cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Budućnost Škotske
Budućnost Škotske je beli papir koji je 26. novembra 2013. objavila škotska vlada pod predsedavanjem prvog ministra Aleksa Salmonda. U tom dokumentu iznose se argumenti u prilog nezavisnosti Škotske i načini na koje bi Škotska mogla postati nezavisna država. Salmond je ovaj dokument nazvao "najsveobuhvatnijim planom za nezavisnost neke zemlje od svih koji su ikada objavljeni". Takođe je rekao da taj dokument pokazuje da njegova vlada ne teži nezavisnosti "kao cilju po sebi, nego kao sredstvu za promenu Škotske na bolje".
Istorija
Edinburški sporazum ― dokument koju su zajednički sastavile britanska i škotska vlada ― definisao je uslove za raspisivanje referenduma o nezavisnosti Škotske, koji će se održati 18. septembra 2014. Škotska vlada najavljuje da će, ako se većina glasača na tom referendumu opredeli za nezavisnost, Škotska postati nezavisna 24. marta 2016.
Budućnost Škotske je beli papir koji definiše okvir za tranziciju Škotske od sastavnog dela Ujedinjenog Kraljevstva ka suverenoj državi. Taj je dokument predstavljen javnosti na događaju održanom 26. novembra 2013. u Glazgovskom naučnom centru, koji je privukao novinare "čak i iz Kine". Nicola Sturgeon, zamenica prvog ministra, kasnije je predstavila dokument škotskom parlamentu i tom prilikom rekla da on detaljno govori o "mogućnostima za nezavisnost, koristima za pojedince, porodice, zajednice i narod kao celinu, kao i o praktičnim pitanjima o time kako da od potvrdnog glasa septembra sledeće godine pređemo put do proglašenja nezavisne države marta 2016. godine".
Sadržaj
Ovaj dokument na 670 strana, pod punim naslovom Budućnost Škotske: Vaš vodič za nezavisnu Škotsku, predstavlja viziju škotske vlade o tome kako bi Škotska mogla steći nezavisnost, a istovremeno postavlja i niz ciljeva koje će Škotska nacionalna partija slediti ako bude reizabrana na škotskim parlamentarnim izborima 2016. Među njima su i ovi ciljevi:
U dokumentu se nalazi i oko 200 strana na kojima se odgovara na 650 pitanja u vezi s nezavisnošću.
Richard Wagner
Vilhelm Rihard Vagner (Lajpcig, 22. maj 1813. — Venecija, 13. februar 1883) je bio nemački kompozitor, pesnik, esejista i muzički teoretičar.
Vagner je ličnost od presudnog značaja za istoriju muzike; kao jedan od najvećih stvaralaca na području opere (ili „muzičke drame“, kako je voleo da zove svoje sopstvene), u svojim delima je postavio osnovu ozbiljne muzike 20. veka, naročito u „Tristanu i Izoldi“, gde se obilno koristi hromatizmom i gde možemo naći koren atonalnosti. Ističe se po upotrebi lajtmotiva. U svojim esejima je teorijski postavio osnovu „sveukupne umetnosti“, teorije po kojoj je muzička drama najsavršeniji oblik umetničkog izraza jer obuhvata sve ostale grane umetnosti i da ima potencijal da „iskupi svet“, iz kog razloga su ga još za života mnogi onovremeni kritičari proglasili za megalomana.
Za sve svoje opere sam je pisao libreto (ili, u vagnerovskom rečniku, „poemu“), što je posledica verovanja u „sveukupnu umetnost“, a ulagao je veliki trud kako bi ih izveo onako kako je zamislio. S tim ciljem je i podigao sopstvenu opersku kuću. Osim toga, Vagner je bio i veliki dirigent koji je, prema čuvenom Vilhelmu Furtvengleru, zajedno s Hansom fon Bilovom doveo do stvaranja nove generacije dirigenata.
Vagnerova dela kategorišu se sa WWV, što je skraćeno od nemačkog Wagner-Werke-Verzeichniss („Indeks Vagnerovih dela“).
Detinjstvo i mladost
Vilhelm Rihard Vagner je rođen u Lajpcigu, kao deveto dete Karla Fridriha Vagnera, policijskog činovnika, i kršten je u protestantskoj luteranskoj crkvi sv. Tome. Karl Fridrih je umro od tifusa šest meseci nakon Rihardovog rođenja. Avgusta 1814. godine, Vagnerova majka, Johana Rozine Vagner, udala se za glumca i dramaturga Ludviga Gajera, koga mnogi smatraju i Rihardovim biološkim ocem (i on sam je počeo da sumnja u to u svojim poslednjim godinama, a špekulisao je i o Gajerovom jevrejskom poreklu ) i čije je prezime Vagner nosio prvih 14 godina svog života. Porodica se preselila u Drezden. Gajer je na Vagnera preneo ljubav prema pozorištu.
Još kao dečak, Vagner je obožavao da čita i piše. Kao osnovac je pokušavao da piše drame, a puno čitao je Šekspira. Čak mu je pošlo za rukom da prevede 12 knjiga Odiseje. Kasnije će ga zanimati i germansko-nordijski mitovi, srednjovekovna evropska književnost, filozofska dela Fojerbaha, Šopenhauera i Ničea (s ovim poslednjim je jedno vreme i prijateljevao), da bi izrastao u jednog od najobrazovanijih i najnačitanijih ljudi u devetnaestovekovnoj Evropi.
Vagner je 1828, kada je imao 15 godina, prvi put došao u blizak dodir sa muzikom Ludviga van Betovena. U januaru je čuo njegovu Sedmu simfoniju, a u martu i Devetu, kojom je bio do te mere pogođen da je odlučio da postane kompozitor. Čak i kasnije, Vagner je smatrao da je koren sve njegove muzike Betovenova Deveta simfonija. Vagner nikada nije imao pravo muzičko obrazovanje; svoje poznavanje muzike duguje nekoliko meseci časova kod čuvenog muzičara Kristijana Teodora Vajnliga (učitelj Klare Šuman, žene Roberta Šumana). Vajnlig je bio toliko oduševljen njegovim muzičkim talentom da je odbio da mu naplati časove.
Godine 1833, uz pomoć svog brata, Karla Alberta, Vagner uspeva da postane horovođa u Varcburgu. Tada piše i svoju prvu kompletnu operu, Vile, koja je bila napisana potpuno u stilu Karla Marije fon Vebera. Opera nije izvedena za njegova života. Premijerno izvođenje je bilo 1888. u Minhenu. Vagner je lično poklonio partituru ovog dela kralju Ludvigu II Bavarskom, da bi nekoliko decenija kasnije bila poklonjena Adolfu Hitleru, velikom ljubitelju Vagnerovog opusa. Zajedno sa mnogim dokumentima, i ova partitura je spaljena u Firerbunkeru tokom poslednjih dana Drugog svetskog rata.
Godine 1836. komponuje komičnu operu Zabrana ljubavi, čija je premijera bila u Magdeburgu. Premijera je bila slabo posećena, a glavni pevač je na pola izvođenja zaboravio svoj tekst. Usled ovakvog neuspeha, opera nije imala drugo izvođenje.
Dana 24. novembra 1836. Vagner se oženio glumicom Kristinom Vilhelminom Planer („Minom“ Planer). Preselili su se u Rigu, koja je tada pripadala carskoj Rusiji, gde je Vagner bio direktor opere. Njihov brak je trajao sve do njene smrti 1866, iako je bio veoma nesrećan. Tek nekoliko nedelja nakon njihovog venčanja, Mina je pobegla sa vojnim oficirom koji ju je kasnije ostavio bez prebijene pare. Vagner ju je primio nazad, ali je ovo bio tek prvi sukob u trodecenijskom braku koji se završio potpunom otuđenošću muža i žene. Vagner će kasnije i sam imati mnoge poznate ljubavne afere, koje će izazivati užasne skandale u nemačkom društvu.
Godine 1839. Mina i Vagner su morali da pobegnu iz Rige zbog dugova, koji će Vagnera mučiti još nekoliko decenija. Njih dvoje su, zajedno sa svojim njufaundlenderom, Roberom, pošli brodom za London. Ova naporna i olujna plovidba uz norvešku obalu će kasnije Vagneru poslužiti kao inspiracija za novu operu, Holanđanin lutalica. U Londonu se bračni par nije zadržao duže od nedelje, a 1840. i 1841. godinu su proveli u Parizu, gde je Vagner završio Rijencija i Holanđanina lutalicu.
Pariz, Drezden i ustanak
U 1842. Vagnerovi su se vratili u Drezden, gde je Rijenci takođe bio dobro primljen. Bračni par je ostao u Drezdenu narednih šest godina, a Vagner je radio kao dvorski dirigent. Tu je i izveo Holanđanina lutalicu a kasnije i Tanhojzera, svoju novu operu. Vagner je čak imenovan za kraljevskog kapelmajstora - najstabilnije zaposlenje koje će ikada imati.
Boravak u Drezdenu je prekinula Vagnerova umešanost u politiku levice: u nemačkim državama je jačao nacionalistički pokret koji je zahtevao ujedinjenje u jedinstveno carstvo i demokratizaciju države. Vagner je bio entuzijastični pristalica ovog pokreta, propagirajući ih i primajući mnoge poznate istomišljenike u svoju kuću. Čak je upoznao i čuvenog ruskog anarhistu, Mihaila Bakunjina.
Nezadovoljstvo saksonskom vladom dostiglo je vrhunac kada je kralj Fridrih Avgust II raspustio parlament i odbio ustav koji mu je tražio narod. To je dovelo do Majskog ustanka, u kojem je Vagner igrao manju ulogu, držeći stražu na osmatračnici i praveći ručne bombe. Ipak, brz slom ovog ustanka doveo je do raspisivanja poternica za revolucionarima. Vagner je morao da pobegne iz Nemačke, najpre u Pariz, a odatle u Cirih.
Izgnanstvo, povratak i sazrevanje stavova
Vagner je narednih dvanaest godina svog života proveo van Nemačke. Loengrina je završio pre izgnanstva, ali sada nije bio u stanju da ga izvede u Nemačkoj. Međutim, u pomoć mu je pritekao dobar prijatelj, kompozitor Franc List. List je operu izveo veoma uspešno u Vajmaru, u avgustu 1850.
Pre nego što je napustio Drezden, počeo je da radi na delu koje će prerasti u Prsten Nibelunga. U ovo vreme, nameravao je da mitološku tematiku smesti samo u jednu operu, koju je nazvao Zigfridova smrt. Libreto je napisao 1848. U Cirihu je odlučio da napiše i operu o Zigfridu, tako da bi se radnja odvijala u dva dela. Naposletku je osmislio čitav ciklus od četiri opere i počeo da piše libreto za Rajnsko zlato i Valkiru, pod uticajem humanističke filozofije Ludviga Fojerbaha, s kojom se upoznao u 1851, a koja je označila prvu veliku promenu u njegovim stavovima.
Mnogo značajniji uticaj na Vagnera, počev od 1854, imala je filozofija Artura Šopenhauera, koja ga je zainteresovala za budizam. Šopenhauerov uticaj će ostati presudan do kraja Vagnerovog života i tragove te doktrine možemo naći u svim njegovim narednim delima.
Treba napomenuti da se u Cirihu Vagner bavio i esejima; mnogi od njegovih najčuvenijih eseja nastali su upravo za vreme njegovog izgnanstva. Tada je formulisao teoriju o operi kao „potpunoj umetnosti“.
Vagner je radio na Prstenu Nibelunga do 1856. Do tada je završio Rajnsko zlato i Valkiru, kao i prva dva čina Zigfrida. Te godine je odlučio da privremeno prekine s radom na Prstenu i napiše posebno delo: Tristana i Izoldu. Na to ga je navela ljubavna veza sa Matildom Vezendonk, ženom Ota Vezendonka, Vagnerove pristalice koji je Rihardu i Mini dao da žive u kolibi na svom imanju u Cirihu. Nije poznato koliki je opseg ova afera imala (zna se da Matilda, iako je Vagneru uzvraćala ljubav, nije želela da pokvari svoj brak sa Otom), ali poslužila je kao inspiracija za Vagnerovu novu operu. Inspiraciju u Vagnerovoj ljubavi prema Matildi našle su i Vezendonk pesme, zbirka od pet pesama koje je napisala Matilda (inače pisac i pesnik), a za koje je Vagner napisao muziku.
Madeira (rijeka)
Madeira (portugalski: Rio Madeira) je najveća desna pritoka Amazone, duga 3 352 km.
Geografske karakteristike
Madeira se formira u bolivijanskim prašumama kod mjesta Villa Bella gdje se spajaju rijeke Mamoré i Beni. Nakon toga teče gotovo pravilno u smjeru sjevera, u tom dijelu dužinom od 100 km formira granicu između Bolivije i Brazila.
Nakon što primi svoju naveću pritoku Abunu, meandrira prema sjeveroistoku kroz brazilske države Rondônia i Amazonas do svog ušća u Amazonu 145 km istočno od grada Manausa. left|260px|Tok Madeire na karti [[porječje (razvrstavanje)|porječja Amazone]] Madeira ima porječje veliko od 850 000 km² i prosječni istjek od 24 397 m³/s na svom ušću kod grada Manausa.
Richard Wagner
Izgnanstvo, povratak i sazrevanje stavova
Godine 1861. Vagneru je dozvoljeno da se vrati u Nemačku. Tada je počeo da piše svoje najvedrije delo, komediju Majstori pevači iz Nirnberga. Pokušao je da izvede Tristana i Izoldu u Beču, gde je opera imala čak sedamdeset probi, ali naposletku je, 1864, produkcija propala jer je delo smatrano neizvodljivim. Ipak, Vagnerove muke su okončane kada je, iste godine, bavarski kralj Ludvig II došao na presto.
Ludvig II, kojeg danas mnogi smatraju mentalno nestabilnim homoseksualcem, kao dete se zaljubio u Vagnerova dela, naročito u Loengrina, s kojim se poistovećivao. Kasnije je sagradio čuveni dvorac Nojšvanštajn inspirisan ovom Vagnerovom operom. Mada je njegova pomoć Vagneru bila izuzetna, danas se često precenjuje: tokom poslednjih 19 godina svog života, kompozitor je od svog obožavatelja i zaštitnika dobio 562914 maraka, što je i nije nebeska cifra, ako se uzme u obzir da je na kočije za kraljevsko venčanje (do kojeg nikad nije ni došlo) potrošeno čitavih 1,7 miliona maraka.
Kralj je smesta otplatio kompozitorove dugove i omogućio mu da nova dela izvede u Minhenu, gde se Vagner, na njegov poziv, nastanio. Tristan i Izolda su tu izvedeni uz ogroman uspeh.
Vagner je izazvao skandal u Minhenu, međutim, kada je stupio u aferu sa Kozimom fon Bilov, vanbračnom ćerkom Franca Lista i ženom velikog dirigenta Hansa fon Bilova, koji je, kao jedan od Vagnerovih najvatrenijih ljubitelja, dirigovao na premijeri Tristana i Izolde. Godine 1865. ona je Vagneru rodila vanbračnu ćerku, koju su nazvali Izolda. Iako je bio Vagnerov prijatelj, List je bio protivnik ove afere, ali sam Hans fon Bilov, uprkos indiskretnoj Koziminoj preljubi, nije Vagneru zamerio zbog afere i nastavio da bude veliki Vagnerov ljubitelj. Ipak, vest o aferi je u Minhenu bila primljena sa šokom, pa su Vagner i Kozima morali da napuste Minhen. Kralj Ludvig je razmišljao da abdicira kako bi mogao sa Vagnerom da ode iz Minhena, ali ovaj ga je odvratio od toga.
mini|desno|250px|Rihard Vagner sa ćerkom Evom 1867. u Tribšenu
Vagner i Kozima su se nastanili u vili Tribšen kraj Lucerna, gde im se rodilo još dvoje vanbračne dece, Eva i Zigfrid. Kozima se od Bilova razvela tek u oktobru 1868, a za Vagnera se udala 25. avgusta 1870. Kao posledica ovog braka, List i Vagner nisu komunicirali godinama, ali List se na kraju i sam nastanio u Bajrojtu, mestu koje će za Vagnera kasnije imati izuzetan značaj. Iako je Vagner, po nekima, povremeno imao ljubavnice, u braku sa Kozimom je ostao do kraja života.
Vagner se 8. novembra 1868. upoznao sa mladim filologom Fridrihom Ničeom u kući svoje sestre Otilije i njenog muža Hermana Brokhausa. Niče je 27. oktobra prisustvovao izvođenju uvertire Tristana i Izolde i Majstora pevača i bio oduševljen Vagnerovom muzikom. Ničea i Otiliju je povezala uzajamna prijateljica, žena Ničeovog mentora Fridriha Ričla, koja je Vagneru ispričala kako Niče odlično svira njegove partiture, pa je on izrazio želju da se upoznaju. Kompozitor je na Ničea ostavio veoma jak utisak i uskoro su njih dvojica postali veoma bliski prijatelji. Niče je Vagnera smatrao jedinom osobom koja zaista razume njegovu filozofiju i u njemu je video dionizijski preporod evropske kulture.
Pošto je konačno imao stabilan život, Vagner se posvetio radu na Prstenu Nibelunga. Na insistiranje kralja Ludviga, Rajnsko zlato i Valkira su izvedenu u Minhenu, iako to nije bila Vagnerova želja (želeo je da se ceo ciklus izvede u jedan mah). Zato je, po završetku Zigfrida, odlučio da javnost ne obaveštava o napretku svog rada na Prstenu. Takođe, za izvođenje ciklusa Vagner nije mogao valjano da izvede u bilo kom pozorištu, pa je odlučio da sagradi sopstveno, koje bi bilo posebno sagrađeno radi izvođenja Prstena. Godine 1871. se odlučio da opersku kuću sagradi u Bajrojtu, malom mestu kraj Minhena.
Pozorište, koje je nazvano Bajrojt festšpilhaus, otvoreno je 1876. premijernim izvođenjem kompletnog Prstena Nibelunga, koje je trajalo od 13. do 17. avgusta. To je bio prvi Bajrojtski festival, godišnja svečanost kada se u ovoj operskoj kući izvode Vagnerova dela. Festival se održava i dan danas, a veoma je popularan. Na karte se u proseku čeka osam godina.
Poslednje godine
Nakon prvog festivala, Vagner je neko vreme proveo u Italiji, gde radi na svojoj poslednjoj operi, Parsifalu. Rad na operi je završio tek januara 1882. Iste godine je održan novi festival, kada je premijerno izvedeno ovo delo. Vagnerova želja je bila da Parsifal bude vezan isključivo za Bajrojt, pa je odlučio da se narednih trideset godina ovo delo izvodi isključivo tu. Nedugo nakon njegove smrti, međutim, i druga pozorišta su počela da izvode Parsifala.
U ovo vreme dolazi i do potpunog prekida njegovog prijateljstva s Ničeom. Njihovi odnosi počeli su još ranije da zahladnjuju; Niče je 1874. Vagneru pokušao da približi muziku Bramsa, koga ovaj nije podnosio, budući da su Vagner i Brams bili predvodnici dve suprotstavljene struje nemačkog romantizma - Brams je oko sebe okupljao konzervativce, a Vagner i List su zastupali naprednu muziku. Niče i Vagner su se posvađali, ali Kozima ih je izmirila. Ipak, Niče se tada razočarao u Vagnera, ali prijateljstvo je još uvek opstalo. Prisustvovao je prvom Bajrojtskom festivalu, ali je do tog vremena već postao vrlo kritičan prema Vagneru; ovaj, pak, mu je posveto veoma malo pažnje tokom festivala, što je doprinelo raskolu. Krajem oktobra 1876. su njih dvojica, prilikom boravka u Sorentu (gde se Vagner odmarao sa porodicom, a Niče je došao zbog zdravlja), poslednji put zajedno otišli u šetnju. Vagner je tu Ničeu pričao o svom Parsifalu. Ničeu se zgadila hrišćanska tematika opere i odlučio je da okonča s Vagnerom. Nikada se više nisu videli, ali je Vagner Ničeovom lekaru skrenuo pažnju da filozof pati od „opsesivne masturbacije“ i predložio lečenje. Istoričari su sukobljeni oko toga da li je Vagner to učinio iz pakosti ili iz iskrene zabrinutosti za Ničeovo zdravlje, ali zna se da je filozofa to razbesnelo.
Niče je pisao protiv Vagnera u svojim kasnijim esejima, naročito u Niče kontra Vagner; tu je opisao kako je prekinuo sve veze sa kompozitorom i razočaranje što se Vagner vratio hrišćanstvu (ovu činjenicu je video kao znak slabosti). Tu piše: „Rihard Vagner, naizgled pobedonosan, ali u suštini truli, očajni dekadent, iznenada je potonuo, bespomoćan i slomljen, pred hrišćanskim krstom“. Uprkos svemu tome, Niče se do kraja života divio Vagnerovoj muzici.
Do 1882, Vagner je već bio veoma bolestan. Patio je od teških napada angine, pa je sa porodicom otišao u Veneciju te zime kako bi povratio zdravlje. Tu je i umro 13. februara 1883. od srčanog udara. Imao je skoro sedamdeset godina. Moguće je da je srčani udar nastao kao posledica svađe koju je imao sa ženom 13. februara, kada je ona saznala za njegovu opčinjenost (a možda i aferu sa) Engleskinjom Keri Pringl, koja je pevala u Parsifalu.
Umro je u Koziminim rukama. Dok je umirao, ispao mu je sat koji mu je ranije poklonila, i, iako među onima koji su bili prisutni ima neslaganja, čini se da su njegove poslednje reči bile: „Moj sat“. Veruje se da je Kozima držala njegovo telo puna dvadeset četiri časa nakon njegove smrti. Telo je vraćeno u Bajrojt i sahranjeno u dvorištu vile Vanfrid.
Dela
Sva dela, osim eseja, spisa, novela, memoara, prepiske i sličnog, kategorisana su sa WWV. Na spisku se nalaze i nedovršena dela, čak i ona za koja postoje samo skice.
Opera
Opere su oblast muzike u kojoj se Vagner ističe; po mnogima je on najveći kompozitor opere, dok Verdi i Mocart ne zaostaju mnogo za njim.
Vagner je uveo nove ideje u harmoniju i muzičku formu, uključujući i ekstremni hromatizam. U Tristanu i Izoldi, on je istražio granice tradicionalnog tonalnog sistema koje su mu davale identitet, vodeći ka atonalitetu u 20. veku. Neki istoričari muzike stavljaju početak moderne klasične muzike na prve note Tristana („Tristanov akord“).
Neki od onih koji proučavaju Vagnera i njegova dela smatraju da je Vagner mnoge stvari vezane za ljudsku psihu i njen razvoj shvatio dugo pre nego što su ih Frojd i Darvin ispitali i obznanili u svojim delima.
Rani period
Vagnerova rana dela nemaju veliku umetničku vrednost, iako je Rijenci bio veoma popularan tokom čitavog života kompozitora (Vagner se kasnije stideo ove činjenice, jer je smatrao Rijencija sramotnim i lošim delom zbog nerazvijenog stila). Danas se retko izvode, iako je uvertira Rijencija postala poznat koncertni komad.
Srednji period
Počev od Holanđanina lutalice, Vagner je raskrstio s dotadašnjim stilom u operi i počeo je da sprovodi njenu reformu i modernizaciju. Novotarija koju unosi jeste veliko korišćenje lajtmotiva (muzičkih motiva koji oslikavaju likove ili situacije) i uvodi „beskrajnu meolodiju“, što znači da se u operi ne izdvajaju posebne arije, dok muzika predstavlja celovit i neprekinut tok. Pre Holanđanina je opere pisao po „starom šablonu“, dakle, sa razgraničenim arijama i bez lajtmotiva. Dela iz ovog perioda se danas veoma često izvode.
Kasni period
mini|desno|300px|Bajrojt festšpilhaus 1900. godine
Ove opere predstavljaju Vagnerova remek-dela, kojima je on uslovio nastanak novih muzičkih pravaca u kasnom 19. i ranom 20. veku. Tristan i Izolda, njegova najbolja pojedinačna opera, se graniči sa atonalnošću, odlikom kasnije muzike, dok Prsten Nibelunga predstavlja njegov magnum opus, u kom on u potpunosti sledi svoje principe muzičke drame.
Instrumentalna i ostala muzika
Van polja opere, Vagner je napisao relativno malo muzike. Imao je nameru da se vrati pisanju simfonija posle Parsifala, ali smrt ga je u tome sprečila. Među delima koja ne spadaju u opere ističu se sledeća:
Uvertire i orkestarski delovi iz opera Vagnerovog srednjeg i poznog perioda obično se sviraju kao koncertna dela. Za većinu njih, Vagner je napisao kratke pasuse u vidu zaključaka istrgnutog dela kako se ne bi završavali naglo, kao, na primer, za Parsifalovu uvertiru i Zigfridov posmrtni marš. Zanimljiva je činjenica da koncertna verzija Tristanove uvertire nije popularna i retko se izvodi, mada se povremeno izvodi zajedno sa Izoldinom završnom arijom.
Teoretski radovi i eseji
Vagner je bio izuzetno plodan pisac — napisao je veliki broj knjiga, pesama i članaka, kao i obimnu prepisku tokom celog svog života. Njegova dela obrađuju veliki broj tema, uključujući politiku, filozofiju i detaljne analize (često veoma kontradiktorne) sopstvenih opera.
Eseji uključuju Opera i drama iz 1851, esej o teoriji opere i Jevrejstvo u muzici  iz 1850, polemičan spis uperen protiv jevrejskih kompozitora uopšte, posebno protiv Majerbera. Takođe je napisao i autobiografiju, Moj život.
Vagnerova autobiografija je započeta 1871. Vagner je delo diktirao svojoj ženi, Kozimi. Pošto je završeno, delo je štampano u samo 25 primeraka, koji su podeljeni prijateljima. Delo je objavljeno za javnost tek nakon Vagnerove smrti, 1911, i predstavlja značajan kulturnoistorijski spomenik 19. veka.
Priče, dramski projekti i nedovršena operska dela
Vagner je iza sebe ostavio fragmente mnogih pokušaja pisanja drama ili opera; neke novele su objavljene i čitaju se. Što se nedovršenih opera tiče, najpoznatiji su Pobednici, od kojih je opstala samo prozna skica, a koji su zamišljeni kao opera o Budi. Vagner je osnovne misli ove opere integrisao u Parsifala.
Reforma opere
Vagner je problem reforme teoretski izložio u eseju Opera i drama. Smatrao je da „zabluda opere leži u tome što je u njoj sredstvo izraza (muzika) postalo cilj, a cilj izraza (drama) postao sredstvo“. Zato svojim delima sprovodi veliku reformu nemačke opere:
Gezamtkunstverk
U svom delu Umetnost budućnosti iz 1849. godine, teorijski je postavio osnovu onoga što on naziva „sveukupna umetnost“, ubeđenje po kojem opera predstavlja sintezu svih umetnosti, i ukazao na problem dotadašnje opere, u kojoj je dramska radnja bila zapostavljena u korist muzike. Prema Vagneru, opera se sastoji iz glavnih grana umetnosti: muzike, drame (književnosti) i likovnih umetnosti. Verovao je da je takva sinteza umetnosti postojala u starogrčkoj tragediji, ali je kasnije izgubljena kada su se ove umetnosti izdvojile. Problem opere je ležao u činjenici što je dramska radnja zapostavljena u korist muzike.
Vagner je verovao da, uprkos tome što je antička Grčka posedovala sintezu tih umetnosti, drama je dostigla vrhunac u delima Šekspira, a muzika u delima Betovena. Bilo je potrebno samo povezati ta postignuća i dobiti istinsku muzičku dramu. Vagner određuje tri centralne veštine ljudskog bića koje je utkao i muzičku dramu po čemu se ona razlikuje od opere: Ove tri umetnosti naziva „čisto ljudskim“ umetnostima. Pored ovih, dodaje tri plastične umetnosti: arhitekturu, skulpturu i slikarstvo kao pomoćne umetnosti koje učestvuju u stvaranju totalne umetnosti na sceni.
U pozorište je uneo revoluciju korišćenjem scenskih efekata kako bi omogućio publici da se u potpunosti uživi u iluziju muzičke-drame; iako se danas takvi efekti podrazumevaju u pozorištu, sredinom 19. veka je to bila krupna inovacija. Dijalozi i monolozi u operi su više kao pozorišni — bez ponavljanja tokom pevanja, a hor Vagner koristi sasvim retko jer veruje da narušava iluziju stvarnosti. U čitavom Prstenu Nibelunga hor se koristi samo u drugom i trećem činu Sumraka bogova.
Ličnost
mini|desno|400px|Spomenik Rihardu Vagneru u [[Berlinu. Slika iz 1904. godine]] Osim što je bio izuzetan kompozitor i mislilac, Vagner je bio i fascinantna ličnost, što njegovim biografima nije promaklo. Tu ličnost je svakako potrebno podrobno ispitati, jer je ona u bliskom dodiru sa njegovim delom.
Vagner je bio nizak, ali usled izuzetno dominantnog držanja činilo da se je mnogo viši. Eduard Hanslik ga je opisao kao oličenje egocentrizma, što je i bio. Svet je delio na prijatelje i neprijatelje, a prijatelji su bili - sluge, koji su na svet postavljeni za njegovo uživanje. Njegov čudovištan odnos prema onima koji su ga najviše voleli ne prestaje da zgražava istoričare, ali još je čudniji njihov odnos prema njemu: gledali su u njega kao u boga, i, uprkos svem njegovom omalovažavanju i nezahvalnosti, nastavljali su da ga služe. Verovatno su najbolji primer za ovo Oto Vezendonk i Hans fon Bilov: i jedan i drugi su bili predani vagnerovci, i jednom i drugom je Vagner bukvalno preoteo ženu, a opet su mu i jedan i drugi oprostili i nastavili da ga pomažu s podjednakom revnošću kao i pre.
Takođe je bila zloglasna Vagnerova navika da pozajmljuje pare i nikada ih ne vrati. Dugovi su ga pratili do kraja života, kao i zelenaši kojima je novac trebalo vratiti; jedna bogata pariska Jevrejka, madam Švabe, pozajmila mu je znatnu sumu novca (s Jevrejima nikada nije imao problem ako su mu bili od koristi - još jedan primer je bečki vagnerovac i pijanista Tausig), a pošto je on odbio da joj vrati pare, tužila ga je i tek je na taj način uspela da dobije svoj novac (a i to je otplatila Kozima). Zanimljiv je i primer kada je Vagner od jednog mlađeg bogataša u pismu tražio novac na krajnje drzak način. Bio je, naravno, odbijen, a u pismenom odgovoru se čini iskreno začuđenim i iznenađenim zbog te odluke. Ipak, kako kaže, na gubitku je gospodin koji nije hteo da uloži u njega.
Ipak, bilo bi nepravedno Vagnera predstaviti u sasvim negativnom svetlu, jer je umeo da bude i veoma prijatan. Primer je Zigfrid-idila, koju Vagner ne samo da je iz srca posvetio Kozimi za rođendan i Božić (rođena je 24. decembra), već je i pažljivo osmislio način na kojoj će joj taj poklon predstaviti. Dalje, Herman Levi, sin rabina i dirigent „Parsifala“, bio je Vagnerov iskren prijatelj, a Kozimini dnevnici svedoče da je i Vagner njega voleo. Tri Jevrejina su radila na „Parsifalu“: Rubinštajn, Porges i Levi, a sva trojica su bili Vagnerovi prijatelji. Istina je da je Vagner Levija pokušao da natera da primi hrišćanstvo, ali kad se ovaj naljutio, Vagner se više nije dodirivao teme. U pismu svom ocu, Levi opisuje svoj veoma prijatan doček u Bajrojtu i za Vagnera kaže da je „najbolji i najplemenitiji među ljudima“. Ovo nije jedini takav primer u Vagnerovoj biografiji.
Na okupljanjima i zabavama, Vagner je uvek bio u središtu pažnje. Najbolji primer je Ničeov opis svog prvog susreta sa Vagnerom: „Pre i posle večere Vagner je svirao, uključujući i sve značajne odeljke „Majstora pevača“, imitirajući vokalne delove i prosto je sav plamsao. Jer on je zadivljujuće živahan i bodar čovek, govori veoma brzo, veoma je duhovit i okupljanja ove vrste čini veoma veselim. Dugo sam razgovarao s njim o Šopenhaueru, možeš zamisliti kakva je to radost za mene bila da ga slušam kako o njemu govori sa sasvim neverovatnom toplinom, kazavši koliko mnogo mu duguje i kako je on jedini filozof koji je razumeo prirodu muzike... Posle toga nam je pročitao deo svoje autobiografije koju sada piše, jednu krajnje zabavnu scenu iz svojih studentskih dana u Lajpcigu, o kojoj ni sad ne mogu da mislim a da se ne nasmejem... Na kraju večeri, dok smo se nas dvojica spremali da odemo, stisnuo mi je ruku veoma toplo i srdačno me pozvao da ga posetim da bismo svirali muziku i razgovarali o filozofiji“.
Tokom celog života, a u poslednjim godinama naročito, Vagner je bio sklon žestokim naletima besa koji je izražavao na sumanute načine. Herman Levi je lično prisustvovao jednom prizoru u kom se Vagner, iz nekog razloga nezadovoljan, drao i vikao, mahao pesnicom i udarao nogom po podu; zatim je iznenada počeo da se ponaša kao klovn, uzeo Zigfridov rog, stavio ga na glavu i tako pojurio ka stomaku jednog važnog gosta.
Jedna od Vagnerovih karakternih crta - njegov strahoviti hedonizam - naročito je došla do izražaja u njegovim kasnijim godinama, kada je konačno došao do novca. Njegove afere, bolesna sklonost ka luksuzu i rasipanju, kao i tendencija da nosi odeću koju su neki smatrali ženskom zgražavala je konzervativne građane Nemačke. Ovo poslednje Vagner je uvek pravdao svojom kožnom bolešću i nemogućnošću da nosi bilo šta osim svile na telu - što, samo po sebi, nije moglo da bude razlog i tome što je u privatnosti voleo da se oblači veoma ekscentrično. Neki biografi su čak izneli tvrdnju da je, navodno naručujući haljine i rublje za Kozimu, u stvari naručivao odeću za sebe, jer nema indicija da je ona tu odeću ikada dobila. „Parsifal“, Vagnerova sveta drama, iziskivala je od njega najčulniju mogući inspiraciju (u ovom periodu, na primer, Vagner bi sipao ogromnu količinu parfema u svoju svakodnevnu kupku).
Odnos prema Jevrejima
Vagnerova navodna netrpljivost prema Jevrejima, čiji je uzrok najverovatnije bilo njegovo rivalstvo sa Majerberom, i koje se kasnije ogledalo u Vagnerovom gađenju prema delu nemačkog kompozitora jevrejskog porekla, Feliksa Mendelsona, je kontroverzna teorija oko koje i dan danas postoje neslaganja. Vagner je u svom eseju Jevrejstvo u muzici, objavljenom 1850. pod pseudonimom „K. Slobodoumni“, kritikovao Đakoma Majerbera i Feliksa Mendelsona i njihov, po njemu, loš uticaj na muziku u Nemačkoj, kao i jevrejske kompozitore uopšte. Međutim, neki od najpoznatijih Vagnerovih dirigenata bili su upravo Jevreji (Herman Levi, Džejms Levajn, Georg Solti), pa čak i za Vagnerova života (Levi je takođe bio i Vagnerov blizak prijatelj osim što je bio prvi dirigent Parsifala ). Pred kraj života se upoznao sa rasnom teorijom francuskog pisca Artura de Gobinoa, i, iako ga je interesovala teorija o tome kako evropsku kulturu ugrožava mešavina „viših“ i „nižih“ rasa, nikada nije verovao u superornost germansko-nordijske rase. Hrišćanstvo je uvek postavljao ispred rasne teorije. Interesantno je i da je bio veliki protivnik crnačkog ropstva u Americi, kao i ropstva uopšte. Takođe je zanimljiva činjenica i da je Vagnerova prva simpatija, Lea David, bila Jevrejka.
Nacizam i Hitler
Neki današnji Vagnerovi istoričari i biografi smatraju da njegove opere (kao, na primer, Zigfrid i Parsifal) sadrže skrivene poruke rasizma i antisemitizma. Te teorije su neosnovane i netačne, kao što su mnogi drugi naučnici dokazali, najpre zato što ni u operama ni u Vagnerovim proznim skicama i tumačenjima istih ne postoji ništa što bi ukazivalo na antisemitizam, a s druge strane, takođe stoji i činjenica da su nacionalsocijalisti po izbijanju Drugog svetskog rata, postavili zabranu na izvođenja Parsifala zbog pacifizma koji ovo delo zastupa.
Međutim, Hitler je voleo Vagnerova dela, a naročito Parsifala (iako ga je tokom rata zabranio, nikada nije prestao da mu se divi) i Majstore pevače iz Nirnberga. Hitler je u Parsifalu Amfortasovu propast tumačio kao posledicu fizičkog kontakta sa Kundri (predstavnicom niže rase), jer je Parsifal bio čist, arijevski junak koji je prevazišao iskušenje da vodi ljubav sa ženom niže rase. Vagner je, međutim, lično objasnio prirodu kako Parsifalove čistote, tako i Amfortasove propasti: Parsifal je „čista budala“ jer su mu ljudski gresi strani, a Amfortas pati jednostavno zato što je poklekao pred iskušenjem. S druge strane, Hitleru su se sviđali Majstori pevači zbog patriotske poruke opere koju iznosi Hans Saks na kraju trećeg čina: „Čak i da nestane Sveto rimsko carstvo, nama će ostati sveta nemačka umetnost“. Kao Firer, Hitler je prisustvovao preko stotini izvođenja ove opere. O Loengrinu Hitler je takođe imao visoko mišljenje, budući da je, kako sam kaže u svojoj knjizi, Moja borba, to prva opera koju je video u svom životu, sa 12 godina.
Po viđenju nekih biografa, Vagner je, pred kraj svog života, postao donekle razočaran u svoj narod, pošto, kako je Vagner to video, većina Nemaca nije bila zainteresovana da ga finansijski pomaže. Kao primer može da posluži njegova rečenica koju je Kozima zabeležila u svoj dnevnik 2. decembra 1877. godine: „I dalje ću da pišem Parsifala zbog svoje žene, ali ne bih rekao da je to više znak vere u nemački duh“.
Kao posledica svega ovoga, Vagnerove opere nikada nisu bile izvođene u modernoj državi Izrael. Iako se njegova dela izvode na izraelskim vladinim radio i televizijskim stanicama, svaki pokušaj javnog izvođenja bilo kog Vagnerovog dela je automatski zaustavljen protestima, uključujući i proteste onih koji su preživeli holokaust.
Linč
thumb|Linčovani Lige Daniels, 3. srpnja 1920, u Texasu, SAD
Linč ili linčovanje (lynching) je naziv za javno pogubljenje izvršeno od strane za to neovlaštenih osoba, odnosno bez odgovarajuće pravne osnove. Najčešće se vrši nad osobom zatečenom u vršenju ili osumnjičenom za neko kazneno djelo ili čin koji se u nekom društvu ili zajednici smatra posebno gnjusnim ili koje je izazvalo veliko ogorčenje i bijes njenih članova. Motiv za linčovanje, osim nastojanja da se kazni počinitelja, jest i uvjerenje da vlast, odnosno redovni sudski postupak, ne želi ili nije u stanju pružiti adekvatnu kaznu, odnosno moralnu zadovoljštinu žrtvama.
Linčovanje također može predstavljati i oblik etničkog čišćenja i pogroma, odnosno njegove žrtve mogu biti nedužni pripadnici manjina u nekom društvu kojima se pripisuju stvarni ili izmišljeni zločini. U tom smislu je najpoznatija praksa linčovanja crnaca u južnim državama SAD u drugoj polovici 19. i prvoj polovici 20. vijeka.
Porijeklo naziva
Porijeklo naziva lynching nije razjašnjeno. Ovisno o izvoru, postoje sljedeća objašnjenja:
An American in Paris (film)
An American in Paris je američki filmski mjuzikl snimljen 1951. u režiji Vincentea Minellija, poznat kao jedan od najpopularnijih i najuspješnijih mjuzikala u historiji Hollywooda i svjetskog filma uopće.
Adapalen
Adapalen je topikalni retinoid koji se prvenstveno koristi u tretmanu akni. On je u prodaji pod imenom Differin u više zemalja.
An American in Paris (film)
Nastao je na temelju istoimene simfonijske poeme Georgea Gershwina, kojoj su za potrebe filma dodane pjesme čije je stihove napisao Georgeov brat Ira Gershwin. Radnja se događa u Parizu, a protagonist je boemski Amerikanac (čiji lik tumači Gene Kelly) koga uzdržava bogata dama (koju glumi Nina Foch), iako se on zaljubio u neuglednu Parižanku (koju glumi Leslie Caron). An American in Paris je sniman u studijima Metro-Goldwyn-Mayera, kompanije koja je stvorila reputaciju upravo na ovakvim mjuziklima, i kome predstavlja jedno od najpoznatijih ostvarenja. Posebno se ističe spektakularna 18-minutna scena baleta na kraju u kojoj zajedno nastupaju Kelly i Caron, te koja je ušla u brojne antologije. An American in Paris je postao enormno popularan film, te se ovjenčao Oscarom i nizom prestižnih nagrada.
Within Our Gates (film, 1915)
Within Our Gates, također poznat i pod naslovom Deeds That Won Gallipoli je australijski crno-bijeli nijemi film snimljen 1915. u režiji Franka Harveya. Po žanru predstavlja kombinaciju melodrame, špijunskog i ratnog filma, a radnja se bavi prvim svjetskim ratom, koji je trajao u vrijeme snimanja. Protagonist je australijski mladić njemačkog porijekla koji se, nakon što je oslobođen optužbi za špijunažu, odužuje svojoj domovini tako što kao pripadnik ANZAC-a sudjeluje u iskrcavanju na Galipolje. Danas se smatra izgubljenim filmom.
NGC 861
NGC 861 je galaksija u zviježđu Trokut.
Dijatomejska zemlja
desno|mini|250p|Uzorak dijatomejske zemlje Dijatomejska zemlja je zemljasta, vrlo porozna sitnozrna stena izgrađena pretežno od skeleta dijatomeja sastavljenih od opalske silicijumske materije. Odlikuje se izvanredno malom zapreminskom težinom (0,15-0,9), visokim apsorpcionim svojstvima, malom provodljivošću toplote i elektriciteta, kao i otpornošću prema hemikalijama. Naslage dijatomejske zemlje stvaraju se u morima i jezerima.
Jovan Zizjulas
Jovan Zizjulas (10. januar 1931 – 2. februar 2023) je titularni mitropolit pergamski pri Carigradskoj patrijaršiji i jedan od najznačajnijih i najuticajnijih pravoslavnih bogoslova današnjice.
Biografija
Mitropolit pergamski Jovan je rođen 10. januara 1931. godine. Studije je otpočeo na Solunskom univerzitetu, dok je bogoslovsko obrazovanje stekao na Univerzitetu u Atini 1955. godine. Svoje studije je nastavio na Harvardu, gdje je stekao zvanje magistra, a doktorirao je u Atini 1965. godine. Punih 14 godina je bio profesor teologije na univerzitetima u Glazgovu i Edinburgu, a bio je i nezavisni profesor na univerzitetima u Ženevi, Gregorijanskog univerziteta i Kraljevskog koledža u Londonu.
Episkop
U episkopski čin je hirotonisan 22. juna 1986. godine. Mitropolit je svojom teološkom mišlju otvorio mogućnosti za ponovni početak ekumenskog dijaloga, koji, po njemu, ne svodi se samo na tretiranje konkretnih spornih pitanja, već započinje mnogo dublje i time se dotiče i pitanja crkvene erminevtike. Mitropolit Jovan se uvek iznova zalagao za nastavak dijaloga sa Rimokatoličkom crkvom. Mitropolit Jovan je od 2006. kopredsjednik Mešovite međunarodne komisije za dijalog Pravoslavne i Rimokatoličke crkve. Ujedno, mitropolit Jovan je predstavnik Carigradske patrijaršije u Atini. Bio je predsednik Atinske akademije, čiji je još uvijek član.
Cao Ang
Cao Ang (175–197) bio je najstariji sin kineskog gospodara rata Cao Caoa. Služio je kao oficir u njegovoj vojsci i sudjelovao u bitci kod Wanchenga. Nakon poraza je ocu, čiji je konj bio ranjen, dao svoga, kako bi mu pomogao pobjeći; sam Cao Ang je nakon toga ubijen.
NGC 862
NGC 862 je galaksija u zviježđu Feniks.
Moskovski procesi
thumb|250px|right|Sovjetski tužilac Andrej Višinski čita optužnicu Karlu Radeku na drugom moskovskom procesu godine 1937.
Moskovska suđenja ili Moskovski procesi (Московские процессы) je naziv za tri suđenja nekadašnjim najvišim funkcionarima sovjetske države i Partije održanih između 1936. i 1938. u Moskvi, a koja se smatraju najpoznatijim događajima tzv. Velike čistke. Ona su sovjetskoj i međunarodnoj javnosti prikazana kao obračun sa "trockističkim izdajnicima" koji su, u dosluhu sa stranim silama nastojali oboriti sovjetsku vlast; u stvarnosti su svi procesi bili montirani, a branjenici bili nekadašnji suparnici tadašnjeg sovjetskog vođe Josifa Staljina. Svi su branjenici na suđenjima priznali krivicu, te su osuđeni na smrt ili dugotrajne zatvorske kazne, a nakon čega su bili pogubljeni ili vansudski likvidirani. Historičari su naknadnim uvidom u sovjetske službene arhive i druge dokumente otkrili da su mnoga od priznanja bila iznuđena mučenjem i prijetnjama; decenijama nakon Staljinove smrti su sovjetske vlasti osuđenike službeno rehabilitirali.
Suđenja su bila:
Pokret otpora
Pokret otpora je izraz kojim se opisuju pojedinci, grupe ili organizacije okupljene sa svrhom da ilegalnim, odnosno subverzivnim metodama smijene vlast koju smatraju neligitimnom ili neprihvatljivom - najčešće onu uspostavljenu stranom vojnom okupacijom ili državnim udarom. Pokret otpora se pri tome služi metodama koje mogu biti nenasilne - propaganda, pasivni otpor, demonstracije - do onih koje sadrže oružanu ili nasilnu komponentu - sabotaže, atentati i gerilske operacije. Aktivnosti pokreta otpora, ovisno o okolnostima, mogu prerasti u ustanak, odnosno u oružani sukob. Pokreti otpora također mogu imati vlastite paravojne formacije koje, također ovisno o okolnostma, mogu prerasti u redovne vojske.
Izraz pokret otpora se prvi put počeo koristiti za vrijeme drugog svjetskog rata, i to zahvaljujući francuskom pokretu otpora organiziranom za vrijeme njemačke okupacije 1940-44. Nakon toga obično ima pozitivne konotacije, a za pripadnike pokreta otpora se često koristi izraz borci za slobodu.
Ponte Corradini, Latina
Ponte Corradini je naselje u Italiji u provinciji Latina, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 208 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 5 m.
Evergreen, North Carolina
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 420.
Trzin (općina)
Općina Trzin (slovenski: Občina Trzin) je jedna od 212 slovenskih općina od 3.874 stanovnika. , administrativni centar općine je istoimeni grad Trzin.
Geografske karakteristike
Općina Trzin prostire se po Ljubljanskoj kotlini pored Domžala, na površini od 8.6 km², na kojoj leži samo 1 naselje. Ona je druga najmanja slovenska općina, koja je sve do 1998. bila dio puno veće Općine Domžale.
Naselja Općine Trzin
Trzin
Pannonia Savia
300px|thumb|Panonija Savija u 4. veku Pannonia Savia bila rimska provincija koja je postojala između 3. i 5. veka. Formirana je od dela bivše provincije Gornje Panonije (Pannonia Superior) 295. godine, u vreme cara Dioklecijana. Prestonica provincije je bila Siscija (današnji Sisak). Provincija je obuhvatala današnju centralnu Hrvatsku, kao i delove današnje Slovenije i Bosne i Hercegovine. Postojala je do hunske invazije u 5. veku.
Blamont (Du)
Blamon je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Du koja pripada prefekturi Monbelijar.
Get-Rich-Quick Wallingford
Get-Rich-Quick Wallingford (doslovno "Brzobogaćeći Wallingford"), pravim imenom J. Rufus Wallingford, je izmišljeni lik varalice koji je stvorio američki književnik George Randolph Chester, a koji se prvi put pojavio u pričama objavljenim u časopisu Cosmopolitan. One su 1907. sabrane u knjigu Get-Rich-Quick Wallingford: A Cheerful Account of the Rise and Fall of an American Business Buccaneer. Tri godine kasnije je knjiga adaptirana u kazališnu predstavu Georgea M. Cohana, koja je izvedena na Broadwayu. Po njoj su kasnije snimljena dva nijema filma:
Eskadron smrti
Eskadron smrti je naziv za naoružanu vojnu, policijsku ili paravojnu jedinicu čija je glavna svrha fizička likvidacija, odnosno vansudsko pogubljenje pojedinaca ili većeg broja osoba, najčešće iz političkih razloga. Obično se podrazumijeva da eskadroni smrti djeluju za račun ili uz prešutnu podršku državne vlasti, odnosno provode njenu politiku uklanjanja "subverzivnih elemenata" ili etničkog čišćenja, te se smatraju jednim od najčešćih oblika tzv. državnog terorizma. S druge strane, eskadroni smrti mogu djelovati i kao dio ilegalnih ili pobunjeničkih organizacija, odnosno njihove žrtve mogu biti predstavnici vlasti ili osobe osumnjičene da su vladini doušnici. U rijetkim slučajevima eskadroni smrti mogu biti organizirani i iz primarno ne-političkih motiva, odnosno od strane vigilantističkih grupa čija su meta za službenu vlast "nedodirljivi" kriminalci.
Eskadroni smrti su karakteristični za zemlje zahvaćene građanskim ratovima, odnosno endemskim političkim ili sektaškim nasiljem. Ponekad mogu djelovati i izvan granica matične zemlje, najčešće protiv političkih protivnika režima u egzilu. U tom smislu su najpoznatiji primjeri iz tzv. olovnih godina - Operacija Kondor koju su vodili desničarski latinoamerički režimi protiv ljevičarskih opozicionara i Operacija Gnjev Božji koju je vodio izraelski Mossad protiv pripadnika palestinske organizacije PFLP.
Milenko Pajić
Milenko Pajić (Beograd, 1950 - 16. januar 2015) je bio srpski pisac i likovni umetnik.
Zastupljen je u antologijama savremene srpske fantastične i postmoderne proze i poezije u prozi. Organizovao je deset samostalnih i više kolektivnih izložbi u jugoslovenskim i stranim galerijama. Povremene i stalne rubrike imao je u dnevnim novinama Danas i lokalnim listovima Čačanski glas, Vesti i dr.
Knjige
Objavio je sledeće knjige:
Montenerodomo, Chieti
Montenerodomo je naselje u Italiji u provinciji Chieti, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 424 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1152 m.
Havana, Kansas
Havana je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 104, što je 18 (20,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Operacija Kozara
Operacija "Kozara" je bila udružena osovinska operacija Vermahta, snaga NDH i legalizovanih četnika protiv partizana u oblasti Kozare. Vođena je od 19. do 28. oktobra 1942. godine.
Žiri (Žiri, Slovenija)
Žiri (njemački: Sairach) je gradić u Sloveniji od 3.591 stanovnika, on je i administrativni centar Občine Žiri.
Geografske karakteristike
Žiri leži u kotlini riječice Poljanska Sora, na granici Gorenjske, Notranjske i Primorske, u kraju koji je i vododjelnica između jadranskog i crnomorskog sliva.
Historija
Tokom 19. vijeka pored poljoprivrede, razvilo se obućarstvo i kukičanje pa su te djelatnosti postale zaštitni znak Žirija.
Nakon Drugog svjetskog rata iz tadašnjih obućarskih zadruga niknula je tvornica obuće Alpina koja se kasnije razvila u vodećeg jugoslavenskog proizvođača sportske obuće, i jedinoj proizvođača skijaških pancerica.
Operacija Delfin
minijatura|Nemci na Jadranu u jesen 1943.
Operacija Delfin (nem. Delphin) je bila vojna operacija Vermahta protiv partizana u oblasti Dalmacije. Trajala je od 15. novembra do 1. decembra 1943. godine.
Moliben(II) acetat
Moliben(II) acetat je organsko jedinjenje, koje sadrži 8 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 428,056 Da.
Acetorfin
Acetorfin je organsko jedinjenje, koje sadrži 27 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 453,570 Da.
Emelle, Alabama
Emelle je gradić u američkoj saveznoj državi Alabama. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu su živela 53 stanovnika.
Dracy-lès-Couches
Drasi le Kuš je naselje i opština u istočnom delu centralne Francuske u regionu Burgonja, u departmanu Saona i Loara koja pripada prefekturi Oten.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 183 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 22 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 8,27 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 350 metara (maksimalnoj 448 m, a minimalnoj 285 m).
Mangarahara (Sofia)
Mangarahara je rijeka na zapadu Madagaskara duga oko 100 km, prva veća lijeva pritoka rijeke Sofije.
Geografske karakteristike
Rijeka Mangarahara izvire na obroncima planine Mandritsara u Masivu Marovato (1 268 m) kod mjesta Antanambao.