cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shawn Mendes
2013–2015: Handwritten
Popularnost je stekao preko poznate društvene aplikacije za deljenje videa, Vajn, postavljajući obrade pesama u trajanju od šest sekundi, čime je stekao preko milion pregleda i isto toliko pratilaca za samo nekoliko meseci. Od avgusta 2014, bio je treći Vajn muzičar sa najviše pratilaca. Svoj prvi singl Life of the Party objavljuje u junu iste godine. Time postaje najmlađa osoba koja debituje na top 25 Bilbord hot 100 listi.
Pre sklapanja ugovora sa Ajlend Rikordsom, Šon odlazi na turneju kao član MagCon Tour-a, zajedno sa drugim mladim umetnicima. Na turneju sa Ostinom Mahoneom odlazi kao predgrupa, izdavši svoj debi EP u julu iste godine, koji je dosegao 5. mesto na Bilbord 200 listi, prodavši 48.000 kopija u prvoj nedelji. Osvaja nagradu Tin Čojs u kategoriji Muzička veb zvezda.
Dana 14. aprila 2015, Šon izdaje svoj debi album Handwritten koji dostiže prvo mesto na Bilbord 200 listi, prodavši 106.000 kopija u prvoj nedelji. Kao najuspešniji singl sa albuma izdvaja se pesma Stitches, koja je dosegla top 10 u Americi i Kanadi, ali i prvo mesto na top-listama u Velikoj Britaniji. Pesmu Believe snimio je za Diznijev televizijski film Descendants. Zatim odlazi na turneju sa Tejlor Svift, takođe kao predgrupa.
Godine 2014, i 2015, uvršten je u Tajmovu listu 25 najuticajnijih tinejdžera. a 2015. i 2016, Forbs ga uvrštava u svoju listu 30 ispod 30. Krajem 2015, sa Kamilom Kabelo, članicom grupe Fift harmoni, objavljuje singl I Know What You Did Last Summer.
Rancho el Coro, Durango
Rancho el Coro je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Durango, u opštini Durango.
Shawn Mendes
2016–2017: Illuminate
U januaru 2016, singl Stitches doseže prvo mesto u Velikoj Britaniji. Kasnije je najavio svoju drugu turneju po Severnoj Americi i Evropi, koja je započela u martu 2016. Juna 2016, Šon izdaje drugi singl Treat You Better koja dostiže mesto u prvih 10 pesama u Velikoj Britaniji, Sjedinjenim Američkim Državama, Kanadi. 23. septembra 2016, izdaje svoj drugi studijski album Illuminate, koji dostiže prvo mesto na Bilbord 200 listi, prodavši 121.000 kopija u prvoj nedelji. Kasnije je najavio svoju treću turneju po Severnoj Americi, Evropi, Aziji, Okeaniji i Latinskoj Americi koja je započela u aprilu 2017.
La Gloria, Acatlán de Pérez Figueroa
La Gloria je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Acatlán de Pérez Figueroa.
Rancho el Coro, Durango
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1903 m.
Agustín del Villar, Fresnillo
Agustín del Villar je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Zacatecas, u opštini Fresnillo.
El Peñón, Acatlán de Pérez Figueroa
El Peñón je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Acatlán de Pérez Figueroa.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 107 m.
Shawn Mendes
Privatni život
Šon je, kao svoje muzičke uzore, naveo Džona Mejera, Eda Širana, Džastina Timberlejka i Bruna Marsa.
Las Margaritas, Carmen
Las Margaritas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Campeche, u opštini Carmen.
Blas López, Chiapa de Corzo
Blas López je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Chiapa de Corzo.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 15 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 447 m.
Las Hermanas, Fresnillo
Las Hermanas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Zacatecas, u opštini Fresnillo.
Las Margaritas, Carmen
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 20 m.
La Gloria Hueitépetl, Hueyapan de Ocampo
La Gloria Hueitépetl je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Hueyapan de Ocampo.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 95 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 219 m.
Rancho San Luis, Cajeme
Rancho San Luis je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sonora, u opštini Cajeme.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 37 m.
Natividad, Chiapa de Corzo
Natividad je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Chiapa de Corzo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 15 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 492 m.
Parque Nacional el Tecuán, Durango
Parque Nacional el Tecuán je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Durango, u opštini Durango.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2528 m.
Portugalska renesansa
Portugalska renesansa odnosi se na kulturološki i umjetnički pokret u Portugalu tokom 15. i 16. vijeka. Iako se taj pokret desio u isto vrijeme kao i španska i talijanska renesansa, portugalska renesansa bila je velikim dijelom odvojena od ostalih evropskih renesansi i umjesto toga bila izuzetno važna u otvaranju Evrope nepoznatome i dovođenju svjetovnijeg pogleda evropskim renesansama, budući da se tada portugalsko kolonijalno carstvo prostiralom širom svijeta.
Cerro de los Huérfanos, Tejupilco
Cerro de los Huérfanos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi México, u opštini Tejupilco.
Portugalska renesansa
Kontekst
Portugal je tokom renesanse privlačio diplomate, trgovce, studente, humaniste, učenjake i umjetnike iz čitave Evrope. Pomorska trgovina u doba velikih geografskih otkrića igrala je odlučujuću ulogu u razvoju portugalske renesanse. Trgovina je pojačala kontakt sa važnim centrima talijanske renesanse i omogućila joj je novu komercijalnu buržoaziju da se obogati i ima suvišak novca kako bi postala pokrovitelj portugalske renesanse, slično kao i kod drugih evropskih renesansi.
Cerro de los Huérfanos, Tejupilco
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1195 m.
Portugalska renesansa
Kontekst
Otkriće novih svjetova i kontakt sa drugim civilizacijama doveo je do miješanja kultura, što se odrazilo na umjetnost i književnost portugalske renesanse. Kontakt sa civilizacijama Afrike i Istoka doveo je do uvoza brojnih keramičkih predmeta, tekstila i namještaja, skupocjenog drveta, slonovače i svila, što je opet dovelo do pojave novih oblika umjetnosti i kulturološke razmjene između Evrope i Istočne Afrike, kroz Portugal. Nova trgovina predmetima sa novootkrivenim zemljama također je ono što je dozvolilo finansiranje portugalske renesanse, stvorivši bogatu portugalsku vlastelinsku i trgovačku klasu.
Portugalske veze, putem ogromnog Portugalskog Carstva, sa čitavim svijetom razmjene, kulture i trgovine, od Japana do Brazila i od Azora do Goe, bile su te koje su omogućile rađanje portugalske renesanse. Jedinstvena sposobnost te države da stupi u interakciju i kolonizira druge narode (kasnije zvana luzotropikalizam), omogućila joj je finansiranje vlastite bogate renesanse, u umjetnosti, humanistici, religiji i nauci, ne samo u svom centralnom dijelu, već i širom svog carstva, zbog posebne poveznice koju je portugalsko kolonijalno crstvo imalo sa Portugalom Portugal.
Umjetnost
Umjetnost u portugalskoj renesansi je predmet historiogeografskih rasprava. To je slučaj zato što, iako je umjetnost procvjetala u to doba, ona nije slijedila klasicističke estetičke standarde na kojima su Italijani sagradili svoju renesansu. Umjetnost portugalske renesanse bila je jedinstvena u odnosu na druge renesansne umjetnosti. Ona je bila mješavina kasnogotičkog stila sa inovacijama petnaestog vijeka i portugalskim nacionalnim primjesama u isto vrijeme. Asimilacija sa talijanskim renesansnim modelom umjetnosti počinje tek oko 1540. godine, kada su se portugalski reneansni umjetnici počeli odvajati od svojih nacionalnim normi i prilagođavati klasicističkom talijanskom i španskom modelu, iako su i dalje zadržali portugalsku prirodu.
Arhitektura
U pogledu arhitekture, slično kao i u mnogim dijelovima umjetnosti, Portugalsko carstvo u početku i većinom nije slijedilo puteve ostalih renesansi, koje su se jako fokusirale na sofisticiranost i jednostavnost antičke Grčke i Rima. Veći dio portugalske renesanse, njena arhitektura većinom je bila nastavak i razrada gotičkog stila.
Profit od trgovine začinima, tokom vladavine Johna II, Manuela I i Johna III, finansirao je raskošan i dominantan stil portugalske renesanse, manuelinski stil. Manuelinski stil je bio većinom intrikatan i složen stil, sa jakim gotičkim i neoklasički utjecajem, koji je bio jedinstven za Portugal.
Prva poznata građevina urađena u manuelinskom stilu je Manastir Isusa od Setubala, kojeg je osmislio Diogo de Boitaca, jedan od izvornika i majstora tog stila. Brod manastirske crkve, podržan spiralnim stupovima, otkriva pokušaj ujedinjenja i izjednačavanja crkve, stil koji je dostigao svoj vrhunac u crkvi Mosteiro dos Jerónimos, završenog 1520. od strane arhitekte João de Castilho. Torra de Belém Tower Francisca de Arrude i prozor Manastira Hristovog Reda u Tomaru, su neki od najpoznatijih primjera manuelinskog stila i portugalske renesansne arhitekture kao cjeline.
Strogi renesansni klasicizam nije se mnogo proširio u portugalskoj renesansi, već se polako uspostavio od 1530-ih i nadalje, uz pomoć i stranaca i domaćih stanovnika, kao što su Francisco de Holanda i Diogo de Torralva. Isposnička ćelija Nossa Senhora da Conceição u Tomaru, Dioga de Torralve, je odličan primjer čiste renesansne klasične arhitekture iz portugalske renesanse. Neki primjeri snažne i čiste klasične renesanse su Miguel de Arrudin Igreja da Graça u Évori, Diogo de Arrudin Vojvodska palača Vila Viçosa u Vila Viçosa i manastir kralja D. Johna III, u Manastiru Hristovog Reda, arhitekata Dioga de Torralve i Filippa Terzija, koji se smatra jednim od najemblematičnijih djela portugalske renesanse. Quinta da Bacalhoa i Casa dos Bicos dobri su primjeri palača u snažnom renesansnom stilu, koje još uvijek imaju manuelinske tendencije.
Slikarstvo
Slikarstvo je bilo jedan od istaknutijih faktora portugalske renesanse, kao jedna od kontrastnijih umjetnosti u odnosu na druge renesanse u Evropi. Slikarstvo u portugalskoj renesansi većinom je bilo trijezno u gotovo isključivo religiozno, sličnije sjevernoj renesansi u svojoj prirodi, ne slijedivši raskoš i neumjerenost talijanske i španske renesanse.
Slikarstvo portugalske renesanse bilo je većinom u dodiru sa flamanskim stilom. Veze između ta dva pokreta dostigle su novi nivo 1430. godine sa vjenčanjem Isabele od Aviza, infante od Portugala sa Philipom III, vojvodom Burgundije. Iako je vjenčanje bilo predmet pregovora, burgundijski dvor poslao je slavnog Jana van Eycka da naslika portret Isabele od Aviza. Van Eyck je ostao u Portugalu čitavu godinu, gdje je osnovao školu umjetnosti, zajedno sa Olivierom de Gandom i Jeanom d'Ypresom. Iz ove škole potekla je Škola majstora Sé Katedrala Angra do Heroísmo, koju je posvojio Jácome de Bruges.
Nuno Gonçalves, autor Ploča svetog Vincenta, i dizajner tapestrija Pastrana, smatra se jednim od prethodnika portugalskih renesansnih slikara u Portugalu. Na svojim pločama, koje se smatraju nekim od najvažnijih djela slikane umjetnosti u historiji Portugala, on prikazuje istaknute ličnosti prtugalske vlastele, kraljeva i sveštenstva tog vremena suhim stilom, ali sa moćnim realizmom. Njegova posvećenost prikazivanju svake ličnosti individualno pokazuje snažan flamanski utjecaj i nagovještava kasnije renesansne brige.
Na početku 16. vijeka, razne slikarske škole bile su aktivne u čitavom Portugalu i njegovom carstvu, često u saradnji sa strancima. Čest trend među tim školama portugalske renesanse bilo je davanje priznanja za svoja djela školi i ostavljanje stvarnog autora anonimnim, zbog čega je teško pripisati autorstvo. Čak i među onim slikarima koji su dali svoja imena svojim djelima komplicirano je potvrditi potpunu validnost autorstva zbog običaja kolektivnog stvaranja djela. Poznat primjer bio je dvorski slikar Jorge Afonso, na čijim su djelima često radili njegovi kolege na dvoru, kao što su Frei Carlos, Francisco Henriques, Cristóvão de Figueiredo, Garcia Fernandes, Gregório Lopes i Jorge Leal, među ostalima. U Sjevernom Portugalu postojala je slična grupa, koja se fokusirala na Vasca Fernandesa, zajedno sa Gasparom Vazom i Fernãom de Anesom.
Tokom portugalske renesanse, najveći centar učenja i umjetnosti bio je Lisabon, koji je uspijevao kao veliki evropski grad zahvaljujući svojoj privilegovanoj poziciji velikog trgovačkog centra, otvorenog konstantnom prilivu novih informacija, kultura i finansija. Lisabon je bio stvaran centar evropske renesanse, gdje su se umjetnici i učenjaci iz drugih krajeva Evrope pokušavali obogatiti. Bogato lisabonsko plemstvo plaćalo je za bezbrojne slike, često ili za religijske institucije u Lisabonu ili za svoje feudalne posjede. Portugalski kraljevski dvor često se premiještao između Lisabona, Coimbre, prethodnog glavnog grada Portugala, i Évore, što je omogućilo ovim trima gradovima da postanu najveći centri portugalske renesanse. U Coimbri, Škola u Coimbri je osnovana od strane Vicenta Gila i njegovog sina, Manuela Vicenta. U Évori, Manuel I od Portugala osnovao je bogat dvor koji je svoj vrhunac dostigao tokom vladavine njegovog sina, kardinala infanta Henrique od Aviz, arhepiskopa Évore, koji je osnovao Univerzitet u Évori i njegovu umjetničku školu.
Nauka
Kao pionir Doba otkrića, Portugal i njegova renesansa privukli su stručnjake u astronomiji, matematici i pomorskoj tehnologiji, što je učinilo Portugal glavnim gradom tehnologije i nauke u Evropi. Tokom portugalske renesanse stvaran je velik broj tehničkih djela, kao što su mappa mundi, globusi, rasprave o vještini plovljenja, pismima, izvješćima o brodolomima, putevima kretanja i studijama o tropskim lijekovima.
Pedro Nunes, jedan od prvih Evropljana koji je primijenio matematiku u kartografiji, otkrio je koncept loksodrome, koji se kasnije primjenjivao u Mercatorovoj projekciji, koja je 1569. revolucionizirala kartografiju. On je također bio izumitelj nekoliko aparata za mjerenje, uključujući noniusa, za mjerenje frakcija stepena.
Sa dolaskom Vasca da Game u Indiju i širenjem Portugalskog Carstva u ta područja, mnogi naučnici poslani su istočno kako bi istraživali i stvarali nove lijekove i medicinske biljke. Botaničar Tomé Pires i liječnici Garcia de Orta i Cristóvão da Costa skupio je i objavio radove o novim biljkama i lokalnim lijekovima.
Kartografija
Portugalski portolani bili su vrlo traženi u Evropi zbog svoje veće količine informacija i tačnosti. Iako je bilo štićeno kao državna tajna, kartografsko znanje se kasnije tajno prenosilo od strane nekih osoba uključenih u toj operaciji. Jedan takav primjer je Cantinova mapa svijeta, koja je ukradena iz Casa da Índia, portugalskog kraljevskog ministarstva za sve pomorske stvari, za vojvodu od Ferrare 1502. godine, ili diepske karte, naručene od strane Henrika II i Henrika VIII, koje su bile kopije ukradenih portugalskih karata tog perioda.
1475. godine, po prvi put odštampan je latinski prevod Ptolomejeve karte svijeta, iz drugog vijeka. Portugalska istraživanja i izučavanja uskoro su otkrila praznine u antičkom znanju, kao što je 1488. godine, prolazeći pored Rta dobre nade, Bartolomeu Dias dokazao da je Ptolomej pogriješio u mišljenju da nema puta prema Indijskom okeanu.
Martin Behaim je 1492. godine, nakon svog treninga u Portugalu, i u službi kralja Portugala, sagradio prvi poznati globus, koji je imao Evropu i Aziju odvojenu cjelovitim okeanom, što je teorija koju je Kristofor Kolumbo, također obučen u Portugalu, testirao kasnije te godine.
Humanistike
U Portugalu, kao i u ostatku Evrope, štamparska mašina igrala je ključnu ulogu u njegovoj renesansi. Prve štamparske mašine dospjele su u Portugal rukama jevrejskih štampara putem Italije. Prva knjiga štampana na portugalskom jeziku u Portugalu bila je Pričesna, štampana u Chavesu 1488. od strane Clementa Sanchesa de Verciala. Do 1490. knjige su se štampale u Lisabonu, Portu i Bragi. Zbog novog pristupa masovnoj proizvodnji jezičkih i književnih djela, portugalska renesansa prošla je kroz velik procvat pisanih djela, od rasprava do pozorišta, kao i napretka i usložnjavanja portugalskog jezika. Zbog ključnog položaja Portugala u globalnim odnosima u to vrijeme, književna djela portugalske renesanse značajno su utjecala na strane književne pokrete i jezičke studije.
Jezik
Portugalska renesansa stvorila je ogroman broj pjesnika, historičara, kritičara, teologa i moralista, za koje je portugalska renesansa bila zlatno vrijeme. Jezik je bio jedan od najčišćih dijelova portugalske renesanse zbog velikog broja eruditnih riječi unesenih iz klasičnog latinskog i antičkog grčkog jezika, što je značajno utjecalo na složenost portugalskog jezika. Cancioneiro Geral Garcia de Resende iz šesnaestog vijeka, često se smatra krajem starog portugalskog i početkom modernog portugalskog jezika.
Standardizacija portugalskog jezika počela je 1536. godine, kada je Fernão de Oliveira objavio svoju Grammatica da lingoagem portuguesa, prvo književno djelo koje je iznijelo pravila i standarde za portugalski jezik. João de Barros, istaknut činovnik portugalske krune, 1540. je objavio Grammatica da Língua Portuguesa com os Mandamentos da Santa Madre Igreja, koja je podučavala standarde portugalskog jezika zajedno sa moralnošću i kulturom Portugalaca. Grammatica João de Barrosa bila je drugo djelo koje je standardiziralo portugalski jezik i smatra se prvim ilustriranim udžbenikom na svijetu.
Veliko zanimanje za filologiju tokom portugalske renesanse, širenje upotrebe etimološkog pravopisa, stvarajući portugalske riječi opravdanjem njihovih latinskih korijena. Orthographia da lingoa portuguesa Duartea Nunesa de Leãoa, velikog pionira istraživanja portugalske ortografije, iz 1576. godine, bilo je jedno od najvećih djela koja su podržala veću latinizaciju portugalskog jezika. Štamparska mašina bila je ključna u širenju portugalskog jezika, omogućavajući da nove pravopise, riječi i gramatiku vidi većina govornika portugalskog jezika.
Zbog uspjeha Portugalskog carstva i padroada portugalskih misionarskih pokušaja, portugalski jezik postao je poznat kao "kršćanski jezik" u mnogim dijelovima Azije. U saglasnosti sa principima portugalske renesanse, mnoge škole učenja i fakulteti osnovani su širom Portugala i njegovog carstva.
Učenjaci portugalske reneasnse bili su ti koji su sastavili neke od prvih međujezičkih rječnika i književnih djela, što su bili u prilici uraditi zbog velike rasprostranjenosti Portugalskog carstva. Ti rječnici često su bili prve jezičke interakcije koje su Evropljani imali za te dalekoistočne kulture, poput kinesko-portugalskog rječnika iz 1580. godine, Miguela Ruggeira i Mateusa Rige, Nippo Jisho japansko-portugalski rječnik iz 1603. godine João Rodriguesa, te Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum portugalsko-latinsko-vijetnamski rječnik Alexandra de Rhodesa iz 1651. godine.
Zbog velikog prestiža i značaja portugalske renesanse na nautička istraživanja i nauke, većina istraživača tog vremena učila je portugalski jezik i nosila ga u novootkrivene zemlje. Mnoge portugalske riječi ušle su u leksikone drugih jezika, kao npr. sepatu, cipela na indonezijskom, od portugalske riječi sapato; Keju, sir na malajskom, od portugalske riječi queijo; meza, stol na svahili jeziku, od portugalske riječi mesa; te botan, buton, od botão, kappa, pokrivač, od capa, i razne japanske riječi portugalskog porijekla. Istovremeno, slijedeći ekspanzionističku i radoznalu prirodu portugalske renesanse, portugalski jezik je uveo mnoge riječi iz stranih idioma, kao što je cachimbo, cijev, od kimbunduskog kixima, te algodão, pamuk, od arapskog al-qutun.
Književnost
Portugalska renesansa bila je zlatno doba za književna djela u Portugalu. Bogatstvo novca i zanimanja dovelo je do stvaranja nekih od najpoznatijih djela na portugalskom jeziku. Zbog značaja Portugala tokom Doba otkrića i strateške lokacije kao međutačke puta između Evrope i ostatka svijeta, mnoga od tih književnih djela mogla su kružiti izvan Portugala i postići popularnost širom Evrope.
Garcia de Resende je 1516. objavio Cancioneiro General, koji je sadržavao više od dvjesto različitih književnih djela različitih autora, od vladavine D. Afonsa V i D. Johna II. Među različitim autorima predstavljenim u Cancioneiro Geral, Francisco de Sá de Miranda, Gil Vicente i Bernardim Ribeiro bili su najvažniji i najpoznatiji autori književne scene portugalske renesanse. Sá de Miranda bio je ključan za internacionalizaciju književnih djela portugalske renesanse. Nakon povratka sa svojih studija u inostranstvu, 1526. je Sá de Miranda uveo nove oblike književnog izražavanja u Portugal, kao što su sonet i sesktina. Od 1502. do 1536. godine, Gil Vicente je pisao i priredio četrdeset jedno dramsko djelo, i na portugalskom i na kastiljanskom, uključujući misterije, farse, komedije i tragedije, koje su mu donijele poziciju u historiji kao "Oca iberijske drame". Bernardim Ribeiro uveo je pastoralni roman u Iberijski poluotok sa svojim Menina e Moça iz 1554. godine, zajedno sa eklogama Cristóvãa Falcãa.
Iz portugalske renesanse nije bilo većeg pisca od Luísa de Camõesa, zbog čijih je cijenjenih djela portugalski nazvan Camõesovim jezikom. Camões je bio ključan u ponovnom uvođenju klasičnih oblika književnosti, najvažnije epa, kroz svoje remek-djelo iz 1572. godine, Os Lusíadas, koje se smatra jednim od najvećih djela portugalske književnosti ikada.
Tokom portugalske renesanse, viteški romani bili su književni fenomen Iberijskog poluotoka, a u manjoj mjeri čitave Evrope. Ti romani zasnivali su se na idealiziranju viteških kodova i bili su ispunjeni prinčevima i princezama, vitezovima i damama u nevolji, i gotovo uvijek kršćanskom poukom. Taj oblik romana najbolje personifikuju verzija Amadis de Gaula Joãa de Lobeire iz 1508. godine, a koju je napisao Garci Rodríguez de Montalvo, Cronica do famoso e muito esforçado cavalleiro Palmeirim d´Inglaterra Francisca de Moraesa iz 1541. godine, te Crónica do Imperador Clarimundo Joãa de Barrosa iz 1522. godine.
Los Ángeles, Fresnillo
Los Ángeles je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Zacatecas, u opštini Fresnillo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2155 m.
Al Kurs, Sa'dah
Al Kurs je naselje u Jemenu u pokrajini Sada.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 2 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1109 m.
Pie' la Rocca, Perugia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 845 m.
El Guayabo, Tejupilco
El Guayabo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi México, u opštini Tejupilco.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 726 m.
Colonia San Rafael, Hueyapan de Ocampo
Colonia San Rafael je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Hueyapan de Ocampo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 81 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 32 m.
Krejcerova sonata (Tolstoj)
Krejcerova sonata je pripovjetka (kratki roman) ruskog književnika Lava Tolstoja objavljena 1889. godine. Protagonist i narator je Pozdnjišev, koji opisuje događaje koji su doveli do toga da ubije svoju suprugu. Radnja prikazuje je njihov brak nakon rađanja petoro djece i lišenja bilo kakve seksualne komponente postao neizdržljiv, te kako mu je supruga utjehu pronašla u naručju mladog pijanista Truhačevskog, te kako ih je Pozdnjišev uhvatio zajedno i nožem ubio suprugu u nastupu ljubomore.
Tolstoj je u romanu koristio (nominalno) ljubavni zaplet kako bi kroz protagonista iznosio vlastite stavove o seksualnosti prema kojoj je imao neprijateljski stav, smatrajući kako ona kod ljudi pobuđuje životinjske nagone i potiče zločine koji se mogu obuzdati jedino dobrovoljnom apstinencijom. Iako su stavovi bili prilično konzervativni, eksplicitnost s kojom se tema obrađivala je bila neuobičajena za tadašnje stanarde, te je Tolstoj odmah imao probleme sa cenzurom. Knjiga je u Ruskom Carstvu objavljena tek nakon što je Tolstojeva supruga Sofija uspjela ishoditi audijenciju sa carem Aleksandrom III koji je pristao da se ona može, uz posebna ograničenja i izbacivanje pojedinih dijelova, prodavati po privatnim kućama. Krejcerova sonata je problema sa cenzurom imala i u drugim državama, uključujući SAD gdje ju je zabranila federalna pošta, a budući predsjednik Theodore Roosevelt Tolstoja proglasio "kraljem amoralnih perverznjaka". Krejcerova sonata je također postala predmetom brojnih kritika njegovih suvremenika (uključujući Čehova) te se smatra jednim od najkontroverznijih Tolstojevih djela.
Usprkos toga je postala jedno i od najpopularnijih Tolstojevih djela, pogotovo u Rusiji kada su cenzorska ograničenja djelomično bila ukinuta nakon Prve ruske revolucije 1900-ih. Također je postala inspiracija za brojne umjetnike, te postala predmetom dramskih, a kasnije i niza filmskih i televizijskih adaptacija, uključujući istoimenu TV dramu prikazanu 1969. u tadašnjoj Jugoslaviji.
Bostonski davitelj
Bostonski davitelj je naziv za serijskog ubicu ili nekoliko ubica koji su na području Bostona, u američkoj državi Massachusetts, izvršili niz od 13 ubistava žena od 1962. do 1964. godine. Žrtvama, čiji je raspon starosti bio od 19 do 85 godina, je bilo zajedničko to da su prije ubistava bile seksualno zlostavljane, a potom zadavljene, isto kao i da su ubijene u svojim stanovima i kućama bez tragova provale i nasilnog ulaska, zbog čega se smatralo da je ubica prethodno, izdajući se za policajca ili radnika za održavanje, stekao njihovo povjerenje. Ubistva su izazvala veliku pažnju u tadašnjoj američkoj javnosti i izazvala opsežnu kriminalističku istragu koja je završena u oktobru 1964. kada je profesionalni kriminalac Albert DeSalvo, nedugo nakon hapšenja za pokušaj silovanja, priznao ubistva. DeSalvo je kasnije osuđen na doživotni zatvor, ali je nekoliko godina kasnije povukao priznanje i tvrdio je da nije Bostonski davitelj sve do 1973. godine kada je ubijen u zatvoru. Nakon toga je slučaj nastavio izazivati pažnju historičara i true crime pisaca, uključujući i neke članove rodbine žrtava koji su počeli tvrditi da DeSalvo nije Davitelj, odnosno da je riječ o nizu nepovezanih ubistava. Godine 2013. je, pak, DNK analiza potvrdila da je DeSalvo počinitelj posljednjeg od 13 ubistava.
Genska terapija
thumb|300px|Genska terapija putem [[adenovirusa kao vektora. U nekim slučajevima, adenovirus će ubaciti novi gen u ćeliju. Ako je liječenje uspješno, novi gen će učiniti funkcionalnim protein za liječenje bolesti.]] Genska terapija obuhvata niz in vivo, ex vivo i in vitro metoda i postupaka za prekomponiranje postojećih i unošenje funkcionalnih kopija gena, koji zamjenjuju ili nadopunjuju (ne)aktivnost alelnih varijanti koje su odgovorne za mnoge bolesti.
Molekulsko-genetički osnovi genske terapije
Esencijalne komponente strategije molekulsko–genetičkog inženjerstva su: Razvoj tehnologije rekombinatne DNK omogućuje neslućene oblike primjene novih terapijskih metoda, naročito u oblasti genske terapije i transplantacije. Tako, npr., u istraživačke svrhe već se primjenjuje terapeutsko embrionalno kloniranje, koje predstavlja proces produkcije genetički transformiranih humanih ćelija i tkiva. Polazni cilj razvoja ovog procesa nije kloniranje integralnih ljudskih organizama, nego “uzgajanje” stem (matičnih, neizdiferenciranih) ćelija koje se mogu koristiti za razvoj terapeutskih programa u novim pristupima tretiranju oboljenja. Stem ćelije su veoma bitne za biomedicinska istraživanja, jer mogu generirati gotovo sve naknadno specijalizirane ćelije u ljudskom organizmu. Izdvajaju se nakon pet dana od iniciranja diobe – u fazi blastocita. Proces ekstrakcije, međutim, razara embrio, što sve češće postaje tema pravnih, etičkih i drugih rasprava. Ovakva genska terapija je moguća u tretiranju određenih genetičkih kontroliranih poremećaja introdukcijom vektora koji “unose” korigovane kopije “pogrešnih” gena u ćelije domaćina. Tehnologija terapeutskog kloniranja se u budućnosti može koristiti i kao izvor cijelih organa iz ćelija ili za produkciju zdravih ćelija. One, primjerice, mogu zamijeniti defektne ćelije u nekim degerativnim poremećajima, liječenju srčanih oboljenja, kancera, Alzheimerove i drugih bolesti.
Vektori unosa gena u genskoj terapiji
Vektori u genskoj terapiji   mogu biti virusnog i nevirusnog porijekla. Najčešći i najprikladniji virusni vektori su retrovirusi, adenovirusi, adeno–asocirani i herpes virusi, a od neviralnih – liposomi, lipopleksi i “gola” DNK. Liposomi su mikroskopski sitni mjehurići koji se formiraju spontano kada se lipoproteini rasprše u tečnosti. U lipidne micele se mogu inkapsulirati molekule DNK (gen), a lipopleksi su mnogo kompleksnije – virusolike stukture. Direktna upotreba “gole” DNK realizira se samo u nekim slučajevima, jer je nedostatno učinkovita. Mikroinjektiranje, biolistika, elektroporacija i infuzija su novije tehnike genske terapije, koje komplementiraju ili substituiraju aplikaciju pomenutih nevirus vektora. Direktno injektiranje DNK u tkivo primaoca obavlja se putem specifičnih igala. Alternativni metod takve procedure je tehnika specifičnog bombardovanja mikroprojektilima (biolistika). Vrlo mali fragmenti (4 μm) načinjeni od zlata ili volframa se oblože (inkapsuliraju) molekulama DNK i, osobitim pištoljem (uz veliku početnu brzinu), “upucavaju” u ćelije ili tkiva. Metalne partikule (mikroprojektili) prodiru kroz ćelijski zid i membranu i ne oštećuju ih, a pri tome se formiraju pore koje su dovoljnih dimenzija za ulazak strane DNK u unutrašnjost ciljane ćelije. Ovim putem se uspješno transformiraju više biljke, alge, gljive i prokarioti, uključujući i transformaciju hloroplasta i mitohondrija. Ovaj metod intervencije in vivo obećava nove mogućnosti primjene i  u genskoj terapiji.
Elektroporacija se uspješno koristi u transformaciji mikroorganizama i biljaka, a sastoji se u tome da se silama električnog polja otvaraju pore na ćelijskoj membrani, kroz koje strana DNK može ući u citosol. Zatim se transformisane stanice se podvrgavaju selekciji (na selektivnoj hranljivoj podlozi), gdje se dijele samo one koje su primile stranu DNK, dok ostale ugibaju. U aplikaciji ovog metoda najčešće se tretiraju protoplasti, kalus i zreli embrioni. Očekuje se da bi ova tehnika mogla biti uspješna i u specifičnim zahvatima genske terapije. Receptor–medijacijska endocitoza je relativno jednostavsn metod infuzijskog transfera, koji podrazumijeva da se DNK integrira sa ciljanom molekulom, koja se može vezati na površini specifičnog ćelijskog receptora. Taj kompleks, zatim, inducira endocitozu i unosi manipuliranu ćeliju.
Strategija i modeli genske terapije
Svaka identifikacija i karakterizacija genetičkih defekata otvara logično pitanje mogućnosti tretmana pogođenih pacijenata. Ako se defektni gen može transgeno zamijeniti funkcionalnom kopijom koja ima korektnu ekspresiju, takva bolest se može uspješno prevenirati i liječiti. Taj pristup se označava kao genska terapija i jedan je od iznimno obećavajućih aspekata u primjeni genske tehnologije u medicini. Genska terapija obuhvata sve oblike prevencije i liječenja u kojima se pacijentu inkorporiraju normalni geni koji korigiraju disfunkciju ili malfunkciju mutantnih gena – odgovornih za  određene bolesti. Može se aplicirati raspoloživim in vivo ili ex vivo metodima. U toj oblasti postoje dva glavna moguća pristupa: Pored ostalog, treba naglasiti da ovi pristupi imaju markantno diferencirane etičke implikacije. Većina naučnika i kliničara somatsku gensku terapiju smatra prihvatljivom u mjeri koja (u moralnom pogledu) nije problematičnija od aplikacije bilo kojeg klasičnog medikamenta. Međutim, kada je riječ o genskoj terapiji u liniji germinativnih ćelija, ona je neprihvatljiva za većinu eksperata i šire javnosti; između ostalog, i zbog rizika po narušavanje evolucijskog balansa u genskom fondu populacije i ljudske vrste uopće.
Uspješnost odabranog protokola genske terapije primarno ovisi o ostvarenju nekoliko esencijalnih preduvjeta. U idealnim okolnostima, defektni gen bi bilo moguće zamijeniti funkcionalnom kopijom. Takva gensko–zamjenska terapija je ekvivalentna rekombinaciji između malformirane i insertirane kopije. Alternativa joj je aplikacija gensko–adicijske terapije, kojoj nisu potrebni uvjeti recipročne zamjene genskih sekvenci, jer se funkcije insercijskog gena samo pridružuju efektima defektivnog. Ovakav pristup je djelotvoran samo pod uvjetom da defektni gen nije dominantan, jer u tom slučaju on kodira defektivni protein koji prekriva svaki efekat inkorporiranog recesivnog transgena. Ipak, terapija dominantnog gena se može izvesti upotrebom antisens iRNK (tako da reverzna kopija gena producira antisens konfiguraciju iRNK). Komplikacije mogu nastati zbog ciljnih ćelija i tkiva. U nekim situacijama je moguće izdvojiti ćelije iz pacijenta i manipulirati njima van tijela, a zatim se defektne ćelije pacijenta zamijene funkcionalno restauriranim u ex vivo tretmanu. Ova metoda je pogodna za gensku terapiju bolesti krvnog sistema, ali ne i za liječenje solidnih tkiva, kao što su plućna, pankreasna, koštana i druga – koje se aplicira in vivo.
Genska terapija in vivo počiva na inkorporaciji terapeutskih gena u organizam pacijenta putem mogućih transfer–sistema: virusa, kultura ćelija ili drugih sintetičkih vektora introducirajućeg gena. Tako, npr., liposomi sa genima za kontrolu cistične fibroze se u ljudski organizam mogu unijeti sprej–tehnikom inhalacije (u nozdrve). Retrovirusi u koje su ugrađeni antikancerski geni su injicirani direktno u maligni tumor uz očekivanje kurativnih efekata. U tim pokušajima već su zabilježeni primjeri uspješnih intervencija. Također se očekuje da bi genska terapija in vivo mogla biti uspješna i u tretmanu hemofilije, dijabetesa, Parkinsonove bolesti ili AIDS–a. U slučaju hemofilije, u organizam pacijenta se unose regularne ćelije sa normalnim genom za produkciju koagulacijskih faktora. Takve ćelije se mugu inkorporirati i u organoide, tj. artificijelne organe koji se implantiraju u organizam pacijenta. Za liječenje Parkinsonove bolesti neophodne su dopamin–producirajuće ćelije koje se mogu direktno inputirati u mozak. U novije vrijeme istražuju se mogućnosti direktnog korigiranja defektne DNK sekvence pacijenta sa nasljednom bolešću. Izbor metoda genskog transfera ovisi o prirodi ciljanog tkiva i metoda aplikacije: posredstvom ćelija u kulturi (ex vivo) ili direktno u ćelije pacijenta (in vivo). U principu, nijedan od sistema genskog transfera nije idelan niti univerzalan, jer svaki od njih ima specifične mane i ograničenja.
Genska terapija ex vivo uključuje sve oblike genetičke transformacije molekula, ćelija ili organa u vantjelesnim uvjetima i inkorporiranja tako modificiranih produkata u organizam pacijenta. Još prije desetak godina (1993.) je potvrđena njena opravdanost i učinkovitost Široko i detaljno je opisivan primjer takvog liječenja kompleksne imunodeficijencije (SCID) kod jedne djevojčice (Cindy Cutshall). Ovakva genska terapija počiva na ideji da je moguće pacijenta snabdjeti nedostajućim genom ili zamjenom defektnog. Pacijentovim leukocitima je, u kulturi ex vivo, dodan gen za korekciju nedostajuće funkcije defektnog gena, a zatim su ponovo vraćeni u njegov organizam. Zabilježeno je da tako inkorporirani gen (ADA) još uvijek funkcionira. Ovaj model genske terapije je apliciran i u tretmanu AIDS–a, kancera, cistične fibroze, hiperholesterolemije i drugih bolest. Iako u nekim slučajevima ćelije pacijenta nisu prihvatile adekvatan broj aktivnih manipuliranih gena, razvojem dostatne procedure, genska terapija ex vivo bi uskoro mogla spašavati živote miliona ljudi.
Ostali pristupi genske terapije ex vivo također se koriste imunološkim reakcijama za destrukciju tumora. Jedna podrazumijeva transfer antisens gen faktora rasta IGF–1. Nakon in vivo reimplantacije transformiranih tumorskih ćelija sa ovim genom dolazi do indukcije imunog odgovora, koji vodi destrukciji nemodificiranih tumora po još nedovoljno poznatoj etiologiji. Drugi pristup se bazira na inserciji stimulatora, tj. sekvenci koje su normalno zastupljene u genomu a koje su obligatne za punu aktivaciju T–limfocita.
Modeli i potencijali genske terapije kancera i imunodeficijencija
Genska terapija kancera uključuje mnoštvo različitih pristupa. Za razliku od genske terapije nasljednih poremećaja, koja nije imala bogatija iskustva, ovaj terapijski pristup u tretmanu kancera se sve češće primjenjuje, ali još uvijek najčešće na nivou eksperimentalnog liječenja. Najčešći primjeri kancera koji se tretiraju genskom terapijom su tumori mozga, rak dojke, debelog crijeva, maligni melanomi, mijelogenska leukemija, neuroblastomi, mikrocelularni i nemikrocelularni rak pluća, rak jajnika te razni čvrsti tumori.
Činjenica je da je genska terapija frekventnija u tretmanu kancera, nego nekih drugih oboljenja istovremeno svjedoči o njihovoj letalnosti i ogromnim investicijama u ovo područje. Tome se pridružuje i relativno jednostaviji pristup u uništavanju ciljanih malignih stanica, vještački ili osposobljavanjem imunskog sistema za samoodbranu organizma. U nekoliko najpoznatijih slučajeva primjene genske terapije ciljani su pojedinačni geni, kao što su (npr.) TP53 augmentacijska terapija i aktivacija antisens KRAS gena u nekim slučajevima mikrocelularnog kancera pluća. No, u najvećem broju slučajeva, pristupa se ciljanom uništavanju ćelija raka, bez prethodnog poznavanja njegove molekularne etiologije. Strategija genske terapije raka se, u principu, paralelno razvija u dva glavna pravca.
El Carmen, Carmen
El Carmen je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Campeche, u opštini Carmen.
Genska terapija
Modeli i potencijali genske terapije kancera i imunodeficijencija
Genska imunoterapija infektivnih oboljenja ima nešto drugačiji pristup u odnosu na onu kod liječenja raka. Zajedničko im je to da provociraju specifični imuni odgovor koji, u slučaju infektivnih oboljenja, inhibira ćelijski ciklus infektivnog agensa, onemogućavajući tako širenje infekcije. Neki infektivni agensi su genetički stabilniji, dok drugi, pak, brzo evoluiraju u rezistentne sojeve i otežavaju opći pristup u liječenju. Jedan od najeklatantnijih primjera ovakvog infektivnog agensa je HIV–1, dobropoznati uzročnik AIDS–a koji ima visoku stopu mutacija i brzu evoluciju.
El Carmen, Carmen
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 20 m.
Faieto, Teramo
Faieto je naselje u Italiji u provinciji Teramo, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 94 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 659 m.
Genska terapija
Modeli i potencijali genske terapije kancera i imunodeficijencija
Genetička transformacija limfocita u ex vivo genskoj terapiji raka, u jednom od svojih ishodišnih protokola, bazira se na ciljanom uništavanju tumora stranim proteinom. Ovakva terapija se smatra vidom adaptivne imunoterapije, budući da se gen za citokin – faktor nekroze tumora α (TNFα) unosi u tumor–filtrirajuće limfocite (TILs) i pospješuje njihovu antitumorsku efikasnost. TIL limfociti su, ustvari, normalno prisutni T–limfociti koji imaju sposobnost da prepoznaju i filtriraju tumorske depozite kao što su, primjerice, metastaze melanoma. T–ćelije produciraju TNFα protein koji, injiciran u dovoljnim količinama u laboratorijskog miša, dovodi do eliminacije tumora. U čistom stanju, TNFα je toksična supstanca, pa nakon direktnog injiciranja u organizam čovjeka uzrokuje brojne negativne nus–pojave. Zato se alternativno pristupa direktnoj primjeni TIL–ova u tumor (kao svojevrsnih prenosilaca antitumorskog proteina). Cijela postavka bazira se na tome da nakon injiciranja transformiranih TIL–limfocita, koji nose gen za antitumorski protein, dolazi do lokalizirane aktivacije TIL–limfocita i produkcije antitumorskog proteina te, shodno tome, i regresije tumora. Ipak, ispostavilo se da je efikasnost ove terapije dosta niska, a da ograničavajući faktori jesu (ne)uspješnost transformacije TIL–limfocita i down–regulacija ekspresije introduciranog gena za antitumorski protein.
Adaptivna imunoterapija genetičkom modifikacijom fibroblasta je razvijena na temelju iskustava da je otežana kultivacija tumorskih ćelija in vitro jedan od delikatnijih problema u ex vivo terapiji tumorskih oboljenja. U dugotrajnoj kulturi tumora opstaje manje od 50% ćelija. Kao zamjena za tumorske ćelije najčešće se koriste fibroblasti. Introdukcijom gena za citokine IL–2 i IL–4 u genom fibroblasta kože stvara se osnova za klinička istraživanja raka dojke, kolorektalnog kancera, melanoma i karcinoma renalnih ćelija. Transformirani fibroblasti (sa kapacitetom sinteze citokina) se injiciraju subkutano u smjesi sa ozračenim autolognim tumorskim ćelijama. Očekuje se da će lokalna produkcija citokina u transgenim inducirati imuni odgovor usmjeren i na okolne, ozračene tumorske ćelije, odnosno razviti sistemski antitumorski imunski odgovor. Brojne su tehnike transformacije koje za cilj imaju modifikaciju tumorskih stanica in vivo. Najčešće je u upotrebi adaptivna imunoterapija kad se u čvrste tumore direktno apliciraju modificirane liposome koji sadrže gene za HLA–B7. Tumorske ćelije fagocitiraju liposome i eksprimiraju strane antigene. U nekim slučajevima primjenjuje se retroviralna transformacija tumora sa proterapeutikom, koji slabi tumorske ćelije i izlaže ih destrukciji nakon aplikacije glavnog terapeutika. Jedan od krunskih primjera uspješnosti genske terapije in vivo koji je uspio izbalansirati neophodne uslove preciznosti i specifičnosti djelovanja jeste direktna imunoterapija multiformnog glioblastoma putem ćelija fibroblasta, koje produciraju retroviralne faktore. Oni opet, ciljano djeluju samo na ćelije u fazi dijeljenja (tumorske), ali ne i na već diferencirane ćelije (okolne ćelije mozga).
Ksenotransplantacija transgenih organa i gensko farmerstvo
“Genske farme”, “gensko farmerstvo”, “uzgoj gena” (i tome slično) su među novijim terminima u vokabularu biotehnologije na bazi genetičkog inženjerstva. Ovakve farme su već zasnovane u mnogim biotehnološkim kompanijama razvijenog svijeta. Geni koji kodiraju biosintezu dijagnostički i terapeutski zanimljivih proteina su inkorporirani u molekule animalne DNK, a poželjne – namjenske supstance se luče u životinjskom mlijeku. Proizvedene su i transgene biljke, koje sintetiziraju lijekove za tretman cistične fibroze, kancera, krvnih bolesti i drugih kompleksnih poremećaja. Antitrombin III (za prevenciju zgrušavanja krvi tokom hirurških operacija) se već dobija iz mlijeka genetički transformiranih koza, a klinička ispitivanja produkata te biotehnologije su u toku. Suvremena istraživanja mogućnosti genetičke konstrukcije i kloniranja genetički modificiranih sisara primarno su usmjerena ka ugradnji onih gena čiji se produkti ne luče u mlijeku, nego u urinu (kod visokoreproducibilnih miševa, npr.). Motivi takvih ambicija su, prije svega, praktične naravi: ekskrecija urina je permanentna fiziološka funkcija svih životinja, a mlijeko luče samo ženke – periodično, u toku laktacije. Počeci kloniranja životinja nisu novijeg datuma, jer su prvi takvi pokušaji zabilježeni još 1952. godine. Razvoj genskog farmerstva bio je snažno stimuliran pojavom prve (sada već bivše!) transgene ovce (famozne Dolly, 1997.) i kloniranih miševa (1998.). Ubrzo nakon toga, klonirana je i ovca (Polly) sa inkorporiranim humanim genom za kodiranje sinteze terapeutskog proteina, koji se luči u mlijeku. Do danas je kloniran veliki broj individua različitih vrsta životinja, uključujući ovce, goveda, koze, miševe, svinje, mačke, zečeve itd. Prvi transgeni nehominidni primat bio je rezus majmun (2001.), zvani ANDi (po inverziji skraćenice DNA), u kojeg je introduciran marker–gen meduze za fluorescentni protein (GFP). Taj uspjeh se smatra jednim od najuvjerljivijih dokaza mogućnosti široke primjene genske terapije u medicini.
Genska terapija nasljednih oboljenja
Genska terapija je jedno od najprivlačnijih područja razvoja, kao novih biotehnologija, tako i načina liječenja pacijenata od mnogih opakih bolesti. Njen razvoj je imanentno potaknut u liječenju bolesti koje ne slabo ili nikako ne reagiraju na klasične lijekove i tretmane.
El Empalme, Tepeaca
El Empalme je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Tepeaca.
Genska terapija
Genska terapija nasljednih oboljenja
Okarakterizirano je preko 4.000 nasljednih oboljenja, a genskom terapijom su liječeni: SCID, cistična fibroza, Gausher oboljenje, familijarna hiperholesterolemija, hemofilija, nedostatak alfa 1 antitripsina, Fanconi anemija, Hunter sindrom, hronično granulomatozno oboljenje, reumatoidni artritis i periferno vaskularno oboljenje. Najveći broj njih je izazvan nedostatkom jednog genskog produkta ili se javlja usljed produkcije mutiranog gena koji nije u stanju da obavlja svoju originalnu funkciju. Pristup genske terapije u ovom slučaju je vrlo jednostavan. Pacijentu se može pomoći samo insercijom zdrave kopije gena. Međutim, taj jednostavni koncept ne implicira mogućnost da se ovakvi protokoli mogu uspješno primijeniti i na pacijenta.
Sankt Veit an der Glan
Geografske karakteristike
Sankt Veit an der Glan leži na sjeveru Koruške, na sjeveroistočnom rubu doline rijeke Glan, udaljen dvadesetak km sjeverno od Klagenfurta.
Historija
Za srednjeg vijeka bio je feud Babenbergovca, ali je od 1170. postao feud grofova od Sponheima. Prvi put je dokumentiran kao grad 1224.
Sve do 1518. bio je prijestolnica Koruške, u kojoj se kovao novac od 1205. do 1725. (uz manje prekide). Ekonomski prosperitet doživio je kad je dobio privilegiju da trguje željeznom robom, koja je važila od 1399. do 1781.
Znamenitosti
Historijski centar grada je gotovo sav i danas okružen srednjovjekovnim bedemima (15. vijek) i nekadašnjim jarcima.
Grad ima kasnogotičku parohijsku crkvu, ranogotičku samostansku crkvu posvećenu sv. Mariji, u kojoj su od 1323. bile klarise, a nakon 1640. franjevci (ukinut 1786.), nekadašnju bolnica crkvu iz 14. vijeka, u kojoj se danas nalazi muzej, gradsku vijećnicu iz 15. vijeka, rekonstruiranu 1754./1755. sa štukaturama na fasadi i arkadama u dvorištu (oko 1540.)
El Empalme, Tepeaca
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 28 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2095 m.