cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Afgansko-sovjetski rat
Medijska praćenost i propaganda
Sovjetske tvrdnje o razlozima intervencije bile su raznolike i često kontradiktorne. Sezale su od tvrdnje da su se "odazvali pozivu da pomognu zdravim snagama", spriječe "kontrarevoluciju" ili spriječe prelazak Afganistana u "imperijalistički tabor". Karmal je stranim novinarima u Kabulu 3.1. 1980. rekao kako su sovjetski vojnici došli "obraniti zemlju od vanjskih prijetnji". Sovjetski mediji tijekom Brežnjeva su iskazivali službenu politiku Kremlja te ga pokrivali u širokim ideološkim formulacijama. Nisu isprva govorili niti o sovjetskim gubicima niti o problemima dezertiranja. Riječ "rat" nije dozvoljena od cenzora, te se umjesto toga govorilo o "problemu u Afganistanu". Sovjetska kontrola medija je bila toliko rigidna da je jedan radio spiker dobio otkaz kada je izgovorio riječ "invazija". Isprva, sovjetska propaganda je ignorirala rat te djelovala poput agenata vojne politike umjesto agenata mjesnog informiranja. Kasnije, sovjetski vojnici su prikazani da samo izvode neborbene, humanitarne zadaće na zahtjev DRA vlade. Tek su od 1984. mediji počeli govoriti da sovjetski vojnici umiru po Afganistanu. Prije 1986., vijesti su gotovo isključivo hvalili hrabrost vojnika i "međunarodnu nesebičnost", dok su detalji bitaka bili vrlo šturi. Zbog ideoloških razloga, fotografije su prikazivali sovjetske vojnike tek kako sade drveća, popravljaju džamije ili grade bolnice i škole. Boris Ponomarev je tako izjavio da su "Afganistanci prijateljski prema sovjetskom dužnosniku" i da "nema okršaja između Afganistanaca i naših vojnika", dok su istodobno preuveličavali mržnju prema neprijateljima, osobito pakistanskoj vojsci, "američkom imperijalizmu" i mudžahedinima.
Sovjetski mediji su upozoravali Pakistan da "nije prekasno da odustane petljati se u afganistanske poslove" i da "ne bi trebao postati dio Washingtonova plana iz kojeg izniču mnoge opasnosti, pogotovo za Pakistan". Povremeno su i pokušavali narušiti američko-pakistanske odnose, te navodili da će "zalihe CIA-e u Pakistanu biti iskorištene protiv Indije" ili da "Kina pokušava ugurati Pakistan u rat sa Indijom". Nadalje, sovjetski mediji su tvrdili da se afganistanske izbjeglice žele vratiti u Afganistan, ali da ih u tome "zaustavljaju mudžahedini i pakistanski dužnosnici". U sovjetskim centralnazijskim novinama mudžahedini su prikazani isključivo negativno, uz opširne detalje o njihovim brutalnostima. Tek je dolaskom Gorbačova i glasnosti 1985. došlo do samokritičnijeg i ciničnijeg prikaza rata, čime su omogućene i javne rasprave u sovjetskom društvu. Izvještaj Literaturnaje gazete je tako jednom prilikom tvrdio da su "djeca pisaca, kulturnih ličnosti i visokih službenika" ispodprosječno zastupljeni u sovjetskoj vojsci u Afganistanu. Jedan moskovski radnik je u pismu Pravdi na to odgovorio da bi "rat u Afganistanu odavno završio da su djeca radnika, kolektivnih farmera i inteligencije, kao i djeca vođa, također poslani tamo".
Ljudske žrtve i ratni zločini
right|thumb|225px|Afganistanske izbjeglice na ulicama Pešavara, Pakistan Aprila 1978., registrirano je 109.000 afganistanskih izbjeglica u Pakistanu, decembra 1979. već 400.000, a potkraj 1980. taj broj je porastao na 1.000.000. 1985., UNHCR je već zabilježio 2,3 milijuna afganistanskih izbjeglica koji su našli smještaj u 324 sela u Pakistanu. Većina izbjeglica su bili Paštuni i Baluči, ali su zabilježene i druge etničke skupine, kao što su Tadžici, Hazari, Uzbeci, Turkmeni i drugi. Većina ih je stigla iz ruralnih područja, a gotovo 3/4 su bili žene ili djeca.
Regija Balučistan je primjerice zabilježila drastičan primjer od 5.000 do 8.000 novih izbjeglica svakog mjeseca rata. U mnogim regijama Pakistana, izbjeglice su uništile ili poremetile ekološku ravnotežu, što je pak dovelo do dezertifikacije i erozije tla, a pojavilo se i povećanje trgovine drogom, sektaško nasilje i razni problemi sa zakonom i održavanjem reda. Svjetski program za hranu je do 1997. izdvojio 1,4 milijarde $ samo na aganistanske izbjeglice u Pakistanu.
Do 1985., oko 1.655.000 izbjeglica je pobjeglo u Iran, a oko 10.000 u Indiju. Do 1989., Pakistan je skrbio za 3,27 milijuna, a Iran 2,35 milijuna izbjeglica. Sveukupno je rat doveo do 7.000.000 izbjeglica ili raseljenih osoba—preko 5.000.000 je izbjeglo u inozemstvo a 2.000.000 je raseljeno po Afganistanu. To je činilo polovicu ukupnog stanovništva te države.
Značajan broj izbjeglica je preminuo uslijed napornog i opasnog puta preko planina na putu prema Pakistanu. Zbog nastavka građanskog rata i nakon sovjetskog povlačenja, broj izbjeglica je još godinama ostao visok, te se tek od 1992. počeo značajnije smanjivati. Početkom 1990-ih, afganistanske izbjeglice su tako sa skoro 6.000.000 osoba bile najveća pojedinačna izbjeglička narodna skupina u svijetu.
Izvršeni su i razni ratni zločini, kao što su ubojstvo, mučenje, nezakonito hapšenje i zatočavanje, uzimanje taoca. Ovo je izvršeno putem nesrazmjernog bombardiranja, nepoštivanjem nastanjenih područja, strijeljanja, zlostavljanja zarobljenika, nepoštivanja privatnog vlasništva i korištenja specijaliziranog oružja. Jedan predstavnik afganistanske oporbe je izjavio da vjerojatno nije bilo nijedne obitelji ili sela u Afganistanu koje nije pretrpjelo gubitke tijekom ratovanja. Najteži su bili sovjetski ratni zločini. Zarobljenici su povremeno sistematski ubijani. Posebno se ističu masakr u Padkhwab-e-Shani, masakr u Kulchabatu, Bala Karzu i Mushkiziju, masakr u Lagmanu i drugi. Tu je i tužan primjer Saida Rafika, koji je ubijen jer je htio zaštititi svoju kćer od silovanja od vojnika, ili supruga koji je morao gledati kako mu siluju ženu u 8. mjesecu trudnoće u samoj zgradi Ministarstva unutrašnjih poslova u Kabulu 1980.
right|thumb|225px|Sovjetska [[PFM-1 mina, koja je navodno djeci izgledala poput igračke i dovela do velikih žrtava. Njen dizajn ustvari je diktiran aerodinamikom i istovjetan je američkoj mini BLU-43]]Jedan je sovjetski vojnik 1989. izjavio:
1982. sovjetske snage su počele izbacivati mine PFM-1, koje su navodno izgledale kao igračke, u pobunjeničke zone. Rani izvještaji tvrde da su mine privukle pažnju djece zbog izgleda, te dovele do velikog broja teškog sakaćenja kada su raznijeli ruke ili noge djece. Međutim, glasine da je mina namjerno dizajnirana kao mamac suvremeni stručnjaci odbacuju, s obzirom da se njen dizajn ne razlikuje od američke mine BLU-43 i bio je uvjetovan aerodinamikom Dio je djece pretrpio i opekline od kemijske tekućine koja je eksplodirala u tim bombama. Velik broj djece je postao siročad kada su njihovi roditelji poginuli u ratu.
Sovjetske snage prekršile su i povelju o zabrani kemijskog oružja u ratovanju: kemikalijama su otrovani bunari (Padkvab-e-Šana, 1982), žitarice i stoka (regije Karga i Uzbin).
David Copperfield
David Copperfield se može odnositi na:
Na filmu:
Peine
Pajne je grad u njemačkoj saveznoj državi Donja Saksonija. Jedno je od 8 opštinskih središta okruga Pajne. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 49.188 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 3157006.
Afgansko-sovjetski rat
Ljudske žrtve i ratni zločini
Bolnice su sustavno bombardirane, iako su jasno imale oznaku crvenog križa. DRA i sovjetske snage su postavljale i skrivene mine ispod leševa, koje bi eksplodirale kada bi porodice dolazile da pomaknu tijela kako bi pokopali svoje preminule, što je kršenje običaja ratovanja. 1988., prije povlačenja, sovjetske snage su DRA dali Scud balističke projektile koji teže 1.000 kg te su jako neprecizni. Od tada, DRA je nasumično i nesrazmjerno pucala sa tim projektilima širom Afganistana.
Peine
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Pajne Pajne se nalazi u saveznoj državi Donja Saksonija u okrugu Pajne. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 68 metara. Površina opštine iznosi 119,6 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 49.188 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 411 stanovnika/km².
Afgansko-sovjetski rat
Ljudske žrtve i ratni zločini
Mudžahedini su imali taktiku smaknuća sovjetskih zarobljenika sve do 1982. Pojedini radikalni arapski dobrovoljci u mudžahedinskim redovima, koji su slijedili vahabizam, su vršili silovanja i ubojstva civila koji su živjeli na mjestima pod kontrolom DRA vlade. Također su povremeno vršili nesrazmjerno granatiranje gradova. Skupina pod kontrolom zapovjednika Hadžija Abdula Latifa je u Maladžatu zarobljene pripadnike DRA držala u lancima i mučila, dok je jedan pripadnik HW-u rekao da je "osobno prerezao grkljane 1.000 članova Khalqa i na vješala poslao 500 Rusa".
right|thumb|225px|Groblje u Afganistanu Između 1981. i 1989., zabilježeno je 7.683 slučajeva malarije uvezenih u SSSR iz Afganistana, većinom od demobiliziranih ročnika. U nekih pacijenata, kliničke manifestacije malarije pojavile su se tek 3 godine nakon povratka iz Afganistana. Sovjetski vojnici pokupili su i razne druge bolesti: tifus, hepatitis A, akutna dizenterija i dr. Od 642.000 sovjetskih ročnika koje je služilo u ratu, čak 415.932 (65%) je pokupilo neku vrstu bolesti.
Noor Ahmad Khalidi je procijenio da je od 1978. do 1987. poginulo 876.825 Afganistanaca, od čega 650.056 muškaraca i 227.769 žena, što je činilo 10,7% svih afganistanskih muškaraca i 3,5% svih žena prije rata. Najkrvavija godina bila je 1984., kada je pobijeno 150.958 osoba. Najveće gubitke imala je muška skupina u dobi od 40 do 49 godina: 22,2% ih je umrlo od 1978. do 1987. Počevši od 1983., naredne četiri godine zabilježeno je preko 100.000 mrtvih godišnje. Najmanja smrtnost zabilježena je 1981., kada je poginulo 63.300 osoba. Preko 400.000 afganistanskih civila je poginulo od sovjetskog bombardiranja, što je dvostruko već broj žrtava od američkog bombardiranja Vijetnama, dok je omjer ubijenih civila samo od bombi bio 26 na svakog mrtvog vojnika Crvena armije. Sveukupno, broj poginulih Afganistanaca tijekom cijele sovjetske okupacije bio je oko 1.000.000. To znači da je između 7% i 9% ukupnog stanovništva te države preminulo u sukobu, što je usporedivo sa jugoslavenskim gubicima u drugom svjetskom ratu. Oko 80% žrtava bili su civili. I do 50.000 civila je poginulo u mjesecima neposredno prije sovjetskog povlačenja. Najviše pouzdane procjene o broju poginulih kreću se do 1,3 milijuna žrtava. Mudžahedini su imali oko 90.000 poginulih. Nakon rata, Afganistan je ostao devastiran: prosječni životni vijek spao je na samo 46 godina, broj nagaznih mina popeo se na 10–15.000.000, a 3–4% stanovništva je ostalo invalidima. Sveukupno je oko 3.000.000 osoba ranjeno tokom rata. Afganistan je tako postao jedna od minski najzagađenijih država svijeta. 1996., UNICEF je naveo da su Afganistan, Angola i Kambodža zajedno pretrpjeli 85% svih minskih žrtava svijeta. Do 2007., međunarodna zajednica je očistila više od 1.000.000.000 m2 minski zagađenog tla u toj državi.
DRA snage su imale između 26.000 i 58.951 poginulih od 1980. do 1989.
Sovjetske snage su prema službenim navodima imale 14.453 poginulih: 13.833 poginulih vojnika, 572 poginulih KGB-ovca, 28 poginulih članova MUP-a i 20 poginulih ostalih. I dok su 1979. zabilježile samo 86 poginulih (od čega 10 oficira), godišnji broj poginulih 1984. već je narastao na 2.343 (od čega 305 oficira). Međutim, istraživanje koje je proveo profesor Valentin Runov navodi da taj podatak nije uzeo u obzir i broj preminulih vojnika u bolnicama u samoj Rusiji. Prema njemu, ukupan broj poginulih sovjetskih vojnika od tog rata, bilo od ranjavanja ili bolesti, bio je 26.000 osoba. Preko 35.000 vojnika je ostalo trajnim invalidima. 1998., Radio Rusija je naveo da se još uvijek tragalo za 280 nestalih sovjetskih vojnika, od čega su 137 bili Rusi.
Afganistanski projekt za pravdu (APP) navodi sljedeće:
APP isto tako navodi da "odgovornost za ratne zločine počinjene tijekom tog razdoblja leži na sovjetskim oficirima u jednakoj mjeri kao i na afganistanskim oficirima koji su radili s njima i koji su zapravo bili njihovi podređeni." Naveo je nekoliko ključnih osoba "koje snose odgovornost za odluke i politike u Afganistanu" tijekom razdoblja od 1979. do 1991: među njima su Generalni sekretarijat Centralnog komiteta (Leonid Brežnjev, Jurij Andropov, Konstantin Černjenko, Gorbačov); Ministri vanjskih poslova (Andrej Gromiko, Boris Pankin); Ministri obrane (Dmitrij Ustinov, Sergej Sokolov, Dmitrij Jazov); pripadnici KGB-a (Vitali Fedorčuk, Viktor Čebrikov, Vladimir Krjučkov); članovi Politbiroa (Mihail Suslov, Aleksej Kosigin, Viktor Grišin) i drugi. Najdalje je u osudi otišao M. Hasan Kakar, profesor na sveučilištu u Kabulu, koji je Sovjete optužio za najgore zločine zbog, kako je nazvao, njihovog "programa genocida".
Ekonomske, ekološke i materijalne štete
right|thumb|225px|Prema jednoj procjeni, rat je uzrokovao opadanje šuma, sustava za navodnjavanje i porast desertifikacije Zbog stanja rata, i obrazovanje je palo na nisku razinu: sveučilište u Kabulu je prije imalo 15.000 studenata, da bi 1980-ih taj broj spao na samo 4.000. S ekonomskog stanovišta, država je isto pretpjela ogromne žrtve: proizvodnja pamuka opala je za 83% između 1978. i 1982., riže za 75%, a zbog toga su porasle cijene hrane: do 1984., cijena žita porasla je za 64%, riže za 73% a šećera za 46%. Dvije kante mlijeka poskupjele su deset puta. Oko 500.000 osoba tako se našlo u opasnosti od gladi. Jedan notorni primjer bila je zima 1985., kada je smrtnost djece dosegla nezamislivih 85% zbog pothranjenosti. Loša higijena i niski standard života također su uzimali danak: prije rata, 2.500 osoba se brinulo za odvoz otpada iz Kabula koji je tada brojio 800.000 stanovnika. Međutim, tijekom rata, 1985. bilo je samo 800 osoba raspoloživih za odvoz otpada, dok je broj stanovnika grada narastao na 2,5 milijuna, uglavnom od izbjeglica koji su pobjegli u razne sirotinjske četvrti. Najmanje polovica od 24.000 afganistanskih sela je sravnjeno sa zemljom od sovjetskih bombi i topništva. Sveukupno, prema procjenama, sovjetska intervencija uzrokovala je za Afganistan materijalne gubitke i štete u vrijednosti od najmanje 50 milijardi $ do najviše 644 milijarde $. Prema afganistanskim navodima, uništeno je ili oštećeno oko 80% svih cestovnog sustava, dok se štete kapitalne strukture procjenjuju na 104 milijarde $.
Rat je uzrokovao i dezertifikaciju, te prepolovio predratni broj stoke i poljoprivrednog zemljišta. Uništeno je 43.000 hektara voćnjaka, 3.000.000 pribora za farmere i, najgore, 3.000 sustava za navodnjavanje, dok je pomrlo 9.500.000 ovaca, ili oko 50% predratnog broja. Površina šuma smanjen je sa 3,4% na 2,6% kopnene površine Afganistana u samo 10 godina. To predstavlja površinu od oko 5.900 km2
Dodatna otaežavajuća okolnost je bila ta što je SSSR htio pratiti američku stopu naoružavanja. Od 1980. do 1989., američki obrambeni proračun je porastao sa 134 na 253 milijarde $. Kako bi pokušao pratiti taj trend, SSSR je povećao i svoj obrambeni proračun. Međutim, dok je to predstavljalo samo 7% američkog BDP-a, SSSR je morao izdvojiti ionako već visoku cijenu za novo naoružanje, sa 22 na 27% BDP-a u prvoj polovici 1980-ih, čime je bio prisiljen štedjeti na drugim poljima, što je dovelo do zamrzavanja proizvodnje nekih elementarnih civilnih potrepština.
Plan američkih političara i njihovih saveznika je bio pretvoriti Afganistan u "sovjetski Vijetnam", odnosno iscrpiti SSSR što više tijekom okupacije. SSSR je tako tijekom devet godina potrošio između 36 i 48 milijarde $ kako bi podržavao komunističku vladu u Afganistanu. Oko 94% ukupnog sovjetskog financiranja u Afganistanu bila je vojna pomoć, a samo 6% je bila neka civilna vrsta pomoći. U prosjeku, rat je Moskvu koštao 5 milijardi rublja svake godine, odnosno 15 do 22 milijuna $ dnevno, što je iscrpilo sovjetsku državu.
SSSR je prema službenim podacima u ratu izgubio 118 lovačkih aviona, 333 helikoptera, 147 tenkova, 1.314 oklopna transportera, 433 primjera topništva i minobacača, 1.138 komunikacijskih ili zapovjednih vozila, 510 inžinjerskih vozila i 11.369 kamiona.
Procvat trgovine drogom
mini|desno|225px|Polja [[maka u Afganistanu]] Afgansko-sovjetskim ratom došlo je do procvata uzgoja odnosno trgovine narkoticima poput opijuma i heroina, primarno zahvaljujući angažmanu američke CIA-e koja je prihode koristila za financiranje afganistanskih pobunjenika. Prema izvještaju bivšeg CIA-inog direktora Richarda Helmsa iz 1974., proizvodnja heroina u Zapadnoj Aziji je bila izuzetno mala i svodila se na uglavnom na lokalnu proizvodnju opijuma. Pakistanski političar Arbab Džehangir Kan također navodi da 1980. gotovo nitko u njegovoj zemlji uopće nije ni znaš što je heroin. Međutim, ranih 1980-ih kada je afganistansko-pakistanska granica postala ratnom zonom, ubrzo je duž iste uspostavljena mreža laboratorija za proizvodnju i područje se naglo preobrazilo u vodećeg svjetskog proizvođača heroina. Pakistanska proizvodnja opijuma skočila je sa 90 tona 1971. na 800 tona, a u Afganistanu prvo na 250 tona 1982., zatim 750 tona šest godina kasnije, do čak 2000 tona 1991. godine. Također, dok je proizvodnja heroina u njihovom graničnom području sredinom 1970-ih bila ravna nuli, već 1981. skočila je na takvu razinu da je snabdijevala 60 % američkog i 80 % europskog tržišta. Ovisnost o drogama postala je ozbiljan problem i na Balkanu koji je predstavljao stanicu na zapadnoazijsko-europskoj ruti krijumčarenja, a do katastrofalnih posljedica došlo je u samoj Zapadnoj Aziji. Primjerice, u Pakistanu gdje uopće nije bilo heroinskih ovisnika 1979. godine, prema službenim statistikama njihov broj skočio je prvo na 5.000 u 1980. i zatim na čak 1.200.000 u 1985. godini. Do 1998. godine pakistanski ovisnici o opijatima predstavljali su 1,7 % odraslog stanovništva, odnosno trostruko više u usporedbi sa Sjedinjenim Državama.
Afganistansko-pakistanska granična zona postala je poznata kao tzv. Zlatni polumjesec i preotela je primat tzv. Zlatnom trokutu u Burmi, Tajlandu i Laosu, krijumčarsko-proizvodnom području koje je također uspostavljeno od strane CIA-e tokom Vijetnamskog rata i isto je služilo za financiranje lokalnih antikomunističkih režima i vojnih hunti. Zlatni polumjesec je prema CIA-i predstavljao idealno mjesto za proizvodnju heroina s obzirom da je centralna vlast iz Kabula i Islamabada bila doslovno ništavna i nije postojalo ni policije, sudova, poreza ili zabrane ikakvog oružja. Druge olakotne okolnosti bile su zabrane uzgoja opijuma u Pakistanu i Iranu početkom 1979. godine, nepristupačno planinsko okružje idealno za krijumčarenje, dobri klimatski uvjeti i lakoća kultivacije, te istovremena suša u Indokini tj. opadanje proizvodnje u Zlatnom trokutu. Glavni CIA-in čovjek u Afganistanu bio je gospodar rata Gulbudin Hekmatijar koji je preuzeo zapovjedništvo nad najvećom pobunjeničkom frakcijom (Hezb-e Islami) i ubrzo se pozicionirao kao jedan od glavnih narkobosova. Najveći afganistanski proizvodni centri opijata nalazili su se u Nangarharskoj, Badahšanskoj i Helmandskoj pokrajini, osobito u plodnim dolinama Helmanda gdje se polovina poljoprivrednika bavila proizvodnjom opijuma.
Stvaranje Zlatnog polumjeseca imalo je dalekosežne posljedice i nakon sovjetskog povlačenja budući da su politički kaos, građanski ratovi i siromaštvo kumovali nastavku masovne proizvodnje opijuma i heroina, sve dok u julu 2000. nije totalno obustavljena pod naredbom talibanskog režima. Međutim, nakon američke intervencije u oktobru 2001. proizvodnja opijata ponovo je eksplodirala.
Međunarodne reakcije
right|thumb|225px|Opća skupština UN-a je u nekoliko rezolucija osudila stranu intervenciju u Afganistanu Sovjetska invazija je izazvala veliki šok u svjetskoj javnosti te je, nakon skoro dva desetljeća detanta, označila novu eskalaciju hladnog rata. Po prvi put nakon drugog svjetskog rata Sovjeti su direktno vojno intervenirali van granica istočnog bloka te cijelu jednu državu nasilno učinili vlastitim satelitom. Dok je svjetska javnost, uključujući i vladu Jugoslavije, osuđivala sovjetsku agresiju, dotle je vlada SAD taj potez shvatila kao izraz nove i agresivnije sovjetske politike, čiji je cilj bio što je moguće više iskoristiti slabljenje američkih pozicija u svijetu nakon poraza u vijetnamskom ratu te islamske revolucije u Iranu. Posebno su zabrinjavajuće bile prognoze da će nakon osvajanja Afganistana Sovjeti doći u poziciju da izbiju na strateški važne pozicije na obalama Indijskog oceana. Američki predsjednik Jimmy Carter smatrao je da Sovjeti samo žele iskoristiti Afganistan kako bi nastavili dalje prema jugu i prigrabili bliskoistočna naftna polja.
Vijeće sigurnosti je januara 1980. raspravljalo o nacrtu rezolucije koja osuđuje sovjetsku invaziju, ali, očekivano, nije prošla zbog veta samog SSSR-a. Ipak, 14.1. 1980. Opća skupština UN-a je usvojila rezoluciju ES-6/2 u kojoj osuđuje vojnu intervenciju, poziva na povlačenje stranih vojnika i apelira na države da pruže humanitarnu pomoć Afganistanu.
Američki predsjednik Jimmy Carter je odmah uveo američke sankcije protiv SSSR-a, među kojima su i smanjenje sovjetskog osoblja u veleposlanstvima, ograničavanje prava slijetanja ruske linije 'Aeroflot', kao i embargo na prodaju žitarica SSSR-u. Andrei Sakharov, sovjetski nuklearni fizičar i disident, je u američkom intervjuu 1980. izjavio da podupire američki bojkot olimpijskih igara u Moskvi, američke sankcije protiv SSSR-a kao i da poziva sovjetske vojnike da se povuku iz Afganistana. Kao kaznu, KGB je uhitio njega i njegovu suprugu, oduzeli mu titule te ga poslali u Gorki, industrijski grad 400 km istočno od Moskve.
Neke vlade država unutar sovjetskog bloka usvojile su svojevremeno sovjetsko ponašanje: 1982., kada je preuzela predsjedništvo Opće skupštine UN-a (OS UN), Mađarska je održala govor u kojem je tvrdila da su "ubojstva u Afganistanu uvelike preuveličana" i naglasila "da se mora više davati pozornosti istrebljenju Palestinaca od Izraela". Pojedine države, poput Indije, su zauzele neutralan stav te se suzdržale od javnih osuda SSSR-a, te službeno priznale prosovjetsku vladu u Kabulu. Usprkos tome, međunarodna zajednica je uvelike brzo i odlučno osudila SSSR, a samo je sovjetski blok branio njezino ponašanje. Kada je 1983. Varšavski pakt ponudio NATO savezu povelju o nenapadanju, zapadnonjemački kancelar Helmut Kohl je izjavio da takve formalnosti imaju "malo značenje u usporedbi sa stvarnostima poput sovjetske invazije Afganistana 1979."
Potpora pozitivnom glasovanju o povlačenju stranih vojnika iz Afganistana pri OS UN-a raslo je iz godine u godinu: 1982., 114 država je glasovala "za", 1983. već 116, da bi 1984. rezolucija prošla sa 119 glasova za, 20 protiv dok je 14 država bilo suzdržano. Prilikom glasovanja o rezoluciji o povlačenju sovjetskih vojnika iz Afganistana pri OS UN-a 1987., 123 države su glasovale za, 11 je bilo neutralno a samo 19 je bilo protiv. Skupina pravnika za ljudska prava iz SAD-a, UK-a, Švedske i Malte okupljene u Neovisno vijeće za međunarodna ljudska prava, su iste godine naveli da "postoji značajana količina dokaza da je izvršen genocid protiv afganistanskog naroda od udruženih snaga DRA i SSSR-a."
Političke posljedice
Afganistan je postao Moskvin najduži strani rat stoljeća. Izvještaji o zločinima i okrutnostima u ratu naštetile su sovjetskom ugledu. Sovjetski mediji su isprva odbacivali izvještaje i nijekali ih kao "antisovjetsku propagandu" i "dezinformacije". U rijetkim prilikama kada je priznao zločine, SSSR je tvrdio da se radilo o "vojnicima koji su izmakli kontroli". Do 1989., nije bilo dozvoljeno da na grobnicama piše da je netko poginuo u Afganistanu. Penzije obitelji palih sovjetskih vojnika bile su neprimjerene, a često bi bila praksa da su povlastice dobili tek nakon dugih pregovora. Penzije su bile tek 100 rublja. 1989., povišene su na 500 rublja, ali to nije bilo dovoljno niti za pokrivanje troškova pogreba. Takozvani 'afganistanski sindrom' manifestirao se oktobra 1989., kada je Vrhovni Sovjet u deklaraciji naveo da je intervencija bila moralna i politička pogreška. Do kraja 1989., pritvoreno je 3.000 sovjetskih veterana zbog raznih kriminalnih prekršaja, a dobar dio ih je trebao profesionalnu psihološku pomoć. David Gibbs smatra da je SSSR izvršio invaziju uz oklijevanje, da nije primarno htio proširiti svoj utjecaj te da nije postigao nikakve veće strateške prednosti iz okupacije. right|thumb|225px|Karikatura u kojoj Afganistanac govori američkom vojniku da pripazi da se ne zadrži predugo u toj zemlji, navodeći kako je to groblje imperija Nadžibulahov režim se održao još tri godine, sve dok raspad SSSR-a te prijelaz ključnog vladinog komandanta Abdula Rašida Dostuma na stranu mudžahedina nisu izazvali njegovo svrgnuće i konačni pad komunističkog režima u Afganistanu 1992., čime se 1,6 milijuna izbjeglica krenulo vraćati domovima. Time je de facto postignuta potpuna antikomunistička pobjeda i sveopći kolaps sovjetske ideologije u Afganistanu. SAD je vodio rat preko posrednika—obramben po prirodi—te je odugovlačenje rata unedogled najzad prisilio Moskvu na kompromise, te naposljetku na povlačenje, što je dovelo do pobjede mudžahedina nad komunističkim režimom. Ovaj ishod neki smatraju američkom ideološkom pobjedom. Usprkos tome, Afganistan nije bio "sovjetski Vijetnam": Afganistan je bio odmah uz sovjetsku granicu, dok je Washington bio bliže Južnom polu nego Sajgonu; nije bilo nametljivih medija niti javnih istraga kongresa o sovjetskom ratu a sovjetske snage ipak se nisu toliko potpuno angažirale u Afganistanu koliko američke u Vijetnamu.
Neki smatraju da je rat čak masovno doprinjeo ili ubrzao proces raspada SSSR-a. Time je Afganistan samo pojačao svoj reputaciju zemlje "groblja imperija". Naime, Afganistan se sastojao od Paštuna, Tadžika i Uzbeka. Pošto su Tadžici i Uzbeci živjeli i u SSSR-u, postojao je značajan otpor azijskih republika protiv ljudi istih narodnosti. Štoviše, Tadžička SSR i Uzbečka SSR su percipirali taj sukob kao ruski rat u kojem se bore centralni Azijci protiv drugih centralnih Azijaca. Od tude je stigla i parola: "naši ginu za stranu stvar". U Tadžikistanu, mule su se javno protivile ratu i smatrali da Rusi žele pretvoriti Afganistance u kafire. Izbile su antiratne demonstracije u Tadžikistanu 1982., a u Armeniji i Astrahanu 1985. Nakon toga, razni prosvjednici su uhapšeni. Ausra, časopis litvanske oporbe, je izvještavao o antiruskim prosvjedima tijekom sprovoda baltičkih vojnika: "I sami potlačeni, Ukrajinci, Estonci, Latvijci i Litvanci su prisiljeni slušati brutalne naredbe ruskih oficira, i prolijevati svoju i tuđu krv u Afganistanu." Invazija je dovelo do značajnih tenzija između sovjetskog rukovodstva i južnih, islamskih sovjetskih republika koje su graničile uz Afganistan. Sovjetski mediji su 1980. tako započeli masovnu anti-islamsku propagandnu kampanju: 154 anti-religijskih knjiga je tiskano te godine u SSSR-u, od kojih je 17,5% bilo usmjereno protiv islama, poglavito u središnjoazijskim republikama. 1982. tiskano je 195 anti-religijskih knjiga, od kojih je ovog puta čak 22,6% bilo usmjereno protiv islama. Afganistan je doveo ili barem doprinjeo do raskola između islamskih sovjetskih republika i Moskve.
Charlie Wilson, teksaški kongresmen koji je masovno doprinjeo financiranju i naoružavanju Afganistanaca u njihovoj samoobrani protiv Sovjeta, je smatrao da je rat bio historijska prekretnica:
William Maley je naveo da su "Sjedinjene Države preživjele Vijetnam, dok Sovjetski Savez nije preživio Afganistan. [...] Afganistan nije bio sovjetski Vijetnam, već nešto puno gore." right|thumb|225px|Afganistanski ministar obrane Abdul Rahim Wardak 2010. uz sliku suborca iz sovjetsko-afganskog rata, Ahmada-šaha Masuda Posthumno, Ahmad-šah Masud proglašen je narodnim herojem Afganistana, a počast mu je dao bivši suborac i ministar obrane od 2004. do 2012., Abdul Rahim Wardak. 1990-ih je na Zapadu vladalo mišljenje kako je afgansko-sovjetski rat predstavljalo ključan događaj hladnog rata koji je doveo do nestanka SSSR-a sa svjetske scene i omogućio da se pobjednički SAD nametne kao jedina svjetska supersila. Iako su Sovjeti u Afganistanu imali relativno male gubitke, čak i usporedbi s američkima u Vijetnamu, nesposobnost suzbijanja mudžahedinske gerile se uzimala kao konačni dokaz krajnje inferiornosti sovjetske vojne doktrine i opreme u odnosu na zapadnu - dojam koji je pojačan fijaskom ruske intervencije u Čečeniji 1994.–96. godine.
No, afgansko-sovjetski rat je svoje najvažnije posljedice pokazao tek nešto kasnije. Naime, u arapskom i muslimanskom svijetu se povlačenje, a kasnije raspad SSSR-a, u čijim mnogim dijelovima su procvali razni islamski pokreti, pa čak i islamske vlade, protumačilo kao dokaz kako se čak i globalne supersile u današnjem svijetu mogu uništiti metodama džihada, odnosno širiti islamistička vlast po raznim krajevima svijeta. Iako je Afganistan pretrpio katastrofalne gubitke, SAD praktički nije dao nikakvu značajnu pomoć u obnovi zemlje nakon rata, te je izgubio interes za tu regiju. Zbigniew Brzezinski je u intervjuu 1998. na upit da li osjeća kajanje zbog snadbdijevanja i skupina koje su podupirale islamski fundamentalizam odgovorio: "Što je važnije u svjetskoj historiji? Talibani ili kolaps sovjetskog imperija? Neki uzrujani muslimani ili oslobađanje pola Europe i kraja hladnoga rata?". Mnogi bivši mudžahedini i njihovi pristaše u bogatim arapskim zemljama su se odlučili okrenuti protiv svojih bivših američkih saveznika, što je godine 2001. dovelo do početka Rata protiv terorizma koji traje i danas i koji sve više ugrožava sve pozitivne pomake u post-hladnoratovskom svijetu.
U popularnoj kulturi
Alan Moore napisao je 1986. strip Watchmen smješten u alternativnu historiju, u kojoj afgansko-sovjetski rat prijeti da eskalira u nuklearni rat sa SAD-om. Kevin Reynolds režirao je 1988. ratni film The Beast o ovom sukobu, a iste godine tu je i Rambo III, akcijski film u kojem se Sylvester Stallone bori zajedno sa Afganistancima. Vladimir Bortko režirao je 1990. ratni film Afganistanski slom u sovjetsko-talijanskoj koprodukciji.
U komediji Veliki Lebowski braće Coen iz 1998. Walter Sobchak, kojeg tumači John Goodman, lamentira kako je Vijet Kong bio "dostojan protivnik", dok "ovdje imamo par tipova koji jedu smokve, nose ručnike oko glava i pokušavaju naći unatrag u sovjetskom tenku. To više nije dostojan protivnik.".
Fedor Bondarčuk režirao je 2005. ratni film 9. satnija u rusko-finsko-ukrajinskoj koprodukciji, a koji govori o bitci za brdo 3234. Marc Forster režirao je 2007. dramu The Kite Runner o afganistanskim izbjeglicama nakon sovjetske intervencije.
Etimemazin
Etimemazin je organsko jedinjenje, koje sadrži 20 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 326,499 Da.
DNK nukleotidileksotransferaza
DNK nukleotidileksotransferaza (, terminal dezoksiribonukleotidiltransferaza, terminal addition enzim, addase, dezoksinukleotidil terminal transferaza, dezoksiribonukleinska kiselina nukleotidiltransferaza, dezoksiribonukleinska nukleotidiltransferaza, terminal dezoksinukleotid transferaza, TdT) je enzim sa sistematskim imenom nukleozid-trifosfat:DNK dezoksinukleotidileksotransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Fontainebleau
Fontainebleau (fonetski Fontenblo) je općina od 14,907 stanovnika na sjeveru Francuske u Regiji Île-de-France, Departman - Seine-et-Marne.
Danas je poznat po Dvorcu Fontainebleau koji je jedna od najvećih rezidencija francuskih vladara.
Geografske karakteristike
Fontainebleau leži u istoimenoj šumi, 65 km jugoistočno od Pariza, i svega 3.2 km od lijeve obale rijeke Seine.
Historija
Fontainebleau je za srednjeg vijeka bio kraljevsko lovište sa lovačkom kućom, koja je prvi put proširena za Louisa IX (vladao 1214.-70.). Nakon tog je kompletno restauriran 1527. tako da je iz ranijih vremena preostao samo jedan jedini toranj. Nakon tog su angažirane brojne poznate zanatlije i umjetnici, među njima i Talijani slikar Francesco Primaticcio i skulptor Benvenuto Cellini, kako bi dodatno uljepšali dvorac. Ti su umjetnici zajedno stvorili jednu mješavinu talijansko-francuskih stilova koja je kasnije nazvana - Škola Fontainebleau.
thumb|left|240| Centar grada
Nakon tog su i slijedeći vladari proširivali Dvorac; Henri II (vladao 1547-59), Catherine de' Medici (1519-89) i Henri IV (vladao 1589-1610). Tako da danas ima čak pet unutrašnjih dvorišta različitih dimenzija.
Prostrane parkove je za vrijeme vladavine Louisa XIV preuredio francuski pejzažni arhitekt iz 17. vijeka André Le Nôtre. Kroz njih je za vladavine Henria IV prokopan kanal. Najinteresantniji dijelovi dvorca su krilo Françoisa I (vladao 1515-47.), stepenište u obliku konjske potkovice, plesna dvorana i velika skupštinska dvorana.
Dvorac i parkovi su 1981. uvršteni na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi.
St. Libory, Nebraska
St. Libory je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Nebraska. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 264 stanovnika.
Etinodiol
Etinodiol je organsko jedinjenje, koje sadrži 20 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 300,435 Da.
Lewis County, New York
je okrug u američkoj saveznoj državi Njujork. Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 27.087.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 27.087 stanovnika, što je 143 (0,5%) stanovnika više nego 2000. godine.
Mir Aimal Kansi
Mir Aimal Kansi (arapski: مير أيمال كانسي) (pogrešno navođen kao Mir Amir Kansi; ostala imena uključuju Mir Amal Kanzi, Mir Amal Kansi, Mir Aimal Kasi) (10.2.], [[1964 - 14.11. 2002) bio pakistanski državljanin koji je 25.1. 1993. naoružan automatskom puškom AK-47 napao kolonu automobila pred ulazom u sjedište CIA-e u Langleyu u američkoj saveznoj državi Virginiji. Tom prilikom je ubijeno dvoje, a ranjeno još troje ljudi, nakon čega je Kasni pobjegao u Pakistan. Ministarstvo pravde SAD ga je potom stavilo na FBI-jevu listu 10 najtraženijih bjegunaca gdje je ostao sve do 1997. kada je uhapšen i odveden u SAD. Tamo je osuđen na smrt i pogubljen smrtonosnom injekcijom 2002. godine.
Biotin-(metilkrotonoil-KoA-karboksilaza) ligaza
Biotin-(metilkrotonoil-KoA-karboksilaza) ligaza (, biotin-(metilkrotonoil-KoA-karboksilaza) sintetaza, biotin-beta-metilkrotonil koenzim A karboksilazna sintetaza, beta-metilkrotonil koenzim A holokarboksilazna sintetaza, holokarboksilaza-sintetaza) je enzim sa sistematskim imenom biotin:apo-(3-metilkrotonoil-KoA:ugljen-dioksid ligaza (formira ADP)) ligaza (formira AMP). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
1054 Forsytia
1054 Forsytia je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 45,47 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 2,922 astronomskih jedinica (AJ).
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 10,849 stepeni, a orbitalni period iznosi 1824,913 dana (4,996 godine). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,138. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 10,30 a geometrijski albedo 0,064.
Goudex (Gornja Garona)
Gude je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Gornja Garona koja pripada prefekturi Sen Godan.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 43 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 16 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 2,61 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 270 metara (maksimalnoj 350 m, a minimalnoj 214 m).
Christiana, Pennsylvania
Kristijana je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.168, što je 44 (3,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
1055 Tynka
1055 Tynka je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,198 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 12,0 a geometrijski albedo 0,064.
Хеленски календар
Хеленски календар или боље рећи Хеленски календари, јер није било само једног календара који би се користио у целој старој Грчкој, почињао је убрзон након јунског/липањског солстиција, у време када звезда Сиријус излази одмах након тренутка зоре, тј. у време хелијакалног изласка ове звезде. Звезда је у том тренутку била невидљива због сунчевог сјаја, тако да се тренутак нове године морао израчунати астрономски (али на другом месту се тврди да је "Теоретски, египатска грађанска година почињала када је Псећа звезда, Сиријус, или египатски Сотис, могла први пут бити виђена на источном хоризонту баш пред излазак Сунца..."). Према Хипарху, грчком астроному из 2. века п.н.е., Сиријус је са Сунцем, на географској ширини Родоса, излазио 19. јула/српња, око месец дана после дугодневице (летњег солстиција). Пошто су у ово време године почињале највеће врућине, а Сиријус је назван Псећа звезда (како је горе поменуто) јер се налази у сазвежђу Велики пас, то је наступајући период назван "Пасјим данима" или "Пасјим врућинама" или временом.
Galaktoza-1-fosfat timidililtransferaza
Galaktoza-1-fosfat timidililtransferaza (, dTDP galaktoza pirofosforilaza, galaktoza 1-fosfat timidilil transferaza, timidin difosfogalaktoza pirofosforilaza, timidin trifosfat:alfa-D-galaktoza 1-fosfatna timidililtransferaza) je enzim sa sistematskim imenom dTTP:alfa-D-galaktoza-1-fosfat timidililtransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Хеленски календар
Како Karl Kerenyi указује (Kerenyi 1976, pp 29ff), долазак најгорих, убилачких, врућина баш и није најочигледнија почетна тачка за календар који би се користио у Грчкој. Али зато у Египту, календарска година, означена летњим растом Нила, почиње изласком Сиријуса (Sothis u египатском календару). Календарски системи су увек део најдубље наталожених слојева културе и Керењи примећује: "Посредница је једино могла бити Минојска цивилизација", чији је проучавалац, грчки археолог Спиридон Маринатос, повезао оријентације Минојских палата са летњим изласком Сиријуса.
Водећа религијска и политичка места на хеленском копну су почињала свој календар изласком Сиријуса: Олимпија, Делфи, Атина (видети Атички календар), Епидаур и други грчки полиси са микенским пореклом.
Литература
Hellenic calendar
Rätzlingen
Reclingen je grad u njemačkoj saveznoj državi Donja Saksonija. Jedno je od 29 opštinskih središta okruga Ilcen. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 487 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 3360016.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Ilcen Reclingen se nalazi u saveznoj državi Donja Saksonija u okrugu Ilcen. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 74 metra. Površina opštine iznosi 8,5 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 487 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 57 stanovnika/km².
North Falmouth, Massachusetts
Nort Falmat je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Masačusets.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.084, što je 271 (-8,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Spetina, Frosinone
Spetina je naselje u Italiji u provinciji Frosinone, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 33 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 453 m.
Vlasinsko jezero
Akumulaciono jezero na jugoistoku Srbije sa površinom od 15 km² i dubinom do 35 m. U jezero svakog minuta pritiče dva kubika vode prvog kvaliteta. Vlasina, Vrla, Jerma, Božička reka, Lisinska reka i LJubotenska reka sa njihovim pritocima (oko 110 ukupno) čine sliv jezera.
Vlasinsko jezero se nalazi na teritoriji opštine Surdulica. Jezero, okruženo planinama Gramada, Vardenik i Čemernik, nalazi se na 1.213 m nadmorske visine. Izgradnja brane 50-ih godina prošlog veka je na položaju nekadašnjeg blata Vlasine stvorila jezero. Takozvana plutajuća ostrva, koja nastaju pri dizanju vodostaja jezera su specifičnost Vlasinskog jezera. Ostrva su od treseta, produkta vekovnog raspadanja mahovina tresetnica. Prije stvaranja akumulacije, Vlasinsko blato, ili tresetište, smatralo se najvećim tresetištem na Balkanu i jednom od najvećih u Evropi.
Na mestu gde se u prošlosti nalazila tresava, poznata kao Vlasinsko blato, sa ševarom, trskom i samo mestimičnim vodenim površinama i isticala reka Vlasina, nastalo je današnje Vlasinsko jezero. Jezero čija boja vode varira od sivo plave pored obale do zatvoreno plave na sredini jezera, sa zelenim priobalnim površinama daje poseban koloritet vlasinskom pejzažu.
Istorijski zapisi koji spominju Vlasinsku visoravan potiču još od XVIII veka pod nazivom Vlasinsko blato ili Vlasinska tresava zbog nagomilanog treseta i blata nastalog spiranjem rečnih tokova. Na taj način je u kanjonu dugom 20 km stvorena močvara koja je na pojedinim mestima bila ispunjena živim peskom.
Vlasinsko jezero oivičava zatalasana visoravan u vidu prostranog zelenog ćilima išaranog livadama, pašnjacima i šumama koje kriju raznovrstan biljni i životinjski svet, dok jezero nadvisuju planinski masivi, na čijim padinama je grupisano nekoliko vlasinskih naselja između kojih teku bistri i žuborni potoci i rečice sa šumovitim klisurama. Od planina koje okružuju jezero posebno se izdvajaju Čemernik i Vardenik.
Kulturni spomenici
Područje Vlasinskog jezera odlikuje se i značajnim kulturnim spomenicima i etnografskim vrednostima, kao što su:
Posebni kulturni spomenici u blizini jezera su manastir u Palji i crkve u Božici, Klisuri i Crnoj travi kao i Kula u Klisuri.
Prirodne lepote
Prirodne lepote i retkosti ovog područja koje čine: planine, klisure, vodopadi, izvori, reke, flora i fauna, kao i blagonakloni uticaj klime i tišina planinske prirode čine ovo mesto idealnim za boravak u različitim periodima godine. Zbog ovih odlika područja u toku su istraživanja Zavoda za zaštitu prirode radi zaštite ovog područja kao parka prirode.
Ramsarsko područje
Kao stanište ptica močvarica Vlasina je 1977. god. prvi put stavljena pod zaštitu („Službeni list SFRJ Međunarodni ugovori”, broj 9/77) Godine 2007. god, u skladu sa Ramsarskom konvencijom upisana u registar međunarodno vlažnih područja, sa površinom 3.209 ha. Zabilježeno je više od 125 vrsta ptica, među kojima je ugroženi kosac (Crex crex), ptica selica koja se razmnožava na vlažnim travnjacima, pašnjacima i livadama unutar lokaliteta i na padinama okolnih planina, dok zimu provodi u jugoistočnoj Africi. Ime je dobila po karakterističnom glasanju koje podsjeća na oštrenje kose. Kolonija pješčanih martina (Riparia riparia) sa oko 300 aktivnih gnijezda, jedinstvena je u ovoj biogeografskoj regiji.
Ribolov
U Vlasinskom jezeru žive riblje vrste dunavskog sliva, ali i one alohtone. Specifičnost su ribe iz Ohridskog jezera (Jadranski sliv). Trenutni riblji fond čine: pastrmka, klen, šaran, amur, babuška, linjak, plašica (ohridska beovica), pisa (ohridska crvenperka), deverika, gavčica, grgeč, som, štuka, sunčica i cverglan. U pritokama ima pijora i potočne mrene.
Fananserin
Fananserin (RP-62204) je leki koji deluje kao potentan antagonist na 5HT2A receptoru, i Dopaminskom D4 receptoru, a ne blokira druge dopaminske receptore kao što je D2. On ima sedativno i antipsihotično dejstvo, te je istraživan za moguću primenu u lečenju šizofrenije. Nije se pokazao dovoljno efektivnim, i rezultati su bili nezadovoljavajući.
Astronautika
mini|[[teleskop Habl|Hablov svemirski teleskop]] Astronautika je nauka i inženjerija koja istražuje i razvija tehnologiju koja omogućava putovanja u kosmos, bilo da su ta putovanja sa posadom ili bez nje (veštački satelit). Istraživanja kosmosa ili astronautika je interdisciplinarna nauka koja se bazira na saznanju drugih nauka, kao što su: fizika, aerodinamika, astronomija, matematika, hemija, biologija, medicina, elektronika i meterologija.
1056 Azalea
1056 Azalea je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,229 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 11,7 a geometrijski albedo 0,064.
Cambes-en-Plaine
Kamb an Plen je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Donja Normandija, u departmanu Kalvados koja pripada prefekturi Kan.
Vadalloni, Pescara
Vadalloni je naselje u Italiji u provinciji Pescara, u regiji Abruzzo.
Cambes-en-Plaine
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1493 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 459 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 3,25 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 55 metara (maksimalnoj 66 m, a minimalnoj 47 m).
Vadalloni, Pescara
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 31 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 233 m.
Zajednica političkih osuđenika u Lepoglavi
thumb|Grupa političkih osuđenika u lepoglavskoj kaznioni.
Newt Gingrich
Newton Leroy Gingrich (17. 3. 1943. -) je američki historičar, pisac i republikanski političar, najpoznatiji po tome što je vodio tzv. Republikansku revoluciju 1994. godine, odnosno bio predsjednik Zastupničkog doma Kongresa SAD od 1995. do 1999. godine.
Zajednica političkih osuđenika u Lepoglavi
Zajednica političkih osuđenika: hrvatskih nacionalnih revolucionara, makedonskih nacionalnih revolucionara i komunista osnovana je u robijašnici u Lepoglavi 1934. godine. Brutalnim postupcima zatvorske uprave nakon marsejskog atentata djelovanje zajednice bilo je onemogućeno, ali je nakon svibnja 1935, kada je režim popusto, bilo obnovljeno.
Newt Gingrich
Gingrich se rodio kao Newton McPherson u Harrisburgu u Pennsylvaniji. Nakon što mu se majka preudala, preuzeo je prezime od svog očuha Roberta Gingricha.
1970-ih, kada je radio kao profesor historije na koledžu, u Georgiji prvi put se natjecao za mjesto u Predstavničkom domu. Pokušaji 1974. i 1976. nisu bili uspješni, ali je 1978. izabran i ubrzo se počeo nametati kao jedan od vođa konzervativnog krila Republikanske stranke u Kongresu. Godine 1989. je naslijedio Dicka Cheneya na mjesto glavnog biča (whip) tada manjinske republikanske frakcije.
Godine 1994. je rukovodio izbornom kampanjom republikanaca na izborima za Kongres, tokom kojih je od Demokratske stranke preuzeta većina u dva doma Kongresa - prvi put nakon 40 godina. Temelj kampanje je bila Gingricheva platforma poznata kao Ugovor s Amerikom.