cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muhamed Ahmed
Politička i vjerska ostavština Mahdija
Muhamed Ahmed - Mahdi, ostavio je duboki trag na Sudan, i danas se na njega gleda kao na rodonačelnika sudanske države i borca za nacionalno jedinstvo. Članovi Umma partije, jedne od vodećih političkih snaga u Sudanu, za sebe tvrde da su njegovi politički nasljednici. Njihov vođa imam Sadik al-Mahdi, koji je također i vjerski vođa bio je premijer Sudana u dva navrata. Prvi put kratko između 1966-1967, a zatim između 1986 i 1989. on uvijek ističe svoju vjernost idejama Muhameda Ahmeda-Mahdija.
Cressy
Kresi je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Gornja Normandija, u departmanu Primorska Sena koja pripada prefekturi Djep.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 222 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 51 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 4,35 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 150 metara (maksimalnoj 163 m, a minimalnoj 80 m).
Itrijum(III) bromid
Itrijum(III) bromid je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 328,618 Da.
Statistika
Statistika (njemački Statistik, prema latinskom status: stanje), vrsta analize podataka, koja uključuje planiranje i interpretaciju opservacija sistema, često praćeno predviđanjem budućih dešavanja zasnovano na matematičkom modelu sistema koji se prati.
Piano Guardiola, Chieti
Piano Guardiola je naselje u Italiji u provinciji Chieti, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 26 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 151 m.
Niwot, Colorado
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 4.006, što je 154 (-3,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Debar
Historija
mini|levo|200px|Debar 1937. godine Prvi pisani dokument u kome se spominje Debar je Ptolomejeva karta, napravljena sredinom 2. vijek pne. u kojoj se naziva Deborus.
Debar i njegova okolica potpali su pod vlast Otomanskog carstva 1395. thumb|left|200px|Spomenik Skenderbegu u centru Debra U 14. st. albanski knez Gjerg Kastriot Skenderbeg, postao je vođa pobune Albanaca protiv otomanske vlasti. Tako je Debar postao granica pobunjenih zemalja i mjesto stalnih borbi između 1443 i 1465 godine. Pored Debra zbile su se dvije značajne bitke 29. aprila 1444 i 27. septembra 1446 godine, u obje su Turci bili pobjeđeni.
U 19. st. stanovnici Debra su se još jedanput bezuspješno pobunili protiv otomanske vlasti.
Tada je Debar obišao i u njemu proboravio francuski putnik i geolog Ami Boué i zabilježio da u gradu ima 64 dućana i 4 200 stanovnika.
Debar je bio sjedište sandžaka u Vilajetu Skadar do 1877.
Nakon toga bio je pod upravom bitolskog Vilajeta (od 1877 do 1912) kao Debre ili Debre i Bala (to je značilo Gornji Debar) za razliku od mjesta Debre i Zi (Donjeg Debra), a to je bio današnji grad u Albaniji - Peshkopi.
Za vrijeme Prvog balkanskog rata 1912 - 1913, Debar je poput ostale Vardarske Makedonije priključen tadašnjoj Kraljevini Srbiji.
U septembru 1913 dio stanovnika Debra i okolice podigao se na ustanak protiv srpske vlasti. Odmah nakon toga grad su zauzele jedinice albanske vojske, ali ih je srpska vojska još istog mjeseca protjerala iz grada.
Geografske karakteristike
Debar leži na jugoistoku Debarskog polja na 625 metara nadmorske visine.
Okružen je planinama Dešat, Stogovo i Jablanica.
U blizini grada su Debarsko jezero, rijeka Crni Drim i njegova pritoka Radika. thumb|right|300px|Debarsko jezero
Kultura
Debar i njegova okolica u prošlosti su bili poznati po svojim zanatlijama, drvodjeljama, drvorezbarima, zidarima, slikarima, naročito od 17. do 19. st.
Sve to nije bilo slučajno, Debar je uz Samokov i Bansko imao poznatu drvorezbarsku školu.
Radovi Debarskih majstora mogu se naći po crkvama i javnim zgradama po cijelom Balkanu.
Dobar primjer rada Debarske drvorezbarske škole može se vidjeti u obližnjem manastiru ''Sv. Jovan Bigorski''.
Pored Debra na padinama planine Bistra, uz rijeku Radiku, nalazi se poznati manastir Sv. Jovan Bigorski, koji je potpuno obnovljen u 19. st. Manastir je izgrađen na ostatcima starije crkve iz 1021 godine.
Privreda
Najpoznatije poduzeće iz Debra je rudnik i tvornica gipsa Radika KNAUF.
U Debru dobro posluju i slavne Debarskite Banji kao i Hidrocentrala Špilje.
U Debru ima nekoliko malih tradicionalnih manufaktura sagova (oni se većinom izvoze, jer su ručni rad).
Stanovništvo
Po posljednjem popisu stanovništa Debar je imao 14 561 stanovnika, a njihov sastav bio je slijedeći:
Green Day
Green Day vuče korene iz pank-rok scene 924 Gilman Street u Berkliju, Kalifornija. Njihova prva izdanja za nezavisnu izdavačku kuću Lookout! Records privukla su pažnju publike. Međutim, njihov debitantski album Dookie koji je izdala velika izdavačka kuća označio je prvi pravi uspeh. U 1994. godini prodat je u 10 miliona primeraka samo u SAD. Kao rezultat toga, Green Day je dobio mnogo pohvala, zajedno sa drugim pank grupama iz Kalifornije, The Offspring i Rancid, zbog oživljavanja interesovanja "mejnstrim" publike za pank muziku u SAD. Njihovi sledeći albumi nisu imali masovni uspeh kao Dookie, ali su ipak bili uspešni. Njihov album i rok opera iz 2004, American Idiot doneo im je popularnost među mlađom publikom i prodat je u 5 miliona primeraka u SAD.
Grupa je prodala preko 60 miliona ploča širom sveta, od čega samo u SAD 22 miliona, a njihov rad uticao je na poznate pop-pank grupe poput Sum 41 i Good Charlotte. Green Day trenutno imaju četiri osvojene nagrade Gremi za najbolji alternativni album (Dookie), najbolji rok album (American Idiot), pesmu godine (Boulevard of Broken Dreams) i najbolji rok album (''21st Century Breakdown).
Okupljanje i Lookout! godine (1986—1993)
Godine 1987, prijatelji iz detinjstva Bili Džo Armstrong i Majk Dirnt (obojica četrnaestogodišnjaci) oformili su dvočlanu grupu Sweet Children. Prvi nastup grupa je imala 17.oktobra, 1987. u lokalu Rod's Hickory Pit (Valjeho, Kalifornija) gde je Armstrongova majka radila kao konobarica. Krajem 1989. godine Armstrong, Dirnt i Džon Kifmajer John Kiffmeyer, poznat pod pseudonimom Al Sobrante, oformili su Green Day izabravši ovo ime zbog svoje naklonosti prema marihuani. Green Day su prvi put nastupili u dvorištu juniorskog koledža Kontra Kosta (Contra Costa Junior College) u San Pablu, Kalifornija, koji je Sobrante pohađao.
Uskoro je Lari Livermor (Larry Livermore), vlasnik nezavisne diskografske kuće ''Lookout! Records'', ponudio grupi ugovor nakon što ih je čuo kako sviraju. Njihov nastup je, po njegovim rečima, ličio na nastup grupe The Beatles na stadionu Šej (Shea Stadium) Krajem 1989. izdali su svoj prvi maksi singl (1,000 Hours), nakon koga je ubrzo usledio i njihov prvi album, 39/Smooth početkom 1990.
Na omotu ovog albuma, pored reči pesama, bilo je štampano i izmišljeno pismo u kome ih navodno velika diskografska kuća I.R.S. Records poziva da sa njima potpišu ugovor. U šaljivom odgovoru na ovo izmišljeno pismo, grupa objašnjava da je odana kući ''Lookout! Records!''. Te godine izdali su još dva maksi singla: Slappy i (Sweet Children), od kojih je ovaj drugi uključivao i starije pesme snimljene za diskografsku kuću (Skene Records) iz Mineapolisa, Minesota. Tokom 1991, ''Lookout! Records'' je izdao (1,039/Smoothed Out Slappy Hours), kompilaciju mini singlova 39/Smooth, Slappy i 1000 Hours. Krajem 1990. godine, ubrzo nakon turneje grupe po Americi, Sobrante se preselio u Arkatu kako bi tamo pohađao koledž.
Tada se bubnjar grupe Lookout, Tre Kul, pridružio grupi, isprva kao privremena zamena, a kada je postalo jasno da Sobrante ne planira da se u potpunosti posveti muzici i grupi, Kulova pozicija bubnjara je učvršćena. Grupa je većinu 1992. i 1993. godine provela na turnejama i imala par nastupa u Evropi. Bili su vodeća grupa na nastupu u klubu Hollywood Palamino 1992, uz grupe (Jughead's Revenge) i (Strung Out), gde su održali koncert koji će postati legendaran. Album Kerplunk! prodat je u 50.000 primeraka u SAD što se za pank scenu 1992. smatralo velikim uspehom. Tiraž ploče je širom sveta na kraju dostigao brojku od dva miliona primeraka.
Proboj (1994—1996)
Nakon toga započeli su snimanje prvog albuma za velikog izdavača, Dookie. Album se pojavio u februaru 1994, nakon manje od tri nedelje snimanja, i postao je prava senzacija, potpomognuta konstantnim puštanjem spotova Longview, Basket Case i When I Come Around na MTV-ju, od kojih je svaki zauzeo prvo mesto na listi Modern Rock Tracks. Te godine, Green Day je pošao na nacionalnu turneju sa grupom Pansy Division koja im je bila predgrupa. Grupa je takođe nastupila na festivalima Lolapaluza (Lollapalooza) i Vudstok 1994. (Woodstock 1994), gde su započeli dobro poznatu tuču u blatu. Tokom koncerta, radnik obezbeđenja je mislio da je basista Majk Dirnt samo obožavalac koji se popeo na scenu i izbio mu par zuba. Pošto su tu scenu videli milioni gledalaca putem PPV televizije, performans sa Vudstoka 1994. doneo im je još veći publicitet i popularnost, što je naposletku dovelo do toga da album Dookie dostigne dijamantski tiraž. Naredne godine album je osvojio nagradu Gremi za najbolji alternativni album, a grupa je nominovana za devet MTV-jevih muzičkih nagrada uključujući i onu za muzički spot godine. Godine 1995, izašao je novi singl za muziku iz filma Angus po imenu "J.A.R.". Singl je odmah dospeo na prvo mesto Bilbordove liste Modern Rock Tracks. Nakon izlaska pesme ubrzo je usledio izlazak i novog albuma, Insomaniac, u jesen 1995. Insomaniac je bio mnogo mračnije izdanje od melodičnog pop albuma Dookie, ali je naišao na topliji prijem kod kritike, dobivši 4 od 5 zvezdica koje deli časopis Rouling stoun (Rolling Stone) propraćene tekstom: Za omot albuma Insomaniac iskorišćen je deo slike Vinstona Smita (Winston Smith) po imenu Bog mi je rekao da te živog oderem(God told me to skin you alive). Smit je rekao Tre Kulu da ga slobodno nazove ukoliko mu ikada bude zatrebala slika za album, što je Tere Kul i uradio. Singlovi sa ovog albuma bili su Geek Stink Breath, dupli singl (Brain Stew/Jaded) , Živa kotradikcija  i Stuck With Me. Jedna pesma, 86, bila je podsećanje na klub Gilman Street u koji ih nisu pustili da uđu jer su sa albumom Dookie postali previše komercijalni. Iako album Insomaniac nije bio uspešan poput svog prethodnika, ipak je prodat u sedam miliona primeraka u Sjedinjenim Državama. Album je osvojio nominacije za omiljenu grupu, omiljeni hard rok sastav i omiljeni alternativni sastav na dodeli Američkih muzičkih nagrada (American Music Awards) 1996, a spot za pesmu Živa kontradikcija doneo im je nominaciju za Gremi za najbolji spot i kratku formu kao dodatak na nominaciju za najbolje specijalne efekte od MTV-jevih muzičkih nagrada. Nakon toga, grupa je iznenada otkazala evropsku turneju, navodeći kao razlog iscrpljenost.
Nimrod i Warning (1997—2002)
Nakon pauze iz 1996, Green Day su naredne, 1997. godine, započeli rad na novom albumu. Još na početku, i članovi grupe i Kavaljo su se složili da bi album trebalo da se razlikuje od prethodnih. Rezultat je bio novi album Nimrod, eksperimentalna devijacija od pop-panka koji je grupa standardno svirala. Novi album je izašao u oktobru 1997. Na albumu je bilo više muzičkih stilova: pop-pank, sili ska, surfer rok, kao i akustična balada. Nimrod je dospeo na deseto mesto američke top liste zahvaljujući hitu iznenađenja — Good Riddance (Time of Your Life), akustičnoj baladi koju pevač Bili Džo zamalo da nije uvrstio na album iz bojazni da previše odudara od uobičajenog stila grupe. Uspeh ove pesme doneo im je MTV-jevu nagradu za najbolji alternativni spot, u kome su prikazani ljudi koji čine ključne promene u svom životu dok Bili Džo nevešto svira akustičnu gitaru. Ostali singlovi sa albuma bili su Nice Guys Finish Last, Hitchin' a Ride i Redundant. Ovaj album je uključivao i deo karakterističan za žive nastupe — King for a Day, muzički performans za vreme koga Bili Džo nosi krunu i/ili plašt. Nakon izlaska ovog albuma, Green Day je otišao na dvogodišnju pauzu, jer su članovi benda odlučili da se malo udalje od scene kako bi se malo više posvetili svojim novim porodicama.
Godine 2000. Green Day je izdao album Warning, korak dalje u stilu započetom na prethodnom albumu. Promene u njihovim životima odražavale su se u zrelijem pristupu muzici, izbacujući adolescentni pristup koji su ranije imali. Kritičari su pozitivno ocenili ovaj album, ali je publika bila podeljenog mišljenja jer se bila navikla na pop-pank zvuk, karakterističan za ovu grupu. Iako je album imao hit Minority i manji hit Warning, neki su zaključili kako je bend izgubio važnost koju je imao, što je dovelo do pada popularnosti. Dok su svi prethodni albumi dostigli barem dupli platinasti tiraž, Warning je postigao samo zlatni. Iako su članovi grupe mislili kako je ovo jedno od njihovih najboljih dela, pad prodaje nametnuo je pitanja o budućnosti grupe.
U 2002. godini krenuli su na turneju pod nazivom Pop Desaster sa grupom Blink-182. Ona im je pomogla da povrate deo popularnosti, a dobili su i dosta pozitivnih kritika koncerata. Nakon turneje Pop Desaster, članovi grupe su ponovo odlučili da naprave pauzu kako bi proveli vreme sa svojim porodicama.
American Idiot i obnovljena popularnost (2003–do danas)
U leto 2003, bend je ušao u studio kako bi snimio materijal za novi album, u privremeno nazvan Cigarettes and Valentines. Nakon 20 snimljenih pesama, master trake su ukradene iz studija. Članovi benda su, iako razumljivo uznemireni, ipak odlučili da ne pokušavaju da ponovo snime izgubljeni album, već su umesto toga obećali sebi da će snimiti nešto još bolje. Te iste godine, Green Day je sarađivao sa Igijem Popom na dve pesme sa njegovog albuma Skull Ring. Uz to su imali i ozbiljnu „bend terapiju“ − seriju zanimljivih dugih razgovora u kojima su pokušali da izmire različitosti između članova benda, nakon optužbi Drinta i Kula da je Armstrong „nacista u bendu“ jer se previše eksponira i zapostavlja ostale članove kako bi neprestano bio u centru pažnje. Album koji je usledio naredne, 2004. godine – American Idiot, debitovao je na mestu #1 Billboardove liste, prvi album koji je dospeo na prvo mesto, nakon uspeha prvog, istoimenog, singla American Idiot. Album je označen kao „pank rok opera“ koja prati putovanje Isusa iz predgrađa (Jesus Of Suburbia). Album je takođe bio i pomak naviše u samoj muzici benda. American Idiot je 2005. godine osvojio Grammy nagradu za najbolji rok album, a bend je iste godine prosto očistio MTV-jeve muzičke nagrade osvojivši sedam od osam nominacija, uključujući i priželjkivanu kategoriju izbor publike. thumb|378px|Green Day uživo u [[Nemačka|Nemačkoj tokom American Idiot turneje]] Tokom 2005, imao oko 150 nastupa na kojima je promovisao novi album — što predstavlja najdužu turneju u njihovoj dosasašnjoj karijeri — posetivši Japan, Australiju, Južnu Ameriku i UK, gde su tokom dvodnevne svirke okupili masu od 130.000 ljudi. Tokom turneje su snimili dva koncerta u nacionalnoj kuglani Milton Kejns (Milton Keynes) u Engleskoj, koji su u časopisu Kerrang! izglasasni za ’Najbolji šou na zemlji’. Ovi snimci su izdati kao živi CD i DVD pod nazivom Bullet in a Bible, 15. novembra 2005. Ovaj CD/DVD sadržavao je hitove sa albuma American Idiot, kao i pesme sa ranijih albuma, osim albuma Kerplunk! i 1,039/Smoothed Out Slappy Hours. Na DVD-u su bili i snimci benda iza scene, na kojima je prikazano kako se bend priprema za nastup. Kraj njihove turneje iz 2005. godine bio je u Melburnu i Sidneju, 14. i 17. decembra. Na dan 10. januara 2006. bend je dobio nagradu People's Choice za omiljenu grupu.
U 2006. godini Green Day je osvojio Gremi nagradu za ploču godine za Boulevard of Broken Dreams koji je proveo 16 nedelja na Bilbordovoj listi Modern Rock Tracks. Green Day je nominovan i za najbolji rok video sa spotom Wake Me Up When September Ends na MTV-jevoj dodeli nagrada za najbolji video 2006, ali je izgubio od AFI-jevog spota Miss Murder. Spotovi za pesme Wake Me Up When September Ends i Boulevard of Broken Dreams prestali su da se prikazuju na TRL listi nakon što su oba bila u prvih deset tokom 50 dana.
U septembru 2006, Green Day se udružio s grupom U2 i producentom Rikom Rubinom (Rick Rubin) kako bi snimili obradu pesme The Saints Are Coming grupe The Skids, uz propratni video. Pesma je trebalo da donese prihod organizaciji Music Rising koja sakuplja priloge za instrumente muzičara izgubljene tokom uragana Katrine, kao i da skrene pažnju na godišnjicu katastrofe.
Green Day izdao je obradu pesme Džona Lenona (John Lennon) Working Class Hero, sa albuma Instant Karma: The Amnesty International Campaign to Save Darfur. Bend je izveo pesmu na finalu emisije American Idol.
Bend je u leto naredne godine imao kameo ulogu u Simpsonovima na filmu, gde su izvodili temu iz Simpsonovi. Njihova verzija objavljena je 24. jula 2007.
U oktobru 2007, Bili Džo je otkrio neke stvari vezane za novi album, rekavši da je novi materijal pisao za klavirom i da ima oko 45 pesama. Rekao je i da je želeo da nova muzika zagazi u ono kako se trenutno oseća u svojim srednjim godinama.
Muzički stil i uzori
Zvuk grupe Green Day često se poredi sa bendovima Ramones, The Clash, i Buzzcocks. Većina njihovih pesama sadrži zvuke distorzirane gitare, brzih, maničnih bubnjeva i sporog, teškog basa. Većina pesama su brze i traju kraće od prosečnih četiri minuta (4:00). Bili Džo Armstrong je međutim izjavio kako su najveći uticaj na njega imali bendovi Hüsker Dü i The Replacements što se vidi po smenjivanju akorda u njihovim pesmama. Armstrongove pesme opisuju otuđenost (Jesus of Suburbia, Boulevard of Broken Dreams, Reject), histeriju (Basket Case, Panic Song), devojke (She, 80), efekte uzimanja droge (Geek Stink Breath, Green Day); Ramones obrađuju slične teme u svojim pesmama, poput histerije (Anxiety, Psycho Therapy), otuđenja (Outsider, Something To Believe In), devojaka (I Wanna Be Your Boyfriend, Sheena Is a Punk Rocker) i droga (Now I Wanna Sniff Some Glue, Chinese Rocks). Green Day je obradio njihovu pesmu Outsider na počasnom albumu We're a Happy Family, a takođe su obradili i pesmu Blitzkrieg Bop. Stil grupe Green Day je vrlo blizak stilu ostalih bendova okupljenih oko 924 Gilman Street scene – Crimpshrine, Screeching Weasel i The Mr. T Experience.
Kritike i kontroverze
Sa izlaskom albuma Dookie i količinom u kojoj se vrteo na programu MTV-ja, Green Day je dobio loše kritike od onih koji žele da žanr panka vide kao socijalni pokret nezavisan od korporativnog sponzorstva. Sa izlaskom albuma American Idiot, nakon koga se pojavio veliki broj novih fanova, bend je ponovo naišao na slične kritike. Kao sporno pitanje pojavila se karakterizacija njihovog muzičkog pravca. Kao reakcija na muzički stil i prošlost benda, mnogi fanovi i muzičari izneli su teške optužbe zbog korišćenja termina pank kada je Green Day u pitanju. Ovo je osvedočeno sledećim komentarom Džona Lidona (John Lydon), bivšeg frontmena pank benda Sex Pistols: I eto nas kako se borimo za nešto i izluđuje me što se godinama kasnije pojave drkadžije kao što su Green Day, koje uskoče, uzmu sve to i prikače ga sebi. Nisu zaslužili da to urade i da su pravi pankeri ne bi ni malo izgledali onako kako izgledaju. Stiv Digl (Steve Diggle) iz benda Buzzcocks komentarisao je bend nakon što ih je sreo: Nisam imao pojma ko su oni. Ali pankeri nisu. Brendon Flauers (Brandon Flowers) iz benda Kilers izjavio je da njihov politički obojeni album Amerikan idiot predstavlja „proračunati antiamerikanizam“. On kaže da imu se sadržaj albuma ne sviđa, kao i činjenica da je DVD Bullet in a Bible snimljen u Evropi. Snimak koncerta prikazuje hiljade Evropljana kako pevaju uz pesmu Američki idiot, na šta Flauers dodaje: „Mislim da je to zaista jeftino. Otići na mesta poput Engleske ili Nemačke i pevati tu pesmu — ta deca je ne shvataju na način na koji je on mislio. A on, Bili Džo Armstrong, je to znao."
Gitarista benda Oasis, Noel Galager (Noel Gallagher), kritikovao je pesmu Bulevar slomljenih snova zbog plagiranja njegove pesme Wonderwall. Galager tvrdi: „Ukoliko bolje poslušate, primetićete da pesma ima iste aranžmane kao i Wonderwall. Trebalo je da budu bar toliko pristojni da sačekaju da umrem (pre nego što mi ukradu pesme). Ako ništa drugo, ja bar iz pristojnosti plaćam ljudima od kojih kradem“.
Diskografija
!Omot !Datum izlaska !Naziv !Diskografska kuća
614
thumb|250px|Ostaci amfiteatra u [[Salona|Saloni]]
Godina 614. (DCXIV) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. Oznaka 614. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Ekologija
Ekologija je nauka o životnoj sredini. Ime nauke potiče od grčkih reči oikos - dom, domaćinstvo i logos - nauka, izučavanje. Termin ekologija prvi put je upotrebio nemački biolog Ernest Hekel 1866. godine. U laičkoj javnosti se ovaj termin često koristi kao sinonim za pojam zaštite životne sredine, što nije ispravno jer je zaštita životne sredine samo jedna od oblasti kojima se bavi ekologija.
U suštini, ekologija je naučna disciplina koja proučava raspored i rasprostranjenost živih organizama i biološke interakcije između organizama i njihovog okruženja. Okruženje (životna sredina) organizama uključuje fizičke osobine, koje sumirano mogu da se opišu tzv. abiotičkim faktorima kao što su klima i geološki uslovi (geologija), ali takođe uključuje i druge organizme koji dele sa njim njegov ekosistem odnosno stanište.
Polje rada
Ekologija, koja se obično smatra granom biologije, opšta je nauka koja proučava živa bića (organizme). Organizmi mogu biti proučavani na mnogim različitim nivoima, od proteina i nukleinskih kiselina (u biohemiji i molekularnoj biologiji), do ćelija (u ćelijskoj biologiji), jedinki (u botanici, zoologiji i ostalim sličnim naukama), i konačno na nivou populacije, zajednica i ekosistema, do biosfere kao celine; zadnjenavedeni nivoi su glavni predmeti ekoloških istraživanja. Ekologija je multidisciplinarna nauka. Zbog usredsređenosti na više nivoe organizacije života i na međuodnos organizama i njihove okoline, ekologija ima snažan upliv na mnoge druge naučne grane, pogotovo na geologiju i geografiju, zatim meteorologiju, pedologiju, hemiju i fiziku. Zato se za ekologiju kaže da je holistička nauka i da objedinjuje tradicionalne nauke (kao npr. biologiju) koje, na taj način, postaju njene subdiscipline i sve zajedno omogućavaju daljnji razvoj ekologije.
Kao grana nauke, ekologija ne propisuje šta je "ispravno" a šta "pogrešno". Ipak, učenje o biološkoj raznovrsnosti i s tim povezanim ekološkim temama omogućilo je naučno postavljanje ciljeva envajormentalizma i dalo mogućnost da se s tim povezane teme izražavaju naučnom metodologijom, merenjima i terminologijom. Štaviše, holistički pristup proučavanju prirode podjednako je zastupljen i u ekologiji i u envajormentalizmu.
Pogledajmo na koji način ekolog može proučavati život pčela:
Ilirska Bistrica (općina)
Općina Ilirska Bistrica (slovenski: Občina Ilirska Bistrica) je jedna od 212 slovenskih općina od 13.866 stanovnika. , administrativni centar općine je istoimeni grad Ilirska Bistrica.
Kokainom i amfetaminom regulisani transkript
Kokainom i amfetaminom regulisani transkript (CART) je protein koji je kod ljudi kodiran CARTPT genom. CART učestvuje u nagrađivanju, hranjenju i stresu. On takođe manifestuje funkcionalna svojstva endogenog psihostimulansa.
Ilirska Bistrica (općina)
Geografske karakteristike
Ilirska Bistrica prostire na jugozapadu Slovenije, sa zapada graniči sa općinama Hrpelje-Kozina i Divača, sa sjevera sa Občinom Pivka, sa istoka sa Občinom Loški Potok, a sa juga sa Republikom Hrvatskom
Kokainom i amfetaminom regulisani transkript
Funkcija
CART je neuropeptid koji služi kao neurotransmiter. On proizvodi slično ponašanje kod životinja sa kokainom i amfetaminom. On blokira efekte kokaina kad se zajedno doziraju. Ovaj peptid je prisutan u nekoliko oblasti, među kojima je i ventralna tegmentalna oblast (VTA) mozga. Kad se CART unese u VTA pacova, dolazi do povećane lokomotorne aktivnosti, što je jedan od znakova "centralne stimulacije" uzrokovane supstancama kao što su kokain i amfetamin. Pacovi takođe imaju tendenciju vraćanja na mesto gde im je data inekcija. To se naziva uslovnom preferencijom za mesto i javlja se nakon injekcije kokaina. CART je prisutan na istim lokacijama gde kokain i metamfetamin prvenstveno deluju u mozgu. Iz toga je izveden zaključak da CART verovatno deluje kao „endogeni kokain“.
Ilirska Bistrica (općina)
Geografske karakteristike
Općina Ilirska Bistrica zauzima površinu od 480 km², najveći dio teritorija općine pripada slivu rijeke Reke.
Ekologija
Polje rada
bihevioralni odnos među jedinkama neke vrste naziva se bihevioralna ekologija; na primer, proučavanje pčele matice i njenog odnosa prema pčelama radnicima i prema trutovima. svrsishodna aktivnost vrsta naziva se društvenom ekologijom; na primer, aktivnost pčela obezbeđuje oprašivanje biljaka. Pčelinja društva proizvode med koje u ishrani koriste druge vrste, kao npr. medvedi. Odnos između prirodne sredine i živih vrsta naziva se ekologijom prirodne sredine; na primer, način na koji promene u prirodnoj sredini utiču na aktivnost pčela. Pčele mogu početi ugibati zbog promena u prirodnoj sredini (vidi smanjenje broja oprašivača). Dakle, prirodna sredina je istovremeno i uzrok i posledica ovih promena i samim tim je povezana sa opstankom vrsta.
Ilirska Bistrica (općina)
Naselja Općine Ilirska Bistrica
Bač, Brce, Dobro Polje, Dolenje pri Jelšanah, Dolnja Bitnja, Dolnji Zemon, Čelje, Fabci, Gabrk, Gornja Bitnja, Gornji Zemon, Harije, Hrušica, Huje, Ilirska Bistrica, Jablanica, Janeževo Brdo, Jasen, Jelšane, Kilovče, Knežak, Koritnice, Koseze, Kuteževo, Mala Bukovica, Male Loče, Mereče, Nova vas pri Jelšanah, Novokračine, Ostrožno Brdo, Pavlica, Podbeže, Podgrad, Podgraje, Podstenje, Podstenjšek, Podtabor, Pregarje, Prelože, Prem, Račice, Ratečevo Brdo, Rečica, Rjavče, Sabonje, Smrje, Snežnik, Soze, Starod, Studena Gora, Sušak, Šembije, Tominje, Topolc, Trpčane, Velika Bukovica, Veliko Brdo, Vrbica, Vrbovo, Zabiče, Zajelšje, Zarečica, Zarečje
Ekologija
Grane ekologije
Ekologija, kao nauka širokog polja proučavanja, može se podeliti na nekoliko glavnih i sporednih subdisciplina; glavne subdiscipline su (poređane po "gnezdima" od manje obimnih ka obimnijim):
Podela ekologije može biti i na osnovu ciljnih grupa proučavanja:
ili na osnovu proučavanja određenog ekotopa (arktička ili polarna ekologija, tropska ekologija, pustinjska ekologija)
Ekologija umerenih zona takođe može postojati kao posebna subdisciplina, ali, pošto ekologija u celini proučava sve temperaturne oblasti, ova dodatna subdisciplina je suvišna.
Istorija ekologije
Za više informacija pogledajte članak Istorija ekologije.
Biosfera i bioraznovrsnost
Za više informacija videti biosfera, bioraznovrsnost i zajedničke neutralne teorije o bioraznovrsnosti.
Savremeni ekolozi smatraju da se ekološka problematika može proučavati na više nivoa: populacijskom nivou (jedinke iste vrste), na nivou biocenoze (zajednice živih vrsta), na nivou ekosistema i na nivou biosfere.
Spoljašnji sloj Zemlje sastoji se od nekoliko delova: hidrosfere (ili vodenog sloja), litosfere (sloja zemljišta i stena) i atmosfere (ili vazdušnog sloja). Biosfera (ili sfera života) ponekad se definiše i kao "četvrti omotač" i osnosi se na sve životne pojave na planeti ili na onom delu planete gde postoji život. Ona u znatnoj meri zahvata i ostala tri sloja uprkos činjenici da zapravo na postoje stalni stanovnici atmosfere. U odnosu na veličinu Zemlje, biosfera pokriva samo jedan njen tanak sloj koji se proteže od 11 000 metara ispod površine more pa do 15 000 metara iznad.
Život je prvo nastao u hidrosferi, u manjim dubinama, odnosno u fotičkoj zoni (dubini do koje dopire sunčeva svetlost). Tada su se pojavili višećelijski organizmi koji su nastanili bentalnu zonu (odnosno, dno mora). Život na kopnu se razvio kasnije, nakon što se formirao ozonski omotač koji je štitio živa bića od UV (ultraljubičastog) zračenja.
Smatra se da je bioraznovrsnost dobila zamah razdvajanjem (ili sudarima) kontinenata. Biosfera i bioraznovrsnost su nerazdvojive osobine Zemlje. Biosfera u sebi sadrži bioraznovrsnost. Ova bioraznovrsnost se istovremeno manifestuje na ekološkom nivou (ekosistem), populacijskom nivou (unutrašnja bioraznovrsnost) i na nivou vrsta (bioraznovrsnost vrsta).
Biosfera se sastoji od velikih količina hemijskih elemenata kao što su ugljenik, vodonik i kiseonik. Ostali elementi, kao fosfor, kalcijum i kalijum, takođe su važni za život, iako se nalaze u manjim količinama. U ekosistemu i slojevima biosfere postoji stalno kretanje ovih elemenata koji se mogu pronaći i u mineralnim i u organskim oblicima. Pošto je količina raspoložive geotermalne energije prilično mala, sva raznovrsnost funkcionisanja ekosistema je zasnovana na raspoloživoj solarnoj energiji. Biljke i fotosintetički mikroorganizmi pretvaraju svetlost u hemijsku energiju procesom fotosinteze, pri čemu nastaje glukoza (prosti šećer) i oslobađa se kiseonik. Tako glukoza postaje sekundarni izvor energije koji omogućuje ekosistemu da funkcioniše. Određeni deo ove glukoze koriste drugi organizmi kao izvor energije, dok se ostali deo glukoze može pretvoriti u druge molekule kao što su npr. aminokiseline. Biljke koriste deo ovog šećera, koncentrovanog u obliku nektara, da privuku oprašivače koji tako pospešuju razmnožavanje biljaka.
Ćelijska respiracija je proces u kojem organizmi (kao npr. sisari) razlažu glukozu na njene sastavne delove, vodu i ugljen-dioksid na taj način obnavljajući uskladištenu energiju koju su biljke prvobitno dobile od sunčeve svetlosti. Srazmera između fotosintetičke aktivnosti biljaka i drugih nosioca fotosinteze i respiracije drugih organizama određuje poseban ustroj Zemljine atmosfere, naročito u pogledu količine kiseonika. Atmosferska strujanja mešaju atmosferu i na taj način uravnotežuju odnos elemenata i u područjima intenzivne biološke aktivnosti i u područjima slabije biološke aktivnosti.
Voda se razmenjuje između hidrosfere, litosfere, atmosfere i biosfere u pravilnim ciklusima. Okeani, kao veliki rezervoari vode, obezbeđuju toplinsku i klimatsku stabilnost isto kao što se hemijski elementi transportuju zahvaljujući velikim okeanskim strujama.
Da bi bolje razumeli funkcionisanje biosfere te poremećaje povezane sa delovanjem čoveka, američki naučnici su napravili umanjenu simulaciju biosfere, nazvanu Biosfera II.
Koncept ekosistema
Za više informacija pogledajte članak Ekosistem.
Prvi zakon ekologije kaže da svaki živi organizam razvija neprekidnu i stalnu vezu sa svim drugim elementima njegove životne sredine. Ekosistem može biti definisan kao stanje gde postoji interakcija između organizama i njihove sredine.
Ekosistem se sastoji od dve celine, života (nazvanog biocenoza) i sredine u kojoj život postoji (biotop). Unutar ekosistema, žive vrste su međusobno povezane i zavise jedna od druge preko lanca prehrane te razmenjuju energiju i materiju kako međusobno tako i sa svojom sredinom. Svaki ekosistem može se sastojati od entiteta različite veličine. Manji entitet naziva se mikroekosistem. na primer, kamen i sav život ispod njega može biti jedan ekosistem. Šuma može biti mezoekosistem, a ceo ekoregion, zajedno sa rečnim slivom, može biti makroekosistem.
Glavna pitanja kod proučavanja ekosistema su:
Ekosistemi se često razvrstavaju s obzirom na biotope koje proučavaju. Tako se mogu definisati sledeći ekosistemi:
Postoji i klasifikacija s obzirom na zajednicu u određenom ekosistemu (npr. ljudski ekosistem).
Dinamika i stabilnost
Za više informacija videti biogeohemija, homeostaza i populacijska dinamika.
Ekološki faktori koji mogu uzrokovati dinamičke promene unutar celokupne populacije ili unutar pojedinih vrsta u određenoj ekološkoj sredini najčešće se dele na dve grupe: abiotičke i biotičke.
U abiotičke faktore ubrajamo geološke, geografske i klimatološke parametre. Biotop je region sa srodnim obeležjima životne sredine u kojem postoji poseban sklop abiotičkih ekoloških faktora. Ti faktori su:
Biocenoza, ili zajednica, je grupa životinjskih ili biljnih jedinki ili mikroorganizama. Svaka populacija je posledica akta razmnožavanja unutar jedinki iste vrste te zajedničkog života na određenom mestu u određeno vreme. Kada u određenoj populaciji postoji nedovoljan broj jedinki tada je ta populacija suočena sa izumiranjem; izumiranje vrsta može početi onog trenutka i kada počne opadati broj biocenoza (zajednica) koje se sastoje od predstavnika određene vrste. U malim populacijama, razmnožavanje među bliskim srodnicima može dovesti do smanjenja genetičke raznovrsnosti što može oslabiti samu zajednicu.
Biotički ekološki faktori takođe utiču na otpornost zajednice; ovi faktori mogu delovati unutar određene vrste te između više vrsta.
Odnosi unutar vrste se uspostavljaju među jedinkama istih vrsta koje, opet, sačinjavaju populaciju. To su odnosi kooperacije i kompeticije (takmičenja) uz podelu teritorije te, ponekad, i hijerarhijski postavljenu organizaciju zajednice.
Interakcije između različitih vrsta su brojne i najčešće se opisuju s obzirom na njihov pozitivan, negativan ili neutralan upliv na zajednicu (na primer, simbioza (odnos ++) ili kompeticija (odnos --)). Najznačajniji odnos je odnos grabljivca (pojesti drugog ili sam biti pojeden ), koji nas dovodi do lanca ishrane, bazičnog koncepta u ekologiji (na primer, biljojedi jedu travu, mesojedi jedu biljojede a te mesojede jedu veći mesojedi). Prevelik broj grabljivaca u odnosu na brojnost plena negativno utiče i na zajednicu grabljivaca i na zajednicu lovine tako što smanjena količina hrane i visoka smrtnost mladih jedinki (koje još nisu dostigle punu seksualnu zrelost) mogu smanjiti (ili sprečiti porast) populacije i jednih i drugih. Selektivno izlovljavanje određenih vrsta od strane čoveka je aktuelni primer stanja u kojem postoji veći broj grabljivaca u odnosu na lovinu. Ostali faktori unutar iste vrste uključuju parazitizam, zarazna oboljenja i stalna borba za ograničene resurse u slučaju kada dve vrste dele isto ekološko stanište.
Prostorni odnosi i daljnja podela teritorije
Za više informacija videti biom i ekozona.
Ekosistemi nisu striktno odvojeni jedni od drugih već su u stalnim međuodnosima. Na primer, voda može cirkulisati među ekosistemima u vidu reke ili okeanske struje. Voda i sama po sebi, kao tečna materija, definiše ekosisteme. Pojedine vrste, kao lososi ili slatkovodne jegulje stalno se kreću između morskih i slatkovodnih sistema. Odnosi među ekosistemima dovode nas do koncepta bioma.
Biom je homogena ekološka formacija koju nalazimo na prostranim oblastima kao što je tundra ili stepa. Biosfera u sebi uključuje sve Zemaljske biome - sva mesta na kojima je moguć život - od najviših planina do najdubljih delova okeana.
Iako se radi o pojednostavljenju mnogo složenije šeme, geografska širina i visina daju prilično dobar uvid u distribuciju bioraznovrsnosti unutar biosfere. Vrlo uopšteno govoreći, bogatstvo bioraznovrsnosti (kako životinjskih tako i biljnih vrsta) mnogo brže se smanjuje u blizini ekvatora (kao npr. u Brazilu) nego u blizini polova.
Biosfera se takođe može podeliti na ekozone, koje su danas precizno određene i prvenstveno prate granice kontinenata. Ekozone se dalje dele na ekoregione, iako se još uvek ne znaju tačno njihove granice.
Produktivnost ekosistema
U određenom ekosistemu veze među vrstama su zasnovane na hrani te na ulozi svake vrste u lancu ishrane. S obzirom na to, postoje tri vrste organizama:
Ove veze formiraju scenario u kojem svaka jedinka jede prethodnu ali i biva pojedena od naredne što se naziva lanac ishrane ili mreža ishrane. U mreži prehrane na svakom nivou ima sve manje organizama kada se prate spojevi mreže uz lanac. Ovakvi koncepti nas dovode do ideja o biomasi (sveukupnoj živoj materiji na određenom mestu), o primarnoj produktivnosti (povećanju količine biljaka u određenom trenutku) i o sekundarnoj produktivnosti (sveukupna živa materija koju proizvode potrošači i razlagači u određenom periodu).
Dve zadnje navedene ideje su ključ za razumevanje i evaluaciju kapaciteta ekosistema - broja organizama koji može podneti određeni ekosistem. U svakoj mreži prehrane, energija koja se javlja na nivou proizvođača nikad se u potpunosti ne prenosi do potrošača. Zbog toga je, sa energetske tačke gledišta, za ljudsku vrstu mnogo pragmatičnije da bude primarni potrošač (da se hrani žitaricama i povrćem) nego da bude sekundarni potrošač (hraneći se biljojedima kao što su npr. goveda), a najlošije je da bude tercijarni potrošač (hraneći se mesojedima).
Produktivnost ekosistema se ponekad proceljuje poređenjem tri vrste kopnenih ekosistema te svih vodenih ekosistema:
Čovekovim delovanjem u nekoliko zadnjih vekova ozbiljno su smanjene površine Zemlje pod šumama (krčenje šuma), a povećan je broj agroekosistema (poljoprivreda). Zadnjih decenija se povećavaju površine sa ekstremnim ekosistemima (stvaranje pustinja).
Ekološki poremećaj
Uopšteno govoreći, ekološki poremećaj nastaje kada životna sredina počne negativno delovati na opstanak živih vrsta ili određene populacije.
To se dešava i kad faktori životne sredine počnu gubiti na svom kvalitetu u poređenju sa potrebama živih vrsta i to nakon promene abiotičkih ekoloških faktora (na primer, porast temperature ili smanjenje količine kiše).
To se takođe dešava kada životna sredina počne negativno delovati na opstanak vrsta (ili populacije) usled pojačane aktivnosti grabežljivaca (na primer, prekomerni ribolov). Napokon, to se dešava i kad faktori okoline počnu negativno delovati na kvalitet života živih vrsta (ili populacije) usled porasta broja jedinki (prenaseljenost).
Ekološki poremećaji mogu biti veći ili manji (i varirati u trajanju od nekoliko meseci do nekoliko miliona godina). Mogu biti biti uzrokovani prirodnim ili ljudskim faktorima. Takođe, mogu zahvatiti jednu vrstu ili manji broj njih, a mogu pogoditi i velik broj njih (vidi članak uništenje vrsta).
Na kraju, ekološki poremećaj može biti lokalni (kao kod izlivanja nafte) ili globalni (porast nivoa mora povezan za globalnim zagrevanjem).
U skladu sa navedenim stepenima ograničenosti, lokalni poremećaj može imati značajne ili manje značajne posledice koje idu od ugibanja većeg broja jedinki pa do potpunog uništenja vrsta. Kakav god bio uzrok, nestajanje jedne ili više živih vrsta redovno uzrokuje poremećaj u lancu ishrane sa dalekosežnim posledicama na opstanak ostalih vrsta. U slučaju globalnog poremećaja posledice mogu biti daleko izraženije; u nekim nestancima vrsta više od 90% vrsta koje su živele u određenom vremenu izumrlo je. Naravno, mora se napomenuti da je nestanak određenih vrsta (kao što su dinosauri) doveo do oslobađanja određenog staništa omogućivši pojavu i diversifikaciju sisara. Ovde je ekološki poremećaj, paradoksalno, pospešio beodiversifikaciju.
Ponekad je ekološki poremećaj ograničenog obima i bez većih posledica za ekosistem. Ali, najčešće te posledice traju mnogo duže. U stvari, najčešće se radi o povezanom nizu događaja sa završnim događajem. Na ovoj tački nije moguć povratak na prethodno stabilno stanje i novo stabilno stanje će se postepeno vaspostaviti (vidi homeoreza). Na kraju, isto kao što može izazvati nestanak vrsta, ekološki poremećaj može smanjiti kvalitet života preostalih jedinki. Prema tome, iako se smatra da je raznovrsnost ljudskog roda ugrožena, neki smatraju da je nestanak ljudske vrste vrlo blizu. Bilo kako bilo, epidemije, zagađenje hrane, negativan uticaj onečišćenja vazduha na zdravlje, manjak hrane, manjak životnog prostora, nagomilavanje otrovnog i teško razgradivog otpada te ugrožavanje opstanka ključnih vrsta (veliki majmuni, pande i kitovi) takođe su faktori koji utiču na ljudsko blagostanje.
Neki od najčešće pominjanih primera ekoloških poremećaja su:
Manuš
Manuš je povijesno predgrađe grada Splita. Razvio se sjeveroistočno od Grada. Najmanji je od svih starih splitskih predgrađa (varoša), tj. Velog varoša, Dobrog, Manuša i Lučca. Tradicionalno je bio težačko naselje.
Krajem 19. st. željeznička pruga do splitskog kolodvora na usječenoj i nasutoj obali ispod Lučca provučena je kroz Manuš, a njena trasa je oblikovana u duboki i široki usjek koji koji je u 2. pol. 20. st. duž cijelog Splita natkriven. Usjek pruge podijelio je nekadašnji stari Manuš na veći, zapadni, i manji, istočni dio. Navedeni dijelovi u službenoj podjeli Splita danas pripadaju različitim gradskim kotarima: zapadni kotaru Grad, a istočni kotaru Lučac-Manuš.
Predgrađe Manuš prostiralo se između današnjih ulica: Istarske, Tolstojeve, Sredmanuške, Manuške poljane te Zagrebačke ulice.
Etimologija
Postoji više teorija o porijeklu imena ovog kvarta. Ime "Manuš" prvi put se spominjalo u 15. stoljeću. Značilo je "dobar bunar" (lat. "puteus manus"). Postoji i teza da ime "Manuš" ima veze s plemenom Manijaca, koje je živjelo na tom prostoru prije dolaska Rimljana.
Campobasso
Campobasso je glavni grad istoimene talijanske provincije Campobasso u regiji Molise. Grad ima 48.747 stanovnika.
Geografija
Campobasso se prostire u brdima Apenina na visini od 701 m i zbog toga je jedan od najhladnijih gradova Južne Italije. Udaljen je 120 km sjeveroistočno od Napulja.
Historija
Nastanak grada je još i danas nejasan, po jednoj od hipoteza naselje su osnovali Langobardi u 8. vijeku kao utvrdu na brdu. Nakon što su Normani osvojili Južnu Italiju, utvrda je izgubila na važnosti, ali je naselje uz utvrdu postalo trgovački centar toga kraja. Između 1330. i 1745. gradom je vladala dinastija Monforte-Gambatesa. Oni su izgradili utvrdu Castello Monforte i osnovali vlastitu kovnicu. Stanovnici Campobassa kolektivno su napustili svoj stari grad na brdu 1735. i izgradili novi grad u plodnoj ravnici. Za vrijeme Drugog svjetskog rata od oktobra do novembra 1943. Campobasso je bio poprište teških borbi između jedinica Wehrmachta i kanadske vojske. Tada je porušeno puno zgrada, između ostalog i gradska vijećnica sa arhivom, prilikom čega je poginulo i na desetine civila.
Privreda
Campobasso je centar poljoprivrednog kraja, poznat po kruškama koje dozrijevaju zimi i polutvrdom siru scamorze. U prošlosti je Campobasso bio poznat po manufkturnoj proizvodnji pribora za jelo, ali je to odavno napušteno. Danas je poznat po proizvodnji kamenih ploča za popločavanje ulica te sapunima.
The Other Boleyn Girl (film, 2008)
Druga Bolenova kći (The Other Boleyn Girl) je britanski film reditelja Džastina Čadvika, baziran na istoimenom romanu Filipe Gregori. Premijerno je prikazan 15. februara 2008. na Međunarodnom filmskom festivalu u Berlinu. Glavne uloge tumače Natali Portman, Skarlet Johanson i Erik Bana.
Radnja
Istog trenutka kada postane dvorska dama engleske kraljice Katarine Aragonske, četrnaestogodišnja Meri Bolen privlači pažnju kralja Henrija VIII. Ona je najpre zaslepljena sjajem njegove moći i njegovog položaja, ali njena radost prestaje kada otkrije da je Henri samo pion u dinastičkim zaverama. Kada zanimanje kapricioznog kralja za nju izbledi, Meri dobija naređenje da svoje znanje da se on zadovolji prenese svojoj sestri, najboljoj drugarici i suparnici — Ani Bolen.
Ana uskoro postaje neodoljiva kralju Henrija, i Meri ostaje samo da posmatra sestrin uspon. Ana ne preza ni do čega da ostvari svoje ambicije. Od tog trenutka, Meri neće biti ništa drugo do „ona druga Bolenova kći“. Ana čak u jednom trenutku postaje i Henrijeva supruga i kraljica Engleske, ali njena pozicija nije sigurna sve dok kralju ne podari naslednika. Iako su u isto vreme i suparnice, sestre Meri i Ana moraju da se brane od neprijatelja porodice Bolen — Meri, Ane i Džordža, kojih ima mnogo.
Druga izdanja
Film je 10. juna 2008. objavljen u DVD i blu-rej formatu. Oba izdanja uključuju komentare reditelja Džastina Čadvika, izbačene scene iz filma i druge dodatke.
Osmi putnik (sastav)
Osnivanje
Sastav su osnovali pjevač Zlatan Stipišić, bas gitarist Davor Gradinski Dado, te gitarist Nenad Mitrović Mitar. Sastavu se kasnije pridružio i gitarist Igor Makić te bubnjar Dražen Krolo i u ovom postavu sastav je svoj prvi koncert održao 1. kolovoza 1985. nastupajući zajedno sa skupinom Zabranjenim pušenjem na splitskim Gripama. Mjesec dana nakon toga osvajaju prvo mjesto na Dalmatinskim omladinskim rock susretima. Uskoro dolazi do promjena u sastavu i iz njega odlaze Igor Makić i Dražen Krolo, koje zamjenjuju gitarist Bojan Antolić Božo, te bubnjar Mario Kuzmić Kuzma. U toj postavi sastav pobjeđuje na zagrebačkoj "Stereoviziji" s pjesmom "Lutko moja takav sam ti ja...", postajući sve popularniji među rock publikom širom bivše Jugoslavije. Nedugo zatim iz sastava odlazi Mario Kuzmić i na njegovo mjesto dolazi Miro Marunica Marun. Slijede brojni nastupi i potpisivanje ugovora s tadašnjom diskografskom kućom Jugotonom (danas Croatia Records) u čijem je izdanju izašao njihov prvi album Ulična molitva. Album se prodao u srebrnoj nakladi.
Studio, albumi, koncert
Sastav nastavlja s koncertnom promocijom albuma, u sklopu koje svira i na prvom tradicionalnom HM festivalu u Sarajevu. 1987. godine sastav popisuje novi izdavački ugovor s izdavačkom kućom PGB RTB i s producentom Mirkom Krstičevićem (basist iz sastava Metak) snima svoj drugi studijski album Glasno, glasnije, na kojem u istoimenoj pjesmi gostuju i nogometaši Hajduka iz Splita, Vulić, Jerolimov, Andrijašević i Pralija, a sama pjesma je i napravljena kao podrška nogometnom klubu.
Nakon snimanja albuma iz sastava odlazi Marun, a na njegovo mjesto dolazi Mirjan Jovanović Tošo, a iste je godine sastav izabran za skupinu godine po izboru čitatelja 'Rock" magazina'. Album Glasno, glasnije po istom izboru osvaja drugo mjesto za album godine odmah iza albuma Kao kakao, makedonskog sastava Leb i sol. Sastav početkom 1988. godine ulazi u studio i snima svoj treći album Drage sestre moje... nije isto bubanj i harmonika, uz kojeg je objavljen i prvi singl "Mi smo majstori".