cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Табановић (Шабац)
Демографија
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пораст у броју становника.
Normandija
Normandija (franc. Normandie [nɔʁmɑ̃di], norm. Normaundie) je bivša država u Evropi i historijska pokrajina u Francuskoj na obali La Manchea.
Danas je ovo geografski i kulturni pojam obuhvaća sadašnje departmane Seine-Maritime, Calvados, Manche te dio Orne i Eure u dvije francuske regije, te Kanalska ostrva kojima vlada britanski monarh koji ima titulu normandijskog vojvode. Važno je središte francuske poljoprivrede i intezivnog stočarstva.
Ranija historija
Rolonov potomak Vilim Osvajač je 1066. godine osvojio Englesku te postao njezin vladar pod imenom Vilim I., nakon bitke kod Hastingsa. Engleska je ostala vezana za Normandiju sve do 1204, kada je Filip August zauzeo područja Ivana Bez Zemlje po feudalnom zakonu kojim se osuđuje dijelo prisiljivanja na brak što je Ivan napravio ženidbom s Isabelom od Angoulêmea. Normandijskim osvajanjem Engleske je stvoren i razvijen anglonormandijski jezik kojim je pisana bogata anglo-normanska književnost i koja je imala veliki uticaj i na francusku književnost. Ovo je i razlog velikom broju posuđenica u engleskom jeziku koji su latinskog ili skandinavskog porijekla, što su ušli u jezik iz anglonormandijskog ili starofrancuskog.
Stogodišnji rat
1420. godine, dogovorom iz Troyesa, engleski kralj je postao naslijednik Francuskog kraljevstva. Normandija je tada činila središnji dio engleske Francuske. Na kraju je francuski kralj Karlo Pobjednik osvojio bogatu pokrajinu i oprostio kolaboraciju s neprijateljem.
Kontinentalna Normandija
Normandija nije geografska jedinica, nego se sastoji od dva velika, vrlo različita, prirodna područja na sjeveru Francuske: pariškog bazena i armorikanskog masiva. Ova podjela ne odgovara podjeli na dvije normandijske regije. Geološka raznolikost se očituje na raznolikosti pejzaža, dok je klima umjerena i vlažna. U području postoji mnoštvo manjih različitih geografskih regija.
Rijeke i parkovi prirode
Glavne rijeke u Normandiji su Seine i njezine pritoke Epte, Andelle, Eure i Risle. Također postoji i određeni broj rijeka koje se ulijevaju u more: Bresle, Touques, Dives, Orne, Vire, Sée, Sélune i Couesnon. Veules je najmanja takva rijeka u Francuskoj, koja se u more ulijeva u Veules-les-Rosesu, između Dieppe i Saint-Valery-en-Caux, u departmanu Seine-Maritime.
Stanovništvo
U Normandiji živi oko 3,15 miliona stanovnika, dok je gustoća stanovništva oko 110 stanovnika po kvadratnom kilometru, što je blizu francuskom nacionalnom prosjeku. Na normandijskim ostrvima živi oko 150.000 stanovnika, a gustoća stanovništva je oko 780 st./km².
Pomorski promet
mini|200px|rigth|Svjetionik u [[La Hagueu, Cotentin]]
Riječni promet
U Normandiji se odvija 10% ukupnog francuskog riječnog prometa. Godišnje se Seineom preveze 13 miliona tona robe između Le Havrea i pariške regije.
Zračni promet
U Normandiji se nalazi pet međunarodnih zračnih luka:
San Martín, Tecate
San Martín je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Tecate.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 1 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 755 m.
Agresija
Agresija je ponašanje (emocionalna reakcija) kojemu je u osnovi namjera da se nanese šteta, da se neko fizički ili psihički povrijedi.
Winnett, Montana
Vinet je grad u američkoj saveznoj državi Montana.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 182, što je 3 (-1,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Poverty Point
thumb thumb
La Ca', Reggio Emilia
La Ca' je naselje u Italiji u provinciji Reggio Emilia, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 205 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 370 m.
Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine
mini|Dervo Sejdić Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine je naziv sudskog predmeta koji je vođen pred Evropskim sudom za ljudska prava u Strazburu, po tužbi Derve Sejdića i Jakoba Fincija koji su kao pripadnici nacionalnih manjina bili onemogućeni da budu birani u Predsjedništvo Bosne i Hercegovine i Dom naroda Bosne i Hercegovine.
Činjenice
Dervo Sejdić i Jakob Finci, državljani Bosne i Hercegovine, 3. jula, odnosno 18. avgusta 2006. god. podneli su predstavke zbog nemogućnosti da se kao pripadnici romske, odnosno jevrejske nacionalne manjine kandiduju za članove Doma naroda Parlamentarne skupštine i Predsjedništva BiH, a na osnovu odredaba odeljaka IV i V Ustava BiH, koje predviđaju da se u ove državne organe mogu kandidovati samo pripadnici hrvatskog, bošnjačkog ili srpskog naroda.
Ustav BiH predstavlja aneks IV Dejtonskog mirovnog sporazuma donetog 1995. god. u cilju prestanka ratnih dejstava na prostoru BiH i uspostavljanje mira i stabilnosti u tom regionu. Njime je uspostavljena tripartitna struktura vlasti, zasnovana na ravnoteži snaga između Hrvata, Bošnjaka i Srba, koji su Ustavom proglašeni „konstitutivnim narodima“ i time im je dato isključivo pravo kandidature za Dom naroda Parlamentarne skupštine i Predsjedništvo BiH.
BiH je 2002. god., postavši članica Savjeta Evrope, preuzela obavezu da izmeni izborno zakonodavstvo koje diskriminiše pripadnike nacionalnih manjina u BiH time što im se uskraćuje pravo da budu birani u određene državne organe. BiH je ovu reformu trebala da sprovede uz pomoć Venecijanske komisije, koja je u svom izveštaju iz 2005. god. izrazila potrebu za izmjenom ustavnih odredbi BiH u cilju usklađivanja sa EKLjP i iznijela konkretne predloge za ovu reformu.
BiH je na usklađivanje spornih odredbi sa EKLjP bila obavezana i Sporazumom o stabilizaciji i pridruživanju sa EU, potpisanom 2008. god. kojim je predviđen rok od jedne do dvije godine za ove izmjene.
Žalioci su se pred Evropskim sudom za ljudska prava pozvali na kršenje čl. 14 Evropske konvencije o ljudskim pravima u vezi sa čl. 3 Protoloka 1, čl. 3 Protokola 1 zasebno i člana 1 Protokola 12.
Presuda
Prema mišljenju suda ne postoji razumno i objektivno opravdanje za održavanje na snazi postojećih odredaba kojima se čini diskriminacija, te je sud zaključio sa 14 glasova za i 3 protiv, da je time prekršen čl. 14 zajedno sa čl. 3 Protokola 1 koji garantuje pravo na slobodne izbore.
Sud je našao primjenu čl. 3 Protokola 1 koji se odnosi na pravo na slobodne izbore prilikom biranja zakonodavnih tela. Sud je zaključio da karakter zakonodavnog tela treba tumačiti u širem kontekstu i u skladu sa ustavnim uređenjem svake države. Iako se članovi Doma naroda ne biraju direktnim putem, presudna je zakonodavna funkcija koju ovaj dom obavlja zajedno sa Predstavničkim domom, stoga je ovaj član primjenjiv na Dom naroda Parlamentarne skupštine.
Sud je ponovio da se dikriminacija čini u onim slučajevima gde se pravi razlika među ljudima „bez razumnog i objektivnog opravdanja“, odnosno, kad u konkrenim slučajevima ne postoji „legitiman cilj“, niti „odnos srazmernosti između upotrijebljenih sredstava i cilja koji se želi postići“. Sud je, takođe, ponovo naglasio da je razlikovanje po osnovu nečijeg etničkog porijekla posebno težak oblik rasne diskriminacije koja zahtijeva naročitu pažnju i angažovanje državnih oragana u njenom spriječavanju. Sud se pozvao na presudu D. H. i ostali protiv Češke Republike (predst. br. 57325/00, 13 novembar 2007) gde je konstatovao da se prilikom ograničavanja nečijih prava po ovom osnovu, pojam „razumnog i objektivnog opravdanja“ mora tumačiti u najužem mogućem smislu.
Sud je uzeo u obzir specifične društvene i političke okolnosti u kojima je donesen Ustav BiH, kao dio Dejtonskog mirovnog sporazuma, i ciljeve koji su se tim Ustavom željeli postići odnosno prekid sukoba na teritoriji BiH, uspostavljanje principa ravnoteže u konstituisanju državnih organa, a time i zaštita vitalnih interesa tri „konstitutivna naroda“. Međutim, Sud uzima u obzir i skorije pozitivne događaje u BiH, kao što su članstvo u Savjetu Evrope 2002. god., partnerstvo u NATO-u od 2006. god., potpisivanje Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju sa EU 2008. god, izbor BiH za člana Savjeta bezbednosti UN-a i usvajanje određenih izmjena Ustava BiH od strane Parlamentarne skupštine, koji svedoče o uspostavljanju političke stabilnosti u tom regionu, kao i činjenicu da je BiH, kao što je već gore pomenuto, obavezana od međunarodne zajednice da izmijeni diskriminatorne odredbe. Sud je obratio posebnu pažnju na preporuke Venecijanske komisije kojima se nude konkretne mjere za izmjenu postojećih ustavnih odredbi i izbornog zakonodavstava, koje ne bi narušile uspostavljenu ravnotežu vlasti između „konstitutivnih naroda“, ali bi omogućile pripadnicima nacionalnih manjina učešće javnom životu.
Povreda člana 1 Protokola 12
Ovaj član ima ekstenzivnije polje primjene u odnosu na čl. 14 i podrazumijeva zabranu diskriminacije u odnosu na bilo koje pravo koje je garantovano unutrašnjim pravnim normama. Samim tim, obuhvata i pasivno biračko pravo za članove Predsjedništva, pošto ovaj državni organ kao nezakonodavno telo ne može biti obuhvaćen domenom čl. 3 Protokola 1.
Pored razlike u polju primene između člana 14 i člana 1 Protoloka 12, Sud konstatuje da je značenje ova dva člana istovijetno i podrazumijeva zabranu razlike u postupanju „bez razumnog i objektivnog opravdanja“. Sud zaključuje sa 16 glasova za i 1 protiv da je nemogućnost kandidovanja u Predsjedništvo BiH, za one koji se ne izjašnjavaju kao pripadnici jednog od „konstitutivnih naroda“, jednako diskriminatorno kao i nemogućnost kandidovanja za Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH.
Moguće implikacije presude u budućim sporovima
Sud je u ovoj presudi prvi put ustanovio kršenje čl. 1 Protokola 12. S obzirom da ovaj slučaj postavlja princip za svaku buduću primjenu ovog člana, moglo se očekivati da će mu biti posvećeno više pažnje, Ipak, Sud je samo ponovio stav u pogledu tumačenja i primjene člana 14. Ostalo je otvoreno i pitanje da li se autonomna priroda člana 14, koja podrazumijeva mogućnost kršenja ovog člana i usled nepostojanja povrede osnovne odredbe EKLjP, može istovijetno primijeniti i na član 1 Protokola 12, što bi u odnosu na ovaj član podrazumijevalo zabranu različitog tretiranja u pogledu uživanja svih prava predviđenih domaćim pravnim poretkom, čak i u onim slučajevima kada sama norma kojom se garantuje konkretno pravo nije povrijeđena.
Opština Focuri, Iași
Focuri je opština u Rumuniji u okrugu Jaš.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 113 m.
Fracción de San Isidro, Dolores Hidalgo Cuna de la Independencia Nacional
Fracción de San Isidro je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Dolores Hidalgo Cuna de la Independencia Nacional.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 71 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1975 m.
Chitimacha
Chitimacha (Pántchpinunkansh, Pántch-pinunkansh), pleme američkih Indijanaca porodice Chitimachan, naseljeno na delti rijeke Mississippi u Louisiani, a danas na rezervatu Chitimacha, blizu Charentona. Čitimače su jedno od najjačih plemena sjeverno od Zaljeva (Gulfa) što su živjela zapadno od Floride. Njihovo područje nalazilo se oko jezera Grand Lake na jugu današnje Louisiane, a populacija im je procijenjena na nekih 3,000 u domorodačko doba (točnije 1650). Broj im se kasnije zbog ratova smanjuje (12 godina bili su u ratu sa Francuzima), a najmanje ih je popisano 1930, svega 51. U novom tisućljeću ima ih oko 700, dio je anseljen na rezervatu Chitimacha kod Charentona, a dio je konfederiran u Biloxi-Chitimacha Confederation of Muskogees u župama Lafourche i Terrebonne, koja je nastala od nadvladanih plemena Biloxi, Chitimacha, Choctaw, Acolapissa i Atakapa.
Ime
Ime chitimacha dolazi od Choctawskog chutimasha: chúti, ='cooking pot', i másha 'they possess': `they have cooking vessels' ili `they have cooking pots', odnosno "those who have pots." Ovo ime javlja se u još nekoliko sličnih varijanti.
Jezik
Jezik chitimacha srodan je onim jezicima kojima su se služila plemena Washa i Chawasha, a klasificiraju se porodici Chitimachan. Jezici porodice Chitimachan su zajedno sa Attacapan i Tonikan jezicima prije klasificirani kao skupine jezične porodice Tonikan. -Svi ovi jezici su nestali.
Trebanjski Vrh
Trebanjski Vrh je naselje u slovenskoj Općini Trebnju. Trebanjski Vrh se nalazi u pokrajini Dolenjskoj i statističkoj regiji Jugoistočnoj Sloveniji.
Chitimacha
Sela
Swanton navodi sljedeća sela Chitimacha:
Trebanjski Vrh
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 43 stanovnika.
Chitimacha
Povijest
Alfons Alvarz de Pinda bio je prvi bijelac koji je 1519. stigao u zemlju koju su nastanjivala plemena Chitimacha. Cijela ova grupa dobila je kolektivni naziv Chitimacha, a pripadali su joj Pántchpinunkansh ("thoroughly red people" ) ili Chitimacha, Chawasha i Washa i možda pleme Yagenechito. Sultzman smatra da je populacija ovih plemena mogla iznositi u domorodačko doba oko 20,000. Iberville je bio prvi koji 1699. sa njima sklapa savez, no uskoro će 1706. jedan događaj znatno utjecati na njihovu buduću povijest. Jedna grupa Taensa Indijanaca na prijevaru je zarobila nekoliko Chitimacha, nakon čega su ovi za osvetu ubili misionara u Natchezu i nekoliko drugih Francuza koji su bili s njim u društvu. Uslijedio je rat između Čitimača sa jedne strane i Francuza i njihovih saveznika sa druge, koji se razvukao cijelih dvanaest godina, tamo do 1718. Mnogi Čitimače tijekom ovog rata završili su kao robovi u ranim danima kolonije Louisiane, i pleme je počelo da nestaje. Godine 1784. imali su tek još jedno naselje na Bayou La Fourche i dva na Teche. U devetnaestom stoljeću (1881.) preživjeli su živjeli još samo u selu blizu Charentona, na malenom području gdje se danas nalazi rezervat Chitimacha. Dr. A. S. Gatschet sa  'Bureau of American Ethnology'  sakupio je lingvistički materijal i nešto etnografskog materijala. -Nešto miješanih potomaka očuvalo se i danas.
Život i običaji
Čitimače su stanovnici delte Mississippija (vidi ), teško prohodnog i močvarnog terena. Njihova kultura svakako pripada Jugoistoku. Imali su endogamni kastinski sistem, a poglavištvo se prenosilo preko ženske linije. Žena je u društvu Čitimača, što je tipično i za Irokeze i neke Algonquiance sa atlantske obale, imala velik utjecaj u društvu. Brak je bio strogo monogaman. Oni su bili obožavaoci Sunca, prakticirali su deformaciju lubanje, kosu su nosili dugu, a lica, ruke i noge su tetovirali. Njihove nastambe nalik su plemenima sa Jugoistoka, a napose su poznati po posebnom načinu pletenja košara (vidi ) tehnikom double weave, a koju poznaju i Cherokee (poznata je Ramona Lossie), Ibani, Vijetnamci, etc. Tehnikom duplog pletenja postižu se različiti dizajni na dva lica. Čitimače su se bavili uzgojem kukuruza, graha i tikava i obogaćivali svoju prehranu lovom na jelena i medvjeda. Sakupljali su razne vrste divljeg voća i hvatali mnoge vrste riba kojih ima po tamošnjim rijekama, jezerima i močvarama.
Pošto je zemlja Čitimača ispresijecana rijekama i šumovitim močvarama, kanui dubljeni u deblu (dugout canoes) glavno su prijevozno i transportno sredstvo ovog plemena. Kanu su dubili u deblu čempresa, a u njega je moglo stati i preko 40 osoba. Ono što je nedostajalo i zemlji Chitimacha bio je kamen, nedostatak ovog prirodnog materijala za izradu oruđa i vršaka strijela, prisiljavao ih je da viškove svojih poljoprivrednih proizvoda mijenjaju za kamen svojim sjevernim susjedima, Indijancima Avoyel i drugima. Ono što nije često u Sjevernoj Americi, sjeverno od [Rio Grande], a Čitimače su imali, bila je puhaljka (serbatana), oružje Indijanaca iz kišne šume, rašireno u bazenu Amazone, te nekih sjevernijih skupina kao što su Quiché iz Gvatemale. Ona se sastoji od duge cijevi kroz koju se ispuhuju malene strelice (često puta otrovne) a služe za lov na ptice i manju divljač, a kao projektili znali su služiti kost ribe ili ljusaka sa kože đingule (Belone Belone) poznate i kao igla jer su joj usta oblika poput igle. –Osim što su imali puhaljku, Čitimače su se kao i njihovi rođaci Washe i Chawashe služili atl-atlom, naročitom praćkom za izbacivanje koplja. Klan kod Čitimača je totemski, imenovan po životinjama. Njihov klanski sistem, kakav nalazimo i kod Natcheza, imao je i dva posebna dijalekta po kojem su se razlikovali plemići od puka. U slučaju da se u ovoj strogoj endogamiji plemić ili plemkinja oženi ili uda za nekog pučanina, gubi svoj plemićki status.
Huicorichic, Chínipas
Huicorichic je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Chínipas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 22 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1766 m.
Tudor Vladimirescu, Mogoșești-Siret
Tudor Vladimirescu je naselje u Rumuniji u okrugu Jaš u opštini Mogoșești-Siret.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 816 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 227 m.
E-cigareta
thumb|200px|E-cigareta. E-cigareta je elektronski sklop zamišljen kao zamjena za klasičnu cigaretu.
Utjecaj na zdravlje:
E-cigareta predstavlja zdraviju alternativu pušenju. Zdravija je zbog toga što ne sadrži u sebi više od 4.000 kemijskih sastojaka kao klasična cigareta. Sadrži samo tekućinu s nikotinom. Dim koji oslobađa je u svojoj biti vodena para obogaćena nikotinom. Zbog toga što nisu štetne, u večini zemalja Europske Unije i SAD-u, e-cigarete su dozvoljene za pušenje na mjestima gdje postoji zabrana pušenja klasičnih cigareta. Uz to što prva istraživanja pokazuju da e-cigarete nisu štetne za zdravlje, Svjetska zdravstvena organizacija (WHO) upozorava da su ta istraživanja još uvijek nedostatna i da je prerano za takav zaključak.
Sastav:
Sastav varira ovisno o proizvođaču. Evo jedan za primjer:
Tehnologija
E-cigarete se sastoje iz 3 osnovna dijela: baterije, elektronskog raspršivača i nikotinskog punjenja. Baterije su uglavnom litij-ionske, punjive s LED lampicom na vrhu koja imitira žar. Elektronski raspršivač zadužen je za kontrolu rada uređaja i oslobađanje pare obogaćene nikotinom prilikom uvlačenja. Nikotinsko punjenje služi kao spremnik tekućine s nikotinom, te se mijenja kada se potroši. Jedno nikotinsko punjenje traje kao 8–50 klasičnih cigareta, ovisno o proizvođaču i navikama pušenja. E-cigareta se automatski aktivira prilikom uvlačenja, te sa nakon uvlačenja i sama deaktivira.
Proizvodi
Postoji više proizvođača elektronskih cigareta, čiji se modeli razlikuju u veličini i kvaliteti. Najnoviji proizvodi sve više izgledom, dimenzijama i opipom nalikuju klasičnoj cigareti. Uz osnovni proizvod, e-cigaretu i nikotinska punjenja, mnogi proizvođači proizvode razne dodatke, kao npr. USB punjače za bateriju, punjač za auto, torbice za prenošenje.
Izvještaj o sigurnosti korištenja e-cigarete na Engleskom jeziku
Campanari, Ancona
Campanari je naselje u Italiji u provinciji Ancona, u regiji Marche.
Predstava Hamleta u Mrduši Donjoj
Predstava Hamleta u Mrduši Donjoj je jugoslavenski igrani film snimljen 1973. godine u režiji Krste Papića. Predstavlja adaptaciju istoimenog komada Ive Brešana koji je Papiću pomogao u pisanju scenarija. Po svojim motivima i radnjom smještenom u Dalmatinsku zagoru se naslanja na Papićev raniji film Lisice, a što je uključivalo i prikaz tamnih strana, odnosno naličja tadašnjeg komunističkog sistema u mikrokozmosu male provincijske sredine.
Campanari, Ancona
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 282 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 31 m.
Predstava Hamleta u Mrduši Donjoj
Godine 1974. je prikazan na Berlinskom filmskom festivalu.
Sadržaj film
U selu Mrduši Donjoj priprema se proslava godišnjice izbora predsednika seljačke zadruge. Mate Bukara naredi učitelju da pripremi pozorišni komad koji će se izvesti u selu. Započinje groteskno pripremanje „Hamleta“ u ovom dinarskom selu. Ulogu kralja Klaudija i kraljice preuzimaju predsednik zadruge i njegova ljubavnica. Dok se komad priprema, teče druga, ali „Hamletu“ slična drama. Naime, predsednik je lažno optužio blagajnika zadruge, bivšeg borca, za zloupotrebu zbog čega je ovaj zatvoren. Njegov sin nastoji razotkriti tu prljavu igru i oprati čast svoga oca. Od Mačka, službenika u zadruzi, nastoji da dobije dokumente, ali oni su skriveni. Njegova devojka Anđa, koja u predstavi igra Ofeliju želi mu pomoći ali i ona upada u životnu režiju Hamleta u Mrduši Donjoj.
Zabrana pušenja
thumb|Znak zabrane pušenja Zabrana pušenja ograničava paljenje (izgaranje) duhana na određenim mjestima.
Utjecaj duhanskog dima na organizam
thumb|Upozorenje na kutiji cigareta za hrvatsko tržište 2008. godine thumb|
Za pedesetak sastojaka duhanskog dima dokazano je da imaju kancerogeno djelovanje.
Prema podacima iz Programa prevencije kroničnih nezaraznih bolesti Regionalnog ureda za Europu Svjetske zdravstvene organizacije, u povećanoj smrtnosti pušača najveći je udio bolesti srca i krvnih žila, a od toga se trećina odnosi na koronarnu bolest. Pušenje udvostručuje rizik od umiranja zbog bolesti srca i krvnih žila, a 30 do 40% svih smrti od koronarne bolesti povezuje se s pušenjem.
Corbon (Orn)
Korbon je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Donja Normandija, u departmanu Orn koja pripada prefekturi Mortanj o Perš.
Zabrana pušenja
Utjecaj duhanskog dima na organizam
Za pedesetak sastojaka duhanskog dima, pretežito iz katrana, dokazano je da imaju karcinogeno djelovanje. Danas se smatra da je pušenje glavni rizični čimbenik za razvoj raka bronha i pluća, grkljana, ždrijela, usne šupljine, jednjaka, bubrega, mokraćnoga mjehura, gušterače, a i rak vrata maternice i neki oblici leukemije češći su u osoba koje puše. Pritom je sasvim svejedno je li riječ o aktivnom ili pasivnom pušaču. U bolesnika s astmom pasivno pušenje izaziva nelagodu, pa i izravno astmatični napad, a kod dojenčadi i male djece dovodi do učestalijeg bronhitisa, upale pluća, astme, drugih bolesti dišnog sustava i smanjene plućne funkcije te akutne i kronične upale srednjeg uha. U trudnica koje puše, ugljikov monoksid smanjuje opskrbu ploda kisikom, što nosi rizik za razvoj čeda. Stoga one češće rađaju djecu male porođajne težine, a i iznenadna smrt dojenčeta češća je u djece izložene pasivnom pušenju.
Mjere sprječavanja i suzbijanja pušenja
thumb|160px|Znak zabrane pušenja u Hrvatskoj Kardiovaskularne bolesti, maligne bolesti i bolesti respiratornog sustava značajno su zastupljene i u morbiditetnoj slici Hrvatske. U uzrocima bolničkog liječenja 2005. godine zastupljene su s 36,2%, a u dijagnozama zabilježenim u djelatnosti opće medicine s 37,2%.
Sve ovo ističe značenje pušenja kao glavnog izbježivog rizičnog čimbenika za zdravlje i potrebu intenziviranja provođenja mjera sprječavanja i suzbijanja pušenja.
Prema Europskoj strategiji za nadzor nad duhanom (SZO 2002.) treba provoditi: Mjere za smanjenje potražnje duhana uključuju u okviru porezne politike povećanje poreznih stopa, a time i cijena duhanskih proizvoda, što izravno utječe na smanjenje potrošnje duhana, osobito u mladih; zaštitu nepušača, posebice djece, od duhanskog dima iz okoliša uz osiguranje radnih i javnih prostora bez duhanskog dima; zabranu svih oblika direktnog i indirektnog reklamiranja duhanskih proizvoda uključujući promociju i sponzorstva; trajno informiranje stanovništva i provođenje edukacijskih programa usmjerenih sprečavanju i suzbijanju pušenja; osiguranje stručne medicinske i psihološke pomoći onima koji žele prestati pušiti; nadzor nad toksičnim i kancerogenim tvarima u duhanskim proizvodima i pravilno informiranje stanovništva o njihovom sadržaju uključujući zdravstvena upozorenja i zabranu upotrebe naziva koji asociraju da se radi o manje štetnim proizvodima.
Mjere za smanjenje opskrbe duhanskim proizvodima obuhvaćaju sprečavanje krijumčarenja duhanskih proizvoda; zabranu prodaje duhanskih proizvoda maloljetnim osobama, zabranu prodaje putem automata, displeja u samoposluživanjima, elektronske prodaje itd; uz licenciranje trgovaca i poticanje alternativnih aktivnosti umjesto proizvodnje duhana te postupni prijelaz davanja poticaja za druge kulture.
Najuspješnije nacionalne strategije nadzora nad duhanom pokazale su da je nakon utvrđivanja početnog stanja potreban monitoring, evaluacija i izvješćivanje o korištenju duhana i politici nadzora nad duhanom.
Jačanje međunarodne suradnje potrebno je za dobivanje političke podrške na području nadzora nad duhanom, jačanje nacionalnih kapaciteta uz međunarodne akcije, mehanizme i alate; koordinirane multisektorske i međinarodne aktivnosti te izmjenu informacija.
Povezani članci
thumb|U [[Italija|Italiji je pušenje zabranjeno u svim javnim zgradama i ugostiteljskim objektima od 10. siječnja 2005. godine]]
Mast
Masti su velika grupa jedinjenja rastvorljivih u organiskim rastvaračima, ali ne u vodi. Hemijski rečeno, masti su trigliceridi, zapravo triestri glicerola i bilo koje od masnih kiselina. U zavisnosni od hemijskog sastava, mogu biti u čvrstom ili tečnom stanju na sobnoj temperaturi. Mada se reči ulje, mast i lipid često koriste kao sinonimi, takva upotreba je pogrešna, jer su masti zapravo podgrupa lipida. Preciznije, one uz voskove čine grupu prostih lipida. Ulje je, u prehrambenom smislu, mast u tečnom agregatnom stanju. Masti se od ostalih lipida izdvajaju prema sastavu i fizičkim osobinama.
Hemija
mini|350px|Trodimenzionalni molekul masti [[trimiristina (C62H81O12)]] mini|350px|Primer prirodnog triglicerida sa tri različite masne kiseline. Jedna je zasićena i sve veze su joj iste, zasićene. Druga je mononezasićena i ima jednu nezasićenu dvostruku vezu, dok je treća polinezasićena i ima više dvostrukih veza unutar ugljenikovog lanca. Sve veze su obične, te je u pitanju cis-mast. Postoji mnogo vrsta masti, ali svaka je zapravo varijacija iste hemijske strukture. Sve masti sastoje se od masnih kiselina i glicerola. Takvi molekuli se nazivaju triacilglicerolima, odnosno trigliceridima. Nastaju reakcijom koja se naziva esterifikacija, a pri kojoj se stvori triestar glicerola (estar čije molekule nagrađuje reakcija karboksilne kiseline i organskog alkohola). Sem sa glicerolom, masna kiselina može reagovati sa bazom, natrijum-hidroksidom, na primer, i tako nagraditi sapun.
Ilustrativno govoreći, kada bi se uglovi veze ovog lanca ispravili, molekul bi poprimio oblik velikog slova E. Prema toj ilustraciji, tri kraće, horizontalne crte ovog slova bile bi masne kiseline, dok bi najveća, vertikalna crta bio alkohol glicerol. Prema tom obliku se ova veza naziva estarskom.
Osobine svakog molekula masti zavise od osobina masnih kiselina koje ga grade. Različite masne kiseline imaju različit broj atoma ugljenika i vodonika, kao i različite tipove veze. Atomi ugljenika u ovoj strukturi imaju ulogu držaoca veze i formiraju lanac sa vijugavom, cikcak građom. Što više ugljenika ima, to je lanac duži, te se lakše ostvaruje Van der Valsova veza i povisuje tačka topljenja. Masti sa dugačkim masnim kiselinama takođe imaju veću energetsku vrednost (proporcionalno sa zapreminom).
Zasićenost
Mada je glicerol uvek isti, masne kiseline mogu imati drugačiji odnos broja atoma ugljenika i vodonika. Kada sve tri kiseline imaju formulu CnH(2n+1)CO2H, mast stvorena od njih je zasićena. Vrednost n obično je od 13 do 17. Svaki atom ugljenika u vezi je zasićen, što znači da je kovelentnom vezom povezan sa najvećim mogućim brojem vodonika. Opšta formula za kiseline koje sadrže mononezasićene masti je CnH(2n-1)CO2H. One imaju jednu dvostruku vezu unutar ugljenikovog lanca. Ako postoji više dvostrukih veza, formula masne kiseline je CnH(2n-3)CO2H ili CnH(2n-5)CO2H. To su polinezasićene masti. Sve nezasićene masti mogu se transformisati u zasićene hidrogenizacijom. Tako se, na primer, proizvodi margarin za ljudsku upotrebu.
Izomerija
Dvostruke veze nezasićenih masti imaju dvojak način organizacije. Ti načini se stručno nazivaju izomerima, a sama pojava izomerijom ili izomerizmom. Konkretan slučaj se najpreciznije opisuje kao cis/trans izomerija, tj. geometrijski izomerizam. Izomer sa oba dela lanca na istoj strani dvostruke veze smatra se uobičajenim, tj. cisizomerom. Onaj sa delovima lanca na različitim stranama dvostruke veze naziva se transizomerom.
Najveći deo transizomera se proizvodi za tržište, jer su oni retki u prirodi. Masti izgrađene od njih nazivaju se trans-mastima, dok su nasuprot njih cis-masti. Cisizomer smanjuje međumolekulske sile među nezasićenim mastima i sprečava njihovu pasivnost. Stoga one teško prelaze u čvrsto stanje, a lako se razlažu ili metabolišu. Trans-masti, iako i dalje nezasićenje, poprimaju sve odlike zasićenih — u čvrstom su agregatnom stanju, pasivne su i zgodne za upotrebu u ishrani.
Ipak, naučno je dokazana veza između trans-masti i povećanog rizika od koronarne bolesti srca. Ovo se dešava zato što se nakon konzumiranja ovih masti povećava nivo lošeg LDL holesterola, ali i smanjuje koncentracija dobrog HDL holesterola. Aktuelna je debata kako izdvojiti prirodne trans-masti od onih koje je čovek stvorio, ali o tome ne postoji naučni konsenzus. Delimično hidrogenizovana biljna ulja treba razlikovati od posebnih ulja nastalih premeštanjem masne kiseline sa jednog molekula triglicerida na drugi. To su interesterifikovane masti i koriste se kao bezopasna zamena za trans-masti.
Biologija
Ova grupa molekula važna je za mnoge oblike života, u kojima ima i gradivnu i metabiločku ulogu. Deo su svakodnevne ljudske ishrane, ali i one ostalih heterotrofa. U organizmu, masti se razlažu enzimom lipazom sintetisanom u pankreasu. Primeri jestivih masnih proizvoda su životinjska mast, riblje ulje, puter i gi, kao i egzotična kitova mast. Oni se dobijaju iz mleka i mesa ili potkožnih delova životinja. Od biljaka se dobija jestivo, na primer, suncokretovo ulje. Procesom hidrogenizacije dobija se čvrsti margarin.
Vitamini A, D, E i K sve su u masti rastvorljivi vitamini, što znači da mogu biti svareni, apsorbovani i kroz organizam prenošeni samo ako su zajedno sa mastima. Vrsta masti su i esencijalne masne kiseline bez kojih ljudski život nije moguć. Takođe, masti igraju ulogu u održavanju kože i kose zdravima, zaštiti telesnih organa, održavanju telesne temperature, kao i normalnoj funkciji ćelije. Kao izvor energije, masti sadrže oko 37,8 kilodžula, tj. 9 kilokalorija energije po gramu. U telu se lipazama razgrađuju, čime se oslobađa glicerol, koji zatim jetra pretvara u glukozu, primarni izvor energije.
Usled postojanja esencijalnih masnih kiselina, koje telo ne može prozvesti, već se one moraju uneti oralno ishranom ili na neki drugi način, nemoguće je u potpunosti izbaciti masti iz ishrane. Ne samo to, već bi pokušaj nekonzumiranja supstanci iz ove grupe mogao dovesti do zdravstvenih posledica. Ipak, nijedna druga mast nije neophodna i telo je samo može proizvesti.
Masno tkivo
mini|[[Gojaznost|Gojazni miš sa leve strane ima velike zalihe adipoznog tkiva. Miš normalne mase, s druge strane, ima značajno manje količine istog tkiva.]]
Kod životinja, kroz masno, odnosno adipozno tkivo telo čuva metaboličku energiju tokom određenog vremenskog perioda. U zavisnosti od trenutnog fiziološkog stanja organizma, adipociti skladište mast nastalu preradom one u telo unesene ishranom, ili je pak razlažu na masne kiseline i glicerol, koje šalju u krvni sistem. Prema položaju, masno tkivo može biti visceralno (nalazi se ispod abdominalnog zida) ili potkožno (bilo gde pod kožom, uključujući i oblast iznad abdominalnog zida).
Visceralne masti, u srpskom jeziku poznate i kao stomačno salo, imaju dodatnu ulogu tako što proizvode upravna jedinjenja (hormone), među kojima su i oni koji učestvuju u upalnoj reakciji. Jedan od njih je i rezistin, koji je povezan sa gojaznošću, otpornošću na insulin, kao i dijabetesom. Ipak, kako su ovo informacije dobijenje relativno novim istraživanjima, postoje i studije koje opovrgavaju ove tvrdnje.
Telesna mast ima ulogu kao korisna pomoć zaraženim organizmima. Ponekad može doći do pojave da količina određene supstance u krvotoku, bilo hemijske ili biotičke, dostigne previsok nivo. Kako bi situaciju vratilo na početni stadijum, telo dotična jedinjenja može uskadištiti u masno tkivo. Do ovoga dolazi kada su u pitanju jedinjenja štetna po organizam, pa je potrebno zaštititi vitalne organe dok se ona ne izbace kroz ekskreciju, mokrenje, krvarenje, lučenje sebuma, pa čak i rast dlaka.
Nutricionizam
Prema Udruženju nutricionista Nemačke (Deutsche Gesellschaft für Ernährung) normalni unos masti za zdravog čoveka je 30% ukupnih kalorija. Prema računici baziranoj na konzumiranju 2400 do 3200 kilokalorija dnevno, to je otprilike 80 do 100 grama dnevno, a oko 560 grama masnih jedinjenja nedeljno. Ova preporuka važi za osobe sa neaktivnim načinom života.
Ova preporuka ne uključuje trans-masti sa dokazanim štetnim dejstvima. U ljudskoj krvi, nivo masti (triglicerida) meri se zajedno sa holesterolom. Što se tiče triglicerida, prema nivou njih u krvi rezultati su sledeći (potrebno je uzeti u obzir i da dole date granične vrednosti variraju od laboratorije do laboratorije kao i od osobe do osobe):
Ostale oblasti
Mada prvenstveno imaju biološku ulogu i hemijske odlike, masti se od davnina koriste u razne svrhe. Kao hemijska jedinjenja, prvi ih je proučavao Mišel Ežen Ševrel. Stručnost ovog francuskog hemičara bili su lipidi uopšteno, o kojima je izdavao mnoge radove. Istraživanja masti i masnih kiselina kao podgrupa lipida započeo je 1823. NJegov rad prate studije Hajnriha Vilhelma Hajnca o palmitinskoj i stearinskoj kiselini.
Ulje umetnici koriste na više načina. Prva je upotreba ulja kao vezivne materije u boji. Masno jedinjenje vezuje obojen pigment i stvara uljane boje. Ta vrsta likovnog stvaralaštva naziva se uljana tehnika, obično ulje na kartonu ili platnu. Neka od najpoznatijih umetničkih dela rađena su na ovaj način. Između ostalih, Mona Liza renesansnog slikara Leonarda da Vinčija izrađena je uljanom tehnikom na drvenoj ploči od topole. Na isti način, koristeći vezivna svojstva, pravi se i lak za premazivanje drveta. U ove svrhe, dakle, služi tečna biljna mast.
Masti nisu rastrvorljive u vodi i stoga se odlažu, tj. bacaju u recikliraju na poseban način. Sprave koje sprečavaju da masti i ulja prođu u kanalizacioni sistem nazivaju se presretači masti. NJih koriste veliki restorani koji prženjem u dubokom ulju proizvode velike količine nakon nekog vremena neupotrebljivog ulja. Presretači kupe ulje, koje kasnije može biti bačeno u smeće ili reciklirano pretvaranjem u biodizel.
Sylt
Zilt je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 132 opštinska središta okruga Nordfrizland. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 15.325 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1054168.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Nordfrizland Zilt se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Nordfrizland. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 5 metara. Površina opštine iznosi 57,3 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 15.325 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 267 stanovnika/km².
Coxtlapa, Tixtla de Guerrero
Coxtlapa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Tixtla de Guerrero.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 18 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1342 m.
Rancho los Ojuelos, Tepoztlán
Rancho los Ojuelos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Morelos, u opštini Tepoztlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1362 m.
Tesechoacan, Veracruz
Tesechoacan je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6783 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 17 m.
Casapinta, Biella
Casapinta je naselje u Italiji u provinciji Biella, u regiji Piemonte.
Xiliátl, Xilitla
Xiliátl je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Xilitla.
Casapinta, Biella
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 415 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 431 m.
Xiliátl, Xilitla
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 37 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 937 m.
Atrej
U grčkoj mitologiji, kralj Atrej (grčki: Ατρεύς, Atreús) (neustrašivi) je bio kralj Mikene. Njegovi potomci se nazivaju Atreidi.
Atrejev život
Atrej i njegov brat blizanac Tijest su bili prognani od svog oca zbog ubojstva polubrata Krizipa, počinjenog u želji da se dočepaju prijestolja Olimpije. Sklonili su se u Mikenu, gdje su zasjeli na prijestolje u odsutstvu kralja Euristeja koji se u to vrijeme borio protiv Herakla. Euristej je mislio da njihovo gospodstvo bude privremeno; međutim, postalo je stalno kada je poginuo u boju. |thumb|right|Ulazak u grobnicu Atreja sagrađenu oko 1250. pr. n. e. u Mikeni, grob s blagom Atreja Atrej se potom zarekao da će svoje najbolje janje žrtvovati božici Artemidi. Kada je u svom krdu pronašao zlatno janje, odlučio ga je sakriti, odnosno predati svojoj ženi Aeropi. Ona je, pak, zlatno janje predala svom ljubavniku Tijestu. Potom je Tijest nagovorio Atreja da će onaj brat koji bude imao zlatno janje postati jedini kralj; nakon pogodbe je Tijest pokazao janje. Tražeći pomoć za povratak prijestolja, Atrej se obratio za pomoć Hermesu. On mu je savjetovao da Tijesta nagovori da mu vrati prijestolje kada se Sunce pokrene unatrag na nebu. Vrhovni bog Zeus je potom to učinio, a Atrej je postao kralj i prognao Tijesta. Potom je Atrej doznao za Aeropinu nevjeru. Da se osveti bratu dao mu je ubiti dva sina, a zatim Tijesta pogostiti njegovim mesom. Tijest se nastojao osvetiti i otišao je u proročište po savjet. Tamo mu je rečeno da će Atreja ubiti jedino sin kojeg bude imao s vlastitom kćeri. Tijest je nakon toga obljubio kći Pelopiju koja je rodila sina po imenu Egist. Zgađena incestom, ona je dijete ostavila, ali su ga pronašli pastiri i odveli Atreju koji ga je odgojio kao vlastitog sina. Tek kada je Egist odrastao, Tijest mu je odao istinu, nakon čega je Egist ispunio proročanstvo ubio Atreja. Sudbina Atreja i njegovih potomaka bila je čest predmet djela grčkih književnika.
Hetitski izvori
Attarsiya, i neki naučnici vjeruju da bi Attarsiya (ili Attarissiya) mogao biti hetitski izgovor imena Atrej.
Castagnola, Cosenza
Castagnola je naselje u Italiji u provinciji Cosenza, u regiji Kalabrija.
Cerro de la Mañana, Santo Domingo Tonalá
Cerro de la Mañana je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santo Domingo Tonalá.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 23 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1703 m.
Bromodihlorometan
Bromodihlorometan je organsko jedinjenje, koje sadrži 1 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 163,829 Da.
Kentland, Indiana
Kentland je grad u američkoj saveznoj državi Indijana.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.748, što je 74 (-4,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Saraj (Skoplje)
Saraj je naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Saraj je sedište istoimene gradske opštine Saraj, koja obuhvata zapadni deo Grada Skoplja.
Prirodni uslovi
Saraj je smešten u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Skoplja, naselje je udaljeno 8 km zapadno.
Naselje Saraj je na jugozapadu istorijske oblasti Skopsko polje, koja se poklapa sa prostranom Skopskom kotlinom. Mesto naselje je vezano za ušće reke Treske u reku Vardar. Jugoistočno od naselja izdiže se planina Vodno, dok se jugozapadno izdiže Suva gora. Nadmorska visina naselja je približno 270 metara.
Mesna klima je izmenjena kontinentalna sa manjim uticajem Egeja (žarka leta).
Stanovništvo
Saraj je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imao 5.232 stanovnika.
Etnički sastav:
Većinska veroispovest je islam, a manjinska je pravoslavlje.
Trnovo (FBiH)
Trnovo je općina u Federaciji BiH (Bosna i Hercegovina, jedna od 9 u Sarajevskom kantonu. Opština se nalazi 30 kilometara južno od Sarajeva. Administrativne funkcije se obavljaju u naseljenom mjestu Dujmovići gdje je i sjedište opštine.
Postoji također i općina Trnovo u Republici Srpskoj. Obje spomenute opštine su do 1992. godine bile dio jedinstvene bosanskohercegovačke općine Trnovo.
Geografija
Trnovo obiluje čistim izvorima pitke vode, za snabdjevanje više od milion stanovnika. Riječni tokovi su Željeznica, Crna Rijeka, Bijela Rijeka, koje teku prema Crnom moru i Rakitnica, koja teče prema Jadranskom moru, kao i tri planinska glacijalna jezera.
Opštinu karakteriše kontinentalna klima, koja sa porastom nadmorske visine prelazi u oštru planinsku klimu alpskog tipa.
Stanovništvo
{|
Opština San Lorenzo Texmelúcan, Oaxaca
San Lorenzo Texmelúcan je opština u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca.
Trava (Loški Potok, Slovenija)
Trava je naselje u slovenskoj Općini Loškom Potoku. Trava se nalazi u pokrajini Dolenjskoj i statističkoj regiji Donjoposavskoj regiji.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 25 stanovnika.
Alabama Indijanci
thumb|Rezervat Alabama-Coushatta, Teksas
Alabama (Alibamu, ).- Indijansko pleme porodice Muskhogean s gornjeg toka rijeke Alabame u Alabami. U južnoj Alabami nalazimo ih u ranom 18. stoljeću kao članove konfederacije Creek. Tokom 19. stoljeća pleme migrira u zapadnu Louisianu i istočni Teksas. Država Alabama kasnije uzima sebi njihovo ime. Pleme danas živi na rezervatu Alabama & Coushatta, sa Koasati Indijancima. Godine 1990. izbrojeno ih je svih skupa 1,000. Po jeziku bili su srodni plemenima Muklasa, Pawokti i Tuskegee.
Običaji Alabama
Alabame su poput Koasatija bili ratari koji su živjeli u velikim selima, do 1700. u indijanskom stilu, a kasnije su preuzeli europski stil kuće. Smatra se da su plemena Muskhogean plemena nasljednici stare Mound Builders kulture. Temeljna vjerovanja ovih plemena, njihove ceremonije i tradicije su iste. Gradili su u prošlosti velike mounde oblike piramide, na čijem se vrhu nalazila kuća ili svetište svećenika. Sveta vatra simbol je njihove religije, ona se neprekidno održavala u glavnom svetištu, a okruživale su je četiri upaljene klade koje su se nalazile na zapadu, istoku, sjeveru i jugu. Alabame su bili ratari a kukuruz, grah i 'squash' bile su glavne kulture. Bavili su se također i lovom, obično jelen, i sakupljanjem divljih plodova, oraha i kopanjem korijenja. Najslađa hrana ovih Indijanaca bio je medvjed, voljeli suz ga mnogo više nego meso jelena ili govedinu koju su dobili od doseljenika. U lovu na sitniju divljač Alabame su koristili puhaljku izrađenu od trske, oružje inače najpoznatije kod južnoameričkih tropskih plemena, imali su ga i gvatemalski Quiché.
Povijest
Alabame su bili sjedilački lovci i ratari, vrlo često u sukobima s drugim plemenima. Njih moguće 1539. susreće De Soto u sjevernom Mississippiju, susreti su se događali naravno u nekoliko bitaka. Svoju borbenost pokazuju i kasnije. Godine 1702. oni pomažu Britancima u ratovima protiv plemena Tohome i Mobile, a i šest godina kasnije (1708. u savezu s drugim plemenima napadaju Ft. St. Louis i Mobile. U ovim krajevima zadržavaju se još do 1777. kada počinju prelaziti Mississippi u Louisiani i Red River, no iduće godine dio ih se sa Tawasa Indijancima pridružuje Seminolama na Floridi. Početkom 19. stoljeća (1806.) Alabame sele u Teksas gdje se za njih i Coushatta Indijance utemeljuje rezervat na kojemu žive i danas. Alabame su na području Teksasa 1854. dobili rezervat na kojemu danas žive s nešto pripadnika plemena Koasati. Koasati su se isprva naselili tek uz pomoć ženidbe na rezervatu dodijeljenom Alabamama, pa se mnogi vraćaju iz Teksasa u Louisianu kod Kindera gdje ih još nešto ima. Godine 1859. znatan dio Koasatija ipak se priključio Alabamama.
Sela
Autauga, na sjevernoj obali Alabame oko ušća Autauga Creeka, okrug Autauga. Kantcati, na Alabami blizu Montgomeryja, i na istoj strani. Nitahauritz, na sjevernoj strani Alabame u okrugu Dallas. Okchayutci, oko 1800. na rijeci Coosa. Wetumpka, 1761. kod današnje Wetumpke.
Petrovo
Petrovo (do 1993. Bosansko Petrovo Selo), općina u sjevernom dijelu Bosne i Hercegovine, u blizini Doboja. Općina, formirana nakon Daytonskog sporazuma, pripada Republici Srpskoj.
Stari naziv Petrova je Bosansko Petrovo Selo. On je malo prije početka rata promijenjen u Petrovo. Opština je postojala i ranije. 1960-tih godina ukinuta i od tada je to područje dodjeljivano nekada opštini Gračanica, a nekada opštini Lukavac.
Geografija
Opština Petrovo obuhvata područje naseljenih mjesta Petrovo, koje je i sjedište opštine, zatim Bisići, Brđani, Kakmuž, Kaluđerica, Karanovac, Krtova, Porječina i Sočkovac. Nalazi se u sjeverozapadnom dijelu BiH (Republika Srpska). Površina opštine Petrovo je 146,47 -{km}-² i ima 11.620 stanovnika, odnosno 79,33 st/km2.
Opština graniči sa opštinama Doboj (Republika Srpska) te opštinama Doboj Istok, Gračanica, Maglaj, Tešanj, Lukavac i Doboj Jug u FBiH. Područje ili granice opštine označene su najvišim vrhovima Ozrena Kraljica 883 metara, Krstata ploča 893 metra i Ostrvica 918 metara nadmorske visina na jugozapadu, te koritom reke Spreče na severoistoku i jugoistoku selom Krtova koje delom pripada ovoj opštini, a delom opštini Lukavac u FBiH kao i na severozapadu sa opštinom Doboj granicom naseljenog mesta Boljanić. Područje opštine Petrovo čine sedam naseljenih mesta i to: Petrovo, koje je jedino naseljeno mesto gradskog karaktera, zatim Bisići, Brđani, Kakmuž, Kaluđerica, Karanovac, Krtova, Porječina i Sočkovac. U svih sedam naseljenih mesta konstituisane su mesne zajednice čiji podaci su priloženi u tabeli. U pogledu reljefa 65% teritorije Opštine čine brdsko-planinsko područje koje se blago podiže iz ravničarskog 35% dela teritorije sprečkog polja i završava najvišim planinskim vrhovima Ozrena. Iako opština Petrovo spada u red izrazito nerazvijenih opština u Republici Srpskoj, njeno područje bogato je raznim mineralnim sirovinama kao što su: azbest, kaolin, ciglarska glina, termo-mineralne i alkalne vode, kao i nekim plemenitim, još uvek nedovoljno istraženim metalima. Također opštini Petrovo pripada Orlovo jezero.
left|thumb
Stanovništvo
Prema popisu iz 1991. godine naselja Petrovo, Kakmuž, Karanovac, Porječina i Sočkovac imala su 8403 stanovnika, od čega 7899 ili 94% Srba, 80 ili 0,95% Bošnjaka, 44 ili 0,52% Hrvata i 380 ili 4,5% ostalih.