cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sinan Sakić
Muzička karijera
Sinan Sakić je do 1991. godine izdao deset albuma sa Južnim vetrom. Iz tog perioda izašli su mnogi hitovi: Ej od kad sam se rodio, Sudbina me na put šalje, Zaljubljen u tebe, Izađi na pet minuta, Reci sve želje i još mnogo drugih pesama. Sinan je prvi put napustio Južni vetar nakon albuma Delija momak iz 1991. godine. Tokom 1992. i 1993. godine izdao je dva albuma u produkciji Zorana Starčevića. Iz perioda saradnje sa Starčevićem, Sinan je snimio hitove: Ljubila me žena ta, Žena kose duge, Svirajte napraviću lom, Otvaram ti dušu itd. Već 1994. godine Sinan se vraća u Južni vetar i izdaje album U meni potraži spas, sa kojeg se izdvaja pesma Pokloni poljubac prijatelju starom. Sinan se u Južnom vetru zadržao do 2001. godine kada je izdao svoj poslednji album za ovu produkciju. Iz perioda od 1994. do 2001. godine u Južnom vetru (7 albuma) Sinan je snimio između ostalih još i hitove: Zoko moja Zoko, Ja poklanjam zlatnu burmu, Ja nemam više kome da verujem, Kuda ideš srećo moja itd.
Nakon odlaska iz Južnog vetra, Sinan je 2002. godine izdao album Na eks za Gold produkciju. Sa tog albuma izdvojile su se najviše pesme Pijem na eks i Sunce moje. Nakon tri godine diskografske pauze Sinan 2005. godine izdaje album Emotivac u VIP produkciji. Sa tog albuma je najveći uspeh ostvarila pesma „Lepa do bola”, da bi nakon više od decenije od izlaska ovog albuma veliku popularnost doživela i pesma Da se opet rodim. Tokom 2009. godine Sinan izdaje album To je život moj opet u VIP produkciji. Sa ovog albuma su se izdvojile pesme Minut, dva i Život da stane ne sme. Poslednja dva albuma bila su mu Šalu na stranu, izdat 2011. i Jedina iz 2014. godine, za koji je snimio šest spotova. Njegova pesma Hrabar i lud našla se u srpskom filmu Klip iz 2012. godine.
U karijeri je snimio nekoliko duetskih pesama, od kojih se izdvaja numera Svi grešimo koju je uradio sa Draganom Mirković. Pesmu Sabina posvetio je svojoj ženi Sabini sa kojom se oženio 29. juna 1981. godine. Održao je nekoliko velikih koncerata na stadionu Tašmajdan u Beogradu, a ujedno i njegov poslednji 3. jula 2017. godine
Za života izdao je 26 albuma, 12 kompilacija, održao veliki broj koncerata i ostvario saradnju sa velikim brojem poznatih muzičara. Materijalno je pomagao domove za nezbrinutu decu u Srbiji i održao veliki broj humanitarnih koncerata.
Clamerey
Klamre je naselje i opština u istočnom delu centralne Francuske u regionu Burgonja, u departmanu Zlatna obala koja pripada prefekturi Monbar.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 191 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 15 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 12,08 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 332 metara (maksimalnoj 491 m, a minimalnoj 314 m).
Ucria, Messina
Ucria je naselje u Italiji u provinciji Messina, u regiji Sicilija.
San Giuliano Nuovo, Alessandria
San Giuliano Nuovo je naselje u Italiji u provinciji Alessandria, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 588 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 104 m.
Winnsboro Mills, South Carolina
Vinsboro Mils je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Južna Karolina.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.898, što je 365 (-16,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
NGC 1254
NGC 1254 je galaksija u zviježđu Kit.
San Marcos Nejapa, Santa María Zacatepec
San Marcos Nejapa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santa María Zacatepec.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 211 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 304 m.
Los Salazar, Victoria
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 312 m.
Nessa
Nesa je opština u njemačkoj saveznoj državi Saksonija-Anhalt. Jedno je od 43 opštinska središta okruga Burgenland. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 931 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 15084365.
Opština Teopisca, Chiapas
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 15883 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 1756 m.
Gaj Silije
Gaj Silije (Gaius Silius) je bilo ime dvojice rimskih konzula - oca i sina - koji su služili u doba Julijevsko-Klaudijevske dinastije.
Gaj Silije Stariji
Stariji Gaj Silije (? - 24) bio je imenovan za konzula godine 13. Za vrijeme njegovog mandata je August napisao oporuku. Godine 14. je pod Germanikom služio kao komandant rimskih snaga u Donjoj Gemraniji, a godine 15. mu je priređen trijumf. Car Tiberije ga je imenovao glavnim poreznikom Rimska Galija|Galije, a godine 21. je posato guverner Gornje Germanije.
Доње Горачиће
Демографија
У насељу Доње Горачиће живи 51 пунолетни становник, а просечна старост становништва износи 54,6 година (48,3 код мушкараца и 60,0 код жена). У насељу има 26 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 2,19.
Gaj Silije
Gaj Silije Stariji
Oženio se za Sosiju Galu, a par se sprijateljio sa Tiberijevom snahom Agripinom Starijom. To ih je dovelo u nemilost zahvaljujući Sejanovim intrigama, te su optuženi za izdaju. Silije je 24. izvršio samoubistvo, a Gala je prognana i kasnije umrla. Senat je konfiscirao svu njihovu imovinu, a kasnije ih vratio njihovoj djeci.
Доње Горачиће
Демографија
Ово насеље је у потпуности насељено Србима (према попису из 2002. године).
Gaj Silije
Gaj Silije Mlađi
Mlađi Gaj Silije (? - 48) je bio sin starijeg Gaja Silija. Antički izvori ga opisuju kao inteligentnog i naočitog čovjeka. Kao takav je doživio brz politički uspon pod vlašću cara Klaudija. Godine 47. je postao senator, a sljedeće je godine imenovan za senatora. Bio je oženjen za plemkinju po imenu Junija Lepida Silana.
Gaius Silius
Breuil-le-Sec
Brej le Sek je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Oaza.
Hedda Gabler
Hedda Gabler je drama norveškog pisca Henrika Ibsena, objavljena 1890. i premijerno izvedena 1891. godine u Njemačkoj. Naslovna protagonistica je žena koja se nedavno udala za uspješnog i uglednog intelektualca, ali koja prema njemu ne gaji nikakvu ljubav te koja, mučena dosadom bračnog života traži uzbuđenje kod njegovog suparnika i vlastitog bivšeg ljubavnika. Radnja prikazuje kako će njene spletke dovesti do tragičnih posljedica. Hedda Gabler nakon premijere nije postigla veliki uspjeh, ali je sa vremenom počela sticati ugled i popularnost, te se danas smatra jednom od Ibsenovih najizvođenijih djela.
Robert Boothby, baron Boothby
Robert John Graham Boothby, Baron Boothby, KBE, znan i kao Bob Boothby (Edinburgh, 12. veljače 1900. - London, 16. srpnja 1986.) je bio kontroverzni britanski političar iz Konzervativne stranke.
Rođen je 12. veljače 1900. godine u uglednoj obitelji, što mu je omogućilo školovanje na prestižnom Etonu, kao i na Magdalen Collegeu u Oxfordu. Nakon završenog studija, radio je u jednoj dioničkoj firmi. Političku karijeru započeo je neuspješnim izborom za Parlament 1923. godine, samo da bi sljedeće godine bio izabran za zastupnika okruga East Aberdeenshire. Okrug će predstavljati sve do 1958. godine. Tijekom svoje dugogodišnje karijere, Bob Boothby je držao nekolicinu nižih političkih funkcija u pojedinim ministarstvima i drugim državnim organima, od kojih je vjerojatno najzvučnija ona privatnog parlamentarnog tajnika tadašnjeg ministra financija Winstona Churchilla. Kao otvoreni zagovornik britanskog članstva u Europskoj zajednici, u periodu od 1949. do 1957. bio je britanski delegat u savjetodavnom vijeću pri Europskoj komisiji. Od 1958. do 1961. bio je i rektor Sveučilišta St Andrews. Tijekom Drugog svjetskog rata sudjelovao je kao doborovljac u RAF-u, otišavši u mirovinu s činom zrakoplovnog poručnika. Boothby je također bio prominentni komentator društvenih zbivanja na radiju i televiziji.
Ipak, Boothby je u povijesti poznatiji po svom kontroverznom privatnom životu nego po svojoj političkoj karijeri. Iako je imao živopisan privatni život, bio je zaštićen od javnosti, što je bio rezultat njegova društvena utjecaja, koji je "prisiljavao" novine da ne objavljuju afere. Ženio se dva puta. Prvi brak bio je s Dianom Cavendish, ali je nakon samo dvije godine raksinut 1937. godine. Drugi put se ženio 1967. godine, za Wandu Sannu, 33 godine mlađu ženu sa Sardinije. Isto tako, imao je brojne afere sa (udatim) ženama, a neki izvori navode kako je napravio barem troje djece tuđim ženama. Od 1930. je imao dugu aferu s Dorothy Macmillan, suprugom konzervativca Harolda Macmillana (britanskog premijera od 1957. do 1963.), te se čak pretpostavljalo da je otac Sarah Macmillan, najstarije Macmillanove kćeri. Ipak, to se danas smatra netočnim podatkom.
No ipak, najkontroverzniji dio njegova privatnog života zapravo je bila njegova biseksualnost, koju je upražnjavao u vremenu kada je muška homoseksualnost bila zakonom zabranjena. Prvi seksualni odnos sa ženom imao je tek s 25 godina, a 1954. se otvoreno zalagao za reformu zakona o homoseksualnosti. Godine 1963., Boothby je započeo aferu sa sitnim kriminalcem Lesliejem Holtom, koji ga je upoznao sa zloglasnim kriminalcom Ronniejem Krayjem, jednom od braće Kray. Ronnie je isprva samo dovodio mladiće barunu i organizirao orgije u Cedra Courtu, osiguravši si tako brojne povlastice od baruna, ali njihov odnos se s vremenom očito intenzivirao. Zanimljivo je kako je za aferu prvi saznao pro-konzervativni Sunday Express, ali je zbog političke afilijacije odbio objaviti priču. Tek je kasnije ona došla u uredništvo Mirrora, koji je priču objavio bez spominjanja imena. Imena su se, naknadno, ipak objavila i to u njemačkom magazinu Stern. Polcija je nekoliko puta pokušala pokrenuti istragu, ali Boothbyjev utjecaj, kao i upletenost kontroverznog laburista Toma Driberga rezultirala je obustavljanjem svake istrage i novinskog inzistiranja na istini.
Bob Boothby je preminuo 16. srpnja 1986. godine u londonskom Westminsteru. Kremiran je, a njegovi posmrtni ostatci su razasuti po Škotskoj.
Warsaw, Indiana
Vorso je grad u američkoj saveznoj državi Indijana.
Colonia Ejidal Eusebio Luna, Zinapécuaro
Colonia Ejidal Eusebio Luna je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Zinapécuaro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 299 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1851 m.
Marveggia, Sondrio
Marveggia je naselje u Italiji u provinciji Sondrio, u regiji Lombardija.
Abietinska kiselina
Abietinska kiselina je organsko jedinjenje, koje sadrži 20 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 302,451 Da.
NGC 1230
NGC 1230 je galaksija u zviježđu Eridan.
Ne joči, Peter
Ne joči, Peter je jugoslavenski crno-bijeli ratni film snimljen na slovenskom jeziku 1964. godine u režiji Franceta Štiglica. Scenarij je inspiriran stvarnim događajima iz Drugog svjetskog rata. Protagonisti, koje tumače Lojze Rozman i Bert Sotlar, su dva partizanska diverzanta kojima je, na njihovo nezadovoljstvo, dodijeljen naoko nevažan zadatak vođenja djece na slobodnu teritoriju. Radnja prikazuje kako ih put odvede u podzemne pećinu gdje, sticajem okolnosti, otkriju skriveno njemačko skladište goriva.
Francesco Crispi
Francesco Crispi (Ribera, 4. listopada 1819. — Napulj, 12. kolovoza 1901.), bio je talijanski političar, jedan od vođa borbe za ujedinjenje Italije sredinom 19. stoljeća, a kasnije premijer Italije.
Životopis
Crispi je rođen i odrastao na Siciliji, gdje je studirao pravo. Kasnije se preselio u Napulj, gdje se počinje baviti politikom nezadovoljan društvenim i političkim prilikama u Kraljevini Dviju Sicilija. Zagovarao je republikansko uređenje države. Sudjelovao je u ustanku na Siciliji 1848. godine. Nakon suzbijanja revolucije 1849. pronašao je utočište u Pijemontu, a četiri godine kasnije bio je prisiljen na bijeg, osumnjičen za sudjelovanje u neredima u Milanu.
Nakon 1853. Crispi obitava u Londonu, te se povezuje s Giuseppeom Mazzinijem. Priprema "marš tisuće", koji rezultira Garibaldijevim osvajanjem Sicilije 1860. godine a Crispi je imenovan ministrom unutarnjih poslova u revolucionarnoj vladi. Zbog sukoba s Cavourom, premijerom Pijemonta, podnio je ostavku iste godine, a Sicilija je pripojena Pijemontu.
Crispi je 1861. izabran za člana parlamenta ujedinjene Italije a predsjednik parlamenta postaje 1876. godine. Kratko je bio ministar unutarnjih poslova. 1879. godine
U kolovozu 1887., obnašao je dužnost premijera, ministra unutarnjih i vanjskih poslova. Provodi liberalnu reformu, ali njegovi napori nisu se mogli nositi s krizom i proračunskim deficitom u zemlji. Njegova vanjska politika bila je pro-njemački orijentirana - obnovio je savez s Njemačkom i Austro-Ugarskom, a 1889. godine Italija prekida trgovinske odnose s Francuskom. Njegova vlada pada nakon neuspješnog pokušaja provođenja porezne reforme.
Krajem 1893. Crispi ponovno postao premijer. Njegov drugi mandat okarakteriziran je unutarnjim represijama i pokušajem stvaranja kolonijalnog imperija u Africi, što završava 1896. s katastrofalnim porazom u Etiopiji 1896. godine.
Umro je u Napulju 1901. godine.
Guayal Mata del Tigre, Tantoyuca
Guayal Mata del Tigre je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tantoyuca.
Opština Hudești, Botoșani
Hudești je opština u Rumuniji u okrugu Botošani.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 184 m.
Purgatorio, Salerno
Purgatorio je naselje u Italiji u provinciji Salerno, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 336 m.
La Guadalupe, San Gabriel
La Guadalupe je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini San Gabriel.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 315 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1237 m.
Bebbe, Venezia
Bebbe je naselje u Italiji u provinciji Venecija, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 130 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1 m.
NGC 1206
NGC 1206 je galaksija u zviježđu Eridan.
Luigi Pelloux
Luigi Pelloux (La Roche-sur-Foron, Savoie 1. ožujka 1839. — Bordighera 26. listopada 1924.), bio je talijanski general i političar (povijesna desnica). Obnašao je dužnost premijera Italije od 1898. do 1900. godine.
Pelloux postaje topnički časnik 1857., i sudjelovao je kao zapovjednik u ratu kao npr. 1870. u bitki kod Porta Pie, nedaleko rimskih zidina. Poslije ugušenja nemira u Pugliji 1898., imenovan je za premijera.
Obećanja Pellouxove vlade o promjeni zakona o slobodi udruživanja, okupljanja i slobode tiska, primljena je s velikim otporom u parlamentu kada su te ideje blokirali radikali i socijalisti. Vlada je ipak uspjela provesti neke mjere, poput kraljevskog dekreta, srpnju 1900. Pelloux silazi s premijerske dužnosti pošto je izgubio izbore 1900. godine.
Ojo de Agua, Tláhuac
Ojo de Agua je naselje u Meksiku u saveznoj državi Distrito Federal u opštini Tláhuac.
Prema proceni iz 2014. u naselju je živelo 90 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2238 m.
The Voyager Conspiracy
The Voyager Conspiracy je epizoda američke science fiction TV-serije Star Trek: Voyager, premijerno prikazana 24. novembra 1999. godine. Radnja prikazuje kako Voyager dolazi u kontakt sa vanzemaljcem koji je stvorio katapult kojim se mogu brzo prijeći stotine svjetlosnih godina, ali i kako Sedam od Devet, istražujući katapult u svjetlu Voyagerovog dolaska u Delta kvadrant, dolazi do nekih zastrašujućih zaključaka.
Epizoda je dobila brojne pohvale od strane kritičara zbog vještine kojim se motiv teorije zavjera uveo u radnju serije, kao i zbog glumačkog nastupa Jeri Ryan.
La Tepeguajera, Jilotlán de los Dolores
La Tepeguajera je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Jilotlán de los Dolores.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 20 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1310 m.
Brăila
Brăila čita se Braila (grčki: Μπράιλα, turski: İbrail) je druga po veličini luka na Dunavu Rumunjskoj od 180,302 stanovnika, svega par dekada prije 1992. grad je imao - 234,110 stanovnika.
Brăila je administrativni centar istoimenog okruga (judet) Brăila.
Playa Santa Inés, Mulegé
Playa Santa Inés je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California Sur, u opštini Mulegé.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 5 m.
Brăila
Geografske karakteristike
Brăila leži na jugoistoku Rumunjske, duž desne obale rijeke Dunav, udaljena oko 170 km od njenog ušća u more. Svega dvadesetak kilometara sjevernije leži Galaţi, pa su ta dva grada danas praktički spojeni u jednu aglomeraciju. Od Bukurešta je udaljena oko 200 - 220 km sjeveroistok.
Historija
Grad se prvi put spominje 1350. pod imenom Drinago na jednoj španjolskoj geografskoj karti. Pod imenom Brăila prvi put je spomenut 1368. u vezi koncesije izdane brašovskim trgovcima da se mogu služiti lukom.
Osmanlije su zauzele grad 1554. i odtada su vladali njime sve do Rusko-turskog rata (1828–1829) kad je postao dio Kneževine Vlaške.
Do luke u Brăili mogu doploviti i prekooceanski brodovi srednje veličine, pa duž njezine operativne obale ima puno skladišta za žito.
Znamenitosti
Od historijskih znamenitosti Brăila ima Muzej umjetnosti smješten u Palači kulture, grčku crkvu podignutu između 1863. - 1872. i pravoslavnu crkvu arhanđela Mihaela i Gabriela koja je do 1831. bila džamija.
Cormezzano, Massa e Carrara
Cormezzano je naselje u Italiji u provinciji Massa e Carrara, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 19 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 176 m.
Rana renesansa
mini|350px| Renesansnom [[Firenca|Firencom dominirala je katedrala, tzv. Duomo s Brunelleschijevom kupolom. ]] Rana Renesansa (talijanski: quattrocento) je prvo umjetničko razdoblje renesanse koje traje kroz cijeli 15. vijek, pretežito na tlu Italije.
Nastanak
mini| [[Palazzo Vecchio u Firenci iz 14. vijeka, upravno središte Republike Firence. ]] Italija je odigrala vodeću ulogu u razvijanju renesanse, i to prvenstveno grad Firenca, a zatim i Padova, Rim, Venecija … sve do početka 16. vijeka kad se nastavlja u cijeloj Evropi. Društveno uređenje je sličilo onome u antičkoj Grčkoj, bilo je prepuno gradova-država koje su se natjecale i ratovale jedna protiv druge. Ti gradovi-države razvijali su manufakturnu proizvodnju, trgovinu, zemljopisna otkrića, tiskarstvo (Gutenberg, 1440.) i nauku. Trgovanje s udaljenim krajevima ruši stare strahove od prostora i prirode kojima se sada pristupa na znanstven način (manje kroz teološke dogme), tako se razvijaju: matematika, medicina …; otvaraju se prva sveučilišta (Padova, i dr.)
Osobine
Renesansa je prvo razdoblje u povijesti umjetnosti koje je bilo svjesno svoga postojanja i koje je samo sebi iskovalo ime (franc. Renaissance = preporod). U ovom razdoblju antika je smatrana vrhuncem čovjekovih stvaralačkih snaga, pa su sve umjetnosti i znanosti koje su cvjetale u antici ponovno bile oživljene.
Umjetnici po prvi puta bivaju cijenjeni i priznati kao stvaraoci. Renesansni čovjek priznavao je da je razdoblje klasike nepovratno mrtvo, a cilj mu je bio dostići ga i nadići. U želji da se potpuno odbaci srednji vijek i preporodi antika u Evropi je počelo stvaranje modernog čovjeka.
Gotika je otkrila čovjeka i priznala svijet; renesansni čovjek nastavlja to poistovjećivanjem sa svijetom, ostvarujući harmoniju svijeta i čovjeka. Dakle, čovjek se stavlja u jedan racionalni, realni, prostor koji je zapravo humaniziran. Ideal renesanse je u skladnom odnosu dijelova kompozicije. Renesansna kompozicija je trodimenzionalni prostor, u kojem, za razliku od magijskog i čudima napučenog svijeta srednjeg vijeka, postoje samo moguće stvari i mogući odnosi. Tako nastaje jedna umjetnost čija je karakteristika – realističnost, a ne bilo kakav idealizam.
Arhitektura
mini| Brunelleschijeva kupola [[Firentinska katedrala|katedrale u Firenci iz 1417. godine. ]] Slijeđenje antičkih elemenata je bilo lako u Italiji jer je ona imala dovoljno klasičnih spomenika kojima se mogla nadahnjivati. U arhitekturi se odmah krenulo od tri već zadata grčka reda ( dorski red, jonski red i korintski red), pa se oblik i veličina stupova nisu morali ponovno određivati, nego se iz antike preuzeo odgovarajući red.
Filippo Brunelleschi (1377.-1446.) je Firentinac koji se u početku bavio skulpturom i neko vrijeme boravio u Rimu gdje se oduševljava umjetnošću starog Rima. Vrijedno se i sistematski bavio crtanjem antičkih spomenika i zapravo je on otkrio linearnu perspektivu. To njegovo otkriće ostavilo je dalekosežne posljedice za razvoj slikarstva renesanse, međutim on se sam sve više okretao arhitekturi. Njegova najvažnija djela na kojima je po prvi puta primijenio ostavštine antike bile su: - kupola Firentinske katedrale (tzv. Duomo iz 1417. g.), Kapela Pazzi u Firenci s klasičnim elementima (polukružni luk, bačvasti svod, trijumfalni luk, arkade, kupola, narteks, centralni tip, grčki križ, kasetiranje, grčki stupovni redovi, i zlatni rez) i crkva San Lorenzo.
Friedrich II Veliki
'''Fridrik II. Veliki''' (Berlin, 24. 1. 1712. — Potsdam, 17. 8. 1786.), pruski kralj (1740. - 1786.) iz vladarske kuće Hohenzollern. Sin je Fridrika Vilima I. kojeg je naslijedio 1740. godine. Bio je vladar prosvijećenog apsolutizma, veliki osvajač i reformator pruske države.
Rana renesansa
Arhitektura
Po njemu je renesansna građevina - kutija koja se mora lako konstruirati, pa su geometrijske i matematičke vrijednosti vrlo jednostavne i do njih se dolazi jednostavnim izračunavanjem. Iz želje za jednostavnošću od svodova se koristi samo bačvasti, polukružni luk, a nekada se svodovi potpuno odbacuju i zamjenjuju ravnom tavanicom od drveta pa zidovi mogu biti tanji i ekonomičniji. Ove tavanice ponekada su jednostavno kasetirane (ravni strop skromno podijeljen, iskasetiran, u kvadrate). Cijelo rješenje osnove renesansne građevine uvijek podliježe zakonu simetrije koja je u arhitekturi renesanse služila kao osnovni princip.
Friedrich II Veliki
Životopis
U mladosti se često sukobljavao s ocem, no poslije stječe njegovo povjerenje i naklonost.
Sudjelovao je u Ratu za austrijsku baštinu, za kojeg je je u dva rata Austriji oduzeo Šlesku. Zatim je ojačao vojne snage i uključio se 1756. u Sedmogodišnji rat u savezu sa Velikom Britanijom. Premda je ratovao s moćnim suparnicima; Austrijom, Francuskom i Rusijom, iskazao se kao sposoban vojskovođa i ratni strateg te je zajedno sa suparnicima sudjelovao u prvoj diobi Poljske i stekao Istočno Pomorje bez Gdanjska i Toruna.
Rana renesansa
Arhitektura
mini|200px|lijevo| [[Benedetto da Maiano, Palazzo Strozzi u Firenci, 1489. ]] Slobodan grad važan je u gospodarskom i civilizacijskom smislu za pojavu renesanse u Europi. Renesansa je i poznata po težnji da oblikovanjem prostora stvori tzv. "idealan grad". Općenito napredak tzv. svjetovnog duha renesanse, bogata vlastela i slobodni gradovi ogleda se u isticanju svjetovne arhitekture pred crkvenom. Ovo je vrijeme izgradnje prvih velikih palača, vila i objekata društvenog karaktera pri čemu se preuzima konstrukcija rimskog domusa, horizontalna podjela u dva-tri kata, sa jednostavnim ulazom u sredini i prozorima skoro bez ikakvih ukrasa koji se nižu jedan iznad drugog, obično po 9 prozora.
mini|200px| [[Leon Battista Alberti, Palazzo Rucellai u Firenci, oko 1446.-1450. ]] Leon Battista Alberti je najbolji primjer univerzalnog čovjeka renesanse koji se pokušavao izraziti na raznim poljima. Arhitekturom se počeo baviti relativno kasno (u svojim 40tim), a najprije se bavio raspravama o slikarstvu i kiparstvu. Za njega je idealna građevina centralnog tipa s antičkom dekoracijom. Palača Rucellai u Firenci (1446.-1451.) je simetrična trokatnica koja ima upečatljivo rustikalno pročelje. Rustika je oblaganje grubim neobrađenim kamenom površina arhitektonskih građevina; česta u renesansi.
Friedrich II Veliki
Životopis
Poslije rata radio je na gospodarskom oporavku zemlje, ali je velikim porezima izazvao nezadovoljstvo u narodu. U duhu prosvijećenog apsolutizma, proveo je reforme u zakonodavstvu i sudstvu te je ukinuo mučenje. Za njegove vladavine grade se kanali, ceste te otvaraju obvezne škole za mušku djecu.
Rana renesansa
Arhitektura
Alberti također postavlja 3 osnovna načela arhitekture po antičkom arhitektu Vitruviju koja su poredana po važnosti: čvrstoća, svrsishodnost i ljepota.
Friedrich II Veliki
Pokrovitelj umjetnosti
Na svom je dvoru okupljao književnike, a i sam se bavio pjesništvom. Napisao je raspravu protiv Machiavellija Antimachiavell, te niz političkih, povijesnih i književnih djela.
Rana renesansa
Arhitektura
Njegova najpoznatija djela su: Palazzo Rucellai (Firenca), pročelje crkve San Francesco i crkva San Andrea u Mantovi. Fasada crkve San Andrea je uspješna kombinacija rimskih slavoluka i antičkog hrama. On je ujedno prvi arhitekt koji je primijetio važnost okoline za građevinu, zapravo pravilo po kojemu se arhitektura mora uklopiti u sredinu u kojoj se nalazi.
Friedrich II Veliki
Pokrovitelj umjetnosti
Dopisivao se s Voltaireom, ali se kasnije razilazi s njegovim filozofsko-političkim stavovima.
Rana renesansa
Kiparstvo
mini|lijevo| [[Donatello, Sv. Marko, skulptura u Or San Michele u Firenci. ]] mini|250px| [[Lorenzo Ghiberti, Abrahamova žrtva s istočnih vratnica firentinske krstionice, 1402. godina. ]] Ranorenesansna skulptura je ispunjena traganjem za vjerodostojnošću oblika i čovjekovog tijela uz stalno usavršavanje znanja. Isto tako javlja se težnja za monumentalnošću skulpture koja tako prestaje biti vezana za arhitekturu. Ako i je smještena u određeni arhitektonski prostor, onda se taj prostor projektira za tu skulpturu na taj način da joj se ne smije oduzeti smisao. Kipu se nastoji dati najbliži prirodni oblik, čovjek je od kostiju i mesa - osobnost, ne kao gotički lik. Nadalje, upotrebljava se matematička perspektiva, proporcionalna tijela i omogućeno je smještanje skulptura jedne pored druge, a česte su i kompozicije više figura. Renesansni majstori koji se izražavaju u reljefu koriste voluminoznost figura prvog plana u dubljem reljefu u odnosu na figure drugog plana koje su u plićem reljefu, te se tako dobiva učinkovit osjećaj dubine. Tehnička saznanja dovela su do obnove konjičke skulpture koja pored monumentalnosti nastoji uvijek što realnije prikazati konja, tijela konjanika i njihov međuodnos.
Prvi službeni akt talijanskog kiparstva 15. st. je natječaj za istočna vrata katedrale u Firenci (1435.). Na natječaju, koji je ujedno i bio prvi takve vrste, pobijedio je zlatar Lorenzo Ghiberti. To je prvo veliko djelo talijanskog kiparstva quattrocenta uz koje je povezano ime mladog kipara za kojeg se kaže da je uradio i sam nacrt za ova vrata. On je bio Donato di Niccolo di Betto Bardi kasnije poznat kao Donatello.
Donatello (1386.-1466.) je zajedno s arhitektom Filippo Brunelleschijem u Rimu proučavao klasične ostatke, na osnovu tih proučavanja nastala su djela inspirirana antikom s težnjom realnog prikaza ljudskog lika i njihovog karaktera. U nišama Or San Michele u Firenci Donatello je izradio "Sv. Marka" (1411.-13.) i "Sv. Jurja" (1415-17.). Ispod niše sa Sv. Jurajem nalaze se reljefi sa podvizima sveca. I to je prvi poznati reljef u perspektivi koji je ujedno prvi primjer u renesansi (oko 1417.) da se likovi smjeste u realističnu arhitekturu i krajolik. Nešto što nije uspjelo ni umjetnicima u antici.
El Cielito, Villaflores
El Cielito je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Villaflores.
Rana renesansa
Kiparstvo
mini|250px| [[Andrea del Verrocchio, Nevjerni Toma u Or San Michele u Firenci. Bronca, 1467.-1483. ]] U nišama Giottovog zvonika Donatello je isklesao “4 proroka” (1416.-1435.). Ovi proroci se odlikuju snažnom modelacijom i odlučnom karakterizacijom. Oko 1425. g. radio je reljef “Herodova gozba” za katedralu u Sieni. To je najstariji primjer reljefa rađenih po principu Brunelleschijeve linearne perspektive. Donatellov Brončani David je prva gola skulptura u prirodnoj veličini još od antike. Dolaskom u Padovu gdje je uređivao katedralu Sv. Antuna, ispred nje je napravio i veliki konjički spomenik Gattamelate; umjetnikovo najveće djelo u bronci, prva konjanička skulptura nakon antike.
Andrea del Verrocchio (1435.-1488.) je najveći kipar na izmaku stoljeća. Jedini je poslije Donatella koji je imao nešto od njegovog domašaja i ambicije. Divna brončana grupa Nevjerni Toma na Or San Michele rješava teški problem da se dva lika dovedu u jedinstvenu i zatvorenu cjelinu. Elokventnim pozama i drskom razmjenom gesti između Krista i Sv. Tome postignuta je drama koja je pojačana aktivnom draperijom s dubokim utorima. Ona je smiono naglašenim kontrastima postigla dojam monumentalne veličine. Ova skulptura direktno je utjecala na Leonarda, Michelangela i Baroknog kipara Berninija.
Slikarstvo
mini|lijevo| [[Masaccio, Sveto trojstvo, 680 × 475 cm, freska iz 1427. u firentinskoj crkvi Santa Maria Novella. ]] Slikarstvo rane renesanse započelo je s pojavom Masaccia. Kao veliki uzor mu je poslužilo gotičko slikarstvo Giotta koji je slikao skoro 100 godina prije njega i načinio je par velikih koraka dalje od gotičkog ikonografskog slikarstva. No Masaccio čini više, njegovi likovi su učvršćeni konturnom linijom, no oni posjeduju određenu individualnost i karakternost. Masaccio čak uvodi i perspektivu u svoje slike i to na taj način što prikazuje određene arhitektonske oblike u svojim slikama. To je najočitije u njegovoj slici Sveto trojstvo gdje su sveta tri lika smještena u arhitektonski okvir oltara renesansne katedrale. Sve je smješteno u arhitektonski okvir s izraženom perspektivom, pomalo tmurnih boja, specifičnom karakterizacijom likova i s bogatstvom polusjena (tal. chiaroscuro) na likovima.
mini|200px| [[Piero della Francesca, Portreti Battiste Sforza i Federica da Montefeltra iz 1475. Tempera na dasci, svaka 47 x 33 cm, Galerija Uffizi, Firenca. ]] Piero della Francesca je bio prvi umjetnik koji je znanstveno dokazao perspektivu i koji ju je uzeo kao vrhunac u umjetnosti kojemu treba težiti. Tek se na njegovoj slici Bičevanje Krista ističe istaknuta linearna perspektiva koja je naglašena smještajem u kubni prostor s izrazitim matematičkim, proračunatim skraćenjima. To se najočitije vidi u veličini likova u prvom planu u odnosu na druge i perspektivi pločica na podu i svodu. Ono što je osobito novo u ovoj slici je to što je umjetnik smjelo premjestio glavni događaj u drugi plan, a u prvom planu su mu tri pučanina, kao svjedoka bičevanja. Slikom vlada određena statičnost, likovi samo stoje, ne postoji ni jedan pokret, kao da je događaj na sceni. Ravnotežu umjetnik postiže i u nijansiranju boja, a može se prepoznati i zlatni rez. Piero je važan i zbog oživljavanja portreta koji će postati oblik širenja umjetnosti izvan paske crkve i početak ulaska u građanski dom.
mini|lijevo|200px| [[Andrea Mantegna, Mrtvi Krist'', oko 1500., tempera na platnu, 67,9 x 81 cm, Milano. ]] Andrea Mantegna je zbilja dostojan spomena prije svega što je proučavanje perspektive doveo do vrhunca. Najizrazitije u njegovom djelu Mrtvi Krist, gdje je Krist prikazan u sjajnom skraćenju s nogama u prvom planu. Krist je prikazan kao bilo koji čovjek, mrtvačke boje sa svetim ranama i prekriven mrtvačkim pokrovom. Likovi koji se uplakani javljaju s lijeve strane su tu samo da upotpune prostor. Sva se slika centrira na tome jadnom ispaćenom tijelu u skraćenju.
mini|300px| [[Sandro Botticelli, Rođenje Venere, 1482., tempera na platnu, 173 x 277 cm, Uffizi, Firenca. ]] Sandro Botticelli, učenik Fra Fillipa Lippija, vrlo rano odstupa od tradicionalnih predstavljanja svetih tema pod utjecajem “neoplatinizma”, pokreta koji je veličao idealizam antike. Tako nastaju slike Alegorija proljeća gdje vlada njegovo nestvarno, idealizirano prikazivanje likova bez detalja, zanemarujući anatomiju potencirajući tako linearnost likova. Likovi su opet stavljeni u nestvarni pejzaž, potpuno osvijetljen bez realnog izvora svjetla. Slika Rođenje Venerino koja je u potpunosti u domenu prijašnjih. Dakle sve lepršavo, bez detalja u nadrealnom okruženju bez izvora svjetla. Pri kraju svoga života Botticelli se vraća sakralnim temama (brojni prikazi Madona) i udaljava se od linearnog rješenja slike uspješno istražujući boje.
Draganac
Draganac ( ili Draganca) je naselje u opštini Gnjilane na Kosovu i Metohiji. Po zakonima samoproklamovane Republike Kosovo ovo naselje je u sastavu Opštine Novo Brdo od 2009. godine. Atar naselja se nalazi na teritoriji katastarske opštine Draganac površine 451 ha. Srpsko selo Draganac udaljeno je desetak kilometara od Gnjilana. Selo se prvi put pominje 1381. godine, u povelji kneza Lazara. Do 1869. godine u selu su postojale ruševine stare pravoslavne crkve. Na molbu žitelja ovog, i okolnih srpskih sela, knez Mihailo Obrenović je potpomogao da se na njenim temeljima sagradi nova crkva Sv. arhanđela Gavrila, koja je proglašena za manastir. U manastirskoj zgradi je odmah otvorena i prva srpska škola u okolini. Neko vreme posle Drugog svetskog rata u konacima je bilo smešteno dečje oporavilište.
Antonio Starabba, Marchese di Rudinì
Antonio Starabba di Rudinì, (Palermo, 6. travnja 1839. — Rim, 6. kolovoza 1908.), bio je talijanski markiz i političar.
Draganac
Poreklo stanovništva po rodovima
Podaci iz 1931. godine)
Antonio Starabba, Marchese di Rudinì
Rudinì je postao gradonačelnik Palerma 1865., ugušio je klerikalno-bourbonski ustanak u gradu, a kao nagradu postaje prefekt Palerma i 1868. Napulja. Kratko je obnašao dužnost ministra unutarnjih poslova 1869. Ubrzo je izabran u zastupnički dom, u kom je zastupao interese krajnje desnice.
Draganac
Poreklo stanovništva po rodovima
Rodovi u mahali Stari Draganac:
Antonio Starabba, Marchese di Rudinì
Zamjenik predsjednika zastupničkog doma postaje 1890., a u veljači 1891. imenovan je premijerom naslijedivši na toj dužnosti Francesca Crispia, čijem političkom porazu sam uveliko potpomaže. Preuzima i portfelj vanjske politike, obnavlja Trojni savez i radi na smanjivanju vojnih troškova, no već u lipnju 1893. zamjenjuje ga na mjestu premijera Giovanni Giolitti.
Zarota (film)
Zarota je jugoslavenski crno-bijeli igrani film snimljen na slovenskom jeziku 1964. godine u režiji Francija Križaja. Predstavlja adaptaciju drame Dialogi Primoža Kozaka. Radnja se događa u fiktivnoj državi gdje tajna policija namjerava protagonistu podmetnuti lažnu poruku o stanju energetskog sistema u državi pred ključnu javnu raspravu.
Antonio Starabba, Marchese di Rudinì
Rudinì je naslijedio Crispia i u ožujku 1896., kada je ovaj pao u nemilost glede posljedica nesretnog rata u Abesiniji. S Abesinijom sklapa mir, odričući se bilo kakvih potraživanja u talijansku korist, ali nije mogao riješiti unutrašnje teškoće Italije. Poslije nekoliko rekonstrukcija kabineta zatražio je i dobio ostavku na mjestu premijera 1898.
Draganac
Poreklo stanovništva po rodovima
U Malom Dragancu su:
Demografija
Naselje ima srpsku etničku većinu. Broj stanovnika na popisima:
Evolucija čovjeka
Evolucija čovjeka podrazumijeva evolutivni proces koji je tijekom vremena doveo do pojave anatomski modernog čovjeka. Čovječja je evolucija u biti dio evolucije primatâ, točnije razvoja roda Homo i pojave vrste Homo sapiens kao jedne od vrsta hominida ili velikih čovjekolikih majmuna. Izučavanje evolucije čovjeka obuhvaća niz različitih znanstvenih disciplina: paleontologiju, antropologiju, arheologiju, jezikoslovlje, embriologiju i genetiku.
Dvonožno je hodanje ili bipedalizam najvažnija prilagodba tribusa hominina. Smatra se da su prvi dvonožni hominini bili Sahelanthropus tchadensis ili Orrorin, dok se potpuno dvonožni Ardipithecus pojavio nešto kasnije. Preci gorila i čimpanza odvajaju se otprilike u istom razdoblju, tako da su Sahelanthropus ili Orrorin vjerojatno naši posljednji zajednički biološki preci. Prvi dvonožni majmuni najzad evoluiraju u rod Australopithecines i poslije u rod Homo.
Prva dokumentirana vrsta roda Homo bio je Homo habilis koji se razvio prije otprilike 2,3 milijuna godina. Homo habilis prva je vrsta kod koje je sa sigurnošću dokazano korištenje kamenog oruđa. Volumen mozga prvih hominina bio je otprilike jednak onom suvremenih čimpanza. Tijekom daljnjih vremenskih razdoblja došlo je do razvoja mozga i povećanja njegova volumena, tzv. procesa encefalizacije. Fosilni ostaci dokazuju da se s pojavom vrste Homo erectus volumen neurokranija udvostručio u odnosu na prve hominine i dosegao 850 cm3. Homo erectus i Homo ergaster bili su prvi hominini koji su napustili Afriku te su se osim Afrike raširili i u Aziju i Europu prije 1,8-1,3 milijuna godina. Pretpostavlja se da su to bile prve vrste koje su koristile vatru i složeno oruđe. Po posljednjoj paleoantropološkoj teoriji recentnog afričkog porijekla (engl. Recent African Ancestry theory) poznatoj i kao teoriji napuštanja Afrike (engl. Out of Africa theory), anatomski su se moderni ljudi razvili u Africi vjerojatno iz vrste Homo heidelbergensis i napustili Afriku prije 100.000 do 50.000 godina, potisnuvši tako lokalne populacije vrsta Homo erectus i Homo neanderthalensis (neandertalac).
Prvi predstavnik anatomski modernog čovjeka bio je tzv. arhajski Homo sapiens koji se razvio u razdoblju prije 400.000 do 250.000 godina kad je populacija neandertalaca postupno opadala. Suvremeni genetički dokazi ukazuju da više haplotipa u genskom kodu sadašnjih ljudi koji nisu iz Afrike vuče podrijetlo iz DNA neandertalaca i drugih hominina, kao npr. "denisovskog čovjeka". Otprilike 6 % sadašnjeg genskog koda neafričkih naroda mogu se pripisati drugim vrstama hominina, naročito neandertalcima, dokazujući tako da je dolazilo do križanja različitih vrsta roda Homo.
Anatomski moderni ljudi razvijaju se iz arhajske vrste Homo sapiens u srednjem paleolitiku, otprilike prije 200.000 godina. Prijelaz na modernitet u ponašanju s pojavom uporabe simbola, jezika i specijaliziranog kamenog oruđa dogodio se prije otprilike 50.000 godina iako postoje hipoteze da se moderno ponašanje možda pojavilo već s pojavom anatomski modernih ljudi.
Anatomske promjene
mini|600px|Razlike u kosturu [[čovjekoliki majmuni|čovjekolikh majmuna.]]
Evolucija čovjeka okarakterizirana je nizom promjena u anatomskom izgledu, fiziologiji i ponašanju, koji su se postupno ustalili od odvajanja predaka čovjeka od predaka ostalih majmuna. Najvažnije evolutivne promjene su dvonožno hodanje ili bipedalizam, povećanje moždanog volumena ili encefalizacija, produženje trudnoće i smanjenje anatomskih razlika među spolovima. Međusobne interakcije između navedenih promjena još su uvijek predmet rasprava.
Još se jedna bitna prilagodba ustalila tijekom evolucije čovjeka, a to je čvrstoća i preciznost stiska šake, koja se prvi put razvila kod Homo erectusa.
Dvonožno hodanje
Dvonožno hodanje ili bipedalizam jedna je od temeljnih prilagodbi tribusa hominina i smatra se osnovnim uzrokom niza promjena u anatomskom izgledu kostura čovjeka. Smatra se da su prvi dvonožni hominini bili Sahelanthropus tchadensis i Orrorin, dok je Ardipithecus bio prvi isključivo dvonožni hominin. Majmuni koji hodaju na šakama kao gorile i čimpanze, odvojili su se kao zasebna skupina otprilike u isto doba, tako da su Sahelanthropus ili Orrorin vjerojatno naši posljednji zajednički preci. Prvi dvonožni hominini su se najzad razvili u rod Australopithecines, a kasnije u rod Homo. Postoje brojne hipoteze glede korisnosti dvonožnog hodanja; od oslobađanja gornjih udova za dosezanje i nošenje hrane, čuvanja energije tijekom hodanja, olakšavanja trčanja na duge staze do smanjenja zagrijavanja tijela smanjenjem površine tijela koja je izložena Suncu.
Razvoj dvonožnog hodanja anatomski je promijenio čitav kostur, ne samo noge i zdjelice, već i kralježnicu, stopala, gležnjeve i lubanju. Najvažnije promjene desile su se u području zdjelice, gdje se bočna kost ili ilium bitno skratila i proširila kako bi se baricentar tijela održao stabilnim za vrijeme hodanja. Skraćenje zdjelice razvilo se kao prilagodba dvonožnom hodanju te je imalo važne posljedice na mehanizam ljudskog poroda, koji je kod anatomski modernih ljudi postao teži u odnosu na ostale primate. Bedrena se kost razvila tako da se premjestila pod kut u odnosu na zdjelicu, kako bi se baricentar tijela približio geometrijskom centru tijela. Koljena i kukovi su ojačali kako bi podnijeli težinu trupa, a kralježnica je poprimila oblik dvostrukog slova S, dobivši tako učinak amortizera pri hodanju i trčanju. Slabinski su kralješci postali kraći i širi. Došlo je i do promjena na stopalu; nožni se palac izravnao s ostalim prstima kako ne bi smetao pri hodanju. Gornji su se udovi skratili u odnosu na donje olakšavši na taj način trčanje. Uspravnim položajem trupa, foramen magnum se pomakao na donju stranu lubanje.
Razvoj mozga
Kod Homo sapiensa, ali i kod drugih vrsta roda Homo, razvio se mozak puno većeg volumena nego kod ostalih primata. Prosječni volumen mozga kod Homo sapiensa je 1330 cm3, što je više nego dvostruki volumen u odnosu na mozak čimpanza i gorila. Razvoj mozga ili encefalizacija započeo je s Homo habilisom, koji je sa svojih 600 cm3moždanog volumena bio sličan današnjim čimpanzama. Najveći volumen mozga, oko 1200–1900 cm3, dosegao je neandertalac, što je više nego kod suvremenog čovjeka. Postoje bitne razlike u strukturi i načinu razvoja ljudskog mozga u odnosu na ostale majmune, ne samo u dimenzijama. Poseban slijed razvoja ljudskog mozga omogućavaju duga razdoblja učenja tijekom djetinjstva i učenje jezika.
Availles-Limouzine
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1309 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 22 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 57,9 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 60 metara (maksimalnoj 224 m, a minimalnoj 120 m).
Evolucija čovjeka
Razvoj mozga
Povećanje moždanog volumena obuhvatilo je neke dijelove mozga u većoj mjeri nego druge. Slijepoočni režanj (lobus temporalis) se izuzetno puno razvio, budući se u njemu nalaze centri za kontrolu govora, a isto se tako razvio i prefrontalni režanj koji kontrolira složene procese odlučivanja i društveno ponašanje. Encefalizacija je vezana za povećanu količinu mesa u prehrani, i za pojavu kuhanja namirnica. Pretpostavlja se da je pojačani razvoj mozga bio potaknut i time što su zajednice ljudi postale vrlo složene, te je razvoj inteligencije postao važan kao instrument rješavanja problema unutar zajednice.
Razlika među spolovima
Kod čovjeka, anatomske razlike među spolovima uglavnom su umanjene u odnosu na ostale primate. To je vidljivo u smanjenoj veličini očnjaka kod muškarca čovjeka u odnosu na mužjake drugih primata, kao i u smanjenom čeonom grebenu kod čovjeka i općem smanjenju fizičke konstitucije. Još jedna uočljiva razlika u fiziologiji ljudske spolnosti naspram ostalih primata je razvoj tzv. skrivene ovulacije. Čovjek je jedini pripadnik primata u kojem su žene plodne tijekom cijele godine i kod kojih ne dolazi do vidljivih znakova na tijelu za vrijeme plodnih dana kao npr. nabreknuća genitalija. Pored toga, kod čovjeka postoje razlike u sekundarnim spolnim odlikama, poput različitog rasporeda dlaka i potkožne masti te fizičke konstitucije koja je oko 25% krupnija kod muškaraca u odnosu na žene. Smanjena razlika među spolovima interpretira se kao prilagodba potrebi jačeg vezanja parova i suradnji pri podizanju potomstva s dugim djetinjstvom.
Povijest izučavanja evolucije čovjeka
mini|250px|Izložba fosila hominida u Muzeju osteologije, u Oklahoma Cityju, SAD
Prije Darwina
Riječ homo, koja je naziv za biološki rod kojem pripadaju ljudi dolazi iz iste latinske riječi što znači "čovjek". Prvi ju je koristio poznati švedski taksonom Carl Linné u svom sustavu klasifikacije živih bića. Linné i ostali taksonomi onog doba s pravom su smatrali da su veliki čovjekoliki majmuni najbliži srodnici čovjeka uslijed morfoloških i anatomskih sličnosti.
Charles Darwin
Mogućnost da su ljudi i majmuni imali zajedničke pretke postaje jasnija tek nakon 1859. s objavom knjige "Podrijetlo vrsta" engleskog biologa Charlesa Darwina. Ovo je znanstveno djelo argumentiralo evoluciju novih vrsta od starijih putem prirodnog odabira, ali se nije doticalo pitanje evolucije čovjeka. Jedini spomen o tom pitanju je rečenica: "Baciti će se svijetlo na podrijetlo čovjeka i njegovu povijest."
Prve zabilježene rasprave o podrijetlu čovjeka bile su one između Thomasa Huxleya i Richarda Owena. Huxley je zastupao tezu evolucije čovjeka od majmuna argumentirajući je mnogim morfološkim sličnostima što je i obrazložio 1863. u svojoj knjizi "Dokaz čovjekovog mjesta u prirodi" (eng.: Evidence as to Man's Place in Nature). Međutim, mnogi Darwinovi istomišljenici onog doba nisu se slagali s idejom da se čovjekove umne mogućnosti i moralna osjetljivost mogu objasniti prirodnim odabirom. Darwin je primijenio teoriju evolucije i spolne selekcije na čovjeka u svojoj drugoj knjizi "Podrijetlo čovjeka" (eng.: The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex) objavljenoj 1871.
NGC 1182
NGC 1182 je galaksija u zviježđu Eridan.
Evolucija čovjeka
Prvi fosili
Najveći problem onoga doba bio je manjak fosilnih ostataka ljudskih predaka. Prvo bitno otkriće fosila hominida desilo se 1891. kad je francuski arheolog Eugène Dubois otkrio ostatke "Javanskog pračovjeka" blizu mjesta Trinil na otoku Javi. Danas je taj pračovjek klasificiran kao Homo erectus. Tek je dvadesetih godina prošlog stoljeća otkrivena veća količina različitih fosilnih ostataka u Africi, gradeći postupno sliku ljudskih međuvrsta. Raymond Dart je 1925. opisao prvog  Australopitecusa africanusa, tzv. "djete iz Taunga". Pronađeni fosilni ostaci otkriveni su u pećini te su se sastojali od dijela lubanje, donje čeljusti i fosiliziranog odljeva mozga (vidi sliku). Iako mu je moždani volumen bio relativno malen (410 cm3), oblik mozga je bio zaobljen što je karakteristično za modernog čovjeka. Kod pronađenih ostataka vidljivi su kratki očnjaci i foramen magnum pozicioniran s donje strane lubanje, što je znak uspravnog držanja i dvonožnog hodanja. Navedeni dokazi uvjerili su Darta da je dijete iz Taunga dvonožni ljudski predak, tranzicijski oblik između ljudi i majmuna.
Fosili iz istočne Afrike
Tijekom šezdesetih i sedamdesetih godina prošlog stoljeća pronađene su stotine fosilnih ostataka hominida, pogotovo u istočnoj Africi. Najvažnija fosilna nalazišta onog doba bila su klanac Olduvai i jezero Turkana. Najpoznatiji i najplodniji istraživači i paleoantropolozi onog doba bila je obitelj Leakey: Louis Leakey, njegova žena Mary Leakey a kasnije i njihov sin Richard i snaha Meave. Iz fosilnih nalazišta Olduvaija i Turkane prikupili su mnoštvo fosila roda Asutralopithecines, prve pripadnike roda Homo i ostatke Homo erectusa. Ova otkrića potvrdila su Afriku kao kolijevku ljudskog roda. U osamdesetim godinama prošlog stoljeća Etiopija je postala najvažnije paleoantropološko nalazište nakon što je Don Johanson pronašao "Lucy", najbolje očuvanog fosila vrste Australopithecus afarensis u blizini mjesta Hadar u sjevernoj Etiopiji.
U tom će se području kasnije otkriti mnoštvo fosila različitih hominina, pogotovo od strane paleontologa Tim Whitea koji će u devedesetim godinama pronaći fosile Ardipithecusa ramidusa.