cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dušan Nemanjić
Zakonodavna delatnost Stefana Dušana
Prvih 38 članova posvećeno je crkvi. Od 39-62 člana se utvrđuju prava i obaveze vlastele. Sudije su bile dužne da sude po zakonu, a ne u strahu od cara. Dušanov zakonik je sadržao 201 član (prema izdanju Stojana Novakovića iz 1898. godine), ali se, u zavisnosti od sačuvanog prepisa, sastoji od 135 do 201 člana. Zakonik sačinjava jedinstvenu pravnu celinu zajedno sa dva vizantijska pravna akta: Zakon cara Justinijana (Justinijanov zbornik) i skraćena Sintagma Matije Vlastara.
Susenios I
Susenios I (giz: ሱስንዮስ) vladarskog imena Malak Sagad III (između 1572- 1577 - 1632), bio je etiopski car (neguš negasti) od (1606 do 1632).
Biografija
Njegov otac bio je Abeto (princ) Fasilides, unuk kralja Davita II zbog toga neki drže Suseniosa članom Salomonske dinastije, neki ga pak drže za utemeljitelja Gondarske dinastije (ali i ona je u konačnici dio Salomonske dinastije.)
Gudit
Gudit (tigrinja: Jodit, Judit) je legendarna etiopska ne kršćanska kraljica (koja je zenit svoje vladavine imala oko 960) ona je uništila Kraljevstvo Aksum, razorila brojne crkve, spomenike i naselja i cijelo vrijeme svoje dugotrajne vladavine pokušavala istrijebiti sve članove vladajuće aksumitske dinastije. Njezina zlodjela postala su tema mnogih narodnih predaja, a nalaze se zabilježena i u nekim historijskim dokumentima.
Susenios I
Uspon na tron
Susenios je 1590 godine ušao u krug potencijalnih nasljednika cara Sarse Dengela, obzirom da su njegovi sinovi bili premladi. Kako bi ga otstranila iz kruga potencijalnih kandidata za carski tron, carica Marjam Sena protjerala je Suseniosa, no on je uspio pobjeći i pronaći sigurno utočište kod naroda Oromo. Nakon što je umro car Za Dengel, Susenios je proglašen za njegova nasljednika, te se vratio iz progonstva, no i nadalje se nastavio boriti protiv cara Jakoba.
Gudit
Sve u vezi s Gudit je vrlo kontadiktorno i nejasno, za nju se tvrdi da je pogubila posljednjeg aksumitskog kralja, te potom osobno vladala punih četrdeset godina, u narodnim legendama kruže brojne priče o njenim brojnim zlodjelima.
Jedna od legendi je i ona da je kraljica Gudit spalila manastir Debre Damo, koji je u to vrijeme bio je riznica ali i tamnica za braću i bliže muške rođake vladara Etiopije, ali kako to obično biva sa narodnim legendama, možda se zapravo radi o kasnijem događaju iz 16. vijeka, kad je Ahmad Granj razorio crkve na planini Amba Gešen kasnije je to premetnuto i pripisano zloj Gudit u 10. vijek.
Susenios I
Uspon na tron
Susenios nije dugo uživao na carskom tronu, već 1608, izbila je velika pobuna u blizini Debre Bizena. Budući da se sudbina Jakoba nakon Bitke kod Gola, nije znala, izbile su sumnje da je on osobno vođa te pobune. Sumnje su tim bile veće što je navodni Jakob imao lice pokriveno maramom, skrivajući tako svoje iznakaženo lice. Ras Tigraja Sela Krestos uspio je uz pomoć portugalskih vojnika razbiti pobunjenike, ali nije uspio uhvatiti vođu pobune navodnog Jakoba, koji je pobjegao u planine Hamasien.
Potom se Susenios morao pozabaviti provalama brojnih oromskih plemena koja su navalila sa juga na etiopsku visoravan. Prvi sukob s oromskim Marava plemenom blizu gornjeg toka rijeke Reb završio je etiopskim porazom. Međutim Susenios nije izgubio glavu, prikupio je svoje ljude i ponovno napao, taj put ih je uspio razbiti. Marave su potom napravili savez s drugim oromskim plemenima te ujedinjeni navalili na Bedžemder da se osvete za nanijeti im poraz. Susenios je saznavši za to, prikupio respektabilnu vojsku, pozvavši snage svog sina Juliusa i Kifla Krestosa, te navalio na napadače kod Ebenata 17. januara 1608 i uspio ih poraziti. Nakon tog je okrunjen za cara u historijskom gradu Aksumu 18. marta 1608 Susenios se nakon toga mogao posvetiti pobunjeniku - lažnom Jakobu, kojeg je uspio likvidirati tek nakon što je ubacio svoje ljude u njegov logor. Tad je ustanovljeno da to nije bivši etiopski car Jakob, koji je poginuo u Bitci kod Lebarta.
Gudit
Talijanski historičar Carlo Conti Rossini prvi je predložio da se Gudit poveže s ratničkom kraljicom Bani al-Hamvijah iz knige Historija patrijarha Aleksandrije, ali se po njemu to ime treba čitati kao Bani al-Damutah, a ona je po njemu bila vladarica nekad moćnog Kraljevstva Damot, iz naroda Sidamo (južna Etiopija). To bi se na kraju poklapalo s brojnim historijskim dokazima da je među Sidamama vladao matrijarhat. Neki historičari misle da je Gudit bila pripadnica naroda Agaj - židovske vjere, jer su u njezino vrijeme Agajci bili brojni u pokrajini Lasta.
Susenios I
Susenios I i katoličanstvo
Suseniosov vladavina je najpoznatija po tome što je to bio kratak period u povijesti Etipije kad je katoličanstvo postalo službena religija u zemlji. Car je postao zainteresiran za katoličanstvo, djelomično zbog utjecaja koji je na njega imao misionar Pedro Páez, ali i zbog čisto prozaičnih razloga poput vojne pomoći koju su mu ponudili zajednički Portugal i Španjolska. Nekoliko desetljeća ranije (1541), Cristóvão da Gama je došao sa svojim malim kontigentom portugalskih vojnika da spasi etiopskog cara Gelavdevosa od silovitih napada imama Ahmada Granja, koji je gotovo uništio etiopsko planinsko carstvo. Susenios je htio dobiti novi kontingent dobro naoružanih evropskih vojnika, želivši uz njihovu pomoć skršiti pobunu naroda Oromo, koji su iskoristili bezvlašće proteklih deseljeća i u velikom broju provalili na Etiopsku visoravan i ugrozili egzistenciju Etiopije. Zato je preko isusovačkih misonara slao molbe za vojnu pomoć u Portugal (10. decembar 1607) te drugo papi (14. oktobar 1607) Kao dokaz svoje zahvalnosti, isusovcima u Etiopiji dodijelio je brojne zemljišne posjede, među njima su najpoznatiji oni pored Gorgore, na Jezeru Tana.
Susenios je napokon objavio svoje obraćenje na katoličanstvo na javnoj svečanosti 1622, te se u skladu s tim odrekao svih svojih brojnih žena i inoča, osim prve žene. Nakon toga umro je tolerantni i pažljivi isusovački prelat Pedro Paez, umjesto njega poslan je Afonso Mendes, koji je stigao u Masavu 24. januara 1624. Po svemu sudeći on je nažalost bio krut, beskompromisan, zatucan i netrpeljiv čovjek Tako da je postao uzrok mnogih razdora i pobuna zbog prisilnog obraćenja na katoličanstvo i krute primjene crkvenih pravila. Već je 1626 godine na javnoj ceremoniji, proglasio primat Rima u odnosu na etiopsku crkvu, i osudio lokalnu praksu blagdanske subote i čestih postova. No i pored toga uz carsku pomoć broj katolika je rastao, po britanskom historičaru Richardu Pankhurstu on je narastao do broja 100.000. Ali ubrzo se rodila i jaka opozicija, prvu ozbiljnu grupu pobunjenika predvodila je trojka u kojoj je bio njegov bratić Jimena Krestos, potom eunuh po imenu Kefla Vahad, i njegov polubrat Julije. Susenios je uspio izbjeći njihov prvi pokušaj da ga ubiju, potom su oni pobjegli u pokrajinu Dembiju i podigli bunu protiv njega. Susenios ih je iznenadio neočekivano provalivši u Dembiju, kad ga pobunjenici nisu očekivali, te brzo ubio Julija. Potom je uhvatio i Jimenu Krestosa, koji se jedno vrijeme skrivao te ga osudio na progonstvo.
Nakon toga uslijedile su brojne puno ozbiljnije pobune protiv njega, koje su predvodili prvaci Etiopske pravoslavne tevahedo crkve. Takva je bila pobuna plemena Agaj u pokrajini Lasta. Tu bunu poveo je Melka Krestos, daljnji član salomonske dinastije. Susenios je svoj prvi vojni pohod na njih započeo u martu 1629, sa 30.000 vojnika, napavši Godžam, ali je poražen, tu je nastradao i njegov sin Gebra Krestos koji je ubijen. Nakon toga je Melka Krestos, provalio sa 4000 svojih ljudi u Tigraj i opljačkao ga. Susenios je potom po drugi put organizirao pohod na Lastu, ali je se nemalo iznenadio kad je ustanovio da je moral njegovih vojnika pao na niske grane, zbog tog im je dozvolio da se vrate svom tradicionalnom postu srijedom, kojem se inače žestoko opirao papin legat Afonso Mendes. Unatoč ustupcima koje je napravio svojoj vojsci, njegov pohod nije uspio slomiti otpor u Lasti.
Susenios je pokušao još jednom vojnički smiriti pobunjenu Lastu i silom nametnuti katoličanstvo. Ovaj put carsku vojsku vodio je njegov sin Fasilides a pobunjenike njih oko 25.000 Melka Krestos. Dvije vojske sukobile su se 26. jula 1631, nakon bitke na bojištu je ostalo je oko 8.000 poginulih pobunjenika, a Melka Krestos je i taj put pobjegao. Nakon obilaska bojnog polja i vidjevši toliko leševa palih vojnika, Suseniosov sin Fasilides je navodno rekao; ''Ovi ljudi koje vidite zaklane po zemlji, nisu ni pogani ni muhamedanci, čijoj smrti bi se trebali radovati, - ne oni su kršćani, vaši podanici i vaši rođaci. To nije pobjeda, to je samoubistvo.''
Ni godinu dana nakon te bitke, 14. juna 1632 Susenios je objavio da se katoličkim vjernicima i nadalje dopušta prakticiranje njihove vjere, ali se zabranjuje bilo koji oblik prisile nad pripadnicima drugih vjera u cilju njihova obraćenja. Taj čin najavio je kraj katoličke Etiopije.
Naslijednik
Podkralj Bedžemdera, Sarsa Krestos, samoinicijativno je proglasio Suseniosovog sina Fasilidesa za cara 1630 godine, zbog tog je odmah zatvoren i obješen. Unatoč tom činu, otac i sin (uzročnici problema) ostali su i nadalje u dobrim odnosima. Nakon toga Susenios je objavio ukaz o vjerskoj toleranciji, te odstupio s carskog trona i prepustio ga svom sinu - Fasilidesu. Ubrzo nakon toga je umro 1632., te je pokopan u crkvi Geneta Jasus.
Middletown, Missouri
Midltaun je grad u američkoj saveznoj državi Misuri.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 167, što je 32 (-16,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Barnwell, South Carolina
Barnvel je grad u američkoj saveznoj državi Južna Karolina.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 4.750, što je 285 (-5,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Ivan Rendić
Ivan Rendić (Imotski, 27. III. 1849 – Split, 29. VI. 1932) je bio hrvatski kipar. Završio je Akademiju u Veneciji, usavršavao se u atelijeru realističkoga kipara G. Dupréa u Firenci. Smatra se začetnikom novijeg hrvatskog kiparstva. Autor je mnogobrojnih naturalistički oblikovanih kipova u bronci i kamenu (A. Kačić Miošić, 1890; I. Gundulić,1893), portretnih poprsja (F. Kurelac, 1874) i nadgrobnih spomenika (Meditacija na Mirogoju u Zagrebu).
Nagrada Udruženja njujorških filmskih kritičara za najboljeg sporednog glumca
Nagrada njujorških filmskih kritičara za najboljeg sporednog glumca (New York Film Critics Circle Award for Best Supporting Actor) je godišnja nagrada koju Njujorško udruženje (krug) filmskih kritičara daje za najbolju mušku sporednu ulogu u filmu.
JTV-519
JTV-519 je organsko jedinjenje, koje sadrži 25 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 424,599 Da.
Armentières-sur-Avre
Armantjer sir Avr je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Gornja Normandija, u departmanu Er koja pripada prefekturi Evre.
Casteldardo, Belluno
Casteldardo je naselje u Italiji u provinciji Belluno, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 387 m.
Armentières-sur-Avre
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 163 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 26 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 6,11 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 200 metara (maksimalnoj 208 m, a minimalnoj 174 m).
Highlands EaSt. Ontario)
Highlands East je opština u Kanadi u pokrajini Ontario. Prema rezultatima popisa 2011. u opštini je živelo 3.249 stanovnika.
Stanovništvo
Prema rezultatima popisa stanovništva iz 2011. u gradu je živelo 3.249 stanovnika, što je za 5,2 % više u odnosu na popis iz 2006. kada je registrovano 3.089 žitelja.
Auzebosc
Ozebosk je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Gornja Normandija, u departmanu Primorska Sena koja pripada prefekturi Ruan.
Hilton Beach (Ontario)
Hilton Beach je selo u Kanadi u pokrajini Ontario. Prema rezultatima popisa 2011. u selu je živelo 145 stanovnika.
Stanovništvo
Prema rezultatima popisa stanovništva iz 2011. u gradu je živelo 145 stanovnika, što je za 15,7 % manje u odnosu na popis iz 2006. kada je registrovano 172 žitelja.
Via Banna, Torino
Via Banna je naselje u Italiji u provinciji Torino, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 27 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 422 m.
South Philipsburg, Pennsylvania
Saut Filipsberg je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 410, što je 28 (-6,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Proto-elamski period
thumb|right|Srebrna posuda iz Marvdashta u [[Farsu, s proto-elamskim natpisom. 3. milenij pne.. Nacionalni muzej Irana.]]thumb|right|Sialk je jedna od preostalih proto-elamskih ruševina u Iranu. Proto-elamski period pokriva vrijeme od oko 3200. pne. do oko 2700. pne. kada je Susa, kasnije prijestolnica Elamita počela primati utjecaje kultura s Iranske visoravni. U arheološkom smislu on odgovara kasnom Banesh periodu.
Proto-elamsko pismo je pismo ranog brončanog doba koji se kratko koristio od strane govornika drevnog elamskog jezika prije uvođenja elamskog klinopisa.
Huntsville (Ontario)
Stanovništvo
Prema rezultatima popisa stanovništva iz 2011. u gradu je živelo 19.056 stanovnika, što je za 4,2 % više u odnosu na popis iz 2006. kada je registrovano 18.280 žitelja.
Campo Staffi, Frosinone
Campo Staffi je naselje u Italiji u provinciji Frosinone, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1780 m.
Operativni sistem
U računarstvu, operativni sistem (OS) je skup programa i rutina odgovoran za kontrolu i upravljanje uređajima i računarskim komponentama kao i za obavljanje osnovnih radnji. Operativni sistem objedinjuje u celinu raznorodne delove računara i sakriva od krajnjeg korisnika detalje funkcionisanja ovih delova. Operativni sistem stvara za korisnika radno okruženje koje rukuje procesima i datotekama, umesto bitovima, bajtovima i blokovima podataka.
thumb|right|250px|thumb|Mesto operativnog sistema u prikazu korišćenja računara Većina operativnih sistema dolazi sa aplikacijom koja obezbeđuje korisnički interfejs za rukovanje operativnim sistemom, kao što su interpreter komandne linije i grafički korisnički interfejs. Dodatno, operativni sistem omogućava pokretanje drugih, korisničkih, programa kao što su editori, prevodioci i internet pretraživači. Mrežni operativni sistem je druga vrsta operativnog sistema.
Prije najkorišćeniji operativni sistem u upotrebi na stonim i prenosivim računarima je Microsoft Windows XP. Jači serveri koriste Linux, FreeBSD i druge vrste juniksolikih operativnih sistema. Međutim, i ovi operativni sistemi, posebno Mac OS X, se takođe koriste na personalnim računarima.
Uvod
Rani računari nisu imali operativni sistem (pogledati Istorija operativnih sistema). Operator je osoba koja je ručno unosila i pokretala programe. Kada su razvijeni programi za učitavanje i pokretanje drugih programa logično je bilo da takvi programi dobiju naziv po onome čiji posao obavljaju.
Prvim računarom ćemo smatrati takav elektronski računar koji je odgovarao Fon Nojmanovoj arhitekturi - kod koga su i program i podaci u istoj memoriji. Kada su se sa sledećim računarima pojavili i prvi spoljašnji uređaji - čitači papirne trake i bušač kartica - pojavila se prilika za sledeći stepen automatizacije. Uobičajeni skup kartica na kojima su se nalazili kodovi za ulazne i izlazne operacije su bile klica za budući razvoj operativnih sistema.
Najčešća upotreba pojma "operativni sistem" danas, od opšte i stručne javnosti, se odnosi na sav softver potreban korisniku za upravljanje sistemom i pokretanje svih programa koji mogu raditi na tom sistemu. Po opšteprihvaćenim normama to podrazumeva ne samo najniže slojeve jezgra (kernel) koji neposredno upravljaju uređajima nego i biblioteke neophodne korisničkim programima kao i osnovne programe za baratanje datotekama i konfigurisanje sistema.
Granica između operativnog sistema i korisničkih programa nije precizno određena i predstavlja često predmet rasprava. Na primer, jedno od ključnih pitanja u antimonopolskom sudskom slučaju Sjedinjene Američke Države protiv Majkrosofta je da li je Majkrosoftov pretraživač Internet Eksplorer deo operativnog sistema Vindouz ili je deo skupa korisničkih programa. Drugi primer je neslaganje oko imenovanja GNU/Linuks, jer u osnovi jeste Linuks kernel ali mnogi upravo ceo operativni sistem zovu Linuks.
Najniži nivo svakog operativnog sistema je kernel, jezgro, prvi sloj softvera koji se učitava u računarsku memoriju pri pokretanju. Kao prvi softverski sloj, on obezbeđuje svom ostalom softveru koji se potom učita u operativnu memoriju zajedničke usluge jezgra. Osnovne usluge koje pruža ovo zajedničko jezgro su pristup diskovima, upravljanje memorijom, upravljanje procesima i poslovima i pristup ostalim računarskim uređajima. Kao i kod operativnog sistema i ovde postoji pitanje šta tačno treba da čini "kernel". Postoje mišljenja koja podržavaju koncept "mikrokernela" ili "monolitni kernel" ili nešto treće, čak se postavljaju pitanja kao na primer—treba li sistem za upravljanje datotekama (fajl sistem) biti deo kernela?
Sistemski pozivi
Sistemski pozivi su usluge koje korisnički programi zahtevaju od operativnog sistema. Sistemski pozivi često koriste posebne procesorske naredbe koje uzrokuju da procesor menja mod, a neki primeri su "zaštićeni mod" (protected mode) ili "nadzornički mod" (supervisor mode).
Zajedničke usluge jezgra
Kako su se operativni sistemi razvijali, sve više usluga se očekivalo od zajedničkog jezgra. Od 1990ih se od operativnih sistema često očekuje da pruže mogućnost povezivanja na lokalnu mrežu i na Internet. Čak se očekuje da zaštite ostali softver na računaru od štete koju mogu naneti zlonamerni programi, kao što su virusi. Spisak usluga koje se očekuju od jezgra se i dalje širi.
Pogledati: POSIX
Operativni sistemi današnjice
Najrašireniji operativni sistemi današnjice koji se koriste na računarima opšte namene (tu računamo i lične računare - Pi Si) su grupisani u dve porodice: porodica Juniksolikih i porodica Majkrosoft Vindouz operativnih sistema. Veliki računari i računari posebne namene koriste izmenjene ili posebno naručene operativne sisteme koji ne moraju biti ni u kakvoj vezi sa Vindouzom ili Juniksom ali su, po pravilu, bliži Juniksu nego Vindouzu.
Juniksoliki sistemi
thumb|300px|thumb|Snimak ekrana operativnog sistema [[Ubuntu]] Porodica juniksolikih sistema je raznorodna grupa operativnih sistema koja uključuje i System V, BSD, i GNU/Linuks. Ime juniks je zaštićeno od strane Otvorene Grupe (The Open Group) koja daje licencno pravo korišćenja imena kada se pokaže da predmetni operativni sistem zadovoljava sve potrebne zadate uslove. Sam naziv se odnosi na veliki skup operativnih sistema koji podsećaju na prvobitni juniks.
Juniks sistemi pokreću računare raznolikih unutrašnjih arhitektura. Najrasprostranjenija primena je među serverima u korporativnom sektoru ali i među radnim stanicama u akademskom i inženjerskom okruženju. Slobodno dostupne varijante Juniksa, kao što su Linuks i BSD su u usponu popularnosti. Napravljen je proboj i na tržištu stonih računara, posebno "prijateljskim" Linuks distribucijama, kao što je Ubuntu GNU/Linuks.
Neke vlasničke varijante Juniksa, kao što je HP-ov HP-UX i IBM-ov AIX su napravljeni posebno da rade samo na računarima i sa opremom originalnog proizvođača. Drugi, kao Solaris, mogu raditi na originalnim računarima ali i na drugim računarima koji odgovaraju proizvođačevim zahtevima. Eplov Mac OS X je BSD varijanta nastala iz NeXTSTEP i FreeBSD je zamena za raniji Mac OS u uskom segmentu tržišta, ali postaje vremenom najpopularniji vlasnički Juniks sistem.
Tokom prethodnih godina su slobodni Juniks sistemi potisnuli vlasničke iz mnogih oblasti. Na primer, naučničko modelovanje i računarska animacija su nekad bili teritorija Silikon Grafiksa i njegovog IRIKS operativnog sistema. Danas su oni pod vlašću računarskih sistema pod GNU/Linuksom.
Microsoft Windows
Microsoft Windows porodica operativnih sistema nastaje kao grafička nadogradnja povrh starog MS DOS operativnog sistema PI SI računara. Današnje verzije se baziraju na jednoj naprednijoj varijanti koja je nazvana Vindouz NT i ne predstavlja više samo grafičko okruženje već uistinu potpuni operativni sistem. Vindouz radi na računarima zasnovanim na procesorima firme Intel i AMD. Oznaka za takve procesore je h86 kompatibilni, a najpoznatiji su firme AMD-dobar za igrice, mada je intel bolji za obradu podataka. Postoje ili su postojale varijante koje rade na procesorima DEC Alpha, MIPS i PowerPC. Postoje takođe i varijacije za procesore sa 32 i sa 64 bita.
Drugi operativni sistemi
Operativni sistemi za velike računare kao što je IBM-ov z/OS i operativni sistemi posebne namene, kao što su QNX, eCos, i PalmOS nisu bliski Juniksu niti Windows - u sem Windows SE koji je blizak Windows - u i nekoliko Linuks i BSD distribucija koje su posebno krojene za specifične primene.
Pored operativnih sistema za velike računare postoje i operativni sistemi za manje uređaje (mobilni telefoni, digitroni i sl.) i uređaje specijalne namene (mikro-procesorski sistemi u automobilima, sistemi za automatsko otvaranje vrata i sl.), koji zahtevaju rad u realnom vremenu. Popularni operativni sistemi za mobilne telefone su Simbijan i OSE, dok za uređaje specijalne namene veliko uporište imaju OSECK i OSE Epsilon i sl.
Stariji operativni sistemi koji se još uvek ponegde koriste su Vindouzu-nalik OS/2 od IBM-a; OpenVMS od Hjulit Pakarda (nekada Didžital korporacije); Mek OS, Eplov prethodni ne-juniks operativni sistem; RISK OS, posebno stvoren za ARM procesore i njihovu arhitekturu; AmigaOS, prvi grafički orijentisan operativni sistem sa multimedijalnim mogućnostima i to još za široku publiku.
Istraživanje i razvoj novih vrsta operativnih sistema je zasebna oblast nauke o računarima.
Klasifikacija i terminologija
Operativni sistem je suštinski sastavljen iz tri skupa komponenti: Kao što naziv sugeriše, školjka je spoljašnji programski omotač jezgra, dok jezgro neposredno komunicira sa uređajima. Kod nekih operativnih sistema, kao što je Juniks, školjka i jezgro su različiti i samostalni entiteti, što omogućuje proizvoljne kombinacije i laku zamenu školjke. Drugi operativni sistemi samo formalno prikazuju postojanje različitih komponenti dok su u suštini monolitni.
Ideje projektovanja jezgra operativnog sistema su se vremenom izdiferencirale u sledeće koncepte Većina najrasprostranjenijih operativnih sistema ima jezgra monolitnog tipa, kao što su Juniks, Linuks i Vindouz. Neki noviji operativni sistemi imaju mikrojezgro, kao Epl MekOS H, AmigaOS, QNX i BeOS. Među istraživačima i razvojnom zajednicom je mikrojezgro pristup veoma popularan, kao što je Hurd/GNU. Oba sistema imaju svojih prednosti i uspešno žive na mnogim mašinama. Na sistemima posebne namene koji podrazumevaju ugradnju sistema i softvera u elektronski proizvod se primenjuje projektovanje egzokernela, tačno za jedan uređaj i jednu primenu.
Agaj (narod)
Agaj (giz: አገው) je naziv za afričku entičku grupu iz Etiopije i južne Eritreje.
Historija
Narod Agaj se prvi put spominje u spisu bizantskog geografa Kozme Indikoplevsta Monumentum Adulitanum iz 6. vijeka, u kojem je Kozma opisao neke aksumske napise na zahtev aksumitskog kralja. On je sa aksumskog natpisa iz 3. vijeka, naveo narod "Athagaus" (ili Athagaous), a to je možda značilo Ad Agaus, što bi značilo "sinovi od Agaja." Athagaous se spominju kao narod koje je pokorio nepoznati kralj.
Ime Agaj se kasnije spominje u natpisu iz 4. vijeka aksumskog kralja Ezana i kralja Kaleba iz 6. vijeka. Na temelju tih spisa, dio historičara prigrlio je teoriju, koji su prvi iznjeli Edward Ullendorff i Carlo Conti-Rossini, da su strari Agajci živjeli daleko sjevernije na Etiopskoj visoravni, ali su ili protjerani ili asimilirali od semitskih - Tigranja i Amharaca. Kozma Indikoplevst u svom kasnijem spisu "Krišćanska topografija", navodi da glavni trgovački put za zlato vodi preko kraja "Agaj" U Etiopiji.
Agajci su imali vlastitu kneževinu na jugu Etiopske visoravni na platou Tigraja od 3. do 6. vijeka. Od 6. vijeka počeli su utjecaji kršćanstva i judaizma, tako da su u 10. vijeku počele borbe između sjevero-zapadnih agajaca koji su prigrlili judaizam "Falaša" i istočnih agajaca koji su pak preferirali kršćanstvo. Agajci su se uspeli do vladarskih pozicija u Etiopiji, za vrijeme Dinastije Zagaj od oko 1137. do 1270. Čak je i ime dinastije derivat fraze na gizu Ze-agaj, koja je značila "Agaj", a odnosila se na narod Agaj.
Agajci danas žive raspršeni u velikom broju enklava između brojnijih Amharaca, kao pleme Bilin oko grada Keren u Eritreji, kao plemena Kemant i Kuara, sjeverno od jezera Tana oko grada Gondara u Regiji Amhara, brojne skupine žive južno od jezera Tana u Zoni Agaj Avi. Puno Agajaca živi oko grada Sokota blizu granice sa Regijom Tigraj.
Jezici
Agajci govore agajski jezik, koji je dio kušitske grane afro-azijske jezične obitelji. Mnogi Agajci govore amharski i tigrinju koji su također afro-azijski jezici, ali dio semitske grane.
Agajske podgrupe
Jedan manji dio Agajaca - iz skupine Falaše je 1990 emigrirao u Izrael.
Juglon
Juglon je organsko jedinjenje, koje sadrži 10 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 174,153 Da.
1429
Godina 1429 (MCDXXIX) bila je redovna godina koja počinje u subotu (1. 1. po julijanskom kalendaru).
Peterov princip
Peterov korolarij tvrdi da se "svaki položaj vremenom teži ispuniti zaposlenim koji je nesposoban izvršavati svoje dužnosti" tako da "rad obavljaju zaposlenici koji još nisu dostigli svoj nivo nesposobnosti". S tim u vezi se pominje koncept "upravljanja naviše" prema kome podređeni nalaze načina da suptilno "upravljaju" (nesposobnim) nadređenima kako bi ograničili štetu koju oni čine.
Satiričar D. Dolson Dolson je je u svojoj knjizi Rule Zero iz 2007. ustvrdio da ovaj princip zapravo nije primenjiv jer pretpostavlja da se na višim nivoima organizacije zahtevaju veće sposobnosti, čemu on suprotstavlja svoj "Dolsonov princip" - "što je viši nivo menadžmenta, posao je lakši".
Bailleul-la-Vallée
Bajel la Vale je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Gornja Normandija, u departmanu Er koja pripada prefekturi Berne.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 122 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 26 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 4,67 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 150 metara (maksimalnoj 162 m, a minimalnoj 92 m).
Huron East (Ontario)
Huron East je opština u Kanadi u pokrajini Ontario. Prema rezultatima popisa 2011. u gradu je živelo 9.264 stanovnika.
Stanovništvo
Prema rezultatima popisa stanovništva iz 2011. u gradu je živelo 9.264 stanovnika, što je za -0,5 % više u odnosu na popis iz 2006. kada je registrovano 9.310 žitelja.
Tija
Tija je gradić u južnoj Etiopiji u zoni Gurage u Regiji Južnih naroda, narodnosti i etničkih grupa 50 km južno od Adis Abebe, kod kordinata 8.43333°N, 38.61667°W.
Nekropolu Tija otkrila je u aprilu 1935 jedna njemačka etnografska ekspedicija, koja se utaborila na sat hoda od monolita i tako nabasala na nalazište. Za stele iz Tije se u Evropi i prije znalo, o njima su prvi pisali V. Chollet i H. Neuville u Bulletin de la Société philomathique de Paris. 1905. O stelama iz Tije je izvjestio i katolički fratar iz Gondara Pere Bernardin Azais 1920 Ali je nalazište nakon toga zaboravljeno tako da su ga Nijemci ponovno otkrili svijetu.
Zbog izuzetne kulturno historijske vrijednosti, UNESCO je 1980 uvrstio Nekropolu Tija u listu Svjetske baštine. thumb|left|220px|Mač, najčešći motiv na stelama iz Tije Gradić Tija prema podatcima Središnje statističke agencije Etiopije iz 2005., imao je 3,363 stanovnika. Od toga 1,615 muškaraca i 1,748 žena. Na prijašnjem popisu iz 1994 imao je samo 1,856 stanovnika (894 muškaraca i 962 žena). Tija je jedan od tri grada u woredi Sodo.
Pored Tije nalazi se još jedno nalazište iz paleolita Melka Kunture, kod sela Melka Avaš, i Kratersko jezero Hera Šetan. Atrakcija je i mjesto Agesoke, na kom se nalaze veliki kameni megaliti koje je oblikovala priroda.
Via Boves, Torino
Via Boves je naselje u Italiji u provinciji Torino, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 13 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 237 m.
Mahalia Jackson
thumb|Mahalia Jackson Mahalia Jackson (Nju Orleans, 26. oktobra 1911 – Ilinois, 27. januara 1972) je bila američka crnačka gospel pevačica. Smatrana je najboljom u istoriji tog muzičkog žanra.
Eksterni linkovi
anne:Mahalia Jackson
Универзитет у Бањој Луци
Универзитет у Бањој Луци је један од два јавна универзитета у Републици Српској. Основан је 7. новембра 1975. године. Универзитет данас броји око 30 000 студената што Бању Луку чини највећим универзитетским центром у Републици Српској и другим највећим у Босни и Херцеговини. Има тринаест факултета на којима ради 195 професора, 296 асистената и 235 службеника.
Неки од факултета се налазе у кампусу на лијевој обали ријеке Врбас. На том простору је прије оснивања кампуса постојала касарна Врбас.
Универзитетом управља ректор и Сeнat универзитета. Највиши стручни орган универзитета Сенат.
Члан је EUA (Европска универзитетска асоцијација) и сарађује са универзитетима у Србији. Универзитет сачињава 13 факултета, академија умјетности, рачунарски центар и Народна и универзитетска библиотека Републике Српске. Такође у Републици Српској постоји фондације које финансирају најбоље студенте Фондација др.Милан Јелић и Школска Фондација "Радован Рибић" из Едмонтона у Канади.
Huron Shores (Ontario)
Huron Shores je opština u Kanadi u pokrajini Ontario. Prema rezultatima popisa 2011. u opštini je živelo 1.723 stanovnika.
Stanovništvo
Prema rezultatima popisa stanovništva iz 2011. u gradu je živelo 1.723 stanovnika, što je za 1,6 % više u odnosu na popis iz 2006. kada je registrovano 1.696 žitelja.
Petar Kočić
Petar Kočić (Stričići, 29. VI. 1877 – Beograd, 27. VIII. 1916) je bio srpski književnik, jedna od najznačajnijih ličnosti srpske književnosti na početku 20. vijeka. Studirao je u Beču, živio u Skoplju i Sarajevu, a pred kraj života u Beogradu. Bio je izrazito politički angažovan, izražavajući protivljenje austro-ugarskoj okupaciji, a potom i aneksiji Bosne i Hercegovine. Zbog svojih radikalnih stavova dva puta je - 1907. i 1909. godine - bio uhapšen. Godine 1910. izabran je u Bosanski sabor.U svojim proznim i dramskim djelima realistički i satirično prikazuje onodobno stanje, opisujući negativne društvene posljedice austro-ugarske vlasti, vjerno prenoseći život i sudbinu svojih likova, kao i živopisni narodni govor. Njegovo najznačajnije djelo je drama Jazavac pred sudom (1904), koja se dugo zadržala na pozornicama uz velik uspjeh kod publike. Izdvajaju se još političke satire Sudanija te pripovijesti S planine i ispod planine i Jauci sa Zmijanja.
Depoe Bay, Oregon
je grad u američkoj saveznoj državi Oregon.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.398, što je 224 (19,1 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Barisciano, L'Aquila
Barisciano je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1250 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 935 m.
Dambach-la-Ville
Dambah la Vil je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Alzas, u departmanu Donja Rajna koja pripada prefekturi Selestat Erštajn.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1973 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 68 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 28,83 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 215 metara (maksimalnoj 662 m, a minimalnoj 164 m).
Reidland, Kentucky
Ridland je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Kentaki.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 4.491, što je 138 (3,2 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Maili, Hawaii
Majli je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Havaji. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 9.488 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 9.488 stanovnika, što je 3.545 (59,7%) stanovnika više nego 2000. godine.
Miodrag Žalica
Miodrag Žalica (Sarajevo, 1926. - Sarajevo, 1992.) je bosanskohercegovački dramski pisac i pjesnik. Dobitnik je Nagrade Društva pisaca BiH za dramu "Ne crtaj đavola na zidu" (1961).
Buchanan, Virginia
Bakanan je gradić u američkoj saveznoj državi Virdžinija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.178 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 1.178 stanovnika, što je 55 (4,5%) stanovnika manje nego 2000. godine.
Ingersoll (Ontario)
Ingersoll je gradić u Kanadi u pokrajini Ontario. Prema rezultatima popisa 2011. u gradu je živelo 12.146 stanovnika.
Stanovništvo
Prema rezultatima popisa stanovništva iz 2011. u gradu je živelo 12.146 stanovnika, što je za 3,3 % više u odnosu na popis iz 2006. kada je registrovano 11.760 žitelja.
NK Dalmatinac Split
NK "Dalmatinac" je nogometni klub iz grada Splita. Klub nastupa u više selekcija škole nogometa - u više predpočetničkih i početničkih selekcija, te mlađi i stariji pioniri. Osnovan je 1929. godine, a domaće utakmice igra na stadionu Špinut.
Adresa
Ulica 7 Kaštela bb, 21000 Split
Klupska boja
Zeleno - bijela.
Grb
Sadašnji grb je štit sa zelenim i bijelim okomitim prugama. U sredini donjeg dijela štita nalazi se godina osnivanja kluba - 1929. Poviše štita stoji ime kluba - NK Dalmatinac, a ispod štita je ime grada Splita.
Nekadašnji grb, kojeg je klub nosio prije Drugog svjetskog rata bio je okruglog oblika. U donjoj polovici kruga su bile zelene i bijele pruge, a u gornjem polukrugu je pisalo JŠK Dalmatinac, te ispod toga ime grada Splita.
Predratno razdoblje
Klub je osnovan u školskoj godini 1927/28. pod imenom "Jugoslavenski športski klub Dalmatinac". Prvi predsjednik kluba bio je - tada još učenik - Josip Štambuk, blagajnik Andrija Majić, postolarski radnik. Klupske prostorije bile su u današnjoj Gundulićevoj ulici 10-12. Prvi javni nastup imao je 1929. protiv rezervne momčadi Hajduka. - 1:1. U narednim godinama, predsjednik postaje Mate Vrdoljak, otpremač, koji je klubu izborio vlastito novo igralište, na mjestu današnjeg parka Emanuela Vidovića. U godini 1932. klubu pristupaju četvorica igrača Ratne zrakoplovne baze u Divuljama od kojih je jedan (Zvonimir Požega) postao državni reprezentativac. Dalmatinac je te sezone postigao vrlo dobre rezultate su susretima sa mjesnim klubovima. Klub postoji do 12. ožujka 1933. kada se fuzira sa nogometnim klubom Aurora i postaje JSK Vuk.
Nakon 2. svjetskog rata
Obnavlja se 1952. godine i djeluje pri građevinskom poduzeću Ivan Lučić Lavčević. Tijekom 1950-ih i početka 1960-ih godina klub je imao seniorsku postavu s kojom je sudjelovao u ligi Splitskog nogometnog podsaveza, koga su bili trostruki prvaci u tom razdoblju. Na kvalifikacijama za ulazak u drugu saveznu ligu se nisu uspjeli izboriti. U tom razdoblju, dok je Hajduk nastupao sa svojom legendama (Beara, Broketa, F. Matošić, Vukas...), Dalmatinac im je bio "sparing partner". Naime, svake srijede igrale bi se utakmice između ta dva kluba, toliko kvalitetne i ozbiljne da bi ih znalo promatrati i po četiri tisuće gledatelja.
Najznačajniji igrači iz toga vremena su im bili Tonći Kliškić Voltaš i Žarko Vulić Stari. Sezona 1962./63. bila je zadnja godina nastupanja u seniorskom sastavu. Klubu ostaju samo juniori. Kasnije, 1970-ih "Dalmatinac" dobiva pokrovitelja u ondašnjem snažnom splitskom građevinskom poduzeću "Lavčević", pa i sam klub 1971. mijenja svoje ime i postaje NK Lavčević. Dugo godina nosi sponzorovo ime. Za to vrijeme igrački pogon je djelovao kao drugi sastav omladinskih kategorija Hajduka. Bilo je primjera da su mladi igrači - dokazavši se igrama u "Lavčeviću" - vračali u momčad Hajduka i ostvarili blistave karijere, kao Slaven Bilić. U vrijeme Domovinskog rata, 1995. klub je opet počeo djelovati pod svojim izvornim imenom.
Igrališta
Stadion Špinut na kojem djeluje NK Dalmatinac nalazi se u gradskom kotaru Špinut. Uz travnati teren uređena su i pomoćna (mala) igrališta sa umjetna trava|umjetnom travom. Pored igrališta nalazi se ugostiteljski objekt sa prostranom terasom NK Dalmatinac.
Prvo svoje igralište Dalmatinac je imao na prostoru današnjeg parka Emanuela Vidovića. Odmah po osnutku kluba (1929.), želeći stvoriti što bolje uvjete za treniranje i odigravanje utakmica, agilna uprava je krenula sa izgradnjom terena. Igralište i tribina su vrlo brzo bili dovršeni, pa su ga i drugi splitski klubovi - uz nadoknadu - koristili. Kasnijom fuzijom Dalmatinca i Aurore nastaje nogometni klub Vuk, pa se i samo igralište kasnije popularno nazivalo Vukovo.
Klub je svojevremeno, nakon ponovnog osnutka - iza Drugog svjetskog rata - trenirao na igralištu "na Lubina", gdje su imali i baraku kao svlačionicu. Kasnije su igrali na igralištu iza Hajdukovog Starog placa, na samom Hajdukovom, Splitovom, igralištu KNOJ-a, te na okolnim igralištima. Sjedište kluba bila je baraka u Kavanjinovoj ulici u Splitu.
Škola nogometa
Škola nogometa traje od davnih dana, vjerojatno od osnutka kluba. Dugo godina su u tadašnjem Lavčeviću igrali Hajdukovi igrači koji nisu bili u prvom planu bijele momčadi. Tijekom postojanja momčadi Lavčevića imale su dosta uspjeha. Godine 1979. bili su prvaci tadašnje NSO Split i finalisti Kupa.
Klub ima vrlo aktivnu i brojnu školu nogometa, koju pohađaju predpočetnici i početnici, te mlađi i stariji pioniri. Škola je vrlo uspješna. Njeni igrači postigli su zapažene rezultate na brojnim turnirima, ne samo u Hrvatskoj. Nedavno su u talijanskom gradu Pescari osvojili prvo mjesto na tamošnjem turniru. Pri klubu također djeluje i škola nogometa Gušti malog baluna koju vodi proslavljeni igrač Hajduka Zlatko Vujović.
Klupski uspjesi
Tri puta prvak Splitskog nogometnog podsaveza, nakon čega su - za sudjelovati u Drugoj ligi, morali su proći dodatne izlučne susrete, u čemu nisu uspjeli Jedanput put nisu uspjeli proći Borca iz Banje Luke (1958.), a drugi put nisu prošli Borovo.
Noviji uspjesi
2006. i 2007., u Pescari u Italiji, na humanitarnom turniru "Šport i solidarnost", su sve tri dobne kategorije "Dalmatinca", koje su nastupile, (96., 97. i 98. godište), su pobijedile na turniru.
Alexander Keith Johnston
mini|desno|250px| European [[Rusija|Russia (1850)]] Alexander Keith Johnston (Kirkhill, 28. decembar 1804. − Yorkshire, 9. jul 1871), škotski geograf, kartograf, graver, leksikograf i izdavač koji je djelovao u Edinburghu tokom 19. vijeka.
Rođen je u Kirkhillu, naselju grada Cambuslang u škotskoj pokrajini Južni Lanarkshire, a školovan je za gravera na Univerzitetu u Edinburghu. Zajedno sa starijim bratom Williamom osnovao je kartografsku tvrtku W. & A. K. Johnston koja je od 1840-ih godina nadalje štampala velik broj karata i nekoliko atlasa. A. K. Johnston također se bavio i leksikografijom odnosno izdavanjem geografskih leksikona.
Njegov istoimeni sin Alexander (1844−1879) također se bavio geografijom i autor je brojnih stručnih radova, a vodio je i istraživanja Kraljevskog geografskog društva u Paragvaj i Tanzaniju prilikom čega je smrtno stradao kod jezera Malavi.
Izet Sarajlić
Izet Sarajlić (Doboj, 16. mart 1930. — Sarajevo, 2. maj 2002.) je bosanskohercegovački historičar filozofije, esejist, prevodilac i pjesnik.
Biografija
Izet Sarajlić diplomirao je na Filozofskom fakultetu u Sarajevu, odsjek Filozofije i komparativistike, doktorirao filozofske nauke. Član Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine. Radio kao redovni profesor na Filozofskom fakultetu u Sarajevu. Kao član Društva pisaca BiH, zajedno sa Huseinom Tahmiščićem, Ahmetom Hromadžićem, Velimirom Miloševićem i Vladimirom Čerkezom, pokreće međunarodnu književnu manifestaciju "Sarajevski dani poezije" u organizaciji Društva pisaca BiH 1962. godine.
Mak Dizdar
mini|Bista u [[Sarajevo|Sarajevu]] Mehmedalija „Mak” Dizdar (Stolac, 17. oktobar 1917 - Sarajevo, 16. jul 1971) je znameniti jugoslovenski i bosanskohercegovački pesnik, književnik i novinar.
U Stocu je završio osnovu školu, a u Sarajevu gimnaziju. Za vreme Drugog svetskog rata radio kao poštanski službenik, a zatim prešao u ilegalu. Posle rata bio je urednik Tanjuga za Bosnu i Hercegovinu (1946—48), urednik dnevnog lista Oslobođenje (1948—51), Izdavačkog preduzeća Narodna prosveta (1951—59) i časopisa Život (1964—71). Bio je i predsednik Udruženja književnika BiH.
Mak Dizdar se u svojoj poeziji inspirisao bogumilskom kulturom Bosne pre turskog osvajanja, kulturom islamskih mistika i tradicijom bosanskog narodnog jezika od 15. veka naovamo. Srednjevekovni stećci su važan motiv u njegovim pesmama, i za njega predstavljaju metaforični put između groba i zvezda.
Godine 1966. je proglašen pobjednikom Struških večeri poezije.
Auzouville-Auberbosc
Ozovil Oberbosk je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Gornja Normandija, u departmanu Primorska Sena koja pripada prefekturi Avr.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 258 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 42 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 6,08 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 140 metara (maksimalnoj 149 m, a minimalnoj 121 m).
CB2
Termin CB2 ima više značenja.
MGO
MGO se može odnositi na:
Tonči Gabrić
Tonči Gabrić (Split, 11. studenog 1961.), bivši hrvatski nogometni vratar
Gabrić je seniorsku karijeru započeo u Čeliku iz Zenice, da bi ju potom nastavio u Rijeci, grčkom PAOK-u i Hajduku. Za splitski je klub nastupio u više od 100 utakmica, pritom dobivši nagradu hajdučko srce za sezonu 96./97.. Obranama se ponajviše istaknuo tokom nastupa Hajduka u Ligi prvaka kada je bio možda i najbolji igrač momčadi. Karijeru je završio 1999., na vratima Hajduka naslijedio ga je Stipe Pletikosa.
Njegov sin Drago, trenutno je član Rijeke u koju prelazi iz Hajduka potpisavši ugovor 21. lipnja 2012.
John Cary
mini|desno|250px| A New Map of the Circle of [[Austrija|Austria (1801)]] mini|desno|250px| A New Map of [[Italija|Italy (1799)]] mini|desno|250px| A New Map of [[Turska|Turkey in Europe (1801)]] John Cary (Corsley, 23. februara 1755. − Mortlake, 16. augusta 1835), engleski kartograf i graver koji je djelovao u Londonu krajem 18. odnosno početkom 19. vijeka.
Godine 1794. Britanska glavna pošta ovlastila je J. Caryja za kartiranje državnih puteva što je 1798. rezultiralo izdavanjem „Novog vodiča”. U navedenom djelu obuhvaćene su sve glavne saobraćajnice u Engleskoj i Walesu. Koncem života Cary je s geologom W. Smithom surađivao na izradi geoloških karata. Njegov uspješni kartografski i izdavački posao naposljetku je preuzeo G. F. Cruchley (1822−1875). Cary je umro u Mortlakeu, distriktu Richmond upon Thamesa.
Kanabinoidni receptor tip 1
Kanabinoidni receptor tip 1 (CB1) je G protein spregnuti kanabinoidni receptor. CB1 je prvenstveno lociran u mozgu. On se aktivira endokanabinoidnim neurotransmiterima anandamidom i 2-arahidonoil gliceridom (2-AG); biljnim kanabinoidima, kao što je THC, aktivni sastojak psihoaktivnog leka kanabisa; i sintetičkim analozima THC, poput dronabinola.
NK Sjever Split
NK Sjever bio je nogometni klub iz Splita.
Povijest kluba
Klub je osnovan u mjesecu srpnju 1952. godine. Prvi predsjednik bio je Andrija Vučičić. Klub je djelovao 1950-ih i 1960-ih i nastupao je u tadašnjoj ligi Splitskog nogometnog podsaveza. Sjever je bio jedan od tri splitska kluba koji su nastupali u prvenstvu podsaveza (uz Dalmatinac i Nadu), no nikada se nije uspio kvalificirati u viši rang natjecanja.
Stariji Splićani rado se sjećaju Sjevera i razdoblja kada je (tada još relativno mali) Split imao pet aktivnih - registriranih klubova u sustavima natjecanja. Sjever je prestao postojati 1968. godine zbog financijskih teškoća.
Kanabinoidni receptor tip 1
Mehanizam
CB1 receptor je presinaptički heteroreceptor koji moduliše otpuštanje neurotransmitera kad je aktiviran. On funkcioniše na način koji je zavistan od doze, stereoselektivan i senzitivan na pertuzijski toksin. CB1 receptor aktiviraju kanabinoidi, prirodno formirani u telu (Endokanabinoidi) ili uneseni kao kanabis ili srodno sintetičko jedinjenje.
NK Sjever Split
Utakmice i sjedište kluba
Svoje je utakmice NK Sjever igrao na igralištu RNK Split, tada zvanom Turska kula, a danas Park mladeži. Sjedište kluba bilo je u baraci u tadašnjem Orlandinija dvoru između Tršćanske i Solinske ulice.
Kanabinoidni receptor tip 1
Mehanizam
Iz istraživanja proizilazi da je većina CB1 receptora spregnuta sa Gi/o proteinima. Pri aktivaciji, CB1 receptor deluje prvenstveno putem aktivacije Gi, čime se snižava intracelularna cAMP koncentracija putem inhibicije enzima za njegovu produkciju, adenilat ciklaze, i povišava koncentracija mitogenom-aktivirane proteinske kinaze (MAP kinaze). Alternativno, u nekim retkim slučajevima aktivacija CB1 receptora može da bude spregnuta sa Gs proteinima, koji stimulišu adenilat ciklazu. Poznato je da cAMP služi kao sekundarni glasnik koji se spreže sa mnoštvom jonskih kanala, uključujući unutrašnje ispravljajuće kalijumske kanale (Kir ili IRK), i kalcijumove kanale, koji se aktiviraju cAMP zavisnom interakcijom sa molekulima poput proteinske kinaze A (PKA), proteinske kinaze C (PKC), Raf-1, ERK, JNK, p38, c-fos, c-jun i drugim. Funkcionalno, inhibicija intraćelijskog cAMP izražavanja skraćuje trajanje presinaptičkog akcionog potencijala, produžavajući kalijumske struje A-tipa, što je normalno inaktivirano nakon fosforilacije PKA-om. Ova inhibicija postaje izraženija pri aktivaciji CB1 receptora da bi se ograničio ulaz kalcijuma u ćeliju. Pošto je presinaptički ulaz kalcijuma neophodan za otpuštanje vezikule, ova funkcija će umanjiti ulaz trasmitera u sinapse. Relativni doprinos svakog od ova dva inhibitorna mehanizam zavisi od varijanse izražavanja jonskih kanala u datom ćelijskom tipu.
NK Sjever Split
Boja dresa
Klub je nastupao u prugastim, crno-bijelim majicama (slično Juventusu).
Kanabinoidni receptor tip 1
Mehanizam
CB1 receptor se može modulisati putem alosternih sintetičkih liganda u pozitivnom i negativnom maniru. In vivo izlaganje THC ligandu umanjuje dugotrajnu potencijaciju i dovodi do redukcije fosforilisanog CREB.
NK Sjever Split
Zanimljivosti
Za NK Sjever igrao je jedno vrijeme i jedan tamnoputi igrač - Mubarak iz Sudana. To je bio prvi crnac koji je igrao u nekom splitskom klubu, a vjerojatno i šire.
Kanabinoidni receptor tip 1
Mehanizam
Ukratko, aktivnost CB1 receptora je spregnuta sa jonskim kanalima, na sledeći način:
NK Sjever Split
Navijači
Svaki od splitskih klubova imao je svoje navijače. Najpoznatiji Sjeverovac bio je pokojni splitski pjevač i pjesnik Toma Bebić. Spominju se još i Vinko Smodlaka zvan Duša Sjevera, Slavko Melvan, Joško Perlain, Josip Tičić i dr.
Kanabinoidni receptor tip 1
Izražavanje
CB1 receptor je kodiran genom CNR1, lociranim na ljudskom hromozomu 6. Dve transkriptne varijante koje kodiraju različite izoforme su opisane za ovaj gen. CNR1 ortolozi su identifikovani kod većine sisara.