cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sveti Vid
Kult svetog Vida
Kult sv. Vida počinje da se širi u 6. veku iz italijanske pokrajine Lukanije (današnja Bazilikata), odakle se širi po celoj Italiji, Siciliji i Sardiniji, a odatle i u ostalim zemljama i narodima pod jurisdikcijom Rimske patrijaršije, uključujući i Germane i Zapadne i Južne Slovene. O njegovoj popularnosti svedoče mnogobrojni hramovi koji nose njegovo ime i imena pod kojima je poznat u različitim narodima: Vitus (Vitus) na latinskom, Gvido i Vito (Guido, Vito) na italijanskom, Gaj (Guy) na francuskom, Vajt u germanskim jezicima (Weit, Veit), Vit kod Zapadnih Slovena (Vith, Vit, Wit) i Vid kod Južnih Slovena. Tokom srednjeg veka bilo je oko 1.300 crkvi i manastira gde se poštovao sv. Vid kao zaštitnik, a čak 150 je tvrdilo da poseduje deo njegovih moštiju. Pominje se i u vizantijskim izvorima, što svedoči da je njegov kult bio poznat i u oblastima pod Carigradskom patrijaršijom.
Tokom kasnog srednjeg veka, u Nemačkoj se raširio tzv. ples sv. Vida, običaj proslavljanja ovog svetitelja kolektivnim plesom do iscrpljenja koji se odvijao u masovnim svetkovinama pred njegovim kipom. Ovaj ples se proširio na češke i poljske krajeve i za njega se verovalo da leči od duševnih bolesti, opsednusti i epilepsije. To je dovelo do toga da se sv. Vid smatra patronom igrača i zabavljača i isceliteljem epilepsije i zaštitnikom duševno obolelih i opsednutih.
thumb|right|150px|Sveti Vid, [[Rijeka (grad)|Rijeka]]
U južnoslovenskim krajevima, zbog asocijacije njegovog imena sa čulom vida, sv. Vid se smatra zaštitnikom očiju i isceliteljem bolesti i slabosti vida. U narodnoj medicini poznata je i Vidova trava, koja se koristi za jačanje vida i kod očnih infekcija.
Smatra se patronom Čeha, Praga, Saksonije i grada Rijeke. O popularnosti ovog svetitelja na slovenskom Jadranu svedoče crkve posvećene sv. Vidu i toponimi poput naselja Sv. Vid na Krku ili brda Sv. Vid u Boki kotorskoj.
Dan svetog Vida
Rimska patrijaršija i kasnija Rimokatolička crkva dan sv. Vida tradicionalno obeležava 15. juna. Ovaj dan je i gradska slava hrvatskog grada Rijeke, čiji se sv. Vid smatra zaštitnikom.
U Pravoslavnoj crkvi se sv. Vid priznaje kao svetitelj iz vremena nepodeljene crkve, ali njegov kult nije jak. Upadljivo je da u narodnom običajnom kalendaru pravoslavnih Srba sve do bugarskih granica postoji dan Vidovdan koji se obeležava takođe 15. juna (u 20. i 21. veku, 28. jun po gregorijanskom kalendaru) i pamti kao dan na koji se odigrala Kosovska bitka 1389. S obzirom na to da je u zapadnim krajevima srednjovekovne Srbije prisutan uticaj Rima, da su u Srbiju doseljavani rimokatolički Sasi, moguće je da je ovaj praznik relikt prošlosti i vremena kada je bio obeležavan kao crkveni praznik na celokupnom srpskom etničkom prostoru. Međutim, ne treba sv. Vida isključivo dovoditi u vezu sa rimokatoličanstvom, jer je on ranohrišćanski svetac, koji se poštovao još pre raskola hrišćana na pravoslavce i katolike. Treba reći da je ovaj praznik poznat i kod Bugara iako Bugarska nikada nije bila pod uticajem Rimokatoličke crkve. Ovaj datum je u Srpskoj pravoslavnoj crkvi posvećen sv. Amosu, a tek 1892. godine postaje liturgijski praznik posvećen ''sv. knezu Lazaru i sv. mučenicima srpskim, kad mu se i prvi put zvanično dodeljuje narodno ime Vidovdan''. U poslednje vreme popularna je i teorija da Vidovdan nije direktno povezan sa sv. Vidom, već sa slovenskim bogom Svetovitom (Svetovid, Svantevit) sa Arkone. Sve prethodno navedeno upućuje na zaključak da je kult poštovanja staroslovenskog paganskog božanstva Svetovida zamenjen kultom sv. Vitusa (t. j. kod južnih Slovena kultom sv. Vida, a kod zapadnih Slovena kultom sv. Vita). Kod Srba i Bugara koji iako priznaju sv. Vida, kao ranohrišćanskog sveca, ovaj dan se poštuje više kao narodni praznik Vidovdan.
El Lago, Texas
El Lago je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 2.706 stanovnika.
Broskvari
Broskvari je selo 3 km udaljeno od Višnjana i ima 18 stanovnika. Selo je nastalo u 17. st. kada su ga naselili doseljenici iz Grossettija, grada 50 km udaljenom od Rima.
O nastanku sela postoji legenda da je otac darovao svom sinu to zemljište kako ne bi obitelji napravio sramotu, jer je bio zaljubljen u svoju sluškinju. Za vrijeme talijanske vladavine selo se zvalo Villa Cossetti, a potom Broskvari. Stanovnici su od nekadašnjeg prezimena Cossetto pohrvatili ga u Košeto.
Po popisu iz 2001., u selu je živjelo 16 stanovnika.
Steinheim
Štajnhajm je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 10 opštinskih središta okruga Hekster. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 13.471 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5762032, NUTS (DEA44) i LOCODE (DE STM) kod.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Hekster Štajnhajm se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Hekster. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 180 metara. Površina opštine iznosi 75,7 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 13.471 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 178 stanovnika/km².
Brusje
Brusje je malo brdsko mjesto na otoku Hvaru, u sastavu općine Hvar.
Zemljopisni položaj
Nalazi se na 43° 11' 34" sjeverne zemljopisne širine i 16° 29' 27" istočne zemljopisne dužine, 4 km zapadno od Velog Grablja, 3 km sjeverno od Milne i 3 km sjeverozapadno od Malog Grablja te 6 km sjeveroistočno od Hvara.
Gospodarstvo
Poljodjelsko mjesto. Veliki je gospodarski polet imalo dok su lavanda i buhač imale veliku potražnju na tržištu.
Poznate osobe
Poznate osobe rođene ili podrijetlom iz Brusja.
Borgo Piave, Lecce
Borgo Piave je naselje u Italiji u provinciji Lecce, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 204 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 22 m.
Dodecenoil-KoA D-izomeraza
Dodecenoil-KoA D-izomeraza (, dodecenoil-KoA Delta-izomeraza, Delta3-cis-Delta2-trans-enoil-KoA izomeraza, acetilen-alenska izomeraza, dodecenoil-KoA Delta-izomeraza, dodecenoil-KoA Delta3-cis-Delta2-trans-izomeraza) je enzim sa sistematskim imenom dodecenoil-KoA (3Z)-(2E)-izomeraza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
1926. na filmu
thumb|Rudolph Valentino, glumac koga je iznenadna smrt učinila ikonom popularne kulture, ali i simbolički označila kraj zlatnog doba nijemog filma u Hollywoodu.
Dodecenoil-KoA D-izomeraza
Ovaj enzim takođe katalizuje interkonverziju 3-acetilenskih masnih acil tioestara i (+)-2,3-dienoilnih masnih acil tioestara.
Brgudac
Brgudac je selo na sjeveru Istre, u općini Lanišće. Do sela se stiže odvojkom sa ceste Lanišće - Lupoglav.
Slikoviti Brgudac smješten je u srcu Ćićarije na 747 m nadmorske visine (podno hrpta što ga čine Brajkov vrh 1092m i Korita) i najviše je stalno naselje na području Istarske županije. Ovo selo, čija povijest seže duboko u srednji vijek, nekada je vrvilo životom – u njemu je obitavalo preko 400 stanovnika koji su držali i do 3000 grla stoke. Do sela vodi uska cesta iz smjera Lanišća, ali postoje kolske i planinarske staze prema Semiću, Planiku i planinarskom domu Korita. Malobrojno stanovništvo obrađuje skromne plodne površine za vlastite potrebe.
Povijest
U prošlosti je bilo razvijeno stočarstvo, te proizvodnja drvenog ugljena (krbunice). Područje je u srednjem vijeku pripadalo Akvilejskom patrijarhatu, grofovima Goričkim, a poslije Mletačkoj Republici (Rašporskom kapetanatu). Stradao je u sporadičnim turskim upadima, a osobito teško u Uskočkom ratu 1612. godine.
Brgudac je također i simbol antifašističke borbe u Istri, jer je upravo tu organiziran prvi pokret otpora na istarskom poluotoku odnosno ondje je osnovana prva oružana formacija na poluotoku Istri, a sve radi početka rušenja 25-godišnjeg fašističkog režima i sjedinjenja Istre s domovinom Hrvatskom. Selo je bilo glavno sjecište putova partizanskih jedinica pa je stoga u nekoliko navrata i spaljeno. Jedno je od najuništenijih mjesta i mjesto s velikim brojem žrtava posljedica Drugog svjetskog rata. Svake se godine obilježava Dan antifašističke borbe i sjećanje na tragično stradavanje 56 žitelja Brgudca u travnju i lipnju 1944. godine.
Danas je selo u sustavu općine Lanišća.
Stanovništvo
Po popisu iz 2001. godine, u selu je živjelo 12 stanovnika.
380 Fiducia
380 Fiducia je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 73,19 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 2,983 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,372 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,114, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 6,156 stepeni, a orbitalni period iznosi 1600,435 dana (4,381 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 9,42 a geometrijski albedo 0,056.
Asteroid je otkriven 8. januara 1894. godine.
Vučedolska golubica
thumb|right|200px|Vučedolska golubica Vučedolska golubica je najpoznatija keramička posuda s arheoloških iskopina na Vučedolu. Modelirana u obliku golubice, postala je jedan od najprepoznatljivijih simbola grada Vukovara, u čijoj se blizini Vučedol nalazi. Imala je kultnu namjenu kao kadionica. Tamne je boje, ukrašena bijelom inkrustacijom (mašnice, ogrlica, niz valovitih i cik-cak crta na krilima) u urezanom ukrasu i ornamentu nastalom žigosanim ubadanjem. Iako je prozvana golubica, arheolozi smatraju da se zapravo radi o ptici jarebici.
East Tulare Villa, California
East Tulare Villa je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 778 stanovnika.
Stearalkonijum hlorid
Stearalkonijum hlorid je organsko jedinjenje, koje sadrži 27 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 424,146 Da.
Hipotaurin dehidrogenaza
Hipotaurin dehidrogenaza (, hipotaurinska dehidrogenaza) je enzim sa sistematskim imenom hipotaurin:NAD+ oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim je molibdohemoprotein.
Anjeux
Onžo je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Gornja Saona koja pripada prefekturi Lir.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 165 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 18 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 8,71 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 272 metara (maksimalnoj 303 m, a minimalnoj 227 m).
Almena, Kansas
Almina je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 408, što je 61 (-13,0 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Omenars, Pordenone
Omenars je naselje u Italiji u provinciji Pordenone, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 691 m.
Elm Creek, Texas
Elm Creek je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 2.469 stanovnika.
Brloška Dubrava
Brloška Dubrava je naselje u Hrvatskoj, u Ličko-senjskoj županiji.
Zemljopis
Brloška Dubrava je naselje blizu Otočca.
Izvor
250px|lijevo|thumb|Brloška Dubrava
Zanimljivosti
250px|desno|thumb|Brloška Dubrava
Stolberg
Štolberg je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 10 opštinskih središta okruga Region Ahen. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 58.057 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5334032, NUTS (DEA25) i LOCODE (DE STG) kod.
Mill Hall, Pennsylvania
Mil Hol je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.613, što je 45 (2,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Endicott, New York
Endikot je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 13.392, što je 354 (2,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
383 Janina
383 Janina je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 45,52 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 3,654 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,628 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,163, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 2,653 stepeni, a orbitalni period iznosi 2033,789 dana (5,568 godina). Apsolutna magnituda asteroida je 9,91 a geometrijski albedo 0,092.
Asteroid je otkriven 29. januara 1894. godine.
Rosulje (Banja Luka)
Rosulje su jedno od gradskih naselja Banja Luke .Rosulje su sjedište istoimene mjesne zajednice.
Teritorija
Mjesna zajednica "Rosulje" - obrazuje se za dio teritorije grada, koju čine ulice: Mladena Stojanovića, od br. 9A do 125 (neparna strana), i od br 10 do 30 (parna strana), Janka Veselinovića, Bože Varićaka, Milana Radmana, od br. 2 do 70 (parna strana), Kralja Petra II (Karla Rojca), Radoslava Lakića, 14. Srednjobosanske brigade, Stevana Markovića, Milana Stevilovića, Voždovačka, Trive Amelice (ZAVNOBIH-a), Lazarička, V Kozarske brigade, Manastira Moštanice, Živojina Preradovića, Jaroslava Plecitija, Rade Kondića, od br. 1 do 1B (neparna strana), i od br.2 do 2D (parna strana), Ivana Gorana Kovačića, od br 1 do 135 (Neparna strana), i od br.2 do 56 (parna strana), Dragana Bubića, Srednjoškolska, Koste Abraševića, Vase Vidovića, Miće Ljubibratića, Zorana Radujka, Zemunska, Hercegnovska, Dr. Živka Nježića (Kranjska), Mlađe Ćusića (dio), Bitoljska, Krajiških brigada br. 84, i Rakovačkih rudara, kućni brojevi 2A 0,5, i 3 objekta bez numeracije, uz objekt br. 5, Marka Lipovca br. 182 i 186.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva 1991. godine, u naselju je zivjelo 7.023 stanovnika.
Reinhold Schünzel
Reinhold Schünzel (7. novembar 1888 - 11. septembar 1954) bio je njemački glumac i filmski režiser, koji je uživao izuzetno popularnost u weimarskom periodu. Iako je bio jevrejskog porijekla, nacistički režim ga je u svojim prvim godinama poštedio progona, davši mu službeni status "počasnog arijevca". Tek je godine 1937. emigrirao iz nacističke Njemačke te došao u Hollywood, gdje je režirao i glumio u nekoliko filmova. Posljednje godine života i karijere je proveo u Zapadnoj Njemačkoj.
Prostaglandin-A1 D-izomeraza
Prostaglandin-A1 D-izomeraza (, prostaglandinska A izomeraza) je enzim sa sistematskim imenom (13E)-(15S)-15-hidroksi-9-oksoprosta-10,13-dienoat Delta10-Delta11-izomeraza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Reinhold Schünzel
Filmografija
thumb|Reinhold Schünzel okružen bokserima [[Max Schmeling|Maxom Schmellingom (desno) i Joseom Santom prilikom snimanja filma Liebe im Ring (1930)]]
Aubvillers
Obvije je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Soma koja pripada prefekturi Mondidje.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 96 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 19 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 4,88 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 113 metara (maksimalnoj 118 m, a minimalnoj 49 m).
Prostaglandin-A1 D-izomeraza
Ovaj enzim interkonvertuje prostaglandin A1 i prostaglandin C1.
ADP-zavisna srednjelančana-acil-KoA hidrolaza
ADP-zavisna srednjelančana-acil-KoA hidrolaza (, hidrolaza acil koenzima A sa lancem srednje dužine, hidrolaza acil koenzima sa lancem srednje dužine, hidrolaza acil-tioestra sa lancem srednje dužine, hidrolaza lanca srednje dužine, miristoil-KoA tioesteraza) je enzim sa sistematskim imenom ADP-zavisna-srednjelančana-acil-KoA hidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Za rad ovog enzima je neophodan ADP. NADH deluje kao inhibitor. Enzim ima maksimalno dejstvo sa nonanoil-KoA.
Waltershausen
Valtershauzen je grad u njemačkoj saveznoj državi Tiringija. Jedno je od 57 opštinskih središta okruga Gota. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 10.917 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 16067072.
Eastvale, California
Eastvale je grad u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 53.668 stanovnika.
Magnencije
Magnencije (vladao od 18. januara 350. godine do 11. avgusta 353. bio je rimski uzurpator.
Konstans nije bio popularan među vojskom i to je dovelo do toga da vojnici proglase Magnencija za cara početkom 350. godine. Konstansa su ubrzo gotovo svi napustili, i uskoro je bio ubijen negde na Pirinejima.
Straelen
Štraelen je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 16 opštinskih središta okruga Klefe. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 15.655 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5154052, NUTS (DEA1B) i LOCODE (DE SRN) kod.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Klefe Štraelen se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Klefe. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 35 metara. Površina opštine iznosi 74,0 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 15.655 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 211 stanovnika/km².
Karpati
Karpati (češki, slovački i poljski Karpaty, ukrajinski Карпати, rum. Carpaţii), su planine u srednjoj Evropi. Pružaju se na dužini od 1.500 km (širina preko 300 km), kao veliki luk od Bratislave preko teritorije Češke, Slovačke, Poljske, Ukrajine i Rumunije do istočne Srbije.
Magnencije
Magnencije je brzo stekao lojalnost Britanije, Galije i Hispanije, posebno zbog toga što se pokazao tolerantnijim i prema hrišćanima i prema paganima. Magnencije je kontrolisao Italiju i Afriku.
Karpati
Najviši vrh Gerlahovka (Gerlahovski štit) 2655 m, nalazi se na Visokim Tatrima u Slovačkoj. Karpati se dele na Zapadne Karpate sa Beskidima i visokim Tatrima, zatim na Šumovite, Istočne i Južne Karpate ili transilvanske Alpe, najviši vrh Moldoveanu 2543m. Važna rečna izvorišta su reke Tisa, Visla, Odra, Dnjestar, Prut, Moriš i dr...
Al Hazm
Al Hazm (arapski: الحزم), je grad od 13.658 stanovnika, na sjeverozapadu Jemena, udaljen oko 170 km sjeverozapadno od glavnog grada Sane.
Waltershausen
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Gota Valtershauzen se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Gota. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 320 metara. Površina opštine iznosi 30,8 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 10.917 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 355 stanovnika/km².
Karpati
Karpati su mlade ulančane planine. Nastali su tokom alpske orogeneze u kasnom mezozoiku i tercijaru (od 250 milijuna godina). Alpska orogeneza je proces nastanka mladih planina (alpsko-himalajski planinski sistem) kao posljedica kolizije euroazijske i afričke, te euroazijske i indijsko-australske litosferne ploče. Karpati su oblikovali luk i sa sjevera i istoka okružuju Panonsku nizinu. Dijele se na Zapadne, Istočne i Južne Karpate. Prema jugu se nastavljaju na Staru planinu u Bugarskoj.
Magnencije
U Rimu je tokom 350. godine carskog položaja pokušao da se domogne Nepocijan, ali je Magnencije uspeo da se izbori sa ovom pobunom.
Magnecije je svoj položaj pokušao da utvrdi tako što bi preuzeo teritorije na Dunavu, koje je Konstans prethodno kontrolisao. No, Vetranion, zapovednik vojske u Panoniji je otkazao poslušnost Magneciju i bio je izvikan za avgusta u Mursi. Izgleda da je Vetranije imao podršku Konstancija II.
Jedini car iz dinastije Konstantina Velikog, Konstancije II, želeo je da se obračuna sa Magnencijem, pa je prekinuo rat sa Sasanidima i krenuo prema Zapadu. Uprkos Magnecijevim naporima da privuče Vetranija na svoju stranu, ovaj je prišao Konstanciju.
Karpati
Zapadni Karpati
Zapadni Karpati su najviši sjeverozapadni dio Karpata. Veći dio je unutar Slovačke, a manji u okolnim državama Poljskoj i Mađarskoj. Najvažnije planine unutar planinskog lanca Karpata u Slovačkoj su Tatre, u Poljskoj Beskidi a u Mađarskoj Mátra. U Češkoj u Karpate spada Češko-slovačko visočje uz granicu Češke i Slovačke. Najviši vrh Tatri je Gerlachovský štít, ujedno i najviši vrh cijelih Karpata. Iznad glavnog slovačkog grada Bratislave se protežu Mali Karpati. U Zapadnim Karpatima su značajna skijališta. Najveći gradovi unutar Karpata u Slovačkoj su Banská Bystrica, Košice, Prešov i Žilina, u Češkoj su Ostrava (oko nje ima mnogo nalazišta ugljena) i Zlín, u Poljskoj su Bielsko-Biała, Nowy Sącz i Zakopane, a u Mađarskoj Miskolc.
Magnencije
Vojske Magnecija i Konstancija su se sukobile u velikoj bitki kod Murse 351. godine. Magnencije je predvodio svoju vojsku, dok je Konstancije čitav dan proveo moleći se u obližnjoj crkvi. Uprkos Magnencijevom ličnom junaštvu, njegove trupe su poražene i bile su prinuđene da se povuku u Galiju.
Karpati
Istočni Karpati
U istočnom dijelu Slovačke i Poljske planinski lanac Karpata zaokreće prema jugu. Tamo počinju Istočni Karpati koji se protežu kroz krajnji zapadni dio Ukrajine (tamo se nazivaju Šumoviti Karpati) i istočni dio Rumunjske gdje čine granicu povijesnih pokrajina Transilvanije i Moldavije. U Rumunjskoj je poznati kanjon Bicaz. Na Istočnim Karpatima postoje ugasli vulkani i vulkanske stijene. U jednom ugaslom vulkanu u Rumunjskoj postoji kratersko jezero Sveta Ana. Značajno je planinsko ljetovalište Băile Tuşnad. Najveći gradovi na Istočnim Karpatima u Ukrajini su Mukačevo, Užgorod i Černivci, a u Rumunjskoj Piatra Neamţ, Sighetu Marmației i Suceava.
Magnencije
Odmah posle vesti o Magnencijevom porazu, Italija mu je otkazala poslušnost i prešla je na Konstancijevu stranu. Magnencije je još pružao otpor do 353. godine, a kada je bio konačno poražen, izvršio je samoubistvo.
Karpati
Južni Karpati
Južni Karpati se protežu kroz Rumunjsku i istočnu Srbiju. U Rumunjskoj se Južni Karpati još nazivaju Transilvanijske Alpe, te čine granicu povijesnih pokrajina Vlaške i Transilvanije. Najviši vrh Južnih Karpata je Moldoveanu. U Rumunjskoj oko grada Ploieşti postoje značajna nalazišta nafte (jedno od najvećih nalazišta nafte na europskom kopnu). Rijeka Dunav se probija kroz Karpate između Rumunjske i Srbije i čini Đerdapsku klisuru. U Srbiji oko grada Bora postoje značajna nalazišta ruda. Karpati završavaju u istočnoj Srbiji, ali se lanac mladih planina nastavlja prema Bugarskoj gdje čini Staru planinu (planinu Balkan). Najveći gradovi u Južnim Karpatima u Rumunjskoj su Braşov, Drobeta-Turnu Severin, Petroşani, Ploieşti, Rešica (Reşiţa) i Sibiu, a u Srbiji Bor i Vršac.
382 Dodona
382 Dodona je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 58,37 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 3,118 astronomskih jedinica (AJ).
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 7,400 stepeni, a orbitalni period iznosi 2011,725 dana (5,507 godina). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,175. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 8,77 a geometrijski albedo 0,161.
Al Hazm
Geografske karakteristike
Al Hazm je administrativno sjedište polupustinjske i rijetko naseljene jemenske Muhafaze Al Džauf od 451.462 stanovnika, uz granicu sa Saudijskom Arabijom. To je vrlo siromašan gradić, koji ima samo jednu asfaltiranu ulicu, jedan skromni hotel "Ma'een Inn", nekoliko trgovina, dva restorana, dvije tržnice, četiri brijačnice i četiri poštanska ureda. Al Hazm nema javnu rasvjetu niti bilo koji oblik javnog transporta
Pored grada je mali aerodrom (ICAO kod: OYZM) koji radi samo za čarter letove. Klima u Al Hazmi je pustinjska, koju karaktriziraju vro vruća ljeta i hladne zime.
Okolica Al Hazma vrlo je opasan kraj, poznat po cestovnim blokadama i pljačkama, i međuplemenskim sukobima. Zadnji plemenski sukob zbio se 2004., između pripadnika plemenskih klanova Al-Saida i Marazik, kad je ubijeno 15 i ranjeno 40 ljudi. . To je kraj u kojem vlada još uvijek - krvna osveta, i u kojem veću moć imaju vođe lokalnih plemenskih klanova, od formalnih predstavnika vlasti i sudstva.
Zdravstvena zaštita
Al Hazm ima tri privatne ambulante i jednu malu državnu bolnicu, u kojoj se mogu obaviti samo najhitniji medicinski zahvati. Veća bolnica izgrađena je još 1980e, ali je ostala zatvorena zbog nedostatka novaca za njeno potpuno uređenje i nekih administrativnih problema oko zemljišta na kojem je izgrađena.
Robert Pattinson
Robert Thomas-Pattinson (London, 13. svibnja 1986.) engleski je glumac, model i glazbenik. Proslavio se ulogama Edwarda Cullena u filmu Sumrak te Cedrica Diggoryja u filmu Harry Potter i plameni pehar.
384 Burdigala
384 Burdigala je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 36,93 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 3,041 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,261 AJ.
Robert Pattinson
Životopis
Izbačen iz škole sa 12 godina, jer je pokušavao biti "inovativan".Prije nego što se počeo baviti glumom svirao je po kafićima i klubovima klavir i tako zarađivao. Maturirao je sa 18, te glumio u Barnes teatru. Hodao je sa Ninom Schubert, bivšim modelom, od 2004. do 2007. Njegov privatni život je čest predmet špekulacija vezanih uz navodnu ljubavnu vezu s Kristen Stewart, koja u Twilightu tumači Bellu Swan.
384 Burdigala
Ekscentricitet orbite iznosi 0,147, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 5,590 stepeni, a orbitalni period iznosi 1576,783 dana (4,316 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 9,64 a geometrijski albedo 0,180.
Pasqualetto, Padova
Pasqualetto je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Stearamidopropil dimetilamin
Stearamidopropil dimetilamin je organsko jedinjenje, koje sadrži 23 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 368,640 Da.
Pasqualetto, Padova
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 24 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 14 m.
384 Burdigala
Asteroid je otkriven 11. februara 1894. godine.
Insulin glulizin
Insulin glulizin je biosintetički, brzo delujući analog ljudskog insulina koji se proizvodi pomoću nepatogene laboratorijske bakterije Escherichia coli (K12). Ovaj rekombinantni hormon se razlikuje od prirodnog ljudskog insulina po tome što je aminokiselina arginin u poziciji B3 zamenjena lizinom i lizin u poziciji B29 je zamenjen glutaminskom kiselinom. Te strukturne modifikacije snižavaju stopu formiranja heksamera, stabilizuju insulin glulizinske monomere i povećavaju brzinu apsorpcije i početak dejstva u odnosu an ljudski insulin.
Robert Pattinson
Životopis
Najbolji prijatelj mu je glumac Tom Sturridge.
Za 2010. ima zakazana snimanja 3 filma: Bel Ami, Unbound Captives i Breaking Dawn (posljednji nastavak Sumrak sage).
Elmendorf, Texas
Elmendorf je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.488 stanovnika.
733
Godina 733. (DCCXXXIII) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. Oznaka 733. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Rotterdam, New York
Roterdam je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 20.652, što je 116 (0,6 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Brlenić
Brlenić je naseljeno mjesto u Republici Hrvatskoj u Zagrebačkoj županiji.
Zemljopis
Administrativno je u sastavu općine Krašić. Naselje se proteže na površini od 2,81 km².
Stanovništvo
Prema zadnjem popisu stanovništva iz 2001. godine u Brleniću živi 213 stanovnika i to u 71 kućanstvu. Gustoća naseljenosti iznosi 75,80 st./km².
Laura, Ohio
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 474, što je 13 (-2,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Wasungen
Vazungen je grad u njemačkoj saveznoj državi Tiringija. Jedno je od 65 opštinskih središta okruga Šmalkalden-Majningen. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 3.628 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 16066086.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Šmalkalden-Majningen Vazungen se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Šmalkalden-Majningen. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 270 metara. Površina opštine iznosi 29,5 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 3.628 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 123 stanovnika/km².
Acil-KoA hidrolaza
Acil-KoA hidrolaza (, acil koenzim A tioesteraza, acil-KoA tioesteraza, acil koenzim A hidrolaza, tioesteraza B, tioesteraza II, acil-KoA tioesteraza) je enzim sa sistematskim imenom acil-KoA hidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim ima široku specifičnost za acil-KoA sa srednjim do dugim lancima.
385 Ilmatar
385 Ilmatar je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 91,53 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 3,206 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,489 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,125, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 13,562 stepeni, a orbitalni period iznosi 1755,613 dana (4,806 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 7,49 a geometrijski albedo 0,212.
Asteroid je otkriven 1. marta 1894. godine.
Brođanci
Brođanci su naselje u južnom dijelu općine Bizovac. Od Bizovca su udaljeni 5 km. Njegov naziv, navodno potječe od riječi brod - janci, jer su bili okruženi rukavcima rijeke po kojoj su nekada plovile brodice. Ubrajaju se u stara podravska naselja.
U blizini sela otkriveno je neolitsko nalazište Vinogradi i Franjin bostan s ostacima keramike koji pripadaju sopotskoj kulturi.
U srednjem vijeku tu je bio possesio (posjed) Keresteleke ili Kiresteleke iz 1392. godine, koji je pripadao gradu Koški, a od 1506. i 1507. godine kaštelu Subotici kao Krysewcz. Na starim kartama naselja iz turskog doba 1680. Slavonije i Srijema iz 1745. godine upisano je naselje Brogianc uz sela Križevci, Biljanci i Habjanovci.
Za vrijeme ratova s Turcima od 1683. godine stanovništvo se razbježalo, a na svoja ognjišta se vratilo 1699. godine.
Prema vlastelinskom popisu 1885. godine, dakle 165 godina poslije prvog popisa, imali su Brođanci 145 kuća sa 1 100 stanovnika. Škola je izgrađena 12. studenog 1851. godine. Ogranak Seljačke sloge bio je osnovan 1934. godine. Prvi mlin bio je podignut 1909. godine, a pokretao ga je motor s elektrogeneratorom za osvjetljenje jednog dijela sela. U cilju unapređivanja poljoprivrede bila je 1947. godine osnovana Seljačka radna zadruga “Bolja budućnost”. Zadruga nije opravdala povjerenje, pa je nakon 5 godina likvidirana.
Katoličkoj župi s crkvom Sv. Ane iz 1798. godine pripadaju filijalne crkve: Sv. Martina u Čepinskim Martincima iz 1803. godine i Sv. Bartola u Habjanovcima iz 1837. godine,te nedavno dodana filijala u Novakima Bizovačkim.
Selo je poznato i po Olimpijadi starih športova.
386 Siegena
386 Siegena je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 165,01 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 2,896 astronomskih jedinica (AJ).
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 20,262 stepeni, a orbitalni period iznosi 1800,491 dana (4,929 godine). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,173. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 7,43 a geometrijski albedo 0,069.
Asteroid je otkriven 1. marta 1894. godine.
Piacenza
Pjačenca je grad u severnoj Italiji u regiji Emilija-Romanja. Po proceni iz 2004. ima 99.150 stanovnika.
5-Karboksimetil-2-hidroksimukonatna D-izomeraza
5-Karboksimetil-2-hidroksimukonatna D-izomeraza (, 5-carboxymethyl-2-hydroxymuconate Delta-isomerase) je enzim sa sistematskim imenom 5-karboksimetil-2-hidroksimukonat Delta2,Delta4-2-okso,Delta3-izomeraza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Zgrada Radio Rijeke
mini|Zgrada Radio Rijeke mini|Začelje zgrade [[Radio Rijeka|Radio Rijeke]] Zgrada Radio Rijeke, zgrada u centru Rijeke, od 1951. sjedište Radio Rijeke. Smještena na adresi Korzo 24, svojim začeljem gleda na Trg Riječke rezolucije. Sagrađena je 1848. godine po projektu arhitekta Antonija Deseppija, kao Casino patriottico, okupljalište građanske elite iz sredine 19. stoljeća. Nosi obilježja kasnog klasicizma. Ima elegantno pročelje s balkonom koji počiva na altani sa stupovima. Prolaz kroz zgradu veže Korzo s Trgom.
Od 1889. godine u njoj je Hrvatska čitaonica, središte kulturnog, umjetničkog i političkog života Riječana. U njenoj dvorani, okrenutoj prema Trgu, donesena je 1906. Riječka rezolucija, po kojoj je trg i dobio ime.
Li Yuanhong (dinastija Tang)
Li Yuanhong (? - 733), kurtoazno ime Dagang (大綱), formalno Baron Wenzhong od Qingshuija (清水文忠男), bio je kineski velikodostojnik u službi dinastije Tang, koji je služio kao kancelar za vrijeme vladavine cara Xuanzonga.
Collecastagno, L'Aquila
Collecastagno je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 43 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 332 m.
Canohès
Kanoe je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Istočni Pirineji koja pripada prefekturi Perpinjan.
Imolamin
Imolamin je organsko jedinjenje, koje sadrži 14 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 260,335 Da.
Bruška
Bruška je selo u Bukovici. Upravno pripada gradu Benkovcu.
Zemljopisni položaj
Smještena je pod brdom Kunovcem, oko 10 km sjeveroistočno od Benkovca. Selo je podijeljeno na obiteljske zaseoke Gornje i Donje Bruške Marinović, Zrilić i Čačić.
Selo Bruška je uz druga naselja Bukovice Medviđa, Bjelina, Zelengrad i Nunić primjer netaknute prirode rijetko naseljenog i očuvanog krajolika. Rijetko stanovništvo uglavnom se bavi poljoprivredom i stočarstvom.
U blizini sela postavljene su vjetroelektrane.
Edgewood, California
Edgewood je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 43 stanovnika.
Tioredoksin-disulfid reduktaza
Tioredoksin-disulfid reduktaza (, NADP-tioredoksin reduktaza, NADPH-tioredoksin reduktaza, tioredoksin reduktaza (NADPH), NADPH2:oksidovani tioredoksin oksidoreduktaza) je enzim sa sistematskim imenom tioredoksin:NADP+ oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim je flavoprotein (FAD).
HR Split
Povijest
Radio Split je jedan od najstarijih elektroničkih javnih medija na teritoriju južne Hrvatske. Prvi put je započeo s emitiranjem programa 22. travnja 1945. godine. Uskoro nakon toga emitiranje je obustavljeno da bi Radio Split ponovno krenuo s radom 27. srpnja 1954. godine iz vile "Ruža" na Mejama. Program se isprva emitirao tri i pol sata na dan, tijekom jutra kada se nije emitirao matični program iz Zagreba.
Početkom 1960-ih godina Radio Split se osamostaljuje, no, kako općina Split nije mogla financirati rad postaje, 1966. godine ponovno se udružuje s Radio Zagrebom. Godine 1968. Radio Split seli u vilu "Ferić", također na Mejama.
Početkom 1980. Radio Split se useljava u novu zgradu RTV centra na Mažuranićevu šetalištu 24a opremljenu suvremenom radio tehnikom. Godine 1983. Radio Split produžuje svoj program na 5 sati na dan (od 12 do 19 sati), od 1989. godine uvode se još 4 sata jutarnjeg programa.
Početkom 1990-ih Radio Split odigrao je važnu ulogu u demokratskim promjenama uvodeći nove demokratske standarde prava na slobodu javnoga govora. Te se godine RTV Zagreb preimenuje u HTV, kada je i splitska radiopostaja dobila novo ime - Hrvatski radio - Radio postaja Split.
Radio je odigrao važnu ulogu i u razbijanju medijske blokade u Dalmaciji i Herceg Bosni tijekom rata, a njegovi su novinari izvještavali sa svih bojišnica, za što su dobili i više priznanja.
Pred mikrofonom Radio Splita posao su ispekla vodeća imena hrvatskoga novinarstva, od prvoga novinara Marinka Bojića do brojnih drugih: Zvonko Letica, Davorin Rudolf, Miljenko Smoje, Joško Kulušić, Zdravko Gracin, Frane Jurić, Tonči Petrasov Marović, Jakša Fiamengo, Edo Pezzi i drugi. Glazbenim urednicima su bili naši istaknuti skladatelji Vinko Lesić, Zdenko Runjić i Joško Koludrović. Antologijske folklorne, klapske i dokumentarne emisije pripremao je maestro Ljubo Stipišić, a osobitost je splitskog Radija da je u svojim studijima snimao i stvarao drame. Nezaboravan je serijal "Smij i suze starega Splita" Ivana Kovačića, a dramatizirani su i tekstovi Marka Uvodića Splićanina, Miljenka Smoje, Vanče Kljaković i drugih. U tonskoj su arhivi Radio Splita i vrijedni zapisi sa Splitskoga ljeta i drugih važnih javnih i kulturnih događaja.
387 Aquitania
387 Aquitania je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 100,51 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 2,737 astronomskih jedinica (AJ).
HR Split
Kontroverze
Uredništvo etera Radio Splita je u lipnju 2016. došlo na ideju o puštanju pjesme Bijelog dugmeta Lipe cvatu, no ne bez cenzorskog zahvata kojim je odstranjen stih "ravna ti je Jugoslavija". Brojni su glazbeni kritičari cenzuru kritizirali i opisali ju "bizarnom" i rezultatom "[n]ičega osim skrivanja vlastite nesposobnosti ili nemoći", te odrazom straha i slabosti državotvornih medija da se suoče sa svojom prošlošću. Služba ZAMP-a Hrvatskog društva skladatelja (HDS ZAMP) je odredila da se radi povredi autorskih prava i zakonom kažnjivoj raboti, što je potvrdio i zastupnik prava autora pjesme iz njene izdavačke kuće Aquarius. HRT i Radio Split nisu odgovorili na novinarske upite povodom ovog događaja.
387 Aquitania
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 18,138 stepeni, a orbitalni period iznosi 1654,552 dana (4,529 godine). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,237. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 7,41 a geometrijski albedo 0,190.
HR Split
Frekvencije
Radio Split emitira se sa sljedećih lokacija:
Signali sa Labinštice i Biokova mogu se čuti daleko po Dalmaciji.
387 Aquitania
Asteroid je otkriven 5. marta 1894. godine.
Stearin
Stearin je organsko jedinjenje, koje sadrži 57 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 891,480 Da.
Richmond Hill, Georgia
Ričmond Hil (Džordžija) je grad u američkoj saveznoj državi Džordžija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 9.281 stanovnika.
El Mesquite, Texas
El Mesquite je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 38 stanovnika.
Weida
Vajda je grad u njemačkoj saveznoj državi Tiringija. Jedno je od 61 opštinskog središta okruga Grajc. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 7.924 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 16076079.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Grajc Vajda se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Grajc. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 231 metra. Površina opštine iznosi 12,6 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 7.924 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 629 stanovnika/km².
Pupavac
Pupavac (Upupa epops) je šarena ptica koja živi na širokom području Evrope, Azije i Afrike, poznata po svojoj karakterističnoj ukrasnoj kruni. Jedini je živi predstavnik familije Upupidae. Jedna ostrvska vrsta - džinovski pupavac sa ostrva Sveta Helena je izumrla, dok se pupavac sa Madagaskara ponekad izdvaja u posebnu vrstu. Srpsko-hrvatski naziv "pupavac", kao i engleski "hoopoe" i latinski "upupa" su onomatopejski nazivi.
Pupavac je smešten u red vikačica ili kreštalica (Coraciiformes), grupu koja uključuje i vodomare, pčelarice, zlatovrane i šumske pupavce. Bliska povezanost između pupavaca i šumskih pupavaca je potkrepljena i jedinstvenom prirodom njihovih stremenjača (ušnih koščica). U taksonomiji po Sibley-Ahlquist-u pupavci su smešteni u poseban rod Upupiformes u koji neki smeštaju i šumske pupavce.
Fosilni ostaci pupavaca su oskudni, sa najranijim fosilima poreklom iz Kvartara. Fosilni ostaci njihovih rođaka su stariji od kojih fosili šumskih pupavaca datiraju iz Miocena a izumrle familije Messelirrisoridae iz Eocena.
Nekoliko autora izdvajaju madagaskarskog pupavca (U. e. marginata) i afričkog pupavca (U. e. africana) kao posebne vrste ali razlika između svih podvrsta pupavaca je beznačajna a jedino madagaskarski pupavac ima različito oglašavanje.
Jedina poznata posebna vrsta, džinovski pupavac U. antaios, je izumrla. Taj pupavac živeo je na jugozapadnom afričkom ostrvu Sveta Helena ali je izumro u 16. veku najverovatnije zbog uvođenja došljačkih životinjskih vrsta na ostrvo dolaskom čoveka.
Dodekanoil-(acil-nosilac-protein) hidrolaza
Dodekanoil-(acil-nosilac-protein) hidrolaza (, lauril-acil-nosilac-protein hidrolaza, dodekanoil-acil-nosilac-protein hidrolaza, dodecil-acil-nosilac protein hidrolaza, dodekanoil-(acil-nosilac protein) hidrolaza) je enzim sa sistematskim imenom dodekanoil-(acil-nosilac protein) hidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Pupavac
Rod Upupa stvorio je Karl Line u svom čuvenom delu Systema naturae iz 1758.g.
Dodekanoil-(acil-nosilac-protein) hidrolaza
Ovaj enzim deluje na acil-nosilac-protein tioestar sa lancom dužine C12.
Pupavac
Podvrste
9 podvrsta pupavaca su navedene u poznatom delu Priručnik za ptice sveta (Handbook of the Birds of the World, David A Christie). Razlika u podvrstama sastoji se u njihovoj veličini kao i jačini boje perja.
Rasprostranjenost i migracije
Pupavac je široko rasprostranjen u Evropi, Aziji, severnoj Africi, subsaharskoj Africi i na Madagaskaru. Većina evropskih i severnoazijskih ptica se seli u tople krajeve za vreme zime dok su afričke ptice stanarice. Delovi populacije mogu zalutati i šire od ovog područja pa su neki primerci viđeni i na Aljasci 1975.g. u delti Jukona. U Evropi pupavci se razmnožavaju i severnije od svog uobičajenog pojasa rasprostranjenosti pa su tako česti u Engleskoj za vreme toplih i suvih leta kada se namnoži puno skakavaca i drugih insekata. Međutim od ranih 1980-ih njihova populacija u severnoj Evropi je u opadanju verovatno zbog klimatskih promena.
Pupavac može da živi u područjima koja ispunjavaju dva glavna uslova: golo zemljište ili sa slabom vegetacijom i vertikalne površine sa šupljinama (kao što su drveće, stene ili čak zidovi, kućice za ptice, plastovi sena i napuštene jazbine) u kojima se gnezdi. Ovakvi zahtevi mogu se zadovoljiti u velikom broju ekosistema što za posledicu ima da oni naseljavaju široki pojas staništa od vresišta, šumskih stepa, savana i pašnjaka do proplanaka. Podvrsta sa Madagaskara naseljava i šume. Promena prirodnih staništa od strane ljudi u svrhu poljoprivrede dovela je do njihovog naseljavanja maslinjaka, voćnjaka, vinograda, parkova i farmi, iako su manje prisutni u područjima intenzivne poljoprivrede.
U nekim područjima pupavci migriraju sklanjajući se od kiše kao na Cejlonu i zapadnoj Indiji. Viđeni su i na velikim nadmorskim visinama tokom migracija preko Himalaja i to čak na 6400m.
Opis
200px|thumb|right Pupavac je najpoznatiji po svojoj karakterističnoj ukrasnoj kruni koju nose oba pola. Odvažno je smeđe-narandžasto obojen sa crno-belim prugama po leđima i krilima nalik zebrinim koje se utapaju u pozadinu kada ga se posmatra iz daljine.
Srednje je veličine, 25-32 cm dužine, sa rasponom krila 44-48 cm i težinom od 46-89 g. To je krajnje osobena ptica sa dugim, tankim i zašiljenim kljunom koji je crn sa sivosmeđom osnovom. Pojačana mišićavost glave omogućava otvorenost kljuna prilikom bušenja tla. Pupavac ima široka i zaobljena krila sposobna za jak let. Krila su veća kod severne populacije selica. Imaju osoben talasast let, poput leta velikog leptira, omogućen poluzatvorenim krilima pri kraju svakog zamaha ili kratkog niza zamaha.
Cvrkut pupavaca je trosložan "up-up-up" na osnovu čega je ptica i dobila ime. U Himalajima cvrkut pupavaca se može zameniti sa cvrkutom himalajske kukavice iako ona obično proizvodi četiri sloga. Drugi zvukovi koje pupavac proizvodi su škripavo graktanje i zviždanje. Šištajući zvuk proizvode ženke tokom ležanja na jajima kada ih hrane mužjaci.
Pupavci se često sunčaju šireći krila i rep i zabacujući glavu. Takođe su skloni valjanju u prašini ili pesku.
Ishrana
Ishrana im se sastoji od insekata ali hvataju i sitne gmizavce i žabe kao i semenke i voće. Samostalno tragaju za hranom po tlu. Ponekad love u letu u poteri za rojevima insekata kada ih njihova snažna krila čine brzim i okretnim. Češće pak obilaze otvorena područja zastajući da bi zabili kljun u tlo. Larve i lutke insekata i podzemne zrikavce otkrivaju kljunom a zatim iz izvlače kljunom ili iskopavaju snažnim kandžama. Insekte love i na površini tražeći ih kljunom po gomili lišća, podižući kamenje ili otkidajući koru drveća. Uobičajeni jelovnik sastoji se iz cvrčaka, skakavaca, raznih tvrdokrilaca, uholaža, cikada, stenica i mrava. Krupniji plen udaraju o zemlju ili o kamen kako bi ih ubili ili uklonili nesvarljive delove poput krila i nogu.
Razmnožavanje
thumb|Upupa epops Pupavci su monogamni iako, kako se čini, vezivanje parova traje samo tokom jedne sezone. Takođe su i teritorijalni, sa mužjacima koji se često oglašavaju da bi označili vlasništvo nad tim područjem. Borbe između suparničkih mužjaka (nekada i ženki) su česte i mogu biti brutalne. Suparnici će pokušati da ubodu jedno drugo kljunom što može uzrokovati i slepilo. Gnezdo je smešteno u šupljini drveta ili zida sa uskim ulazom. Može biti golo ili postavljeno sa raznim otpacima. Samo ženka leži na jajima. Veličina nasada varira i veća je kod severne populacije i one na većim nadmorskim visinama. Broj jaja u nasadu u severnoj Evropi i Aziji je oko 12 a u tropima je 4. Jaja su okrugla i plava po snešanju ali ubrzo izgube boju u prljavim gnezdima. Teže 4.5 g. a period inkubacije je oko 15 dana.
Pupavci su dobro razvili odbranu protiv predatora u gnezdima. Trtična žlezda ženke koja leži na jajima se transformiše da proizvodi tečnost užasnog mirisa a to isto čine i žlezde ptića. Ta tečnost mirisa pokvarenog mesa biva utrljana u perje i služi da odvrati predatore ali i parazite a veruje se da ima i antibakterijsko dejstvo. Lučenje ove tečnosti prestaje nakon što ptići napuste gnezdo. Kao dodatni način odbrane od grabljivaca ptići su već šesti dan sposobni da prsnu izmet na uljeze a služe se i zvukovima nalik na zmijsko šištanje. Mogu i da napadaju kljunom ili krilima. Inkubacija jaja traje između 15-18 dana. Tokom tog perioda ženku hrani mužjak. Ptići se izležu asinhrono. Prekriveni su paperjem. U periodu 9-14 dana sa njima je ženka dok kasnije i ona pomaže mužjaku u hranjenju. Između 26. i 29. dana napuštaju gnezdo i u početku ostaju u blizini roditelja oko 7 dana.
Odnosi sa ljudima
Pupavci su osobene ptice i zauzimaju posebno mesto u narodnom predanju i kulturi ljudi u većem delu područja gde žive. Tome je pridonela i njihova osobina da se često gnezde u blizini ljudi.
U Drevnom Egiptu smatrani su svetim a u Persiji simbolom čednosti.U Islamu je zabranjeno ubijati ovu životinju, zabrana je došla od Božijeg poslanika Muhammeda sallalahu alejhi we seleme. U Bibliji su navedeni među životinjama koje su neukusne i ne bi trebale da se jedu. U većem delu Evrope smatrani su lopovima a u Skandinaviji predznacima rata. U estonskoj tradiciji snažno su povezani sa smrću i podzemnim svetom a njihova pesma smatrala se zloslutnom. U Egiptu su naslikani na zidovima grobnica i hramova a slično je bilo i u Minojskom Kritu.
Ishrana pupavaca sastoji se od mnogih insekata štetočina za useve npr. četnih prelaca. Zbog toga su zakonom zaštićeni u mnogim zemljama.
Pupavac je nacionalna ptica Izraela. Izabran je u maju 2008. povodom 60. godišnjice države a kao pobednik velike ankete. Takođe je nacionalna ptica pokrajine Punjab u Indiji.
U Ovidijevim Metamorfozama, kralj Trakije Terej muž Prokne, siluje sestru svoje žene Filomelu i nakon toga joj odseca jezik. Za osvetu Prokne ubija njihovog sina Itisa i servira ga svom mužu kao pečenje. Kada Terej ugleda glavu dečaka posluženu na stolu, uzima mač i u trenutku kada pokuša da ubije ženu i njenu sestru svi se pretvaraju u ptice: Filomela u slavuja, Prokne u lastavicu, a Terej u pupavca.
Pupavac je izabran za logo Univerziteta u Johanesburgu.