cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vahida Maglajlić
Biografija
Posle okupacije Kraljevine Jugoslavije i uspostavljanja ustaške Nezavisne Države Hrvatske, u čiji je sastav ušla i Bosna i Hercegovina, 1941. godine, Vahida je aktivno učestvovala u pripremama za organizovanje oružanog ustanka. Skrivala je i smeštala komuniste u svojoj kući (kuća njenog oca u prvo vreme nije bila sumnjiva policiji jer je bio kadija), učestvovala u njihovom prebacivanju na oslobođenu teritoriju, sakupljala je lekove i drugi sanitetski materijal, odeću i obuću, oružje i municiju, kao i drugi potrebni materijal. Bila je jedna od najsigurnijih partizanskih veza u Banjaluci. Njeno učešće u Narodnooslobodilačkom pokretu (NOP), kao pripadnice jedne od uglednijih muslimanskih porodica, imala je dosta uticaja i na druge banjalučke muslimane da pristupe partizanima.
Ustaška policija u Banjaluci je uspela da dozna za Vahidinu povezanost s partizanima, ali je u početku prezala od hapšenja, zbog mogućeg revolta muslimanskog stanovništva. Oktobra 1941. godine je bila pozvana da se javi u ustaško redarstvo na razgovor. Tada je bila uhapšena i puna dva meseca zadržana u pritvoru. U banjalučkom zatvoru, poznatom kao „Crna kuća“, bila je mučena i maltretirana u nadi da će odati i ostale saradnike Narodnooslobodilačkog pokreta. Pošto je pred islednicima uporno ćutala, oni su odlučili da je pošalju na Preki sud u Zagreb. Na dan transporta u Zagreb, 20. decembra 1941. godine, zajedno sa svojom drugaricom Danicom Marić, uspela je skokom kroz prozor da pobegne iz zatvora. Njih dve su se nekoliko dana skrivale u kući Vahidinog oca, a po potom su uz pomoć banjalučke partijske organizacije prešle na oslobođenu teritoriju na planini Čemernici. Tamo su uoči Nove 1942. godine stupile u partizanski odred.
Ubrzo po dolasku na oslobođenu teritoriju, počela je se baviti političkim radom. Delovala je među narodom, uglavnom ženama, Kozare, Grmeča i Cazinske krajine. Njen uticaj je bio posebno značajan među muslimanskim ženama u tada zaostaloj Cazinskoj krajini. Aktivno je radila na osnivanju prvih odbora Antifašističkog fronta žena u Podgrmeču. Na Prvoj konferenciji Antifašističkog fronta žena Jugoslavije, održanoj 6. decembra 1942. godine u Bosanskom Petrovcu, izabrana je u članstvo Centralnog odbora.
Poginula je 1. aprila 1943. godine u selu Mala Krupska Rujiška, kod Bosanskog Novog, prilikom iznenadnog nemačkog napada na jedinice Dvanaeste krajiške udarne brigade, koje su se tada nalazile u tom mestu. Prvobitno je bila sahranjena, nedaleko od mesta pogibije, u zaseoku Stupari, kod Male Krupske Rujiške, zajedno sa ostalim palim borcima i žrtvama fašističkog terora, koji su tog dana poginuli. Posle oslobođenja, njeni posmrtni ostaci su preneseni i sahranjeni na Partizansko spomen-groblje u Banjaluci.
Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 20. decembra 1951. godine, proglašena je za narodnog heroja.
Čitava njena porodica je učestvovala u Narodnooslobodilačkom pokretu. Njen brat Munib Maglajlić je poginuo 1943. godine kao zamenik političkog komesara Druge krajiške udarne brigade, a brat Ekrem Maglajlić je bio doktor veterine i profesor na Veterinarskom fakultetu u Sarajevu. Njena sestra Muniba bila je udata za Fadila Šerića, koji je takođe proglašen za narodnog heroja.
Cerreta, La Spezia
Cerreta je naselje u Italiji u provinciji La Spezia, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 71 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 58 m.
Vârtop, Vârtop
Vârtop je naselje u Rumuniji u okrugu Dolž u opštini Vârtop.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 1818 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 135 m.
Klub Diogenes
Klub Diogenes je fiktivni klub za gospodu što ga je u svojim djelima o Sherlocku Holmesu stvorio Arthur Conan Doyle. Klub se spominje u nekoliko priča, a najznačajniju ulogu imao je u priči "The Greek Interpreter", u kojoj se dio radnje odvija upravo u klubu. Ima je, izgleda, dobio po starogrčkom filozofu Diogenu (mada to nikada nije objašnjeno u samim djelima), a njegov suosnivač je Mycroft Holmes, Sherlockov stariji brat. Sherlock je klub opisao ovako:
Shinnecock Hills, New York
je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.188, što je 439 (25,1 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Cerro Potrero Primera Sección, Santa María Chilchotla
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 43 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 906 m.
Palominos, Tuzantla
Palominos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tuzantla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 22 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 677 m.
Ruppach-Goldhausen
Rupah-Goldhauzen je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 192 opštinska središta okruga Vestervald. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.213 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7143065.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Vestervald Rupah-Goldhauzen se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Vestervald. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 270-310 metara. Površina opštine iznosi 4,4 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.213 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 275 stanovnika/km².
Cascina Malgherosse, Brescia
Cascina Malgherosse je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
GPSI
Termin GPSI ima više značenja.
Trioda
250px|mini|desno|Dvostruka trioda ECC83.
Cascina Malgherosse, Brescia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 39 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 59 m.
Trioda
250px|mini|desno|Izgled prve triode iz 1906. koju je napravio [[Lee de Forest.]]
Trioda je temeljna pojačivačka elektronska vakuumska cijev. Izumio ju je 1906. američki znanstvenik Lee de Forest, dodajući vakuumskoj diodi treću elektrodu – upravljačku rešetku, izrađenu od vrlo tanke žice. Elektroni emitirani iz užarene katode prolaze na putu k anodi kroz tu rešetku, koja je, s obzirom na katodu, na negativnom električnom potencijalu. Malim promjenama električnog napona rešetke postižu se velike promjene anodne struje, pa trioda ima svojstvo pojačanja električnog napona, odnosno električne struje. Izumom triode započeo je stvarni razvoj elektronike, no danas je ona u većini elektronske primjena zamijenjena tranzistorom.
Trioda je prvi elektronički element kojim je ostvareno pojačanje električnog signala. Sastoji se od tri elektrode ugrađene u stakleno kućište iz kojeg je uklonjen zrak (vakuum). Katoda je vanjskim strujnim električnim izvorom zagrijana do temperature gdje dolazi do toplinske emisije, anoda pozitivnim potencijalom privlači toplinom emitirane elektrone, a upravljačka rešetka koja se nalazi između anode i katode djeluje na prolaznost elektrona. Promjenom napona između upravljačke rešetke i katode razmjerno se u tom smislu utječe na jakost električnog polja između rešetke i katode i na taj način se upravlja tijekom elektrona između katode i anode. Posljedično manjoj udaljenosti između rešetke i katode u odnosu na udaljenost između anode i katode, manja promjena napona u ulaznom krugu elektronske cijevi imat će jednak utjecaj na veličinu anodne struje kao znatno veća promjena anodnog napona u izlaznom krugu. Elektronska cijev ima na taj način svojstvo naponskog pojačanja.
Način rada
Trioda je elektronska cijev s tri elektrode. Trioda osim cilindrične anode, katode (žarna nit), ima još i mrežicu. Mrežica je spiralno savijena molibdenska žica, smještena između anode i katode od kojih je dobro izolirana. Njen je zadatak da regulira prolaz elektrona. Sve tri elektrode nalaze se u staklenom balonu s razrijeđenim zrakom (vakuum). Ako je mrežica negativna, onda će elektroni koji izlaze iz katode biti odbijeni i padati natrah na katodu, pa neće nijedan elektron dospjeti na anodu, a niti na mrežicu. Smanji li se negativan električni naboj na mrežici, proći će neki brži elektron kroz mrežicu i prouzrokovati slabu anodnu struju.
Ako je u spoju triode mrežica pozitivna prema katodi, ona će ubrzati prolaz elektrona i anodna struja će se pojačati. Dakle, promjenom električnog napona mrežice pomoću baterije može se regulirati, odnosno pojačavati anodna struja. Kod triode moramo razlikovati tri strujna kruga:
Nanesemo li na os apcisa električni napon na mrežici, a na os ordinata jakost anodne struje, dobit ćemo krivulju ovisnosti anodne struje o električnom naponu na mrežici, koja se zove karakteristika cijevi.
Pojačanje triode osniva se na činjenici da dovedeni napon na mrežici znatno jače utječe na jakost anodne struje nego napon doveden na anodu. Pretpostavimo da se na mrežicu cijevi dovodi sinusoidalni napon. Da vidimo kako se tada mijenja jakost anodne struje, poslužit ćemo se karakteristikom cijevi. Napon mrežice, koja se mijenja po sinus krivulji, nanosi se na okomitu os. Svakoj veličini napona mrežice odgovara određena veličina anodne struje. Veličinu anodne struje dobijemo tako da povučemo okomite pravce od odgovarajućih točaka na krivulji napona mrežice do karakteristike cijevi, a od ovih presjecišta vodoravne pravce paralelne s osi apscisa. Krivulja anodne struje, dobivena između dobivenih pravaca, također je sinusoida, ali znatno veća. Odatle možemo zaključiti da i male promjene napona na mrežici prouzrokuju znatne promjene anodne struje. Zbog toga svojstva trioda i ostale elektronske cijevi s više mrežica služe za pojačanje visokofrekventnih i niskofrekventnih struja, odnosno njihovih titraja.
Parametri triode
100px|left
Elektronsku cijev primarno smatramo strujnim aktivnim izvorom  gdje istosmjerna anodna struja ovisi o ulaznom naponu Ug: koji se pojavljuje između upravljačke rešetke i katode elektronske cijevi. Elektronsku cijev predstavljamo u elektroničkim strujnim krugovima nadomjesnim strujnim ili naponskim upravljanim izvorom.
Águila Azteca, San Fernando
Águila Azteca je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini San Fernando.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 473 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 40 m.
Trioda
Strmina
Razmatramo li male izmjenične napone i struje elektronsku cijev možemo predočiti aktivnim strujnim izvorom nazivne struje : gdje je ia izmjenična komponenta anodne struje, S strmina, odn. transkonduktancija elektronske cijevi (mA), a ug ulazni pobudni izmjenični napon koji se pojavljuje između upravljačke rešetke i katode elektronske cijevi.
Strmina elektronske cijevi određuje se u određenoj radnoj točki kao omjer male promjene veličine anodne struje i male promjene napona na upravljačkoj rešetci, a uz konstantan anodni napon: gdje se s izlazne Ua/Ia karakteristike dvostruke triode ECC83 može očitati da strmina te elektronske cijevi za navedenu radnu točku iznosi otprilike S=2 mA/V.
Faktor pojačanja
Trioda se za mali izmjenični signal može prikazati i kao naponom upravljan naponski izvor nazivnog napona: gdje je ua izmjenična komponenta anodnog napona, µ faktor pojačanja, odn. prohvat, a ug  ulazni pobudni izmjenični napon koji se pojavljuje između upravljačke rešetke i katode elektronske cijevi. Napon na anodi ima suprotan predznak od pobudnog napona na rešetci, a iz razloga što povećanjem anodne struje dolazi do smanjenja anodnog napona. Faktor pojačanja elektronske cijevi određuje se u radnoj točki kao omjer male promjene veličine anodnog napona i male promjene napona na upravljačkoj rešetci, a uz konstantnu anodnu struju: gdje se sa izlazne Ua /Ia karakteristike dvostruke triode ECC83 može očitati da je faktor pojačanja te elektronske cijevi za navedenu radnu točku otprilike jednak µ =100. Za tipičnu triodu faktor pojačanja se kreće u rasponu od 10 do 100, a time je ograničeno i najveće pojačanje napona koje se može postići u elektroničkom sklopu.
Premćani
Premćani je naselje u opštini Pljevlja u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 73 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 89 stanovnika).
Trioda
Unutarnji dinamički otpor
Unutarnji dinamički otpor izvora jednak je i za elektronsku cijev prikazanu kao naponski i za elektronsku cijev prikazanu kao strujni izvor. Unutarnji dinamički električni otpor određuje se u radnoj točki kao omjer male promjene anodnog napona i male promjene anodne struje, a uz konstantan napon na upravljačkoj rešetci: gdje se s istih karakteristika može očitati da za istu radnu točku vrijednost unutarnjeg otpora triode iznosi otprilike 50 kOhma.
Premćani
Demografija
U naselju Premćani živi 68 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 47,5 godina (47,9 kod muškaraca i 46,9 kod žena). U naselju ima 28 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,61.
Karachi
300px|thumb|Nacionalni mauzolej sa grobom osnivača Pakistana Muhameda Ali Džine
Flying Down to Rio
Let za Rio (eng. Flying Down to Rio) je glazbeni film filmske kuće RKO izdan 29. prosinca 1933.
Karachi
Karači je najveći grad u Pakistanu i glavni grad pakistanske regije Sind. Karači je finansijski i trgovački centar Pakistana i najveća luka Pakistana. Procenjuje se da je Karači 2006. imao 11.9 miliona stanovnika i da je drugi grad na svetu po broju stanovnika. Nalazi se na obali Arabijskog mora, severozapadno od delte Inda.
Istorija
thumb|200px|left|Mohata palata
Flying Down to Rio
Film je bio nominiran za Oscara za Najbolju pjesmu (Vincent Youmans, Edward Eliscu, Gus Kahn) - "La Carioca".
Karachi
Istorija
Karači je poznat još od antičkih vremena. Krokola je bilo mesto, gde je Aleksandar Makedonski pripremao flotu za povratak u Vaviloniju nakon kampanje u dolini Inda. Arapima je bio poznat kao Debal. Prema legendi od ribarskog naselja je do kraja 1700-ih nastao grad, koji je započeo trgovinu sa prekomorskim zemljama. Tada je sagrađena i tvrđava za zaštitu luke. Britanska istočnoindijska kompanija je osvojila grad 1839. Englezi su shvatili značaj luke za izvoz, pa su razvili i proširili luku. Tokom Prvog indijskog rata za nezavisnost 1857. pobunjenici su preuzeli kontrolu nad gradom od Engleza, ali Englezi su pobedili pobunjenike i ponovo uspostavili kontrolu nad gradom. Prva telegrafska poruka između Indije i Engleske bila je 1864. između Karačija i Londona. U Karačiju je rođen osnivač Pakistana Muhamed Ali Džina. Do 1899. Karači je postao najveća luka Istoka za izvoz pšenice. Do 1914. postao je najveća luka za izvoz žita u Britanskoj imperiji. Kada je Pakistan postao nezavisan 1947. Karači je postao glavni grad. Prilikom podele Indije došlo je mnogo izbeglica iz Indije u Karači. Te izbeglice su se zvale Mohadžiri. Ravalpindi je postao 1958. glavni grad Pakistana. Tokom osamdesetih i devedesetih godina u Karači je došlo mnogo izbeglica iz Afagnistana. U Karačiju su izbijali sukobi različitih grupa, posebno između Mohadžira i drugih grupa.
Ekonomija
Karači je finansijski centar Pakistana. Većina pakistanskih banaka ima sedišta u Karačiju. Najveća berza Pakistana je u Karačiju. Najveća luka i najveći aerodrom Pakistana se nalaze u Karačiju. U zadnje vreme mnoge multinacionalne kompanije su uspostavile svoje urede u Karačiju. Posebno je značajno jačanje prisustva i ulaganja stranih kompanija iz sektora informacionih tehnologija i telekomunikacija.
Demografija
Grad raste velikom brzinom. Procenjuje se da 2006. ima 11,9 miliona stanovnika. Grad je 1941. imao 435.887 stanovnika. Već 1951. imao je 1.068.459 stanovnika. Kada je došlo do podele Indije 1947. u Karači je došlo mnogo izbeglica, a sa druge strane privukao je mnoge kao glavni grad nove države Pakistana. Izbeglice koje su došle u grad su uglavnom govorili urdu i poznati su kao Muhadžiri.
thumb|right| Muhadžiri su došli iz raznih delova Indije i sa sobom su doneli svoje običaje. Nova vlada Pakistana je tada dala Muhadžirima imovinu hindusa, koji su napustili Karači. Muhadžiri su stvorili dominantnu političku većinu u gradu, što je dovelo do kasnijih sukoba sa starosedeocima iz Sinda. Nakon sovjetske invazije Afganistana u Karači je došlo jako mnogo izbeglica iz Afganistana.
Trioda
Povezanost osnovnih parametara elektronske cijevi
Parametri elektronske cijevi međusobno su povezani jednakošću: koja vrijedi za svaku radnu točku karakteristike elektronske cijevi.
Premćani
Demografija
Stanovništvo u ovom naselju veoma je heterogeno, a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
Kaldejska katolička crkva
Kaldejska katolička crkva ili Kaldejska babilonska crkva (arapski: ܥܕܬܐ ܟܠܕܝܬܐ ܩܬܘܠܝܩܝܬܐ‎ [itha kaldetha kathuliketha]) je jedna od istočnih katoličkih crkava istočnog obreda, raširena po Iraku, Iranu, Libanonu, Siriji i Turskoj (i još nekim zemljama), trajno ujedinjena s Katoličkom crkvom od 1830., a povremeno još od 1552.
Njen današnji patrijarh je ''Emanuel III. Deli'' izabran 2003, ima nekih 500 000 vjernika a to su ponajviše ljudi kaldejskog porijekla, a sjedište joj je u Bagdadu.
Najpoznatiji pripadnik te crkve je Tarik Aziz, bivši ministar vanjskih poslova u vladi Sadama Huseina.
Trioda
Pojačanje elektroničkog sklopa s elektronskom cijevi
Pad napona uR na opteretnom otporu Rt bit će ovisan o međusobnom odnosu opteretnog otpora Rt i unutarnjeg otpora izvora Ri. Prikažemo li elektronsku cijev kao upravljan strujni izvor. izlazni napon na opterećenju, odn naponsko pojačanje su jednaki, redom:
Kaldejska katolička crkva
Historija nastanka Kaldejske crkve
Kršćanstvo u Mezopotamiji i Perziji datira još od kraja 2. vijeka. Prethalkedonske crkve Bliskog istoka prihvatile su nestorijanstvo u 5. vijeku, herezu koja je tvrdila da je Isus postojao kao dvostruka ličnost - Isus čovjek i Isus Sin Božji. One su napredovale i širile se po Kini, sve do mongolskih stepa, i duž indijske Malabarske obale, taj progres trajao je do 14. vijeka, kad je mongolski vođa Timur potpuno uništio sve Drevnoistočne crkve istočno od Iraka, osim one u Indiji.
Karachi
Problemi
Zbog naglog razvoja i velikog priliva stanovništva Karači se suočava sa nizom problema. Postoji veliki problem saobraćajnih gužvi, a 550 ljudi godišnje pogine u saobraćajnim nesrećama. Zagađenje vazduha je 20 puta beće od standarda Svetske zdrastvene organizacije. U zadnje vreme pojavljuju se novi problemi sa redukcijama vode i struje. Tokom letnih vrućina 2006. redukcije struje su trajale nekoliko sati svaki dan. Redukcije vode su postale uobičajena pojava.
Kaldejska katolička crkva
Historija nastanka Kaldejske crkve
Još od početka 13. vijeka brojni katolički redovnici prije svega dominikanci i franjevci, bili su aktivni među vjernicima Asirijske istočne crkve, oni su uspjevali preobratiti tek pokojeg prelata i uspostaviti privremena jedinstva sa pojedinim zajednicama. Sredinom 15. vijeka u Asirijskoj crkvi zavladao je običaj da se položaj patrijarha porodično nasljeđuje.
Trioda
Pojačanje elektroničkog sklopa s elektronskom cijevi
Prikažemo li, međutim, elektronsku cijev kao upravljani naponski izvor, izlazni napon na opterećenju, odn. naponsko pojačanje bit će jednaki, redom:
Kaldejska katolička crkva
Historija nastanka Kaldejske crkve
Kad je na taj način izabran novi patrijarh - 1552., jedna grupa nezadovoljih episkopa odbila ga je prihvatiti, pa su se organizirali i izabrali dotadašnjeg manastirskog igumana Juhanana Sulaku kao svog patrijarha i poslali ga u Rim da zatraži pomoć i uniiju sa Katoličkom crkvom. Početkom 1553. papa Julije III proglasio ga je patrijarhom Kaldejaca pod imenom Simon VIII i nakon toga 9. aprila 1553. titularnim biskupom Bazilike sv. Petra.
Trioda
Pojačanje elektroničkog sklopa s elektronskom cijevi
Naponsko pojačanje elektroničkog sklopa s elektronskom cijevi određeno je, dakle, strminom odn. faktorom pojačanja elektronske cijevi i međusobnim odnosom opteretnog otpora i unutarnjeg otpora izvora. Pojačanje ima negativan predznak jer povećanje ulaznog izmjeničnog napona ima za posljedicu smanjenje anodnog napona na izlazu.
Kaldejska katolička crkva
Historija nastanka Kaldejske crkve
Novi patrijarh vratio se u domovinu krajem 1553. i počeo provoditi reforme, ali je naišao na žestok otpor naročito od strane sirijskog partijarha. Tako da ga je amadijski paša uhapsio i nakraju ubio u januaru 1555.
Trioda
Ponašanje na višim frekvencijama
Pri višim frekvencijama valja uzeti u obzir i različite međuelektrodne kapacitete koji utječu na prijenosne karakteristike elektronske cijevi.
Kaldejska katolička crkva
Historija nastanka Kaldejske crkve
Unije sa Vatikanom obnavljane su 1672., 1771. i 1778., ali su i raskidane sve do - 1830. kad je uspostavljeno čvrsto jedinstvo koje traje do današnjih dana. Tako da od 1830. do danas postoji neprekinuta linija babilonskih patrijarha. Prva rezidencija kaldejskih patrijarha bio je manastir Rabban Hormizd na sjeveru Iraka, zatim je preseljena u Mosul, te konačno u Bagdad gdje je i danas sjedište čitave Kaldejske katoličke crkve.
Trioda
Ulazna impedancija
Upravljačka rešetka elektronske cijevi vakuumom je odvojena od katode te je ulazni otpor beskonačno velik. Ulazna impedancija elektronske cijevi, međutim, nije beskonačno velika, već je određena rezultantnom ulaznom kapacitivnosti koju čini s jedne strane kapacitet upravljačka rešetka/katoda Cgk, a s druge strane međuelektrodna kapacitivnost Cag koja se kod triode preslikava u ulazni krug elektronske cijevi uvećana za naponski faktor pojačanja sklopa u koji je elektronska cijev ugrađena (Millerov efekt): gdje je tada ulazna impedancija: Ulazna impedancija triode je na taj način osjetno manja u usporedbi s tetrodom i pentodom kod kojih su drugom rešetkom ulazni i izlazni krug praktički potpuno odvojeni.
Kaldejska katolička crkva
Historija nastanka Kaldejske crkve
Pored Bagdadske patrijaršije, postoje još četiri arhiepiskopije u Basri, Kirkuku, Teheranu i Urmiji (spojena sa Salmasom) i sedam eparhija u Alepu, Alkašu, Amadiji, Akri, Bejrutu, Mosulu i Zahu).
The Wonderful Wizard of Oz
The Wonderful Wizard of Oz (doslovno: "Čudesni čarobnjak od Oza"), poznatiji pod naslovom je roman za djecu koga je napisao L. Frank Baum, a ilustrirao W.W. Denslow. Prvo izdanje romana izdala je George M. Hill Company u Chicagu 1900, te je od tada reizdan veliki broj puta, uglavnom pod nazivom The Wizard of Oz (odnosno Čarobnjak iz Oza), koji su koristili i kazališna predstava iz 1902. godine te enormno popularna i hvaljena filmska adaptacija iz 1939. godine. Zaplet romana prati pustolovine djevojčice Dorothy u Zemlji Oz. Velikim dijelom zahvaljujući filmskoj adaptaciji, postao je jednim od najpoznatijih djela američke popularne kulture te preveden na veliki broj jezika.
Kaldejska katolička crkva
Historija nastanka Kaldejske crkve
Kaldejci se drže drevne liturgije prethalkedonske crkve po tradiciji svojih svetaca Fadeja i Maria.
Opština Alba Iulia, Alba
Alba Iulia je opština u Rumuniji u okrugu Alba.
Trioda
Izlazna impedancija
Unutarnji, odn. izlazni dinamički otpor elektronske cijevi na nižim i srednjim frekvencijama određen je karakteristikama razmatrane elektronske cijevi, gdje će trioda u tom smislu imati relativno mali unutarnji otpor, tetroda osjetno veći, a pentoda najveći. Razmjerno veličini unutarnjeg otpora rasti će i mogućnost naponskog pojačanja elektronske cijevi te će pentoda imati najmanje za red veličine veće naponsko pojačanje. Pri višim frekvencijama valja računati, međutim, na utjecaj odgovarajućih međuelektrodnih kapaciteta koji se u nadomjestnom izlaznom krugu pojavljuju kao kapacitivno opterećenje u paralelnom spoju s radnim otporom i na taj način smanjuju naponsko pojačanje pri višim frekvencijama.
Opština Alba Iulia, Alba
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 221 m.
Trioda
Usporedba elektronskih cijevi
Uspoređujući elektronske cijevi prema električnim svojstvima redovito uspoređujemo triodu, tetrodu i pentodu, jer se ostale elektronske cijevi u osnovi svode na dva sustava unutar jednog staklenog kućišta.
Trioda
Tipična trioda namijenjena pretpojačalima s elektronskim cijevima ima strminu reda veličine 2 mA/V,        relativno mali dinamički unutarnji otpor te posljedično relativno malo naponsko pojačanje. Uzimajući u obzir tijek izlaznih Ua /Ia karakteristika, vidljivo je da je radno područje triode relativno usko te trioda općenito nije prikladna za ugradnju u izlazne stupnjeve pojačala snage. Koristi se zato kao pretpojačalo, oscilator ili za neku drugu namjenu gdje opterećenju ne treba predati neku značajnu snagu.
Tetroda
Tetroda ima osjetno veće radno područje i veću strminu jer je i bila namijenjena elektroničkim sklopovima u kojima opterećenju treba predati manju ili veću snagu. Unutarnji dinamički otpor je kod tetrode znatno veći od otpora opterećenja te su elektronički sklopovi s tetrodom na izlazu predstavljali strujni izvor.
Pentoda
Pentoda ima u izvjesnoj mjeri još veće radno područje od tetrode, pravilniju izlaznu Ua /Ia karakteristiku i vrlo velik unutarnji otpor tako da je naponsko pojačanje praktički isključivo određeno vrijednošću opteretnog otpora. Vrlo često se koristi u izlaznim stupnjevima snage, a znatno rjeđe kao naponsko pojačalo.
Massa San Giorgio, Messina
Massa San Giorgio je naselje u Italiji u provinciji Messina, u regiji Sicilija.
Ankylosaurus
Ankylosaurus ("spojeni gušter") bio je rod ankilosaurida koji je sadržavao jednu vrstu, A. magniventris. Fosili Ankylosaurusa pronađeni su u geološkim formacijama iz samog kraja perioda krede, prije između 66,5–65,5 miliona godina ) koje se nalaze na zapadu Sjeverne Amerike.
Iako nije otkriven potpun skelet, a neki drugi ankilosauridi su poznati iz potpunijih ostataka, Ankylosaurus se obično smatra arhetipnim oklopljenim dinosaurom. Dijelio je svoje osobine - oklopljeno tijelo sa masivnom koštanom toljagom na repu - sa ostalim ankilosauridima, ali ipak je bio najveći pripadnik te porodice.
Paleobiologija
thumb|left|Procijenjena veličina Ankylosaurusa u odnosu na čovjeka U odnosu na današnje kopnene životinje, odrasli Ankylosaurus bio je vrlo velik. Neki naučnici procijenili su njegovu dužinu na 9 metara. Prema jednoj drugoj rekonstrukciji, dužina mu je bila znatno manja, tek 6,25 m, širina do 1,5 m, a visina u kukovlju oko 1,7 m. Moguće je da je Ankylosaurus težio preko 6000 kg, što ga čini jednim od najtežih otkrivenih oklopljenih dinosaura. Tijelo je bilo široko i nisko. Bio je četveronožac sa zadnjim udovima dužim od prednjih. Mada još nisu pronađena njegova stopala, usporedbe sa ostalim ankilosauridima ukazuju na to da je Ankylosaurus vjerojatno imao pet prstiju na svakom stopalu. Lubanja je bila niska i trougaonog oblika, više široka nego duga. Najveća pronađena imala je dužinu od 64,5 cm i širinu od 74,5 cm. Međutim, mozak ej bio malen. Kao i ostali ankilosauri, Ankylosaurus je bio biljožder sa malenim zubima u obliku lista, prilagođenim kidanju vegetacije. Ti su zubi, u odnosu na veličinu tijela, bili manji nego kod i jednog drugog ankilosaurida. Ankylosaurus nije imao skupine zuba kakve su imali ceratopsidi i hadrosauridi iz tog vremena, što znači da je hranu vrlo malo žvakao. Kosti u lubanji i na drugim dijelovima tijela bile su spojene, što im je povećavalo čvrstinu. right|thumb|Lubanja u profilu - primjerak iz formacije Scollard, Alberta
Toljaga
thumb|Rekonstrukcija repa roda [[Dyoplosaurus; prikazani su termini koji se koriste za dijelove repa ankilosaurida]] thumb|250px|left|Repna toljaga Ankylosaurusa Poznata repna toljaga Ankylosaurusa također se sastojala od nekoliko velikih osteoderma, koji su bili spojeni sa nekoliko zadnjih repnih pršljenova. Bila je teška i podržavalo ju je sedam zadnjih repnih pršljenova, koji su bili isprepleteni i formirali ukočen "prut" pri osnovi toljage. Očuvane su debele tetive koje su spajale te pršljenove. Te tetive bile su djelomično okoštale i nisu bile savitljive pa se tako velika sila prenosila na kraj repa kada bi Ankylosaurus njime zamahnuo. Izgleda da je to bilo aktivno obrambeno oružje zbog čije su sile udara neprijatelju mogle pući kosti. Jedno istraživanje iz 2009. pokazalo je da su "velike kvrge na repu mogle stvoriti silu dovoljnu za lomljenje kostiju pri udaru, ali srednje velike i malene to nisu mogle" i da su "ankilosauridi mogli na taj način koristiti rep, ali nije poznato da li su ga koristili u obrani, u borbi ili u obje svrhe". Neki su naučnici također pretpostavili da je toljaga, zbog izgleda sličnog glavi, mogla služiti kao mamac koji bi odvukao neprijateljevu pažnju od glave, ali ta pretpostavka se danas većinom ne prihvaća.
Stanište
Formacije Lance, Hell Creek i Scollard predstavljaju različite dijelove zapadne obale Zapadnog unutrašnjeg morskog prolaza koji je tijekom krede dijelio Sjevernu Ameriku na zapadni i istočni dio. One predstavljaju široku obalu mora koja se prostirala od morskog prolaza zapadno do novonastalog Stjenjaka. Te formacije većinom su bile formirane od pješčara i muljnjaka, koji se povezuju sa staništem tipa naplavnih ravnica. Hell Creek je najbolje istražena od njih. U vrijeme Ankylosaurusa, tu je preovladavala suptropska klima - topla i vlažna - što je odgovaralo mnogim biljnim vrstama, pretežno skrivenosjemenicama, a četinari, paprati i cikasi su bili rjeđi. Velika količina fosiliziranog lišća pokazuje da je preovladavalo nisko drveće. Ankylosaurus je živio uz dinosaure kao što su ceratopsidi Triceratops i Torosaurus, hipsilofodont Thescelosaurus, hadrosaurid Edmontosaurus, nodosaurid Edmontonia, pahicefalosaur Pachycephalosaurus i teropodi Ornithomimus, Troodon i Tyrannosaurus.
Fosili Ankylosaurusa su u tim sedimentima prilično rijetki u odnosu na Edmontosaurusa i vrlo brojnog Triceratopsa, koji čine većinu faune biljoždera. U istim formacijama pronađen je još jedan ankilosaur, Edmontonia. Međutim, izgleda da su Ankylosaurus i Edmontonia i geografski i ekološki bili odvojeni. Ankylosaurus je imao široku njušku, možda prilagođenu neselektivnoj ispaši, što bi ga ograničilo na gorske regije, dalje od obale; s druge strane, Edmontonia je imala užu njušku, što ukazuje na selektivniju ishranu, i izgleda da je živjela na manjim nadmorskim visinama, bliže obali.
Klasifikacija
Ankylosaurus je proglašen tipičnim rodom porodice Ankylosauridae. Ankilosauridi su pripadnici većeg taksona Ankylosauria, koji također obuhvata i nodosauride. Filogenija ankilosaura je sporna tema, sa nekoliko međusobno isključivih analiza predstavljenih u posljednjih nekoliko godina, pa je tačna pozicija Ankylosaurusa unutar Ankylosauridae nepoznata. Ankylosaurus i Euoplocephalus se često smatraju sestrinskim taksonima. Međutim, u drugim analizama zaključeno je da ti rodovi imaju različite pozicije. Daljnja istraživanja i otkrića možda će doprinijeti razjašnjavanju situacije.
Otkriće
thumb|Restauracija Ankylosaurusa (AMNH 5895) bez repne toljage (Barnum Brown, 1908.) - neispravna pozicija tijela thumb|Brownova restauracija koštanih ploča Ankylosaurusa Barnum Brown, američki paleontolog, 1908. godine je dao naziv rodu Ankylosaurus. Naziv roda potiče od grčkog αγκυλος/ankulos ("zakrivljen") i σαυρος/sauros ("gušter"). Brown je namjeravao da se taj naziv shvaća u istom smislu kao i medicinski termin ankiloza kako bi ukazao na ukočenost koju je stvarala spojenost mnogih kostiju u lubanji i tijelu, pa se naziv roda često prevodi kao "ukočeni gušter". Tipična vrsta je A. magniventris, od latinskog magnus ("veliki") i venter ("stomak"), što se odnosi na veliku širinu tijela te životinje.
Tim kojeg je vodio Brown otkrio je tipični primjerak A. magniventris (AMNH 5895) u formaciji Hell Creek u Montani 1906. godine. Primjerak se sastojao od vrha lubanje, pršljenova, rebara, dijela ramenog pojasa i oklopa. Šesta godina ranije, Brown je pronašao skelet velikog teropoda (AMNH 5866) u formaciji Lance u Wyomingu. Taj primjerak je 1905. dobio naziv Dynamosaurus imperiosus, ali sada se smatra primjerkom vrste Tyrannosaurus rex. U vezi sa primjerkom AMNH 5866 bilo je više od 75 osteoderma raznih veličina i za koje se smatralo da pripadaju Dynamosaurusu. Međutim, ti osteodermi su po obliku gotovo identični istima kod vrste A. magniventris i vjerojatno joj i pripadaju. Tijekom jedne ekspedicije u Alberti 1910. godine, Barnum Brown je pronašao svoj treći primjerak A. magniventris (AMNH 5214) u formaciji Scollard. U AMNH 5214 spadaju potpuna lubanja i prva poznata repna toljaga, kao i rebra, kosti udova i oklop. Sva tri navedena primjerka sada se nalaze u American Museum of Natural History u New Yorku. Najveća poznata lubanja bila je NMC 8880. Charles M. Sternberg ju je pronašao u Alberti 1947. godine i sada se ona nalazi u Canadian Museum of Nature. Tijekom proteklih godina pronađeno je još mnogo izoliranih kostiju, dijelova oklopa i zuba.
U popularnoj kulturi
Otkako je opisan 1908. godine, Ankylosaurus se publicizira kao arhetipni oklopljeni dinosaur, a zbog svoje prepoznatljivosti i velikog interesovanja javnosti za dinosaure, već dugo godina se prikazuje u popularnoj kulturi u cijelom svijetu. Rekonstrukcija Ankylosaurusa u prirodnoj veličini predstavljena prilikom Njujorškog svjetskog sajma 1964. godine znatno je doprinijela njegovoj popularnosti Ankylosaurus je u japanskom kaiju filmu Godzilla Raids Again iz 1955. predstavljen kao predak mutiranog čudovišta Anguirusa. (Postoje mnoge varijacije kod izgovaranja i pisanja naziva čudovišta.) Anguirus se pojavio u sedam filmova sa Godzillom između 1955. i 2004. godine. Anguirus je također prikazan u mnogim knjigama, TV emisijama i video igricama.
Dioptra
Dioptra je antički astronomski i geodetski instrument, koji potiče iz 3. veka pne. Imala je oblik cevi kroz koju se gledalo ili, alternativno, šipke sa nišanima s oba kraja, postavljene na stativ. Opremljena uglomerima, njome su se mogli meriti uglovi.
Upotreba
Ali i dalje je korišćena u zemljemerstvu. Prilagođena toj nameni, dioptra je slična teodolitu, koji potiče iz 16. vijeka. Preciznija je verzija grome.
Heronu Aleksandrijskom je pripisana jedna knjiga o gradnji i upotrebi dioptre, koji je opisan kao "jedan od najdomišljatijih inženjera i primenjenih matematičara u istoriji".
Dioptra je dosta korišćena prilikom gradnje akvadukata. Okretanjem zavrtanja na nekoliko delova instrumenata olakšano je vrlo precizno osmatranje.
Vanjske veze
(na engleskom:)
Causolo, Alessandria
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 277 m.
Haut-Clocher
O Kloše je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Lorena, u departmanu Mozel koja pripada prefekturi Sarbur.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 322 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 28 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 11,44 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 260 metara (maksimalnoj 315 m, a minimalnoj 245 m).
Rancho Nuevo, Mezquitic
Rancho Nuevo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Mezquitic.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 54 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1344 m.
Ninguno, Ascensión
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 25 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1218 m.
Il nido di falasco
Il nido di falasco je italijanski crno-bijeli film snimljen 1950. u režiji Guida Brignonea. Po žanru je drama, a predstavlja adaptaciju istoimene knjige Luigija Ugolinija. Protagonistica, koju tumači Liliana Tellini, je svojeglava, neodgovorna i pustolovinama sklona djevojka koja dolazi u nevolje sa zakonom te se u bijegu od policije sklanja na seosko imanje, gdje će se u nju zaljubiti vlasnik (kogha tumači Ermanno Randi).
Nuklearni reaktor
mini|300px|desno|Jezgra malog istraživačkog reaktora. mini|300px|desno|[[Nuklearna lančana reakcija: jezgra uranija-235 apsorbira neutron, koji se razdvoji u brze, lakše elemente (fisijske produkte) i slobodne neutrone. Iako se i reaktori i nuklearna oružja oslanjaju na lančane reakcije, stopa reakcije u reaktorima znatno je sporija nego kod bombe. Kao što konvencionalne elektrane proizvode električnu energiju koristeći termalnu energiju oslobođenu izgaranjem fosilnih goriva, tako nuklearni reaktori pretvaraju termalnu energiju oslobođenu iz nuklearne fisije.]] mini|300px|desno|Presjek kroz tlačni reaktor [[PWR: 1. zaštitna zgrada, 2. rashladni toranj, 3. gorivni štapovi nuklearnog goriva, 4. kontrolni štapovi, 5. tlačnik, 6. parogenerator, 7. zaštitna reaktorska posuda, 8. parna turbina, 9. električni generator, 10. transformator i spoj na elektroenergetski sustav, 11. kondenzatorska rashladna voda, 12. parovod, 13. izmjenjivač topline, 14. kondenzator rashladnog tornja, 16. cirkulacijska pumpa, 17. pumpa napojne vode.]] mini|300px|desno|Kontrolne šipke na vrhu tlačnog reaktora [[PWR.]] mini|300px|desno|Pogled u mali istraživački nuklearni reaktor snage 1 [[vat|MW, s obogaćenim uranijem 4%, gorivnim šipkama od UO2 nuklearnog goriva, s oblogama od cirkonijevih legura.]] mini|300px|desno|Nuklearni reaktor poznat pod nazivom Chicago pile l, koji je ostvario prvu samoodrživu nuklearnu lančanu reakciju 2. prosinca 1942. mini|300px|desno|Presjek kroz nuklearni reaktor tipa [[Magnox reaktor|Magnox: 1.cijevi za punjenje, 2. kontrolni štapovi, 3. zaštitni plašt, 4. reaktorska posuda, 5. grafitni usporivač neutrona (moderator), 6. gorivni štapovi nuklearnog goriva, 7. kompresor plinova, 8. cjevovod hladnih plinova, 9. cirkulacijska pumpa vode, 10. izmjenjivač topline, 11. cjevovod vrućih plinova, 12. ulaz vode, 13. izlaz pare.]] mini|300px|desno|Presjek kroz [[kipući reaktor: 1. reaktorska posuda, 2. gorivni štapovi nuklearnog goriva, 3. kontrolni štapovi, 4. cirkulacijska pumpa vode, 5. motori kontrolnih štapova, 6. pregrijana para, 7. napojna voda, 8. parna turbina visokog tlaka, 9. parna turbina niskog tlaka, 10. električni generator, 11. pobuda generatora, 12. kondenzator, 13. rashladna tekućina, 14. predgrijač, 15. pumpa napojne vode, 16. pumpa rashladne tekućine, 17. betonsko kućište, 18. spoj prema elektroenergetskom sustavu.]] mini|300px|desno|Gradnja nuklearne elektrane Lungmen u [[Tajvanu, kao prestavnika nuklearnih reaktora III. generacije, ili napredni reaktori s kipućom vodom (engl. Advanced Boiling Water Reactor - ABWR).]] Nuklearni reaktor je naprava u kojoj se odvija postojana kontrolirana nuklearna lančana reakcija (za razliku od nuklearne bombe u kojoj je reakcija eksplozivna i nekontrolirana).
Najvažnija primjena nuklearnih reaktora je danas u proizvodnji električne energije (nuklearna energija). Istraživački reaktori služe za dobivanje radioaktivnih izotopa i pokuse s neutronskim zračenjem. Povijesno su prvi reaktori izgrađeni za proizvodnju plutonija korištenog u nuklearnom oružju, a također su i prvi reaktori za pogon podmornica i brodova razvijeni za vojne svrhe (ipak mnogo manji nego oni u nuklearnim elektranama).
Klasifikacija reaktora
Klasifikacija reaktora može se napraviti prema:
Nuklearna fisija
Kada velika fisijska atomska jezgra kao što je uranij-235 ili plutonij-239 apsorbira neutron, može doći do nuklearne fisije. Teška jezgra cijepa se na dvije ili više lakših jezgri, oslobađajući pritom kinetičku energiju, gama zračenje i slobodne neutrone poznate pod zajedničkim nazivom kao fisijski produkti.
Drugi fisijski atomi mogu kasnije apsorbirati dio ovih neutrona i pokrenuti daljnje fisijske događaje, koji oslobađaju još više neutrona i tako dalje. To je poznato kao nuklearna lančana reakcija.
Ta nuklearna lančana reakcija može se kontrolirati korištenjem neutronskih apsorbera i moderatora neutrona. Oni mijenjaju količinu neutrona koji će izazivati dodatne fisije. Nuklearni reaktori obično imaju automatske i ručne sustave za isključivanje fisijske reakcije, ukoliko se otkrije da su uvjeti nesigurni.
Usporivači neutrona ili moderatori koji se najčešće koriste uključuju običnu (laganu) vodu (75% svjetskih reaktora), čvrsti grafit (20% reaktora) i tešku vodu (5% reaktora). Berilij je, isto tako, bio korišten kod nekih eksperimentalnih tipova, a kao druga mogućnost predloženi su i ugljikovodici.
Proizvodnja topline
Jezgra reaktora proizvodi toplinu na mnogo načina:
Kilogram uranija-235 (U-235), koji je promijenjen putem nuklearnih procesa, oslobađa otprilike tri milijuna puta više energije nego kilogram ugljena koji je izgorio na konvencionalan način (7,2 × 1013 džula po kilogramu uranija-235, u odnosu na 2,4 × 107 džula po kilogramu ugljena).
Hlađenje
Obzirom na rashladno sredstvo reaktori se dijele na:
Rashladno sredstvo nuklearnog reaktora je obično voda, koja cirkulira pored jezgre reaktora, kako bi apsorbirala toplinu proizvedenu u reaktoru. Toplina se odvodi iz reaktora i potom se koristi kako bi se proizvela para. Većina reaktora koristi rashladni sustav koji je fizički odvojen od vode. Kod takvih reaktora voda se zagrijava do vrenja, da bi se proizvela para pod pritiskom, za korištenje u parnoj turbini. To su npr. tlačni reaktori ili PWR. Kod primjerice reaktora s ključajućom vodom ili BWR, jezgra reaktora izravno zagrijava vodu za parne turbine.
Kontrola reaktivnosti
Kontrolne šipke koje su napravljene od neutronskog apsorbera koriste se za apsorpciju neutrona. Što se više neutrona apsorbira u kontrolnu šipku to znači da je ostalo manje slobodnih neutrona, koji bi mogli izazvati fisiju. Ako gurnemo kontrolnu šipku dublje u reaktor, to će smanjiti njegovu izlaznu snagu, a ako izvučemo kontrolnu šipku, to će povećati izlaznu snagu reaktora.
Na prvoj razini kontrole u svim nuklearnim reaktorima, važan fizikalni proces je emisija zakašnjelih neutrona od strane određenog broja fisijskih izotopa, koji su bogati neutronima. Zakašnjeli neutroni čine oko 0,65% ukupnog broja neutrona nastalih u fisiji, a ostatak je oslobođen odmah nakon fisije. Fisijski produkti, koji proizvode zakašnjele neutrone, imaju nakon raspada, zbog emisije neutrona, poluživot koji traje od nekoliko milisekundi do čak nekoliko minuta. Kad se reaktor održava u zoni lančane reaktivnosti, gdje su zakašnjeli neutroni neophodni kako bi se postigla kritična masa, to daje vremena mehaničkim uređajima ili ljudima da kontroliraju lančanu reakciju. U drugom slučaju bi vrijeme za intervenciju, između postizanja kritičnosti i taljenja jezgre nuklearnog reaktora, što nastaje kao rezultat eksponencijalnog izboja snage iz normalne nuklearne lančane reakcije, bilo prekratko.
Kod nekih reaktora, rashladno sredstvo djeluje kao moderator neutrona. Moderator povećava snagu reaktora tako što izaziva da brzi neutroni, oslobođeni u fisiji, izgube energiju i pretvore se u termalne neutrone. Termalni neutroni prije izazivaju fisiju nego brzi neutroni, zato više moderiranja neutrona znači i više izlazne snage reaktora. Ako je rashladno sredstvo moderator, tada promjene temperature mogu utjecati na gustoću rashladnog sredstva/moderatora i samim time promijeniti izlaznu snagu. Rashladno sredstvo više temperature bilo bi manje gusto i time manje učinkovito kao moderator.
Kod drugih reaktora rashladno sredstvo djeluje kao apsorber, tako što apsorbira neutrone na isti način na koji to čine kontrolne šipke. Kod takvih reaktora izlazna snaga može se povećati grijanjem rashladnog sredstva, što ga čini manje gustim apsorberom. Nuklearni reaktori obično imaju automatske i ručne sustave za isključenje reaktora u hitnim slučajevima. Takvi sustavi stavljaju velike količine apsorbera (često je to bor u obliku borne kiseline) u reaktor kako bi isključili fisijsku reakciju.To se događa ako su uvjeti nesigurni ili se predviđa da bi mogli biti.
Većina tipova reaktora osjetljiva je na proces poznat pod nazivom "jodna jama" (engl. iodine pit). Ksenon-135 nastaje u procesu fisije i ponaša se kao neutronski apsorber. On apsorbira neutrone i djeluje na isključenje reaktora. Može se kontrolirati unutar reaktora tako da razina neutrona i snage bude dovoljno visoka da se može uništiti kada bude proizveden. Normalni fisijski proces isto tako proizvodi jod-135, koji nakon raspada ima poluživot ispod sedam sati, a raspada se na novi ksenon-135. Ako se reaktor isključi, jod-135 se nastavlja raspadati u reaktoru na ksenon-135. Jod-135 se raspada do točke kada nastali ksenon-135 djeluje tako da je ponovno uključenje reaktora teže, na dan-dva, nego kad je prvi puta reaktor isključen (to privremeno stanje onesposobljenosti zove se jodna jama). Ukoliko reaktor ima dovoljno dodatnog kapaciteta, još uvijek se može ponovo uključiti prije raspada joda-135 i ksenona-135, ali budući da je ekstra ksenon-135 "sagoren" pretvaranjem u ksenon-136 (nije neutronski apsorber), za nekoliko sati reaktor može postati nestabilan kao rezultat ovakvog "ksenonskog prijelaznog izgaranja (snage)". Brzo se pregrijava, osim ako kontrolne šipke nisu ponovo stavljene kako bi zamijenile neutronsku apsopciju izgubljenog ksenona-135. Neuspjeh u provođenju ovakve procedure doveo je do katastrofe u Černobilu.
Povijest nuklearnih reaktora
Razvoj nuklearne energetike započeo je pionirskim radovima mnogih znanstvenika u godinama prije Drugoga svjetskog rata (Irène i Frédéric Joliot-Curijem, Otto Hahn, Lise Meitner, Leo Szilard, Enrico Fermi i dr.). Ti su radovi rezultirali ostvarenjem prve samoodržive nuklearne lančane reakcije 2. prosinca 1942., u reaktoru izgrađenom na terenu Sveučilišta u Chicagu. Grupu istraživača i tehničara na izgradnji reaktora vodio je poznati fizičar Enrico Fermi. Nuklearni reaktor (poznat pod nazivom Chicago pile l, skraćeno CP-1) bio je izgrađen od blokova grafita s umetnutim šipkama od prirodnog uranija. Izgradnja tog reaktora ulazila je u sklop aktivnosti u okviru Manhattan projekta, kojemu je krajnji cilj bila realizacija atomske bombe. Čovjek je tim dostignućem prvi put ostvario dotad nepoznatu pojavu - oslobađanje energije atomskih jezgri i njezinu upotrebu. Nažalost, ta je energija u početku bila korištena u vojne svrhe. Iako je pojava nuklearne fisije i lančane reakcije bio već dobro teorijski proučen, na mogućnost iznenađenja pri puštanju u pogon prvog reaktora moralo se iz opreza računati. Dramatičnost eksperimenta potvrđuje činjenica da je specijalna ekipa iznad reaktora bila spremna da ga brzo ugasi tekućim kadmijem. Međutim, 28 minuta koliko je trajao eksperiment, prošlo je mirno i u skladu s očekivanjima.
Fosso Matelli, Lucca
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 17 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od -1 m.
Nuklearni reaktor
Nuklearni reaktori I. generacije
Nuklearni reaktori I. generacije služili su za istraživanje, a današnji reaktori zapravo predstavljaju tu prvu generaciju, poboljšanu za tržišno korištenje. Imaju sigurnosne sustave koji trebaju spriječiti topljenje jezgre reaktora, ili propuštanje radioaktivnih tvari u prirodu. Nuklearni reaktor tipa Magnox dobio je naziv prema slitini magnezija, koja se koristi kao materijal za oblogu gorivnih štapova s malim dodacima aluminija i ostalih metala. Moderiran je grafitom, hlađen ugljikovim dioksidom, a za gorivo koristi metalni prirodni uranij. Kratica mu je GCR (engl. Gas Cooloed Reactor), odnosno reaktor hlađen pomoću plina (ugljikov dioksid CO2). Magnox reaktor je danas zastarjeli tip nuklearnog reaktora, koji je osmišljen u Velikoj Britaniji i još uvijek je u uporabi.
Znanstvenik Enrico Fermi vodio je tim koji je 1942. u Chicagu (SAD) izgradio prvi fisijski nuklearni reaktor od prirodnog uranija i grafita kao moderatora. Prva nuklearna elektrana tipa „Fermi 1“ nalazi se u Monroe Countyju (Michigan, SAD), a s radom je započela 1963. „Fermi 1“ je brzi nuklearni reaktor koji koristi tekući natrij kao rashladno sredstvo. Maksimalni kapacitet ovog reaktora bio je 430 MW.
Nuklearna elektrana Shippingport, smještena u blizini današnjeg Beaver Valley (Pennsylvania, SAD), poznata je po tome što je to bila prva nuklearna elektrana izgrađena u SAD-u, a namijenjena isključivo za tržište. Rad te elektrane započeo je 1957., i bila je u upotrebi do 1982. Kapacitet reaktora bio je 60 MW, reaktor je hlađen vodom pod tlakom.