cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Politički stih
Jedanaesti vek
Povezanost političkih stihova sa carskom porodicom primećuje se i u 11. veku, u delima koja se pripisuju Mihailu Pselu (1018–1078). Većina njegovih spisa u političkim stihovima upućena je carevima. Dva spisa – jedna gramatika i jedno delo o Psalmima – posvećeni su Konstantinu IX Monomahu. Većinu ostalih dela Psel je sastavio dok se nalazio na položaju mentora Konstantina X Duke i na položaju učitelja Mihaila VII Duke. Tri didaktičke pesme posvećene su Mihailu, od kojih je jedna napisana po naredbi cara Konstantina. Još dve pesme sastavljene su u didaktičkom tonu i obraćaju se "caru" (ἄναξ), "vladaru" (αὐτοκράτωρ) i "nosiocu krune" (στεφηφόρε). U ovu se shemu ne uklapaju samo dve pesme: jedna o bogoslužju, verovatno upućena sveštenicima, i jedan Šestodnev, koji je, kako izgleda, sačuvan nepotpuno.
Psel upotrebljava politički stih samo u jednostavnim spisima koji je trebalo da posluže kao "uvod" u različite discipline, važne za njegove učenike iz carske porodice, kao što su retorika, pravo, gramatika i neke religijske teme. Kao i kod Jovana Cecesa, i ovde je književna forma podređena jasnoći i razumljivosti, pa i sam Psel svoje delo objašnjava rečima kao što su εὐσύνοπτος i εὐθήρατος (= "razumljiv" i "pristupačan"). Njegov pristup temi o kojoj piše biće σύντομος ali πληρήστατος (= "sažet" ali "veoma temeljit"). Za jezik kojim piše kaže da je ἕτοιμον εἰς κατάληψιν καὶ πρόχειρον εἰς γνῶσιν (= "odmah razumljiv i lako shvatljiv"). Na drugom mestu kaže kako piše ἐν ἁπλουστέραις λέξεσιν καὶ κατημαξευμέναις (= "nešto jednostavnijim i prostim jezikom"), kao što će nakon njega Ceces koristiti izraze πανδήμιοι (= "narodski") i (καθ-)ἡμαξευμένοι (= "prosti, rustični").
Dvanaesti vek
U periodu od stupanja na presto Jovana II Komnina 1118. godine do kraja 12. veka napisan je veliki broj dela u političkim stihovima, od kojih je veliki deo nepoznatog ili nesigurnog autorstva. Ta su dela posebno povezana upravo sa carem Jovanom II, sa njegovom sinovima i njihovim suprugama. Jovan Ceces (1110–posle 1180) napisao je u političkim stihovima Teogoniju, posvećenu Irini, supruzi sevastokratora Andronika Komnina, starijeg brata Manojla I Komnina. Izbor književne forme, pa dakle i upotrebu političkih stihova, načinila je sama Irina, koja je ovo delo i poručila od Cecesa:
Sam Ceces ne odobrava ovakav izbor književne forme, te dalje na jednom mestu kaže:
I Ceces i drugi autori često upotrebljavaju reč παιγνιώδης i njene sinonime za oznaku političkih stihova. Da su politički stihovi na neki način bili povezani s "igrom" i "zabavom", može se zaključiti iz činjenice da su u ovim stihovima pisani i takvi spisi kao što su gramatike i sličan nastavni materijal. Iako pesnička forma izgleda sasvim neprikladna za takav sadržaj, postoje dva razloga za njenu upotrebu. Prvi leži u tome što svaki nastavnik želi da održi utisak vlastite kompetentnosti kakvu nalažu obrazovni standardi njegove epohe. Ali ako ti standardi podrazumevaju upotrebu visokog stila, sa mnogim teškim rečima i nejasnim oblicima, postoji bojazan da će njegovi spisi biti pristupačni samo malom broju jednako obrazovanih ljudi. Jednostavno rešenje ovoga problema pružaju politički stihovi: koristeći formu koja nema klasičnih uzora, nastavnik može slobodno odabrati jednostavan vokabular i one rečenične strukture koje su razumljive njegovim polu-obrazovanim učenicima. Drugi se razlog najjasnije vidi u uvodu jednog anonimnog gramatičkog leksikona:
Premda je jasno da se od učenika očekivalo da stotine ovih stihova nauče napamet, ipak je u tome trebalo da bude nekog zadovoljstva. Nepoznati autor jedne gramatike tako govori o "mešavini ozbiljnog i igre, u političkim stihovima" (σπουδὴν παιγνίῳ κεραννύς, πολιτικσῖς ἐν στίχοις). Može se zaključiti da stalna upotreba termina παιγνίον i παιγνιώδης (= "igra" i "zabavan") u vezi s političkim stihovima predstavlja ključ za odgonetanje prirode ove tvorevine usmenog narodnog pesništva. Bez obzira na svoje druge karakteristike, ta je književnost barem delimično bila zabavnog karaktera. To potvrđuje činjenica da su politički stihovi odabrani kao forma za dela koja treba naučiti napamet, a svakako se lakše uči napamet materijal koji je prezentovan u jednostavnom, poznatom ritmu. Postoji stoga očigledna veza između pamćenja i usmene književnosti; pamćenje učenika trebalo je da stimuliše korišćenje versifikacije koja je inače povezana sa zabavom.
Martini, Messina
Martini je naselje u Italiji u provinciji Messina, u regiji Sicilija.
Politički stih
Dvanaesti vek
Vratimo se ponovo dvoru Jovana II i njegovoj carskoj porodici. Sevastokrator Andronik Komnin i Irina, već pomenuti prinčevski par, na neki su način povezani s desetinama pesama u prodromovskom Magnana-kodeksu Marcianus XI 22, od kojih je većina u političkim stihovima. Jedan od poetskih eksperimenata na narodnom grčkom jeziku, sačuvan u korpusu Ptohoprodroma, najverovatnije je upućen Androniku. Irini je posvećen Istorijski pregled (Σύνοψις Ἱστορική) Konstantina Manase, kao i jedna astrološka pesma koja se pripisuje čas Prodromu čas Manasi, pri čemu su oba dela pisana u političkim stihovima. Još je duži spisak dela posvećenih Manojlu Komninu i njegovim suprugama. Veći deo toga korpusa čine prigodne pesme, čiji autori ničim ne objašnjavaju zašto su odabrali političke stihove.
Izgleda da je Irina od Konstantina Manase posebno naručila da napiše Istorijski pregled, te tom delu odredila i sadržaj i formu, upravo kao što je bio slučaj i sa Cecesovom Teogonijom. Manasa svoje delo počinje pohvalom Irini zbog njene odluke da nastavi s bavljenjem književnošću, a zatim nastavlja:
Martini, Messina
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 158 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 399 m.
Politički stih
Dvanaesti vek
Pomenuta astrološka poema i jedna Ptohoprodromova pesma na narodnom jeziku takođe su posvećene patronima u zamenu za poklone, mada se u ovim pesmama ne pominje da li su bile posebno naručene. Ptohoprodrom započinje svoju pesmu iskazivanjem određene žalosti zbog toga što Jovanu Komninu ne može posvetiti ništa drugo do nekoliko političkih stihova, ali na neki način istovremeno nagoveštava da ima nečega upravo prikladnog u tome što se caru poklanja takav dar:
Iz 12. veka potiče, kao što je rečeno, nekoliko poetskih "eksperimenata" na narodnom grčkom jeziku, od kojih su svi bili sastavljeni u političkim stihovima i u sferi carskog dvora. Tu spadaju sve četiri pesme iz Ptohoprodromovog korpusa. Pesma iz zatvora (Στίχοι οὓς ἔγραψε καθ' ὃν κατεσχέθη καιρόν) zapravo je molba koju Mihailo Glika upućuje Manojlu Komninu i u kojoj ga moli da ga oslobodi nepravedne kazne. Najzanimljiviji stihovi iz ove "kolekcije" potiču iz pera Teodora Prodroma: navedena rečenica kojom se još jednom zabava povezuje s političkim stihovima; satirični komentar o onima koji pretpostavljaju da je upotreba političkih stihova i jednostavnog jezika garancija iskrenosti; pesma o svim tajnama jednog manastira, ispevana u formi i jeziku koji su očigledno prikladni za nepismenog monaha.
Podaci koji potiču iz 12. veka navode na zaključak da je politički stih u to vreme bio u širokoj upotrebi za pesme na narodnom jeziku, ali na jednom neformalnom nivou, zbog čega je danas o tome sačuvano malo tragova. Na vezu između narodnog jezika i političkog stiha ukazuju, pored ostalih podataka (u koje spada i isključiva upotreba ovog stiha za poetske eksperimente na narodnom jeziku), i Cecesova negodovanja zbog toga što koristi upravo tu formu. Popularnost tog metričkog oblika omogućila je Cecesu da se brani rečima da je on πρεπώδης (= "doličan") za njegovu čitalačku publiku, te ga je podstakla da koristi političke stihove onda kada mu njegova ozbiljnija dela nisu donela željeni uspeh. Opravdavajući upotrebu političkih stihova i jednostavnog jezika Ceces se poziva na praksu koja se naziva οἰκονομία. U sferi književnosti taj se termin odnosi na neku vrstu kompromisa između pisca i njegove publike (odnosno, naručioca dela u slučaju kad se radi o patronatu), upravo kao što u kanonskom pravu οἰκονομία označava oprost kao kompromis između kazne i milosrđa. Na nekoliko mesta Ceces se žali na spoljne pritiske koji ga, preko οἰκονομία, prisiljavaju da koristi književnu formu koju sam ne odobrava:
Upravo kao što se narodni grčki jezik (δημοτική), zapanjujuće sličan savremenom jeziku, govorio u Carigradu tokom 12. veka i u ranijem periodu, tako je najverovatnije u to doba narodni politički stih predstavljao glavno sredstvo izraza za nepismene i polupismene članove grčkoga društva – to su bili stihovi koje su oni pisali, govorili i pevali. Istovremeno, poetska dela koja je od Cecesa i Manase naručila sevastokratorisa Irina, te navedeni stihovi iz Ptohoprodromovog korpusa sugerišu da su politički stihovi na neki način bili posebno prikladni za pesme koje se upućuju članovima carske porodice. Tako dolazimo do nečega što na prvi pogled izgleda kao paradoks: politički su stihovi istovremeno bili karakteristični za slabo obrazovane slojeve i za pripadnike najvišeg socijalnog staleža.
Deme i carska porodica
Politički stihovi počeli da se povezuju sa carskom porodicom preko himničkih pesama koje su na carigradskom Hipodromu pevali članovi gradskih dema, u skladu sa dvorskim ceremonijalom. Upotreba političkog stiha proširila se zatim sa ove svoje funkcionalne primene na sve što se upućivalo nekom članu carske porodice.
Najpoznatija grupa pesama napisanih za deme sastoji se od dve trodelne pesme, jedne za Božić, druge za Bogojavljenje. Obe su pesme upućene Jovanu II Komninu. Dva puta su bile objavljenje kao pesme Teodora Prodroma, a zatim kao dela nepoznatih autora povezanih s demama. Njihova veza s Hipodromom vidi se po dve poslednje reči u naslovima: τοῖς δῆμοις. To potvrđuje i neformalni ton ovih pesama, koji veoma odstupa od one poniznosti karakteristične za mnoge druge pesme u prodromovskom korpusu. Iste reči – τοῖς δῆμοις – nalaze se i u naslovima četiri Prodromove pesme: dve su peani za deme koji se pevaju na carskim venčanjima, jedna je napisana za trijumfalnu povorku Jovana Komnina, u jednoj grad moli cara Jovana II da zauzme svoje mesto u carskoj kočiji, dok se poslednja takva pesma obraća caru Jovanu u trenutku kad ovaj otvara trke na Hipodromu. Moguće je da je još jedna Prodromova pesma imala u naslovu reči τοῖς δῆμοις: u toj pesmi, sastavljenoj za krunisanje Jovanovog sina Manojla, opisuje se kako se ceo grad okuplja na Hipodromu, a zatim se car moli da "milostivo i s blagim duhom sija na deme" (λάμπετε δήμοις εὐμενὲς ἀπὸ ψυχῆς πραείας ).
Drugu grupu pesama iz kasnijeg doba sakupio je A. Heisenberg. On počinje sa tri poznije pesme iz prodromovskog korpusa, napisane za carska venčanja, zatim objavljuje pet pesama slične funkcije koje je napisao Nikola Irinik u Nikejskom carstvu, a završava raspravom o dvadeset sličnih pesama Manojla Holobola, napisanih posle oslobođenja Carigrada. Sve pesme koje je Heisenberg objavio pisane su u političkim stihovima, i predstavljaju naknadne dokaze za povezanost političkog stiha sa demama, jer on tvrdi da su one bile napisane za jednu ceremoniju koja je zamenila onu u kojoj su deme imale svoje mesto i ulogu. Svi ovi tekstovi, nastali u periodu od 12. do 14. veka, veoma jasno pokazuju neke od formalnih i verbalnih rituala povezanih s helenističkom i rimskom monarhističkom vlašću, posebno stalno prisutno poređenje prizora carevog dolaska sa slikom izlaska Sunca.
Veoma je značaj jedan Venecijanski kodeks koji je objavio Lampros. U ovom dugom rukopisu u političkom su stihu napisane samo one rečenice upućene caru i njegovoj porodici:
Izgleda da svaka od ovih ovih šest pesama predstavlja po jednu celinu, iako su su sve osim jedne objavljene sa podelama na strofe. Sve osim prve sadrže ime Manojla i mogu se približno datirati u vreme početka njegove vladavine. Ono što je, međutim, ovde najznačajnije jeste činjenica da se u četiri od šest naslova pojavljuje pridev δημοτικός, koji je dvosmislen kao i imenica iz koje je izveden, δῆμος. Taj se pridev može odnositi kako na δῆμος u značenju "narod" (demos), tako i na δῆμοι = "deme" na Hipodromu. Imajući pak u vidu gore pomenuti izraz τοῖς δῆμοις, funkcionalnu sličnost ovih pesama sa ceremonijalom na Hipodromu, i teškoću da se na njih primeni atribut "narodni", može se sa određenim stepenom sigurnosti pretpostaviti da je pisac ovih naslova govorio o demama. Ovakva upotreba prideva δημοτικός, zajedno s primedbom Evstatija Solunskog (umro posle 1195) da su "demotski stihovi nedavno počeli da se nazivaju političkim", pokazuje da je korišćenje političkih stihova na Hipodromu bila možda njihova najupečatljivija odlika sredinom 12. veka. Kada Evstatije kaže da su stihovi koji se se ranije zvali δῆμοτικοί nedavno dobili naziv πολιτικοί, on pridev δημοτικός očigledno koristi kao atribut za "deme", nasuprot πολιτικός, što bi se moglo tumačiti kao "gradski" ili "svakodnevni" stih.
Štaviše, promena naziva ovih stihova može se povezati s jednim istorijskim događajem. Preseljenje carskog dvora u Vlaheran rezultiralo je postepenim opadanjem Hipodroma i tamošnjih ceremonija, koje su bile tesno povezane s Velikom palatom. Ta je kriza kulminirala otprilike u vreme kada je Evstatije pisao, u kasnim godinama Manojlove vladavine. Heisenberg smatra da je u to vreme uvedena πρόκυψις, najvažnija carska ceremonija u eri Paleologâ, koja je očigledno trebalo da zameni ceremonije na Hipodromu. Prema danas dostupnim podacima, u vreme kada je πρόκυψις uveden, deme više nisu postojale. Stoga je moguće da Evstatije zapravo kaže da je posle opadanja dema njihov "demotski" stih promenio ime i dobio šire konotacije.
Jovan Ceces je svoje Alegorije na Ilijadu, napisane po narudžbi Manojlove žene Irine, započeo dugačkim obraćanjem Irini kao Mesecu, što je komplementarno predstavi cara kao Sunca – a ta je slika najčešći topos u poeziji predviđenoj za ceremonijalnu izvedbu. Sada su jasni razlozi zbog kojih je Ceces upotrebio ovu metaforu na početku svog dela, kao i razlozi zbog kojih je sama Irina naručila da se delo napiše u političkim stihovima. Ta se forma tokom 12, 13. i ranog 14. veka smatrala najprikladnijom za poeziju upućenu carskoj poridici, zbog toga što su, bar tokom 12. veka, deme u dvorskom ceremonijalu upotrebvljavale političke stihove. Postavlja se, međutim, pitanje da li se takva upotreba političkog stiha proteže i na prethodne vekove.
Jedini primeri političkog stiha u 11. veku jesu spomenuti spisi Mihaila Psela, te uvreda koju je patrijarh Mihailo Kerularije uputio Isaku I Komninu: »Ja sam te upalio, furuno jedna, ja ću te i ugasiti«. Prema Georgiju Kedrenu, ova "prosta i seljačka pretnja" bila je jedna od poslednjih kapi zbog koje je car konačno uhapsio patrijarha". Psel je možda za svoje školske spise upotrebio tu formu zbog toga što ona dolikuje njegovim učenicima iz carske porodice, kao i zbog toga što olakšava memorisanje. Kelularije je pak možda osećao posebnu zajedljivost svoje rečenice upućene Isaku Komninu zato što je taj metar bio obično povezan sa ceremonijalnom eulogijom. Iz 10. veka imamo više primera: prolećna pesma za deme u Knjizi o ceremonijama, kao i tužbalice povodom smrti careva. Moguće je da su te tužbalice, s obzirom na brojne topose u njima te na obilnost adulativnih motiva, takođe bile sastavljene za izvođenje od strane dema na Hipodromu.
Nema ništa čudno u tome što ima malo primera "pesma za deme" tokom 11. veka. Posle smrti Vasilija II došlo je sve većeg pogoršavanja ranijih odnosa između cara i gradskog stanovništva. U to su doba deme gotovo sasvim bile zamenjene cehovima i esnafima, koji su izgleda igrali značajnu ulogu i u obaranju četiri cara u 11. veku. S druge strane, to objašnjava i zašto će kasnije Komnini blagonaklono gledati na deme: nova je dinastija, da bi stvorila protivtežu uticaju cehova i esnafa, odlučila da iskoristi alternativne društvene i političke grupacije.
Latinski versus quadratus
Pošto nemamo pouzdanih primera političkih stihova koji bi se sa sigurnošću mogli datirati u vreme pre 912. godine, moramo posegnuti dalje u prošlost, tražeći uzore koji će odgovarati određenim kriterijima. Na osnovi rasprave J. Kodera zaključuje se da uzor zahteva ritam s trohejskim elementom i da prednost daje daktilskom, a ne anapestičkom završetku. Žanrovska analiza sačuvanih političkih stihova zahteva da njihov uzor povezuje svoj popularni i narodni status sa carem. Postoji rešenje koje ispunjava ove kriterije, mada je u drugim aspektima daleko od savršenog.
U trijumfalnim povorkama rimske republike, vojnici pobednika-trijumfatora pevali su uvredljive i podsmešljive stihove, tzv. trijumfalne pesme. Taj deo rituala imao je apotropejski karakter, kao podrška robu koji je stajao iza trijumfatora na kočiji i sve vreme mu na uho šaptao reči koje su pobednika podsećale na njegovu vlastitu smrtnost. Metar ovih stihova bio je versus quadratus, trohajski septenar koji je svoj naziv dobio zato što se sastojao od četiri, u praksi pak češće od tri dela. Njegova četvorodelnost se danas može videti samo u nekim stihovima najranijih pisaca, posebno Plauta. Trodelni versus quadratus može se videti u nekoliko sačuvanih trijumfalnih pesama, posebno u onima koje su pevale mase koje su 19. godine išle na Kapitolij i probudile Tiberija s lažnim vestima o tome da je Germanik preživeo: Salva Roma, salva patria, salvus est Germanicus.
Versus quadratus nije, međutim, bio ograničen na trijumfalne pesme. Mogao se upotrebiti i za političku doskočicu: postquam Crassus carbo factus, Carbo crassus factus est; u dečjim igrama: rex erit qui recte faciet, qui non faciet non erit; i za zagonetke: ''qui de nobis longe venio, late venio? solve me''. Ali suštinska povezanost ovog metra s trijumfom može se videti u njegovoj književnoj upotrebi s ciljem da se dočara atmosfera koja vlada u trijumfalnoj procesiji. Kada Horacije želi da zamisli jedan Avgustov trijumf, on pre izraza io, triumphe! piše: o sol pulcher, o laudande, što čini prvi deo versus quadratus-a. Plaut u Bakhidama aludira na trijumaflnu pesmu stihom: Ilio capto ut sit muslum qui triumphent milites.
S obzirom na formalne i funkcionalne karakteristike, ovakvo rešenje problema porekla političkog stiha, dakle, izgleda sasvim moguće. Versus quadratus je metar s trohejskim ritmom. Njegov jezik je latinski, u kome nijedna višesložna reč ne može biti naglašena na poslednjem slogu. Samim tim daktilski ritam na kraju stiha automatski preovlađuje u odnosu na anapestički. Ovaj je metar, čini se, bio popularna forma pesama upućenih imperatoru tokom najspektakularnije ceremonije rimske republike i principata. Međutim, ovom rešenju teškoću predstavlja vremenski vakuum između prvog veka nove ere, kada je poslednji put osvedočen versus quadratus, i 10. veka, iz kojeg vremena potiče prvi zabeleženi politički stih.
Ovaj se interludij, međutim, ipak može premostiti. Pre svega, treba istaći da je i sam versus quadratus sačuvan u veoma malo primera, od kojih najveći broj potiče od Svetonija. Nakon Svetonija jedini direktni navodi ovog stiha potiču iz dela Historia Augusta, koje je i samo otvorena za različite interpretacije. Iz Aurelijana potiču četiri detinjasta stiha, od kojih su prva tri, s obzirom na njihovu sačuvanu formu, sastavljena bez metričkih pravila. Četvrti stih, pak, glasi: tantum vini nemo habet quantum sanguinis; ovo bi mogao biti kompletan versus quadratus, ritmički tačan, ali s kvantitativnim greškama. U tom obliku on podseća na srednjovekovni rhythmus, ali je stariji od bilo kog sačuvanog primera. I u prva tri stiha, međutim, moguće je rekonstruisati isti taj metar ukoliko se reč mille doda dva puta u prva dva stiha i tri puta u trećem stihu. Pesma je ionako toliko banalna, da ove izmene ne menjaju ništa u sadržaju. U prva dva stiha ove je izmene već unela ruka nekog emendatora u rukopisu Palatinus, koji se danas smatra za codex optimus:
Može se pretpostaviti da su ovi stihovi napisani pre 400. godine, kada je Historia Augusta najverovatnije dobila svoj konačni oblik. Pre svega, ovo stihovi ne poštuju kvantitativna pravila koja važe za versus quadratus, a greška je upravo ono što bi se i očekivalo prilikom prelaska na srednjovekovni rhythmus. Zatim, ova pesma nije pisana za trijumfalnu povorku, već za decu koja na praznik igraju uz nju, i to militariter (= "na vojnički način").
Ostali sačuvani primeri su na grčkom jeziku i vezani su za carsku palatu u Carigradu. Od svih elemenata koji su obezbedili kontunuitet između Rimskog i Vizantijskog carstva, vojni i ceremonijalni su bili najjači. U oba slučaja konzervativizam je bio više nego formalan, tako da su iz latinskog jezika u grčki trajno ušle neke latinske reči i izrazi. Upravo trijumfalni stihovi spajaju ova dva elementa. Štaviše, ideologija i ikonografija vizantijskih dvorskih ceremonija u velikoj su se meri oslanjali na tradiciju rimskog trijumfa. Odeća cara, njegova insignia, aklamacije koje su mu se dovikivale – svi ovi elementi, premda su se stalno menjali, pokazuju da neposredno potiču od ceremonije vezane za rimskog trijumfatora.
Gotovo svi metrički dokazi za postojanje grčkog oblika versus quadratus-a nalaze su Maasovom članku Metrische Akklamationen der Byzantiner. Najvažniji delovi ovog članka trenutno su II i III, 1. Deo II sastoji se od dva paralelna stiha, koja predstavljaju ratne pokliče dema u borbi novembra 561. godine. To su akcenatski trohejski tetrametri. Deo III, 1 je prilično kontraverzan, ali uz dosta emendacija i ti se stihovi mogu rekonstruisati kao grčka verzija versus quadratus-a:
Ovo je satirična pesma uperena protiv cara Mavrikija, koju su pevali članovi dema. Oni su pronašli nekoga ko liči na cara, obukli ga u karikaturu carske odeće i postavili ga na magarca. Na početku pesme ismeva se car zbog broja dece koju ima sa svojom mladom ženom, a na kraju se upućuje molba nekom svecu da udari cara po glavi. Metar, tema, jezik i okolnosti upućuju na apotropajske stihove karakteristične za rimski trijumf. Može se stoga sa relativnom sigurnošću pretpostaviti da je ova satirična pesma sastavljena u grčkoj verziji versus quadratus-a. Dakle, u 6. veku, a verovatno i ranije, stihovi od petnaest slogova sa trohejskom akcentuacijom mogli su se čuti u okolini Hipodroma, možda u vezi s aktivnošću dema. Premda su sačuvani primerci svi na grčkom, u to je doba nesumnjivo upotrebljavan i latinski jezik. Tema takvih pesama bila je u načelu neka satirična primedba o carevima, prema rimskom uzoru, a nije čudno što su se takve veoma retko zapisivale. Ukoliko je to tačno, vremenski vakuum bi bio smanjen na period od nešto više od tri veka.
Tako bi, uz ideološku promenu neprijateljskog tona u adulativni i uz metričku promenu od trohejske u jampsku stopu, politički stih predstavljao izdanak nekadašnjeg latinskog versus quadratus-a. Politički stih je uostalom, zamenio versus quadratus i u aklamacijama dema:
Lake of the Woods, Virginia
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 7.177.
Desnățui, Vela
Desnățui je naselje u Rumuniji u okrugu Dolž u opštini Vela.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 32 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 154 m.
Foulcrey
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 180 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 14 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 12,34 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 283 metara (maksimalnoj 355 m, a minimalnoj 283 m).
Las Tripas, Mezquitic
Las Tripas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Mezquitic.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 52 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1511 m.
Prisojni Orah
Prisojni Orah je naselje u opštini Plužine u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 81 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 104 stanovnika).
Demografija
U naselju Prisojni Orah živi 74 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 54,0 godina (49,2 kod muškaraca i 59,1 kod žena). U naselju ima 29 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,79.
Ovo naselje je uglavnom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2003. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
Setauket-East Setauket, New York
je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 15.477, što je 454 (-2,8 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Instrumentalist
mini|desno|170px|[[Mihailo Živanović, poznati srpski i jugoslovenski muzičar, instrumentalista i solista na bariton-saksofonu.]]
Instrumentalist(a) (engl. instrumentalist) muzičar je koji svira neki muzički instrument.
Monte Calvario, Santa María Chilchotla
Monte Calvario je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santa María Chilchotla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 51 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1264 m.
Artiljerijska škola Jugoslavenske ratne mornarice
Artiljerijska škola JRM je bila stručna škola ratne mornarice Jugoslavenske narodne armije.
Artiljerijska škola RM je bila u sastavu Komande stručnih škola Jugoslavenske ratne mornarice u kojoj se vršila specijalizacija i usavršavanje oficira i mlađih oficira tj. podoficira, te obuka mornara artiljerijske specijalnosti. Formirana je 1945 godine, a 1946 godine je bila preimenovana u Obalsko-artiljerijsku školu Jugoslavenske ratne mornarice. Artiljerijska škola RM se ponovno pojavila 1953 godine u sastavu Stručnog školskog centra Jugoslavenske ratne mornarice.
Bab-el-Mandeb
thumb|280px|Područje Bab-el-Mandeba Bab-el-Mandeb (arapski: vrata suza) je moreuz koji dijeli Afriku i Aziju (Arapski poluotok) te spaja Crveno more i Adenski zaljev (Arapsko more, Indijski okean). Na afričkoj strani moreuza je država Džibuti, a na azijskoj Jemen.
Istočnim (Bab Iskender) kanalom teče jaka površinska struja prema Crvenom moru, a dubinska struja u suprotnom smjeru teče zapadnim kanalom.
Marraioli, Benevento
Marraioli je naselje u Italiji u provinciji Benevento, u regiji Campania.
Cascina Galbene, Brescia
Cascina Galbene je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 17 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 137 m.
Euroazijski jazavac
Euroazijski ili europski jazavac (Meles meles) urođeni je sisavac u većem dijelu Europe (izuzev Skandinavije, Islanda, Korzike, Sardinije, Sicilije i Cipra) i većem dijelu Azije. Član je porodice kuna (Mustelidae), čineći ga povezanim s vidrama, lasicama, zerdavima i ostalim jazavcima. Euroazijski je jazavac jedina vrsta jazavca svrstana u rod Meles. Prihvaćene podvrste uključuju:
Obilježja
Uobičajeno obojenje njegova krzna jest sivo na leđima i crno na donjim dijelovima tijela s karakterističnim bijelim i crnim oznakama na licu. Euroazijski jazavc dostiže duljinu do 70 centimetara, dok je duljina repa otprilike 20 centimetara. Prosječna je težina 10 kilograma, no značajno varira od jedinke do jedinke.
Marraioli, Benevento
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 41 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 133 m.
La Tatema, Urique
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 813 m.
Euroazijski jazavac
Prehrana
Iako svrstan u red zvijeri, euroazijski je jazavac svejed i kukcojed, te se prvenstveno hrani gujavicama, no pojest će kukce, malene sisavce, gmazove, vodozemce, jaja, mlade ptiće, korijenje, lješnjake, voće i ostale jestive biljke, ovisno o godišnjem dobu. Također raskopavaju gnijezda osa i bumbara kako bi se prehranili ličinkama.
Euroazijski jazavci daju prednost pašnjacima i šumama koji imaju velik broj izloženih gujavica te izbjegavaju glinena tla, koja je teško raskopati čak i s njihovim snažnim kandžama. U urbanim područjima, neki će jazavci hranu potražiti u kantama za smeće ili vrtovima.
Ponašanje
Euroazijski su jazavci noćne životinje i tijekom dana obitavaju u svojim jazbinama ili umreženim tunelima iskopanim u dobro dreniranom tlu (ili ponekad ispod kuća ili cesta). Jazbine pružaju sklonište od vremena i grabežljivaca, uključujući ljude i pse.
Teritorijalne su životinje, no ponekad ih se može pronaći u malenim grupama koje nazivamo klanovima. Veličina grupe varira izmeđi dvije do dvanaest jedinki. Svaki klan ima dominantnog mužjaka i ženku koji su često (no ne i uvijek) jedini članovi klana koji se razmnožavaju. Ženke jazavaca mogu pokazati zakašnjelu implantaciju: nakon parenja u bilo koje doba godine, zadržavaju oplođena jajašca u zaustavljenom razvoju do prikladnog vremena, u kojem se jajašca implantiraju i počinju se razvijati. Gestacija u jazavaca traje između 7 – 8 tjedana te ženka na svije donosi 1 – 5 mladunaca.
Euroazijski jazavci žive do 15 godina u divljini i 19 godina u zatočeništvu. Ako prežive prvu godinu života, najčešći uzrok njihove smrti jest promet.
Jazavci su skloni infestaciji Baylisascaris parazitima. Mogu biti prenositelji bjesnoće i vjeruje se kako su prijenosnici goveđe tuberkuloze.
Punta de Piedra, San Fernando
Punta de Piedra je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini San Fernando.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 655 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 7 m.
La Salada, Ascensión
La Salada je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Ascensión.
Rothenbach
Rotenbah je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 192 opštinska središta okruga Vestervald. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 897 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7143289.
Adolfo Celi
Adolfo Celi (27. jul 1922–19. februar 1986) bio je italijanski filmski glumac i režiser. Zahvaljujući tome što je tečno govorio nekoliko svjetskih jezika, nastupao je u velikom broju međunarodnih filmskih koprodukcija te se specijalizirao za uloge negativaca. Od njih su najpoznatiji Emilio Largo u Bondovom filmu Thunderball te Bijeli Radža James Brooke u popularnoj TV-seriji Sandokan.
Celi je bio oženjen tri puta. Umro je od srćanog udara u Rimu 1986.
Castelspina, Alessandria
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 363 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 115 m.
Paola Barbara
Paola Barbara (22. jul 1912 – 2. oktobar 1989; također poznata i pod umjetničkim pseudonimom Pauline Baards ) bila je italijanska filmska glumica, koja je uživala popularnost krajem 1930-ih i početkom 1940-ih.
Omanski zaljev
Omanski zaljev (poznat kao i Omansko more ili Makranski zaljev) zapravo je morski prolaz (a ne zaljev) koji spaja Perzijski zaljev s Arapskim morem (dio Indijskog oceana), a nalazi se između država UAE i Omana na jugozapadu Arapskog poluotoka te Irana i Pakistana na sjeveru. Dubina mora kreće se do 2500 m. Na sjeverozapadu zaljeva nalazi se Hormuški tjesnac, strateški važan za protok 40 % svjetske nafte koja se crpi uz obale Perzijskog zaljeva.
Granice
Granice Omanskog zaljeva Internacionalna hidrografska organizacija (IHO) određuje sljedećim linijama:
El Vallado, General Heliodoro Castillo
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 18 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2132 m.
Paul Abraham
Pal Abraham (Apatin, 2. novembar 1892 — Hamburg, 6. maj 1960) je bio mađarski kompozitor rodom iz Apatina u današnjoj Srbiji. Svetsku slavu stekao je komponovanjem opereta. Njegove najpoznatije operete su „Viktorija i njen husar“, „Cvet Havaja“ i „Bal u Savoju“. Napisao je muziku za više od 30 filmova.
Biografija
Pal Abraham rodio se 2. novembra 1892. u Apatinu koja je tad bila u sastavu Austrougarske. Od 1910. do 1916. studirao je u muzičkoj akademiji Budimpešte. 1927. postao je glavni dirigenta budimpeštskog prestočnikog operetskog teatra, gde je predstavio svoju prvu operetu „Viktorija i njen husar“. Sa rastom svoje popularnosti u Nemačkoj seli se 1930. u Berlin. Kad je Hitler preuzeo vlast u Nemačkoj emigriše 1933. u Beč gde je napisao tri slabo uspešne operete. 1938., nakon što je Hitler anektirao Austriju, vraća se u Budimpeštu. Do početka rata komponovao je u Budimpešti nekoliko opereta koje danas nisu poznate. Zatim odlazi u Kubu i dalje u Njujork. U Njujorku nije uspeo da obnovi slavu i postao je psihički bolestan. 1956. morao je da napusti SAD i vraća se u Nemačku, gde je živeo u jednom sanatorijumu u Hamburgu. Umro je 6. maja 1960. na posledicama jedne operacije kolena.
El Organal, Soledad de Doblado
El Organal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Soledad de Doblado.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 35 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 72 m.
2,5-Dimetilfuran
2,5-Dimetilfuran je organsko jedinjenje, koje sadrži 6 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 96,127 Da.
Zumbul
Zumbul roda je monokotiledonih skrivenosemenica iz istoimene familije Hyacinthaceae, kao i jedine vrste tog roda, koja prirodno (spontano) raste u predelima jugozapadne Azije, od Male Azije, preko Sirije, Libana, Izraela i Iraka do Irana. Postoje supspontane populacije u Dalmaciji i Grčkoj. Prirodna staništa zumbula su kamenjari od primorja do visokih planina (2000m n. v.).
Pojedini autori dve vrste srodnog roda Hyacinthella (H. litwonowii i H. transcaspicus) svrstavaju u rod zumbula kao vrste Hyacinthus litwinowii i Hyacinthus transcaspicus, respektivno.
Opis biljke
Zumbul je višegodišnja zeljasta biljka sa podzemnim stablom u vidu lukovice. Visine je do 50cm, sa 4-12 prizemnih listova i jednom cvetnom stabljikom koja nosi grozdastu cvast. Broj cvetova u cvasti je do 15 kod samoniklih i supspontanih biljaka, dok se kod gajenih kultivara može videti i po 50 cvetova. Cveta tokom proleća, cvetovi su veoma mirisni, plave, ružičaste, žute ili bele boje, hermafroditni. Listići perigona su srasli u cev, sa režnjevima koji štrče ili se povijaju te daju zvonast izgled čitavom cvetu. Oprašivanje vrše insekti. Plod je okrugla lokulicidna čaura. Seme je mrko-crno boje, sa belim arilusom. Zumbul je mirmekohorna biljka.
Značaj zumbula
mini|levo|300p|Zumbuli u parku u Kanberi U istočnom Sredozemlju zumbul se gaji od davnina, zahvaljujući jakom mirisu cvetova i zahtevanjem malo pažnje pri uzgoju. Veći značaj i popularost postiže u 18. veku u Evropi, kada se u Holandiji stvara preko 2000 kultivara i hibrida. Preporučene radnje tokom uzgoja su sađenje lukovica tokom septembra/oktobra, dodavanje veštačkih đubriva tokom cvetanja (najčešće u martu) i uklanjanje svelih stabljika i listova (april-jun) kako bi se više enegije/hrane magaciniralo u lukovice.
Esencijalno ulje zumbula se koristi u parfimeriji. Iz cvetova se dobija plava boja. Biljni sok stabla može izazvati kontaktni dermatitis, a lukovica je bogata toksinima i otrovna za sisare.
Zumbul u kulturi
Naziv za biljku je u srpski jezik verovatno došao iz turskog ( — zumbul). U našoj narodnoj književnosti zumbul je čest motiv — od metafore za lepotu (npr. zumbul devojče, u pesmi Stojanke, bela Vranjanke) do alegorije (pesma Ljubavni rastanak). Motiv zumbula je prisutan i u lirici Alekse Šantića (pesme Omar, Behar, Emina) i Đure Jakšića (Na Liparu).
Врачев Гај
Врачев Гај је насеље у Србији у општини Бела Црква у Јужнобанатском округу. Према попису из 2011. било је 1348 становника.
Географија
Врачев Гај је на повољном географском положају, налази се на раскрсници пута који се одвајаја за Банатску Паланку односно Ковин. Од Беле Цркве је удаљен око 5 километара. Пре повлачења границе са Румунијом, кроз Врачев Гај је пролазила железничка пруга Бела Црква-Безијаш. Његов географски положај доприноси читавим низу водопривредних проблема као што је константна опасност од високих подземних вода и реке Нере.
По први пут помиње почетком седамнаестог века, 1713. године. Према предању у околини насеља постојао је гај чији је власник био врач. С обзиром на његово успешно врачање, у знак захвалности, по њему је названо насеље Врачев Гај.
Православна црква и школа постоје од 1778/79. године. Школа данас носи назив ОШ „Марко Стојановић“. Црква је уништена током револуционарне 1848. године, а нова црква је подигнута 1858. године. Железничка станица је подигнута 1891. године, али због повлачења државне границе са Румунијом, данас не постоји.
Становништво се углавном бави пољопривредом, главне делатности су сточарство и повртарство.
Данас Врачев Гај има 1.719 становника, а густина насељености је 18 становника по једном хектару.
У атару насеља Врачев Гај источно према Белој Цркви и граници са Румунијом налази се више од седам вештачких језера познатијих као Белоцркванска језера а најлепше носи назив насеља.
Источно километар од насеља протиче река Нера веома бистра брза и хладна носећи са Карпата шљунак и песак. Јужно на седам километара од насеља протиче река Дунав у који се улива Нера образујући плато који чини најнижу тачку у Војводини. Западно на шестом километру од насеља протиче река Караш који се улива у канал Дунав—Тиса—Дунав.
Демографија
У насељу Врачев Гај живи 1274 пунолетна становника, а просечна старост становништва износи 40,3 година (39,8 код мушкараца и 40,9 код жена). У насељу има 479 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 3,27.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Avensac
Avonsek je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Žers koja pripada prefekturi Kondom.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 48 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 10 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 4,8 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 201 metar (maksimalnoj 207 m, a minimalnoj 111 m).
Noverón, Tuzantla
Noverón je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tuzantla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 23 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 930 m.
Carole André
Carole André (Pariz, 11. mart 1953. -) je francuska filmska i televizijska glumica. Kao kći etablirane glumice Gaby Andre svoje prve filmske uloge je imala još kao tinejdžerka. Jedna od zapaženijih uloga je bila prostitutka Esmeralda u znamenitom Viscontijevom filmu Smrt u Veneciji. Popularnost je, pak, stekla kao Lady Marianna Guillonk, velika ljubav naslovnog junaka TV-serije Sandokan koga je tumačio Kabir Bedi. Uspjeh serije je potakao ponovno sparivanje tih dvoje glumaca u filmu Crni gusar. Od početka 1990-ih Andre se povukla iz svijeta glume kako bi se bavila arhitekturom.
Willards, Maryland
Vilards je grad u američkoj saveznoj državi Merilend.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 958, što je 20 (2,1 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Cetățuia, Vela
Cetățuia je naselje u Rumuniji u okrugu Dolž u opštini Vela.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 2 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 193 m.
Nur ad-Din
Nur ad-Din (februar 1118 – 15. maj 1174), također poznat kao Nur ed-Din ili Nur al-Din (Nureddin Mahmud Zengi, نور الدين / ISO 233: Nūr ad-Dīn / Light of the Faith), puno ime Nur ad-Din Abu al-Qasim Mahmud ibn Imad ad-Din Zangi, bio je turski velikaš iz Zengidske dinastije koji je u ime Seldužčke dinastzije vladao Sirijom od 1146. do 1174.
Vladavinu mu je obilježila borba protiv križara pri čemu je nastavio politiku svog oca Zengija. Ispočetka je vladao samo Alepom, ali se iskazao kao sposoban vojskovođa. Godine 1149. je u bitci kod Inaba teško porazio vojsku antiohijskog kneza Raymonda koji je tom prilikom poginuo, a potom je njegovu glavu poslao kalifu u Bagdad. Uspješno se othrvao Drugom križarskom pohodu, a godine 1154. preuzeo vlast nad Damaskom čime je cijela Sirija postala ujedinjena pod njegovom vlašću. 1169. je svojom intervencijom zaustavio križarsku invaziju Egipta i stvorio uvjete za stvaranje saveza Egipta i Sirije s kojim će njegov nasljednik Saladin osloboditi Jeruzalem od križarske vlasti.
Palo Alto, Unión de San Antonio
Palo Alto je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Unión de San Antonio.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1967 m.
Francisco Villa, San Vicente Tancuayalab
Francisco Villa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini San Vicente Tancuayalab.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 373 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 54 m.
Ravno (Plužine)
Ravno je naselje u opštini Plužine u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 59 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 74 stanovnika).
Demografija
U naselju Ravno živi 52 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 44,3 godina (41,9 kod muškaraca i 47,4 kod žena). U naselju ima 17 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,47.
Stanovništvo u ovom naselju veoma je heterogeno.
Rivette, Treviso
Rivette je naselje u Italiji u provinciji Тревизо, u regiji Венето.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 60 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 130 m.
Cà dei Bombi, Bologna
Cà dei Bombi je naselje u Italiji u provinciji Bologna, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 314 m.
Carney, Oklahoma
Karni je grad u američkoj saveznoj državi Oklahoma.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 647, što je 2 (-0,3 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Kabir Bedi
Kabir Bedi (16. januar 1946., Punjab, Indija) je indijski filmski i televizijski glumac koji je 1970-ih stekao međunarodnu slavu naslovnom ulogom u popularnoj TV-seriji Sandokan. Godine 1983. je tumačio ulogu negativca Gobinde u Octopussyju, filmu iz serije o Jamesu Bondu.
Bedija često opisuju kao glumca koji je karijeru izgradio na tri kontinenta - kao bolivudski glumac u domovini, te čestim nastupima u italijanskim i američkim TV-serijama.
Dyoplosaurus
Dyoplosaurus ("gušter sa dvostrukim štitom") je naziv roda ankilosaurida. Živio je tijekom perioda kasne krede (formacija Dinosaur Park, prije oko 76,5 miliona godina) u blizini današnje rijeke Red Deer u Alberti (Kanada), a naziv mu je 1924. dao William Parks na osnovu holotipnog primjerka ROM 784, nepotpunog skeleta u koji su spadali i dijelovi lubanje i donje čeljusti.
thumb|left|Rekonstrukcija repa i zdjelice Tipični primjerak roda Dyoplosaurus bio je dug oko 4,6 m i širok oko 1,7 m, a lubanja mu je imala promjer od 35 cm. Kao i većina ankilosaurida, imao je oklopljeno tijelo i koštanu toljagu na kraju repa. Toljaga se sastojala od nekoliko međusobno sraslih koštanih ploča.
Walter Coombs je 1971. izjavio da je Dyoplosaurus zapravo neispravno nazvan Euoplocephalus. Ta dva roda su se od tada obično smatrala istom vrstom, pa su se primjerci Dyoplosaurusa identificirali kao Euoplocephalus tutus. Međutim, u nedavnom ponovnom opisu tog roda (objavljenom 2009. u Journal of Vertebrate Paleontology) tvrdi se da je taj rod validan takson i da je do navodne sinonimnosti dva spomenuta roda došlo zbog fragmentarne prirode holotipnog i ostalih primjeraka E. tutus. Nova kladistička analiza koju su 2011. proveli Thompson et al. potvrdila je tu odvojenost.
Forte dei Marmi, Lucca
Forte dei Marmi je naselje u Italiji u provinciji Lucca, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 7656 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 3 m.
Pinos Altos, Urique
Pinos Altos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Urique.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2333 m.
Barrio Santa Lucía, Santa María Chilchotla
Barrio Santa Lucía je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santa María Chilchotla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 45 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1271 m.
Cabrières (Gar)
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1117 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 75 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 14,76 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 200 metara (maksimalnoj 218 m, a minimalnoj 75 m).
La Junta de Ríos, Mezquitic
La Junta de Ríos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Mezquitic.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 53 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1518 m.
Ugolino della Gherardesca
Grof Ugolino della Gherardesca (o. 1220 – mart 1289), grof Donoratica, bio je italijanski srednjovjekovni plemić, političar i vojskovođa, poznat po sudjelovanju u borbi gvelfa i gibelina u 13. vijeku, kao i po tome da je često mijenjao strane, postavši arhetip izdajnika među svojim suvremenicima. Skončao je na izuzetno okrutan način, tako što je sa svojim sinovima zatvoren u toranj gdje su umrli od izgladnjivanja. Kasnijim generacijama je najpoznatiji po tome što ga je Dante ovjekovječio u jednom prizoru svog epa Pakao gdje se sreo sa svojim neprijateljem, također izdajničkim kardinalom Pise Ruggierom degli Ubaldinijem.
Bonassola, La Spezia
Bonassola je naselje u Italiji u provinciji La Spezia, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 597 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 12 m.
General Francisco J. Mújica, San Fernando
General Francisco J. Mújica je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini San Fernando.
Toplotni val u Evropi 2003.
Toplotni val u Europi 2003. odnosi se na ekstremno tople temperature tijekom ljeta 2003., te je to razdoblje bilo najtoplije zabilježeno ljeto u Europi od najmanje 1540. Francuska je bila osobito teško pogođena, ali su iznimne temperature zabilježene i u drugim državama, od Njemačke, preko Italije, Mađarske sve do Hrvatske, često i preko 40° Celzijevih. U Francuskoj je zabilježeno 3.000 mrtvih, poglavito starijih i nemoćnih osoba, samo tijekom dva tjedna u augustu 2003., zbog čega je Pariz čak uključio vojsku kako bi pomogao u spašavanju ljudi koji su pretpjeli sunčanicu. Sveukupno je u Francuskoj preminulo 15.000 osoba tog ljeta.
Istraživanja ukazuju da je krivac bila visoka anticiklona iznad engleskog kanala koja je dovela do suše po kontinentu: žetva je počela rasti 3-4 tjedna ranije nego obično, ali se isušila zbog toplina zbog čega je nastala nestašica žitarica u nekim područjima, dok su se neke rijeke osušile. Najdrastičniji primjer bio je grad Basel u kojem je izmjerena toplotna anomalija veća za 6° Celzijevih od normalnih vrijednosti. Smatra se da je ljudska aktivnost kriva zbog povećanja temperatura.