cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Borislav Pelević
Sport
Na institutu za sport i fizičku kulturu INSEP u Parizu, 1986. i 1987. godine diplomirao je borilačke sportove, smer savate boks. Nosilac je Srebrne rukavice, najvišeg zvanja u savateu. Majstor je karatea - crni pojas 4. dan a zvanje je dobio polaganjem pred komisijom čiji je predsednik bio proslavljeni selektor i trener engleske karate reprezentacije, Tiki Donovan. Trenirao je karate klub „Partizan“, sa kojim je osvojio titulu šampiona Srbije. Osnovao je prvi kik boks klub u Srbiji gde se trenirao ful kontakt i savate boks. Potpredsednik je Svetske Kik-boks federacije WAKO i Predsednik sudijske komisije Svetske federacije.
Kosmos-927
Kosmos-927 je jedan od preko 2400 sovjetskih vještačkih satelita lansiranih u okviru programa Kosmos.
Borislav Pelević
Knjige
Objavio je knjige:
Kosmos-927
Kosmos-927 je lansiran sa kosmodroma Pleseck, SSSR, 12. jula 1977. Raketa-nosač R-7 Semjorka (8K71, NATO oznaka SS-6 Sapwood) sa dodatim stepenom je postavila satelit u orbitu oko planete Zemlje. Masa satelita pri lansiranju je iznosila 4000 kilograma. Kosmos-927 je bio osmatrački satelit.
Subida de Palmas, Casas
Subida de Palmas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Casas.
Zona P.I.P.
Zona P.I.P. ima više značenja:
Borislav Pelević
Knjige
Deset godina je bio glavni i odgovorni urednik časopisa „Karate RING“. U dva mandata je bio član Predsedništva Jugoslovenskog olimpijskog komiteta. Danas je član Predsedništva Sportskog saveza Srbije. Bio je dugogodišnji predsednik Kik-boks saveza Jugoslavije (YUKICK), a sada je predsednik Kik-boks saveza Srbije i predsednik najuspešnijeg kik-boks kluba „Crvena zvezda-Delije“.
Subida de Palmas, Casas
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 55 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 462 m.
A.C. Benson
thumb|right|Arthur Christopher Benson Arthur Christopher Benson (24. april 1862 – 17. jun 1925) bio je engleski esejist, pjesnik i pisac. Najpoznatiji je kao autor stihova za Land of Hope and Glory, popularnu pjesmu koja se smatra alternativnom himnom Engleske.
Charlemagne, le prince à cheval
Charlemagne, le prince à cheval, poznat po skraćenim nazivom Charlemagne, je francusko-njemačko-italijanska historijska miniserija snimljena 1993. u režiji Clivea Donnera. Radnja joj prikazuje život znamenitog franačkog kralja Karla Velikog (čiji lik tumači Christian Brendel) od vremena smrti njegovog oca Pipina Malog 768. do krunidbe za rimskog cara na Božić 800.
1990-ih je prikazana na programu HRT pod naslovom Karlo Veliki.
Blanchard, Missouri
Blančard je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Misuri.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 22.
Pride 4
Pride 4 je bila manifestacija mješovitih borilačkih vještina organizirana od strane KRS-Pride organizacije (kasnije preimenovane u Pride Fighting Championships). Događaj se održao 11. listopada, 1998. u Tokyo Domeu u Tokiju, Japan.
Merate, Lecco
Merate je naselje u Italiji u provinciji Lecco, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 13024 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 264 m.
Land of Hope and Glory
Land of Hope and Glory je engleska patriotska pjesma iz 1902. godine za koju je muziku napisao Edward Elgar, a tekst A.C. Benson.
Ofenziva Meuse-Argonne
Ofenziva Meuse-Argonne je bila posljednja saveznička ofenziva na Zapadnom frontu u Prvom svjetskom ratu. Ofenziva je bila posljednja faza Stodnevne ofenzive i dovela je do konačnog njemačkog poraza u Prvom svjetskom ratu. Bitka se vodila od 26. rujna do 11. studenog 1918. godine na području Argonske šume u Francuskoj.
Land of Hope and Glory
Elgar je muziku skladao kao dio Pomp and Circumstance marševa, koji su trijumfalno izvedeni na Promenadnim koncertima 1901. Kralj Edward VII je Elgaru sugerirao kako bi jedna od tamošnjih melodija, s odgovarajućim tekstom mogla biti vrlo dobra pjesma. Za tekstopisca je angažiran Benson. Elgar ju je namjeravao izvesti na kraljevoj krunidbi, ali je ona zbog kraljeve bolesti odgođena. Umjesto toga je pjesmu prvi put otpjevala Clara Butt.
Ofenziva Meuse-Argonne
Nakon njemačkog povlačenja s Marne, general Ferdinand Foch i vrhovno zapovjedništvo savezničkih snaga kroje seriju usklađenih i gotovo simultanih napada na vidno oslabljenu njemačku vojsku. Jedan od tih napada bio je usmjeren na dolinu rijeke Meuse, prema željezničkim centrima Mézière i Sedan. Američke trupe krenule su zapadno od rijeke Meuse, dok su francuske išle zapadno od Argonske šume. Amerikanci su se ubrzo našli u problemu kada su kročili u gustu Argonsku šumu, koja im je stvarala probleme. Prvi iznenadni napad generala Pershinga prodro je čak 8km uz rijeku Meuse, ali samo 3km kroz Argonsku šumu. Amerikanci su prodirali polako i postepeno destabilizirali njemačke obrambene pozicije. Jedanaestoga dana borbe, Nijemci su shvatili kako su poraženi te su se povukli kako ne bi bili zarobljeni.
Land of Hope and Glory
Nakon toga je Land of Hope and Glory postala jednom od najpopularnijih pjesama koja se dan-danas izvodi u Engleskoj. Na komonveltskim igrama se izvodi kada engleski timovi osvoje zlatnu medalju, a pjevaju je i navijači engleske ragbi reprezentacije. Postoje brojni prijedlozi da se uvede kao nacionalna himna Engleske.
Ofenziva Meuse-Argonne
U međuvremenu, Francuzi su sigurno prodirali uz rijeku Aisne.
Do 31. kolovoza, Amerikanci su prodrli 16km, a Francuzi 32km tako da je Argonska šuma ubrzo očišćena od Nijemaca. Žestoke borbe nastavile su se tokom listopada. U borbi je sudjelovalo 1,200,000 Amerikanaca, što je bio najveći američki angažman u Prvom svjetskom ratu, od kojih je čak 10% ubijeno ili ranjeno, što su bili enormni gubici. Dana 10. studenog, saveznici su stigli do Sedana i preuzeli željeznice. Iako je planirana još jedna, posljednja ofenziva na Njemačku, primirje je proglašeno 11. studenog 1918. godine, čime je završen Prvi svjetski rat.
Llano Monte, Villa Sola de Vega
Llano Monte je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Villa Sola de Vega.
Ivan Jakšić
Ivan Jakšić - Milan (Velika Kikinda, Austrougarska, 1. mart 1911 - Ilovača kod Goražda, Nezavisna država Hrvatska, 21. januar 1942), bio je jugoslovenski komunista, španski borac i učesnik Narodnooslobodilačke borbe.
Llano Monte, Villa Sola de Vega
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 181 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1916 m.
Ivan Jakšić
Biografija
Ivan Jakšić je rođen 1. marta 1911. u Velikoj Kikindi, u poznatoj svešteničkoj porodici iz Srpske Crnje. Njegov deda je bio rođeni brat velikog srpskog pesnika i slikara Đure Jakšića. Pohađao je Gimnaziju u Somboru, a potom je 1930. upisao studije mašinske tehnike na Češkom tehničkom univerzitetu u Pragu.
U Pragu je upoznao Milana Gorkića, koji će kasnije postati generalni sekretar Komunističke partije Jugoslavije. Pod Gorkićevim uticajem, i Jakšić je postao komunista. Primljen je u članstvo KPJ 1932. godine. Bio je član prokomunističkih jugoslovenskih studentskih organizacija u Pragu, Akademskog društva "Jugoslavija", Društva jugoslovenskih tehničara i Akademskog kluba "Matija Gubec". Od 1935. bio je predsednik Društva jugoslovenskih tehničara. Bio je jedan od autora ilegalnih novina "Pitomec-Chovanec" koje su distribuirane po studentskom domu jugoslovenskih studenata u Pragu i koje su napadale Jugoslovensko poslanstvo i prorežimski orijentisane studente. Starao se o novopridošlim političkim emigrantima iz Jugoslavije, a od novembra 1935. rukovodio je partijskom tehnikom KPJ u Pragu u kojoj je štampano službeno glasilo Centralnog komiteta, novine "Proleter". Uhapšen je u Pragu aprila 1936. godine, kada je policija saznala za pripreme za održavanje Plenuma CK KPJ u tom gradu, i proteran iz Čehoslovačke u Beč.
Drugi svetski rat
Neko vreme provodi kao ilegalac u Zagrebu, a potom odlazi u Sarajevo, i odatle u partizane. Na Romaniji učestvuje u podizanju ustanka koji je organizovao Slaviša Vajner Čiča. U Podromanijskoj kasarni organizovao je političko-kulturni centar, u kojem je održavao predavanja i političke zborove i pisao vesti i biltene. Potom je učestvovao u borbama za oslobođenje Sjetline i Prače. U novembru postaje politički komesar novoformiranog Pračanskog bataljona Romanijskog partizanskog odreda. U vreme kada su se partizani i četnici u Bosni još uvek zajedno borili protiv okupatora, Ivan Jakšić je među prvima uvideo izdajnički karakter četničkog pokreta:
U decembru 1941, učestvovao je u neuspelom napadu na Pale zajedno sa četnicima i uz pomoć anti-ustaški orijentisanih domobrana. Partizane je o rasporedu ustaških i domobranskih snaga obaveštavao domobranski oficir Šubašić, sinovac Ivana Šubašića, koji je zbog toga uhapšen i streljan. Otkrivši pripreme za napad i za predaju domobrana, neprijatelj je promenio raspored, zbog čega napad nije uspeo uprkos velikom zalaganju. Sledećih dana napadi su obnovljeni, ali mesto nije zauzeto. Bila je to jedna od poslednjih zajedničkih akcija partizana i četnika u Bosni.
Danas jedna ulica u njegovoj rodnoj Kikindi nosi njegovo ime.
Monroe County, Pennsylvania
je okrug u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 169.842, što je 31.155 (22,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Ștefănești, Ștefănești, Vâlcea
Ștefănești je naselje u Rumuniji u okrugu Valča u opštini Ștefănești.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 3663 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 159 m.
Edward Elgar
thumb|desno|250px|Edward Elgar
Sir Edward William Elgar, 1st Baronet, OM, GCVO (2. jun 1857–23. februatr 1934) bio je engleski kompozitor. Najpoznatiji je po djelima za orkestar kao što su Enigma Variations i marševi Pomp and Circumstanecs, koncertima za violinu i violončelo te dvije simfonije. Pisao je i oratorije, uključujući The Dream of Gerontius, komornu muziku i pjesme. Od svih njegovih pjesama je najpoznatija Land of Hope and Glory, koja se smatra svojevrsnom alternativnom himnom Engleske.
La Chiripa, Peribán
La Chiripa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Peribán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 17 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1507 m.
Hometown, Illinois
Hometown je град u američkoj saveznoj državi Ilinois. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 4.349 stanovnika.
Belgatto, Pesaro e Urbino
Belgatto je naselje u Italiji u provinciji Pesaro e Urbino, u regiji Marche.
Kosmos-928
Kosmos-928 je jedan od preko 2400 sovjetskih vještačkih satelita lansiranih u okviru programa Kosmos.
Conos de Cedros, Ixtlahuacán de los Membrillos
Conos de Cedros je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Ixtlahuacán de los Membrillos.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 22 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1538 m.
Douglas, North Dakota
Daglas je grad u američkoj saveznoj državi Severna Dakota.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 64, što je 0 (0,0 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Zona Pip
Zona Pip ima više značenja:
Chula Vista, Poza Rica de Hidalgo
Chula Vista je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Poza Rica de Hidalgo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 106 m.
Tiklopidin
Tiklopidin (Tiklid) je antitrombotik iz tienopiridinske familije. Za razliku od klopidogrela, on je inhibitor adenozin difosfatnog (ADP) receptora. On se koristi kod pacijenata kod kojih aspirin nije tolerisan, ili kod kojih je dualna antitrombocitna terapija poželjna. Zato što je utvđeno da povećava rizik od trombocitičke trombocitopenične purpure (TTP) i neutropenije, on je u znatnoj meri zamenjen novijim lekom, klopidogrelom.
Ovaj lek se obično dozira dvaput dnevno 250 mg oralnim putem.
Bitka na granicama
Bitka na granicama je skupni naziv za seriju manjih bitaka koje su se na samom početku Prvog svjetskog rata vodile na istočnoj francuskoj granici i u južnoj Belgiji. Bitka je dovela do realizacije vojnih strategija generala Joffrea (Plan XVII) i Helmutha von Moltkea, mlađeg (Aufmarsch II), koje su uređene još prije početka rata. Joffreova taktika bila je defenzivnija u odnosu na onu Moltkeovu.
Izvorni njemački plan bio je napasti Belgiju i onda doći do Francuske sa sjevera, no odgođen je zbog prodora vojske generala Charlesa Lanrezaca, koji je uz britansku pomoć čekao Nijemce na sjeveru. Ipak, zajedničke britansko-francuske snage nisu uspjele zaustaviti Nijemce, koji su prodrli u sjevernu Francusku. Britanci i Francuzi su naknadno započeli seriju manjih napada s ciljem regrupiranja u Parizu. Njemački prodor je konstantno sabotiran, što je saveznicima omogućilo da povuku svoje trupe u Pariz i uspješno odbiju Nijemce na Marni.
Prva konjička (film, 1941)
Prva konjička, također poznat i pod naslovom 'Proboj poljskog fronta 1920. godine' je sovjetski crno-bijeli historijski film snimljen 1941. u režiji Jefima Dzigana i Georgija Berezka. Radnja opisuje sovjetsko-poljski rat, odnosno prikazuje kako je poljska vojska upala u Ukrajinu prije nego što su je odatle otjerale trupe Crvene armije na čelu sa Staljinom (čiji lik u filmu tumači Simon Goljdštab), odnosno znamenita Prva konjička armija na čelu sa Semjonom Buđonijem (koga glumi Aleksandar Hvilja). Film je napravljen u propagandne svrhe, odnosno nastojao je promovirati službeni stav o sovjetsko-poljskom ratu kao sovjetskoj pobjedi, odnosno pružiti povjerenje u Crvenu armiju kojoj su tada bili na čelu Staljin, Buđoni, Vorošilov, Timošenko i Grigorij Kulik (koji se pojavljuju kao likovi). Film, međutim, nije bio prikazan, a što se ponekad tumači njemačkim napadom nakon koga više nije oportuno podsjećati na sukob sa Poljskom kao nominalnom saveznicom, odnosno nakon sovjetskih poraza na početku rata za koje su, u velikoj mjeri, bili odgovorni upravo protagonisti filma. U bunkeru je proveo gotovo pola vijeka, prije nego što je 1987. konačno prikazan u doba Glasnosti.
Godine 1984. je u SSSR snimljen istoimeni film koji se, umjesto toga, bavi ranijim periodom građanskog rata.
Apensen
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Štade Apenzen se nalazi u saveznoj državi Donja Saksonija u okrugu Štade. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 39 metara. Površina opštine iznosi 20,8 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 3.229 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 156 stanovnika/km².
El Bajío, San Miguel el Alto
El Bajío je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini San Miguel el Alto.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 181 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1863 m.
Udați-Lucieni, Smeeni
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 371 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 64 m.
Panaia, Vibo Valentia
Panaia je naselje u Italiji u provinciji Vibo Valentia, u regiji Kalabrija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 130 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 383 m.
Shafāwī, Hajjah
Shafāwī je naselje u Jemenu u pokrajini Hadžah.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 2 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 424 m.
Univerzitet u Santiagu u Čileu
Univerzitet u Santiagu u Čileu (španski: Universidad de Santiago de Chile) je univerzitet u Čileu sa 18.155 studenata. Osnovan je 6. 7. 1849. godine. Moto univerziteta na latinskom jezik je Labor lætitia nostra. Rektor je Juan Manuel Zolezzi.
Himna univerziteta
Himna univerziteta na španskom:
Fakulteti
Fakulteti na španskom:
Persepolis
mini|300px|Rekonstrukcija palače u Perzepolisu Persepolis, Perzepolis ili Persepolj (staroperzijski: 𐎱𐎠𐎼𐎿 [Parsa], perzijski: تخت جمشید/پارسه [Takht-e Jamshīd] – „Džamšidov presto”) bio je ceremonijalni glavni grad Perzijske Monarhije u doba iranske dinastije Ahemenida. Nalazi se 70 km sjeveroistočno od modernog grada Širaza u pokrajini Fars u Iranu. Najraniji ostaci Perzepolisa datiraju iz 515. pne., odnosno iz doba vladavine Darija I. Velikog koji je dao izgraditi grad. Kompleks Perzepolisa nalazi se na uzvišenoj terasi, a sastoji se od nekoliko kraljevskih palača, riznice i popratnih građevina, te dvije goleme ceremonijalne dvorane; „dvorane od stotinu stupova“ i apadane, koja je mogla primiti 10.000 ljudi. Kolosalna apadana i dvostruka monumentalna stubišta ukrašena reljefima najprepoznatljiviji su elementi perzijske arhitekture iz tog doba. Godine 1979. Perzepolis je uvršten na popis Svjetske baštine UNESCO-a prema I., III. i IV. kategoriji.
Tótkomlós
Tótkomlós čita se Totkomloš (slovački: Slovenský Komlóš) je grad na jugoistoku Mađarske od 5,995 stanovnika.
Persepolis
Historija
350px|desno|mini|Zemljovid [[Ahemenidska Monarhija|Perzijske Monarhije s označenim Perzepolisom i Kraljevskom cestom]] mini|200px|desno|[[Darije I. Veliki, osnivač Perzepolisa]]
Tótkomlós
Tótkomlós administrativno podpada pod Županiju Békés.
Sweet Adeline
Sweet Adeline se može odnositi na:
Persepolis
Historija
Prvi glavni grad Perzijske Monarhije iz dinastije Ahemenida bio je Pasargad. Oko 512. pne. vladar Darije Veliki započeo je izgradnju masivnog kompleksa palača Perzepolis, koji su kasnije nadograđivali njegov sin Kserkso I., odnosno unuk Artakserkso I. Iako su administrativni centri Perzijske Monarhije u to vrijeme bili Suza, Babilon i Ekbatana, Perzepolis je imao ceremonijalnu ulogu glavnog grada u kojem se slavila perzijska Nova godina. Budući da je sagrađen u planinskom krajoliku, Perzepolis nije bio previše ugodan za stalno prebivalište, pa je korišten uglavnom u proljeće. Godine 330. pne. u vrijeme azijskih osvajanja Aleksandar Makedonski osvaja i pljačka grad, nakon čega u Kserksovoj palači izbija požar koji uništava većinu kompleksa, što povjesničari uglavnom pripisuju osveti Grka iz makedonske vojske za perzijsko rušenje Atene u doba grčko-perzijskih ratova. Od 316. pne. Perzepolis i dalje ima ulogu glavnog grada, u okviru novih helenističkih kraljevstva nastalih nakon Aleksandrove smrti. Od doba dinastije Seleukida značaj grada opada, no u 3. stoljeću obližnji grad Istahr postaje središtem Sasanidske Monarhije.
Tótkomlós
Geografske karakteristike
Tótkomlós leži pored granice sa Rumunjskom, udaljen 15 km od južno od Orosháze.
Persepolis
Gradnja
Nakon što je nastavio Kirovu gradnju Pasargada i uređivanje Suze, Darije Veliki odlučio se za gradnju novog glavnog grada, što se često tumači kao pokušaj da se Perzepolis vezuje uz njegovo ime, isto kao što se Pasargad vezivao uz ime Kira Velikog.
Tótkomlós
Historija
Za vrijeme osmanske vladavine taj kraj je opustio, tako da je naseljavan od 1746. slovačkim kolonistima.
Persepolis
Gradnja
Novi grad trebao je imati političku i ceremonijalnu važnost, pa su u okolici grada pronađeni brojni zapisi koji navode legitimnost vladavine Darija Velikog, koji je došao na vlast zbacivši uzurpatora Smerdisa koji se predstavljao kao brat Kambiza II. Monumentalna palača građena je po uzoru na Kirovu palaču u Pasargadu, kao i okolni vrtovi kompleksa. Babilonski zapisi navode kako je Pasargad bio vrlo aktivno urbano i gusto naseljeno središte Perzijske Monarhije, koja je imala odlične trgovačke odnose s babilonijskim gradovima. Povjesničar Pierre Briant tvrdi kako je prilikom gradnje Perzepolisa obustavljena sva gradnja u Pasargadu i Suzi, budući da su sva sredstva bila mobilizirana za gradnju nove metropole. Navodi i kako je novi glavni grad trebao simbolizirati „ponovno rođenje Perzijskog carstva“.
Tótkomlós
Historija
Tótkomlós je dobio status grada 1993.
Persepolis
Gradnja
Darije je za lokaciju kompleksa izgrabrao uvišenje doline na jugozapadnoj padini planine Kuh-e Rahmat, koja od tada postaje simbolom ahemenidske dinastije. Darije je podigao vlastitu palaču (tačaru), apadanu, riznicu, te gradske zidine, no teško je utvrditi kada je pojedina građevina bila završena. Jedan od dokaza koji može poslužiti za kronologiju gradnje je zapis iz 509. pne. koji spominje izgradnju gradskih zidina.
Gradnju pojedinih objekata završili su njegovi nasljednici. Primjerice, njegov sin Kserkso I. dodao je na sjever kompleksa Vrata svih naroda, vlastitu palaču hadiš, a možda čak i tripilon. Kserksov sin Artakserkso I. 460. pne. dodaje i garnizon, vlastitu palaču, te završava „dvoranu od stotinu stupova“. Neki objekti ostali su nezavršeni, poput procesijskog puta i „nezavršenih vrata“ na sjeveru kompleksa, a pripisuju se uglavnom Artakserksu III. Kasnije su u stijene sjeveroistočne planine urezane dvije kraljevske grobnice, te jedna nezavršena koja se pripisuje Dariju III.
Za razliku od mnogih drugih monumentalnih građevina antičkog doba poput Partenona u Grčkoj ili Koloseja u Rimskom Carstvu, Perzepolis nisu gradili robovi već (vjerojatno darikom) plaćeni radnici iz svih zemalja imperija; Babilonije, Karije, Jonije, Asirije, Egipta, itd.
Razdoblja gradnje dijele se na pet perioda :
Uništenje
mini|desno|[[Aleksandar Makedonski, koji je uništio Perzepolis]]
Uništenje Perzepolisa 330. pne. uglavnom se pripisuje Aleksandru Makedonskom, što u svojim djelima spominju antički povjesničari Plutarh, Diodor sa Sicilije i Kvint Kurcije Ruf. Neki arheološki nalazi potkrepljuju njihove navode, no njihova verzija uništenja grada se ponekad osporava od strane nekih modernih povjesničara.
Razlozi uništenja Perzepolisa su i dalje predmet historijske rasprave. Antički povjesničari tvrde kako je Aleksandar spalio Perzepolis za vrijeme pijanstva, navodno je na nagovor jedne grčke hetere (prostitutke) bacio baklju u Kserksovu palaču (hadiš), kako bi udovoljio svojim grčkim saveznicima osvetu za Kserksovo spaljivanje Atene u doba grčko-perzijskih ratova. Ovoj priči idu u prilog arheološki dokazi prema kojima su Kserksova palača i obližnji tripilon više oštećeni od ostatka kompleksa.
Moderni povjesničari spaljivanje Perzepolisa pripisuju Aleksandrovoj želji da na simboličan način pokaže kraj perzijske dominacije regijom. Drevni spisi iz doba helenističkog doba navode kako se Aleksandar Makedonski kasnije jako kajao zbog uništenja Perzepolisa, koje je smatrao lošim političkim primjerom.
Ostava
Perzepolis su poslije helenističkog doba Seleukidske dinastije nastavile koristiti iranske dinastije poput Parta i Sasanida, koje su ga smatrale simbolom perzijske kulture i moći. Prema perzijskim zapisima iz doba Sasanidske Monarhije, kralj Hormizd I. je u Perzepolisu priređivao svečane gozbe, što upućuje kako je kompleks korišten vjekovima nakon makedonskih osvajanja. Također, arhitektura Perzepolisa je snažno utjecala na sasanidsku arhitekturu što je vidljivo na palači u Firuzabadu. Dvorana za audijencije, otvorena s prednje strane, postala je kasnije uobičajenom u islamskoj arhitekturi. Kompleks je poslije teško stradao i u navalama Arapa u 7. vijeku, odnosno Mongola početkom 13. vijeka nakon čega biva potpuno napušten.
Prve posjete ruševinama
mini|200px|desno|Južna perspektiva Perzepolisa, [[Jean Chardin (1711.)]] mini|200px|desno|Skica reljefa, [[Eugene Flandin (1840.)]] mini|200px|desno|Ptičija perspektiva, rekonstrukcija prema [[Charles Chipiezu (1884.)]]
Ruševine su bile poznate Sasanidima pod nazivom „st stwny“ (sto stupova), a od 13. vijeka „Čehel minar“ (četrdeset stupova). Sadašnji naziv „Taht-e Džamšid“ (Džamšidov tron) vuče podrijetlo od mitološkog junaka Džamšida. Lokalitet je postao odredištem mnogih posjeta sa zapada između 13. i 18. vijeka. Primjeri su:
Arheološke ekspedicije
U 19. i 20. vijeku raste broj znanstvenih ekspedicija u Perzepolis: Svi objetki Perzepolisa i dan danas nisu otkriveni ili definirani. Neki od takvih zdanja su ruševine kod hadiša i tačare čije podrijetlo još nije utvrđeno.
Zuccarello
Zuccarello ima više značenja:
Persepolis
Moderno doba
mini|desno|Perzepolis, pogled s [[Kuh-e Rahmata]]
Godine 1971. ispred kompleksa Perzepolis održana je raskošna parada u sklopu obilježavanja 2500. obljetnice monarhije u Iranu, koju je priredio posljednji iranski šah Mohammed Reza Pahlavi. Na ceremoniji je sudjelovalo više od 200 državnika iz cijelog svijeta, uključujući i jugoslavenskog predsjednika Josipa Broza Tita i njegovu ženu Jovanku. Smatra se kako je proslava bila šahov pokušaj da opravda legitimitet svoje vlasti nakon što je 1953. na vlast došao državnim udarom, zbacivši demokratski izabranu vlast. Procjene troškova proslave kreću se između 22 i 200 milijuna američkih dolara, a financirana je na uštrb drugih projekata poput socijalnog planiranja zbog čega su izbili neredi diljem Irana, koje je šah brutalno ugušio. Novija arheološka istraživanja pokazala su kako je ceremonija oštetila ostatke kanala i vrtova u okolici Perzepolisa.
Danas Perzepolis spada u osjetljivi okoliš koji može biti ugrožena ljudskim aktivnostima. Lokacija nije direktno ugrožena ispušnim plinovima budući da se veća urbana mjesta poput Širaza nalaze na 70 kilometara udaljenosti, no postoji opasnost od korištenja poljoprivrednih kemikalija u plodnoj dolini podno kompleksa. Program za zaštitu lokacije nedavno je zbog erozije ograničio broj posjetitelja, a iznad osjetljivih elemenata poput istočnog stubišta apadane postavljeni su krovovi zbog zaštite od atmosferilija. Perzepolis je 1979. godine uvršten na popis Svjetske baštine UNESCO-a prema 1., 3. i 4. kategoriji, zbog čega na kompleksu nisu dozvoljene ikakve modifikacije.
Arhitektura
mini|250px|desno|Karakteristike perzijskih [[stupova iz apadane, Eugène Flandin (1840.)]] mini|250px|desno|Utjecaji [[Drevni Egipat|egipatske arhitekture]]
U rano doba perzijska plemena nisu imali jedinstveni arhitektonski stil, budući da su bili polunomadski narod seljaka i jahača. Međutim, nakon što je Kir Veliki 550. pne. osnovao Perzijsku Monarhiju, diljem zemlje niknuti će mnoge monumentalne građevine. U početku se ahemenidska arhitektura temelji na elementima pokorenih naroda, no prema njima ubrzo je razvijen autohtoni stil. Prvi perzijski grad Pasargad još pokazuje neke nomadske utjecaje gdje su objekti raspršeni u ogromnom parku, no pedeset godina kasnije gradi se Perzepolis koji postaje simbolom racionalizacije i ravnoteže u perzijskoj arhitekturi. Plan kompleksa je strogo ortogonalan, broj stupova u dvoranama je slagan u omjerima 1:1 ili 1:2, raspored objekata je poslagan na zaštićenoj terasi. Trijemovi s dvostrukim kolonadama na apadani sijeku se na uglovima koji postaju kule, što je bila velika funkcionalna i estetska inovacija. Kompleksu se pristupa s dvaju velikih portala kroz koje teče sav promet.
Uspjesi ovih originalnih djela temelje se na brojnim elementima koji kombiniraju arhitekture podvrgnutih naroda. Perzijski elementi nisu hibrid već fuzija stilova koji stvaraju novi. Proizlaze iz stručnosti arhitekata i radnika širom imperija, pa je perzijska arhitektura utilitaristička, ritualna i simbolična. Perzepolis je pun elemenata koji svjedoče o njihovim višestrukim izvorima.
Egipatski elementi prepoznatljivi su na krovnim vijencima i portalima, a mezopotamski kod povezivanja dviju palača gdje jedna ima privatnu, a druga javnu namjenu. Rozete i biljni reljefi sa stubišta skupa s nazubljenim bedemima i zidovima podsjećaju na arhitekturu zigurata, koji su u ranije doba nicali u Mezopotamiji i Elamu. Glazure reljefa imaju babilonski utjecaj, dok krilati ljudi-bikovi na portalima potječu od asirskog stila. Nakon uključivanja Jonije u Perzijsku Monarhiju, perzijska arhitektura dovodi do jakog utjecaja na grčki jonski red, kao i obrnuto. Ti utjecaji posebno su vidljivi kod dvorana sa stupovima (hipostila). Lidijski i jonski arhitekti sudjelovali su na radovima u Pasargadu, te kasnije u Perzepolisu i Suzi, o čemu svjedoče grafiti na grčkom u kamenolomu blizu Perzepolisa i zapis iz Suze. Spiralni elementi (volute) s perzijskih kapitela kasnije su postali glavno obilježje grčke arhitekture jonskog reda. Perzepolis je kasnije snažno utjecao na Artemidin hram u Efezu, jedno od antičkih sedam svjetskih čuda.
Načelo unutrašnjeg prostora, gdje dvorana sa stupovima predstavlja jezgru palače, prisutno je na Bliskom istoku i prije doba Perzijske Monarhije. Ipak, sofisticiranost perzijske tehnologije koja je vidljiva na visini i rasponima stupova, uvjetovala je veliku prostranost i upotrebljivost dvorana, za razliku od sličnih hipostila u Grčkoj i Egiptu čiji su stupovi bili zdepasti, rasponi maleni, a prostori skučeni.
mini|200px|lijevo|Lamassus (krilati [[bik s ljudskom glavom) u asirskom stilu]]
Konstruktivni sustavi u Perzepolisu su isključivo tektonski odnosno sastoje se od stupova i greda, dok nema traga stereotomskom sustavu (lukovi, svodovi i kupole). Većina stupova izrađenih od drva su nestali, no sačuvane su njihove kamene baze. Kod dvorana gdje su visine bile prevelike za korištenje drva, stupovi su građeni od masivnih kamenih blokova. Kameni stupovi koji su preživjeli vrlo su heterogenog stila, odnosno pokazuju utjecaje različitih civilizacija. Baza stupa ima hetitski utjecaj, dok je omjer visine i promjera debla gotovo identičan stupovima jonskog reda. Ogromni kapitel koji čini gotovo trećinu ukupne visine stupa karakterističan je za egipatske stupove s kapitelom lotosa. Skulpturalni kapiteli sa životinjskim oblicima vjerojatno su inspirirani asirskom arhitekturom, no predstavljaju originalni perzijski stil.
Kao i većina ahemenidskih palača, Perzepolis je imao zidove izgrađene od opeke, koji možda izgledaju neobično na području gdje je kamen dostupan u velikim količinama. To je zajedničke karakteristika svim narodima Istoka, koji kamen koriste uglavnom za gradske zidine. Danas su uglavnom sačuvani samo temelji zidova, kao i masivni kameni portali i stupovi.
Iako je građen gotovo dva vijeka, Perzepolis kao cjelina pokazuje jedinstveni stil koji je karakteristika ahemenidske umjetnosti. Kasniji ahemenidski vladari nisu mnogo odstupali od umjetnosti i tehnike koju je Kir Veliki započeo u Pasargadu, odnosno Darije Veliki nastavio u Perzepolisu. Samo najnovije kraljevske grobnice Artakserksa II. i Artakserksa III. razlikuju se od onih u Nakš-e Rustamu po tome što nisu urezane u okomitu liticu planine već u kosi teren, no na pročelju sadrže iste elemente kao i Darijeva grobnica.
Kiparstvo
mini|250px|desno|Skulptura mastifa iz apadane
Najpoznatije skulpture iz ahemenidskog perioda nalaze se upravo u Perzepolisu. Brojni reljefi krase stubišta, panele ispred palače i unutrašnjost kraljevskih dvorana. Pretpostavlja se kako su također korišteni za uređenje prostorija sa stupovima. Inspiracija perzijskih skulptura vuče korijene iz Egipta, Grčke i Asirije, a karakterizira je velika preciznost i detaljnost izvedbe. Tipologija skulpturalnog oblikovanja je tipična za orijentalnu umjetnost; svi likovi prikazani su u profilu. Reljefi najčešće prikazuju perzijskog kralja i vojnike, te bikove, lavove i grifone; životinje vrlo su stilizirane, bez varijacija. Osim reljefa, povjesničari poput Herodota i Plutarha spominju Kserksov kip i Perzepolisu, te kip Darijeve žene Artistone u Suzi. Neke skulpture su u potpunosti realistične, poput psa (mastifa) koji je pronađen na uglu apadane.
Slikarstvo
mini|250px|desno|Ostaci pigmenata
Područja na kojima su korištene boje teško je tvrditi, budući da je pigment gotovo u potpunosti nestao. Vrijeme, tanki slojevi nanošenja boja, te raspadanje organskih pigmenata glavni su razlozi njegova nestanka. Ipak, dokazi o korištenju boja nalaze se u tragovima diljem palače što svjedoči kako Perzepolis nije bio jednoličan, već u bogatim bojama. Također, pronađeno je i mnogo posuda koje su sudeći prema unutrašnjim pigmentima služile za pohranu boja. Boje su korištene na svim arhitektonskim elementima; zidovi, reljefi, stupovi, vrata, podovi, stepenice, kipovi, itd. Opeka je bila glazirana, crvena oker boja korištena je na podovima od vapnenca ili sivo-zelenkastog gipsa, stupovi su oslikani u više boja, kao i eksterijer palača. Tragovi crvene boje pronađeni su i na skulpturi Darijeve žene Darijeve žene Artistone koja se danas čuva u iranskom Nacionalnom muzeju u Teheranu. Velika paleta pronađenih boja govori o njihovom bogatom polikromatskom podrijetlu. Spominje se i upotreba biljnih pigmenata, no s obzirom na raspadanje takvih organskih boja, nažalost nisu sačuvane.
Tehnologija
desno|mini|250px|Konstruktivne spone (kopče) između kamenih blokova koje su korištene u Perzepolisu i [[Pasargadu datiraju iz 6. vijeka pne. i najstarije su u historiji; predstavljaju veliki napredak u starovjekovnoj građevinskoj tehnologiji]]
Kompleks u Perzepolisu obiluje mnogim inovativnim elementima na području građevinskog inženjerstva. Novija istraživanja strukturalne tehnologije u susjednom Pasargadu koji je udaljen svega 43 km i građen tri desetljeća prije Perzepolisa, pokazala su kako su perzijski inženjeri sagradili kompleks koji je mogao izdržati jake potrese, čak do 7. stupnja prema Richterovoj ljestvici. Temelji graditeljskih zdanja u Perzepolisu i Pasargadu građeni su tehnologijom izolirane baze temelja, koja se danas koristi pri gradnji modernih osjetljivih objekata poput nuklearnih elektrana, zbog zaštite od seizmičkih aktivnosti.
Značajan doprinos graditeljstvu predstavlja i uporaba konstruktivnih spona (kopči) između kamenih blokova, koje su izgrađene od metala. Takav konstruktivni sustav zajedno s izoliranom bazom temelja stvorili su preduvjete za gradnju mnogo većih i tanjih konstruktivnih elemenata, koji su svoj vrhunac doživjeli u apadani Perzepolisa gdje su stupovi bili visoki čak 20 metara što ih čini najvišim te u odnosu na visinu najtanjim stupovima antičkog graditeljstva, dok su osni rasponi stupova od 8.65 m također veći od bilo kojeg arhitektonskog zdanja tog doba. Usporedbe radi, Artemidin hram u Efezu kojeg su Grci uvrstili na Sedam svjetskih čuda imao je mnogo manje raspone od 5.9 m, dok su stupovi bili 1.5 m kraći od onih iz apadane Perzepolisa.
Veliki doprinos perzijskih inženjera ostvaren je i na području opskrbe vodom tzv. kanatima koje su graditelji usjekli duboko u planine te bi pomoću njih dopremali i čuvali svježu vodu. Zahvaljujući tom vodovodnom sustavu i umijeću kontroliranja tlaka, u kompleksu Perzepolis izgrađen je sofisticiran sustav vodovodnih, kanalizacijskih i drenažnih cjevovoda. Mreža cjevovoda usječena je u teren terase prije gradnje temelja, što predstavlja prvi takav slučaj u historiji.
Glavni kompleks
mini|450px|lijevo|Detaljni nacrt Perzepolisa
Terasa
Kompleks palača u Perzepolisu temelji se na terasi dimenzija 450 x 300 m, 14 m visine s četiri razine od 2 m. Ulaz vodi na razinu rezerviranu za delegacije, dok se plemići nalaze na razini iznad. Najnižu razinu čine područja za službu i upravu. Kraljevska razina je na najvišoj razini, koja je vidljiva širom okolice kompleksa. Materijal za gradnju bio je uglavnom sivi vapnenac. Tlocrt kompleksa je strogo ortogonalan, odnosno slijedi strogu organizaciju hipodamusa.
Na istočnoj strani terase nalazi se Kuh-e Rahmat („Planina milosti“), u čiji su kamen uklesane goleme kraljevske grobnice koje dominiraju krajolikom. Na ostalim trima stranama svijeta nalaze se gradske zidine čija visina varira od 5 do 14 metara. Zidine su građene od velikih kamenih blokova bez morta čiji stabilitet osiguravaju metalne kopče (spone); perzijska inovacija prvi put korištena u Pasargadu. Na zapadnom pročelju nalazi se glavni pristup kompleksa u obliku monumentalnog stubišta.
Niveliranje temelja osigurano je ispunjavanjem rupa zemljom i kamenjem. Tokom prve pripremne faze gradnje postavljena je složena mreža odvodnje i vodoopskrbe, ponekad urezana u stijene. Kameni blokovi su rezani pomoću posebnih rudarskih alata koji omogućavaju fragmentaciju kamena na ravne površine, dok su se blokovi postavljali uz pomoć drvenih greda. Na južnoj fasadi pronađeni su zapisi na tri jezika pisani klinastim pismom. Tekst pisan na elamskom jeziku sličan je zapisima iz Suze, a govori: ''Ja, kralj Darije Veliki, kralj kraljeva, kralj Zemlje, sin Histapa Ahemenidskog, izgradio sam ovu utvrdu uz milost Ahura Mazde. Neka Ahura Mazda štiti mene i ovu utvrdu koju izgradih.'' Ovi zapisi nalaze se neposredno prije ulaza u kompleks, ispred monumentalnog stubišta i „vrata svih naroda“. Konfiguracija terase sugerira kako je projektirana za obranu u slučaju mogućeg napada, pa je kompleks osiguran zidinama i kulama, koje su s istočne strane udvostručene. Ugla na zidinama izgrađena su na način da osiguraju čuvarima maksimalnu vidljivost na vanjsko područje.
Winschoten
Geografija
Winschoten leži na sjeveroistoku Nizozemske, 37 km istočno od Groningena, pored granice sa Njemačkom.
Persepolis
Terasa
Na terasi se nalazi impresivan broj kolosalnih zdanja, građenih od sivog vapnenca s okolnih brda. Ove objekte karakterizira često korištenje kolonada stupova, od kojih su nekolicina sačuvani i do današnjeg dana. Tlocrte karakteriziraju hipostili (dvorane sa stupovima), bez obzira na njihovu veličinu. Građevine broje 99 prostorija, u kojima se nalazi po 100, 36 ili 16 stupova, raspoređenih u različitim omjerima (20x5 u trezoru, 10x10 u dvorani od stotinu stupova, itd.). Neke građevine očito nisu bile završene; u blizini kompleksa pronađen je antički građevinski otpad. Fragmenti posuda koje su se koristile za pohranu boja slučajno su otkriveni 2005. kod apadane, što potvrđuje ranije pretpostavke kako su se za uređenje palače koristile boje.
Winschoten
Privreda
Winschoten je centar poljoprivredni kraja, poznat po brojnim vjetrenjačama i trgovinama u kojima su kupovali susjedni Nijemci.
Persepolis
Glavno stubište
mini|desno|Glavno stubište
Pristup terasi se nalazi na zapadnom pročelju, a vrši se simetričnim monumentalnim stubištem koje se na donjem dijelu razilazi, a na gornjem spaja. Ovaj pristup dodao je Kserkso I. kako bi zamijenio originalni pristup na jugu, nakon čega monumentalno stubište postaje jedinim pristupom kompleksu. Vjerojatno je postojalo i nekoliko sekundarnih pristupa, posebno na istočnoj strani čija je visina niža s obzirom na pad terena. Glavno stubište građeno je od čvrstih kamenih blokova povezanih metalnim sponama, a sastoji se od 111 stepenica 10 cm visine i 31 cm dubine, dok je stubišni krak širok 6.9 metara. Niski nagib stubišta omogućavao je lakši pristup konjanicima; pojedine stepenice bile su i po pet koraka dubine. Stubište je zatvoreno visokim drvenim vratima, čiji su zglobovi oko podnožja bili urezani u teren. Pri vrhu glavnog stubišta dolazi se do malenog dvorišta ispred „Vrata svih naroda“.
Vrata svih naroda
„Vrata svih naroda“ ili Kserksova vrata su portal s malom dvoranom izgrađenom 475. pne. u doba vladavine Kserksa I., Darijevog sina. Na zapadnom portalu na obje strane nalaze se dvije kolosalne skulpture bika od 5.5 m visine, što je element inspiriran asirskom arhitekturom. Prolaskom kroz portal dolazi se do središnje dvorane od 24.7 m², okružene mramornim klupama. Krov dvorane bio je podržan s četiri stupa visine 18.3 metra, stiliziran u obliku palme i palminog lišća. U portalnoj dvorani postoje dva izlaza; južni koji vodi do apadane, te istočni koji se otvara prema procesijskoj stazi. Potonji prolaz čuvaju veliki kipovi u obliku krilatih ljudi-bikova (lammasus). Isti elementi nalaze se i na kapitelima stupova u tripilonu. Tu su i ostaci stopala na podnožju koje počinje od nezavršenih vrata. Svi navedeni otvori u dvorani zatvoreni su drvenim dvokrilnim vratima sa zglobovima urezanim u terenu, a ukrašeni su plemenitim metalima. .
desno|mini|Vrata svih naroda: [[Kserksovi kraljevski zapisi]]
Natpisi na klinastom pismu uklesani su iznad zapadnih skulptura bikova, a sadrže tekst na tri jezika: staroperzijski, babilonski i elamski. Tekst govori:
Ahura Mazda je veliki Bog, koji je stvorio ovu zemlju, koji je stvorio nebo, koji je stvorio čovjeka, čovjeka koji ima sreću što mu je Kserkso kralj, kralj svih kraljeva. „Ja sam Kserkso, veliki kralj, kralj kraljeva, kralj ljudi s različitog podrijetla, kralj goleme zemlje, sin kralja Darija Ahemenidskog.“ ''Kralj Kserkso kaže: „Uz pomoć Ahura Mazde, napravio sam Vrata svih naroda, i sagradio mnogo dobra u Perziji, što je činio i moj otac. Sve dobro što smo napravili, napravili smo uz pomoć Ahura Mazde.“'' Kralj Kserkso kaže: „Ahura Mazda štiti mene i moj imperij, jer radim isto što i moj otac, kojeg je štitila Ahura Mazda.“
Ovaj natpis ukazuje kako su Vrata svih naroda posvećena od strane Kserksa za mnoge narode i kraljevstva koja su bila sastavni dio Perzijske Monarhije. Isti natpis nalazi se i iznad lammasusa.
Procesijski put i „Nedovršena vrata“
Od zapada prema istoku uzduž sjeverne strane terase, odnosno od „Vrata svih naroda“ nalazi se procesijski put koji vodi prema sličnom zdanju zvanom „Nezavršenim vratima“, jer nije bilo dovršeno do vremena Aleksandrovih osvajanja i uništenja Perzepolisa. Ovaj portal nalazi se na sjeverozapadnom uglu terase i sadrži četiri stupa, identična onima iz dvorane na zapadu. „Nezavršena vrata“ vode do dvorišta koji se otvara prema „Dvorani od stotinu stupova“. Dvostruki zid omeđuje procesijski put s obje strane, čineći privatnost apadane i kraljevske palače. Samo donji dijelovi tih zidina sačuvani su do danas, no neki vjeruju kako je njihova originalna visina dosezala lammasuse. Takva pretpostavka može se potvrditi pronalaskom i obnovom dviju skulptura u obliku supovih glava, za koje se čini kako nikada nisu montirane na stupe, već se pretpostavlja kako su bili namijenjeni za nadogradnju.
Apadana (Dvorana za prijem)
mini|250px|Ruševine apadane
Apadanu je dao izgraditi Darije Veliki, a početak njene izgradnje počeo je 515. pne. prema zapisima od zlata i srebra koji su postavljeni u kamen temeljac. Zapisi sadrže Darijevo ime i podatke o zemljama koje su pripadale Perzijskoj Monarhiji. Gradnja apadane trajala je i nakon Darijeve smrti 486. pne. a dovršena je u doba vladavine njegova sina Kserksa I. Apadana je dvorana s 36 kolosalnih stupova koji su bili čak 20 metara visine što ih čini najvišim i u odnosu na visinu najtanjim stupovima antičkog doba, dok su rasponi stupova od 8.9 m također veći od bilo kojeg arhitektonskog zdanja tog doba. Zbog navedenih tehnoloških karakteristika, apadana je bila najveće i najkompleksnije zdanje cijelog kompleksa u Perzepolisu. Nalazi se na zapadnom središtu terase i smještena je na visokoj razini. Pristup na apadanu vršio se s dva monumentalna simetrična stubišta, koji se nalaze na sjevernoj i istočnoj strani.
Palača
Početni tlocrt palače bio je vrlo jednostavan, no nakon što su kasnije sagrađena „vrata svih naroda“, nadograđivanje sjevernog monumentalnog stubišta postalo je neophodno. Palača je kvadratičnog unutrašnjeg tlocrta, dimenzija 60.5 x 60.5 metara, u kojoj se nalazi 36 kolosalnih stupova raspoređenih 6 x 6. Kameni blokovi stupova na željenu razinu najvjerojatnije su podizani visokim rampama, načinjenima od zemlje i drvenih dasaka. Na sjevernoj, istočnoj i zapadnoj strani nalaze se ulazni trijemovi s dvostrukim kolonadama od šest stupova. Južni dio sastojao se od malih soba koje su služile kao Darijeve odaje, nadovezujući se na tačaru. Na uglovima apadane nalazile su se četiri kvadratične kule koje su smještene u razini s trijemovima. Od ukupno 72 stupa u apadani, samo 13 stoje još i danas. Perzijski stupovi odražavaju jak utjecaj na grčki jonski red, o čemu svjedoče isti omjeri promjera i visine sa stupovima Herinog hrama u Samosu, koji imaju i slične vertikalne utore (tzv. kanelire) na kolumnama.
Arheolog David Stronach tvrdi kako je apadana imala dvije glavne funkcije. Svojim dimenzijama mogla je omogućiti prijem od 10.000 ljudi, koji su dolazili na kraljeve ceremonije. S druge strane, velika visina apadane omogućava kralju promatranje ceremonija, povorki i vojnih vježbi koje su održavane u okolici. Iskopavanja grada Suze u palači Darija Velikog pokazala su kako zgrade imaju vrlo slične koncepte, što uključuje monumentalno stubište, prijestolje, rastere kolumni i podrum. Obje zgrade imale su i posebni privatni dio koji je služio kao kraljev osobni apartman.
Kada je Aleksandar Makedonski spalio Perzepolis, krov apadane se urušio i njegovi ostaci prekrivali su podnožje gotovo 2100 godina. Između apadane i „dvorane od stotinu stupova“ pronađena je masivna glava lava, za koju se smatra kako je bila dijelom istočnog portala apadane. Na osnovu ostataka sagrađena je i replika tog portala koji se danas čuva u muzeju i koji daje predodžbu o veličanstvenosti palače.
Istočno stubište
mini|250px|desno|Središnji panel na istočnom stubištu mini|250px|desno|Reljefi iznad stepeništa, istočno stubište kod apadane
Unatoč tome što je spaljen krov apadane, monumentalno stubište je vrlo dobro saučvano. Ono je podijeljeno u tri panela; sjeverno, središnje i južno, te na trokut ispod stepenica. Sjeverni panel prikazuje primanje Medijaca i Perzijanaca, dok južni panel prikazuje delegacije iz raznih zemalja podvrgnutih Perzijskoj Monarhiji. Stubište sadrži više simbola plodnosti kao što su latice cvijeća, drveća ili sjemenja, koja su ukrašavala trokute. Stabla, borovi i palme simbolizirali su ukrašavanje kraljevskih vrtova. Također, reljefi nose i natpise koji navode kako je Darije Veliki izgradio palaču, odnosno kako ju je završio njegov sin Kserkso I. Sačuvan je i natpis na kojem Kserkso od Boga dobra (Ahura Mazda) traži da čuva njegovu zemlju od gladi, sukoba i potresa. Likovi uklesani na reljefima prikazani su vrlo detaljno pa se vide nošnja, brade, kovrčava kosa, životinje i ostali elementi s najsitnijim detaljima. Proučavanje nazavršenih scena na panelima pokazuju kako su umjetnici i radnici slijedili stroge upute od kraljevih savjetnika i kako je bilo malo mjesta za improvizaciju. Reljef je izvorno bio u bojama, no danas postoje samo tragovi pigmenata. Klesanje kamena je moto perzijskog oblikovanja, te se znatno razlikuje od klesanja u Asiriji gdje su se reljefi upotrebljavali kao ukras isključivo u interijerima. U Perzepolisu oni su integralni dio vanjskog oblikovanja, a njihov red i strogoća stila kasnije je jako utjecala na grčki jonski red.
Sjeverni panel podijeljen je na tri dijela i pokazuje paradu prijema u doba perzijske nove godine. Od središta prema sjevernom kraju, gornji reljef pokazuje perzijske besmrtnike (elitna garda), a potom kraljevsku procesiju. Besmrtnici nose kapu i naoružani lukom i strijelama te kopljima. Prikazanu kraljevsku stolicu pridržavaju dva bambusa, dok je sama stolica izrađena od rezbarenog drva, s nogama u obliku životinjskih nogu. Nastavak procesije gdje su prikazani medijski šef kraljevske staje i konji urezani do najsitnijih detalja. Procesija na reljefu završava prikazom dvaju kola kojima upravljaju Elamiti. Prikazano je ukupno 12 kola s konjima, koji simboliziraju 12 mjeseci u godini. Donji i srednji pojas reljefa također prikazuje kraljevsku gardu besmrtnika iza kojih slijede medijski plemići. Oni nose razne posude, cvijeće i sjemena žitarica koji simboliziraju plodnost. Suptilne razlike u njihovoj odjeći i nakitu ukazuju kako su imali različite funkcije ili status. Neki od njih prikazani su kako se smiju i razgovaraju, s opuštenim stavom bez ceremonije. Neki se drže za ruke, ili stavljaju ruku na rame onome ispred sebe, što simbolizira jedinstvo. Na kosom dijelu panela (uz stepenice) prikazani su reljefi vojnika naoružanih kopljima te lukom i strijelama, koji se penju uz stepenice.