cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anglo-sovjetska invazija na Iran
Anglo-sovjetska invazija na Iran (engl. Operation Countenance, rus. Операция Согласие) bila je invazija britanskih i sovjetskih postrojbi na Iran za vrijeme Drugog svjetskog rata. Trajala je od 25. 8. do 17. 9. 1941. godine. Cilj invazije je bilo osigurati iranska nalazišta nafte i uspostaviti opskrbu liniju za Sovjetski Savez, koji je tada bio napadnut od njemačkog Wehrmachta. Iako je Iran službeno neutralna država, njegov vladar Reza-šah Pahlavi bio prijateljski raspoložen prema osovinskim silama i odbijao je savezničke zahtjeve za izgonom njemačkih državljana. Svrgnut je tokom okupacije i zamijenjen svojim mladim sinom Muhamed-Rezom Pahlavijem. Invazija je ostala upamćena po relativno vrlo malom broju žrtava: manje od 1000 s iranske odnosno manje od 100 sa savezničke, s obzirom da je vladar uživao uglavnom negativnu reputaciju i iranska vojska nije mu bila lojalna. Dana 29. 1. 1942. sklopljen je anglo-sovjetsko-iranski sporazum koji je savezničke sile obvezivao na poštivanje iranske nezavisnosti i teritorijalnog integriteta odnosno povlačenje trupa u roku od šest mjeseci nakon što rat bude okončan, dok se Iran prema sporazumu obavezao prepustiti neograničenu uporabu, nadzor i održavanje ključnih transportnih objekata u zemlji čime je stvoren tzv. perzijski koridor. Nakon svršetka rata u Evropi britanske trupe su se povukle, dok su sovjetske na sjeverozapadu zemlje odbile to učiniti čime je počela Iranska kriza.
Elementi matematičke logike
Negacija suda
Negacija sadrži samo jedan iskaz, ispred kojega stoji znak negacije:. Označavamo je saP, Primjer:
P:Duži a i b su jednake
negacija ovog suda jeP:
Duži a i b nisu jednake
Konjukcija sudova
Konjukcija sudova sud koji dobijemo kada povežemo dva suda veznikom i(oznaka&).
Disjunkcija sudova
Disjunkcija sudova sud koji dobijemo kada povežemo dva suda veznikom ili(v). Označava se sa P v Q.
Implikacija sudova
Sud koji dobijemo kada dva suda spojimo znakom "→" (slijedi) naziva se implikacija. Označava se sa P → Q.
(duž a paralelna sa duži b) i (duž b paralelna sa duži c) "→"duž a paralelna sa duži c Ako u jednoj implikaciji zamjenimo mjesta predpostavke i zaključka,dobićemo novu implikaciju za koju kažemo da je konverzija (obrt) prve implikacije.
Ekvivalencija
Ako su tačne implikacije P → Q i Q →P dobija mo novi sud P ≡ Q koji nazivamo ekvivalencija.
Iranski rijal
Iranski rijal (ISO 4217: IRR) je službeno sredstvo plaćanja u Iranu. Dijelio se na 100 dinara koji su danas izvan upotrebe, a ima i svoju nad-valutu: toman, koji sadrži 10 rijala.
Ivica Vrdoljak
Ivica Vrdoljak (Novi Sad, Srbija, 19. rujna 1983.), je hrvatski nogometaš. Igra na poziciji stopera ili zadnjeg veznog.
Klupska karijera
Od 2002. do 2007. godine nastupao je za NK Zagreb. U srpnju 2007. zajedno sa klupskim kolegom Mariom Mandžukićem prešao je u zagrebački Dinamo u transferu vrijednom 2.5 milijuna eura. U svibnju 2010. potpisao je za varšavsku Legiju.
Vanjske veze
thumb|right|350px|Ivica Vrdoljak
Hasnon
Anon je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Sever-Pa d Kale, u departmanu Sever koja pripada prefekturi Valansjen.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 3180 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 249 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 12,74 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 19 metara (maksimalnoj 21 m, a minimalnoj 14 m).
NGC 1198
NGC 1198 je galaksija u zviježđu Perzej.
Peta kordunaška udarna brigada
Peta kordunaška udarna brigada (Alternativni nazivi: Druga kordunaška brigada, Peta narodnooslobodilačka udarna brigada Hrvatske, Druga brigada Osme divizije NOVJ) formirana je 16. septembra 1942. u selu Petrova Poljana na Kordunu od delova Prvog i Drugog kordunaškog NOP odreda. Prilikom osnivanja brojala je 799 boraca. Na dan 11. oktobra 1942. brigada je imala 932, 20. novembra iste godine 950, a 30. juna 1943. 1.308 boraca i starješina.
Carla Laemmle
Rebecca Isabelle "Carla" Laemmle (20. oktobar 1909 – 12. jun 2014) bila je američka glumica, poznata po nastupima u Universalovim hororima 1920-ih i 1930-ih, odnosno kao jedna od posljednjih glumica iz Hollywooda u nijemoj eri. Rodila se u njemačko-jevrejskoj porodici kao nećaka Carla Laemmlea, osnivača studija Universal Pictures, koji joj je 1925. godine dao malu ulogu balerine u klasičnom nijemom filmu Fantom opere; šest godina kasnije je tumačila prvu govornu ulogu u znamenitom filmu Dracula. Glumačka karijera joj je prestala 1936. godine, ali je decenijama kasnije autobiografska knjiga Growing Up With Monsters: My Times at Universal Studios in Rhymes, kao i proslava 100. rođendana, gdje su se okupila djeca najvećih Universalovih zvijezda, izazvala novo zanimanje za nju karijeru i dovelo do angažiranja u nekoliko horor-filmova. Neposredno pred smrt se smatrala jednom od najstarijih živućih hollywoodskih glumaca.
Peta kordunaška udarna brigada
Od formiranja Osme divizije, pa do kraja rata, Četvrta kordunaška formacijski je bila u sastavu te divizije, i učestvovala je u operacijama divizije i Četvrtog korpusa.
Odlikovana je Ordenom narodnog oslobođenja, Ordenom partizanske zvezde i Orden bratstva i jedinstva.
Gospođica Julija
Gospođica Julija je drama švedskog književnika Augusta Strindberga napisana 1888. i premijerno izvedena 1906. godine, poznata kao jedno od najznačajnijih djela Strindberovog opusa i tzv. nordijske drame, odnosno jedno od najčešće izvođenih i ekraniziranih dramskih djela u 20. vijeku. Radnja se događa na imanju jednog švedskog grofa na Ivandjan 1874. godine. Naslovna protagonistica je grofova kćer koja, motivirana dosadom, ali i nastojanjem da razbije moralne i druge barijere koje stvara njen položaja, započinje flert, a potom i ozbiljnu vezu sa Jeanom, slugom koji joj, usprkos niskog društvenog porijekla, imponira svojim poznavanjem svijeta izvan grofovskog imanja. Radnja prikazuje kako dvoje ljubavnika nastoje dominirati i manipulirati jedni drugom - Julija kao pripadnica više klase, a Jean kao muškarac - te kako će ta igra na kraju završiti s tragičnim posljedicama.
Hewlett Bay Park, New York
Hjulet Bej Park je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 404, što je 80 (-16,5 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Sneads Ferry, North Carolina
Snids Feri je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Severna Karolina.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.646, što je 398 (17,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Presseck
Presek je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 22 opštinska središta okruga Kulmbah. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 1.998 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9477148.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Kulmbah Presek se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Kulmbah. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 642 metra. Površina opštine iznosi 54,8 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.998 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 36 stanovnika/km².
Olivera Jevtić
Olivera Jevtić, najbolja srpska atletičarka - trkačica na duge staze. Rođena je 24. jula 1977. u Titovom Užicu, gde i sada živi.Njeni roditelji su otac Milorad i majka Draginja. Od početka karijere je u užičkom Atletskom klubu „Mladost“. Njen trener je Slavoljub"Slavko" Kuzmanović, koji i sam ima zapažene rezultate u atletici. Više puta je proglašavana za najbolju atletičarku Jugoslavije, Srbije i Crne Gore, Srbije. Dnevni list Sport je 1996. proglasio Oliveru za mladog sportistu godine, a 2006. joj je dodeljena nagrada „Zlatna značka“, nagrada za najboljeg sportistu u Srbiji. Iste godine, kao i 1998. i 1999. je proglašena za najbolju sportistkinju od strane Olimpijskog komiteta Srbije, odnosno Jugoslavije.
Zajednica srpskih opština
Zajednica srpskih opština (ZSO), ili Asocijacija srpskih opština (ASO), naziv je samoupravne zajednice opština i regiona na Kosovo, čije je formiranje predviđeno sporazumom Beograda i Prištine u Briselu. Planirano je da ovu zajednicu čine opštine Severna Kosovska Mitrovica, Zubin Potok, Leposavić, Zvečan, Štrpce, Klokot, Gračanica, Novo Brdo, Ranilug i Parteš. Takođe se razgovara i o uključenju Opštine Gora u Zajednicu srpskih opština.
FreeBSD
FreeBSD je Unixoliki slobodni operativni sistem, nastao od Berkley Software Distribution (BSD) grane AT&T UNIX-a. Radi na više platformi: x86, DEC Alpha, Sun UltraSPART, Itanium (IA-64), PowerPC i NEC PC-98 arhitekturi.
FreeBSD se razvija kao potpun operativni sistem. Kernel, drajveri za hardver i svi korisnički uslužni programi se razvijaju u istom okviru. Ovo je drugačije od Linux konkurenta, gde je razvoj softvera podeljen u više celina, te se zajedno pakuje u Linux distribucije.
Nitroetilen
Nitroetilen je organsko jedinjenje, koje sadrži 2 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 73,051 Da.
Benzonatat
Benzonatat je organsko jedinjenje, koje sadrži 30 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 603,742 Da.
Malwa
Malwa (Malwi, Devnagari:मालवा, marathi:माळवा IAST: Māļawā) je regija u zapadno-centralnom dijelu sjeverne Indije smješten na platou vulkanskog porijekla u zapadnom dijelu države Madhya Pradesh. Ova je regija bila posebna politička cjelina od vremena indijskog plemena Malawa do 1947. kada je britanska Agencija Malwa spojena u Madhya Bharat (također poznatu kao Unija Malwa). Iako su se političke granice mijenjale kroz historiju, regija je razvila svoju posebnu kulturu i jezik.
Visoravan koja tvori najveći dio regije poznat kao Visoravan Malwa. Prosječna nadmorska visina visoravni Malwa je 500 metara, a brežuljci se obično prostiru u smjeru sjevera. Najveći dio regije pripada slivu rijeke Chambal i njenih poritoka; zapadni dio pripada slivu rijeke Mahi. U drevna vremena je Ujjain bio političko, ekonomsko i kulturno središte regije, a danas je najveći grad i privredno središte Indore. Glavno zanimanje stanovnika Malwe je poljoprivreda. Regija je u prošlosti bila poznata kao jedan od najvećih proizvođača opijuma na svijetu. Danas su glavne komercijalne kulture pamuk i soja, a glavna industrija je tekstilna.
Regija uključuje distrikte Madhya Pradesha - Dewas (distrikt)Dewas, Dhar (distrikt)Dhar, Indore (distrikt)Indore, Jhabua (distrikt)Jhabua, Mandsaur (distrikt)Mandsaur, Neemuch (distrikt)Neemuch, Rajgarh (distrikt)Rajgarh, Ratlam (distrikt)Ratlam, Shajapur (distrikt)Shajapur, Ujjain (distrikt)Ujjain te dijelove distrikta Guna (distrikt)Guna i Sehore (distrikt)Sehore - kao i distrikte Rajasthana Jhalawar i dijelove Bansware i Chittorgarh (distrikt)Chittorgarha. Malwa se na sjeveroistoku graniči sa regijom Hadoti, na sjeverozapadu sa regijom Mewar, na zapadu sa regijom Vagad i Gujaratom. U političkom i administrativnom smislu Malwa ponekad uključuje i regiju Nimar južno od Vindhye. U geološkom smislu visoravan Malwa uključuje vulkanske visoravni sjeverno od Vindhye, što uključuje regiju Malwa kao i istočna područja kao gornji tok Betwe i doline rijeka Dhasan i Ken. Regija ima toplu tropsku klimu sa suhim bjelogoričnim drvećem i brojna plemena, od kojih su najpoznatiji Bhil. Kultura je pod uticajem, gudžaratske, radžastanskle i maratske kulture. Najčešće korišteni jezik je Malwi, pogotovo u ruralnim područjima, dok se hindi uglavnom koristi i razumije u gradovima. Glavna turistička odredišta su Ujjain, Mandu, Maheshwar, Onkareshwar i Indore.
Kadžari (pleme)
Kadžari su maleno turkijsko pleme iz skupine Oguza u Iranu, koje danas broji oko 3400 ljudi (2008.). Kadžari govore jednim od dijalekata južnoazerskog jezika. Odigrali su značajnu ulogu u iranskoj historiji kada se njihov komadant Muhamed-han Kadžar iz klana Kuvanlu 1796. okrunio za šaha u Teheranu, nakon čega je Kadžarska dinastija vladala sve do 1925. kada ih je svrgnuo Reza-šah Pahlavi.
Malwa
Prvo važno kraljevstvo u regiji je bio Avanti, važna sila u zapadnoj Indiji oko 500. pne. a koje je kasnije anektiralo Maurijsko Carstvo. Gupta period u 5. vijeku je bio zlatno doba Malwe. Dinastija Parmara, sultani Malwe i Marate su u razna vremena vladale Malwom. Regija je iznjedrila značajna imena u kulzuri i nauci, kao što su pjesnik i dramatičar Kalidasa, pisac Bhartrihari, matematičari i astronomi Varahamihira i Brahmagupta, kao i polimatski kralj Bhoja.
San Giuliano, Frosinone
San Giuliano je naselje u Italiji u provinciji Frosinone, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 42 m.
Tomo Šokota
Klupska karijera
Tomo Šokota profesionalnu nogometnu karijeru počeo je u zagrebačkom Dinamu gdje je nastupao od 1997. do 2001. godine. U sezonama 1999/2000. i 2000/01. bio je najbolji strijelac Prve hrvatske nogometne lige.
NGC 1199
NGC 1199 je galaksija u zviježđu Eridan.
Tomo Šokota
Klupska karijera
Od 2001. do 2005. godine nastupao je za Benficu gdje je u 60 nastupa postigao 21 pogodak. Godine 2005. prešao je u redove rivala Porta gdje se nije naigrao zbog čestih ozljeda. Nakon Porta 2007. godine vraća se u Dinamo a 2009. odlazi u belgijski Lokeren gdje ostaje jednu sezonu. Godine 2010. potpisuje za ljubljansku Olimpiju. U svom prvom nastupu za novi klub postiže zgoditak, 14. rujna 2010. godine u osmini finala slovenskog kupa Hervis, protiv Celja.
Reprezentativna karijera
Šokota je bio povremeni hrvatski reprezentativac nastupivši ukupno osam puta od 2003. godine i postigavši dva zgoditka u prijateljskim susretima. Prvi protiv Turske u Zagrebu 31. ožujka 2004. a drugi protiv Danske u Kopenhagenu 5. lipnja 2004. godine.
Concord, Georgia
Konkord je grad u američkoj saveznoj državi Džordžija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 375 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 375 stanovnika, što je 39 (11,6%) stanovnika više nego 2000. godine.
Gospođica Julija (TV drama)
Gospođica Julija je jugoslavenska televizijska drama snimljena u režiji Milenka Maričića u produkciji Radiotelevizije Beograd i originalno prikazana na programu JRT godine 1985. Predstavlja adaptaciju istoimene drame švedskog pisca Augusta Strindberga. Radnja je smještena na jedno grofovsko imanje u Švedskoj 1874. godine, a naslovna protagonistica, čiji lik tumači Sonja Savić, je grofovska kćer koja se upušta flert sa slugom Žanom, čiji lik tumači Lazar Ristovski.
Chattancourt
Šatankur je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Lorena, u departmanu Meza koja pripada prefekturi Verden.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 180 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 17 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 10,36 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 196 metara (maksimalnoj 283 m, a minimalnoj 185 m).
Karen
Karen (Karen-Pahlevi, Karan-Vand, -Karan, -Kiran, -Qaran, -Qaren) je bila plemenitaška porodica iranskog porijekla, jedna od sedam velikih partskih klanova.
Kareni su bili iz Hirkanije. Glavni im je grad bio Nahavand, 65 km južno od Ekbatane, današnjeg Hamadana u Iranu.
Ogranci ove obitelji su plemenitaške porodice Kamsarakan (armenska) i Pavlenišvili (gruzijska).
Bajkalsko jezero
Bajkalsko jezero je jezero koje se nalazi u istočnom dijelu Rusije. Obuhvaća 31.500 km², zbog čega se smatra najvećim slatkovodnim jezerom u Euraziji. Poznato je pod nazivom "plavo sibirsko oko". S obzirom na svoju izrazitu dubinu od 1637m i veliku površinu (31.500km²) a proteže se blizu 700 km, zaprema više od 20% svjetskih zaliha slatke vode. Voda Bajkalskog jezera se koristi za piće. Tokom zime, kada je cijela površina jezera prekrivena debelom ledenom korom, režu se kocke leda i raznose na prodaju po okolnim naseljima. Također u to vrijeme (od januara do maja), jezerom se odvija automobilski, kamionski i drugi prevoz. Led je dubok od 30 cm, pa do nekoliko metara. Ime dolazi od tatarskog "bai-kul", "bogato jezero".
Svjetska baština
Poznato je kao stanište mnogih endemskih vrsta flore i faune. U jezeru i oko njega nalazi se mnoštvo jedinstvenih biljnih i životinjskih vrsta kao što je bajkalska foka (tuljan). To je jedina vrsta slatkovodne foke (tuljana) na svijetu. Zbog njihovog skupocjenog krzna, česta su meta brojnih krivolovaca.
U jezeru se nalazi 27 ostrva (otoka) od kojih je najveće Olhon (742 km²). Pretpostavlja se da je starost Bajkalskog jezera između 20 i 30 miliona godina. U jezero se uliva preko 300 reka od kojih su najvažnije Selenga i Barguzin. Ušća reka su delte. Međutim iz jezera ističe samo jedna reka - Angara, desna pritoka Jeniseja. Površina sliva jezera iznosi 557 000 km².
Godine 1996. stavljeno je na listu svetske baštine.
NGC 1200
NGC 1200 je galaksija u zviježđu Eridan.
Fernando VII od Španije
Fernando VII), španjolski kralj od 1813. do 1833. godine.
Rođen je u Madridu (San Lorenzo de El Escorial), 14. listopada 1784., kao najstariji sin kralja Carlosa IV] i Maríje Luise od Parme. Na prijestolje je došao nakon pada Napoleonovog brata Josipa Bonapartea 1813. godine, a vladao je sve do smrti. Umro je u Madridu, 29. rujna 1833. Kako nije imao muškog nasljednika, nasljedila ga je kćer iz četvrtog braka, kraljica Izabela II., što je bio povod za početak karlističkih ratova.
Problem oko nasljednika
Fernando VII ženio se četiri puta: s Maríom Antoniom od Napulja, Izabelom od Portugala, Maríom Josefom Amaliom od Saske, ali iz tih brakova nije imao djece. Godine 1829. oženio se sestričnom Maríom Cristinom. Godine 1830. omogućio je stupanje na snagu Pragmatičke sankcije, koju je donio još njegov otac Carlos IV. 1789., ali tada nije stupila na snagu prvenstveno zbog vanjskopolitičkih razloga. Pragmatička sankcija uvela je praksu da ukoliko kralj nema muškog potomka, prijestolje nasljeđuje njegova najstarija kći. Time je praktično Ferdinand onemogućio svom bratu, infantu Don Carlosu Maríi Isidru, dolazak na prijestolje, budući da se nedugo nakon donošenja Pragmatičke sankcije Ferdinandu rodila kći.
Fernando se 1832. teško razbolio. Pristaše Don Carlosa uzaludno su ga pokušavali nagovoriti ga napiše oporuku u korist brata. Nakon propalog pokušaja da sebi priskrbi prijestolje nakon bratove smrt, Don Carlos bježi u Portugal. U međuvremenu je Maria Cristina, koja je imenovana regenticom za vrijeme teške bolesti supruga (nasljednica Izabela imala je jedva tri godine), inicirala približavanje liberalnoj struji, što će dovesti do radikalnog zaokret prema liberalizmu nakon Ferdinandove smrti.
Fernando je umro 1833. godine bez muškog potomka. Uz Izabelu, imao je još samo jednu kćer, infantu Luisu Fernandu. Infant Don Carlos, zajedno sa svojim pristašama koji su ga smatrali legitimnim nasljednikom, započeli su Prvi karlistički rat s namjerom da zbace regenticu Mariju Cristinu, koja je vladala u ime malodobne Izabele II. Time je otvoren put karlizmu (po Don Carlosu; pristaše se nazivaju karlistima), koji će imati značajnu ulogu u španjolskoj politici u idućih stotinjak godina (karlisti su bili važna sastavnica Francove vojske u Španjolskom građanskom ratu).
Holmesville, Ohio
Holmsvil je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 372, što je 14 (-3,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Farindola, Pescara
Farindola je naselje u Italiji u provinciji Pescara, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 498 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 571 m.
Belleair Beach, Florida
Beler Bič je grad u američkoj saveznoj državi Florida. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.560 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 1.560 stanovnika, što je 191 (10,9%) stanovnika manje nego 2000. godine.
Pressig
Presig je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 18 opštinskih središta okruga Kronah. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 4.190 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9476164.
Čagatajci
Čagatajci ili Čagatajski Tadžici, jedna od skupina Tadžika iz jugoistočnog Uzbekistana i južnog Tadžikistana čije porijeklo, kao ni kod Hardura, nije razjašnjeno, iako je naziv «čagataj» mongolskog porekla, a sam Čagataj ( 1183-1242 ) je sin Džingis-kana ( 1162-1227 ). Njihov jezik ne smije se miješati izumrlim turkijskim čagatajskim jezikom iz Centralne Azije. Ima ih nekoliko desetaka tisuća, a većina živi u pokrajini Surxondaryo u Uzbekistanu.
Pressig
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Kronah Presig se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Kronah. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 372 metra. Površina opštine iznosi 53,2 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 4.190 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 79 stanovnika/km².
Čagatajci
Stanovništvo je brojalo oko 63.500 u periodu 1924-25. godine.
West Hempstead, New York
Vest Hempsted je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Zoran Zekić
Zoran Zekić (Osijek, 29. travnja 1974.) je hrvatski nogometaš, koji trenutno igra za Segestu.
Prve sportske uspjehe je doživio sezone 2003-04, kada je, dok je igrao za Kamen Ingrad postigao 13 golova u 15 utakmica, te je bio najbolji strijelac lige na kraju polusezone. Njegove dobre igre zapazio je izraelski klub Maccabi Haifa, u koji je prešao početkom 2004. godine. Međutim, u klubu nije dobio pravu priliku, pa se na kraju sezone vraća u Prvu HNL, u redove zagrebačkog Dinama. Nakon toga promijenio je još nekoliko klubova, da bi sezone 2007./08. potpisao za drugoligaša Istru 1961, te je nakon jedne sezone provedene u Puli raskinuo ugovor s čelnicima kluba koji su mu dali slobodne ruke u traženju novog kluba. U ljeto 2008. potpisuje ugovor s još jednim drugoligašem, sisačkom Segestom.
Pretzfeld
Precfeld je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 29 opštinskih središta okruga Forhhajm. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 2.492 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9474161.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Forhhajm Precfeld se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Forhhajm. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 293 metra. Površina opštine iznosi 24,2 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.492 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 103 stanovnika/km².
West Hempstead, New York
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 18.862, što je 149 (0,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Bourg-lès-Valence
Bur le Valans je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Rona-Alpi, u departmanu Drom koja pripada prefekturi Valans.
Nitrofen
Nitrofen je organsko jedinjenje, koje sadrži 12 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 284,095 Da.
Lovački psi (zviježđe)
Lovački Psi (lat.  Canes Venatici) je malo zviježđe sjevernog neba, koje je u 17. stoljeću uveo Johannes Hevelius. Zviježđe predstavlja dva psa koja na uzici drži Volar. Dvije najsjajnije zvijezde u zviježđu nose imena pasa - Chara i Asteroin.
Zanimljivosti
Lovački Psi je jedno od 3 zviježđa koje predstavljaju pse - preostala dva su Veliki Pas i Mali Pas.
Najsjajnija zvijezda u zviježđu je α CVn tj. Cor Caroli (Karlovo Srce). Ime joj je dao Edmund Halley, u čast engleskog kralja Charlesa I.. Njen prividni sjaj je 2.90m.
γ CVn, zvana i La Superba, je polupravilna promjenjiva koja mijenja sjaj između 4.7m i 6.2m tijekom perioda od oko 158 dana. La Superba je zvijezda izraženo crvene boje.
Najzanimljiviji objekti dubokog svemira
U Lovačkim Psima nalazi se 5 Messierovih objekata - 4 galaktike i jedan kuglasti skup.
Jedna od najpoznatijih galaktika u zviježđu, a i šire, je spiralna galaktika M 51 (galaktika Vir, NGC 5194) te nepravilna galaktika NGC 5195 koja se "nedavno" sudarila sa M51. M51 je prva galaktika kod koje je uočena spiralna struktura (Lord Rosse, 1845.).
M 3 (NGC 5272) je kuglasti skup prividnog promjera 18', sjaj 6.3m. Dovoljno je sjajan da ga se lako uoči i u malom dvogledu.
Odabrane zvijezde
Navedene su zvijezde kojima je pridijeljeno ime, bayerova ili flamsteedova oznaka, te neke koje se po nečemu ističu. Izvor: The Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed.
Die Bremer Stadtmusikanten
thumb|desno|250px|Bremenski muzikanti
Bremenski muzikanti (u originalu na nemačkom: Die Bremer Stadtmusikanten) su jedna od bajki braće Grim.
Priča, ukratko, glasi ovako: ''Isluženi magarac, osećajući da mu se bliži kraj, jer je gazda nezadovoljan njegovim radom, odlučuje da pođe u Bremen i tamo postane gradski muzičar. Uz put mu se pridužuju pas, mačka i petao, koji žive u sličnim okolnostima u svojim domaćinstvima. Svi oni imaju nameru da u Bremenu postanu muzičari.''
''Nešto kasnije, razbojnici pošalju jednog od njih nazad, u izvidnicu. On uđe u zamračenu kuću i jedino ugleda mačije oči za koje je mislio da su ostaci ognjišta. Kad im se približi, mačka ga ugrebe, magarac ritnu, pas ujede, a petao zakukurika. Razbojnik se jako prepade i pobeže.''
Simbolika odlaska u Bremen, kao način za oslobađanje, se ogleda u tome što je ovo bio slobodan trgovački grad u kome se nije živelo pod feudalnom vlašću.
Higijena
thumb|right|Pranje ruku kao oblik higijene najučinkovitiji je općenit način prevenciji širenja [[infektivna bolest|infektivnih bolesti.]] Higijena obuhvata opće i praktične postupke koji osiguravaju dobro zdravlje i čistoću. Ovi postupci, koji služe sprječavanju bolesti, njihovom širenju i poboljšavanju zdravlja, razlikuju se jako od kulture do kulture, pa tako nešto što je prihvatljivo u jednoj kulturi ne mora biti prihvatljivo u drugoj. U medicinskom kontekstu termin "higijena" odnosi se na održavanje zdravlja i zdravog života. To je grana medicine koja se bavi pravilima, općim i praktičnim postupcima za čuvanje i poboljšanje zdravlja. Termin se pojavljuje u frazama poput osobne higijene, kućne higijene, zubne ili dentalne higijene, dok se higijena rada često koristi u vezi s javnim zdravstvom. Termin "higijena" nastao je prema imenu Higijeje, grčke božice zdravlja, čistoće i sanitacije. Higijena je također znanost koja se bavi promocijom i očuvanjem zdravlja. Higijenski postupci se razlikuju diljem svijeta pa ono što je prihvatljivo u jednoj kulturi ne mora biti prihvatljivo u drugoj.
Medicinska higijena
Postupci medicinske higijene uključuju:
Većina ovih postupaka razvijena je u 19. stoljeću, a dobro su utvrđeni do sredine 20. stoljeća. Neki postupci (poput odlaganja medicinskog otpada) pooštreni su kao rezultat epidemija bolesti u kasnom 20. stoljeću poput AIDS-a i ebole.
Osobna higijena
Osobna higijena odnosi se na higijenske postupke koje neka osoba održavanjem čistoće provodi radi skrbi o vlastitom tjelesnom zdravlju i blagostanju. Motivacija za postupke osobne higijene leži u redukciji osobnih bolesti, liječenju od njih, optimalnom zdravlju te osjećaju za blagostanje, socijalnu prihvaćenost i prevenciju širenja bolesti na druge.
Postupci osobne higijene uključuju: posjet doktoru, posjet zubaru, redovito pranje (kupanje ili tuširanje) tijela, redovito pranje ruku, četkanje i njegovanje zubi, osnovnu manikuru i pedikuru, žensku higijenu i zdravu prehranu. Osobna njega širi je pojam od osobne higijene jer se odnosi na održavanje dobrog osobnog i javnog izgleda koje nužno ne mora biti higijensko.
Osobna higijena se postiže uporabom proizvoda za osobnu higijenu koji uključuju: sapun, šampon za kosu, kreme za kosu, četkicu za zube, pastu za zube, pamučne štapiće, dezodorans, balzam za usne, kreme, losione, rupčiće za lice, šišač, grickalicu, vodicu za usta, turpiju, piling, britvicu, kremu ili pjenu za brijanje, kremu za kožu i toaletni papir. Ostali proizvodi za osobnu higijenu i njegu mogu se koristiti za unaprjeđenje zdravlja i blagostanje.
Pretjerana osobna higijena
Koristi od osobne higijene nestaju zbog rizika od pretjerane osobne higijene za koju se pretpostavlja da uzrokuje alergijske bolesti i tjelesnu iritaciju.
Pretjerana higijena i gripa A (H1N1)
Pretjerana osobna higijena može uzrokovati LBM. Higijenska hipoteza tvrdi da nedostatak ranog izlaganja infektivnim agensima u djetinjstvu te kasniji nedostatak izlaganja helmintima u odrasloj dobi povećava susceptibilnost alergijskim bolestima. Nedostatak izloženosti ovim agensima sprječava tijelo da razvije odgovarajuće alergene i autoimunosne odgovore.
Pretjerana higijena vanjskog zvukovoda
Pretjerana osobna higijena vanjskog zvukovoda može rezultirati infekcijom ili iritacijom. Zvukovodi zahtijevaju manju osobnu higijensku skrb od ostalih dijelova tijela zbog toga što su osjetljivi te se tjelesni sustav adekvatno brine za te dijelove. Pokušaji čišćenja zvukovoda uklanjanjem ušnog voska može zapravo reducirati čistoću zvukovoda tako što se debris i ostali strani materijal potiskuju u unutrašnjost uha koji bi inače bili uklonjeni prirodnim gibanjem ušnog voska iz unutrašnjosti prema vanjštini uha.
Pretjerana higijena kože
Pretjerana osobna higijena kože može rezultirati iritacijom kože. Koža ima prirodni sloj ulja koji štiti kože od isušivanja. Prilikom pranja, osim ako se ne koriste vodene kreme i sl. s kompenzatornim mehanizmima, ovaj se sloj uklanja čime koža ostaje nezaštićena. Ovim mehanizmom pretjerano pranje može konačno izazvati ekcem.
Pretjerana primjena sapuna, krema i masti može također suprotno djelovati na određene tjelesne prirodne procese. Primjerice, sapuni i masti mogu smanjiti količinu prirodnih protektivnih ulja na koži pa može doći do apsorpcije nekih tvari koje čak u malim količinama mogu poremetiti prirodnu hormonalnu ravnotežu.
Kulinarska higijena
Kulinarska higijena odnosi se na postupke povezane s pripremom i kuhanjem hrane radi prevencije kontaminacije hrane, prevencije otrovanja hranom i minimiziranjem prijenosa bolesti na ostalu hranu, ljude i životinje. Postupci kulinarske higijene specificiraju sigurne načine rukovanja, pohrane, pripreme, posluživanja i jedenja hrane.
Postupci kulinarske higijene uključuju:
Profesionalna higijena
Profesionalna higijena odnosi se na postupke povezane s brigom i uporabom instrumenata korištenih u pružanju usluga osobne higijene njezinim korisinicima:
Postupci profesionalne higijene uključuju:
Povijest higijenske prakse
Razrađeni kodeksi higijene mogu se pronaći u nekoliko hinduističkih tekstova kao što je Manusmriti i Vishnu Purana. Kupanje je jedna od pet Nitya karmi (dnevnih dužnosti) u sikizmu, a njeno neizvršavanje vodi u grijeh prema nekim zapisima. Ovi kodeksi temelje se na ideji ritualne čistoće, a u njima nije sadržano razumijevanje uzroka bolesti i sredstava njihova prijenosa. Neki zakoni o ritualnoj čistoći poboljšali su međutim higijenu, gledajući epidemiološki, više ili manje slučajnošću.
Redovito kupanje bilo je prepoznatljiv znak rimske civilizacije. Uređena kupališta građena su u urbanim područjima kako bi služila javnosti koja je tipično zahtijevala infrastrukturu za održavanje osobne čistoće. Kompleksi su se obično sastojali od velikih kupališta nalik bazenima, manjih hladnih i vrućih bazena, sauna i objekata nalik lječilištima gdje su pojedinci mogli biti depilirani, mazani uljem ili masirani. Voda se neprestano mijenjala pomoću protoka kroz akvaduktalni sustav. Kupanje izvan urbanih centara vršilo se u manjim i slabije uređenim kupališnim objektima ili jednostavno korištenjem čistih vodenih površina. Rimski gradovi također su imali velike kanalizacijske sustave kao što je rimska Cloaca Maxima u koju je odlazio sav javni i privatni odvod. Rimljani nisu imali zahode s vodokotlićima već su zahodi ispirani neprestanim tokom vode pod njima. (Slični zahodi mogu se vidjeti u zatvoru u Akri u filmu Exodus.)
Sve do kasnog 19. stoljeća samo je elita u zapadnim gradovima tipično posjedovala zatvorene prostorije za olakšavanje tjelesnih funkcija. Siromašnija većina koristila je komunalne objekte izgrađene ponad septičkih jama u dvorištima. To se promijenilo kada je dr. John Snow otkrio da se kolera prenosi fekalnom kontaminacijom vode. Iako su nakon njegova otkrića prošla desetljeća do stjecanja široke prihvaćenosti, vlasti i sanitarni reformatori naposljetku su se uvjerili u zdravstvene prednosti korištenja kanalizacije radi odvajanja ljudskog otpada kako voda ne bi bila kontaminirana. To je potaknulo široku prihvaćenost zahoda na ispiranje i moralnog imperativa kako zahodi trebaju biti u zatvorenom i što je moguće više privatni.
Higijena u islamskom svijetu
Još od 7. stoljeća islam je oduvijek stavljao jak naglasak na higijenu. Osim potrebe za ritualnom čistoćom u vrijeme dnevne molitve (arapski salah) kroz abdest i ghusl, postoje mnoga higijenska pravila kojima se uređuju životi muslimana. Ostala pitanja uključuju islamske prehrambene zakone. Kuran općenito savjetuje muslimane da se pridržavaju visokih standarda tjelesne higijene i da budu ritualno čisti kad god je moguće.
Higijena u Europi
Nasuprot popularnom vjerovanju i usprkos tome što su ranokršćanski vođe osudili kupanje kao neduhovno, kupanje i sanitacija nisu se izgubili u Europi s propašću Rimskog Carstva. Štoviše, izrada sapuna prvi put je postala utvrđena djelatnost tijekom "mračnog" srednjeg vijeka. Rimljani su koristili mirisna ulja (većinom iz Egipta) među drugim mogućnostima.
Kupanje zapravo nije izašlo iz mode u Europi sve do kraja renesanse kada je ono zamijenjeno opsežnom uporabom preznojavanja i parfema jer se u Europi mislilo da se vodom može unijeti bolest kroz kožu u tijelo. (Vodom se zaista može prenijeti bolest, ali mnogo češće ako se ona pije nego ako se kupa u njoj, a vodom se prenosi bolest jedino ako je kontaminirana patogenima.) Srednjovjekovni crkveni autoriteti vjerovali su da javno kupanje stvara prostor za nemoral i bolest. Rimokatolički crkveni službenici čak su zabranjivali javno kupanje u neuspješnoj namjeri suzbijanja epidemije sifilisa koji je prijetio pustošenjem Europe. Moderna sanitacija koju poznajemo nije bila prihvaćena sve do 19. i 20. stoljeća. Prema srednjovjekovnom povjesničaru Lynnu Thorndikeu, ljudi su se u srednjovjekovnoj Europi vjerojatno kupali češće nego oni iz 19. stoljeća.
Nihon Ōdai Ichiran
220px|thumb|Francuski prijevod kronike iz [[1834. godine.]] Nihon Ōdai Ichiran (japanski: 日本王代一覧; srpskohrvatski: "Velika panorama vladara Japana") je kronika iz XVII. vijeka koja donosi popis japanskih careva uz kratke bilješke o važnim događajima ili drugim događanjima. Knjigu je 1662. godine sastavio Gahō Hajashi, po naredbi koju je izdao Minamoto no Tadakatsu.
Prema enciklopediji American Cyclopaedia, izdanje iz 1871. godine, prijevod kronike Nihon Ōdai Ichiran (Annales des empereurs du japon) na francuski jezik smatra se jednom od prvih knjiha o Japanu na Zapadu uopće, a napisao ju je jedan od najvažnijih autora o Japanu toga doba.
Tanganjika (jezero)
Tanganjika je jezero u Istočnoj Africi, dugo 660 km i široko između 16 i 72 km, te površine 32.893 km². Dubinom od 1470 m predstavlja drugo najdublje jezero svijeta, drugo najstarije i drugo najvećeg volumena, u sva tri slučaja nakon Bajkalskog. Jezero se proteže kroz četiri države: Burundi, Demokratsku Republiku Kongo, Tanzaniju i Zambiju. Najveća površina pripada DR Kongu (45 %) i Tanzaniji (41 %). Glavne pritoke jezera su Malagarasi, Ruzizi i Kalambo. Jedini odvojak je rijeka Lukuga, pritok Lualabe. U obalnom je području razvijen ribolov, uzgoj uljne palme i riže.
Referendum o nezavisnosti Crne Gore
mini|desno|200px|Crveno su označene općine u kojima se većinski glasalo za neovisnost, a plavo za zajedničku državu mini|Slavlje nakon obnavljanja crnogorske neovisnosti Referendum o neovisnosti Crne Gore održan je 21. svibnja 2006. godine. Nekoliko puta je bio odgađan, među ostalim na zahtjeve Europske Unije (još 2004. godine).
Pitanje
Referendunsko pitanje je glasilo:
"Želite li da Republika Crna Gora bude neovisna država sa punim međunarodno-pravnim subjektivitetom?".
Ponuđeni odgovori su bili DA i NE.
Blokovi
Odgovor NE je propagirao "Blok za očuvanje Državne Zajednice Srbije i Crne Gore" s liderom Predragom Bulatovićem.
Uloga Europske unije i Vijeća Europe
Delegacija Parlamentarne skupštine Vijeća Europe od 15 članova pratila je referendum u Crnoj Gori.
Pravila
Vlast i opozicija u Crnoj Gori i EU suglasili su se da referendum bude održan 21. svibnja 2006. godine.
Uz nazočnost EU, dogovorena su, da bi referendum bio legitiman, sljedeća pravila:
a.) izlaznost mora biti preko 50% upisanih birača;
b.) odluku o neovisnosti DA moralo je podržati preko 55% izašlih birača.
Rezultati
Ukupni odaziv upisanih birača - 86.3%.
Proglašenje neovisnosti
Crnogorski parlament je 3. lipnja 2006. godine usvojio Odluku o nezavisnosti.
Epilog
Crna Gora je nakon 88 godina ponovo postala međunarodno priznata država.
NGC 1201
NGC 1201 je galaksija u zviježđu Kemijska peć.
Jacksonville, Missouri
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 151, što je 12 (-7,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Buzzacarina, Padova
Buzzacarina je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Stig Dagerman
Stig Dagerman (5. oktobar 1923 - 4. novembar 1954) bio je švedski književnik i novinar, poznat po nekoliko romana koji se smatraju najvažnijim djelima egzistencijalizma u švedskoj i evropskoj književnosti. Dagerman je po svojim političkim stavovima bio anarhosindikalist, a spisateljsku karijeru je započeo pišući za anarhosindikalistički list Arbetaren. Svoja najvažnija i najpopularnija djela je napisao u relativno kratkom periodu neposredno nakon završetka Drugog svjetskog rata. Mučen financijskim problemima i višegodišnjom spisateljskom blokadom, život je okončao samoubistvom koje je šokiralo tadašnju švedsku javnost.
Po njemu ime nosi Nagrada Stig Dagerman koja se dodjeljuje od 1996. godine.
Buzzacarina, Padova
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 63 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 7 m.
Vladičanski dvor u Vršcu
mini|250p|d|Vladičanski dvor u Vršcu Vladičanski dvor u Vršcu je dvor (boravište) vladike banatskog, ranije vladike vršačkog. U neposrednoj je blizini eparhijske Saborne crkve.
Vladičanski dvor u Vršcu jedna od najvelelepnijih građevina u gradu Vršcu, a takođe je jedan od najlepših primera vladičanskih dvorova u Srpstvu. To je istovremeno i najstariji Vladičanski dvor Srpske pravoslavne crkve i jedini je ove namene iz razdoblja baroka.
Vladičanski dvor u Vršcu je Spomenik kulture od izuzetnog značaja.
Istorijat
mini|250p|d|Glavni pristup u Vladičanski dvor Zdanje vladičanskog dvora je izgrađeno između 1750. i 1757. godine, dok je vladika bio Jovan Georgijević. Izgrađen je kao reprezentativna spratna građevina za potrebe episkopa vršačkih, nakon preseljenja eparhije iz Karansebeša u Vršac. U prizemlju dvora je kapela posvećena Svetim arhangelima Mihajlu i Gavrilu, sa ikonostasom, oslikanim između 1761. i 1765. godine. Ikonostas spada u retke sačuvane ikonostase iz 18. veka.
Radikalnu obnovu, koja je u potpunosti izmenila izgled građevine, izvršio je vladika Gavrilo Zmejanović 1904. godine, kada je izmenjen ulazni deo i obnovljen krov. U to vreme je glavna fasada dobila neobarokni i neorenesansni dekorativni program, pilastre i nove prozore, dok osnova zgrade nije bitno izmenjena. Kasnije obnove nisu suštinski menjale izgled građevine.
Značaj
U dvoru se nalaze vredne zbirke ikona, portreti najznačajnijih vladika vršačke eparhije i velika biblioteka. Zbirka ikona sakupljene u Banatu obuhvata razdoblje od tri veka, pri čemu su najvrednije ikone slikara Zogofa iz prve polovine 18. veka. Ikone u zbirci su dela: Zogofa Petra, Prvula, Šerbana Popovića, Nedeljka Popovića, Jovana Četirevića Grbovana i nepoznatih majstora. Grupa ikona baroknog razdoblja srpske umetnosti predstavljena je delima slikara iz druge polovine 18. veka, poput Teodora Ilića Češljara, Dimitrija Popovića i drugih.
Geotermalno grijanje
Geotermalno grijanje se bazira na izravnoj upotrebi geotermalne energije, a takav način grijanja se upotreblja još od doba paleolitika. U 2004. godini je otprilike sedamdeset država svijeta izravno koristilo 270 PJ geotermalne topline, a ta brojka je u konstantnom porastu. Od 2007. godine instaliralo još 28 GW geotermalnog toplinskog kapaciteta diljem svijeta, zadovoljavajući time 0,07 % potrošnje globalne primarne energije. Geotermalno grijanje ima visoki stupanj termodinamičke iskoristivosti jer nema potrebe za pretvorbom energije, ali je efikasnost niska, te iznosi oko 20 %. To je posljedica sezonske upotrebe topline za grijanje (većinom zimi).
Povijest
thumb|right|Najstariji bazen grijan termalnim izvorom, sagrađen u 3 st. prije Krista za vrijeme dinastije Qin
Još od doba Paleolitika su se termalni izvori koristili u toplicama. Prve poznate toplice koje su izgrađene tokom Qin dinastije u trećem stoljeću prije Krista su bili kameni bazeni na planini Li u Kini. Na istome mjestu je kasnije bila izgrađena Huaqing Chi palača. U prvom stoljeću poslije Krista Rimljani su osvojili Aquae Sulis i iskoristili tamošnje termalne izvore za javna kupališta te podno grijanje. Ulaznice za ovo kupalište vjerojatno predstavljaju prvu komercijalnu upotrebu geotermalne topline. Tisuću godina stara termalna kada je pronađena na Islandu koju je izgradio jedan od najstarijih islandskih naseljenika. Najstariji svjetski područni geotermalni toplinski sustav je u Francuskoj u Chaudes-Aiguesu koji je u upotrebi od četrnaestog stoljeća. Najranija industrijska eksploatacija je počela 1827. godine korištenjem gejzirskih para za ekstrakciju borne kiseline iz vulkanskog blata u Larderellu u Italiji.
Prvi Američki područni toplinski sustav grijanja koji se je izravno opskrbljivao geotermalnom energijom je napravljen 1982. godine u glavnom gradu Idahoa, Boiseu. Takav sustav je ubrzo primijenjen 1900. godine i u Klamath Fallsu (Oregon). U Boiseu je 1926. godine korišten duboki geotermalni bunar za grijanje staklenika, dok su se istovremeno gejziri upotrebljavali za grijanje staklenika na Islandu i u Toskani.
Lord Kelvin je 1852. godine izumio toplinsku pumpu, dok je 1912. Heinrich Zoelly patentirao ideju o korištenju toplinskih pumpi za izvlačenje topline iz zemlje. Tek u 1940-im je geotermalna toplinska pumpa uspješno implementirana. Vjerojatno prva geotermalna toplinska pumpa je bila Roberta C. Webbera od 2,2 kW, no neki se izvori ne slažu s time u pogledu točnog vremena izuma. J. Donald Kroeker projektirao je prvu komercijalnu geotermalnu pumpu za grijanje javnih ustanova u Portlandu, u Oregonu, koja je prvi put primijenjena 1946. godine. Profesor na sveučilištu u Ohiou, Carl Nielsen, 1948. godine je u sklopu svog doma konstruirao prvu geotermalnu toplinsku pumpu koja je preuzimala toplinu iz podzemnih voda. Zbog naftne krize 1973. ova tehnologija je postala veoma popularna u Švedskoj, te je od tada sve popularnija diljem svijeta. Razvoj cijevi od polibutena je 1979. godine znatno povećao ekonomsku održivost toplinskih pumpi. Od 2004. godine postoji više od milijun geotermalnih toplinskih pumpi diljem svijeta koje imaju sveukupno 12 GW toplinskog kapaciteta.
Primjena
Postoji mnogo raznovrsnih primjena jeftine geotermalne topline. U 2004. godini se je više od pola geotermalne topline koristilo za prostorno grijanje, dok se trećina koristila za toplice i lječilišta. Ostatak geotermalne topline se koristilo za razne industrijske procese, desalinizaciju, potrošnu toplu vodu, te u poljoprivredi. Gradovi kao Reykjavik i Akureyri dovode toplu vodu za topljenje snijega putem podzemnih cjevovoda iz geotermalnih postrojenja.
Geotermalni sustavi su vrlo ekonomični jer se toplinska energija korištena za područno grijanje često dovodi toplovodima. Na taj se način može opskrbljivati veliki broj zgrada, pa čak i cijela naselja. Ova se tehnologija dugo koristi diljem svijeta u mjestima kao što su: Reykjavik (Island), Boise (Idaho), Klamath Falls (Oregon).
Ekstrakcija
U nekim dijelovima svijeta, uključujući i značajne dijelove zapadnog SAD-a, postoje relativno plitki geotermalni resursi. Slični uvjeti postoje i na Islandu, dijelovima Japana, te u ostalim geotermalno bogatim regijama svijeta. Na ovim prostorima voda ili vodena para je preuzeta iz prirodnih termalnih izvora te transportirana putem cijevi u radijatore ili izmjenjivače topline. U alternativnim slučajevima, može se koristiti i otpadna toplina iz kogeneracijskih geotermalnih elektrana. Grijanje pomoću geotermalno topline je daleko efikasnije nego proizvodnja električne energije putem geotermalnih elektrana jer se u sustavima za grianje koristi voda daleko nižih temperatura. Samim time ovaj pristup je održiviji diljem svijeta. Ako je plitko tlo toplo i suho, zrak i voda mogu cirkulirati kroz podzemne izmjenjivače topline te tako preuzeti toplinu sadržanu u zemlji.
Dizalice topline koje koriste tlo kao toplinski spremnik (GSHP)
Ova je tehnologija učinila geotermalno grijanje ekonomičnim u apsolutno svim lokacijama na zemlji. Procjenjuje se da je u 2004. godini bilo u pogonu oko milijun dizalica topline s ukupnim kapacitetom od oko 15 GW. Na globalnoj razini se udio dizalica toplina za grijanje sve više povećava, te je porast u kapacitetima oko 10 % godišnje.
Također, okretanjem smjera protoka transportnog fluida iz ljevokretnog u desnokretni proces, isti se sustav može koristiti za hlađenje prostora tokom ljetnih mjeseci. Toplina se ispušta u relativno hladno tlo ili podzemnu vodu, za razliku od jedinica klima uređaja koje tu toplinu ispuštaju u okoliš koji je na relativno visokoj temperaturi tokom ljetnih mjeseci. Na taj način se treba svladati manja temperaturna razlika i time se ostavaruje viši stupanj djelovanja, a i veće uštede.
GSHP ne koristi geotermalne izvore topline kao što su gejziri već je GSHP uređaj koji nam omogućava da transportiramo toplinu pohranjenu u tlu ili stijenama. Korištenjem pumpe za ostvarivanje cirkulacije transportnog fluida (najčešće smjese vode i antifriza) kroz podzemne sustave cijevi kojima toplinski spremnik predaje toplinu. U kućanstvima se koriste dvije varijante uređaja; s cijevima u okomitim bušotinama na dubinama između 15-120 m, te druga varijanta, ukoliko postoji mogućnost postavljanja takvog sustava cijevi jer istiskuje izradu opsežnih rovova, s horiznotalno postavljenim cijevima na otprilike 2 m ispod površine. Nakon što se iz toplinskog spremnika (tla, stijene, podzemnih voda) preda toplina transportnom fluidu, sustavom cijevi se taj fluid trasportira do kućanstava gdje on onda predaje toplinu za zagrijavanje prostora. Nakon toga se ohlađeni fluid vraća nazad sustavom cijevi u tlo i tako se zatvara ciklus. Ovaj sustav grijanja kućanstava uporabom električne energije za pogon dizalica toplina je daleko ekonomičniji od grijanja pomoću elektrotpornih grijača.