cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bitka na Marici
Pozadina Bitke i mogući povod
Najstariji srpski izvor, kao što je „Zapis monaha Isaije“ kao povod za početak sukoba između Srba i Turaka navodi namjeru Despota Uglješe, da zajedno sa svojim bratom kraljem Vukašinom protjera Turke iz Romanije (tadašnji naziv za bizantske krajeva pod srpskom vlašću), u koji su oni uspjeli prodrijeti; Makedonija i Trakija).
Po njemačkom historičaru Zinkeisenu, koji se poziva na turske izvore, rat između Srba i Turaka izbio je nakon što su Turci zauzeli grad Plovdiv, on tvrdi da se komandant gradske posade uspio probiti do srpskog kralja i nagovoriti ga da pokrene vojsku protiv Turaka. Ondašnji turski izvori kao uzrok bitke navode da je cilj srpske vojne bio zauzeti Edirne i odbacivanje tada malobrojnih otomanskih snaga pod komandom begler-bega Lala-Šahina iz Evrope u Anatoliju (Mala Azija).
Sudionici bitke
Na srpskoj su strani, pored vojske despota Uglješe, sudjelovale i snage kralja Vukašina. Sporno je pitanje jesu li i koji srpski velikaši također sudjelovali u pohodu na Turke. Turski izvori navode da su pored kralja i "kraljevih nevjernika" u bitci sudjelovale vojvode i vlastela iz Bosne, Ugarske i Vlaške. Bizantski historičar iz 15. st., Laonik Halkokondil spominje samo Uglješu i Vukašina, dok je u zapisima monaha Isaije zapisano da je Uglješa digao „sve srpske i grčke vojnike i brata svojega Vukašina kralja“ kao i „mnoge druge velmože,...negdje do šestideset tisušt izabrani vojski“.
Prema srpskom historičaru iz 19. st. Stojanu Novakoviću, „srpske velmože“ koji su se pridružili Uglješi i Vukašinu najvjerojatnije su bili despoti Dejanovići i vojvoda Bogdan. Despoti iz sjeverozapadnih srpskih krajeva nisu sudjelovali u ovoj bitci. Zetski despoti Balšići, koji su inače bili u dobrim odnosima s Vukašinom Mrnjevčevićem, najvjerojatnije nisu sudjelovali u bitci jer su ubrzo nakon Vukašinog poraza preoteli Prizren od njegova sina Marka Mrnjevčevića, hercegovački despot Nikola Altomanović također nije mogao sudjelovati u bitci jer je bio u ratu s Vukašinom; despoti Lazar i Brankovići nisu imali interesa sudjelovati u bitki na taj način učvrstiti Vukašinov položaj kao kralja i nasljednika Cara Uroša čiju su vlast, makar i formalno, još uvijek poštovali.
Na osnovi raspoloživih izvora može se zaključiti da su vojnike za pohod dale južne srpske despotovine, krajevi oko; Šar-planine, Vardara i Strume, zajedno s južnom Makedonijom.
Turske snage kojima je zapovijedao rumelijski beglerbeg Lala Šahin Paša bile su četiri puta slabije od srpskih, i uglavnom su se svodile na posadu utvrđenog grada Drinopolja. Halkokondil čak navodi da su snage s kojima je Lala-Šahin napao srpsku vojsku brojale jedva 800 ljudi.
Historijske nedoumice
U prvom primjeru korišteni su uglavnom turski izvori. Stoga nije čudno što se u njima navodi da su se na srpskoj strani nalazili velikaši i iz Ugarske, Bosne i Vlaške. Na ovaj način turski historičari su htjeli uveličati značaj pobjede koja je predstavljala trijumf Islama nad Kršćanstvom oličenim u predstavnicima svih većih kršćanskih država na Balkanu.
U drugom primjeru pogrešno je navedeno da su grčke snage također sudjelovale u ovoj bitci. Međutim, u pitanju su snage Uglješe i Vukašina i drugih srpskih despota čija se vlast protezala i na grčke zemlje (uključujući i Egejsku Makedoniju i dio Trakije). Pravi Grci, tj. tadašnja bizantska država ni na koji način nije pomogla Uglješi i Vukašinu, već je iskoristila srpski poraz da proširi svoj teritorij. Što se Bugara tiče, oni se ne spominju ni u jednom od historijskih vrela koje je koristio Stojan Novaković.
Ono što se sa sigurnošću može tvrditi, jest da su u Maričkoj bitci sudjelovale srpske snage sastavljene od vojske Uglješe i Vukašina i nekih srpskih velikaša. Ukoliko su u bitci i sudjelovale snage neke od gore spomenutih država, onda su one bile zanemarive, jer ih tadašnji historijski izvori niti ne navode.
Markove kule (Prilep)
Historija
Arheološka istraživanja na lokalitetu Markovih kula provede se već četiri desetljeća.
Ona su otkrila da je na tom lokalitetu postojalo ranije antičko naselje Keramija.
U rimsko doba, to malo naselje proširilo se je na jugozapad, na tom dijelu pronađeno je nekoliko fragmenata mramornih ukrasa ranokršćanske bazilike.
Utvrda se počela graditi u 10. stoljeću za cara Samuila, na to ukazuju zidine pored ulaznih vrata i Akropole (Gornji grad utvrde) na terenu visokom između 120–180 m, dostupnom jedino sa sjeverne i južne strane.
Ostatci današnjih zidina su iz 13. i 14. stoljeća i u relativno su dobrom stanju. Zidovi su debljine oko jedan metar, građeni su od velikih kamenih blokova vezanih žbukom. Utvrda je imala tri reda zidina. Graditelji su koristili postojeće stijene na ovom inače geološki neobičnom brdu, koje i izgleda poput tvrđave. thumb|left|240px|Markove kule, toranj i ostatci ruševnih zidina Unutarnji zidovi razdvajali su utvrdu na manje dijelove. Palača srpskog kralja Vukašina Mrnjavčevića i njegovog sina Kraljevića Marka nalazila se na jugozapadnom dijelu utvrde. Neposredno pored palače pronađeni su i temelji jedne jednobrodne crkve.
Na sjevernim vratima Gornjeg grada jasno se vide brojne rekonstrukcije koje su rađene na utvrdi.
Ispod akropole nešto južnije nalazio se donji grad koji je imao dva reda niskih zidina i prostirao se na površini od 3,6 hektara. Na sjevernoj strani tog grada bila su dupla gradska vrata, sa velikom stražarnicom između njih. Na južnom zidu nalaze se tri dobro očuvane kule. Na zapadnoj strani, nalaze se grobovi uklesani u kamen. U 14. stoljeću, ovaj grad je služio kao privremeno utočište lokalnom stanovništvu za Turske invazije. Po nekim historijskim izvorima, sve do druge polovice 14. stoljeća, pa čak i nešto kasnije, ovu utvrdu branilo je samo 40 vojnika.
Nakon smrti kralja Marka, 1395, utvrdu su preuzeli osmanski stražari, a preostali stanovnici su je napustili i potražili utočište u naselju ispod Markovih kula – Varoš, koje se od tad počelo razvijati i postoji do danas.
Kako Prilep više nije imao nikakav strategijski značaj i straža je napustila utvrdu te je od tad počela propadati.
Čarlston za Ognjenku
Čarlston za Ognjenku (za strano tržište Charleston & Vendetta, a potom Tears for Sale) je visokobudžetni srpski blokbaster iz 2008. godine, koji je režirao Uroš Stojanović, a u kom glavne uloge tumače Sonja Kolačarić, Katarina Radivojević, Nenad Jezdić, Stefan Kapičić i Olivera Katarina. Trenutno nosi „titulu“ najskupljeg srpskog filma, sa budžetom od oko 4 000 000€ (iliti 6 miliona američkih dolara), kao i najgledanijeg filma 2008.
Film je u srpsku kinematografiju doneo izvesne novine, među kojima je svakako značajna česta upotreba specijalnih efekata. U filmu je čak 40 minuta specijalnih efekata! Takođe, iskorišćeno je i oko 100 000 metara filmske trake, što je oko 5 puta više nego za prosečan srpski film. Takođe, poseduje mnoge fantastične i magične elemente, pa je došlo i do poređenja sa ostvarenjima poput Gospodara Prstenova. Muziku je uradio proslavljeni filmski kompozitor Šigeru Umebajaši, dok je za promociju filma na inostranom tržištu interesovanje pokazao francuski režiser Lik Beson. Pažnju je privukao i prvim pojavljivanjem Olivere Katarine na filmu nakon više od 30 godina pauze u karijeri.
Premijera je održana 30. januara 2008. godine u Sava centru. Sam film je naišao na mlake kritike, dok je reakcija publike bila mnogo bolja, i gledanost još uvek raste.
Zaplet
Radnja filma započinje tragičnim opisom posleratne Srbije 20ih godina prošlog veka. Muško stanovništvo u Srbiji je bukvalno svedeno na manjinu nakon balkanskih ratova i Prvog svetskog rata, što se najviše da osetiti u provinciji. U fikcionalnom selu Pokrp upoznajemo naše dve junakinje, Ognjenku (Sonja Kolačarić) i Malu Boginju (Katarina Radivojević), sestre koje nose titulu seoskih narikača, što prestavlja profitabilni zanat kojim se bave žene iz njegove porodice još od vremena njihove čukunbabe, koja je isplakala čitavo jezero, na kome ih i zatičemo prvi put. Takođe, upoznati smo i sa sudbinom poslednjih muškaraca koji su polako nestajali iz Pokrpa. Jedan od njih je, u pokušaju da spasi selo, „posadio“ i mine u svom vinogradu, ali bez crtanja mape, što je i dovelo do njegove smrti, ali i budućih smrti žena koje su tu ulazile. Vinograd je postao Minograd. Naime, žene su periodično izvlačile grančice, i ona sa najmanjom bi trebalo da bere grožđe, pa ako preživi - preživi.
Putujući, one nailaze na neke muškarce, ali svi su oni već „zauzeti“ u svojim selima. Neprestano su izložene pritisku od strane svoje bake da požure, jer ne želi da ostane utvara. Stigavši u neku varoš, one upoznaju lokalne zabavljače, Dragoljuba Aleksića, Čoveka od čelika (Nenad Jezdić) i Arsenija, Kralja čarlstona (Stefan Kapičić). Euforija koja je vidljiva među ženama, a izazvana je njihovom pojavom, predstavlja pokazatelj o situaciji sličnoj pokrpskoj širom Srbije. One ih spašavaju, i zatim odvode put Pokrpa. Ipak, one se tokom puta zaljubljuju u njih, i nespremne da ih žrtvuju zarad drugih pokrpskih žena, odlučuju da svaka posebno krene za Beograd, zajedno sa svojim muškarcem: Ognjenka sa Dragoljubom u njegovom automobilu, a Mala Boginja sa Arsenijem u ukradenim pograbničkim kolima. Dok putuju, Velika Boginja nastavlja da ih opseda, pojavljujući se iz najezde leptira koji se formiraju u njeno telo. Pred sam dolazak u grad, ona odlučuje da ih ostavi u svojoj sreći, po cenu svoje duše. Predati strasti, Mala Boginja i Arsa vode ljubav u kolima, ali stigavši u grad, oni, kao i Ognjenka i Dragoljub, bivaju progonjeni utvarama, i još teže, grižom savesti, pa se na kraju odlučuju za povratak u Pokrp, zarad svoje bake i drugih žena.
Film se završava proslavom otvaranja palate Albanije koja je u filmu predimenzionirana, sa preko 200 spratova. Zabava se održava na samom vrhu, odakle Čovek od čelika treba da skoči, uz Ognjenku koja posmatra i čeka da i sama odigra svoj čarlston.
Snimanje
Pored Srbije, film je sniman i u Francuskoj, kao i u Gibraltaru.
Kritike filma
Na filmskom sajtu IMDb prosečna ocena je 7,2; muškarcima je prosečna ocena 7,1, a ženama 7,7.
Valkerov motiv
thumb|right|250px|Poravnavanje H-Ras mutanta A59G u kompleksu sa GppNHp (zeleni skeč) i GDP (cijan). P-petlja glavnog lanca je prikazana u crvenoj boji, jon Mg2+ je zelena sfera, a bočni lanci aminokiselina K16 i S17 su prikazani u štapičastoj notaciji.
Valkerov A i Valkerov B motivi su proteinske sekvence. Njih je zapazio Valker u proteinima koji vezuju ATP 1982. godine.
Valkerov A motiv
Valkerov A motiv je najbolje poznat po njegovom prisustvu u proteinima koji vezuju nukleotide, ali je isto tako prisutan i u mnoštvu proteina sa raznovrsnim funkcijama, kao što su alfa i beta podjedinica ATP sintaze, miozin, transducin, helikaze, kinaze i RecA.
Valkerov B motiv
Valkerov B motiv je strukturni motiv proteina sa obrascem (R/K)XXXXGXXXXLhhhhD, gde R, K, G, L i D označavaju ostatke arginina, lizina, glicina, leucina, i aspartičke kiseline, X predstvalja bilo koju od 20 standardnih aminokiselina, a h označava hidrofobnu aminokiselinu. Prema nekim skorijim nalazima konsenzus sekvenca ovog motiva je hhhhDE, gde E označava glutamatni ostatak. Aspartat i glutamat takođe formiraju deo DEAD/DEAH motiva nađenog u helikazama. Aspartatni ostatak se koordinira sa jonom magnezijuma, a glutamat je esencijalan za ATP hidrolizu.
Akbar Veliki
Jalaluddin Muhammad Akbar, poznatiji kao Akbar Veliki (1542. - 1605.) je mogulski vladar koji se smatra jednim od najvećih vladara u historiji Indije. Nakon dolaska na prijestolje 1556. godine započeo je seriju uspješnih osvajačkih pohoda koje su Mogulsko carstvo proširile na veći dio Indije. Iako nepismen, bio je poznat po poticanju nauke i umjetnosti, a posebno je nastojao ustanoviti vjersku toleranciju među svojim podanicima. Rođen je u Iranu kao izbjeglica, a na prijestolje dolazi kao zakoniti nasljednik svoga oca Humayuna s trinaest godina. To je jedini slučaj u povijesti mogulskih dinastija da je vladar došao na prijestolje bez rata ili krvoprolića.
Njegov stariji brat Muhammed Hakim nije se protivio imenovanju mlađeg brata za vladara. On je jedini od mogulskih vlastodržaca koji je bio potpuno nepismen ali je imao veliku žeđ za znanjem i volju za učenjem. Iako je bio nepismen, "pročitao" je stotine svitaka svetih i učenih tekstova tako što su mu ih čitali njegovi dvorjani.
Na početku svoje vladavine, do punoljetnosti državne poslove u njegovo ime vodio je Bahram Khan. Potpuno odan i iznimno učen i inteligentan čovjek. Kad je Akbar navršio 18 godina, Bahram Khan se povlači iz javnog i političkog života, a mjesto njega glavni utjecaj na vladara ima njegova dadilja, Maham Anga. Poslije 1562. Akbar vlada potpuno samostalno.
Metantiol
Metanetiol je organsko jedinjenje, koje sadrži 1 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 48,107 Da.
Stabioli, Verbano-Cusio-Ossola
Stabioli je naselje u Italiji u provinciji Verbano-Cusio-Ossola, u regiji Piemonte.
Teritorijalne vode
thumb|250px|Morski pojasevi prema međunarodnom pravu Teritorijalno more ili teritorijalne vode je morski pojas širok 12 morskih milja, računajući od polazne crte u smjeru pučine. Vanjska granica teritorijalnoga mora jest crta kojoj je svaka točka udaljena 12 morskih milja od najbliže točke polazne crte. Svi strani brodovi i drugi plovni objekti imaju pravo neškodljivog prolaska teritorijalnim morem
Zajedno s unutrašnjim morskim vodama čini obalno more neke države.
Diplomatsko priznanje
Diplomatsko priznanje u međunarodnom pravu označava jednostrani politički akt s unutrašnjim i vanjskim posljedicam kojim država priznaje određeni čin ili status druge države ili vlade. Priznanje može biti de facto ili de jure, najčešće u obliku posebne izjave o priznanju.
Vrste diplomatskog priznanja
Razlikuje se nekoliko vrsta diplomatskog priznanja
Priznanje neke države de facto se u odnosu na priznanje de iure smatra slabijim, jer njime neka država ne priznaje drugu državu kao takvu, nego priznaje činjenicu da neka vlada suvereno upravlja određenom teritorijom. Klasični primjer de facto priznanja se zbilo kada je Velika Britanija godine 1921. nakon završetka građanskog rata u Rusiji de facto priznala sovjetsku vlast - protiv koje se bila borila - kao de facto državu. Tri godine kasnije Britanija je de iure priznala formalnog nasljednika Sovjetske Rusije - Sovjetski Savez.
Priznanje nove vlade u već priznatoj državi nije potrebno, jer se u međunarodnopravnoj praksi automatski podrazumijeva. Međutim, to važi za slučajeve kada do promjene vlade dolazi normalnim i ustavnim putem, dok se nova vlada mora posebno priznati ako na vlast dođe putem državnog udara ili revolucije. Opcija nepriznavanja tako stvorene vlade često zna biti sredstvo političkog pritiska na neku državu, a kao primjer za to se navodi talibanski režim u Afganistanu od 1996. do 2001. godine, koga su priznale samo tri zemlje svijeta, dok su ostale države i dalje priznavale raniju vladu na čelu s Burnahuddinom Rabanijem, iako je ona kontrolirala tek oko 10 % teritorija zemlje.
Priznanje neke države i vlade često ne mora biti u obliku formalne izjave, nego može biti u obliku akta kojim se države i vlade posredno priznaju. Takvim bi se mogli ocijeniti službeni posjeti šefa neke države nepriznatoj državi uz korištenje odgovarajućeg protokola, odnosno sklapanje međunarodnih ugovora.
Konstantin Veliki
right|thumb|Konstantin Veliki right|thumb|Konstantin Veliki
Konstantin Veliki (puno ime Flavije Valerije Aurelije Konstantin, lat. Flavius Valerius Aurelius Constantinus [ ˈflaːwɪʊs waˈlɛrɪʊs auˈreːlɪʊs koːnstanˈtiːnʊs ] ; poznat i kao Konstantin I. ili Sveti Konstantin, u Pravoslavnoj crkvi Sveti ravnoapostolni Konstantin Veliki) (Naissus, 27. februara oko 272. – Nicomedia, 22. maja 337.), rimski car. Bio je pripadnik takozvane mlađe dinastije Flavijevaca, rimski vojskovođa i car. Svojom beskrupuložnošću, ambicijom i političkom vizijom on će biti pobjedničkoj strani u godini šest careva (306.) i potom pobjednik u najdužem građanskom ratu Rimskog Carstva između 306. - 324. godine (s oružanim primirjima). Nakon pobjede Konstantin mijenja politički sistem Rimskog Carstva s vojne anarhije 3. stoljeća i Dioklecijanove tetrarhije u sistem koji će kasnije dobiti ime cezaropapizma. Mlađa dinastija Flavijevaca koja je dobila ovo ime zbog odluke Konstantina da uzme praenomen kao sastavni dio imena će ipak biti mnogo poznatija s imenom Konstantinova dinastija u čast ovog cara i njegovih reformi.
Zbog priznavanja 313. godine kršćanstva Milanskim ediktom kao jedne od legalnih državnih religija u prošlosti se Konstanina znalo nazivati i trinaestim apostolom. Po predanju, zajedno sa svojom majkom caricom Helenom (lat. Flavia Iulia Helena Augusta) nalazi u Jerusalimu krst na kome je Isus Hristos bio razapet.
Godine 330. je na temeljima starog Bizanta sagradio grad zvan Novi Rim koji će poslije biti poznat kao Konstantinopol, ili Carigrad, prijestolnica Istočnog Rimskog Carstva.
Porodica
Bez obzira na ubojstvo cara Aurelijana Konstancije Chlorus se brzo počeo uzdizati na državnim dužnostima nakon što je Maksimijan prvo postao cezar 284. godine, a potom i car sljedeće. Jedini uvjet za daljnje napredovanje oca Konstantina Velikog postaje ultimatum da se razvede od njegove majke kako bi se oženio za Teodoru usvojenu kćer Maksimijana kako bi pojačao obiteljsku vezu s njim. Nagradu za tu rastavu izvršenu 288. godine dolazi 293. godine kada blijedi Konstancije postaje cezar.
Mladost
thumb|right|Glava statue cara [[Dioklecijana]] Zavisno od interpretacija Konstantin Veliki je došao živjeti na dvor cara Dioklecijana kako bi tamo prošao odgovarajuće školovanje ili kako bi tamo bio taoc koji će osigurati vjernost svoga oca. Tijekom školovanja na dvoru u Nikomediji on će steći znanja latinske književnosti, grčkog jezika i filozofije. Od svoje 24 godine Konstantin sudjeluje u vojnim pohodima Dioklecijana tako da se prvo bori protiv "barbara" na Dunavu, potom protiv Perzijanaca, a na kraju vjerojatno i protiv Sarmata. U borbama Konstantin je dokazao sposobnost tako da se uzdigao do ranga vojnog tribuna. Dok je tako napredovao njegov otac je postao prvo cezar, a potom i car 304. godine nakon abdikacije Dioklecijana i Maksimijana. Bez obzira na te promjene on je i dalje bio taoc na istočnom dvoru, samo je sada bio "zatvorenik" Galerijana.
O događajima u Konstantinovom životu 304 i 305. godine su se kasnije pojavile dvije nikad potvrđene legende. Prva govori o tome kako je Galerijan u pokušaju ubojstva Konstantina slao na samoubilačke zadatke iz kojih se on vraćao kao pobjednik zbog božje zaštite dok druga govori o molitvama teško bolesnog blijedog Konstancija Galerijanu da mu pusti sina kako bi ga još jednom vidio prije vlastite smrti. Po ovoj drugoj legendi Konstantin Veliki je bio pušten da otiđe ocu, ali Galerije ubrzo shvaća grešku pa šalje ljude da ga uhvate u čemu neće uspjeti. Izvor obje legende o zlom caru Galeriju se može naći u njegovim progonima kršćana, dok će ih s druge strane Konstantin Veliki priznati za jednu od službenih religija rimskog carstva.
Godina 6 careva
thumb|right|Brončani kip Kostantina u [[Engleska|Engleskoj, u blizini mjesta gdje ga je vojska proglasila carem]]
Kada je blijedi Konstancije umro u današnjem Jorku 306. godine, vojske Britanije i Galije, ne obazirući se na pravila sistema tetrarhije, požurile su da za cara proglase njegovog sina Konstantina. Po zakonu u tom trenutku carstvom vlada Galerijan kao jedini car i na njemu je bio izbor osobe koja će mu biti carski kolega. Poštujući Dioklecijanova pravila o upravljanju tetrarhijom Galerijan uzdiže na položaj cara dotadašnjeg cezara Severa, a Konstantinu nudi položaj cezara zapada što on i prihvaća iako će u svim dokumentima dan kada je proglašen carem od svojih vojnika obilježavati kao prvi dan vladavine. Te vijesti su navele Maksencija sina cara Maksimijana koji je na silu abdicirao s Dioklecijanom da se pobuni u Italiji i proglasi carem. Također krajem te 306. i Maksimijan se proglašava ponovno carem u pokušaju da osvoji koje područje za svog sina tako da je sada Rimsko Carstvo imalo godinu 6 careva od kojih se njih 5 borilo za vlast (Galerije, Sever, Maksencije, Maksimijan, Konstantin Veliki) dok je jedan bio pokojni (blijedi Konstancije). Potpunu anarhiju će upotpuniti guverner Rimske Afrike koji nije priznavao niti jednog cara.
Prvi ozbiljni pokušaj obnove tetrarhije je bio onaj cara Severa kada je iz Mediolanuma (današnji Milan) krenuo u napad na grad Rim koji su kontrolirali zajedno Maksimijan i Maksencije. Vojska Severa je bila ona ista kojom je upravljao Maksimijan 10 ili više godina tako da se ona pobunila protiv novog cara i prešla na stranu starog gospodara dok je Sever pobjegao u Ravennu.
Propaganda i neutralnost
thumb|left|Glava statue mladog Konstantina Konstantin Veliki nije učestvovao u prvim bitkama ovog rata jer je sam bio napadnut na području današnje Francuske od strane Franaka. Niti njegova pobjeda u tom ratu kada zarobljava franačke kraljeve, a niti smrt cara Severa od ruke pobunjenika nije ga natjerala na akciju u građanskom ratu. Ipak nakon te smrti on je automatizmom kao cezar zapada trebao postati car (august). Bez obzira na činjenicu da mu ta titula od istočnog cara neće biti priznata do 310. godine on je te 307. godine jedini zakoniti car ili cezar na zapadu.
Vojna pobjeda protiv Alemana kao i odluka o prestanku napada na kršćane će poslužiti Konstantinu Velikom da se predstavlja kao jedini pravi nasljednik svog oca koji je također bio uspješan general i koji nije progonio kršćane. Riječi na njegovom novcu iskovanom nakon pobjede nad Alemanima glase :"Alemani su pokoreni, Rimljani se vesele".
U tadašnjoj političkoj situaciji gdje Maksimijan i Maksencije vladaju Italijom i očekuju napad Galerija obje strane su tražile pomoć Konstantina. Maksimijan se povezao na staro prijateljstvo njihovih porodica tražeći pomoć u svojoj borbi. Njegova ponuda Konstantinu je bila ženidba Fauste (kćer Maksimilijana i sestra Maksencija) zajedno s priznanjem carske titule u zamjenu za pomoć protiv Galerija. Konstantin je to prihvatio tako da se razveo od svoj dotadašnje žene, ali odbio je poslati vojnu pomoć i samo je priznao carski status Maksenciju.
Konstantinovo odbijanje da postane strana u građanskom ratu, njegova stalna borba s barbarima u ime zaštite carstva kao i propaganda koja je uvećavala njegove uspjehe su ga učinile iznimno popularnim u zapadnim pokrajinama Rimskog carstva.
Pobjeda na zapadu
right|thumb|Bista Maksencija Zadnji pokušaj mirenja zaraćenih generala/careva se dogodio 11.11. 308 godine kada je Galerije koji je bio vrhovni car (dužina staža i vojna moć) sazvao sastanak zaraćenih strana na području današnje Austrije. Na tom sastanku Galerije donosi odluku da novi zakoniti car zapada postaje Licinije, dok je Maksimijan ponovno poslan u prisilnu mirovinu. Konstantin je na ovom sastanku unazađen na položaj cezara. Pod pritiskom Galerija svi su prihvatili ovaj novi poredak, ali nakon njegovog odlaska na istok svi su se ponovno pobunili protiv novog poretka i proglasili carevima. U zadnjem pokušaju Galerije je proglasio Konstantina i Maksencija sinovima careva (augusta), ali nakon što su oboje to odbili on im je na proljeće 310. obojici priznao carski status tako da te godine postoje 4 zakonita cara i jedan zakonit cezar Maksimin Daja koji se iste godine proglašava carem. Bez obzira na toliko broj suprostavljenih generala-careva opći mir će trajati do smrti Galerija u proljeće 311. godine koji je bio svima njima nadmoćan.
Odmah nakon vijesti o njegovoj smrti Licinije i Maksimin Daja su se zaratili na istoku, dok je Maksencije počeo vršiti mobilizaciju za rat protiv Konstantina. Casus belli za njegov rat je bila Konstantinova odluka da prisili na samoubojstvo Maksimijana 310. godine(oca Maksencija) nakon njegove propale pobune.
Konstantin se istovremeno našao u problemima koji su doveli u pitanje njegovu legitimnost koja se temeljila na ocu blijedom Konstanciju i Maksimijanu. Prvobitni legitimitet koji je poticao od Maksimijana je zamijenjen u govoru 25.07. 310 s "novootkrivenom" dinastičkom vezom s carem Klaudijem Gotskim. Po vjerskom pitanju tetrarhija se pozivala na dinastije Jupitera (vrhovni rimski Bog) i Herakla što je bilo i na novcu Konstantina. Nakon ubojstva Maksimijana Konstantin se pozivan na kult nepobjedivog sunca (Sol Invictus) pošto je dobio božansku viziju boga Apola.
Iako je Maksencije objavio rat Konstantinu 311. godine do borbi dolazi tek sljedeću godinu kada Konstantin prelazi Alpe i ostvaruje pobjedu za pobjedom. Prvo osvaja maleni gradić Susa u današnjem Pijemontu, a potom u bitkama kod Torina i Verone pobjeđuje vojsku Maksencija. Odlučujuća bitka ovog rata se vodi kod rijeke Tiber. U bitci poznatoj pod imenom bitka kod Mulvijskog mosta Konstantin je napao dvaput jače, ali vojno loše postavljene snage Maksencija. Tijekom bijega nakon bitke Maksencije se utopio u rijeci Tiber tako da je Konstantin postao jedini gospodar zapadnog dijela Rimskog Carstva.
Oko ove bitke su stvorene hrišćanske legende po kojima je Konstantin vidio svojim vlastitim očima križ s porukom u ovom znaku ti ćeš pobjediti. Tijekom noći nakon ovog događaja u snu me se navodno pojavio Hristos s porukom da znak hrišćana stavi na vojne oznake i da će tada pobjediti. To proročanstvo se ispunilo i 29.10.312 godine Konstantin Veliki je pobjednički ušao u Rim, gdje je odbio dati žrtve u hramu Jupitera što je bilo protivno dotadašnjim običajima.
Nakon osvajanja/oslobađanja Rima propaganda aktivnost Konstantina se koncetrirala na obezvređivanje mrtvog Maksencija, oslobađanje njegovih političkih protivnika iz zatvora i ukidanje velike većine njegovih zakona. Građevine koje je sagradio Maksencije su preimenovane u građevine koje je izgradio Konstantin, a on sam je predstavljen kao uzvišeni car koji je Rim oslobodio od tiranina.
Kao što je Konstantin postao vladar zapadnog dijela Rimske države na jesen 312 godine, tako je gospodar istočnog dijela postao Licinije (oženjen za sestru Konstantina) sljedeće godina nakon pobjede nad Maksimom Dajom.
Vjernik
right|thumb|Novac Konstantina Velikog iz 313. godine gdje je prikazan zajedno s rimskim božanstvom Sol Invictus Konstantinovo preobraćanje u hrišćanstvo imalo je dalekosežne posledice. Kao njegov otac, i on je u početku bio privrženik Sunca. Dok je prinosio žrtvu u Velikom hramu Sunca u galskim planinama Vozges imao je svoju prvu, doduše pagansku viziju. Tokom borbi s Maksencijem imao je svoju drugu viziju – osvetljeni krst na nebu – posle čega je dao da se na oklope njegovih ljudi ucrta figura koja je možda predstavljala Hristov monogram (mada je verovatno Hrista pomešao sa Suncem u njegovoj manifestaciji "najvećeg dostojanstva", summa dignitas). Nakon svoje pobede proglasio se hrišćaninom. Njegovo preobraćanje još uvek je pomalo obavijeno velom misterije, a njegovi savremenici – Laktancije i Eusebije iz Cezareje – uglavnom ne osvetljavaju to pitanje, i čak su kontradiktorni. Da li je njegov prelazak na hrišćanstvo bio stvaran ili politička igra danas se ne može reći. Iako su tada samo 10 % stanovnika Rimskog Carstva bili hrišćani ta religija je imala vjerojatno najbolju organizaciju.
Osnovni problem odnosa ranog kršćanstva i Rima je bio u odbijanje kršćana da daju žrtve kultu cara što se po rimskom zakonu graničilo s veleizdajom. Konstantin je s crkvenim ocima dogovorio ono što bi se u moderno doba nazvalo konkordatom to jest dogovor između crkvene i državne vlasti. Dogovor je bio prilično jednostavan a glasi: "kao što postoji jedan Bog na nebu tako postoji jedan car na zemlji kojeg svi moraju slušati". Po Konstantinovim rječima dogovor je glasio:
"....na čiju brigu je svojom božanskom voljom dao vladanje svih zemaljskih poslova" dio službenog pisma koje je napisao Konstantin Veliki
Drugi dio dogovora hrišćanske crkve i Konstantina se ticao njegovih obaveza prema vjeri. Po njemu crkva je bila odgovorna za religijske dogme i proposivanje načina štovanja Boga dok je car odgovoran za iskorjenjivanje hereze i osiguravanje da se Bog prikladno poštuje
Do 320–322. godine na Konstantinovim se spomenicima i novcu pojavljuju solarni simboli, a on sam nikada nije bio naročiti teolog. Ipak, njegova blagonaklona politika prema hrišćanima nikada nije oslabila. Njegova politika je bila oduševljeno prihvaćena na istoku, i nova se religija zahvaljujući Konstantinu sve brže širila; njegova zvanična podrška prouzrokovala je preobraćanje mnogobrojnih pagana, mada sa sumnjivom iskrenošću, jer su bili ravnodušni prema moralnim ubeđenjima.
Bez obzira na nikad odgovorena pitanja da li je Konstantin postao kršćanin zbog svog vlastitog vjerovanja ili pragmatičnih, političkih razloga on je kasnije postao veliki vjernik koji pored ostalog piše molitve za svoju vojsku i na vojne pohode odlazi s mobilnom kapelicom. Crkva, koja je do nedavno bila progonjena, sada je bila obasuta iznenadnom pažnjom: izgradnja velelepnih crkava (u Rimu i Konstantinopolju), donacije i darovi, oslobađanje sveštenika od dekurionskih dužnosti, davanje sudskih ovlašćenja biskupima i munjevito napredovanje činovnika-hrišćana. Ipak, pagani nisu progonjeni i Konstantin je zadržao titulu pontifex maximus. Ali on je o paganskim bogovima govorio s prezirom i zabranio je određene rituale, pre svega prinošenje žrtvi noću. Zatim je 331. godine naredio da se popiše paganska imovina, opljačkao blago u hramovima i, konačno, uništio nekoliko svetilišta na istoku pod izgovorom nemoralnosti.
Crkve su uskoro osetile teret careve brige: "sekularna ruka" (tj. vlada) stavila se u službu kolebljive ortodoksije, jer je car bio veoma podložan argumentima različitih krugova, te se prilično izgubio u teološkim finesama. U Arlu je 312. godine održan sabor, koji je uzalud pokušao da zaustavi donatsku šizmu (nacionalistički jeretički pokret koji je dovodio u pitanje valjanost nekih crkvenih zvaničnika), koja je nastala u Africi posle Dioklecijanovih progona. Arijska je jeres izazvala još više teškoća: Arije, aleksandrijski sveštenik i učenik Lukijana iz Antiohije, doveo je u pitanje dogmu o Trojstvu i božanskoj prirodi Hrista; njegov asketizam i oštrina njegove dijalektike doneli su mu mnogo sledbenika; bio je osuđen nekoliko puta, ali su se neredi nastavljali. Konstantin, zamoljen od obe strane da posreduje i ravnodušan prema doktrinarnim finesama, koje su uostalom bile strane većini vernika na zapadu, želeo je da uspostavi univerzalni simbol vere; stoga je 325. godine sazvao vaseljenski sabor u Nikeji. Osudio je Arija i, uprkos Istočnjacima, proklamovao da je Isus "jednosuštven" sa Bogom ocem. Ipak, arijska je jeres i dalje postojala, jer je Konstantin nekoliko puta promenio mišljenje; na njega su vršili uticaj arijanski i semi-arijanski biskupi, a jedan od njih, Eusebije iz Nikomedije, čak ga je krstio na samrti, 337. godine.
Ubojica
Bez obzira na to Konstantin će opet objaviti rat Liciniju 323. godine zbog "njegove starosti i poroka" i konačno će ga pobjediti 18.9. 324. godine u bitci na azijskoj obali Bospora. Vjerujući u utjecaj svoje žene i Konstantinove sestre Licinije se predaje pobjedniku (namjesto bjega u Perziju) koji ga šalje u grad Solun na prisilnu penziju.
Početno obećanje kojim mu je garantirao život Konstantin će 325. godine "zaboraviti" i pogubiti Licinije bez obzira na sestrine molbe za milost. Sljedeće godine on će ubiti i Licinijevog sina.
Iste te 326. godine sud u Puli će po Konstantinovom naređenju osuditi na smrt njegovog najstarijeg sina Krispa, a ubrzo potom će istu sudbinu doživjeti i Konstantinova žena Fausta. Razlozi za ta pogubljenja nisu nikad bili razjašnjeni. Popularna teorija iz 5 stoljeća govori da je Fausta nagovorila Konstantina na pogubljenje Krispa kako bi vlast kasnije preuzeli njeni sinovi. Kada je za pogubljenje čula careva majka Helena, ona je napala Konstantina zbog učinjenog nakon čega on ubija Faustu zbog zavjere.
Druga verziju priče o ubojstvima su napisali moderni povjesničari, a ona govori da su Krisp i Fausta bili ljubavnici, pa nakon što je to Konstantin otkrio on ih je pogubio. Kao razlog vremenska razlika u smrti Krispa i Fauste se navodi njena trudnoća pošto je navodno Konstantin čekao rođenje djeteta pa ju je nakon poroda pogubio.
Problem verzije događaja napisane u petom stoljeću je u činjenici da je Konstantin službeno prokleo sina i ženu (njihovo ime se briše s svih spomenika i iz svih dokumenata), a u slučaju da je "greškom" pogubio sina on bi povukao prokletstvo.
Car August je rekao za Heroda Velikog da bi rađe bio njegova svinja nego sin jer je on sinove ubijao, a svinje nije pošto je bio židov se može u djelomično reći i za Konstantina. On je tijekom vladavine ubio sina, ženu, nećaka, ženinog oca i sestrinog muža, a Konstantinova preživjela djeca Konstans I., Konstancije II. i Konstantin II. će očevu smrt i svoje preuzimanje krune 337. godine proslaviti masakrom svih punoljetnih potomaka blijedog Konstantina.
Administrator
thumb|Brončana glava s Konstantinove statue iz 4 stoljeća Između 325. i 337. godine Konstantin je sproveo važne reforme, nastavljajući delatnost Dioklecijana. Iskristalisala se podela na pogranične trupe (limitanei) i taktičke trupe (comitatenses i careva garda), na čijem su čelu bili magistri militum. Vojna je karijera postala sasvim nezavisna od civilne. On je, međutim, istovremeno veliki broj vojnika smestio u gradove ili njihovu blizinu, da bi snabdevanje vojske bilo lakše i ekonomičnije. Međutim, to je otežalo održavanje vojnih vežbi i discipline, a vojnici su se besposleno vrzmali po gradovima. Pod Kontanstinom se desilo i to da je jedan varvarin, zapovednik u rimskoj vojsci, stekao istorijski značaj. To je bio Alaman Krok, koji je među vojnicima predvodio pokret koji je Konstantina i doveo do titule avgusta 306. godine, odmah posle smrti njegovog oca Konstancija. Slična je ličnost bio i veliki vojskovođa Bonit, Franak, u periodu od 316. do 324. godine; a Konstantin je za svoje pobede protiv Maksencija 311–312. godine imao da zahvali pre svega svojim vojnicima-varvarima, koji su i predstavljeni na Konstantinovom slavoluku u Rimu. Kada se borio protiv njega, Licinije je regrutovao čitave odrede Gota, kako bi ojačao svoju vojsku. I Konstantin je primao Gote, koji su, navodno, dostigli broj od 40.000, da bi pomogli u odbrani Konstantinopolja u drugom delu njegove vladavine, a dvorsku su gardu otada činili uglavnom Germani, među kojima su se regrutovali i mnogi visoki vojni oficiri. Rimljani su u ratu sve više zavisili od imigranata ili prve generacije varvara, upravo u vreme kada su konvencionalne rimske trupe počele gubiti vojničku vrednost.
Konstantin je mnoge vitezove uzdigao na rang senatora, pošto je u prvom delu svoje vlade morao da popunjava sve veći broj položaja u carskoj birokratiji (koja je bila najmanje 50 puta veća nego u vreme Karakale), i pošto je u kasnijem periodu svoje vladavine morao da popuni drugi senat, onaj u Konstantinopolju. Došlo je i do ubrzane inflacije počasnih titula. Kao rezultat ovih nekoliko promena, postojanje viteškog staleža izgubilo je smisao, a carska se birokratija razvila u novi nobilitet. Najviše položaje u centralnoj vladi zauzimali su dvorski kvestor (quaestor sacri palatii), magister officiorum i finansijski službenici (comes sacrarum largitionum i comes rei privatae). Bez obzira na činjenicu da je Konstantin bio deklarirani hrišćanin dvije trećine članova državne uprave su bili vjernici tradicionalnih rimskih vjerovanja. Vikariji dijeceza bili su odgovorni pretorijanskim prefektima, čiji je broj uvećan i čija su ovlašćenja sada obuhvatala velike teritorije: prefekture Galije, Italije, Ilirika i Istoka. Unifikacija političke moći sa sobom je donela i odgovarajuću decentralizaciju uprave.
Nova prestonica
thumb|right|Ikona iz carigradske crkve Aja Sveta Sofija iz 1000. godine koja prikazuje Konstantina Velikog
Povjesničari
Konstantinova politička ostavština neupitno živi s nama i danas. Njegova odluka o prihvaćanju kršćanstva i gradnji Carigrada su postali temelj moderne kršćanske Europe.
Bez obzira na takav utjecaj mišljenja povjesničara o njegovoj pozitivnoj ili negativnoj ulozi su veoma različita. Tijekom njegove vladavine i one njegovog sina historičari govore o velikom i uspješnom caru, ali nakon 361. dolazi do druge priče po kojoj je on bio glavni krivac propasti carstva zbog njegovog prihvatanja hrišćanstva.
Katolička crkva prezentirao Konstantina kao idealnog kršćanskog vladara koji je primjer svima drugima. Ona će ujedno u 8. stoljeću izmisliti njegov testament po kojoj joj je on dao na upravljanje zapadni dio carstva što će potom rimski biskup iskoristiti za krunjenje Karla Velikog za cara kao i kasnije proglašenje Svetog Rimskog Carstva.
Edward Gibbon u svojoj knjizi History of the Decline and Fall of the Roman Empire iz 1789. koja postaje gotovo biblija za buduće historičare govori o Konstantinu kao o heroju koji se degenerirao u okrutnog vladara ;. Svi daljnji povjesničari o Konstantinu govore kao kršćanskom heroju ili uspješnom manipulatoru  i tiraninu koji u ništa nije vjerovao.
Eksluzivna ekonomska zona
Isključivi gospodarski pojas ne smije se prostirati preko 200 morskih milja od polaznih crta od kojih se mjeri širina teritorijalnog mora.
Makedonci
Makedonci, takođe poznati i kao Makedonski Sloveni, Slovenski Makedonci ili Slavomakedonci, su narod nastanjen u Sjevernoj Makedoniji i susjednim predjelima Grčke i Bugarske. Jezgro današnjih Makedonaca potječe od starih slavenskih plemena Rinhina, na Halkidiki; Sagudata, zapadno od Soluna; Smoljani, istočno od Vardara; Draguvita, na srednjim i gornjim pritokama Vardara i ravnici Pelagonije; Berziti, sjeverozapadna Makedonija; Velegezita (Belegezita), južna Makedonija i Tesalija; Strumljana, istočno od rijeke Strume i Brsjaka, koji su se na ovom tlu nastanili u 7 stoljeću, a napose između 620. i 680. godine.
Makedonci su danas nastanjeni u 12 država sa populacijom od 1.866.000, prema procjeni za 2005. godinu. Najviše ih ima u Sjevernoj Makedoniji (1.249.000), Bugarskoj (5.000), Grčkoj (192,000) Australiji (73.000) i Srbiji (73.000). Među Makedoncima još se vide razlike među lokalnim skupinama Šopova, Torbeša (islamiziranih Mijaka) i Mijaka. Vidi populaciju za 2006.
Život i običaji
Makedonci, izolirani po lokalnim etnografskim skupinama, žive prilično izolirano sa vlastitim običajima, ali uglavnom su ruralno stanovništvo koje živi od stočarstva (ovce) i poljoprivrede. Razni narodi koji su kroz povijest dolazili, ili su još u ovim krajevima, ipak su kulturno dosta utjecali na njih. Albanci sa zapada, kao i Turci i Čerkezi koji su ovdje svojevremeno živjeli u većem broju, ostavili su traga u njihovoj kulturi, primjerice uzgoj sezama, pojava islama među dijelom Mijaka (Torbeši), ali i na gradnju kamenih kuća sa velikim balkonima poznatima kao doksaci.
Tradicionalna makedonska kuća izgrađena je od solidnih zidova, od kamena ili gline, a javlja se u zapadnoj Sjevernoj Makedoniji. Prozori su maleni, prizemlje je masivno, izgrađeno od kamena, dok se na katu nadograđuje bondruk od drvene konstrukcije.
U planinskim predjelima postoji i jednodijelna koliba (Kriva Palanka, Kratovo). Najrasprostranjenija je čardaklija, kao kod kumanovskih Makedonaca, javlja se i u strumičkom kraju i drugdje. Čardak povezuje sve prostorije, a može biti otvorenog ili zatvorenog tipa i dominira na njoj.
Graditeljstvom se u Sjevernoj Makedoniji osobito se uspješno bave Mijaci čija se tajfa sastoji majstora raznih profila na čelu sa ustabašijom.
Umjetnost
Makedonka je vrijedna žena, ovčarstvo i uzgoj pamuka, lana i konoplje omogućio joj je da se sebe uspijeva odijevati, i razvila je tradicionalnu umjetnost tkanja odjeće, pomoću tradicionalnog alata i sa preko 70 vrsta bogato dekoriranih nošnji. Zemljopisna izoliranost potpomogla je da se ove nošnje razviju očuvaju u raznim krajevima Sjeverne Makedonije. Geometrijski i geometrizirani floralni uzorci, aplikacije i pleteni ornamenti, srma, i metalni ukrasi javljaju se na ženskoj narodnoj nošnji. U područjima gornjeg Vardara i Debra etnografska su područja Mijaka i Brsjaka koji pripadaju zapadno-makedonskom etnografskom kraju. Među ovim ljudima prevladava odjeća od bijelog klašna i sa nakitom za glavu u kojem prevladava crvena boja. Istočno-makedonski etnografski kraj u dolini srednjeg Vardara i kod Šopova je jednostavniji i bez masivnih juvelirskih ukrasa i uz upotrebu šarenila i srme.
Glazba i ples
thumb|right|Tapan, bubanj sa rastegnutom kozjom ili ovčjom kožom, po kojemu se udara kukudom i praćkom. Makedonci su bili pod utjecajima raznih etničkih zajednica koje su ostavile tragova u njihovoj duhovnoj i materijalnoj kulturi. Ples i glazba svakao su veoma značajni u njihovom životu. Da je ovo točno pokazuje i broj njihovih glazbala: dajre, tapan, zurla, kaval, tambura, gajda i šupelka i duduk. Makedonska gajda sastoji se od meva (mješine), duvala (cijevi za duvanje), brčala ili bučala koji daje drugi glas i gajdarke sa sedam rupa. Gajdu je prije upotrebe potrebno naštimati. Svira se uz narodne pjesme i plesove. Dajre, koje daju ritam, sastoje se od drvenog okvira sa nategnutom kozjom kožom. To je ženski instrument, u BiH također poznat kao daire. Stvoren je upravo za žensku ruku i međusobno se nadopunjavaju uz pravi štimung. Tradicionalni drveni bubanj poznat je kao tapan, on se izrađuje od bukve, oraha ili kestena. Kože tapana učvršćene su konopcima dijagonalno na okvir. Bubnjar (tapandžija) se koristi sa dvije vrsti udaraljki, to su kukuda učinjena od orahovine i praćka od vrbe. Tapan se obično koristi uz pratnju zurla. Zurla je puhački instrument od orahovog ili šljivinog drveta, sastoji se od dva dijela, konične cijevi i slaveca (kljuna) koji se utakne u gornji kraj. Njezino moguće porijeklo je romsko ili tursko. Kaval je vrsta pastirske flaute sa kalibrom od 16 mm, ornamentirana cijelom dužinom, i učinjena od jednog komada drveta sa sedam rupa i ispred rupom za palac. Svira se u paru, prvi je kavaldžija ili vodač i drugi polagač. Šupelka je slična kavalu, ima šest rupa za prste a koristi se i za solističke interpretacije kao i u pratnji sa drugim instrumentima. Duduk se u nekim krajevima Sjeverne Makedonije naziva kaval ili kavalče a izrađuje se od žutike ili javora, pa i nekog drugog drveta, ton joj je čist i ugodan. Najpoznatiji narodni makedonski ples je oro, pleše se uz pratnju tapana i zurle.
Freeport, Kansas
Friport je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.
Makedonci
Kuhinja
Kuhinja Makedonaca porijeklom je iz domaćih proizvoda. Plodna polja Pelagonije, Pologa, Skopske doline, Tikveša i Ovčeg Polja lokaliteti su pogodni za uzgoj raznih kultura i voća. Jabuka se uzgaja u području Prespe i Pologa. Makedonci su poznati po uzgoju kvalitetnog graha 'tetovca' od kojega se priprema poznati specijalitet 'gravče na tavče' ili 'tavče na gravče', ovo jelo priprema se na poseban način, u tavici, da bi se zatim u zemljanoj posudi zapeklo u rerni. Posebnu draž daje mu aleva paprika. Tu su još lubenice, rajčica, feferoni, grašak, riža i grožđe u dolini Tikveš.
Jezik
Makedonski jezik spada u istočnu grupu južnoslovenskih jezika, a najsličiji je bugarskom, pa zatim srpskom jeziku.
Freeport, Kansas
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 5, što je 1 (-16,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Makedonci
Jezik
Bez obzira na ove tvrdnje, savremena lingvistička nauka stoji na stanovištu da je makedonski poseban jezik, koji ima najviše sličnosti sa srpskim i bugarskim, ali se u izvesnim osobinama i razlikuje od oba jezika, tako da ispunjava uslove da bude smatran posebnim jezikom.
Nesuglasice oko imena
U Grčkoj i Bugarskoj ovaj etnonim se koristi mahom u regionalnom značenju. Postoje mišljenja u Bugarskoj i Srbiji, ali i vlasti u Grčkoj koje negiraju postojanje slovenskog makedonskog etniciteta i nacije.
Dok je u Grčkoj zvaničan stav da se pojam Makedonci isključivo odnosi na helenski ili helenizovani narod regije Makedonija, u Bugarskoj pojam Makedonac se razmatra kao znak regionalne pripadnosti.
Terminator 3: Rise of the Machines
Terminator 3: Pobuna strojeva (eng. Terminator 3: Rise of the Machines ili skraćeno T3) je treći nastavak trilogije Terminator započete 1984., a snimljen je 2003. godine
U ovom nastavku Terminator T-800 ponovno je poslan kao zaštitnik Johna Connora kako bi zaštitio njega i njegovu buduću suprugu Kate Brewster od ženskog terminatora T-X, još naprednijeg prototipa poslanog iz budućnosti sa zadatkom da ubije Connora i njegove buduće poručnike.
Fritz Haber
Fric Haber (9. decembar 1868. - 29. januar 1934.) je bio nemački hemičar. Dobitnik je Nobelove nagrade za hemiju 1918. za sintezu amonijaka, što je bilo značajno za veštačka đubriva i eksplozive. Smatra se "ocem hemijskog rata", jer je razvio hlor i druge bojne otrove tokom Prvog svetskog rata. Iako je pomogao nemačkoj ratnoj mašineriji, zbog jevrejskog porekla je bio prisiljen da 1933. emigrira iz Nemačke. Mnogi njegovi rođaci su stradali u nemačkim koncentracionim logorima. Deo njih i od njegovog izuma ciklona B.
Biografija
Rođen je u Breslau u Nemačkoj. Majka mu je umrla pri porodu. Otac mu je bio istaknuti trgovac. Od 1886. do 1891. studirao je u Hajdelbergu pod vodstvom Roberta Bunsena, u Berlinu kod A. V. Hofmana i Karla Libermana. Pre akademske karijere radio je kod oca, pa u Švajcarskom federlanom institutu za tehnologiju.
Haberov proces dobijanja amonijaka
Dok je boravio u Karlsrueu od 1894. do 1911. on i Karl Boš razvili su haberov proces, koji je pretstavljao katalitičko stvaranje amonijaka od vodonika i atmosferskog azota u uslovima visoke temparature i pritiska. Haber-Bošov proces je pretstavljao prekretnicu u hemijskoj industriji, jer više nije bilo potrebno da se veštačka đubriva i druge hemikalije proizvode od azotnih proizvoda, kao što je bila čileanska šalitra. Novim postupkom bio je dovoljan atmosferski azot. Novi postupak je znatno smanjio cenu veštačkih đubriva i time povećao poljoprivrednu proizvodnju.
Tvorac nemačkog hemijskog oružja
Imao je veliku ulogu u razvoju hemijskog oružja za Prvi svetski rat. Razvio je i gas maske sa absorpcionim filtrima. Predvodio je i tim, koji je razvio hlor i druge smrtonosne gasove za rovovski rat. Hemijski rat je sa druge strane predvodio francuski nobelovac Viktor Grinjar. Žena od Frica Habera je pucala sebi u grudi na večeri, koja je bila u čast Haberovoga ličnoga nadgledanja prvoga uspešnog korištenja hlora u bici kod Ipra. Žena mu je umrla do sledećeg jutra, a on je to isto jutro otišao na istočni front da nadgleda ispuštanje gasa protiv Rusa. Haber je bio patriotski Nemac, koji je bio ponosan na svoju službu u Prvom svetskom ratu.