cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stefan Uroš V
Siniša i Nićifor
Ali, kako Srbi nisu marili Simeona kao Polugrka, tako ga nisu marili ni Grci kao Polusrbina. Čim su oni osetili, da je u Srbiji nestalo čvrste ruke Dušanove, u njih se odmah javila težnja da se oslobode srpskog gospodstva. Potomak starih epirskih gospodara, despot Nićifor javi se već u proleće 1356. god. u Tesaliji i pozva grčke sunarodnike da mu se pridruže u borbi protiv Srba. Za kratko vreme pristade uza nj sav Epir i Tesalija. I Nićifor i Simeonov tast želeli su, da Simeon uspe u Srbiji, pa da, posle toga, lako pregori gubitak jugozapadnih oblasti Carevine. Njegov neuspeh pomeo im je donekle račune. Ne želeći nikako, da se Simeon vrati u grčke oblasti, Nićifor pokuša da se sam, neposredno prijateljskim načinom, nagodi sa Srbima. Znajući za veliki uticaj carice Jelene u Srbiji, on se obratio njoj sa predlogom, da oteravši prvu ženu, uzme jednu Jeleninu sestru. Ali sve njegove planove presekoše Albanci. Čim je nestalo Dušana, pa se Grci osetiše nešto slobodniji, oni počeše da se odupiru albanskoj ekspanziji, a plemići naročito počeše silom povraćati svoja ranije im oduzeta i Albancima razdeljena imanja. Albanci, koji se behu ojačali pod srpskom vlašću i postali samopouzdaniji, rešiše se na krvava obračunavanja. U borbi kod Aheloja (1358. god.) pogibe despot Nićifor, a njegova vojska bi poražena i razjurena.
Izmirenje sa Sinišom
Posle neuspeha među Srbima, a uplašen Nićiforovom akcijom, Simeon je tokom leta 1357. pokušao da se izmiri sa Urošem. Kao jedan od posrednika imala je biti i Dubrovačka Republika, koja je dobro stala na srpskom dvoru. Na državnom saboru u Skoplju, držanom prvih dana aprila 1357., u prisustvu carice majke i patrijarha Save, darovao je car Uroš 10. aprila ostrvo Mljet svojoj vlasteli Basetu Bivoličiću i Tripi Bućiću "da im je u baštinu." 24. aprila, na Ribniku pod Prizrenom, dao je car Dubrovčanima četiri razne povelje; potvrdio im je stare povlastice i ustupio im je područje od Ljute do Kurila, za kojim su dugo žudili. Dubrovnik je, kao prijatelj Carevine, uzeo na sebe ulogu posrednika i u ovom sukobu između Uroša i Simeona. Sporazum je naročito olakšao Nićiforov poraz. Simeon je, pomognut posredno od Albanaca, mogao sad bez opasnosti da povrati svoje oblasti. Ali se ipak nije smirio. Početkom 1359. god. on počinje novu borbu i prodire do blizu Skadra. Jedan dubrovački trgovac, čak iz požarevačkog Kučeva, pisao je 3. februara 1359., kako ga je strah od Simeonova napadaja i s njim skopčane nesigurnosti zadržao da nije poslao neke tovare olova. Ni taj pokušaj Simeonov da prodre u Srbiju nije imao sreće. Ali cela njegova akcija donela je ipak izvesne promene u sklopu srpske države. On nije uspeo da dođe do srpskog prestola, ali je stvarno odvojio iz srpske državne zajednice glavni deo grčkih oblasti. U svojoj prestonici Trikali on je živeo potpuno u grčkom krugu, kao kakav grčki dinast, posvetivši se gotovo isključivo svojim podanicima grčke kulture. U njegovim poveljama grčko ime ide pre srpskog; a on se sam potpisuje samo grčki i kao grčki princ ističe svoje poreklo od Paleologa, a ne od Nemanje: Συμεων εν Χριδτωτω θεω τδτοζ βαδιλενζ χαι αυτοχρατωρ Ρωμαιων χαι Σερβων ο Παλαιολογοζ ili se još ponekad dodavalo Ουρεδιζ ο Παλαιολογοζ. Nekoliko njegovih povelja očuvano je naročito u tesalskim, veoma živopisnim i na vrlo strmim stenama podignutim Metorskim Manastirima, kojima je bio darežljiv ktitor. Sa susednim srpskim velikašima, koje nije uspeo da pokori, stupio je u porodične veze, da ih ne bi dobio kao stalne neprijatelje. Tako je posinku moćnog vojvode Hlapena, Tomi, sinu ćesara Preljuba, dao za ženu svoju kćer Mariju, ustupivši mu posle na upravu čitav Epir, u kom je Janina postala glavno mesto.
Sukob sa Kantakuzinima
Da slobodni Grci iz susedstva Srbije neće ostati mirni, čim osete da u Srbiji stvari ne idu kako treba i da je nestalo snažne ruke Dušanove, moglo se i očekivati. Čim je saznao za srpske međusobice, napao je Matija Kantakuzen, u zajednici s jednim turskim odredom od nekih 5.000 ljudi, srpsko područje, misleći da će na dosta lak način moći da ga povrati svojoj državi. Ali, mimo očekivanja, naiđe pod Serom na dobro spremljenu srpsku vojsku, koju je vodio ćesar Vojihna. Grci i Turci biše potučeni i nagnani u beg. Sam car Matija, da spase glavu, sakri se u nekom trščaru blizu Filipija, ali ga tu nađoše lovački psi. Uhvaćena, Srbi su ga predali njegovu protivniku caru Jovanu Paleologu, po naredbi carice Jelene, koja se nalazila u svom serskom gradu, gde je zadržala vlast, iako se odmah po Dušanovoj smrti zamonašila, i postala monahinja Jelisaveta.
Ugarski napad
Ugarski kralj Lajoš odluči, da se obračuna i sa Srbijom. Svakako je bio obavešten o Uroševim teškoćama u južnim oblastima i o boljim izgledima za obnovu borbe nego što su bili oni iz 1355. god. Kralj Lajoš je zamišljao napadaj protiv Srba u većem stilu: s kopna i sa mora. Kralj Lajoš je želeo da pomoću dalmatinske flote suzbije i Srbe sa Primorja, kao što je učinio i s Mlečanima; iznuđeno mletačko odricanje od svih poseda od Kvarnera do Drača imalo je da pokaže mađarske tendencije i prema Srbima. Kako Srbi nisu imali flote, a kako im Mlečani nisu smeli pomagati, činilo se na prvi pogled da će njihovo suzbijanje ići dosta lako. Nije se, međutim, uzimala s mađarske strane dovoljno u obzir činjenica, da se sva zaleđina primorskih gradova južno od Dubrovnika nalazila u srpskim rukama. Povod za napadaj s kopna, dala je Mađarima borba dvojice srpskih velikaša u severnoj Srbiji, čija nam imena nisu poznata. Kad je bio pritešnjen od svog protivnika, jedan od te dvojice, ne mogući dobiti pomoć od Uroša, obratio se Mađarima i tako izazvao njihovo posredovanje. U maju 1359. god. prešla je velika mađarska vojska u Srbiju. Poraženi u jednoj većoj borbi, Srbi su se povlačili u svoje planine noseći sve što se moglo i vodeći sa sobom i stoku. Mađari su prodrli u Srbiju "osam dana hoda" od dunavske i savske linije, ali verovatno ne dalje od rudničkih planina ili Zapadne Morave. U teško prohodne srpske planine nisu se hteli upuštati, čak ni onda, kad je u leto stigao sam kralj Lajoš s novim četama. Srpski otpor iz šumom obraslih predela, s mnogo brda i uvala, zaustavio ih je od brzih i smelih prodiranja u unutrašnjost. S toga je čitav taj pohod završen s relativno malim uspesima: sem što je ugroženi srpski velikaš priznao vrhovnu vlast Mađara, kralj Lajoš je kao jedinu nesumnjivu dobit imao osiguranje poseda Mačve i Beograda. Srpska granična linija ostala je nesumnjivo severno od Rudnika.
Vojislav Vojinović
U području od Konavlja pa sve do Podrinja, s Trebinjem, Gackom i Polimljem, vladao je srodnik i prijatelj cara Uroša, knez Vojislav Vojinović. Ovaj je pažljivo pratio uspehe Mađara u Dalmaciji znajući dobro, da će posle Mlečića doći na red Srbi. Zbog toga, što je Dubrovnik priznao vrhovnu vlast mađarsku Srbi su počeli da zaziru i od svog starog primorskog prijatelja i ubrzo njihovi odnošaji ne samo da hladne nego postaju čak i neprijateljski.
Valenzuela, Comondú
Valenzuela je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California Sur, u opštini Comondú.
Stefan Uroš V
Početak sukoba sa Dubrovnikom
Čim su u jesen 1358. počela mađarska neprijateljstva protiv Srbije, knez Vojislav traži od Dubrovnika izvesna obaveštenja o njegovu držanju, naročito s obzirom na Ston, koji su oni utvrđivali. Dubrovčani su na to zabranili trgovinu s Vojislavom, hoteći mu na taj način sprečiti snabdevanje iz Primorja, i dali su tako odgovor, koji je bio vrlo blizu objavi neprijateljstava. To, doista, naskoro i započeše; da se ubrzo, izgleda posredstvom župana Sanka Miltenovića, za izvesno vreme smire. Ali kad su Mađari 1359. godine udarili ponovo na Srbiju i negde kod Rudnika potukli srpsku vojsku, u kojoj je verovatno sudelovao knez Vojislav, Dubrovčani upustiše svoje ljude u Konavlje i Trebinje, i primiše u svoj grad neka lica, koja su pljačkala. Na tu nelojalnost knez Vojislav nije ipak odgovorio odmah neprijateljstvom, nego je najpre tražio naknadu i predaju krivaca. Kad Dubrovčani, uzdajući se u mađarsku pobedu, počeše odgovarati prevrtljivo, krenu Vojislav na njih svoje ljude i opleni Reku, Rožat i Šumet; zapleni jedan dubrovački karavan i sam lično krenu u blizinu Dubrovnika. Pretio je otvoreno, da hoće da povrati ponovo Ston humskoj državi i da i inače napakosti Dubrovniku kao kletveniku Mađarske.
Valenzuela, Comondú
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 336 m.
Stefan Uroš V
Primirje
Preplašena tom Vojislavljevom odlučnošću Dubrovačka Republika pokuša, da kneza nekako smiri, ali se u isti mah obraćala na sve strane za pomoć i zaštitu. Mađarskom kralju pisali su, da je napadaj došao po naredbi srpskog cara i da je u vezi sa poslednjim ratovanjem; oni bi, prema tom, bili žrtva svoje vernosti prema mađarskoj kruni. Ali su se Dubrovčani mogli brzo uveriti, da će se teško radi tog pograničnog spora krenuti u njihovu pomoć kralj ili neko drugi ili da bi trebalo vrlo dugih pregovora pa da to učine. Njihova trgovina, međutim, kojoj je put išao ponajviše baš preko Vojnovićeva područja, stradala je osetno i radi toga, što karavani nisu smeli da idu ili što su, kad bi išli, bili predusretani i pljačkani. Dajući volju za nevolju oni nađoše, da je ipak najbolji način, da se nagode sa knezom i kad je taj pristao da se miri, tražeći 4.000 perpera oštete, oni sklopiše s njim mir oko 25. avgusta iste godine.
Novi rat protiv Dubrovnika
Ali ni ovaj sklopljeni mir nije bio duga veka. Dubrovčani su još tada osećali, da je, i pored stvorenog sporazuma, ostala među njima jaka tražina nepoverenja. I to ih osećanje nije prevarilo. Udovica cara Dušana obratila se početkom 1360. god. u Dubrovnik sa zahtevom, da joj se vrate ili isplate neke dragocenosti, koje je republičin čovek, Maroje Gučetić, carev protevestijar pre Dušanove smrti, navodno odneo sa careva dvora. Republika se branila tim, da to traženje nije opravdano; dokazujući, na osnovu careva oprosnog pisma, da je Maroje prav. Odbijena tako sa svojim traženjem carica mati se obratila knezu Vojislavu, da on ili uredi stvar ili kazni Dubrovčane. Ovaj se odmah odazvao pozivu i uputio je u Dubrovnik vrlo oštru poruku. Zabrinuta, Republika je odmah, oko 10. februara, uputila mađarskom kralju jedno pismo, u kom se potužila na Vojislava, koji "kao vuk nasrće hoteći da proždere janjce", moleći svog zaštitnika, da im otkloni opasnost. U isto vreme, oni su upotrebili svu svoju slatkorečivost, da se objasne sa srpskim dvorom i knezom Vojislavom. Naročito su iskoristili svadbu mladog cara Uroša, u leto 1360. da čestitajući veselje uvere dvor o svojoj iskrenoj dobroj volji i da izrade u Senici 29. septembra, široke povlastice za svoju trgovinu po čitavu području srpske carevine, – pa prema tome i u oblasti kneza Vojislava, koja je u carevoj povelji naročito pomenuta, mimo dotadašnji običaj.
Prodor do Dubrovnika
Čim je prošla careva svadba knez Vojislav je našao novi povod za raspru s Dubrovčanima. Krajem novembra 1360. on je tražio od njih ništa drugo nego otstupanje jednog dela njihove zemlje, verovatno ili Stona ili Žrnovničke Župe koju oni držahu "pod zakup" još od davnih vremena. Dubrovčani su se branili tim, da je zemlja u stvari njihova; da imaju za to i potvrde srpskih vladara i da oni u njoj rade već nekoliko dobrih desetina godina.
Ne dobivši od Republike povoljan odgovor, knez naredi svom namesniku u Trebinju i Konavlju, Milmanu, da počne neprijateljstva. Milman postupi po naredbi; udari u prvoj polovini januara 1361. na Žrnovničku Župu i mnogo je ošteti. Videvši svu ozbiljnost položaja Dubrovčani se na sve strane stadoše spremati na otpor. Car Uroš je ponovio u Dubrovniku majčin zahtev od prošle godine i, kad ga oni ponovo ne hteše ispuniti, on odobri Vojislavljev borbeni stav. Kneževa vojska, žareći i paleći, stigla je sve do blizu gradskih vrata samog Dubrovnika. Razjareni, Dubrovčani uceniše glavu Vojislavljevu sa 10.000 perpera, a obećali su ubici još i dubrovačko građanstvo i kamenu kuću u gradu. Ko ubije koga kneževa sina dobiće 1.000 perpera, a ko mu donese glavu u Dubrovnik još hiljadu više. Retko je kad Republika sa toliko besa i strasti ustala protiv koga od svojih protivnika i želela, da mu do kraja iskopa kuću i trag. Na stranu Dubrovčana stupiše, protiv svog vladara i protiv Vojinovića, zetska vlastela Balšići, verovatno iz želje da se dokopaju Kotora.
Cepanje carstva
mini|300p|Srpsko carstvo 1360. godine, u vreme cara Uroša, sa teritorijama oblasnih gospodara
Uzroci cepanja Carstva
Srpska vlastela osećala je sve više, da sposobnosti mladog cara ne odgovaraju nimalo ni teškom položaju, koji je zauzimao, ni opasnim vremenima, u kojima je živeo. Najstariji srpski letopisi, nastali naskoro iza maričke bitke, optužuju Uroša, da je oko sebe kupio mlade vrsnike, odbijajući savete starih. Drugim rečima, otuđivao je od sebe tvorce Dušanove Srbije i ljude sa državničkim iskustvom. Vlastela sama, osećajući slabost centralne vlasti, počela je sve više da grabi vlast za sebe. U pojedinim oblastima, kao Balšići u Zeti već 1361. god., oni se ponašaju gotovo kao samostalna gospoda i u toj težnji izazivaju postepeno, ipak dosta naglo komadanje Dušanove Carevine.
Pojedina vlastela je pokušavala da se otrgne od središne vlasti, koja je bila slaba da svoj avtoritet održi. Često se to dešavalo stoga, što je pojedina vlastela htela da bude samostalna i što je mislila da cepanje od državne zajednice zahtevaju njeni lični interesi. Ali je isto tako često vlastelin ili oblasni gospodar bio samo izraz težnje i želja cele oblasti ili je samo i vršio ono, što je javno mnjenje ili što su oblasni interesi zahtevali. Jer pojedine pokrajine još nisu bile jako vezane za centar, koji je stvorio Dušanovu carevinu; pojedine oblasti u toj velikoj državi nisu se mogle za tako kratko vreme stopiti u jednu celinu, koja bi imala iste interese, iste težnje i iste ideale. Život u drugim političkim zajednicama, u drugim sferama, u drugim kulturnim i pod drugim političkim i verskim uticajima, često i sa drugim nacionalnim podlogama, ostavio je u pojedinim oblastima tragove, koji se nisu mogli tako lako istrti, osobito za onako kratko vreme. Stoga su pojedine oblasti i same, nezavisno od svojih gospodara, želele da dođu do onoga, na čemu su radili njihovi ambiciozni feudni gospodari, koji su bili uvek spremni, da vladalačku vlast oslabe, a svoj uticaj da jačaju.
Nikola Altomanović
Od uzurpacija ne osta pošteđena ni severna Srbija. U njoj se po svojoj bezobzirnosti i samovolji najviše isticao mladi, tek dvadesetogodišnji župan Nikola Altomanović (rođen 1348. god.), sinovac kneza Vojislava Vojinovića, po svoj prilici najpre gospodar kraja oko Rudnika. Od leta 1367. on je napadao svoju strinu Gojislavu, udovicu Vojislavljevu, i do kraja oktobra 1368. uspeo je da je potisne iz cele njene oblasti i da postane moćan gospodar od Rudnika do Trebinja i mora. U isto vreme župan Nikola je hteo da iskoristi i meteže u Bosni i pomagao je odmetanje izvesnih ljudi bana Tvrtka, kao na primer humskog gospodara Sanka Miltenovića, a verovatno se hteo i osvetiti Tvrtku, jer je ovaj bio u vezama i pomagao Gojislavu. Dubrovačka Republika nije bila nimalo zadovoljna novim susedom i uticala je sa svoje strane na njegove nove prijatelje, kao na župana Sanka, da se okane veza sa njim. U tom nije odmah uspela, jer se protiv Tvrtka borio i njegov mlađi brat Vuk, koga je župan Nikola isto tako potsticao i pomagao. Sukobi u istočnoj Bosni i humskom trebinjskom kraju izvrgli su se u pravi rat. Protiv župana Nikole ratovali su i Dubrovnik i ban Tvrtko, ali bez mnogo uspeha. Ban je, istina, skršio svoje protivnike u Bosni, naterao je na pokornost i Sanka, ali samog župana Nikolu nije mogao da savlada. U leto 1370. god. došlo je do mira između bana Tvrtka i župana Nikole, ali taj mir nije obuhvatio i Dubrovačku Republiku, iako se Tvrtko trudio da joj pomogne i u tom pravcu.
Bujan i plahovit, župan Nikola se sve više isticao kao pravi vladar. Od Dubrovačke Republike tražio je, da se njemu isplaćuje čak svetodimitarski dohodak, koji se plaćao samo vladarima u Srbiji. Znači, da nije vodio računa ni o caru Urošu ni o kralju Vukašinu. Odbijanje Dubrovčana da to učine dalo mu je povoda, posle sklopljenog mira sa Tvrtkom, da pojača neprijateljstva protiv njih i da im u jesen 1370. god. nanese osetne štete. Kad su se Dubrovčani, u nevolji, obratili za pomoć kralju Lajošu, ovaj je naredio da se utiče na župana, ali je mačvanski ban Nikola Gorjanski, prijatelj Altomanovićev, to posredovanje izveo samo rečima.
Lazar Hrebeljanović
Istočni sused Altomanovićev u severnoj Srbiji bio je knez Lazar Hrebeljanović. Otac Lazarev, Pribac, bio je jedno vreme logofet cara Dušana, a i sam Lazar proveo je više godina u dvorskoj službi obojice srpskih careva. Oko god. 1353. oženio se Milicom, kćerkom kneza Vratka, potomka Vukana Nemanjića, pa je tako stupio i posredno u veze sa vladalačkom kućom. Njegov srodnik beše čelnik Musa, gospodar od 1363. god. Brvenika i njegove župe. On je imao za ženu sestru kneza Lazara, od koje je dobio sina, u narodnoj poeziji poznatog Stevana Musića. Ni knez Lazar nije mogao ostati u prijateljstvu s Altomanovićem. Zašto su došli u sukob nije pobliže poznato, ali glavna se borba između njih vodila oko važnog Rudnika. Taj grad oteo je knez Lazar od župana Nikole krajem 1370. god., za vreme ovih njegovih zapleta na jugu.
Turska opasnost
Srpske velikaše na jugu šezdesetih godina XIV veka nije sasvim približila ni turska opasnost, koja je iz dana u dan postojala veća. God. 1361. pala je Dimotika, a 1363. god. Adrijanopolj, u koji Turci prenose svoju prestonicu. Već 1366. god. drže Turci celu rodopsku oblast. Emir Murat (1362-1389.), koji je nasledio svog od kuge umrlog oca Orkana, beše jedan od najsilnijih turskih vladara, odlučan u nameri da tursku vlast učvrsti u Evropi. "Činilo se da je prezirao lake pobede", piše za nj H. Ganem, "i da je voleo sresti opasnost s ozbiljnošću junaka, slažući triumfe na triumfe i učvrstivši ih na kraju svojom krvlju". Videći tu opasnost od Turaka vizantiski car Jovan pokuša da stupi u veze sa Srbima. On uputi, u leto 1364., u Ser, carici monahinji, patrijarha Kalista, da nađe bazu za sporazum i zajedničku delatnost prema Turcima. Carica je bila sklona za sporazum. Ali, usred pregovora patrijarh se razboli i umre u Seru, gde bi i sahranjen. Car Jovan je pokušao zainteresovati za sudbinu Balkana i zapadne sile. U zimu 1365. on je lično krenuo u Mađarsku, ne bi li zadobio njenog borbenog kralja, Lajoša Velikog, za rat protiv Turaka. Nešto odziva on je našao i na mađarskom dvoru i na zapadu, gde je grof Amadej Savojski, sinovac carice Ane, organizovao neku vrstu krstaške, ali nevelike, ekspedicije. Ali ta se ekspedicija, u sporazumu s kratkovidom politikom Carigrada, obrnula koliko protiv Turaka toliko i protiv Bugara, što je samo unelo novu zlu krv i nepoverenje među već i inače prilično zavađene balkanske narode i države.
Mrnjavčevići na početku Uroševog carevanja
1000p|mini|desno|Uroš sa svojim savladarem Vukašinom Mrnjavčevićem Uz cara Uroša naročito se podiže Vukašin Mrnjavčević sa bratom Uglješom. Poreklo njihove porodice, koje se veže za više mesta i oblasti, nije sigurno poznato, ali bi se moglo misliti da je odnekud iz zapadnih strana, iz humske ili zetske zemlje. U Trebinju se oko 1280. god. pominje neki Mrnjan, kaznac kraljice Jelene. U istom mestu nalazio se kao Dušanov namesnik 1346. god. neki vlastelin Uglješa, možda mlađi sin Mrnjanov. Dušan je, kako znamo, u južnim oblastima voleo da ima kao više činovnika pouzdanu srpsku vlastelu, stoga je, možda, vrednije članove Mrnjanove porodice iz trebinjskog kraja premestio na jug. Vukašin se prvi put spominje 1350. god. kao župan prilepskog kraja, gde je učvrstio svoju porodičnu vlast. Narodno predanje kazuje za nj, da je bio žura i s toga po spoljašnjosti neugledan. Na fresci u manastiru Psači car Uroš je čitavom glavom veći od njega, i razvijeniji. Vukašinov lik nije tu nimalo simpatičan; izraz njegovih malih očiju ima nečeg lukavog i prodirnog. Najstariji Vukašinov sin Marko, najpopularniji junak narodne epske poezije svih Južnih Slovena, javlja se prvi put 1361. god. kao poslanik cara Uroša u Dubrovniku za vreme rata sa knezom Vojislavom. Znači, dakle, da je porodica uživala poverenje oba cara, i Dušana i Uroša. Narodno predanje govori, da je Marko bio pisar na Dušanovu dvoru, a za Vukašina tvrdi i ono, kao i najpouzdaniji istoriski izvori, da je bio čak venčani kum Urošev.
Uzdizanje Mrnjavčevića
O Vukašinu nema nekog naročitog pomena sve do 1365. god. Teško bi bilo reći da on, koji je nesumnjivo bio čovek jače volje i vrednosti, nije za to vreme ničim skretao pažnju na sebe, ali mi samo ne znamo u kom je pravcu to bilo. Ne znamo, isto tako, ni kad on uzima u Carevini glavnu ulogu, ni zašto, ni kako. Po svoj prilici on se izdiže naročito ne toliko posle smrti caru odanog Vojislava Vojinovića (+1363.), čija se oblast nalazila daleko na zapadu, nego više posle smrti despota Dejana, carskog zeta, i despota Olivera, čiji je ugled u Maćedoniji bio veoma veliki. Za njihova života, čini nam se, Vukašinovo se dizanje ne bi moglo izvesti bez težih potresa. Velika je šteta, što ništa ne znamo ni o tom kako je završio svoj život despot Oliver i zašto njegovu oblast ne nasleđuju njegovi sinovi, nego sinovi despota Dejana, Jovan Dragaš i Konstantin. Da je tu bilo nekog meteža i poremećaja može se uzeti kao sigurno, ali se ne može reći u kolikoj su se meri oni razvili i kakve su im sve bile posledice.
Biće da su sve te prilike u neposrednom susedstvu Srbije dale podstreka vlastoljubivom Vukašinu, da uzme vlast u svoje ruke. Lične ambicije mogao je pravdati državnom potrebom. Ma koliko osion, izgleda ipak da nije bio bez izvesnih obzira. Upada u oči, da on nije uzeo carsku titulu, nego titulu kralja; onu, koju je Uroš nosio za života Dušanova. U Dubrovnik, novembra 1366. god., dolaze zajedno po svetodimitarski dohodak poslanici i Uroševi i Vukašinovi. U Psači su na fresci izrađeni zajedno, kao vladari, i Uroš i Vukašin. Moglo bi se, dakle, misliti, da je mogla biti neka dvojna vlada, kao donekle malo ranije u Vizantiji, kad su zajedno vladali car Jovan i Kantakuzen. Ali protiv takvog shvatanja govore izvesni naši izvori, pisani sedamdesetih godina XIV veka. Stariji letopisi beleže izrično, da je Vukašin "srinuo" cara s prestola i sam uzeo vlast, da je Uroš "mnoga ozlobljenja i muke i nevolje pretrpeo". U biografiji patrijarha Save kazuje anonimni pisac, kako je Uroš "bedu primio veliku od svoje vlastele", a kako se Vukašin "drznuo na kraljevstvo". Urošu je, doista, ostala gotovo sama titula; stvarne vlasti nije imao nikakve.
Vukašin postaje kralj
desno|mini|200p|Kralj Vukašin, freska u [[Manastir Svetog Nikole u selu Psači|manastiru Psača u Makedoniji.]] Vukašin se proglasio za kralja u Prilepu krajem 1365. god. Njegov primer delovao je zarazno i izazvao prohteve i svih drugih; od 1365. Srbija, i pored očigledne opasnosti od Turaka počinje da se rasipa. Vukašin je skupio pod svojom vlašću u glavnom Staru Srbiju i severnu i zapadnu Makedoniju, s gradovima Prizrenom, Skopljem, Prilepom i Ohridom. On sam kazuje, da je "gospodin zemlji srpskoj i Grkom i zapadnim stranam". U svojim poveljama on nigde, ni jednom rečju, ne pominje svoj odnos prema caru, a u celom svom radu on se ponaša kao potpuno samostalan vladalac. Njegov brat Uglješa proglašava se despotom u oblasti grčke Makedonije, koja je počinjala ispod Prilepa i obuhvatala dramsku i sersku oblast. Ne zna se kad je uzeo za ženu blagorodnu gospođu Jefimiju, ženu izvanredno lepog umetničkog osećanja, koja je imala primetan književni dar (n. pr. zapis na ikonici za umrlog sina, vezena pohvala knezu Lazaru) a bila vrlo dobra vezilja (naročito joj je lep rad plaštanica, danas u manastiru Putni, rađena zajedno s nekom, bliže nepoznatom, bazilisom Eupraksijom). Ona je bila kći ćesara Vojihne, Dušanova namesnika u dramskoj oblasti. Uglješa je, verovatno, dobio taj kraj iza tastove smrti, a svoje posede raširio je delimično i na račun careve majke, od koje je uzeo i Ser, i to, po svoj prilici, pre izvesnim pritiskom, ako ne već silom, nego dobrovoljnim ustupanjem.
Svoj položaj Vukašin se trudio da učvrsti porodičnim vezama. Za jednog od svojih sinova, Marka ili Andriju, hteo je dobiti jednu devojku iz porodice hrvatskih Šubića, orođenih s carem Dušanom, koja je u to vreme živela na srodničkom dvoru bana Tvrtka. Taj brak sprečio je papa, koji nije dozvoljavao da jedna katolička princeza pođe za "šizmatika". Ne znamo kad se Marko venčao sa Jelenom, kćerkom na jugu moćnog vojvode Hlapena. Svoju kćer Oliveru udao je Vukašin za Đuru Balšića. Po nekoj bliže nepoznatoj vezi bio je kraljev srodnik i ugledni ohridski vlastelin, Ostoja Rajaković (+1379.). Zahvaljujući svojoj energiji, a donekle i tim vezama, kralj Vukašin je postao apsolutno priznati gospodar cele Makedonije.
Savez protiv Nikole Altomanovića
Protiv župana Nikole spremao se u proleće 1371. god. opasan savez. Svi njegovi susedi imali su dosad s njim sukoba izuzimajući jedino Brankoviće s Kosova, od kojih je bila njegova majka. Nije dovoljno jasno, ko je sve uticao da se na njega digao sam kralj Vukašin, pored Dubrovčana i Balšića. Verovatno je Vukašin u mladom županu, koji traži za sebe vladarske dohotke, gledao suparnika, koji mu je, već zbog svoje velike oblasti i snage, mogao postati opasan. Možda je župan preduzimao štogod i protiv Balšića, sa kojima se njegova oblast graničila u dugoj liniji. Oko 20. juna stigao je kralj Vukašin sa sinom Markom i vojskom pod Skadar, odakle se spremao, s Balšićima zajedno, da krene prema Onogoštu, u susret Altomanoviću. Dubrovačka Republika bila je spremna, da na svojim lađama prebaci jedan deo vojske u Altomanovićevo područje, u Konavlje, da ga napadne – sa te strane. Ali upravo u vreme kad je trebalo da otpočne ta ofanziva, koja je mogla da bude kobna po Altomanovića, stigoše kralju Vukašinu glasovi o velikoj turskoj opasnosti s juga, i on morade na brzu ruku vraćati vojsku i krenuti i sam natrag, u istočnu Makedoniju.
Uglješa Mrnjavčević
Kralj Vukašin je, koliko se po njegovim postupcima dade suditi, bio vojnička priroda i čovek bez mnogo obzira, dok je njegov brat Uglješa imao intelektualnog interesa i pokazivao izvesnih diplomatskih sposobnosti. Poznat je naročito kao pomagač manastira. U Svetoj Gori, kuda je i lično odlazio, on je obnovio manastir Simopetru i obilato pomagao Hilandar, u kome su bili sahranjeni njegov tast ćesar Vojihna i njegov mali sin Uglješa. Poznat je i kao pomagač Arhanđelova Manastira kod Gabrova. Nastavljajući veze koje beše počeo 1364. god. vaseljenski sabor u Seru, on živo radi da izmiri obe crkve, srpsku i grčku, i da ostvari politički savez sa Vizantijom. U tom poslu pomaže ga ohridski arhiepiskop Grigorije, kao i druga sveštena lica, koja su teško osećala carigradsko prokletstvo. Uglješa se nije ustručavao da Dušanovo proglašenje carstva i patrijaršije prizna kao nekanonično nalazeći da nema naročite potrebe braniti ustanovu carstva koje se i onako srozava. U ostalom, i neki savremeni srpski duhovni krugovi mislili su kao i on. Nastavljač žitija arhiepiskopa Danila piše, kako je car Dušan pomenuto proglašenje izveo "kako ne podoba", a "ne po zakonu ni sa blagoslovom carigradskog patrijarha, kako treba". Uglješina pomirljivost bila je izraz nesumnjive političke potrebe. On je jasno video sve veće jačanje Turaka i sve neposredniju opasnost od njih. Od srpskih dinasta on im je prvi bio na udarcu. Ali njegova pomirljivost tumačena je u Carigradu ne toliko kao politička mudrost koliko kao naročita slabost i s toga su pregovori o izmirenju išli vrlo sporo; Grci su, na ime, mislili da mogu postavljati uslove i teže vrste. Tek u maju 1371. došlo je do konačnog objašnjenja. Vaspostavljeno je jedinstvo između obe crkve, na štetu, naravno, pećske patrijaršije; ali taj sporazum nije obavezivao sve Srbe nego samo podanike Uglješine, a sem toga bio je i suviše pripreman. Posle četiri meseca nestalo je i Uglješe i njegova dela; ostalo je samo uverenje, da stvari treba dovesti u red.
Bitka
Još se ne može sa pouzdanošću utvrditi kako je došlo do srpskog pohoda protiv Turaka u jesen 1371. god. Da se taj pohod nije spremao iz ranije najbolji je dokaz u tom, što je kralj Vukašin sa sinom Markom, juna meseca, došao s vojskom pod Skadar, da odatle, s drugim saveznicima, deluje protiv Nikole Altomanovića. Ma kako kratak taj bi pohod, s povratkom u Makedoniju, imao trajati najmanje do kraja leta. Ali, s druge strane, jedan naš pisar iz tog vremena, monah Isaija, piše izrično, da su Vukašin i Uglješa krenuli "na izgnanje Turaka". Da je ofanziva preduzeta od Srba vidi se jasno i po tom, što je bojište bilo van srpske granice. Najverovatnija će biti pretpostavka, da je despot Uglješa bio obavešten o nekim dotle nenadanim turskim pripremama ili o nekoj veoma povoljnoj prilici za napadaj, pa da se rešio da Srbi njih preduhitre ili da iskoriste priliku. Tako se može objasniti nagli Vukašinov povratak i srpska ofanziva. Izgleda da je Uglješa hteo da napane Turke u samom Jedrenu, za vreme otsutsva cara Murata u Maloj Aziji. Srbi su doista prodrli do blizu Jedrena, u šumoviti kraj Črnomena (sada Čirmena), na Marici. Ali tu ih 26. septembra 1371. snađe strahovit poraz. On je došao kao posledica jednog noćnog prepada, u kome su Srbi potpuno izgubili glavu. Srpski kaluđerski letopisci prikazuju to kao božiju kaznu za postupak Mrnjavčevića prema caru Urošu; naročito ističu da se čak nisu mogla naći ni mrtva tela Vukašinova i Uglješina. Srpska pogibija bila je, doista strahovita, najbezglavija u celoj našoj prošlosti. Zapamćena je dobro i u narodnom predanju toga kraja i u narodnoj epskoj poeziji. Mesto borbe i danas se zove Srbsindigi, t. j. srpska pogibija; a u narodnoj frazeologiji uzrečica "odnela ga mutna Marica" potseća na tu kobnu borbu, kad je ta reka
Narodno predanje kazuje, da su Vukašin i Uglješa, kao teško ranjeni, bili poubijani posle borbe od lakomih sluga ili namernika.
Značaj
Bitka na Marici je jedan od najsudbonosnijih događaja ne samo u istoriji srpskog naroda, nego i celog Balkana uopšte. Ako i slučajan srpski je poraz bio potpun; što ga Turci nisu odmah iskoristili u većoj meri to je za to, što im se dobar deo vojske nije nalazio u Evropi i što i sami nisu bili potpuno svesni kolikog je obima bila ova njihova pobeda. U Maćedoniji nije bilo nikog ko bi mogao zadržati s uspehom njihov veći nalet; svi su bili pod utiskom strašne pogibije, koja je snašla glavnog gospodara zemlje i najačeg među svima. U maričkoj bici turska sila je slomila najopasnijeg vojničkog protivnika na Balkanu; u Trakiji i Maćedoniji ona je posle toga neosporno glavni činilac. Put za dalja osvajanja bio je otvoren sve do Morave na severu i Neretve na zapadu. Srbija je ovim udarcem odjednom survana u red država drugog i trećeg reda, kojoj je posle toga ne samo nedostajala snaga nedavnog Dušanovog vremena, nego i vera u nju. Odmah iza ovoga delovi dojučerašnje carevine moraju da traže naslona kod tuđih država i primaju na sebe vazalske obaveze. Druge, one u Makedoniji, postaju turski podložnici. Od te godine počinju Turci da šire svoju vlast nad Južnim Slovenima.
Brzo razvijena Dušanova država brzo je i propala. Petnaest godina trebalo je njemu da od mladog zetskog kralja postane moćni car, 1331-1346., a tačno petnaest godina trebalo je od njegove smrti pa do maričke katastrofe, 1355-1371. Razbijena u nekoliko malih oblasti, nejakih po vlastitoj snazi ne samo za dela većeg obima nego i za uspešan otpor protiv silnog turskog zavojevača, Srbija se držala u teškom naporu još jedno stoleće, a izvesne njene zemlje i nešto malo duže: ali, ne više kao država smelih planova za budućnost, nego kao bolesnik koji se grčevito hvatao da očuva život.
Posledice
Srpski poraz iskoristiše prvi Grci i još u novembru iste godine njihova je vojska ušla u Ser. Akcijom je upravljao solunski namesnik Manojlo Paleolog, docniji car. Gde se sklonila Uglješina udovica u prvi mah nije poznato. Pouzdano je, da se tad pokaluđerila (otad nosi ime Jefimija) i da je kraj života provela sa kneginjom Milicom. Sahranjena je u manastiru Ljubostinji.
Smrt i kraj Nemanjića
Naskoro iza bitke na Marici, 4. decembra 1371. umro je i car Uroš. Docnija pričanja, nastala možebiti u vezi sa u nas poznatim i popularnim pričanjima iz romana o Tristanu, kazivala su, da je kralj Vukašin lišio cara ne samo prestola nego i života. A ubio ga je, govorila su najrasprostranjenija pričanja i narodne pesme, u lovu, na vodi, kad se car sagao da se osveži. Naša crkva je, na osnovu tog predanja, oglasila Uroša za mučenika i uzela ga u seriju svojih svetitelja. Njegovo telo, obreteno tek 1584. god. u zapustelom manastiru kod Šarenika, nalazi se danas u manastiru Jasku, u Sremu. S njim je izumrla muška linija srpskih Nemanjića. Simeonova loza držala se još neko vreme u Tesaliji. Simeonov sin, "car" Jovan Uroš, smatrao se više Paleologom nego Nemanjićem i bio je čista kaluđerska priroda. Odrekao se vlasti već 1381. god. i primio monaški čin; potpuno povučen, predan knjizi i molitvi, umro je kao monah Joasaf 1423. god. Najstariji srpski Koporinski Letopis govori sa simpatijom o ovoj grani srpske dinastije, nalazeći kako je ona "radi naših grehova" lišena svog otačestva. S Joasifovom smrću nestalo je i nje.
Godina 1371. pretstavlja jednu od najsudbonosnijih u istoriji Srbije i Balkana. Smrt trojice vladara cara Uroša, bugarskog cara Jovana Aleksandra i kralja Vukašina i strahovita srpska pogibija na Marici činili bi i inače važne datume, ali u ovom sticaju prilika oni nagoveštavaju kobni obrt sreće hrišćanskih balkanskih država.
Brak
Još kao dečak Uroš je veren sa rođakom vizantijskog cara, ali nju nije oženio.
Novinski format
thumb|Poređenje veličina novina sa metričkim veličinama papira; približne nominalne dimenzije su u milimetrima Novinski format varira značajno, od izdavača do izdavača i od zemlje do zemlje. Veličina formata novina odnosi se na format papira; odštampani dio varira kod različitih novina.
U nekim državama, određeni formati imaju povezanost sa određenim tipom novina; naprimjer, u UK postoji razlika između tabloida i broadsheeta i pri razmatranju kvaliteta sadržaja (popularnije novine koriste format tabloida); tako postoji tabloidno novinarstvo.
Stazione di Spezzano Albanese, Cosenza
Stazione di Spezzano Albanese je naselje u Italiji u provinciji Cosenza, u regiji Kalabrija.
La Concepción, Cortazar
La Concepción je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Cortazar.
Novinski format
Trendovi
U skorije vrijeme, mnoge novine prolaze tzv. web skraćivanje, pri čemu se publikacija redizajnira za štampu tako da je rola papira uža (i jeftinija). U krajnjim slučajevima, neke novine cijelog formata su uske kao tradicionalni tabloidi. Prosječna rola od 12 kilograma, prečnika 110 centimetara, duga je 15,6 kilometara.
Stazione di Spezzano Albanese, Cosenza
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 134 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 45 m.
La Concepción, Cortazar
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 219 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1780 m.
Novinski format
Dimenzije i odnosi veličina
Format: visina x širina (odnos visina/širina):
Miradolo Terme, Pavia
Miradolo Terme je naselje u Italiji u provinciji Pavia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 2702 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 68 m.
Olmi, Piacenza
Olmi je naselje u Italiji u provinciji Piacenza, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 18 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 804 m.
NK Hrvatski dragovoljac
Historija
Nakon osam godina igranja u 2. HNL, plasiravši se na 3. mjesto na tablici, 2010. godine NK Hrvatski dragovoljac je ponovno ušao u 1. HNL, gdje se zadržao samo jednu sezonu, jer je ponovno ispao.
NK Hrvatski dragovoljac trenutačno igra u Drugoj hrvatskoj nogometnoj ligi.
Stadion
thumb|200px|lijevo|Stadion Siget
Stadion Dragovoljca nalazi se u Sigetu, zagrebačkoj gradskoj četvrti (u Novom Zagrebu) a naziva se još i "Stadion u Sigetu". Može primiti 5.000 gledatelja. NK Hrvatski Dragovoljac je u periodu dok je igrao u Prvoj hrvatskoj nogometnoj ligi, također neko vrijeme, kao domaćin, nastupao na stadionima u Slavonskom Brodu odnosno Petrinji.
Opština San Luis Acatlán, Guerrero
San Luis Acatlán je opština u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 24430 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 711 m.
Brezje (Cerknica, Slovenija)
Brezje je naselje u slovenskoj Općini Cerknici. Brezje se nalazi u pokrajini Notranjskoj i statističkoj regiji Notranjsko-kraškoj.
Kosovo (regija)
Kosovo je geografska regija koja obuhvata severni i istočni deo srpske autonomne pokrajine Kosovo i Metohija. Druga regija u pokrajini se zove Metohija.
Brezje (Cerknica, Slovenija)
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 24 stanovnika.
Kosovo (regija)
Istorija
Do dolaska Turaka na ove prostore Kosovo je bilo uglavnom naseljeno srpskim stanovništvom. Nakon Kosovskog boja, Srbi su se povlačili pred Turcima na sever u Ugarsku, a tokom otomanske vladavine koja je na Kosovu trajala do 1912. Kosovo su naselili islamizovani Albanci i drugo muslimansko stanovništvo, koje je služilo Osmanskom carstvu.
Srpska vojska je oslobodila Kosovo i Metohiju u Prvom balkanskom ratu 1912, a turska vojska je bila proterana sa srpskih teritorija za manje od dva meseca. Nakon što su nacisti okupirali Jugoslaviju u Drugom svetskom ratu, Kosovo je okupirala Italija i priključila ga Velikoj Albaniji. Od 1945. do 1952. na teritoriji Kosova i Metohije delovale su grupe razbijenih balista (ostataka albanskih snaga). U borbi sa njima učestvovale su jedinice OZNA i UDBA, koje su najčešće u pojedinačnim okršajima razbile pojedine grupe balista. Određeni broj njih se izvukao i sakrio u inostranstvu, dok se jedan broj njih predao i priključio Titovim partizanskim jedinicama. Ovi poslednji znatno su uticali da Brozov režim donese uredbu o zabrani povratka Srba na teritoriju Kosova i Metohije, što je zapravo značilo nastavak progona i balističke velikoalbanske politike. Tome je kasnije znatno doprineo i sporazum Broz-Hodža po kome je Albanija zajedno sa Kosovom trebalo da bude sedma republika u Jugoslaviji sa pravom na otcepljenje nakon Brozove smrti.
Tokom svih godina od 1945. do današnjih dana traje velika seoba Srba sa Kosova i Metohije u centralnu Srbiju. Usled tih migracija, ali i usled velikog talasa albanskih iseljenika iz Albanije i njihovog ogromnog prirodnog priraštaja, na Kosmetu Albanci postaju većinsko stanovništvo.
U novoj Jugoslaviji Kosovo i Metohija su činili autonomnu pokrajinu u okviru Srbije. U novembru 1968. u pokrajini su izbili nemiri. Komunistička vlast je ustavom iz 1974. dala veću autonomiju Kosovu i Metohiji. Novi nemiri na Kosovu i Metohiji su izbili 1981. kada su Albanci tražili da Kosovo i Metohija bude sedma republika SFRJ. Proteste je smirila Jugoslovenska narodna armija.
Dana 17. februara 2008. kosovski Albanci su jednostrano proglasili nezavisnost, što je Srbija oštro odbacila. Neke od najrazvijenijih svetskih zemalja su ubrzo po proglašenju priznale nezavisnost Kosova. Ipak, više od 110 zemalja nije priznalo jednostrano proglašenje države u južnoj srpskoj pokrajini.
Pasjak
Pasjak može biti:
Kishi Joō
thumb|200px|right|Ilustracija iz 13. vijeka Kishi Joō (929–985, 徽子女王, također Yoshiko Joō 承香殿女御 Jokyōden Joō or 斎宮女御 Saigū no Nyōgo) bila je japanska waka pjesnikinja iz sredine Heianskog perioda. Predstavlja jednu od pet žena navedenih kao Trideset šest besmrtnika poezije. Mnoge njene pjesme su ušle u japansku carsku antologiju poezije Shūi Wakashū, izdanu 1006.
Zanesville, Indiana
Zejnsvil je grad u američkoj saveznoj državi Indijana.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 600, što je 2 (-0,3 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Coatetelco, Morelos
Coatetelco je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Morelos.
Prema proceni iz 2012. godine u naselju je živelo 9503 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 987 m.
Los Nopales, Zirándaro
Los Nopales je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Zirándaro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 38 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 179 m.
Besarabija
mini|200p|Podela Besarabije.
Besarabija je istorijska pokrajina u istočnoj Evropi između Dnjestra i reke Prut. Danas je podeljena između Moldavije, Rumunije i Ukrajine.
Poreklo imena
Ime je dobila po vlaškoj dinastiji Besarab, koja je bila rumunsko-kumanskog roda. Navodno aba znači "otac" a bašar "vladavina", tako Bašarabija na kumanskom znači "Vladavina oca".
Istorija
Besarabija je došla pod rusku upravu nakon oslobođenja od Osmanskog carstva u Rusko-turskom ratu (1806—1812). Zapadni deo Moldavije se ujedinio sa Vlaškom 1859. u Kraljevinu Rumuniju.
Nakon Prvog svetskog rata, Besarabija je proglasila nezavisnost od Rusije i nakon 3 meseca se ujedinila sa Kraljevinom Rumunijom. 1940. okupirana je od Sovjetskog Saveza (pakt Ribentrop-Molotov), to je i jedan od razloga ulaska Rumunije u rat protiv Sovjetskog Saveza.
U Drugom svetskom ratu prelazila je iz ruke u ruku. Sovjetska aneksija je međunarodno priznata 1947. kao Moldavska Sovjetska Socijalistička Republika. Tada je deo Besarabije pripao i Ukrajini.
Nakon raspada Sovjetskog Saveza 1991, promenila je ime u Republika Moldavija. 27. avgusta 1991. je postala nezavisna država.
Cross Purposes
Cross Purposes je sedamnaesti studijski album britanskog heavy metal sastava Black Sabbath. Album 31. siječnja 1994. objavljuje izdavačka kuća I.R.S. Records.
Pozadina
Pjesma "Cardinal Sin" u početku je bila nazvana "Sin Cardinal Sin" (ili "Sin, Cardinal Sin"), ali je tiskarskom greškom na stražnjoj strani albuma uklonjena prva riječ naziva pjesme. Black Sabbath je povodom toga prigrlio novi naziv "Cardinal Sin" kao ime pjesme.
Za pjesmu "The Hand That Rocks the Cradle" snimljen je glazbeni spot u crno-bijeloj tehnici (u spotu je pjesma nazvana "Hand That Rocks the Cradle").
Pjesma "What's the Use?" objavljena je samo u japanskoj verziji albuma Cross Purposes te je ta verzija sadržavala i besplatnu naljepnicu naslovnice albuma. Gotovo identična verzija slike "gorućeg anđela" iskorištena je tri godine ranije za singl Send Me an Angel grupe Scorpions.
Recenzije
Album je dosegao 122. mjesto na ljestvici albuma Billboard 200.
U srpnju 2014. časopis Guitar World postavio je Cross Purposes na šesto mjesto u svojoj listi "Superunknown: 50 Iconic Albums That Defined 1994".
Popis pjesama
Tekstovi i glazba: Geezer Butler, Tony Iommi i Tony Martin, osim pjesme "Evil Eye" koju su napisali Butler, Iommi, Martin i Eddie Van Halen (koji nije spomenut u knjižici albuma zbog zabrane svoje izdavačke kuće Warner Bros. Records.).
Opština Gnjilane
Opština Gnjilane je opština u Kosovskopomoravskom okrugu u Srbiji, koja se nalazi na istočnom delu AP Kosovo i Metohija. U opštini prema procenama UNMIKa živi 129.690 stanovnika.
Stanovništvo
Po popisu stanovništva iz 1961. godine u opštini Gnjilane je živelo 52.415 stanovnika: Albanci - 29.942 (57,12%), Srbi - 18.297 (34,90%) i ostali - 4.176 (7,96%): Romi 735, Jugosloveni 265, Crnogorci 244, Muslimani 239, ...
Po popisu stanovništva iz 1971. opština Gnjilane je imala 67.893 stanovnika: Albanci - 43.754 (64,44%), Srbi - 20.237 (29,80%) i ostali - 3.902 (5,74%). Opštini Gnjilane pridodata su naselja: Gornji Makreš, Donji Makreš i Draganac iz bivše opštine Novo Brdo čiji je najveći deo pripao tada opštini Priština. Donji Makreš je 1961. godine imao albansku većinu, a Gornji Makreš i Draganac srpsku većinu.
Dobrčane i Gnjilane postala su većinski albanska naselja (preko 50%).
Po popisu iz 1981. godine opština Gnjilane je imala 84.085 stanovnika: Albanci - 59.764 (71,07%), Srbi - 19.212 (22,84%) i ostali - 5.109 (6,07%).
Bilince je postalo većinski albansko naselje (preko 50%). Kmetovce je postalo naselje se ralativnom srpskom većinom (ispod 50%).
Roland Garros
Roland Garros (ili "Otvoreno prvenstvo Francuske Roland Garros" fra. Internationaux de France de Roland-Garros) ime je teniskog turnira u Parizu, koji spada u seriju Grand Slam turnira
Tradicionalno se održava između sredine maja i ranog juna u Parizu, Francuska. Drugi je Grand Slam u sezoni (poslije Australian Opena, a prije Wimbledona).
Roland Garros je kao turnir počeo djelovati na državnoj razini 1891. godine. 1925. godine, turnir je postao međunarodni. Natjecanje se održavalo na travnatoj površini na jednom od dva stadiona: Racing Club de France ili Stade Français.
Za potrebe Davis Cupa 1928., novi teniski stadion je izrađen na lokaciji zvanoj Porte d’Auteuil. Taj stadion je imao dva terena, Stade Roland Garros (nazvan po francuskom pilotu iz prvog svjetskog rata), i Philippe Chatrier. Oba terena su imali zemljanu površinu. Razlika u površinama se očituje u odskoku teniske loptice, njenoj brzini (loptice su sporije), mogućnosti provjere tragova loptice i sl. I danas se ovaj turnir odigrava na zemljanoj površini.
Ta sporost zemljane površine za posljedicu ima specijaliziranje pojedinih igrača za isključivo takvu površinu (pogotovo Južnoamerikanci). Brojne teniske legende (kao Pete Sampras) su osvojile sve Grand Slamove na brzim podlogama, samo ne Roland Garros. 13 od zadnjih 17 osvajača Roland Garrosa nije osvojilo nijedan drugi Grand Slam.
Kod ženskog tenisa, stvar je slična. Lindsay Davenport je 1997. samo Roland Garros nedostajao da popuni sve Grand Slamove u jednoj sezoni. Martini Hingis također nije pošlo "za reketom" uzeti titulu pobjednice ovoga turnira.
1968. godine, Roland Garros je postao prvi Grand Slam koji je postao otvoren (na njemu su mogli nastupati i amateri i profesionalci). Od 2006., Roland Garros je izjednačio nagradni fond i za žene i za muškarce. Kod svih velikih turnira, još samo Wimbledon diskriminira žene, te se otvorila još i danas otvorena polemika o izjednačavanju fonda.
Rekordi i zapaženi osvajači
thumb|[[Rafael Nadal, do današnjih dana najuspješniji tenisač u povijesti Roland Garrosa]] Najviše titula od 1925. kod muškaraca:
'''Branitelji naslova od 2005. godine''':
Posljednji francuski prvaci:
Crkva Svete Petke u Beogradu
Crkva Svete Petke se nalazi u Donjem Gradu Beogradske tvrđave i podignuta je na mestu čudotvornog izvora, u neposednoj blizini crkve Ružica, podignute posle 1867. godine. Sadašnja kapela je sagrađena 1937. godine po projektu arhitekte Momira Korunovića. Njene unutrašnje zidove i svodove pokrivaju mozaici, koje je 1980-83. godine izradio slikar Đuro Radulović.
Istorija
Kapela Svete Petke je podignuta u periodu kada su mošti ove svetiteljke premeštene u Beograd. Njene mošti su prenete na molbu kneginje Milice Sultanu. Deo moštiju je prenet 1417. godine u kapelu koju je podigao nepoznati velikodostojnik iz Donjeg grada. Nakon turskog osvajanja Beograda 1521. mošti su odnete u Carigrad. 1641. godine ih otkupljuje moldavski vojvoda i prenosi u grad Jaši. Crkva Ružica i dalje čuva jednu časticu moštiju Svete Petke.
Živopis kapele
Kapela je dvaput živopisana. Prvi živopis je uradio akademski slikar Vladimir Predajević. Taj živopis je brzo propao zbog lošeg kvaliteta materijala koji je korišćen tokom radova, pa se drugi put koristila tehnika mozaika. Drugi živopis je uradio beogradski slikar Đuro Radulović između 1975. i 1982, a osveštao ga je Patrijarh German 27. februara 1983.
Quelabitad Cuaresma, Tanlajás
Quelabitad Cuaresma je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Tanlajás.