cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karlovac
Naseljena mjesta
Banska Selnica, Banski Moravci, Blatnica Pokupska, Brezova Glava, Brežani, Brođani, Cerovac Vukmanićki, Donja Jelsa, Donja Trebinja, Donje Mekušje, Donje Pokupje, Donji Sjeničak, Dubovac, Gornja Trebinja, Gornje Stative, Gornji Sjeničak, Goršćaki, Husje, Ivančići Pokupski, Ivanković Selo, Ivošević Selo, Jamadol, Jelaši, Kamensko, Kablar, Karasi, Karlovac, Klipino Brdo, Kljaić Brdo, Knez Gorica, Kobilić Pokupski, Konjkovsko, Koritinja, Ladvenjak, Lipje, Logorište, Luka Pokupska, Luščić, Mahićno, Mala Švarča, Manjerovići, Mostanje, Okić, Popović Brdo, Priselci, Rečica, Ribari, Skakavac, Slunjska Selnica, Slunjski Moravci, Strmac, Strmački dol, Šebreki, Šišljavić, Tušilović, Tuškani, Udbinja, Utinja, Vodostaj, Vukmanić, Vukoder, Zadobarje, Zagraj i Zamršje.
Historija
Karlovac je relativno mlado naselje kojem se zna točan datum nastanka - 13. 07. 1579. godina. Osnovan je kao tvrđava poradi zaštite od turskih osvajanja, u ravnici na utoku Korane u Kupu, podno stare gradine Dubovac. Ime je dobio po osnivaču, austrijskom nadvojvodi Karlu II. Štajerskom (Carlstatt). Građen je po zamisli idealnog renesansnog grada u obliku šesterokrake zvijezde sa središnjim trgom i ulicama koje se sijeku pod pravim kutom. Od osnivanja do 1693. godine grad Karlovac bio je pod vojnom upravom, a tek tada dobija ograničenu samoupravu. Slobodnim kraljevskim gradom postaje 1776. godine. Brzo je napredovao tokom 18. i 19. vijeka, ponajviše zahvaljujući velikom garnizonu, i tome što je bio sjedište Generalata južnog dijela Vojne krajine, sa puno visokih oficira, koji su imali novac, pa je uz njih procvjetala trgovina. Zbog tog je u Karlovcu djelovao prvi hrvatski profesionalni slikar Vjekoslav Karas, osnovana prva muzička škola 1804. i 1854. proradila prva pivovara. za usporedbu u Zagrebu je proradila tek 1892. U 19. vijeku Karlovac se razvio i kao transprotni centar, za prekrcaj robe sa brodova na Kupi, u željezničke vagone prema Rijeci, pa je slovio za jedan od najbogatijih i najrazvijenijih hrvatskih gradova. O tome svjedoči i podatak kako su početkom 19. vijeka upravo Karlovčani plaćali najveći porez od svih hrvatskih gradova.
Karlovac je poprilično stradao za vrijeme rata u Hrvatskoj. U njemu se nalazio velik garnizon JNA, a u okolici se nalazila područja čije se, pretežno srpsko, stanovništvo opredijelilo za Republiku Srpsku Krajinu. Hrvatske snage su zauzele dio kasarni, a iz dijela se JNA povukla. No, grad je bio izložen svakodnevnom bombardiranju, a na rubnim područjima su se vodile žestoke borbe sve do potpisivanja sarajevskog primirja početkom 1992. godine. Godine 1993. je u gradu uništena pravoslavna crkva sv. Nikole. Sam grad je još u nekoliko navrata bio izložen povremenom bombaridranju, sve do Operacije Oluja u augustu 1995. kada je područje oko grada stavljeno pod hrvatski nadzor.
Privreda
Karovac je do 1990-ih bio snažan industrijski centar, poznat po tvornici Jugoturbina, koja je nakon privatizacije devastirana. Uz Jugoturbinu imao je i čitav niz manjih tvornica koje su proizvodile široku paletu proizvoda, od obuće do pribora za jelo, većina ih je završila u bankrotu.
Slavni ljudi
Svakako valja istaknuti i kako je karlovačku gimnaziju pohađao (1870. do 1874. godine) i slavni izumitelj Nikola Tesla.
Kultura
Karlovac je u prošlosti bio poznat i kao jedan od kulturno najrodoljubivijih gradova u Hrvatskoj, o čemu svjedoče najstarija hrvatska glazbena škola, Prvo hrvatsko pjevačko društvo "Zora", te jedna od prvih čitaonica na hrvatskom jeziku.
Središnja kulturna institucija u gradu danas je Gradsko kazalište "Zorin dom", s bogatim dramskim, glazbenim i likovnim programom tijekom godine.
Gradski muzej Karlovac kao jedina lokalna muzejska ustanva definira svoje djelovanje u najširem mogućem opsegu nastojeći obuhvatiti sve aspekte pripadnog prirodno-kulturno-povijesnog krajolika. Svoj rad Gradski muzej ostvaruje kroz sljedeće odjele: - Prirodoslovni odjel - Arheološki odjel - Etnološki odjel - Kulturno-povijesni odjel - Povijesni odjel - Galerija “Vjekoslav Karas”
Gade
Gade je riječica na jugoistoku Engleske u Grofoviji Hertfordshire duga 24 km, pritoka rijeke Colne.
Karlovac
Kultura
Djelatnost muzeja odvija se na sljedećim lokacijama: u zgradi na Strossmayerovom trgu 7, Galeriji “Vjekoslav Karas” u Šestićevoj ulici, u prostorima Branič kule na Starom gradu Dubovcu i u rodnoj kući obitelji Ribar u Vukmaniću.
Gade
Karakteristike
Gade izvire u brdima Chiltern, kod sela Hudnall, od tamo teče prema jugoistoku do grada Hemel Hempsteada, gdje prima pritoku Bulbourne. Nakon tog nastavlja u istom smjeru do ušća u rijeku Colne kod Rickmanswortha.
Karlovac
Kultura
U Karlovcu je i sjedište Gornjokarlovačke eparhije (pravoslavnog ekvivalenta biskupiji) Srpske pravoslavne crkve.
U Karlovcu se nalazi i Središnja nacionalna knjižnica Slovenaca u RH.
Sport
U razdoblju između 1959. i 1974. godine, Karlovac je bio poznat i kao "grad košarke". U gradu je gostovala i odabrana selekcija NBA lige, s tadašnjim velikim zvijezdama poput Bill Russella.
Danas su nositelji gradskog sportskog života:
Drvena džamija u Priluku
Drvena džamija u Priluku, nalazi se u opštini Živinice, Bosna i Hercegovina. Naselje Priluk se nalazi u zapadnom dijelu opštine Živinice. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.
Džamija u Priluku je jedna od 4 preostale drvene džamije u Bosni i Hercegovini. Izgrađena je 1735/6. Godine. U natpisu koji se nalazi u džamiji urezan na zidu od mihraba, na petoj talpi odozdo navode se kao graditelji Šejh Mustafa i Šejh Hasan. Bila je pokrivena drvenom šindrom do 1927., kada je šindra zamjenjena crijepom. Predulaz joj je dograđen 1968. ali on nije narušio izvornost građevine. U skorije vrijeme zbog zastarjelosti i truljenja temelja džamija je rekonstruisana, ali je ostao isti izgled kao i 1735. godine.
Historijat Priluka oslikava i sam harem koji se nalazi u dvorištu džamije. Nišani i natpisi na njima potiču iz XV. vijeka, a ima nišana koji po svom obliku i natpisu ukazuju na to da bi mogli biti i stariji. Izgrađena je nova savremenija džamija. Njene dimenzije su 14x18 m. Zidana je od cigle, pokrivena je bakrenim limom, visina munare je 48 m.
Colombaio, Siena
Colombaio je naselje u Italiji u provinciji Siena, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 27 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 479 m.
Blangy-sur-Ternoise
Blanži sir Ternoaz je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Sever-Pa d Kale, u departmanu Pa de Kale koja pripada prefekturi Aras.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 756 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 65 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 11,61 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 44 metara (maksimalnoj 129 m, a minimalnoj 37 m).
Lucije Flavije Silva
Lucije Flavije Silva (Lucius Flavius Silva, 1. vijek) je bio rimski vojskovođa i političar, poznat prije svega po tome što je kao komandant X legije Fretensis godine 73. nakon opsade zauzeo drevnu i teško osvojivu jevrejsku tvrđavu Masada, prije toga prislivši njene branitelje sikarije da izvrše masovno samoubistvo. Time je konačno ugušen Veliki jevrejski ustanak. Silva je od 70. služio kao guverner Judeje. Godine 81. je služio kao carski konzul. Nakon toga nema nikakvih podataka o njegovom životu, pa dio historičara vjeruje kako je pao kao žrtva Domicijanovih čistki, odnosno bio podvrgnut postupku damnatio memoriae.
U popularnoj kulturi
U američkoj mini-seriji Masada iz 1981. lik Silve je tumačio Peter O'Toole.
Boschirolle, Verona
Boschirolle je naselje u Italiji u provinciji Verona, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 55 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 17 m.
Cañada del Águila, Tecate
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 76 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 805 m.
June Lake, California
June Lake je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 629 stanovnika.
Bitka kod Mantineje (362. pne.)
Bitka kod Mantineje se odigrala godine 362. pne. između snaga Beotijskog i Arkadijskog saveza na čelu s tebanskim vojskovođom Epaminondom na jednoj, te snaga koalicije Sparte, Atene, Elide i Mantineje na čelu sa spartanskim kraljem Agesilajem II. Bitka je završila tebanskom pobjedom, ali je pogibija Epaminonde označila završetak kratkotrajne tebanske hegemonije nad Grčkom.
Uvod
Godine 371. pne. tebanske snage su u bitci kod Leuktre katastrofalno porazile spartansku vojsku i tako okončale višedecenijsku spartansku hegemoniju. POd vodstvom Epaminonde, Teba je odmah krenula u stvaranje vlastite hegemonije te je, između ostalog, pokrenula niz vojnih pohoda na Peloponez kako bi oslabljenu Spartu okružila sa sebi prijateljskim polisima. Rezultat takvih napora je bilo stvaranje federacije Arkadijskog saveza. Spartanci su to nastojali koliko-toliko kompenzirati stvaranjem saveza sa Elejcima, stanovnicima pokrajine tradicionalno neprijateljske prema Arkadiji. Kada su tokom sukoba arkadijske snage zauzele panhelensko svetište boga Zeusa u Elidi, arkadijski grad Mantineja je to shvatio kao svetogrđe te je napustio Savez i priključio se Spartancima. Kao pomoć vjernim arkadijskim saveznicima na čelu s Megalopolisom i Tegejom se pokrenula tebanska vojska pod Epaminondom. Spartancima je, pak, u pomoć priskočila Atena, donedavni tebanski saveznik sve zabrinutiji zbog tebanske hegemonije.
Tok bitke
Prema antičkim izvorima obje strane su raspolagale s ljudstvom približno iste kvalitete pod komandom iskusnih komandanata kao što su Agesilaj i Epaminonda. Prevagu je, kao i kod Leuktre prije devet godina, donijelo Epaminondino korištenje kosog borbenog poretka, odnosno odluka da se glavnina snaga koncentrira na lijevom krilu te tako odmah razbije spartansko desno krilo. Epaminonda je uspio sprovesti svoj plan te su Spartanci poraženi, ali je Epaminonda u borbi teško ranjen.
Posljedice
Kada je Epaminonda s bojišta doveden na samrtnu postelju, rečeno mu je da su u borbi također poginula Jolaida i Defant, komandanti koji su ga trebali zamijeniti. Epaminonda je, svjestan kako su Tebanci ranije vojne uspjehe dugovali njegovim i sposobnostima ranije poginulog Pelopide, svoje sugrađane na samrti pozvao da odmah sklope mir i ne riskiraju ostvarene dobitke s novim ratovima. Epaminonda je umro, ali je njegova želja uslišena, i nakon bitke je uspostavljen mir, iako ne onakav kakav bi se mogao očekivati s obzirom na tebansku pobjedu. Sparta je, s druge strane, još uvijek imala kralja Agesilaja, ali je bila previše iscrpljena velikim ljudskim i teritorijalnim gubicima da bi iskoristila novonastalu tebansku slabost. Takvo je stanje stvari stvorilo ravnotežu sila u Grčkoj, ali i dugogodišnji vakuum koji će konačno iskoristiti Makedonija na čelu s Filipom II.
Napomene
Ksenofont Hellenika 5.2.1-3 on Perseus
Formula e pagëzimit
Formula e pagëzimit (Slovo o krštenju) prvi je sačuvani pisani dokument na albanskom jeziku. Zapis nosi datum 8. studenog 1462. i dio je pastoralnog pisma koje je latinskim jezikom napisao drački biskup Pal Engjëlli.
"Un'te paghesont' pr'emenit t'Atit e t'Birit e t'Spertit Senit."
Na suvremenom albanskom ta bi rečenica glasila: Unë të pagëzoj në emër të Atit, të Birit, e të Shpirtit të Shenjtë, a u srpskohrvatskom prijevodu: "Krštavam te u ime Oca i Sina i Duha Svetoga".
Dokument se nalazi u Biblioteci Medicea Laurenziana u Firenci, Italija, gdje ga je 1915. otkrio rumunjski znanstvenik Nicolae Iorga.
Albanski znanstvenik Xhevat Lloshi tvrdi da je bilo pokušaja pisanja albanskog jezika u 12. ili 13. stoljeću.
Massa, Reggio Emilia
Massa je naselje u Italiji u provinciji Reggio Emilia, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 37 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 809 m.
Número 36, Granja Avícola, San Miguel de Allende
Número 36, Granja Avícola je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini San Miguel de Allende.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 18 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1892 m.
Rancho Viejo, Cuauhtémoc
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4 stanovnika.<ref name= 2014. m.
El Fuerte de Montes Claros, Sinaloa
El Fuerte de Montes Claros je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sinaloa.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11171 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 84 m.
Lop Nor
Jezero Lop (ujgurski: لوپنۇر; ; također Lop Nor, Lop Nuur, Lop Nur) je naziv za grupu malih, sada povremenih slanih jezera i pješčanih močvara između Taklamakanske i Kuruktag pustinje u jugoistočnom dijelu Ujgurske autonomne oblasti Xinjiang u Narodnoj Republici Kini.
Sistem jezera u koje se ulijeva rijeka Tarim predstavlja ostatke nekadašnjeg post-glacijalnog Tarimskog jeuzera, koje je nekoć pokrivalo preko 10.000 km² u Tarimskoj zavali. Lop Nur je u hidrološkom smislu bezotočno—okruženo kopnom i bez mjesta za istjecanje. Drevni kineski geografi su ga smatrali jedinstvenim slanim jezerom. Od 1928. kada je izmjerena površina od 3100 km²se pustinja po njemu proširila zahvaljujući naslagama lesa. Također se u posljednjih 40 godina premjestilo nekih 30-40 km na zapad. Navodi se da je jedan od razloga za dezertifikaciju sječa topola i vrba za ogrijev. Zbog toga je godine 2003. u svrhu očuvanja topola ustanovljen rezervat od 3520 km.
Spartacus (TV serija)
Spartacus (ili Spartak) je američko-novozelandska dramska serija koja se od 2010. do 2013. godine emitira na programu američkog kablovskog kanala Starz. Naslovni protagonist serije je znameniti trački gladijator Spartak, a radnja, uz određena odstupanja od historijskih činjenica, prati događaje pred i za vrijeme velikog ustanka robova protiv rimske vlasti 73 - 71. pne. čiji je Spartak bio vođa. Serija je izazvala pažnju zbog manirističkog stila akcijskih scena inspiriranih filmom 300, ali i ogromnom količinom eksplicitnih prizora nasilja, golotinje i seksa.
Serija je originalno bila prikazivana pod naslovom Spartacus: Blood and Sand, ali se pod time danas podrazumijeva isključivo prva sezona emitirana 2010. godine. Zbog bolesti glavnog glumca Andyja Whitfielda je umjesto druge sezone snimljen i 2011. godine prikazana šestodijelna mini-serija Spartacus: Gods of the Arena koja predstavlja prednastavak prve sezone. Druga sezona, emitirana 2012. godine, je poznata pod imenom Spartacus: Vengeance. U njoj je Whitfieldovu ulogu preuzeo Liam McIntyre. Treća i posljednja sezona, pod naslovom Spartacus: War of the Damned je emitirana 2013. godine.
Stoney Point, Oklahoma
Stoni Pojnt je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Oklahoma.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 238.
Hideaga, Satulung
Hideaga je naselje u Rumuniji u okrugu Maramureš u opštini Satulung.
Bradley Whitford
Bradley Whitford (Madison, Wisconsin, 10. 10. 1959) je Emmyjem nagrađeni američki glumac.
Najpoznatiji je po ulozi zamjenika načelnika Bijele kuće Josha Lymana u TV-seriji The West Wing, a za koju je osvojio Emmy godine 2001. u kategoriji najboljeg sporednog glumca u dramskoj seriji. Whitford je također napisao scenarij za dvije epizode serije ("Faith Based Initiative" u šestoj i "Internal Displacement" u sedmoj sezoni).
Oženjen je za glumicu Jane Kaczmarek, poznatu kao Lois iz TV-serije Malcolm in the Middle. Njih dvoje žive u kalifornijskom San Marinu s troje djece – Frances, Georgeom i Mary Louisom.
Whitford je poznat kao politički aktivni liberal te je često gostovao u emisiji Real Time with Bill Maher iznoseći progresivne političke stavove. Također je zajedno s Janeane Garofalo bio suvoditelj emisije The Majority Report na liberalnoj radio-stanici Air America Radio.
Eumen
Eumen (362. pne. - 316. pne. ) je bio makedonski general i sekretar Aleksandra Makedonskog. Učestvovao je u ratu dijadoha. Od 323. pne. bio je satrap Kapadokije i Paflagonije. Vlastiti vojnici ga izdaju da bi dobili basnoslovno opljačkano blago.
Sekretar i satrap
Rođen je u Kardiji na Galipolju. Rano se zaposlio kao sekretar kod Filipa II, a nakon njegove smrti kod Aleksandra Makedonskog, koga prati i u Aziju. Posle Aleksandrove smrti 323. pne. komanduje velikim brojem vojnika, koji se bore za Aleksandrova sina Aleksandra IV. Tokom podele carstva dobija Kapadokiju i Paflagoniju, koje nisu bile potpuno potčinjene. Regent carstva Perdika daje zadatak Antigonu i Leonatu da mu pomognu i potčine ta dva regiona. Antigon je to odbio pa ga Perdika poziva na sud zbog neposlušnosti.
Na strani legitimnog regenta i prestolonaslednika
Antigon se udružuje sa Antipaterom, Kraterom, Ptolemejem i Lizimahom protiv Perdike. Eumen je na strani Perdike. Kad su Krater i Antipater završili Lamijski rat i potčinili Grčku, krenuli su u Aziju da sruše Perdikin poredak. Prvo su udarili na Kapadokiju. Krater i satrap Jermenije Neoptolem su poraženi blizu Helesponta 321. pne. od strane Eumena. Neoptolem je poginuo, a Krater je umro od posledica ranjavanja.
Svi dijadosi protiv Eumena
Nakon što su ubili Perdiku u Egiptu, makedonski generali osuđuje Eumena na smrt i šanju Antipatera i Antigona da to izvrše. Eumena izdaju njegovi oficiri i on beži u vrlo jaku tvrđavu Noru, koja se nalazila između Kapadokije i Likaonije. Tu se Eumen držao preko godinu dana, dok nije umro Antipater. Antipaterovom smrću počinje podela među njegovim neprijateljima. Antipater ostavlja regentstvo prijatelju Poliperhonu umesto svom sinu Kasanderu. Kasander se udružuje sa Antigonom i Ptolemejem, a Eugen se udružuje sa Poliperhonom.
Izdaju ga vlastiti vojnici
Eumen uspeva da pobegne iz Nore, a uskoro ugrožava Fenikiju i Siriju. Antigon kreće 318. pne. protiv njega., a Eumen se povlači istočno da se pridruži istočnim satrapima. Bile su dve neodlučne bitke, bitka kod Paretakene 317. pne. i bitka kod Gabijene 316. pne.. Posle tih bitaka izdaju ga vlastiti vojnici i predaju Antigonu.
Makedonski veterani su nakupili ogromno blago tokom 30 godina uspešnog ratovanja. Sadržavalo je dijamante, drago kamenje, zlato, ali i žene i decu. Antigon obećava veteranima deo tog nakupljenog blaga samo ako mu predaju Eumena. Tako su predali Eumena Antigonu, koji ga ubija.
Šarani (Gornji Milanovac)
Mesto se pod nazivom Šarani prvi put pominje oko 1528. godine, u turskom popisu Smederevskog sandžaka. Kroz svoju istoriju bilo je destinacija za odmor i relaksaciju. Privlačilo je mnoge poznate ličnosti iz srpske istorije. Knez Miloš Obrenović je ovde podigao crkvu Svetog Save, koja je ujedno njegova prva zadužbina. O lepoti mesta pisao je i Vuk Stefanović Karadžić čija je ćerka, slikarka Mina Karadžić, sahranjena u kripti crkve. Najpoznatija ličnost ovog mesta je Dobrica Matković, ban dunavske banovine i srpski političar, koji je mnogo doprineo razvoju mesta i po njemu je nazvan most preko Dičine koji povezuje Šarane i Drenovu.
Naziv Savinac se često poistovećuje sa selom Šarani. Savinac je širi zemljišni prostor na levoj obali reke Dičine, na kojem se nalazi savinačka crkva, čardaci, parohijski dom, školske zgrade, zadružni i drugi domovi, prodavnice, kafane i vikend-kuće. Savinac se, u administrativnom smislu, ne smatra posebnim naseljem, već je samo deo sela Šarana. Naziv Savinac povezuje se sa imenom svetitelja Save, koji je, po narodnom predanju, boravio na ovom mestu i posvetio vodu na izvorima koji se danas nalaze pored savinačke crkve. Narod je izvore nazvao Savinim izvorima, a širi prostor pored izvora Savinac.
Mesto se nalazi 14 km zapadno od Gornjeg Milanovca.
Naziv
Naziv sela Šarani je po narodnom predanju nastao po nazivu starog naselja Šarena varoš, koje se nalazilo u potesu Rosulje, blizu ušća Drenovice u Dičinu. Stanovnici ovog naselja bili su odeveni u raznobojnu, odnosno, šarenu odeću, pa su okolni stanovnici naselje zvali Šarena varoš ili Šaren-grad. Još jedno zanimljivo mišljenje je ono po kojem su naziv Šarani doneli doseljenici iz sela Šarana koje se nalazi u opštini Trebinje, u istočnoj Hercegovini. Oni su želeli da se kod potomaka sačuva od zaborava naziv sela iz kojeg su se doselili. Samo ova dva sela imaju isti naziv – Šarani na celom području bivše Jugoslavije.
Stari Rimljani u takovskom kraju
Postoje brojni dokazi da su ovi krajevi bili naseljeni u vrlo dalekoj prošlosti. Korišćenjem prirodnih i rudnih bogatstava bavili su se stari Rimljani. Iza ljih je ostalo više tragova starih naselja i rudarskih radova u bližoj i daljoj okolini planine Rudnik.
Srednji vek
Preko ovih krajeva je u leto 1189. g. prošao deo ogromne vojske krstaša koju je na istok vodio nemački car Fridrih Barbarosa. U Šaranima i danas živi legenda da je kod mesta Trojanski brod na Dičini krstaška vojska bila napadnuta od „divljih Mađara“ i da je krstašima pritekao u pomoć knez Vasilije Vukomanović iz sela Galiča (današnji Srezojevci). Car Fridrih Barbarosa je Vukomanoviću, u znak zahvalnosti, dodelio titulu „kneza od Levenštajna“ (Lavske stene). Na obali Dičine je bila velika kamena statua troglavog lava (Lavska stena) po kojoj je prelaz preko Dičine nazvan Trojanskim brodom. Ovaj prelaz nalazi se na samom ulazu u selo Šarane, idući iz Takova na Savinac. Susret zapovednika krstaške vojske koja je išla dolinom Dičine i Nemanjinog predstavnika, kaže legenda, bio je na mestu Jelenjača, blizu sadašnje granice Šarana i Brđana. Iznad starog rimskog puta tada je postavljena statua jelena, a ispod nje ploča sa natpisom o tom susretu. Po toj statui ceo putni prevoj se i danas zove Jelenjača.
Upadi stranih vojski i hordi pljačkaša na teritoriju Srbije od 12. do 20. veka retko su mimoišli rudnički kraj. Ovaj kraj su 1203. g. opustošili Mađari i Kumani, a 1241. opljačkali su ga Mongoli. Mađari su još jednom opustošili ove predele 1319. godine, stigavši do reke Zapadne Morave gde ih je dočekala i munjevito porazila vojska cara Dušana i proterala do reke Save. Nešto mirniji period života u rudničkom kraju bio je od 1402. do 1427. godine, za vreme vladavine despota Stefana Lazarevića. Posle njegove smrti Turci sve češće updaju i pustoše ove krajeve Srbije što je primoralo despota Đurađa Brankovića da utvrđuje gradove u rudničkoj oblasti - Ostrvicu, Rudnik i Borač - i da podiže novu smederevsku tvrđavu na Dunavu. Narod je, pored aktivnog učešća u odbrani Srbije, bio opterećen povećanim državnim porezima i kulucima na gradnji novih i obnovi starih utvrđenja. Zbog ovih nameta i kuluka, tvrđavu Ostrvicu zvali su „grad proklete Jerine“, po ženi despota Đurađa koja je bila strankinja i koju je narod smatrao krivcem za sve nedaće koje su ga u to vreme snalazile. Rudničku oblast sve češće su napadali Turci, koji su u leto 1483. zauzeli utvrđenje Borač i Ostrvicu, a potom se povukli, da bi u ponovnom pohodu juna 1454. godine konačno zauzeli Ostrvicu, Rudnik i ceo rudnički kraj, u kojem su se nalazili Drenova i Šarani.
Turska okupacija
Srpska srednjovekovna država prestala je da postoji 1459. godine. Turci su od Srbije napravili Smederevski sandžak na čijem je čelu bio namesnik zvani sandžak-beg ili miriliva. Smederevski sandžak je bio podeljen na nahije ili vilajete. Oblast Rudnika je bila nahija, a od 1684. i kaza. Kaza je bila upravna jedinica na koju se protezala nadležnost jednog kadije (sudije). Rudnik je bio sedište Rudničke nahije i kaze do 1804. kada je porušen, a sedište nahije premešteno je u Brusnicu. Selo Drenova i selo Šarani teritorijalno su pripadali Rudničkoj nahiji. Kao brdsko-planinsko i šumovito, ovo područje je bilo vrlo pogodno za razvoj hajdučije, koja se nakon propasti srpske države javila kao oružani vid otpora turskoj okupaciji. Hajdučija je imala i socijalnu dimenziju u smislu nužnog pribavljanja materijalnih dobara potrebnih za život osiromašenog naroda. Putni pravac koji je od Beograda išao do Ljiga, a potom se preko Rajca spuštao u selo Gornje Banjane i dolinu Dičine, išao je dolinom do Brezne. Tu se jedan kraj puta odvajao za Požegu, a drugi je nastavljao niz Dičinu, prolazio pored Savinca i od Jelen-kamena penjao se preko prevoja Rožnja i nastavljao u dolinu Morave i Ibra.
Turci su, radi otklanjanja stalne opasnosti od hajduka, početkom 16. veka proglasili selo Drenovu za derbendžijsko selo, oslobodivši ga od nekih državnih poreza i kuluka. Zadatak stanovnika Drenove bio je da održavaju i obezbeđuju put, a na njemu kolski i pešački saobraćaj kroz klisuru Dičine i planinu Rožanj. Oni su bili dužni da preuzmu i prevedu putnike, zajedno sa njihovom imovinom. Snosili su moralnu i materijalnu odgovornost pred turskim vlastima ako bi hajduci na ovom području napali putnike radi pljačkanja ili drugih razloga.
Rudnički kraj je tokom velike seobe srpskog naroda skoro potpuno opusteo. Stanovnici nekih rudničkih sela su se svi odselili, a ostavili svoje kuće i svoja ognjišta. Prema popisu iz 1718. u rudničkoj nahiji bilo je 38 naseljenih i 56 pustih sela. Seoba srpskog stanovništva zahvatila je i stanovništvo Drenove i Šarana, iako se ono moglo skloniti u guste šume ovog brdsko-planinskog područja, izvan glavnih puteva. U vreme seobe naroda, u Drenovi je bilo oko 30 domova, a u Šaranima 25 domova. Posle seobe, prema jednom nepotpunom popisu, u Drenovi je bilo 6 kuća i isto toliko u Šaranima.
Pod austrijskom okupacijom od 1718. do 1739. godine
Ogromna austrijska vojska od oko 150 hiljada vojnika i sa oko 10 hiljada Srba dobrovoljaca krenula je u proleće 1717. g. u ofanzivu protiv Turaka, zauzela Beograd i Šabac i ostalo područje od Drine na zapadu, do Zapadne Morave na jugu i ušća Timoka u Dunav na istoku Srbije. Mirom u Požarevcu, 21. jula 1718. godine, Austrija je dobila od Turske Srem, Banat i severnu Srbiju sa Beogradom.
Drenova i Šarani našli su se skoro na granici Austrije sa Turskom, koja je išla Zapadnom Moravom do ušća Kamenice, pa pored Miokovaca i Družetića dalje na zapad do Drine. S obzirom na blizinu Drenove i Miokovaca, Drenovce su često nazivali „ljudima sa granice“.
Austrijanci su područje Srbije podelili na okruge ili distrikte. Drenova i Šarani bili su u rudničkom distriktu, koji je bio podeljen na knežine, sa oberknezovima na čelu. Starešine sela bili su seoski knezovi ili birovi. Vojna uprava u austrijskoj „Kraljevini Srbiji“ bila je podeljena na 19 kapetanija. Šarani i Drenova pripadali su Pranjanskoj kapetaniji, koja je imala vojsku od 150 hajduka (Srba), 50 konjanika i 50 pomoćnika (Austrijanaca). Hajduci su bili stražari duž austro-turske granice i brinuli se za bezbednost putnika na putevima, a naročito vojnih kurira, koji su nosili poštu do Beograda i natrag. Austrijska uprava je nametnula razne vrste poreza, zatim kulučenje i ukonačavanje vojske, što je izazvalo veliko nezadovoljstvo seoskog stanovništva. Sve se plaćalo u novcu, izuzev desetaka u žitu. Da bi se sve to prikupilo vršena su nasilja, pljačke i ubistva.
Novi rat između Austrije i Turske počeo je 1737. a završio se 1739. godine na štetu Austrije. Turska vojska je ponovo zauzela Srbiju.
Drenova i Šarani u srpskim ustancima
Miloš Obrenović nije prihvatio predlog ostalih srpskih vojvoda da pređu preko Save i privremeno se sklone u Austriju, već je prikupio svoje preživele Rudničane i krenuo sa njima u Takovo. Usput je otpuštao borce da ostanu u svojim selima kroz koja su prolazili, a Drenovce, Šarance i ostale Takovce raspustio je na ulasku u Takovo, pošto je bio obavešten da ga Turci čekaju kod takovske crkve. On je sreo turskog zapovednika Serčesmu u poljani ispod crkve, poklonio mu se i pred njega položio svoje oružje. Serčesma je uzeo Miloševu sablju da je pošalje veziru Rušid-paši kao znak Miloševe pokornosti sultanu, a ostalo oružje je ostavio Milošu kao znak poverenja u njega i njegovu vlast nad narodom, koju mu je tom prilikom poverio. Turci su se 1813. vratili u rudničku nahiju, ali im sedište nije bio razoreni i opusteli Rudnik, već Brusnica, u koju je turski muselim premestio svoje upravno sedište. Vojvoda Miloš Obrenović je 1813. radi zaštite od Turaka sklonio svoju porodicu u selo Rošce, pod Kablarom, a potom ih je početkom 1814. godine vratio u takovski kraj i smestio u kuću Marka Matkovića u Šaranima. Ova kuća bila je na Spasovini, ispod brda Krvavca. Miloševa supruga Ljubica, za vreme boravka u Šaranima, 16. marta 1814. g. rodila je ćerku Jelisavetu – Savku. Pošto se približavao novi srpski ustanak, Miloš je premestio porodicu iz Šarana u Gornju Crnuću, pod Rudnikom, koja je bila nepristupačna i sigurnija. Kuća u kojoj je boravila Miloševa porodica u Šaranima postojala je do 1935. godine. Nju je 1881. slikao akvarelom Vladislav Titelbah. Ispod slike je napisao: – „Kuća Miloša Velikog u Šaranima“. Do danas je sačuvan samo Milošev vajat, koji se nalazi u dvorištu bana Dobrice Matkovića na Savincu.
Teror koji su Turci zaveli u Srbiji 1813. g. ubrzao je podizanje drugog srpskog ustanka, 1815. godine. U Takovu su se, radi dogovora sa Milošem, okupili viđeniji ljudi rudničke nahije. Među njima su bili ugledni domaćini iz Šarana Simo Baralić, Ilija Matković, Milovan Milovanović i Matije Stankić. U Šaranima i Drenovi ljudi nisu oklevali da se ponovo late oružja i krenu u borbu protiv turske tiranije. Bili su posebno zadovoljni što se na čelo ustanka stavio njihov zemljak, vojvoda Miloš Obrenović, sa kojim su već stekli veliko ratno iskustvo. Odred ustanika formirao se na samom saboru u Takovu, a za njegove vođe Miloš je odredio Lazara Mutapa i svog brata Jovana Obrenovića. Uveče su se ustanici premestili iz Takova u Šarane da bi izbegli mogući iznenadni napad Turaka. U Šaranima je, u toku noći, vojvoda Miloš održao savetovanje, u kući Matije Stankića. Ustanici su sledećeg jutra krenuli dolinom Dičine, preko Rožnja i Rakove, na Ljubić i Čačak. Vojvoda Miloš je pošao kući u Crnuću, odnosno u Gružu, da podiže narod na ustanak. Savetovanje vojnih starešina u Šaranima ne spominje se u istorijama i opisima drugog srpskog ustanka i njegovih vođa. U Šaranima se taj događaj prenosio sa kolena na koleno.
Osnovni sastav učesnika oba srpska ustanka činili su seljaci, koji su ratovali sopstvenim oružjem i bili odeveni u svoje seljačke haljine i opanke. Iz skoro svake kuće u Drenovi i Šaranima učestvovao je po jedan ili više muških članova u preko pedeset većih ili manjih borbenih okršaja od 1804. do 1815. godine.
Godine balkanskog i Prvog svetskog rata
Mirne godine sela Drenove i Šarana u prvoj deceniji 20. veka prekinute su objavom rata Turskoj, 4. oktobra 1912. godine. Ovaj rat je doneo srpskoj vojsci velike uspehe, naročito u bitkama kod Kumanova, Prilepa, na Bakarnom gumnu i pod Jedrenima. Posle mira sa Turcima došlo je do napada Bugara na srpsku vojsku, 13. maja 1913. godine. Srbi su žestoko uzvratili i na liniji Bregalnice i Zletovske reke potpuno potukli bugarsku vojsku. Iz ova dva balkanska rata nije se vratilo oko 30 mladih vojnika iz Šarana i Drenove.
Sarajevski atentat na austrijskog princa Ferdinanda, 28. juna 1914. godine, bio je povod da Austrougarska objavi rat Srbiji. Srbija, još umorna od balkanskih ratova, ušla je u Prvi svetski rat. Iz Šarana i Drenove pozvani su svi koji su mogli da nose pušku ili da obavljaju razne poslove u ratnoj pozadini. Većina Drenovaca i Šaranaca bila je u sastavu Prve armije, čije su jedinice branile Mačvu, Pocerinu i deo Šumadije. Pritisnuta brojno nadmoćnijom neprijateljskom vojskom i snažnijom ratnom tehnikom, srpska vojska se povlačila na južne padine Suvobora radi zauzimanja novih i povoljnijih strateških položaja. Komanda Prve armije se, pod zapovedništvom vojvode Živojina Mišića, 29. novembra 1914. g. smestila u Gornjem Milanovcu, a vojska se rasporedila na liniji: Lipe - Tripovac - Kalimanići - Takovo (Osoje) - Šarani (Glavica) - Stolice - Drenovačko osoje - Galič - Vaskova glavica. Topovske baterije artiljerijskog puka smestile su se na Tocilinama, na Glavici iznad Savinca i na Stolicama. Austrijska vojska se zaustavila kod Takovskog grma. Predah je bio potreban i srpskoj i austrijskoj vojsci, da se prikupi i odmori, da organizuje redovno snabdevanje hranom i municijom. Odmor je trajao samo tri dana. Vojnicima iz Šarana, Drenove i okolnih sela dozvoljeno je da posete svoje porodice.
Veći broj vojnika iz Šarana i Drenove bio je zarobljen u borbama ili prilikom povlačenja srpske vojske. Oni su internirani u austrijske logore Ašah, Braunau, Nežider i druge. Srpska pobednička vojska vratila se u takovski kraj 28. septembra 1918. g. kada su srpske trupe ušle u Gornji Milanovac. Drenova i Šarani su u balkanskim ratovima i Prvom svetskom ratu izgubili oko 170 ljudi koji su ostavili svoje živote na bojištima Mačve, Kolubare, na Ceru, Suvoboru, širom Šumadije, Kosova, Makedonije, u gudurama Albanije, na grčkim ostrvima i austrijskim i mađarskim logorima. O tome svedoči velika bela mermerna ploča sa njihovim imenima, na severnom zidu savinačke crkve.
Površina i reljef
Površina savinačkog područja (Šarana i Drenove) iznosi 2.704 hektara. Zemljište se nalazi u privatnoj i državnoj svojini. Do kraja Drugog svetskog rata postojalo je i seosko zemljište, takozvana seoska utrina, koja je posle rata pripojena državnoj svojini, a samo delimično prešla u privatno vlasništvo.
Reljef zemljišta je brdsko-planinski, ispresecan dolinama. Na ovom području je manja planina Rožanj (603 m), a među veća brda spadaju: Sovljak (658 m), Drenovačko osoje (654 m), Koviljača (603 m), Bobejka (564 m), Krvavac (555 m), Stolice (553 m), Osoje (567 m), Vis (516 m) i Treštenik (421 m). Nadmorska visina Savinca je 340 m.
Potesi, izvori, potoci, reke i drugi lokaliteti u Šaranima imaju svoje nazive. Za neke od njih mogu se utvrditi razlozi dobijanja i vreme postanka njihovih naziva.
Krvavac (555 m) je veliko šumovito i razgranato brdo na južnoj strani sela Šarani, sa uzanom visoravni na vrhu brda. Sverozapadna strana spušta se ka unutrašnjem delu sela, istočna strana pripada selu Semedraž, a južna i jugozapadna strana spuštaju se do leve obale reke Dičine. Krvavac je od završetka Drugog svetskog rata imao vrlo malo šumskog rastinja, pa su na njegovim kosama i dolovima pasla brojna stada ovaca i koza. Posle rata pošumljene su gole kose borovim sadnicama, koje danas čine gustu zelenu šumu. Na početku Drugog srpskog ustanka, u gustoj šumi ovog brda, održan je zbeg naroda Šarana i Semedraža. Starci, žene i deca sklonili su se dalje od puteva kojima je trebalo da prođe turska vojska, koju je iz Beograda vodio Imšir-paša (Ćaja-paša) kao pomoć Turcima u Čačku koje su napadali srpski ustanici. Pašina vojska je u Brusnici obaveštena da su Srbi postavili zasedu u brđanskoj klisuri i da ne može proći dolinom Despotovice. Ćaja-paša je tražio vodiča koji bi ih preveo preko Semedraža, Šarana i Rožnja do Čačka. Za vodiča se ponudio Marko Carević iz sela Velereč, s tim da mu Turci za uslugu plate „čizmu dukata“. Turci su se iznenada pojavili u šumi u kojoj se narod sklonio i odmah napali zbeg. Posekli su sve koji nisu uspeli da umaknu dalje u šumu. Brdo je bilo natopljeno krvlju, pa ga je narod prozvao Krvavac. Ćaja-paša i njegova vojska stigli su u Čačak a njihovom vodiču Careviću je, umesto nagrade, odsečena glava. Krvavac je ispresecan brojnim potocima između kojih se nalaze kose i prevoji:
Lijepi do je prostor između Markovog potoka i Polaševine. U njemu se nalazi izvor vode. Polaševina je kosa koja se pruža od Jovanovića štale u Dičini do vrha Krvavca. Krivi do se nalazi između Polaševine i Presedle. U njemu se nalazi izvor čija se voda potokom sliva u Dičinu kod Jelića kamena. Presedla je široka brdska greda preko koje je prelazio put iz Jazišta ka Joviku u Dičini. Ovaj prelaz je napušten pošto je prokopan kolski put oko Presedla i iznad Ljubove vodenice. Pladnište je zapadni deo Krvavca preko kojeg je prelazio put iz sela u Dičinu. Ovim putem su čobani gonili ovce i koze na široke pašnjake po kosama i dolovima Krvavca. Čobani su se na ovom delu zaustavljali i nisu dalje žurili. Ovce su plandvale. Po tome je ovaj kraj dobio naziv Plandište. Vlasin do se sa Krvavca spušta u Jazište. U njemu je izvor koji je narod ranije zvao Svetinja.
Severna strana Krvavca mnogo je pitomija od ostalih strana pa je naseljena i podeljena na privatne posede.
Kratikosa je naziv kose i potoka, koji se spuštaju ka Dičini do Bogetine vodenice. Na donjem delu potoka, blizu vodenice, postoji izvor studenac, koji se zove Česmica. Duboki potok je najduži i najdublji potok u Rožnju. Polazi sa Koviljače, a završava se u Dičini, više Bogetine brane. Svojom dubinom podseća na kanjon neke velike reke i deli planinu Rožanj na dva dela. U njega se uliva Vrani potok. Orlovica je zaravan koja se nalazi visoko iznad Dubokog potoka. Naziv je dobila po orlovima koji su ovde imali svoja staništa i odavde gospodarili nebom iznad Rožnja i Krvavca. Uoči Drugog svetskog rata na visoku Orlovicu doselio se Radoje Živanović, a orlovi su potražili sigurnije mesto za svoja gnezda, u strmoj litici iznad Bogetine brane. Uz Orlovicu se nalazi izvor Drijenje.
Koviljača (603 m), ili Kobiljača, najviši je deo Rožnja, na tromeđi Šarana, Milićevaca i Drenove. Posle Drugog svetskog rata pošumljena je jelovom i borovom šumom, koja je već izrasla i stvara utisak prekrasnog zelenog pejzaža. Ispod Koviljače, sa milićevačke strane, duboko su se razgranali hodnici rudnika magnezita „Šumadija“. Dubrave su pitomiji deo Rožnja, naseljen sa više familija. Početkom 19. veka na ovom prostoru bili su brojni svinjci u bujnoj hrastovoj šumi.
Vis (516 m) je visoko šumovito brdo u Dubravama, kojim se završava područje planine Rožanj. Deo Visa, prema Jokovića potoku, zove se Jasike. U Dubravama se nalazi izvor vode od kojeg počinje Dubravski potok, koji se uliva u Dičinu. Jovik je ravnica pokraj desne obale Dičine, ispod Dubrava. Naziv je dobila po drveću jova, koje u većem broju raste pored reke. Jokovića potok svojim gornjim tokom teče granicom između Šarana i Drenove a potom, između Visa i Treštenika, silazi u Dičinu.
Treštenik (403 m) je dugačko brdo sa desne strane Drenovice, pre njenog ušća u Dičinu. Na njegovoj blagoj padini, sa južne strane brda, u srednjem veku su gajeni vinogradi. U vinogradima je bilo zasađeno puno trešanja pa je po njima brdo nazvano Treštenik, umesto Trešnjevik. Gajenje vinove loze napušteno je početkom 19. veka, a Treštenik je dugo bilo golo brdo. Pošumljen je borovom šumom posle Drugog svetskog rata.
Rosulje su plato koji leži sa obe strane reke Drenovice, u njenom donjem toku kroz Drenovu i Šarane. Na uzdignutoj zaravni, pri ušću Drenovice u Dičinu, nalazilo se naselje koje su zvali „Šarena varoš“, za koje se ne zna ni kada je osnovano ni kada je porušeno. Rosulje su dobile naziv po gustoj rosi koja se jutrom dugo zadržavala, a rano predveče „padala“ na njive, livade, voćnjake i šumarke između dve reke. Prstenovac je izvor dobre vode i potes oko izvora. Na ovom izvoru je, po predanju, zastao neki Turčin da se napije vode i odmori. Tu je izgubio prsten sa ruke, pa se razljutio i svoj bes iskalio na čobaninu koji je čuvao ovce oko izvora. Meštani su izvor nazvali Prstenovac. Sa ovoga ozvora je 1933. godine odvedena voda do savinačke crkve i škole. Lojov potok je donji deo potoka Rupe koji kroz Ševarice teče u Dičinu. Njegov naziv je, po legendi, usko vezan za Prstenovac. Turčina, koji je na Prstenovcu zlostavljao čobanina, pojurili su razljućeni seljaci, stigli ga i u potoku ubili. Kasnije se saznalo da se Turčin zvao Lojo i da je stanovao u selu Galiču. Njegovim imenom nazvan je deo potoka od mesta događaja do ušća u Dičinu. Ševarice su šumski pojas sa desne strane Dičine, koji većim delom pripada savinačkoj crkvi. Jočića Dičina je područje njiva i livada, s obe strane Dičine, od Prstenovca do Trojanskog broda. Dolovi su manja dolina i širi okolni prostor ispod Ruja i Osoja, na kojima je nastanjeno nekoliko familija iz Šarana. Ispod Miletića kuća nalazi se izvor Stublina. Sa ovog izvora vodu su nosili u zimskom periodu kaluđeri manastira Savinca, koji se nalazio na Glavici. Kalemar je prostor između Dolova i puta Savinac–Ozrića brdo, a proteže se od Torina do Osoja. Zauzima površinu od 12 hektara. Naziv je dobio 1934. godine, kada je sedam zemljoradnika udružilo svoje parcele i na njima zasadilo savremeni voćnjak jabuka i krušaka.
Glavica (530 m) je brdo iznad savinačke crkve, prekriveno hrastovom i bukovom šumom. Na njemu se nalazio stari manastir Savinac. U vreme Prvog svetskog rata tuda je prolazila linija napada uoči kolubarske bitke.
Šerinac je visoravan na kojoj su smeštene Stankića kuće. Naziv je dobio po Ciganinu Šeru, koji je bio kovač i često dolazio u ovaj kraj da seljacima prodaje svoje proizvode od gvožđa ili da pruža kovačke usluge. Na Šerincu je razapinjao cigansku čergu (šator) i u njoj boravio dok je nalazio kovačka posla. Klik se nalazi u produžetku Šerinca i zauzima mesto u trouglu između potoka Paunovca i Usovine. Duž Klika se smestila familija Milovanović.
Ozrića brdo se prostire od Osoja do sela Semedraž. Njegovim vencem prolazi asfaltni put od Savinca ka Semedražu i Ibarskoj magistrali. Naziv je dobilo po doseljenicima iz Ozrinića kod Nikšića. Sa istočne strane brda teče Jelića potok, koji čini granicu između Šarana i Semedraža. Sa zapadne strane nalazi se potok Paunovac. Na početku Paunovca nalazi se izvot Bakrač, a malo niže od njega je Rosića izvor. Paunovac se uliva u Dičinu u semedraškom polju. Naziv je dobio po Paunu Kostiću, rođenom 1804. godine.
Stanovište je prostor istočno od šaranskog groblja. Na njemu su se nalazile Kaluđerske livade i Popovske njive, što sugeriše da je tu bilo manastirsko imanje i kaluđerski konaci (stanovi). Na Stanovištu se nekad održavao seoski zbor ili sastanak, na kojem je seoski starešina (knez ili kmet) raspravljao sa starešinama domaćinstava o razrezivanju poreza i kuluka, o korišćenju seoskih pašnjaka, o nošenju litija i spremanju ručka za krstonoše. Spasovina se nalazi više Jovanovića i Živanovića kuća prema Krvavcu. Naziv je dobila po Spaseniji, ženi Dmitra Matkovića, koju su zvali Spasa (1843). Na Spasovini je bila kuća Marka Matkovića, u koju se sklonila porodica vojvode Miloša Obrenovića u januaru 1814. godine. U njoj se rodila Miloševa kći Jelisavka–Savka. Kuća se srušila uoči Drugog svetskog rata. Jazište je poljana između Dičine i Treštenika, sa desne strane reke Dičine. Naziv je nastao po jazu vodenice Sretena Matkovića iz Šarana, početkom 19. veka.
Klima i hidrografija
Klima na ovom području je umerenokontinentalna. Najtopliji mesec u godini je juli, a najhladniji januar. Srednja godišnja količina padavina je 800 mm, a trajanje snežnog pokrivača je oko 90 dana. Jesen je ovde toplija od proleća. Okolina Savinca je sa čistom atmosferom i smatra se pravom vazdušnom banjom, sa velikim mogućnostima za razvoj seoskog turizma. Nema industrijskih zagađivača, mada je otpadaka i u seoskoj sredini sve više. Otpaci se deponuju u poljima, šumama, koritu Dičine i Drenovice, što kvari lepotu obala ovih reka i degradira prelepe slike savinačkog pejzaža. Vode savinačko područja slivaju se u reku Dičinu, ona se uliva u Čemernicu, pa u Zapadnu Moravu, koja pripada crnomorskom slivu.
Dičina izvire na Dobrom polju ispod Suvobora, nastaje od Velike i Male Dičine, koje se sastaju u Gornjim Banjanima. Ima 16 levih pritoka i 22 desne. Na savinačkom području prima rečicu Drenovicu i veći broj potoka. Dičina je duga 35 kilometara. Na delu Dičine u savinačkom području nalaze se dve klisure: savinačka, duga oko 800 m, i klisura između Rožnja i Krvavca, duga oko 3.000 m i duboka oko 200 m. Obe klisure su pitome i pristupačne, sa manjim ili većim plodnim površinama zemljišta oko reke. Strane klisura su uglavnom obrasle šumom i šibljem.
Preko Dičine se u prošlosti prelazilo gazom, preko brodova ili preko postavljenih bavana. Glavni prelazi bili su Trojanski brod, Vukomanovac, Jazište, ušće Jokovića potoka i drugi. Trojanski brod nalazi se na prelazu Dičine između Šarana i Takova. Vukomanovac se nalazio niže od sadašnjeg savinačkog mosta. Na ovom prelazu Turci su sačekali i posekli kneza Vukomana Savića-Vukomanovića, iz Srezojevaca, i njegovog sina Vojina. Oni su se vraćali iz Brusnice, posle predaje carskog i spahijskog poreza. Po njima je ovaj prelaz dobio naziv.
Biljni i životinjski svet
Područje Drenove i Šarana prekrivaju veoma brojne i raznolike vrste biljaka, rasprostranjenih u kompleksima listopadnih i zimzelenih šuma, livada, pašnjaka, voćnjaka i njiva. Guste šume od davnina su predstavljale bogatstvo ovog kraja. Vrlo rasprostranjena hrastova žirorodna šuma odigrala je značajnu ulogu u razvoju stočarstva, a naročito svinjarstva.
Rožanj je, sa ostalim šumskim potesima, do Drugog svetskog rata bio prekriven pretežno hrastovom šumom sa velikim stablima drveća. U godinama rata, goroseče i rabadžije iz bližih i daljih moravičkih i takovskih sela, posekli su i odvukli kvalitetnu drvenu građu i drvo za ogrev iz Rožnja. Nekontrolisane seče šuma dovele su do stvaranja većih površina goleti, koje su bile pogodne za eroziju zemljišta. Posle rata pristupilo se pošumljavanju goleti, a na nekim planinskim potocima izgrađene su brane radi sprečavanja erozija i zadržavanja zemljanog i drugih materijala. Pošumljene su goleti Krvavca, Treštenika, Visa i Koviljače.
Skoro svako domaćinstvo u Drenovi i Šaranima ima svoju privatnu šumu, koju ovde zovu zabran.
Listopadno drveće dominira na ovom području, a glavne vrste su: hrast (granica, cer, lužnjak, bjelik), brest (poljski i brdski), bukva, grab, jasen (beli, crni i gorski), lipa (rana i kasna), klen, breza, jasika, topola (bela i kanadska), jablan, jova (crna i bela), vrba (bela, rakita, žalosna), bagrem, glog, leska i drugo drveće. U Šaranima se nalazi najstarije drvo takovskog kraja, veliki hrast - zapis, u dvorištu Ljubiše Markeljića u Rosuljama. Obim njegovog debla pri zemlji je 8,5 metara a star je oko 450 godina.
Zimzeleno drveće pokriva kose Krvavca, Treštenik, Koviljaču i delove Rožnja. Tu spada crni i beli bor i jela, koji ovde nemaju prirodno stanište već su doneti prilikom pošumljavanja goleti. Prirodno stanište ovde imaju samo obična i crvena kleka.
Lekovito bilje predstavlja pravo bogatstvo ovog kraja, koje se vrlo malo koristi za domaće potrebe, a još manje za komercijalnu prodaju i sticanje prihoda. Od lekovitih biljaka najpoznatije su: angelica, aptovina, bela rada, beli slez, bokvica, bosiljak, bršljan, bulka, bunika, gorocvet, đurđevak, žalfija, kukurek, majčina dušica, maslačak, neven, ruzmarin, hajdučka trava, čičak, čuvarkuća i druge.