cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
RMS Queen Mary
Povijest (1934.-1939.)
Izuzevši krstaričku krmu, brod je izgledao kao uvećana verzija svojih Cunard i White Star prethodnika iz doba prije prvog svjetskog rata. Unutrašnje uređenje, premda većinom u Art Deco stilu, još uvijek se činilo konzervativnim i suzdržanim u usporedbi s ultramodernim francuskim transatlantikom. Ipak, Queen Mary se brojem prevezenih putnika pokazao popularnijim brodom u odnosu na svog nešto većeg konkurenta.
Kolovoza 1936. Queen Mary je preuzeo Plavu vrpcu od Normandie, s prosječnom brzinom od 30,14 čvorova (55,82 km/h) zapadno i 30,63 čvorova istočno. 1937., Normandie je opremljen novom garniturom propelera, te je ponovo osvojio Plavu vrpcu, ali 1938. Queen Mary vraća ju u britanski tabor s rekordnim brzinama u oba smijera, 30,99 čvorova (57,39 km/h) zapadno i 31,69 čvorova istočno. Taj rekord nije bio oboren do 1952., kada je primat najbržeg transatlantika definitvno preuzeo novi američki brod United States.
Interijeri
mini|180px|Karta u blagovaoni prve klase, koja je prikazivala kretanje broda preko Atlantika. Oprema interijera varirala je u skladu s klasom, s putnicima prve klase koji su raspolagali s većinom prostora i luksuza. Ostale značajke na raspolaganju putnicima bile su zatvoreni bazen, salon, brodska biblioteka, dječji vrtić i otvoreni teniski teren. Najveća prostorija bila je blagovaona prve klase (grand salon), koja se sa širokim stupovima uzdizala tri kata u visinu. Zatvoreni bazen također je obuhvaćao dva kata.
Blagovaonu prve klase krasila je velika karta Atlantskog oceana, s dvostrukim putanjama koje su predstavljale zimsko/proljetnu rutu (više južno radi izbjegavanja ledenjaka) i ljetno/jesensku rutu. Za vrijeme svakog prelaska Atlantika, automatizirani model Queen Mary prikazivao bi na karti trenutnu poziciju broda.
mini|180px|lijevo|Blagovaona prve klase, također poznata kao Grand Salon. Kao alternativu blagovaoni prve klase, brod je raspolagao s odvojenim Verandah Grill-om na sunčanoj palubi (Sun Deck) prema krmi broda. Verandah Grill je bio ekskluzivni à la carte restoran kapaciteta oko 80 ljudi, te je uvečer bio adaptiran u noćni Starlight Club. Također, na brodu je bio i panoramski bar (Observation Bar), salon u Art Deco stilu s velikim pogledima na ocean.
U salonima i luksuznim kabinama korišteno je drvo iz raznih regija Britanskog Carstva. Nudio se smještaj od potpuno opremljenih luksuznih apartmana prve klase do skromnih i tijesnih kabina treće klase. Umjetnici koje je Cunard angažirao 1933. za umjetnička djela radi dekoracije interijera uključuju Edwarda Wadswortha i A. Duncana Carsea.
Drugi svjetski rat
mini|desno|180px|Bassov prolaz 4, rujna 1941. Snimka sa HMAS Sydney, u pratnji konvoja US.12A. Brodovi za trupe Queen Mary (desno) i Queen Elizabeth poslije poluotoka Wilson na obali [[Victoria (Australija)|Victorije.]] Krajem kolovoza 1939., Queen Mary bio je na povratnom putu iz New Yorka za Southampton. Radi međunarodne situacije pratio ga je bojni krstaš HMS Hood. Sretno je doputovao, te je ponovo isplovio za New York 1. rujna. Do uplovljavanja u New York već je izbio drugi svjetski rat te je brodu bilo naređeno da zajedno s Normandie ostane u njujorškoj luci do daljnjega. 1940., pridružio im se novi, još nedovršeni Queen Elizabeth, nakon svog tajnog bijega iz Clydebanka. Tri najveća broda na svijetu neko vrijeme stajali su besposleni jedan pored drugoga, dok saveznička komanda nije odlučila da se sva tri broda mogu koristiti za prevoz trupa (nažalost, Normandie će biti uništen za vrijeme konverzije). Queen Mary napustio je New York za Sydney, gdje je zajedno s nekoliko drugih prekooceanskih brodova bio preinačen u brod za trupe, radi prevoza australskih i novozelandskih vojnika u Ujedinjeno Kraljevstvo. Za vrijeme konverzije, trup, nadgrađe i dimnjaci obojeni su u sivo. U unutrašnjosti, namještaj luksuznih soba i dekoracije uklonjeni su i zamijenjeni trokatnim drvenim krevetima (kasnije zamijenjeni s takozvanim standee bunks). Šest milja tepiha, 220 sanduka porculana, kristala i srebrnine, tapiserije i umjetničke slike uklonjeni su i čuvani u skladištima tijekom rata. Drvene obloge u apartmanima, blagovaoni prve klase i drugim javnim prostorima, bile su pokrivene kožom. Nakon što se ratnoj službi pridružio i Queen Elizabeth, bila su to dva najveća i najbrža broda za trupe uključena u rat, često prevozeći do 15 000 ljudi na pojedinom putovanju, i također često ploveći izvan konvoja i bez pratnje. Radi njihove velike brzine, njemačkim podmornicama bilo je teško sustići ih.
2. listopada 1942., Queen Mary je nenamjerno potopio jedan od brodova u svojoj pratnji, doslovce prepolovivši pramcem laku krstaricu HMS Curacoa kraj irske obale, s gubitkom 338 života. Radi stalne prijetnje napada podmornica, kapetan Queen Mary C. Gordon Illingworth imao je striktne zapovjedi da se ne zaustavlja iz bilo kojih razloga, te je razaračima britanske mornarice u pratnji broda naređeno da ostanu na kursu i ne spašavaju preživjele.
mini|lijevo|180px|Queen Mary stiže u New York 20. lipnja 1945., s prvim trupama na povratku u Sjedinjene Države nakon kraja drugog sjetskog rata u Europi.
Prosinca 1942., Queen Mary je prevozio točno 16 082 američkih vojnika iz New Yorka u Veliku Britaniju, što je još uvijek važeći rekord najvećeg broja putnika ikada prevezenih jednim plovilom. 700 milja od Škotske, po snažnom vjetru brod je iznenada bočno pogodio divovski val visine 28 metara. Opis te plovidbe može se pronaći u knjizi Waltera Ford Cartera "No Greater Sacrifice, No Greater Love". Carterov otac, Dr. Norval Carter, liječnik vojne bolnice 110th Station Hospital, tada na brodu Queen Mary, zapisao je da se brod u jednom trenutku "skoro prevrnuo... Jednog trena gornja paluba je bila na svojoj uobičajenoj visini kad tada, Posrće dolje, preko, i naprijed." Kasnije je izračunato da se brod nagnuo 52 stupnja, te bi se prevrnuo da se nagnuo još 3 stupnja. Incident je nadahnuo Paula Gallica da napiše svoju priču "Posejdonova avantura" ("The Poseidon Adventure"), kasnije prenesenu na veliki ekran u istoimenom filmu, u kojem je Queen Mary korišten kao dubler za brod Poseidon. 2006. smiljena je i obrada "Poseidon".
Za vrijeme rata, Queen Mary, pod zapovjedništvom komodora Jamesa Bissetta, preveo je preko Atlantika britanskog premijera Winstona Churchilla radi susreta sa dužnosnicima savezničkih snaga. Churchill je tada na listi putnika bio naveden kao "Pukovnik Warden", te je ustrajao na tome da čamac za spašavanje koji mi je dodijeljen bude opremljen strojnicom da može "pružiti otpor zarobljavanju pod svaku cijenu".
Nakon drugog svjetskog rata
mini|180px|Queen Mary na rijeci Hudson u New Yorku 1950-ih. Od rujna 1946. do srpnja 1947., Queen Mary je obnovljen za putničku službu, s ugradnjom klimatizacije i promjenom rasporeda ležajeva po klasama, sa 711 kabina prve klase, 707 kabina klase cabin (druga klasa) i 577 turističke klase (treća klasa). Nakon remonta, Queen Mary i Queen Elizabeth dominirali su transatlantskim putničkim prometom, održavajući tjednu ekspresnu službu od druge polovice 1940-ih do kraja 1960-ih. U većini slučajeva, ako su vremenske prilike dopuštale, oba broda istovremeno su isplovljavali iz Southamptona i New Yorka, te bi se mimoišli sredinom Atlantika, bliskim susretom kojeg su zapovijednici oba broda namještali kao atrakciju za putnike. Tijekom 30-godišnje karijere, bezbrojne su čuvene javne ličnosti, umjetnici, poduzetnici, sportaši i političari za put iz Europe u Ameriku i obratno, izabrali Cunardove kraljice. Pokazali su se vrlo profitabilnim, ali 1958., prvi prekoatlantski let putničkog mlažnjaka započeo je potpuno novo doba kompeticije za Cunard. lijevo|mini|180px|[[Paluba Queen Mary]] Na nekim putovanjima, posebno zimi, Queen Mary je uplovljavao u luke s više posade nego putnika, premda je zajedno s Queen Elizabeth do polovice 1960-ih održavao prosjek od 1000 putnika po plovidbi. Do 1965., cijelokupna flota Cunard Line-a stvarala je gubitke. U pokušaju da osigura financiranje svog broda u izgradnji, Queen Elizabeth 2, Cunard je stavio po hipoteku većinu svoje flote. Konačno, radi kombinacije starosti, manjka javnog interesa, nesnalaženja na novom tržištu, i štetnih kolateralnih efekata nacionalnog štrajka pomoraca, Cunard je najavio da će oba broda biti povučena iz službe (Queen Elizabeth godinu dana kasnije) i prodana. Pristigle su mnoge ponude, ali prihvaćena je ponuda grada Long Beacha u Kaliforniji (SAD) koja je prevagnula nad japanskim trgovcima brodova za rezališta. Stoga, Queen Mary povučen je iz službe 1967., dok je Queen Elizabeth povučen 1968. RMS Queen Elizabeth 2 preuzeo je transatlantsku rutu 1969., kojoj se 2004. pridružio i Queen Mary 2. Premda veličinom uvelike nadmašen svojim imenjakom (148 528 BRT), Queen Mary, s znatno dubljim gazom, teži je brod, s deplasmanom od preko 80 000 tona u usporedbi s tonažom novog broda od otprilike 76 000 tona.
center|mini|590px|Queen Mary 1936.
Queen Mary u Long Beachu
Nakon povlačenja 1967., otplovio je u Long Beach, gdje je permanentno privezan (točnije, položen na betonsko dno) kao turistička atrakcija. Od 1983. do 1993., ispod kupole kraj broda je bio izložen Spruce Goose Howarda Hughesa (kupolu danas koristi Carnival Cruise Lines kao brodski terminal).
Konverzija
Kada je Long Beach nabavio brod, odlučeno je će to biti ekskluzivni hotel, te da neće biti sačuvan kao prekooceanski brod. Odlučeno je isprazniti sve brodske prostore ispod palube C (nazvane paluba R nakon 1950. radi ublažavanja konfuzije kod putnika - svi restorani bili su na palubi "R") radi oslobađanja prostora za muzej, što je prostor muzeja povećalo na 37 000 m2. To je zahtijevalo uklajnjanje svih kotlovnica, prednje strojarnice, oba turbogeneratora, brodskih stabilizatora i pogona za omekšavanje vode. Prazni tankovi za gorivo ispunjeni su lokalnim blatom koje održava brodski centar ravnoteže i gaz na ispravnoj razini, ključne faktore koji su bili pogođeni uklanjanjem raznih komponenti i strukture. Samo stražnja strojarnica i kobilični tunel na krmi broda pošteđeni su rezačkog plamena. Ostatak prostora bio je namjenjen skladištima i uredima. Jedan od problema koji se pojavio tijekom konverzije bio je sukob između zemaljskih i pomorskih sindikata u vezi poslova konverzije. Američka Obalna Straža imala je posljednju riječ; Queen Mary smatrao se zgradom, jer je većina propelera i strojeva uklonjeno. Brod je također obojan sa svojom crvenom bojom razine vode na nešto većoj visini nego izvorno. Za vrijeme konverzije dimnjaci su uklonjeni te su napušteni urušili se duž pristaništa, što je značilo da su morali biti zamijenjeni replikama od nerđajućeg čelika.
lijevo|mini|180px|Hodnik na palubi "B". Sa svim nižim palubama, od palube R nadolje, skoro ispražnjenim, Diner's Club, početni zakupac broda, ostatak plovila namjeravao je preurediti u hotel. Diner's Club Queen Mary raspušten je te je napustio brod 1970., nakon što je srodna kompanija Diner's Club International prodana, te je promjena korporativnog vodstva naložena usred procesa konverzije. Specialty Restaurants, kompanija iz Los Angelesa usredotočena na tematske restorane, iduće je godine preuzela glavni zakup.
Plan je bio preurediti većinu kabina prve i druge klase samo na palubama A i B u hotelske sobe, i adaptirati glavne salone i blagovaone u prostore za bankete. Na šetnoj palubi na desnom boku broda, paluba je zatvorena radi realizacije elitnog restorana i kafea nazvanog Lord Nelson's and Lady Hamilton's, tematiziranog kao jedrenjak s početka 19. stoljeća. Čuveni i elegantni Observation Bar preuređen je u temi westerna.
desno|mini|180px|Zapovjednički most, danas otvoren posjetiteljima. Manje javne prostorije prve klase kao salon (drawing room), biblioteka, čitaonica i glazbeni studio, ogoljeni su od većine svoje opreme i adaptirani u trgovački prostor, što je znatno proširilo prostore trgovina na brodu. Još dva trgovačka centra izgrađeni su na sunčanoj palubi i odvojenim prostorima, ranije korištenim kao kabine prve klase i smještaj strojara.
Poslijeratna značajka broda, kinematograf prve klase, uklonjen je radi prostora kuhinje za nove prostore restorana na šetnoj palubi. Salon prve klase i salon za pušenje preuređeni su u prostor za bankete, dok je salon za pušenje druge klase podijeljen u kapelu za vjenčanja i uredski prostor. Na sunčanoj palubi, elegantni Verandah Grill raspremljen je i pretvoren u fast-food restoran, dok je novi elitni restoranski prostor kreiran točno iznad na sportskoj palubi u prostorima nekad korištenim kao smještaj za posadu. Saloni druge klase prošireni su do bokova broda i korišteni za bankete. Na palubi "R", blagovaona prve klase je prerađena i podijeljena na dva banketna prostora, Royal Salon i Windsor Room. Blagovaona druge klase je podijeljena na kuhinjsko skladište i kantinu za posadu, dok je blagovaona treće klase isprva korištena kao skladište i prostor za posadu. Također na palubi R, kompleks turskog kupatila prve klase, uklonjen je. Bazen druge klase također je uklonjen te isprva korišten kao uredski prostor, dok je bazen prve klase korišten za hotelske goste. Radi suvremenih sigurnosnih propisa i strukturalne čvrstoće predjela direktno ispod, bazen više nije u upotrebi.
Brod se danas koristi kao hotel, muzej, turistička atrakcija i kao prostor za organizaciju događaja, ali financijski rezultati su raznoliki.
Queen Mary kao turistička atrakcija
8. svibnja 1971., Queen Mary je otvorio svoja vrata turistima. Isprva, samo dijelovi broda bili su otvoreni za javnost jer je Specialty Restaurants tek trebao otvoriti svoje restorane i hotel. Radi toga, brod je bio otvoren samo vikendima. Prosinca te godine, otvoren je Muzej mora Jacquesa Cousteaua, samo s četvrtinom planiranih izložaka. Do kraja desetljeća, muzej je zatvoren radi slabe prodaje ulaznica i ugibanja mnogih riba iz akvarija. Studenog iduće godine, hotel je otvorio svojih početnih 150 soba. Hyatt je upravljao hotelom od 1974. do 1980., kad je Jack Wrather Corporation potpisao 66-godišnji ugovor s gradom Long Beachom o upravljanju cijelim vlasništvom. Wrather je 1988. preuzeo Walt Disney Company, većinom jer je bio vlasnik Disneyland Hotela kojega je Disney 30 godina nastojao kupiti, stoga je Queen Mary bio popratni dobitak i nikada nije reklamiran kao vlasništvo Disneya.
mini|lijevo|180px|Smještaj prve klase adaptiran u današnju hotelsku sobu, s izvornim drvenim oblogama. Krajem 1980-ih i početkom 1990-ih, Queen Mary je nastavio s financijskim poteškoćama. Za vrijeme godina u vlasništvu Disneya, ta kompanija namjeravala je razviti tematski park na obali, koji je eventualno otvoren deset godina kasnije u Japanu kao Tokyo DisneySea, s replikom prekooceanskog broda koji podsjeća na Queen Mary kao središnjom atrakcijom. Hotel Queen Mary zatvoren je 1992. kada je Disney odustao od zakupa broda radi usredotočenja na budući zabavni park Disney's California Adventure. Kao turistička atrakcija ostao je otvoren još dva mjeseca, ali do kraja 1992. Queen Mary u potpunosti je zatvorio svoja vrata turistima i posjetiteljima.
Veljače 1993., pod upravom predsjednika i menadžera Josepha F. Prevratila, RMS Foundation, Inc započeo je petogodišnji najam s gradom Long Beachom kao upravitelj vlasništva. Kasnije tog mjeseca, brod je ponovo otvoren kao turistička atrakcija, dok je hotel otvoren u ožujku. 1995., RMS-ov zakup broda produžen je na dvadeset godina, dok je opseg zakupa ograničen na samo upravljanje brodom.
Krajem rujna 2009., Delaware North Companies preuzeo je upravu broda s namjerom daljnje obnove i renoviranja broda i okolnih vlasništva, te revitalizacije i unaprijeđenja jednog od najznačajnijih prekooceanskih brodova svih vremena.
Godine 2004., Queen Mary i Stargazer Productions uveli su "Tibbies Great American Cabaret" u prostor prethodno namjenjen brodskoj banci i prostoriji bežičnog telegrafa, i pretvorili ga u teatar za radne večere.
Susret kraljica
23. veljače 2006., Queen Mary i Queen Mary 2 izmjenili su pozdrave prilikom pristajanja novog broda u Los Angeles, na putu za Meksiko. Događaj je bio opširno popraćen od međunarodnih medija.
Brodska sirena
Pozdravi su izmjenjeni s brodskim sirenama, među kojima je bila i jedna originalna sirena sa Queen Mary ugrađena na novom brodu Queen Mary 2, što je poklon grada Long Beacha. Queen Mary je zatrubio tri puta na frekvenciji zvuka od 55 Hz, odabranoj jer je dovoljno duboka da ekstremno jak zvuk ne bude štetan po ljudske uši. Suvremeni propisi IMO-a preciziraju sa frekvencije brodskih sirena za brodove preko 200 m dužine moraju biti u rasponu od 70–200 Hz. Tradicionalno, što je brod veći, frekvencija sirene je niža. Brodu Queen Mary 2, dugačkom 345 m dodijeljena je najdublja moguća frekvencija od 70 Hz za glavne sirene, sa dodatnom obnovljenom 55 Hz sirenom na permanentnoj posudbi. 55 Hz je najdublja bas "A" nota u predzadnjoj najdubljoj oktavi na klaviru. Zračna sirena Tyfon može se čuti na udaljenosti od najmanje deset milja (18 km).
Queen Mary na filmu i televiziji
Na svom stalnom vezu u Long Beachu, Queen Mary je korišten kao lokacija za mnoge filmove, televizijske serije i reklame. Navedeni su neki od primjera:
Vidi još
desno|180px
Gétigné
Žetinje je naselje i opština u zapadnoj Francuskoj u regionu Loara, u departmanu Atlantska Loara koja pripada prefekturi Nant.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 3076 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 128 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 23,97 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 26 metara (maksimalnoj 97 m, a minimalnoj 13 m).
Pandekte
Digeste (Digestae), također poznate i kao Pandekte (od Digesta seu Pandectae, što dolazi od grčke riječi πανδέκτης pandektes, "sveobuhvatni") je naziv za sažetak najvažnijih tekstova rimskog prava, a koji predstavlja integralni dio zbornika Corpus iuris civilis, koji je objavio bizantski car Justinijan. Sastoji se od 50 knjiga koji sadrže zapise i mišljenja 39 rimskih pravnika o raznim pitanjima; od njih se najviše koriste mišljenja Ulpijana i Julija Paula. Tekst, čiji je najautentičniji prijepis poznat kao Littera Florentina, imao je izuzetan uticaj na razvoj kontinentalnog pravnog sistema u Evropi.
Case Rosse, Imperia
Case Rosse je naselje u Italiji u provinciji Imperia, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 100 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 745 m.
El Viboriento, San Luis Potosí
El Viboriento je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini San Luis Potosí.
Huerta San José (razvrstavanje)
Huerta San José ima više značenja:
M/T Korčula
M/T Korčula je trajekt za lokalne linije, u sastavu flote hrvatskog brodara Jadrolinije. Trenutno plovi na relaciji Split-Vela Luka-Ubli. Izgrađen je 2007., u grčkoj Perami, pod imenom Ariti, za potrebe grčkog naručitelja. Već godinu kasnije, kupuje ga Jadrolinija, te preimenuje u Korčula. Od tada, pa do danas, M/T Korčula Split povezuje sa Velom Lukom i Ublima.
Weapemeoc
Weapemeoc, indijansko pleme porodice Algonquian koje osamdesetih godina 16. atojeća živi na području sjeverno od Albemarle Sounda u Severnoj Karolini. Raleighovi kolonisti ih nalaze u ovom jraju 1584-1589, što pripada današnjim okruzima Currituck, Camden, Pasquotank, i Perquimans. Weapemeoci su bili podijeljeni na više lokalnih ogranaka ili manjih plemena, to su: Weapemeoc vlastiti ili Yeopim sa Yeopim Rivera; Pasquotank sa Pasquotank Rivera; Perquiman sa Perquimans Rivera i Poteskeet, čija je točna lokacija ostala nepoznata.
Sela što su ih naseljavali bila su Pasquenock (Pasquotank?; na sjevernoj obali Albemarle Sound, vjerojatno u okrugu Camden), Chepanoc (na Albemarle Sound u okrugu Perquimans), Metachkwem (lokacija nepoznata), i Mascoming (na sjevernoj obali Albemarle Sound, u okrugu Chowan). Njihova populacija brojala je za vrijeme Raleigha između 700 i 800 ratnika. Weapemeoc plemena svoje zemlje prodaju [1660]. i 1662. i odlaze prema unutrašnjosti. Nakon rata između Engleza i Tuscarora plemena sa Albemarle Sounda priključila su se ili Tuscarorama ili Machapungama. Mooney (1928) procjenjuje da ih je 1600. bilo 800, od kojih je 1701. prema Lawsonu. preostalo 200. Pasquotanki su te godine imali tek 10 ratnika, pleme Poteesket 30., dok je populacija svih Yeopima spala na 6 preživjelih pripadnika. Do 1709 godine cjelokupna algonkinska populacija svedena je na 600 duša, a do kraja stojeća preživjelo ih je tek šačica.
Los Naranjos, Ocampo
Los Naranjos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Ocampo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 341 m.
Pasqualino Settebellezze
Pasqualino ljepotan (talijanski Pasqualino Settebellezze) talijanska je filmska crna komedija iz 1975. koju je režirala i napisala Lina Wertmüller. Glavne uloge tumače Giancarlo Giannini, Fernando Rey i Shirley Stoler. Radnja se odvija oko jednog Talijana koji dezertira iz vojske tijekom Drugog svjetskog rata te je zarobljen od Nijemaca i stavljen u koncentracijski logor, gdje čini bilo što samo da bi preživio. Pasqualino ljepotan ostao je zapažen kao jedan od prvih filmova koji su govorili o holokaustu na satiričan i crnohumorni način, što je izazvalo poneke kontroverze i kritike, ali su recenzije filma bile uglavnom pozitivne. Ostvarenje je nominirano za nekoliko nagrada, dok je talijanka Lina Wertmüller postala prva žena u povijesti koja je nominirana za Oscara za najbolju režiju.
Grace Russo Bullaro navodi kako je Pasqualino ljepotan izvršio uzor na film Život je lijep Roberta Benignija, ali navodi da oštra razlika leži u tome da film Wertmüllerice "završava u rezignaciji i gorkom prihvaćanju neizbježnosti, dok Benignijev film završava u slavlju".
Radnja
Napulj. Pasqualino je zavodnik i povremeni kriminalac koji ima sedmero sestara. Kada otkriva da je suprug jedne njegove sestre istu nagovorio na prostituciju, Pasqualino radi obrane časti svoje obitelji ubija svodnika te završi u zatvoru. Kako bi pobjegao iz zatvora, pokušava prebaciti se u mentalni azil. Iz očaja, čak se prijavljuje u talijansku vojsku kada izbija Drugi svjetski rat. S obzirom da mu je opstanak glavni cilj u životu, dezertira iz vojske, ali ga uhvate Nijemci te stave u koncentracijski logor. Kako bi spasio život, Pasqualino odluči davati seksualne usluge gojaznoj i ružnoj zapovjednici logora. Time uspijeva njegov plan, ali dobiva odgovornost kao kapo u logoru te zapovijed odabrati šest muškaraca koji će biti ubijeni, pod prijetnjom da će ubiti sve ako odbije. Paqualino na kraju osobno smakne vojnika sa kojim je zarobljen te je odgovoran za smrt još jednog zatvorenika, španjolskog anarhista i socijalista. Nakon kraja rata, Pasqualino se vrati u Napulj - gdje otkriva da je njegovih sedmero sestara, njegova zaručnica pa i njegova majka preživjela zahvaljući prostituciji.
Kritike
Roger Ebert je filmu dao četiri od četiri zvijezdice:
Rancho Nuevo, San Juan Evangelista
Rancho Nuevo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini San Juan Evangelista.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 816 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 77 m.
Summit Hill, Pennsylvania
Samit Hil je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.034, što je 60 (2,0 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Los caprichos
220px|thumb|Br. 43 - [[San razuma stvara čudovišta]] Los caprichos (sh. Hirovi) je prva serija autorskih gravura, jednog od najvećih likova u svjetskoj povijesti likovne umjetnosti, španjolskog slikara i gravera Francisca Goye, izdana 1799.
To su djela koja su se na duhovit i pronicljiv način žestoko obrušila na tadašnje španjolsko, civilno i crkveno, društvo. Goya, iako na kraljevskoj plači, kao beskompromisan umjetnik dao si je oduška iako je znao da se nalazi pod lupom, svemočnog cenzora, "svete" španjolske inkvizicije.
Kao točan datum izdanja uzima se 6. veljače, datum prvog oglašavanja prodaje, tih briljantnih djela, u madridskim novinama Diario de Madrid s tekstom: "Kolekcije gravura, hirovitih slučaja, zamišljenih i graviranih od don Francisca Goye, prodaju se u ulici Desengaño, broj 1, u trgovini parfema i likera. Cijena svake kolekcije, koja sadrži 80 djela, je 320 realesa".
Kritičke osvrte Los caprichosa španjolska inkvizicija doživljava kao napad na krščanske vrednote što su autoru jasno dali do znanja tako da ih, zbog straha od posljedica, Goya dva dana nakon izdanja povlači iz prodaje.
Prva 36 djela osvrču se na situacije iz tadašnjeg svakodnevnog života poput ljubavi, prostitucije, zapostavljanja djece, ugovorenih brakova, itd. Gravure između rednih brojeva 37 i 42 rezervirane su isključivo za magarce. Dok veličanstveni Los caprichos završavaju, počevši od djela br. 43, sa motivima koji obiluju fratrima, vješticama, duhovima i princa tame.
Vanjske veze
Virtualna izložba na stranici Instituto de Cervantes
Julije Paul
Julije Paul (lat. Iulius Paulus, grč. Ιούλιος Παύλος), poznat i kao Pavle, je istaknuti rimski pravnik iz drugog stoleća nove ere. Bio je Papinijanov učenik. Drugi je po zastupljenosti i citiranju svojih dela u Digesta (17% od ukupnog materijala).
Poznat je po izvanrednoj definiciji obligacionog odnosa koja glasi: Obligationum substantia non in eo consistit ut aliquod corps nostrum aut srvitutem nostram faciat, sed ut alium nobis obstrignat ad dandum aliquid, vel faciendum vel praestandum ( Suština obligacija ne sastoji se u tome da nam neko pribavi stvar ili službenost, nego da drugoga obaveže prema nama da nam nešto prenese u svojinu, da nam nešto učini ili da na nas prenese državinu).
Glavno njegovo delo zove se Sententiae (izreke), i uz Ulpijanove Regulae i Gajeve Institucije predstavlja glavni izvor iz perioda klasičnog rimskog pravo.
Tiazol
Tiazol (1,3-tiazol) je heterociklično jedinjenje koje sadrži sumpor i azot. Termin „tiazol“ označava i veliku familiju derivata. Sam tiazol je bledo žuta tečnost sa mirisom sličnim piridinu i molekulskom formulom C3H3NS. Tiazolni prsten je komponenta vitamina tiamina (B1).
Molekulska i elektronska struktura
Tiazoli su azolna heterociklična jedinjenja zajedno sa imidazolima i oksazolima. Kod oksazola je sumpor zamenjen kiseonikom, dok je kod imidazola zamenjen azotom. Tiazol je isto tako funkcionalna grupa.
Tiazolni prsten je planaran i aromatičan. Kod tiazola su pi-elektroni delokalizovani u većoj meri nego kod oksazola, te su stoga tiazoli aromatičniji. To svojstvo se potvrđuje hemijskim pomeranjem protona prstena u protonskoj NMR spektroskopiji (između 7.27 i 8.77 ppm), što jasno ukazuje na jaku dijamagnetičku struju prstena. Proračuni pi-elektronske gustine ukazuju da je C5 primarno mesto za elektrofilnu supstituciju, a C2 za nukleofilnu supstituciju.
Rasprostranjenost tiazola i tiazolijum soli
Tiazoli se nalaze u mnoštvu specijalizovanih proizvoda, često spojeni sa derivatima benzena, takozvani benzotiazoli (npr. luciferin). Osim vitamina B1, tiazolni prsten je prisutan u epotilonu. Komercijalno značajni tiazoli su uglavnom boje i fungicidi.
Organska sinteza
Postoji više laboratorijskih metoda za organsku sintezu tiazola.
Reakcije
Reaktivnost tiazola se može prikazati na sledeći način:
Muslone, Brescia
Muslone je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 67 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 485 m.
Calvanese, Napoli
Calvanese je naselje u Italiji u provinciji Napoli, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 747 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 9 m.
Sánchez, Tumbiscatío
Sánchez je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tumbiscatío.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 33 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 471 m.
El Potrero Nuevo, Aguascalientes
El Potrero Nuevo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Aguascalientes, u opštini Aguascalientes.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 20 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1984 m.
Azerbejdžanska književnost
Prvi primeri azerske književnosti potiču iz oko 1200. godine, nakon mongolskog osvajanja i pisani su arapskim pismom. Nekoliko velikih autora pomogli su, da se razvije azerbejdžanska književnost između 1300. i 1600. godine, takođe i pesništvo.
Bihaćka republika
minijatura|Oslobođena i poluoslobođena teritorija u vreme prvog zasedanja AVNOJ-a (26-27 novembra 1942 godine) Mapa republike|mini Bihaćka republika je bila prostrana partizanska slobodna teritorija nastala nakon bihaćke operacije i oslobođenja Bihaća 4. novembra 1942. godine, spajanjem oslobođenih teritorija Bosanske krajine i susednih oblasti Hrvatske.
Bihać je od početka novembra 1942. do kraja januara 1943. bio centar slobodne jugoslovenske teritorije koja se prostirala se od prilaza Karlovcu i Zagrebu, do reke Bosne i Neretve, zahvatajući oko 50.000 km².
Razvitak narodnooslobodilačkog pokreta, dostigao je na ovoj teritoriji najviši stepen. Tu su u novembru 1942. formirane prve divizije i korpusi NOVJ čija je dejstva usperavao Vrhovni štab.
Teritorija Bihaćke republike bila je poprište velike zimske operacije Weiss, poznate kao četvrta neprijateljska ofanziva, koju su početkom 1943. godine vodile udružene okupatorsko-kvinsliške snage. mini|200px|levo|Veliki narodni zbor povodom oslobođenja Bihaća 1942. mini|200px|levo|Partizani u oslobođenom Bihaću. mini|200px|levo|Muzej AVNOJ-a u Bihaću
Stvaranje
Prodorom proleterskih brigada u Zapadnu Bosnu, na zapad Jugoslavije se prebacilo težište ustaničkih borbi. Od sredine 1942. godine vođene su teške borbe za Livno, borbe za Jajce, napad NOVJ na Bosanski Novi novembra 1942. i napad NOVJ na Sanski Most decembra 1942. godine.
Oslobođenjem Bihaća 4. novembra 1942. godine i spajanjem slobodnih teritorija Bosanske krajine i susednih oblasti Hrvatske, stvorena je prostrana Bihaćka republika. Bihać je od početka novembra do kraja januara 1943. bio sedište Vrhovnog štaba NOV i POJ i centar slobodne jugoslovenske teritorije.
Ofanzivnim dejstvom NOVJ, posebno u srednjoj Bosni, ova slobodna teritorija je proširivana do sredine januara 1943. godine. Prostirala se od prilaza Karlovcu i Zagrebu, do reke Bosne i Neretve i zahvatala je oko 50.000 km².
Unutarnje uređenje
Onivanjem Privremenog upravnog odseka pri Vrhovnom štabu, 22. oktobra, koji je trebao da usmerava rad NO odbora i vojno-teritorijalnih organa, a zatim Izvršnog odbora AVNOJ-a. 26/27. novembra 1942., na ovoj tertoriji je bio izgrađen jedinstven sistem vlasti. Na teritoriji 30 srezova sprovedeni su izbori za mesne, opštinske i sreske, a u nekim krajevima i okružne narodnooslobodilačke odbore — komandi mesta i komandi područja.
Na inicijativu Izvršnog odbora AVNOJ-a razvijena je politička, privredna i prosveta aktivnost. Podstaknut je razvoj proizvodnje, organizovanja razmena i saobraćaj, sprovedena kampanja prikupljanja dobrovoljnih priloga naroda za snabdevanje vojnih jedinica, akcija otvaranja osnovnih škola i drugih oblika prosvećivanja naroda, odnovano je Pozorište narodnog oslobođenja, unapređena zdravstvena služba i razni oblici socijalne zaštite (zbrinjavanje izbeglica, osnivanje domova za nezbrinutu decu i dr.). Pored ovih aktivnosti NOO i KPJ je radila na razvijanju antifašističke organizacije žena i omladine. Održani su osnovačka konferencija AFŽ Jugoslavije u Bosanskom Petrovcu od 6. do 8. decembra i osnivački kongres USAOJ-a u Bihaću, od 27. do 29. decembra 1942. godine.
Međunarodni odjek
Kao izraz izvojevanih pobeda u ratu protiv okupatora i domaćih kolaboracionista i stepena razvitka NOP-a, Bihaćka republika je uticala na jačanje međunarodnog položaja NOP-a. Nastala je u doba prelomnih bitaka na sovjetsko-nemačkom frontu i na frontu u Africi, ona je pobudila zanimanje sila Osovine i sila antihitlerovske koalicije.
Operacija protiv Bihaćke republike
minijatura|Ulazak nemačkih trupa u Bihać 29. januara 1943.
Računajući s mogućnošću skore invazije anglo-američkih trupa na evropsko Sredozemlje i pre svega na Balkan, Hitler je smatrao da bi NOV mogla da ugrozi odbranu Balkana. Zato je doneo odluku o zimskim operacijama Vajs (Weiss) za uništenje „Titove države“ kako je sam nazivao oslobođenu tritoriju s centrom u Bihaću. Sa istog stanovišta poraslo je i zanimanje za događaje u Jugoslaviji kod vlada antihitlerovske koalicije. To de pokazalo, u pojačanom nastojanju britanske vlade da odvrati četnike Draže Mihailovića od saradnje sa okupatorom i s druge strane, u njenoj odluci da stupi u kontakt sa Vrhovnim štabom NOV i POJ.
Oslanjajući se na izbvojevane pobede i stepen razvitka NOP-a, u vreme Bihaćke republike, CK KPJ, još odlučnije kreće u borbu za mađunarodno priznanje NOP-a, što je bilo izraženo i osnovanjem AVNOJ-a i posebno prvom notom koju su Izvršni odbor AVNOJ-a i Vrhovni štab NOV i POJ uputili vladama sila antifašističke koalicije iz Bihaća januara 1943. godine. U toj noti su otvoreno postavili pitanje izdajničke aktivnosti vlade Kraljevine Jugoslavije u izbeglištvu.
Champagner
Champagner ili Bright Eyes je austrijsko-britanska crno-bijela nijema filmska komedija snimljena 1929. u režiji Geze von Bolvaryja. Protagonistica, čiji lik tumači Betty Balfour je kuharica u hotelu koja je zaljubljena u konobara (čiji lik tumači Jack Trevor), koji je, pak, zaljubljen u plesačicu (čiji lik tumači Vivian Gibson).
Hilomorfizam
Hilomorfizam je filozofska teorija koju je razvio Aristotel, po kojoj su sva stvorena bića sastavljena od materije i forme.
U filozofiji
Bonaventura, poput Aristotela, smatra da su sva stvorena bića sastavljena od materije i forme. On pod materijom podrazumeva potencijal u najširem smislu, a ne ono što je suprotstavljeno duhu. Po njemu, "materija posmatrana po sebi nije ni duhovna ni telesna". Međutim, Bonaventura tvrdi da tvar nikada aktuelno ne postoji odvojeno od forme. Materija, uzeta po sebi jeste prosta mogućnost ili moć. Jedino u biću koje je čista delatnost, bez imalo potencijalnosti, uopšte nema materije.
Sohrschied
Zoršid je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 134 opštinska središta okruga Rajn-Hunsrik. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 94 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7140146.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Rajn-Hunsrik Zoršid se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Rajn-Hunsrik. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 370 metara. Površina opštine iznosi 4,5 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 94 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 21 stanovnika/km².
Località Produttiva Francenigo, Treviso
Località Produttiva Francenigo je naselje u Italiji u provinciji Тревизо, u regiji Венето.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 14 m.
Newtonov zakon gravitacije
mini|desno|Dva tijela se privlače uzajamno [[sila|silom koja je proporcionalna (u skladu) umnošku njihovih masa, a obrnuto proporcionalna kvadratu njihove međusobne udaljenosti.]]
Newtonov zakon gravitacije ili opći zakon gravitacije iskazuje da se svaka dva tijela privlače uzajamno silom koja je proporcionalna (u skladu) umnošku njihovih masa, a obrnuto proporcionalna kvadratu njihove međusobne udaljenosti:
gdje je:
Njutnov zakon gravitacije nije predvidio postojanje gravitacijskih valova, budući zasnovan na pretpostavci da se fizičke interakcije šire trenutno.
Isaac Newton
mini|desno|[[Isaac Newton (1642. – 1728.)]]
Iz Općeg zakona gravitacije dobiveni su matematički izrazi za Keplerove zakone, pa tako treći Keplerov zakon za dva planeta točnije glasi:
Račun smetnji, među ostalima, pokazuje da se eliptična putanja planeta Merkur mora polagano okretati oko Sunca, u istom smjeru u kojem Merkur obilazi Sunce. Taj račun smetnji daje zakretanje za otprilike 532 lučne sekunde u stoljeću, ali opažanja daju zakretanje koje je za 43 lučne sekunde veće. To maleno razilaženje između Newtonove teorije gravitacije i astronomskih opažanja objašnjava tek Einsteinova Opća teorija relativnosti.
Povijest
Od prapovijesti čovjeku je poznato djelovanje Zemljine gravitacije. Predmet koji čovjek drži na dlanu, gura ruku prema dolje. Ako se predmet ispusti iz ruke, on pada sve većom brzinom prema tlu. Starogrčki filozofi tu silu gravitacije nisu dovodili u vezu sa nebeskim tijelima. Aristotel (384. pr. Kr. - 322. pr. Kr.) je smatrao da zvijezde imaju svoje prirodno gibanje. Na Zemlji predmeti padajući traže svoje prirodno mjesto, a da bi se tijelo gibalo stalnom brzinom, treba neka stalna sila.
Tek je Galileo Galilei (1564. – 1642.) u svome djelu Razgovori i matematički dokazi o dvjema novim naukama u vezi s mehanikom (tal. Discorsi e dimostrazioni matematiche intorno due nuove scienze attenenti alla meccanica, 1638.) dao zakon tromosti ili inercije i pokazao da Zemljina gravitacija uzrokuje stalno (konstantno) ubrzanje tijela koja padaju, neovisno od njihove mase. S obzirom na objašnjenje gibanja planeta, vladala je geocentrična teorija koja se služila zamisli da nebeske sfere se okreću oko nekih osi (Pitagora (oko 582. - oko 496. pr. Kr.) i Aristotel) i epiciklima (Klaudije Ptolemej (iza 83. – 161. n.e.)), svodeći na taj način sva gibanja nebeskih tijela na gibanja po kružnici.
Geocentrička teorija se održala sve do Nikole Kopernika (1473. - 1543.), koji je izgradio heliocentrični sustav, za koje je Galilej postavio uvjerljive činjenice. Već je Aristarh sa Samosa (310. pr. Kr. - oko 230. pr. Kr.) postavio teoriju o heliocentričnom sustavu, no ona nije bila prihvaćena 18 stoljeća. Da je gibanje planeta oko Sunca uvjetovano privlačenjem Sunca, naslućivao je već Johannes Kepler (1571. - 1630.), no on je mislio da bi ta sila trebala biti obrnuto proporcionalna s udaljenošću. Da je gravitacijska sila obrnuto proporcionalna s kvadratom udaljenosti, izreklo je više znanstvenika prije Newtona, posebno je Robert Hooke (1635. - 1703.) u jednom pismu prestavio Newtonu i prije nego što je 1687. objavljen Newtonov zakon gravitacije. Tek je Newton to dokazao i utvrdio istovjetnost sa Zemljinom gravitacijom.
Einsteinova teorija gravitacije
mini|desno|Otklon zrake svjetlosti u gravitacijskom polju Sunca se mjeri pri [[pomrčina Sunca|pomrčini Sunca, kad je glavnina snažne Sunčeve svjetlosti zaklonjena. Prvi puta je to mjerenje izvršeno 29. svibnja 1919., čime je bila potvrđena Einsteineva teorija relativnosti.]]
Prema Einsteinevoj Posebnoj teoriji relativnosti nijedno se djelovanje, odnosno signal, ne može prenositi brže od brzine svjetlosti, pa je stoga Newtonova teorija gravitacije u neskladu sa posebnom teorijom relativnosti. Prema Newtonovoj teoriji, planet u svom obilasku oko Sunca opisuje elipsu koja miruje u koordinatnom sustavu Sunca usmjerenom prema dalekim svemirskim objektima. Prema Općoj teoriji relativnosti, ta se elipsa polako okreće u svojoj ravnini. Točnije rečeno, planet zapravo opisuje krivulju poput rozete. To se očituje tako da se Suncu najbliža točka staze ili perihel, pomalo pomiče. Taj je pomak to veći što je planet bliži Suncu, i to se točnije može odrediti što je veći eskcentricitet elipse (omjer udaljenosti žarišta elipse od središta prema velikoj poluosi). Od Sunčevih planeta Merkur je najbliži Suncu i ima najveći iznos eskcentriciteta elipse 0.2056, za Veneru je 0.0068 a za Zemlju 0.0167. Stoga je pomicanje Merkurova perihela najveće i može se najtočnije odrediti. Prema Općoj teoriji relativnosti treba da iznosi 575 lučne sekunde u stoljeću (to je maleni kut pod kojim se vidi kovani novčić na udaljenosti od otprilike 100 metara).
Prema klasičnoj Newtonovoj teoriji, kut pomicanja Merkurova perihela bi bio 0 (nula) kada bi Merkur bio jedini planet. No, zbog smetnji drugih planeta, najviše Venere, Zemlje i Jupitera, trebalo bi i prema Newtonovoj teoriji nastati pomicanje Merkurova perihela, otprilike za 532 lučne sekunde u stoljeću. No, opažanja daju više, pa vrijednost razilaženja opažanja i klasičnog računa, uzevši u obzir sve potrebne korekcije, iznosi 43.11 ± 0.45", što se izvrsno slaže sa spomenutim iznosom koji zahtijeva Einstinova teorija. Pri tom se smetnje drugih planeta računaju prema Newtonovoj teoriji, jer bi njihova relativistička korekcija bila reda veličine 0.0001 lučnih sekundi u stoljeću, što dakako izmiče mogućnosti opažanja. Za Veneru i Zemlju rezultati opažanja se dobro slažu s Einstinovom teorijom, dok je relativistički pomak perihela za ostale planete premalen, a da bi se dao pouzdano izmjeriti.
Otklon zrake svjetlosti u gravitacijskom polju Sunca
Prema Einsteinevoj teoriji gravitacije, Sunce djeluje na fotone svojom privlačnom silom gravitacije kao i na svaku drugu česticu. Prolazi li svjetlost s neke zvijezde kraj Sunca, ona će se otkloniti za neki maleni kut. Ako se promatra zvijezda koja je na nebu blizu Sunca, oko će je vidjeti u produljenju otklonjene zrake svjetlosti i zato će izgledati kao da je zvijezda nešto odmaknuta od Sunca. Ako zraka prolazi sasvim blizu Sunca, kut otklona može biti do 1.75 lučnih sekundi. Otklon se mjeri pri pomrčini Sunca, kad je glavnina snažne Sunčeve svjetlosti zaklonjena. Prvi puta je to mjerenje izvršeno 29. svibnja 1919., čime je bila potvrđena Einsteineva teorija relativnosti.
Zakon gravitacije i gibanje tijela
Konstanta G (univerzalna gravitacijska konstanta) je konstanta razmjernosti i prema mjerenjima iznosi otprilike 6.67428 ∙ 10−11 N m2 kg−2. Tijela obično predstavljamo malim kuglama, no zakon treba primjenjivati na točkasta tijela (tijela sažeta u materijalne točke). Ako tijela nisu točkasta, već proširena, tada je ukupna sila između njih jednaka zbroju svih sila između svake dvije materijalne točke. Stoga gravitacijsko polje oko stvarnog (realnog) tijela znade biti veoma složeno.
Slobodni pad
mini|desno|Uobičajeno je da se [[slobodni pad uzima kao primjer jednolikog ubrzanog gibanja (gibanja sa stalnim ubrzanjem). Pritom se pretpostavlja da nema otpora zraka ili trenja.]]
Gravitacijska sila uzrok je gibanjima i promjeni stanja gibanja. U polju gravitacije tijela se gibaju ubrzano. Zato se u ubrzanju tijela odražavaju svojstva gravitacijske sile. Ubrzanje ili akceleracija nekog malenog tijela mase m koje se nalazi u polju sfernog tijela mase M, prema 2. Newtonom zakonu gibanja ili temeljnom zakonu gibanja glasi:
Konstanta razmjernosti između sile i ubrzanja je masa ubrzavanog tijela. Na tijelo mase m djeluje Newtonova sila, jer se ono nalazi u gravitacijskom polju koje okružuje masu M. Izjednačavanjem gornjih izraza dobiva se:
To je ubrzanje (akceleracija) tijela mase m u gravitacijskom polju mase M, na daljini r od mase M. Ubrzanje ili akceleracija ima ujedno dimenziju jakosti gravitacijskog polja; jakost gravitacijskog polja omjer je gravitacijske sile i ubrzavane mase. Uobičajeno je da se slobodni pad (ili gibanje kosinom) uzima kao primjer jednolikog ubrzanog gibanja (gibanja sa stalnim ubrzanjem). Pritom se pretpostavlja da nema otpora zraka ili trenja. No gornji matematički izraz treba uzimati s oprezom. Ako i nema otpora, tijelo će se gibati stalnim ubrzanjem samo na veoma malom dijelu puta, na onom dijelu na kojemu se r vrlo malo mijenja. Prema tome, slobodni pad se može uzimati kao primjer jednoliko ubrzanog gibanja jedino kod malih visina pada. Ako je ubrzanje stalno, put s prevaljen u smjeru ubrzanja za vrijeme t jednak je:
Kruženje satelita
mini|desno|[[Kružno gibanje je sastavljeno od dviju komponenti, od gibanja stalnom brzinom po pravcu i od jednoliko ubrzanog gibanja sa smjerom prema središtu kruženja.]]
Isaac Newton je shvatio da je kružno gibanje sastavljeno od dviju komponenti, od gibanja stalnom brzinom po pravcu i od jednoliko ubrzanog gibanja sa smjerom prema središtu kruženja. Kad ne bi bilo privlačenja, tijelo bi jednolikom brzinom vk odmicalo po pravcu i za vrijeme t prešlo put vk∙t. No istodobno, zbog gravitacijskog privlačenja, tijelo pada prema centru i u tom padu, u vrijeme t, prevali put gt2/2. Ako tijelo ipak ostaje na kružnici, mora biti da ono u vrijeme t za toliko odmakne od kružnice za koliko ujedno i padne na kružnicu! Taj proces prisutan je na svakom mjestu kružnice, na svakom ma kako malom odsječku puta. Ako bi brzina gibanja v bila manja od brzine kruženja vk, to tijelo bi zbog slobodnog pada prišlo centru Zemlje više nego što bi se u jednolikom gibanju po pravcu od nje odmaknulo, pa bi tako prelazilo s kružnice većeg polumjera na kružnicu manjeg polumjera, te bi u spirali napokon palo na Zemlju.
Prisilimo li neko tijelo da se na vrtuljku giba brzinom v, tada ono u smjeru prema centru ima ubrzanje g (centripetalno ubrzanje). Između brzine gibanja v po kružnoj stazi polumjera r i centripetalne akceleracije g postoji veza:
Giba li se tijelo po kružnici i pojačamo li centripetalnu silu, porast će i ubrzanje i brzina. No ako je sila privlačenja gravitacijska, a u centru gibanja nalazi se masa M, tada je centripetalna akceleracija posve određena i jednaka izrazu:
Tim uvjetom se za dani polumjer staze od svih mogućih centripetalnih ubrzanja odabire samo jedno ubrzanje (akceleracija), a njoj odgovara samo jedna, posve određena brzina. Izjednačavanjem gornjih dvaju izraza, dobivamo:
Za Zemlju (M = 6 ∙1024 kg) brzina kruženja ili orbitalna brzina na samoj površini (r = 6 378 km) iznosila bi 7 910 m/s ili 7.91 km/s. Ta se brzina zove i prvom kozmičkom brzinom. Na svakoj drugoj razini iznad površine Zemlje brzina kruženja ima drugu vrijednost.
Oslobađanje satelita
mini|desno|[[Newtonova zamišljena topovska kugla: ukoliko bi top na nekoj uzvisini ispalio kuglu s brzinom manjom od brzine kruženja (vk = 7.9 km/s) ona bi imala putanju A ili B i pala bi na Zemlju; ukoliko bi kugla išla brzinom kruženja ona bi imala kružnu putanju C i gibala bi se stalnom brzinom; ukoliko bi kugla krenula brzinom većom od brzine kruženja ona bi putovala po elipsi D; ukoliko bi kugla krenula brzinom većom od brzine oslobađanja (vo = 11.2 km/s) ona bi putovala po hiperboli E i napustila bi Zemlju.]]