cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1. brdska divizija (Njemačka)
Ratni zločini
Nemci su na Sutjesci iscrpljene borce i ranjenike bez veće procedure jednostavno likvidirali. Izveštaj 1. brdske divizije kaže: "Zarobljeno: 498, od toga streljano 411." Postoje brojna svedočanstva o zločinima 1. brdske divizije za vreme operacije Crno 1943. Jedno od njih je ostavio i Adrijan Dojring iz 13. čete 98. puka, u svom dnevniku:
6. jula 1943. vojnici Prve brdske divizije su organizovali kaznenu ekspediciju na selo Borova u Albaniji. Nemački vojnici, naoružani bacačima plamena, spalili su redom sve kuće u selu. Tokom masakra je ubijeno 107 stanovnika, uključujući 5 čitavih porodica. Neki su ubijeni gde su zatečeni, a neki odvedeni u crkvu i živi spaljeni. Najmljađa žrtva je bilo novorođenče od 4 meseca, a najstarija žena od 73 godine. Ovaj masovni zločin je počinjen kao odmazda za partizanski napad na nemački konvoj u blizini sela, u kom je ubijeno oko 60 nemačkih vojnika.
U periodu između jula i novembra 1943. vojnici 1. brdske divizije su na zapadu Grčke razorili 315 sela i ubili oko 3000 civila. Pored toga, ova divizija je odgovorna i za ubistvo hiljada italijanskih vjonika na grčkom ostrvu Kefalonia, nakon kapitulacije Italije.
Suđenja za ratne zločine
Prvi komandant divizije Ludvig Kibler 10. jula 1947. osuđen je na smrt od strane Vojnog suda u Ljubljani za zločine koje je počinio kao komandant XCVII armijskog korpusa.
James Cruze
James Cruze (okolica Ogdena u Utahu, 27. mart 1884 – Hollywood, 3. august 1942) bio je američki filmski glumac i režiser, koji je djelovao u doba nijemog filma.
1. brdska divizija (Njemačka)
Suđenja za ratne zločine
Peti komandant divizije Jozef Kibler u februaru 1947. osuđen je na smrt od strane Vojnog suda u Beogradu za zločine koje je počinio kao komandant 118. lovačke divizije.
James Cruze
O njegovom ranom životu ima prilično malo podataka, a sam Cruze je u različitim intervjuima davao kontradiktorne podatke. Zna se da se rodio kao Jens Vera Cruz Bosen u mormonskoj porodici, kao i da je srednje ime dobio po opsadi Veracruza u američko-meksičkom ratu. Nakon adolescencije, međutim, nije prakticirao mormonsku vjeru. Karijeru je započeo na Istoku u ranim filmskim studijama kao što su Lubin Manufacturing Company te Thanhouser Company. Za potonji je kao glumac snimio najveći broj filmova i postao jedna od njegovih zvijezda. Napustio ju je 1916. godine, te kao režiser i producent radio za nekoliko hollywoodskih studija, uglavnom Paramount Pictures.
1. brdska divizija (Njemačka)
Suđenja za ratne zločine
Pripadnici 1. brdske divizije koji su preživeli rat, vrativši se u Austriju i Nemačku, uglavnom su nastavili da žive nekažnjeno. 1956. godine je formirano udruženje vojnika Bundesvera pod imenom Runolist, čiji članovi su postali i bivši oficiri 1. brdske divizije, odgovorni za zločine. Tek 70 godina od početka Drugog svetskog rata, 2009. godine su pokrenute istrage protiv pojedinih živih pripadnika Prve brdske divizije, prevashodno Bavaraca i Austrijanaca. Pred sudom u Minhenu je na doživotnu robiju osuđen bivši poručnik pionirske regimente 818 pomenute divizije Jozef Šojngraber, zbog zločina počinjenih nad civilnim stanovništvom u Italiji.
James Cruze
Bio je oženjen tri puta - od 1913. do 1923. za glumicu Marguerite Snow, sa kojom je imao kćerku. od 1925. do 1930. je bio u braku s glumicom Betty Compson. Pred smrt se oženio za Beatrice McCoy.
Filmografija
thumb|The Web of Life (1917) kao režiser (djelomična filmografija)
As Actor
Kosmos-2031
Kosmos-2031 je jedan od preko 2400 sovjetskih vještačkih satelita lansiranih u okviru programa Kosmos.
Kosmos-2031 je lansiran sa kosmodroma Tjuratam, Bajkonur, SSSR, 18. jula 1989. Raketa-nosač Sojuz je postavila satelit u orbitu oko planete Zemlje.
Waupaca County, Wisconsin
je okrug u američkoj saveznoj državi Viskonsin.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 52.410, što je 679 (1,3 %) stanovnika više nego 2000. godine.
El Cerro (razvrstavanje)
El Cerro ima više značenja:
La Estacada, Salvador Escalante
La Estacada je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Salvador Escalante.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 94 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2629 m.
Lajas, Charcas
Lajas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Charcas.
San Giovanni di Duino, Trieste
San Giovanni di Duino je naselje u Italiji u provinciji Trieste, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 141 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 3 m.
Hilary Duff (album)
Hilary Duff je treći studijski album američke pevačice Hilari Daf. Izdat je 2004. godine. Glavni producenti su Džon Šenks i Čarli Midnajt, isti koji su producirali i njen prvi studijski album Metamorphosis. Hilari je po prvi put bilo dozvoljeno da radi na albumu, pa smatra da je ovaj album mnogo više ličniji nego prethodni. Na albumu se očigledno uočava uticaj rok zvuka. Album je doživeo negativne kritike, ali to ga nije sprečilo da ispliva na drugo mesto Američke Bilbord 200 liste. Kritičari su njenu muziku sada uporedili sa muzikom Avril Lavigne i Ešli Simpson. Singlovi s ovog albuma su Fly i Someone's Watching Over Me, ali to nisu njeni najveći hitovi. Uporedno sa objavljivanjem ovog albuma, Hilari je izdala i njen treći DVD Learning To Fly na kome je prikazano snimanje spota za pesmu Fly, kao i taj spot.
Bagno di Romagna, Forlì-Cesena
Bagno di Romagna je naselje u Italiji u provinciji Forlì-Cesena, u regiji Emilia-Romagna.
Kosmos-2033
Kosmos-2033 je jedan od preko 2400 sovjetskih vještačkih satelita lansiranih u okviru programa Kosmos.
Bagno di Romagna, Forlì-Cesena
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 885 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 491 m.
Kosmos-2033
Kosmos-2033 je lansiran sa kosmodroma Tjuratam, Bajkonur, SSSR, 24. jula 1989. Raketa-nosač Ciklon-3 je postavila satelit u orbitu oko planete Zemlje. Masa satelita pri lansiranju je iznosila 3000 kilograma. Kosmos-2033 je bio vojni izviđački satelit za praćenje flote.
Bitka kod Nezakcija
alt=|mini|desno|Prikaz histarskog grada Nezakcija u Arheološkom muzeju u Puli Bitka kod Nezakcija (Vizače), vodila se 177. god. pne, između plemena Histri koje je predvodio kralj Epulon i rimske republikanske vojske. Nezakcij se nalazi na jugoistočnoj obali Istre, dvanaest kilometara od Pule.
Martin Jakšić
Martin Jakšić (Antunov) (Stari Mikanovci, 1. 3. 1931), pisac, skupljač narodnih riječi, jezikoslovac-amater, aforističar i humorist. Školovao se u rodnom mjestu, Vinkovcima, Osijeku i Zagrebu, gdje i živi kao penzionisani viši medicinski tehničar. Radio je u bolnicama u Sarajevu i Zagrebu.
Bitka kod Nezakcija
Kao uporište za vojne akcije za daljnja ekspanzionistička širenja, na prelazu III/II st. pne, Rimljani su sagradili ratnu bazu Akvileju, na desetak kilometara od Jadrana, blizu današnje granice Italije i Slovenije. Od tada počinju stalne borbe Rimljana i Histra. U tim prvim sukobima uspjeh je bio relativan na obe strane. Istovremenu su Histri oblikovali vlastitu državu s osnovnim karakteristikama državnosti, postali vojna sila, na čelu s nasljednim vođom (kralj).
Martin Jakšić
Već duže vrijeme zanima se za hrvatski standardni jezik i dijalekte. Objavio je knjige "Naše riči" (1997) i Divanimo po slavonski (2003). Sarađuje u novinama i časopisima, piše aforizme i humorističko-satirične sadržaje, koje objavljuje pod pseudonimom.
Bitka kod Nezakcija
Ovaj samostalni razvitak Histra nasilno je prekinut 177. god. pne, rimskim vojnim pohodom. Tada su zauzeta i porušena utvrđena gradinska naselja Mutila, Faverija i Nezakcij, što je predstavljalo kraj histarske autonomije i početak rimske prevlasti na istarskom poluostrvu.
El 65, Rancho, El Llano
El 65, Rancho je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Aguascalientes, u opštini El Llano.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 13 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1996 m.
Bitka kod Nezakcija
Tok borbe
Klaudije je dugo i bezuspješno napadao. Nakon toga naredio je svojim vojnicama da pregrade rijeku i da je usmjere mimo tvrđave, čime je naselje ostavio bez neophodne vode. U odlučujućem napadu preko presušenog korita rijeke, na neprijatelja koji je bio bez vode, rimska vojska je preko zidina prodrla u grad. Da ne bi živi pali u rimske ruke, Histrani su ubijali žene i djecu i sami ginuli u borbi. Kralj Epulon je sam sebi oduzeo život. Samo mali dio njegovih boraca je preživio, dok su pohvatane vođe pobijene. Još su dva grada zauzeta na juriš i razorena – Mutila i Faverija. Histri su poraženi i priznali rimsku vlast.
Dājinah, Taiz
Dājinah je naselje u Jemenu u pokrajini Taiz.
Cârnecea, Ticvaniu Mare
Cârnecea je naselje u Rumuniji u okrugu Karaš-Severin u opštini Ticvaniu Mare.
Dājinah, Taiz
Prema proceni iz 2014. u naselju je živelo 46 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 494 m.
Cârnecea, Ticvaniu Mare
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 422 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 153 m.
Destination Moon
Odredište Mjesec (eng. Destination Moon) je američki znanstveno-fantastični film iz 1950. godine. Nastao je u produkciji Georgea Pala, koji je kasnije producirao Kada se svjetovi sudare, Rat svjetova, i Vremenski stroj. Bio je to prvi veći američki znanstveno fantastični film koji ozbiljno obrađuje temu svemirskog putovanja. Značajan doprinos u izradi scenarija dao je pisac znanstvene fantastike Robert A. Heinlein.
Radnja
Privatni poduzetnik organizira ekspediciju na Mjesec prije nego Rusi stignu prvi. Američki astronauti nakon slijetanja uspostavljaju bazu na Mjesecu, ali nisu sigurni imaju li dovoljno goriva za povratak na Zemlju.
Iguanodonti
Iguanodonti (lat. Iguanodontia) su bili dinosauri biljožderi koji su živjeli tijekom perioda srednje jure i kasne krede. Neki pripadnici ove grupe su Camptosaurus, Callovosaurus, Iguanodon, Ouranosaurus i hadrosauridi, "dinosauri s pačjim kljunom". Iguanodonti su bili jedna od prvih otkrivenih grupa dinosaura. Spadaju u najbolje istražene dinosaure i među najraznolikije i najrasprostranjenije biljoždere krede. Iguanodonti su bili pretežno veliki, a neki (kao što je Shantungosaurus, koji je dostizao dužinu od 15 m i težinu od 8 tona) su bili veličine najvećih dinosaura mesoždera.
Opis
Iguanodonti su bili srednje velike do velike životinje. Lako građeni dvonožni Dryosaurus bio je dug između 2 i 3 metra, a Iguanodon, po kojem je ova grupa i dobila naziv, dostizao ej dužinu od 11 metara i težio je oko 2500 kg. Također se procjenjuje da je teško građeni Lurdusaurus težio oko 5000 kg.
thumb|left|240px|Izgled Mantellisaurusa
Svi rodovi i njihove odgovarajuće vrste su se isticali po svojim zubima. Za razliku od većine drugih dinsoaura, oni su mogli da skupe biljke prednjim dijelom čeljusti, a da ih u zadnjem dijelu sažvaču.
Klasifikacija
Iguanodonti se često svrstavaju kao infrared unutar podreda Ornithopoda, mada Benton (2004.) svrstava ornitopode kao infrared i ne daje rang za Iguanodontia. Tradicionalno su se iguanodonti grupirali u natporodicu Iguanodontoidea i porodicu Iguanodontidae. Međutim, filogenetička istraživanja pokazuju da su tradicionalni "iguanodontidi" parafiletična grupa koja vodi do hadrosaura (dinosaura s pačjim kljunom). Grupe kao što su Iguanodontoidea ponekada se u znanstvenoj literaturi još koriste kao nerangiran kladus, mada su mnogi tradicionalni "iguanodontidi" uključeni u inkluzivniju grupu Hadrosauroidea.
Iguanodontia se obično definira kao najinkluzivnija grupa u koju spadaju Parasaurolophus walkeri ali ne i Hypsilophodon foxii ili Thescelosaurus neglectus, ili druge kombinacije vrsta koje bi rezultirale istom grupom u većini današnjih analiza. Tu grupu je kao kladus prvi definirao Paul Sereno 2008. godine.
Mnogi iguanodonti još nisu uključeni u veća filogenetička istraživanja, ili njihovi ostaci nisu dovoljno potpuni da bi se za njih našlo odgovarajuće mjesto. Tu spadaju rodovi Barilium, Bolong, Bihariosaurus, Delapparentia, Dollodon, Draconyx, Kukufeldia, Hypselospinus, Macrogryphosaurus, Owenodon, Proplanicoxa, Sellacoxa i Xuwulong. Pojednostavljeni kladogram ispod slijedi analizu koju su proveli Andrew McDonald i kolege i objavili u novembru 2010. sa informacijama od McDonald, 2011.
Kladogram prema Butler et al, 2011. godine.
Eastmont, Washington
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 20.101.
Lajos Kossuth
Lajos Kossuth de Udvard et Kossuthfalva (mađ. udvardi és kossuthfalvi Kossuth Lajos, Monok, 19. rujna 1802. - Torino, 20. ožujka 1894.), mađarski novinar, odvjetnik i političar, ključna osoba Mađarske revolucije 1848. Kossuth je porijeklom iz plemićke luteranske obitelji, a prije politike se bavio ponajviše novinarstvom.
Pod utjecajem nacionalističkih buđenja tijekom Proljeća naroda, Kossuth je povao val nezadovoljnih mađarskih političara i podigao revoluciju s ciljem odvajanja od Austrije. Njegov cilj bila je nezavisna Kraljevina Mađarska "od Karpata do Jadrana", a to je planirao ostvariti pridobivanjem slavenskih dijelova Habsburške Monarhije. Unatoč početnom uspjehu revolucije i proglađenju republike, službeni Beč ugušio je revoluciju. Habsburška vojska, koju su predvodili Josip Jelačić i Alfred I. Windisch-Grätz, uz pomoć ruske vojske generala Ivana Paskjeviča porazila je mađarsku vojsku kod Temišvara i prisilila ju na predaju kod Világosa u kolovozu 1849. godine. Kossuth, koji je od 14. travnja 1849. bio predsjednik nezavisne republike, svrgnut je nakon gušenja revolucije.
Na čelu zemlje naslijedio ga je Artúr Görgey, kao vojni i politički upravitelj, a nakon toga dolazi do ukidanja nezavisne republike i njezinog ponovnog spajanja s Monarhijom. Nakon toga, Kossuth je pobjegao iz Monarhije i nakon putovanja po svijetu umro u Torinu, 20. ožujka 1894.
Bečki književni dogovor
thumb|Ungargasse, [[Beč, 19. vijek.]]
Bečki književni dogovor je historijski sporazum južnoslavenskih književnika kojim je udaren temelj zajedničkom srpskohrvatskom jeziku, kao i suvremenim književnim jezicima: bosanskom, hrvatskom, crnogorskom i srpskom, koji su nastali na njegovim osnovama. Bečkim književnim dogovorom je kao osnova za zajednički književni jezik Južnih Slovena uzet narodni govor Bosne i Hercegovine i Dubrovnika, karakterističan po štokavskom narečju i ijekavskom izgovoru.
Dogovor je postignut u Beču (Austrijsko carstvo) 28. ožujka 1850. godine između osmorice južnoslovenskih književnika, od kojih su petorica bili Hrvati, dvojica Srbi i jedan Slovenac. Prvi put je objavljen u Gajevim Narodnim novinama od 3. travnja 1850. Cilj okupljenih jezikoslovaca je bio da se nacionalni književni jezici što je više moguće približe, jer su smatrali da su svi južni Slaveni jedan narod i stoga trebaju imati jedan književni jezik:
Pozadina
thumb|150px|[[Fran Miklošič|Franc Miklošič]]
Bečki književni dogovor je nastao tokom izrade službene političke i pravne terminologije za slavenske narode Austrijske carevine. Rad na izradi te terminologije financiralo je ministarstvo monarhije, a plod toga rada trebalo je da olakša razumijevanje u pravnim stvarima na slavenskom jugu carevine. I uštedu administrativnih troškova prevođenja na razne jezike i dijalekte. Inicijator rada na terminologiji je bio Fran Miklošič, carski bibliotekar i poslanik u Reichstagu carevine, koji je pozvao predstavnike Srba i Hrvata da sednu za sto i da se dogovore.
Glavni potpisnik sporazuma sa srpske strane bio je Vuk Stefanović Karadžić, a sa hrvatske Ivan Mažuranić. Kao polaziste za srpski ili hrvatski odnosno srpskohrvatski, poslužio im je štokavski dijalekt, tačnije govor Bosne i Hercegovine i Dubrovnika. Smatra se da je "južno narečje", iako se najvećim dijelom nalazilo izvan granica Austrijske monarhije, usvojeno kao osnove književnoga jezika dobrim delom zahvaljujući dugogodišnjem zalaganju Vuka Karadžića. O samom sastanku je malo poznato, a veruje se da je održan u stanu Vuka Karadžića na Ungargasse 362 ili u Gerlovićevoj krčmi.
Jedan od potpisnika, Ivan Kukuljević, period bečkog dogovora opisuje kao doba kada je "Hrvatska spavala u dubokom snu", "sva inteligencija jedino latinski govorila", "u ženskom društvu jedini jezik bio njemački", a aristokracija svoje sinove slala u Mađarsku da uče mađarski.
Sadržaj
thumb|150px|[[Vuk Stefanović Karadžić|Vuk Karadžić]]
Okupljeni južnoslovenski pisci i lingvisti su zaključili: Bečkim književnim dogovorom su usvojena i neka načela za normiranje budućeg zajedničkog jezika:
Potpisnici
thumb|150px|[[Ivan Mažuranić]]
Stažnjevec
Stažnjevec je naselje koja teritorijalno spada pod grad Ivanec, Varaždinska županija. Smješten je na istočnome dijelu Bednjanskog polja, u mikrogeniji doline Bednje u sjeverozapadnoj Hrvatskoj, 5 km sjeveroistočno od grada Ivanca.
Bečki književni dogovor
Potpisnici
Potpisnici bečkog književnog sporazuma su:
Stažnjevec
Prema popisu iz 2001. godine ima 333 stanovinka (ili 102 domaćinstva), a prosječni godišnji prirodni prirast stanovništva bilježi negativnu stopu od -0,52% (1991. - 2001.). Područje Stažnjevca obuhvaća područje površine 4,11 km2. Prosječna gustoća naseljenosti je 81 st./km2. Gospodarska osnova Stažnjevca čini poljodjelstvo, vinogradarstvo i stočarstvo, trgovina, ugostiteljstvo i obrti.
Pripada Župi sv. Margarete djevice i mučenice iz Margečana, Gornjovaraždinski dekanat Varaždinske biskupije.
Kosmos-2034
Kosmos-2034 je jedan od preko 2400 sovjetskih vještačkih satelita lansiranih u okviru programa Kosmos.
Bečki književni dogovor
Potpisnici
Hrvatski predstavnici su bili zadovoljni postignutim dogovorom jer je to bilo priznaje njihovoj renesansnoj dubrovačkoj književnosti, a Srbi jer je predstavljao priznanje njihovoj epskoj poeziji.
Posledice
Radi približavanja književnog jezika, hrvatski pisci su izašli u susret odričući se kajkavštine i usvajajući štokavsko narečje za književno, a srpski književnici napuštanjem slaveno-serbskog jezika. Nakon toga, radi približavanja dva pisma, izvršene su reforme latinice i ćirilice po fonetskom principu. Dotadašnji dijalekti Hrvata čakavski i kajkavski potisnuti su u dijalekte drugoga reda u odnosu na ustoličenje štokavskog govora kao zajednièkog za Srbe i Hrvate. U Srbiji je narodni govor uvođen uz veliko protivljenje Srpske pravoslavne crkve.
thumb|150px|[[Dimitrije Demeter]]
Dvije godine nakon bečkog dogovora Demeter kao tehnički urednik Gajevih Narodnih novina, čineći kraj jezičkoj raspri Karadžića i Kluna, između ostaloga, veli:
Slavni hrvatski filolog Vatroslav Jagić, pišući o pravopisu, godine 1864. veli da su Bečki književni dogovor načinili "najizvrstniji sinovi našega naroda, kojima se i danas domovina ponosi". Ljudevit Gaj je govorio: " Ljudevit Gaj je u trenutku sevdaha zabacio kapu i uzviknuo: Ponosimo se i hvalimo Bogu Velikomu, što mi Hrvati s bratjom Serbljima jedan književni jezik imamo."
Danas u Hrvatskoj Vuk Stefanović Karadžić nije omiljen, iako se hrvatski jezik uglavnom pridržava i njegovih pravila i južnoga narječja, dok ga u Srbiji "kuju u zvijezde" a nikada nisu prihvatili južno narječje za književno. I među srpskim i među hrvatskim nacionalistima se danas može čuti mišljenje da je u Beču održan privatan sastanak nekolicine pojedinaca koji nikoga nisu predstavljali. Redovno se prećutkuje značaj bečkog književnog dogovora za savremeni srpski, odnosno hrvatski jezik.
Heyen
Hajen je opština u njemačkoj saveznoj državi Donja Saksonija. Jedno je od 32 opštinska središta okruga Holcminden. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 483 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 3255020.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Holcminden Hajen se nalazi u saveznoj državi Donja Saksonija u okrugu Holcminden. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 138 metara. Površina opštine iznosi 8,3 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 483 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 58 stanovnika/km².
Pseudo-Seneka
upright|thumb|Pseudo-Seneka u 19. veku ([[Giacomo Brogi)]] Pseudo-Seneka je naziv za rimsku bronzanu bistu s kraja 1. veka pne., koja je otkrivena 1754. u tzv. Vili papirusa u Herkulaneju i predstavlja najbolji od dvadesetak primeraka na kojima je izvajano isto muško lice. U početku se verovalo da bista predstavlja Seneku Mlađeg, čuvenog rimskog filozofa, jer je orikazivala obeležja za koja se pretpostavljalo da odslikavaju njegovu stoičku filozofiju. Međutim, danas se naučnici slažu da se najverovatnije radi o fiktivnom portretu, koji je možda trebalo da predstavlja Hesioda ili Aristofana. Veruje se da je ova rimska kopija izvajana po uzoru na izgubljeni grčki izvornik od bronze s početka 2. veka pne. Bista se danas čuva u napuljskom Nacionalnom arheološkom muzeju.
Historija
thumb|left|Rimska bronzana bista, tzv. [[Seneka Mlađi|Pseudo-Seneka, za koju se danas uglavnom drži da predstavlja imaginarni portret Hesioda ili Aristofana (Napuljski nacionalni arheološki muzej)]] Sledeći primer Cicerona, koji je svoju radnu sobu ukrasio bistama, ili primer Polija Feliksa, koji je svoju vilu u Sorentu, kako beleži Stacije, ukrasio "bistama znamenitih ljudi" (imagines illustrium), učeni su ljudi u 16. i 17. veku nastojali pred svojim očima stalno imati likove velikih pisaca antike: "učeni ljudi širom Evrope s divljenjem su i odanošću posmatrali mršav, dapače neotesan lik stoičkog filozofa, prezrivog prema Neronovom dvoru, koji će uskoro počiniti samoubistvo". Jednu verziju ove glave s početka 17. veka, koja se danas nalazi među Arundelovim mermerom u muzeju "Ashmolean", verovatno se nalazila u posedu dvorskog slikara Petera Paula Rubensa.
Izuzetni kvalitet herkulanejske verzije "Pseudo-Seneke" uskoro je prepoznao Johann Joachim Winckelmann, koji je još 1764. posumnjao u to da ta bista predstavlja Seneku. Jedna gravura s predstavom te biste objavljena je u seriji folija koje su tiskane pod naslovom Le Antichità di Ercolano pod pokroviteljstvom Ferdinanda I od Dve Sicilije (vol. V, 1767).
Godine 1813. rimska predstava Seneke pronađena je na jednoj hermi od mermera na kojoj se nalazio i natpis; prikazivala je čoveka sasvim drugačijih crta lica. Od tada su se pojavile mnoge različite teze o tome koga zapravo predstavlja lik "Pseudo-Seneke", pa su se, među ostalima, navodili Ezop, Arhiloh, Aristofan, Kalimah, Karnead, Epiharm, Eratosten, Euripid, Hesiod, Hiponakt, Lukrecije, Filemon i Fileta s Kosa. Gisela Richter sugerisala je da se Hesiod čini najverovatnijim, što su prihvatili i neki drugi ispitivači.
Lemberg
Lemberg može biti:
Waushara County, Wisconsin
je okrug u američkoj saveznoj državi Viskonsin.
Pseudo-Seneka
Historija
upright|thumb|Bista Seneke, deo [[Dvostruka herma Sokrata i Seneke|dvostruke herme otkrivene 1813. godine (Antikensammlung Berlin)]] Erika Simon verovala je da bista predstavlja Hesioda i da je izgubljeni grčki izvornik nastao u krugu Krateta iz Mala i vajara koji su oblikovali friz na Pergamskom žrtveniku. Na sajtu Napuljskog nacionalnog arheološkog muzeja naučna je rasprava o tom pitanju sažeta na ovaj način: Danas preovlađuje tumačenje da glava prikazuje nekog dramatičara, na šta ukazuje venac od bršljana, vidljiv na jednoj kopiji koja se danas čuva u Muzeju termi u Rimu; naime, takav je venac predstavljao nagradu na dramskim nadmetanjima. Neki naučnici smatraju da se radi o Aristofanu, jer je takav tip portreta na jednoj dvostrukoj hermi iz Albanske vile povezan s Menandrovim portretom; drugi stručnjaci, pak, misle da bi se moglo raditi o Ezopu, Hesiodu, Kalimahu ili Apoloniju Rođaninu. Prema tome, možemo biti sasvim sigurno da ova bista predstavlja neku vrlo slavnu osobu, kako dokazuje veliki broj sačuvanih kopija, kojih ukupno ima četrdeset. S kvalitativne tačke gledišta, ova glava odaje izuzetnu umešnost njenog tvorca; sudeći po tome, moguće je da se uopšte nije radilo o kopiji, nego o originalu od koga su potekli svu drugi primerci i treba ga posmatrati kao rekonstruktivni portret na kome naglašene bore i crte lica i muškarčevo čelo, namerno neuređena kosa i naborani vrat jasno stoje u kontrastu prema nepokolebljivom, prodornom pogledu. Original treba pripisati trendu umetničkog realizma, koji se može datirati u 3. i 2. vek pne.
Hans Behrendt
Hans Behrendt (28. septembar 1889 - 14. august 1942) bio je njemački filmski režiser, scenarist i glumac. Rođen je u Berlinu u jevrejskoj porodici, a kao mladić je studirao dramu kod Maxa Reinhardta. Svoj kazališni debi je imao 1911. godine, a za vrijeme prvog svjetskog rata je služio u njemačkoj vojsci. Filmom se počeo baviti od 1919. godine, da bi od 1920-ih počeo surađivati sa Bobbyjem E. Lüthgeom. Sudjelovao je na radu u 60 filmova prije nego što je nakon dolaska nacista na vlast bio prisiljen emigrirati iz Njemačke. Neko vrijeme je radio u Španiji, nakon izbijanja građanskog rata a potom u Austriji. Pred Anschluss je konačno emigrirao u Belgiju. Tamo ga je 1940. zateklanjemačka invazija tokom koje je uhapšen i prebačen u Francusku, gdje su ga u logoru držale vichyjske vlasti. Na kraju je predan vlastima nacističke Njemačke koja ga je odlučila deportirati u koncentracioni logor Auschwitz. Precizne okolnosti njegove smrti nisu poznate; prema nekim navodima je umro tokom transporta.
Filmografija
kao glumac
kao režiser
Дејановац
Дејановац је насеље у Србији у општини Књажевац у Зајечарском округу. Према попису из 2002. било је 27 становника (према попису из 1991. било је 51 становника).
Los Laureles (razvrstavanje)
Los Laureles ima više značenja:
Gornje Vratno
Gornje Vratno je naselje u sjeverozapadnoj Hrvatskoj. Nalazi se u Varaždinskoj županiji, u sastavu općine Cestica. Prema popisu stanovnišva iz 2001. godine Vratno imalo je 1.132 stanovnika.
Дејановац
Демографија
У насељу Дејановац живи 27 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 68,1 година (66,4 код мушкараца и 70,4 код жена). У насељу има 16 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 1,69.
Naukati Bay, Alaska
je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Aljaska.
Дејановац
Демографија
Ово насеље је у потпуности насељено Србима (према попису из 2002. године).
Naukati Bay, Alaska
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 113, što je 0 (0,0 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Philippe Pétain
Henri Philippe Benoni Omer Joseph Pétain (Cauchy-à-la-Tour, 24. travnja 1856. - Port-Joinville, 23. srpnja 1951.), poznatiji kao Philippe Pétain ili maršal Pétain, je bio francuski general, kasnije predsjednik Višijske Francuske od 1940. do 1944.
Rani život i Prvi svjetski rat
Henri Philippe Benoni Omer Joseph Pétain rođen je 24. travnja 1856. u mjestu Cauchy-à-la-Tour. Pétain je polazio vojnu akademiju i školovao se u Parizu. U Prvom svjetskom ratu, Pétain je uspješno obranio Verdun od Nijemaca 1916, a već 1918. postao je maršal. Tijekom 1920-ih Pétain je služio u Francuskom Maroku.
Drugi svjetski rat i Vichyevska Francuska
Nakon Njemačke invazije Francuske 1940., Pétain - tada 84 godine star - je pozvan u Ministarstvo rata. Dana 16. lipnja 1940. Pétain je postao premijer Francuske, naslijedivši Paula Reynauda, i odmah je Njemačkoj ponudio mir, koji je sklopljen 22. lipnja. Dana 2. srpnja 1940. Pétain organizira vlastitu vladu u Vichyju, a 10. srpnja iste godine preuzima vodstvo nove države nazvane Višijska Francuska. On je svoju diktaturu prenio na dio Francuske koji nije bio (izravno) pod njemačkom kontrolom. Pétain i njegov zamjenik Pierre Laval uspostavili su fašističku vladu koja je surađivala s Adolfom Hitlerom i bila je pod njemačkom vlasti koja je zapovijedala svim događanjima u državi. Vlada je također prihvatila i antisemitske zakone i deportirala je sve Židove u njemačke konc-logore.
Poslijeratno razdoblje, suđenje i smrt
Nakon Operacije Overlord i raspada Vichyevske Francuske 1944. Pétain je pobjegao u Njemačku i Švicarsku. U travnju 1945. Pétain se vratio u Francusku kako bi mu se sudilo zbog veleizdaje. Na sudu su ga proglasili krivim i osudili na smrt strijeljanjem u srpnju-kolovozu 1945. Ta kazna je izmijenjena u doživotni zatvor od strane predsjednika De Gaullea 17. kolovoza 1945. i to zbog njegove dobi - bilo mu je 89 godina. Kaznu je služio na otoku Ile d'Yeu, gdje je umro i gdje je pokopan.
U modernoj Francuskoj on je uglavnom smatran izdajicom, a riječ petenizam se smatra francuskim oblikom riječi kvisling. Pétain danas smatraju jednim od najvećih izdajica svih vremena i smatraju ga ekvivalentoma Vidkuna Quislinga u Norveškoj, Benedicta Arnolda u SAD-u, Mir Jafara u Indiji i Pu Jia u Mandžuriji.
Campi Longhi, Treviso
Campi Longhi je naselje u Italiji u provinciji Тревизо, u regiji Венето.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 73 m.
Los Angeles Dodgers
Los Angeles Dodgers je američki profesionalni bejzbol klub sa sjedištem u Los Angelesu koji pripada organizaciji Major League Baseball. Trenutno se natječe u Zapadnoj diviziji National Leaguea. Osnovan je 1883. godine u Brooklyn u gradu New York, gdje je bio poznat pod nazivom Brooklyn Dodgers, prije preseljenja u Los Angeles 1958 godine. U dvorani su igrali četiri sezone Los Angeles Memorial Coliseum, pre nego što se preselio na Dodger Stadium, njihov sadašnji dom, u 1962. godine.
Više od jednog veka kao franšiza i tim, Dodgers osvojio je šest šampionata u Svetskoj seriji i 22 prvenstva Nacionalne lige u svojoj dugoj istoriji. Jedanaest dobitnika nagrade MVP NL igralo je za Dodgers, osvojivši ukupno četrnaest nagrada MVP; Osam dobitnika nagrade Ci Ioung takođe su se plasirali na Dodgers, osvojivši ukupno dvanaest nagrada Ci Ioung. Tim ima osamnaest dobitnika nagrade Rookie of the Year, više nego dvostruko više od drugog mesta New York Yankees, 8. Dodgersi su imali četiri uzastopna Rookie-a godine od 1979. do 1982. godine i pet zaredom od 1992. do 1996. godine.
Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije
Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije (NOVJ), punim nazivom Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije (NOV i POJ), kraće i popularnije partizani, je bila oružana sila antifašističkog pokreta otpora u okupiranoj Jugoslaviji, predvođena Komunističkom partijom Jugoslavije. Jugoslovenski partizani se smatraju najuspješnijim pokretom otpora u okupiranoj Evropi.
NOVJ je nastala juna 1941. godine formiranjem prvih partizanskih odreda, a 1. marta 1945. godine je prerasla u Jugoslovensku armiju, regularnu vojnu formaciju Demokratske federativne Jugoslavije. Narodnooslobodilačkom vojskom je rukovodio Vrhovni štab, a njeni pripadnici nazivani su partizani. Partizanska strategija odbacivala je držanje krutih frontova, jer isprva nije bila dorasla da se nosi sa najjačom i najsurovijom armijom sveta, bez teškog naoružanja, mehanizovanih jedinica i vazduhoplovstva. Snage NOVJ borile su se u potpunom zaokruženju neprijatelja, bez pomoći sa strane, sve do jeseni 1943. godine.
Okupatori i njihovi suradnici su bili svjesni snage koju su predstavljali partizani i pokušali su da ih unište u nebrojenim antipartizanskim operacijama, od kojih su najpoznatije sedam velikih ofanziva. Najveće ofanzive su kombinovale snage Vermahta, SS-a, fašističke Italije, Bugarske, ustaša i četnika.
Iako je, prema nemačkom izveštaju, bila najača vojna formacija koja se borila protiv sila Osovine na Balkanu, od strane Saveznika je prihvaćena tek u drugoj polovini 1943. godine. Partizanima je jedini izvor snabdevanja bilo otimanje od neprijatelja, sve do 1944. kada je pomoć od Britanaca počela stizati u primetnim količinama.
Od jeseni 1944. Jugoslovenska armija je držala svoj deo savezničkog fronta u Europi, između Crvene armije u Mađarskoj i zapadnih saveznika u Italiji.
Naziv
Zbog čestih reorganizacija tokom rata, partizanska vojska je nekoliko puta menjala nazive:
Osnivanje
thumb|250px|[[Ustanak u okupiranoj Jugoslaviji 1941.]] "Bilo je zbilja isuviše jasno svima nama koji smo služili sa partizanima da su oni postojali u vrlo konkretnoj i borbenoj formi pre nego smo se uopšte pojavili na sceni – pa čak i, u danima kada smo snabdevali četnike, uprkos našim pogrešnim naporima – i da bi oni postojali, i verovatno trijumfovali, bez obzira na kurs koji smo odlučili da zauzmemo."
- Basil Davidson, član britanske vojne misije
Partizanske odrede je formirala i predvodila Komunistička partija Jugoslavije (KPJ) na čelu sa Josipom Brozom Titom. KPJ je počela da se priprema za borbu (i dolazak na vlast) odmah nakon invazije sila Osovine aprila 1941. Istaknuti partijski funkcioneri su postali vojni rukovodioci sa zadatkom da formiraju partizanske odrede.
Kratkotrajni Aprilski rat, komadanje Jugoslavije, stvaranje NDH i ostalih kvinslinških tvorevina, teror okupatora i ostalih kolaboracionista stvorili su raspoloženje kod naroda (prevashodno srpskog) da se okupatoru treba suprotstaviti. Politbiro CK KPJ je 4. jula 1941. godine doneo odluku o početku oružane borbe. Ova odluka je inspirisana ulaskom SSSR-a u rat protiv Nemačke i angažovanjem glavnih Hitlerovih snaga na Istočnom frontu, kao i pozivom Kominterne svim porobljenim narodima Evrope da se uključe u rat protiv sila Osovine, kao najvećeg zla čovečanstva.
Prva partizanska jedinica je bio Sisački partizanski odred, osnovan blizu Siska 22. juna 1941. Ipak, razne vojne organizacije sa više ili manje veze sa KPJ su bile uključene u razna pružanja otpora silama osovine koji su izbili u područjima Jugoslavije naseljenim uglavnom Srbima nakon početka operacije Barbarosa. U Beogradu je osnovan Glavni štab partizanskih odreda Jugoslavije, a KPJ je zvanično odlučila da pokrene oružani ustanak 4. jula 1941, danom koji se kasnije slavio kao Dan borca - državni praznik SFRJ. 7. jula 1941, Valjevski partizanski odred je izvršio akciju u selu Bela Crkva u Rađevini. Taj dan se nakon oslobođenja slavio kad Dan ustanka u Srbiji.
Partizanska taktika
minijatura|Partizanski vrhovni komandant Tito.
Ovako su neki od stranih očevidaca opisivali partizansko ratovanje u okupiranoj Jugoslaviji:
"Njihova taktika se može sažeti u nekoliko općih principa. Rani odredi živjeli su i rasli eliminisanjem policijskih postaja, otimanjem par pušaka i ovdje par tamo, postupno postajući hrabriji i uvježbaniji, rijetko se boreći u mjestu, uvijek u pokretu. Iz tih ranih iskustava izraslo je solidno opće razumijevanje uslova koji jedino mogu pružiti nadu u uspjeh: održati najviši mogući stupanj iznenađenja, napadati neprijatelja u pozadinu ili u bok, odbiti bitku pod neprijateljskim uvjetima, izbjeći odmazde god je moguće, ali nikada ne dopustiti da opasnost od njih bude izgovor za neaktivnost."
- Basil Davidson
Partizani su vodili gerilsku kampanju koja je postepeno dobijala sve više podrške kod stanovništva. Oni su imali nekoliko bitnih prednosti nad ostalim vojnim i paravojnim formacijama u bivšoj Jugoslaviji.
Prva prednost je bio mali, ali pouzdan kadar veterana iz Španskog građanskog rata, koji su, za raliku od ostalih u to vreme, imali nekog iskustva u modernom ratu sa okolnostima koje nisu bile mnogo drugačije od Drugog svetskog rata u Jugoslaviji. Druga prednost je bilo dvodecenijsko iskustvo ilegalnog rada, konspiracija, disciplina i povezanost partijske organizacije u svim krajevima Jugoslavije.
Još jedna prednost, koja je postajala sve važnija u kasnijim etapa rata je bila činjenica da su partizani osnovani na ideološkoj, a ne na nacionalnoj bazi. Zato su partizani mogli da očekuju barem nekakvu podršku u bilo kom kraju zemlje, za razliku od ostalih paravojnih formacija ograničenih na teritorije sa srpskom ili hrvatskom većinom. Ovo je omogućilo partizanima da budu pokretljiviji i da popunjavaju redove većim brojem potencijalnih regruta.
1941: Dizanje ustanka i Užička republika
minijatura|Diverzantska akcija partizana u Srbiji na pruzi Čačak - Užice 1941. thumb|Zarobljeni nemački [[tenk od boraca Takovskog bataljona Čačanskog partizanskog odreda 5. oktobra 1941.]] minijatura|[[Tito vrši smotru Prve proleterske brigade u Rudu, decembra 1941.]]
Ustanak protiv nemačkog i italijanskoga okupatora je izbio jula 1941. prvo na području centralne Srbije i Crne Gore. U njemu su učestvovali još nedovoljno razlučene pristalice komunističkih partizana i srpskih rojalističkih četnika pod vođstvom pukovnika Dragoljuba Mihailovića. U jesen 1941, partizani su osnovali Užičku republiku na oslobođenoj teritoriji u zapadnoj Srbiji. Narodni komiteti su organizovani da deluju kao civilne vlade u oslobođenim teritorijama, a čak je i pokrenuta proizvodnja oružja i municije u oslobođenom Užicu.
Nakon četničko-partizanskog sukoba, ustanak je slomljen snažnom nemačko-italijanskom ofanzivom nakon koje su usledile teške represalije, kao i rat između partizana i četnika koji su imali nepomirljive političke ciljeve u budućnosti. Novembra 1941, nemački vojnici su slomili Užičku republiku, dok se glavnina partizanskih snaga povukla u Sandžak, a potom u Bosnu.
21. decembra 1941, partizani su u Rudu formirali Prvu proletersku brigadu, prvu vojnu jedinicu koja je mogla da dejstvuje izvan mesta gde je osnovana. Formirana je od partizanskih ustanika, nakon povlačenja iz Srbije i Crne Gore. Na dan formiranja imala je šest bataljona (četiri iz Srbije i dva iz Crne Gore) ukupne jačine 1.200 boraca. Prvi komandant brigade bio je Koča Popović, a politički komesar Filip Kljajić Fića. Prefiks proleterska je činio jasnu distancu od buržoaskih snaga.
1942: Prodor na zapad i Bihaćka republika
minijatura|Tokom operacija u istočnoj Bosni, početkom 1942. godine, nemačke trupe su spalile čitava naselja.
Početkom 1942. godine, težište borbe se prenelo na područje NDH, gdje su mnogi Srbi ustali na oružje kao odgovor na ustaške zločine. Tokom prvih nekoliko mjeseci 1942. godine, Prva proleterska brigada pod komandom Koče Popovića je vodila borbe u istočnoj Bosni. Dangićevi četnici, koji su držali ovo područje, nisu želeli borbu protiv Nemaca već samo protiv ustaša. Oni su se ponudili Nemcima kao saveznici protiv partizana. Za partizane je Istočna Bosna bila od presudne važnosti, zbog planiranog povratka u Srbiju i dizanja ustanka na proleće 1942. godine. Partizani su početkom marta poduzeli ofanzivu na području Istočne Bosne, tokom koje su zauzeli bitna četnička uporišta: Vlasenicu, Miliće, Srebrenicu, Bratunac, Fakoviće i Drinjaču.
thumb|Prva partizanska artiljerija u Lici, juna 1942, zaplenjena od Italijana.
U ovom periodu, Foča je postala centar slobodne teritorije poznate kao Fočanska republika. Neposredno po partizanskom zauzimanju istočne Bosne, aprila 1942. godine je usledila udružena osovinska operacija Trio, poznata kao treća neprijateljska ofanziva, koju je predvodio njemački general Paul Bader. Proleteri su tada izvršili iscrpljujući Igmanski marš preko zaleđene planine da bi izbegli uništenje.
U junu i julu 1942. okupatori su uz pomoć ustaša i četnika poveli veliku ofanzivu protiv partizanskog uporišta na Kozari, u zapadnoj Bosni. Nakog teške bitke na Kozari, koja je vođena preko mesec dana, osovinske snage su uspele da poraze partizane, čineći masovne zločine i deportujući 68.600 Kozarčana, uključujući 23.000 djece, u koncentracione logore.
minijatura|Veliki narodni zbor u oslobođenom Bihaću, novembra 1942. Krajem jula i sredinom avgusta 1942. godine, partizanske brigade su izvršile prodor iz istočne u zapadnu Bosnu, oslobađajući niz gradova od ustaša, Nemaca i Talijana. Partizanski prodor u Zapadnu Bosnu komandant italijanske 2. armije general Mario Roata s gorčinom je prokomentarisao: "Evo ih ovdje, kompaktni i obnovljeni feniks". Neke od većih borbi iz ovog perioda su borbe za Livno, bitka za Kupres, borbe za Jajce i konačno Bihaćka operacija, kojom je zaokružena velika slobodna teritorija u Bosni i Hrvatskoj nazvana Bihaćka republika.
Bitka za Bihać od 2. do 4. novembra je jedna od najvećih pobeda Narodnooslobodilačke vojske u 1942. godini. U njoj je osam brigada NOVJ uništilo ustaško-domobranske garnizone u Bihaću i okolnim mestima. Ovo je veoma uzdrmalo autoritet NDH i ograničilo domen važenja njenih ustanova. Oslobađanjem Bihaća povezana je slobodna teritorija u Bosanskoj Krajini i centralnoj Bosni sa slobodnom teritorijom u Dalmaciji, Lici, Kordunu i na Baniji. Tako je formirana neprekidna slobodna teritorija od Karlovca do Livna na kojoj su obrazovane mnoge vojne i civilne institucije, poznata kao Bihaćka republika. Oslobođeni Bihać postao je vojno, političko i kulturno središte Narodnooslobodilačkog pokreta.
1943: Neretva, Sutjeska i kapitulacija Italije
minijatura|Dalmatinski partizani u maršu.
Tokom 1943. na području NDH vođene su presudne borbe koje su odredile budućnost Jugoslavije u sledećim decenijama. Krajem januara 1943. godine udružene snage Osovine u prvoj fazi ambiciozne operacije Weiss su zauzele prostranu slobodnu teritoriju, poznatu kao Bihaćka republika, a glavnina partizanskih snaga je iz zapadne Bosne započela proboj ka istočnoj Hercegovini i Crnoj Gori. Četnički vođa Mihailović je, uz pomoć Italijana, postavio "mišolovku" u kanjonu Neretve da ih dokrajči. Četničke snage su brojale oko 12.000 i zaposjele sve visove sa lijeve strane Neretve, tako da su partizani bili sa sviju strana opkoljeni u dolini rijeke. U gotovo beznadežnom položaju, oni napadaju Nijemce kod Vakufa, Italijane kod Prozora, te Talijane, Nijemce, ustaše i četnike u kod Konjica, nakon čega početkom marta prelaze reku. Unatoč teškim gubicima, partizani su sačuvali znatne snage, osigurali sigurnost Vrhovnom štabu, spasili svoje ranjenike, te nastavili sa borbama. I pored zamašne podrške fašističke Italije, četničke snage su na Neretvi potpuno razbijene. Nakon ovoga počinje opadanje Mihailovićevog četničkog pokreta i gubitak savezničke podrške.
Tokom marta, aprila i maja 1943. Šesta lička i Osma kordunaška divizija NOVJ, uz sadejstvo Šeste i 14. primorsko-goranske brigade, povele su ofanzivu u Lici protiv garnizona NDH, italijanskih i četničkih snaga. Tokom ove operacije oslobođena je cela Lika izuzev Gospića. Napad na Gospić izveden je od 30. aprila do 3. maja 1943, međutim, ustaško-domobranska posada uspela je da odbije napade. Nakon toga Gospić je držan u blokadi do kraja maja. U borbama su na strani snaga NDH učestvovali i medački četnici, koji su imali ugovor o saradnji sa NDH.
Maja 1942, piloti dva aviona koji su pripadali ratnom vazduhoplovstvu NDH, Rudi Čajavec i Franjo Kluz, su prešli na stranu partizana u Bosni i kasnije se koristili svoje avione protiv snaga Osovine, što je prvi primer pokreta otpora koji je imao svoje vazduhopovstvo.
minijatura|Komandant Prve proleterske brigade [[Danilo Lekić Španac govori borcima uoči proboja na Sutjesci.]]
Maja 1943. godine udružene snage četiri osovinske države (nacističke Nemačke, fašističke Italije, Bugarske i NDH) započinju operaciju Švarc protiv jugoslovenskih partizana. Juna 1943. došlo je do odlučujuće bitke na Sutjesci, kojom su partizani izvršili proboj iz osovinskog obruča, rasturivši njemačke snage u blizini rijeke Sutjeske u jugoistočnoj Bosni. Delovi bolnice su ostali okruženi - poubijani su bez milosti, ranjenici i liječničko osoblje. Ukupno je stradalo oko 7,500 partizana, više od trećine koji su ušli u borbe. Među poginulima je bilo 597 partizanki, što je "nezabilježeni primjer gubitaka žena-boraca u istoriji ratovanja". I pored gladi, teških gubitaka, ekstremnih fizičkih napora i neprekidnih borbi, partizani su zadržali visok moral i borbenost, što im je priznao i neprijatelj. Njemački glavnokomandujući general Rudolf Lüters je u svom izvješću opisao "komunističke pobunjenike" kao "dobro organizirane, vješto vođene i s borbenim moralom koji izaziva čuđenje".
minijatura|Nemački ulazak u Split, oktobra 1943.
Tokom septembra i oktobra 1943. godine, partizani su držali veći deo primorja, a između 11. septembra i 2. oktobra vođena je bitka za Split sa nemačkim snagama koje su pokušavale da prodru u grad.
mini|Jedinice [[Treći korpus NOVJ|Trećeg korpusa NOVJ ulaze u Tuzlu 1943.]] Istovremeno, borbe su vođene diljem okupirane Jugoslavije. Snage Trećeg udarnog korpusa NOVJ napale su 29. septembra 1943. nemačko-ustaško-domobranski garnizon Tuzla, i zauzele ga nakon četvorodnevnih borbi. Još pet dana je trajalo odbijanje nemačkih pokušaja ponovnog prodora u grad. Snage Trećeg korpusa pretrpele su znatne gubitke (preko 550 izbačenih iz stroja ), ali su gubici osovinskih snaga bili znatno veći (oko 3.000 ljudi - uglavnom zarobljenih, među kojima 130 oficira i jedan general). Ratni plen uključivao je 25 topova, 140 mitraljeza i puškomitraljeza, 2.200 pušaka i oko 20 vagona municije. Sledećih 40 dana, Tuzla je bila najveći slobodni grad i središte prostrane slobodne teritorije.