dijagnostika nekrotizirajućeg fasciitisa se zasniva na;
Postupci koji se najčešće koriste u dijagnozi nekrotizirajućeg fasciitisa uključuju: thumb|200px|desno|Klostridie-izazivači anaerobne infekcije
Terapija
Savremeni tretman nekrotizirajućeg fasciitisa mora biti multidisciplinaran, a uspeh lečenje u mnogome zavisi od njegovog što ranijeg započinjanja.
Najbolji rezultatu u lečenju nekrotizirajućeg fasciitisa se dobijaju primenom kombinovanog lečenja; antibioticima, operacijom, i hiperbaričnom oksigenacijom.
Antibiotska terapija
Pravovremena primena antibiotika je značajna za puni uspeh terapije. Zbog toga se u startu, do postavljanja etiološke dijagnoze, lečenje započinje parenteralno ordiniranom kombinacijom antibiotika širokog spektra dejstva u visokim dozama. Kasnije se lečenje antibioticima nastavlja prema vrsti uzročnika i biogramu.
Hirurško lečenje
Dokazano je da radikalna hirurška ekscizija nekrotičnih tkiva do u zdravo, ima značajnu ulogu u ograničavanju dalje nekroze fascije i supkutanog masnog tkiva, što značajno povećava preživljavanje bolesnika sa nekrotizirajućim fasciitom. Debridman rane ponavlja se nakon 36 sati, prema potrebi i više puta, sve dok se ne zaustavi napredovanje destrukcije mekih tkiva.
Hiperbarična oksigenacija
Hiperbarična terapija kiseonikom (HBOT) podrazumeva primenu 100% kiseonika na povećanom pritisku, u odnosu na normalni atmosferski pritisak u jednomesnim ili višemesnim barokomorama. HBOT povećava normalanu saturaciju kiseonikom u ranama i do dve hiljade puta, što dovodi do baktericidnog dejstva, poboljšanja funkcije polimorfonukleara PMN), i bržeg zarastanja rana. U toku HBOT, mnogi autori su primetili u nekrotičnom tkivu, veću zasićenost kiseonikom (veći pO2) koji je posledica HBOT-om indukovane vazodilatacije. HBOT poboljšava odbranu tkiva od infekcija, i potrebu za učestalim debridmanom rane jer sprečava širenje nekroze.
U ranije i nedavno sprovedenim retrospektivnim studijama nekrotizirajuća infekcija pokazala je visoku stopu mortaliteta, od 0-50%, kada se u lečenju koristi samo operacije, antibiotici, ili oboje. Mortaliteta bolesnika lečenih hirurškim metodama, antibioticima, i HBOT je značajno smanjen, na 9-20%. HBO ne može da zameni operaciju.
U periodu od februara 1971. do septembra 1996., 33 bolesnika sa perinealnim nekrotizirajućim fasciitisom lečeno je na katedri za hirurgiju, Univerziteta u Turku (Finska). Od strane hirurga primenjen je debridman nekrotičnog tkiva sa rezovima za drenažu zahvaćenog područja, antibiotska terapija, hiperbarične oksigenacije u hiperbaričnim komorama na 2,5 ATA apsolutnog pritiska i hirurška intenzivna nega. Tri pacijenta su umrla ili 9,1%. Preživeli su dobili hiperbaričnu terapiju kiseonikom 2-12 puta. Rezultati ove studije pokazuju da je hiperbarična oksigenacija važan terapijski dodatak u lečenju nekrotizirajućeg fasciitisa....
Komplikacije
Ako se bolest brzo dijagnostikuje i pravilno leče rane, većina pacijenata će preživeti sa minimalnim ožiljcima. Međutim, ako postoji značajan gubitak tkiva, kasnije će biti potrebno presađivanje kože a kod nekih bolesnika i amputacija udova da bi se sprečila smrt. Od 25% - 50% bolesnika će umreti od ove bolesti ili njenih komplikacija kao što su renalna insuficijencija i sepsa (trovanje krvi)koje povećavaju verovatnoću smrti ukoliko dođe do njihovog razvoja. Brza dijagnozu i lečenje je od suštinskog značaja za smanjenje rizika od smrti i od unakaženost necrotizirsjućim fasciitisom.
Etricourt-Manancourt
Etrikur Manankur je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Soma koja pripada prefekturi Peron.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 400 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 36 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 11,02 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 97 metara (maksimalnoj 145 m, a minimalnoj 77 m).
Elektromagnetizam
Elektromagnetizam je grana klasične fizike koja istražuje uzroke i uzajamnu povezanost električnih i magnetskih pojava, objašnjava svjetlosne pojave i zakone optike, te sve ostale vrste elektromagnetskih valova. Elektromagnetizam uključuje proučavanje elektromagnetne sile, jedne od četiri osnovne sile u prirodi, dok su ostale tri su jaka interakcija, slaba interakcija i gravitacija.
Elektromagnetski fenomen, definisan kvantnom elektrodinamikom, uzrok je većine fizičkih pojava koje ljudska čula mogu prepoznati bez dodatnih pomagala, uključujući svetlost i druga elektromagnetska zračenja, celokupnu hemiju, većinu mehanike (osim gravitacije), magnetizam i elektricitet.
Razvoj elektromagnetizma započeo je početkom 19. stoljeća pokusima Ørsteda i Faradaya, proširio se teorijskim radovima Maxwella, koji je sve zakonitosti elektromagnetizma sažeo u četiri jednadžbe (Maxwellove jednadžbe), pokusima i teorijskim radovima Lorentza i Hertza, a vrhunac je dosegnuo u specijalnoj teoriji relativnosti Einsteina. Teoretski domašaji elektromagnetizma, a posebno definisanje brzine svetlosti zasnovane na njenim osobinama pri propagiranju kroz materiju (permeabilnost i permitivnost), su doveli do razvoja specijalne teorije relativnosti.
Istorija
Struja će ostati misterija milenijumima, sve do 1600. godine, kada je engleski naučnik Vilijam Gilbert uspeo pažljivim proučavanjem da napravi razliku između magnetizma i statičkog elektriciteta proizvedenog trljanjem ćilibarom. On je u svom delu De Magnete izložio da su elektricitet i magnetizam, oba inače sposobna da uzrokuju privlačenje i odbijanje predmeta, različiti uticaji. On je izmislio novu latinsku reč lectricus (u direktnom prevodu od ćilibara ili poput ćilibara, iz grčke reči za ćilibar ηλεκτρον [elektron]). Ta reč se odnosila na osobinu privlačenja malih objekata nakon trenja. To je asociralo Tomasa Brauna da u svojoj knjizi „Pseudodoxia Epidemica“ 1646. godine po prvi put u istoriji koristi engleske reči električni i struja.
Veza elektriciteta i magnetizma
thumb|140px|[[William Gilbert]]
Mornari su primetili da udari groma ometaju kompase, a vezu između groma i elektriciteta je potvrdio eksperiment Bendžamina Frenklina 1752. godine.
1802. godine, italijanski pravnik Đan Domeniko Romanjozi, primetio je da povezivanje provodnika preko Voltinog stuba remeti iglu u kompasu. Izveštaj o otkriću skretanja namagnetisane igle naelektrisanjem objavljen je iste godine u italijanskim novinama, ali je umnogome bio nipodaštavan od strane tadašnjeg društva naučnika. Korist ovog otkrića nije bila poznata do 1820. godine kada je Orsted izveo sličan eksperiment.
thumb|left|140px|[[Hans Kristijan Ersted]]
Dok se pripremao za večernje predavanje 21. aprila 1820. godine Hans Kristijan Ersted je zapazio nešto zanimljivo. Dok je postavljao svoje materijale, primetio je da je igla na kompasu odstupala od magnetnog severa kada god bi uključio ili isključio baterijsku lampu koju je koristio. Odstupanje ga je ubedilo da magnetna polja zrače iz svih strana žice koja provodi električnu struju, baš kao svetlost i toplota i time je utvrdio direktnu vezu između naelektrisanja i magnetizma.
U vreme svog otkrića Orsted nije dao zadovoljavajuće objašnjenje ove pojave, a nije ni pokušao da prikaže fenomen u okvirima matematike. Međutim, tri meseca kasnije on je počeo podrobnija istraživanja. Ubzo nakon toga objavio je svoja otkrića dokazujući da električna struja stvara magnetno polje dok teče kroz provodnik.
Njegova otkrića dovela su do intenzivnih istraživanja elektrodinamike od strane naučničkog društva. Ona su uticala na francuskog fizičara Andre-Mari Amper da razvija matematičku formulu kojom bi definisao magnetne sile između provodnika koji prenose električnu struju. Orstedova otkrića takođe predstavljaju veliki korak napred ka objedinjenom iliti jedinstvenom poimanju energije. U CGS sistemu jedinica, jedinica za magnetnu indukciju je dobila ime po njemu (oersted) kako bi njegov doprinos u polju elektromagnetizma bio obeležen.
Klasični elektromagnetizam
thumb|140px|[[Džejms Klerk Maksvel]]
Teorija elektromagnetizma, poznata kao klasični elektromagnetizam je razvijena od strane mnoštva fizičara tokom XIX veka, a kulminirala je u radu Džejmsa Klarka Maksvela koji je ujedinio prethodna otkrića u jednu teoriju i koji je otkrio elektromagnetnu prirodu svetlosti. U klasičnom elektromagnetizmu, elektromagnetno polje je određeno nizom jednačina znanim kao Maksvelove jednačine, a elektromagnetska sila Zakonom Lorencove sile.
Džejmsa Klarka Maksvela je 1873. godine objavio publikaciju Rasprava o elekticitetu i magnetizmu u kojoj je dokazao da međusobno delovanje pozitivnih i negativnih naelektrisanja reguliše jedna sila. Postoje četiri glavna ishoda koji proizilaze iz ovih interakcija, a svaki od njih je jasno dokazan eksperimentima:
Ovo objedinjavanje elektromagnetizma, koje su delimično reformulisali Oliver Hevisajd i Hajnrik Herc, predstavlja jedno od ključnih dostignuća XIX veka u oblasti matematičke fizike. Njegove posledice su bile dalekosežne, a jedna od njih je bila razumevanje prirode svetlosti.
Kvantna elektrodinamika
Klasični elektromagnetizam je bilo teško uskladiti sa klasičnom mehanikom. Prema Maksvelovim jednačinama, brzina svetlosti u vakuumu je univerzalna konstanta i zavisi isključivo od permitivnosti i permeabilnosti vakuma, što se kosi sa Galilejevom relativnosti - temeljem klasične mehanike. Jedan način usklađivanja elektromagnetizma i klasične mehanike bio je pretpostavljanje etra kroz koji se svetlost prenosi, što se nije moglo eksperimentima dokazati. Nakon značajnih doprinosa Hendrika Lorenca i Anrija Poenkarea 1905. godine, Albert Ajnštajn je rešio problem uvođenjem specijalne relativnosti koja zamenjuje klasičnu kinematiku novom teorijom usklađenom sa elektromagnetizmom. Uz to, teorija relativnosti prikazuje da se u pokretnim okvirima koordinatnog sistema magnetno polje transformiše u polje sa električnom komponentom koja nije nula i obrnuto.
U drugom radu objavljenom iste godine, Albert Ajnštajn je uzdrmao temelje klasičnog elektromagnetizma. U svojoj teoriji fotoelektričnog efekta (za koju je dobio Nobelovu nagradu za fiziku), on je pretpostavio da bi svetlost mogla da postoji u odvojenim čestičnim oblicima, koji su kasnije nazvani fotonima. Ajnštajnova teorija fotoelektričnog efekta doprinela je novim uvidima u rešenje ultraljubičaste katastrofe koju je opisao Plank 1900. godine. Plank je pokazao da vreli predmeti emituju elektromagnetno zračenje u malim paketima (kvantima), što navodi na određenu ukupnu energiju koju zovemo zračenjem apsolutno crnog tela. Oba ova rezultata su bila u potpunoj suprotnosti sa klasičnim poimanjem svetlosti kao kontinualnog talasa.
Plankove i Ajnštajnove teorije su bile počeci kvantne mehanike koja je, kada je formulisana 1925, iziskivala pronalazak kvantne teorije elektromagnetizma. Ova teorija, znana kao kvantna elektrodinamika, izgrađena je imeđu 1940-ih i 1950-ih i, u situacijama gde je teorija perturbacije primenjiva, je jedna od najtačnijih teorija u fizici.
Osnovne sile
Elektromagnetna sila je jedna od četiri poznate osnovne sile. Ostale tri su:
Sve druge sile (na primer trenje) konačno proizilaze iz ovih osnovnih sila i momentuma koji stvara kretanje čestica.