cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Temperatura
Klauzijusova relacija
Klauzijusova relacija je istorijski prva statistička definicija temperature. Klauzijusova relacija ima značenje mikroskopski ili diferencijalno formulisanog Drugog zakona termodinamike. Inverz temperature ima ulogu integracionog faktora u integralnom obliku Drugog zakona termodinamike:
Fundamentalna jednačina
Temperatura sistema koji se nalazi u termodinamičkoj ravnoteži se može izraziti i promenom unutrašnje energije sistema dUkojom se izazove promena entropije sistema dS, pri nepromenjenom broju čestica koje sačinjavaju sistem i na fiksnoj zapremini :
Iz fundamentalne jednačine se vidi da porast unutrašnje energije dovodi do porasta temperature. U sistemima sa fiksnom temperaturom i fiksnom zapreminom u kojima se definiše fizička veličina entalpija, veća fiksna vrednost temperature proporcionalna je i većoj entalpiji.
Makroskopski gledano, među sistemima koji su na istoj temperaturi, nema protoka toplote. Međutim, kada se javi temperaturska razlika, toplota počinje da teče iz sistema sa višom temperaturom ka sistemu sa nižom, dok se ne dostigne toplotna ravnoteža.
Istorija
Prvi instrument koji je vodio ka merenju temperature bio je termoskop, koga je osmislio i napravio Galileo Galilej 1592. godine. Termoskop nije pravi termometar zato što nema mernu skalu za određivanje vrednosti temperature. Rad termoskopa se zasniva na toplotnom širenju gasa. Galilejevom otkriću termoskopa prethodilo je interesovanje žitelja njegovog kraja za novootkrivenu pojavu da se u posudi u obliku slova "J" napunjenom tečnošću i zatvorenom na jednom kraju, nivo tečnosti podiže i spušta tokom dana. To kretanje tečnosti u vodi je pripisano uticaju Meseca na isti način na koji Mesec deluje na pojavu plime i oseke. Galileo Galilej je u stvari shvatio i pokazao konstruišući termoskop da se nivo tečnosti vode podiže i spušta usled podizanja i spuštanja temperature. Neki dokumenti pokazuju da Galilej u stvari nije sam ni konstruisao termoskop, već da ga je prilagodio od kolege Santorija iz Padove, čitajući delo Pneumatici od inženjera Herona Aleksandrijskog koji je živeo u 1. veku n. e. Santorijo iz Padove je pisao o potrebi izuma termometra, uređaja za merenje vrednosti temperature sa odgovarajućom skalom.
U idućim godinama razmatrala se potreba univerzalne temperaturne skale kako bi se mogla uporediti dva merenja. Problem je predstavljala razlika pritisaka na različitim mestima u zavisnosti od geografskog položaja. Pokazalo se najkorisnije da se temperaturni razmak između dva određena toplotna stanja nekoga tela uzme kao osnovica temperaturne skale, koja se onda može podeliti na povoljan broj delova (stupnjeva). Uzimajući dve određene tačke umesto jedne, jednoznačno se određuje merna jedinica iskustvene (empirijske) temperature.
Iako je postojala samo desetak godina, ključna institucija u istoriji termometara bila je institucija Akademija Eksperimenata (ita. Accademia del Cimento) u Firenci. Posetioci institucije su zabeležili da su u Akademiji razni termometri (termometri za merenje temperature vazduha, za merenje temperature tečnosti, termometri za kupatila) bili izloženi kao umetnička dela u galeriji. Prvi termometar, koji je omogućivao preciznija merenja temperature, izumeo je Ferdinando II Mediči 1654. godine kao jedan od članova Akademije Eksperimenata. Termometar je bio napravljen od stakla i imao je 360 podeoka, a za mernu jedinicu za temperaturu uzet je stepen. Ovakvu skalu Ferdinando je uveo po ugledu na pun krug koji ima 360 stepeni. Kao radno telo u većini staklenih termometara napravljenih u to vreme koristio se destilovani alkohol. Ovakvi termometri nisu najbolje radili na krajevima skale, zbog toga što su kod alkohola i tačka ključanja i tačka mržnjenja niži nego kod vode. Dodatni problem u merenju ovakvim termometrom je bio u tome što je gustina alkohola varirala od jednog do drugog termometara. Uprkos nedostacima, zbog kvalitetne proizvodnje, Medičijevi stakleni termometri sa alkoholom kao radnim telom, raširili su se i koristili širom Evrope. Iako su članovi Akademije radili na prevazilaženju tehničkih nedostataka kod aktuelnih termometara, zbog političke situacije Akademija je zatvorena 1668. godine.
Robert Huk koji je pokušavao da unapredi stakleni alkoholni termometar, predložio je i tačku mržnjenja vode kao referentnu tačku za merenje temperature. U to vreme ovakav predlog jeste bio revolucionaran, zato što su i veliki naučnici kao astronom Edmund Halej (po kom je nazvana Halejeva kometa) smatrali da voda mrzne na različitim temperaturama u različitim mestima. Pitanje fiksnih tačaka za merenje temperature smatralo se za vrlo važnim naučnim pitanjem tog doba i privuklo je pažnju mnogih naučnika, između ostalog i Isaka Njutna.
Iako je imao dosta pogrešnih shvatanja o temperaturnoj skali (smatrao je na primer da se referentna tačka uopšte ne može definisati, već da se može definisati samo interval između dve temperature), Isak Njutn je značajno doprineo razvoju termometara po pitanju radnog tela. Njutnov termometar je kao radno telo koristio laneno ulje i nije bio jednostavan za korišćenje, ali doprineo je razvoju termometara po pitanju radne supstance. Interesantno je da su i Ferdinand || Mediči i Robert Huk pokušavali da zamene alkohol za tečnom živom kao radnim telom u termometru, ali su obojica odbacila ove ideje i nastavili da rade sa alkoholom. Kasnije će se pokazati da je upravo ovaj korak zamene alkohola sa živom bio ključan za konstrukciju preciznijeg i pouzdanijeg termometra.
Dalji razvoj termometara unapredio je francuski fizičar Gijom Amonton (koji je bio gluv od rođenja). On je privukao pažnju tadašnjih uglednih naučnika Kraljevskog društva u Londonu kada je 1687. godine predložio termometre sa dve različite radne tečnosti kako bi se vrednost temperature odredila reproducibilnije. Njegov glavni doprinos razvoju termometara je bilo otkriće da kada toplotom od vatre ugreje gas u termometru, nastaće toplotno širenje gasa do tačno određene zapremine, a takođe je pokazao da je tačka temperature ključanja vode bila nezavisna od odnosa zapremine vode i gasa u staklenoj posudi, te je ta temperatura bila dobra referentna vrednost za fiksnu tačku termometra. Kako razlika pritisaka na različitim geografskim položajima ne bi dovela do razlike u merenju, Gijom Amonton je prvi put napravio termometar sa zapečaćenim staklom. On je doprineo razumevanju rada termometra i oštrom kritikom anonimnog rada Prelazi objavljenog 1701. godine ispred Kraljevskog društva koji se ispostavio da je rad Isaka Njutna. Amonton je razmišljao o tome kako bi se tečnost ponašala na drastično nižim temperaturama i 1703. godine je objavio rad u kojem je pokazao proporcionalnost:
pV \sim T
koja je u stvari jednačina stanja idealnog gasa i na osnovu koje je zaključio da je potpuno odsustvo toplote nemoguće, što je današnja verzija Trećeg principa termodinamike. On je temperaturu apsolutne nule shvatio kao teoretsku i nedostižnu vrednost, kao što je i danas razumemo.
Merne jedinice temperature
Postoji više mernih jedinica za temperaturu. Istorijski je postojao veliki broj različitih temperaturnih skala, kao što su Kelvinova, Celzijusova, Farenhajtova, Rankinova, Deliliova, Njutnova, Reamurova, Romerova, itd. Među njima, danas su se u svakodnevnom životu zadržale Farenhajtova skala (koja se danas koristi u SAD i na Jamajci, a bila je korišćena u većini zemalja engleskog govornog područja do [[1970.ih godina]] ) i Celzijusova skala (koja se danas koristi u ostatku sveta).
IslamOnline
IslamOnline je katarski web-sajt koji muslimanima i nemuslimanima pruža informacije o islamu. Utemeljen je 24. 6. 1997. od strane egipatskog teologa Jusufa al-Karadavija, sjedište mu se nalazi u Dohi, a stranicama upravlja Kulturno društvo al-Balag. Slogan sajta je "kredibilitet i ugled". IslamOnline sastoji se od foruma s raznim temama, među kojima je i sekcija "Pitaj učenjaka" na kojoj laici postavljaju pitanja islamskim autoritetima. Između 2000. i 2003. na sajtu je objavljeno 306.691 raznih materijala, od čega je 233.223 na arapskom odnosno 73.486 na engleskom jeziku.
Temperatura
Merne jedinice temperature
Pretvaranje brojevnih vrednosti uobičajenih temperaturnih skala su date sledećim formulama:
Farenhajtova skala
Farenthajtova skala je nazvana po Danijelu Farenhajtu koji se bavio proizvodnjom termometara. On je istorijski bio prvi koji je u svojim termometrima su za merenje temperature koristio živu u tečnom agregatnom stanju koja ima visok koeficijent ekspanzije. Svoju temperaturnu mernu skalu je predložio 1724. godine. U odnosu na do tada veliko odstupanje među postojećim termometarskim skalama, Farenhajt je pomoću živinog termometra kvalitetne produkcije mogao da postigne veću preciznost merenja i bolju reproducibilnost skale, što je dovelo do širokog prihvatanja njegove temperaturne merne skale. Na njegovoj skali 0°F označava najveću zimu koja je zabeležena u Gdanjsku 1709. godine. Tačka mržnjenja vode je određena vrednošću od 32 °F, a tačka ključanja vode je na 212 °F. Razlika između tačke mržnjenja i ključanja vode od 180 °F nije slučajna, već je odabrana namerno. Mržnjenje i ključanje kao dva suprotna pojma odvojena su brojem od 180 stepeni koji odgovara uglom između dve najudaljenije tačke na krugu.
Celzijusova skala
Anders Celzijus je 1742. godine predložio temperaturnu skalu koja danas po njemu nosi ime. Interesantno je da je on predložio da nula temperature na njegovoj skali bude temperatura na kojoj voda ključa, a da 100 stepeni bude vrednost temperature na kojoj se voda ledi. Vremenom skala je prihvaćena, ali su dodeljene vrednosti temperature 0 i 100 preokrenute, te sada je opšteprihvaćeno da po Celzijusovoj skali voda ključa na 100 stepeni, a ledi se na 0.
Apsolutna ili Kelvinova skala
Temperaturna skala koja se univerzalno koristi u nauci je termodinamička skala ili apsolutna skala ili Kelvinova skala. Nazvana ja po Vilijamu Tomsonu, 1. baronu Kelvin koji se zalagao za definiciju apsolutne skale koja bi merila temperaturu nezavisno od osobina određenih termometrijskih supstanci termometra. Međunarodnim dogovorom, Kelvinova skala je definisana dvema tačkama: apsolutnom nulom i trojnom tačkom Bečke Standardne Srednje Okeanske Vode koja je na Kelvinovoj skali definisana na 273.16 K.
Tačka apsolutne nule je definisana kao temperatura na kojoj bi entropija sistema nula, a vrednost temperature apsolutne nule je određena ekstrapolacijom izmerenih vrednosti temperature i entropije na vrednost na kojoj bi entropija bila nula.
Bečka Standardna Srednja Okeanska Voda (engl. Vienna Standard Mean Ocean Water) je standard za određenu izotopsku smešu sveže vode. Vrlo čista i pažljivo destilovana, predstavlja standard vode za proizvodlju termometara visoke preciznosti.
Izotopski sastav Bečke Standardne Srednje Okeanske Vode dat je sa:
Odnos između temperaturnih skala
Tabela koja prikazuje neke orijentacione temperature s vrednostima izraženim na raznim temperaturnim skalama:
Tabela koja prikazuje odnos između raznih temperaturnih skala:
Merni instrumenti
mini|desno|250px|Optički [[pirometar za merenje temperature u visokoj peći.]] mini|desno|250px|Medicinski stakleni [[termometar.]] mini|desno|250px|Automatska [[meteorološka stanica.]]
Za merenje temperature služi merni instrument koji se zove termometar.
Živin termometar se zasniva na pojavi da se fizička tela zagrijavanjem rastežu, a hlađenjem stežu. Kao radna supstanca se nekad koristio alkohol, a danas se skoro jedino koristi živa u tečnom agregatnom stanju zbog svog visokog koeficijenta ekspanzije. Pri dodiru sa okolinom, termometar brzo razmenjuje toplotu te se lako prati brzo rastezanje ili sažimanje žive u njemu.
U meteorologiji, merni instrumenti za merenje temperature su smešteni u meteorološkim stanicama na 2 metra iznad zemlje radi uklanjanja nepovoljnih uticaja osunčavanja, vetrova i padavina, dok je razmena vazduha spolja stalno moguća.
Danas postoje nekoliko standardizovanih načina za merenje temperature, kao što su gasni termometri, akustični gasni termometri, termometri koji se zasnivaju na merenju električnog šuma provodnika, termometri koji se zasnivaju na merenju ukupnog zračenja crnog tela.
VP
Termin VP ima više značenja.
Casirate d'Adda, Bergamo
Casirate d'Adda je naselje u Italiji u provinciji Бергамо, u regiji Ломбардија.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 3543 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 118 m.
Temperatura
Primarni termometri
Primarni termometri mogu biti :
Sekundarni termometri
Sekundarni termometri, za razliku od primarnih, nisu toliko pouzdani. Kod njih se dobijeni rezultat mora kalibrisati preko definisanih temperaturnih fiksnih tačaka, zbog toga što veličine koje se mere dodatno zavise od temperature. Za razliku od primarnih termometara, osobina sekundarnih termometara je da se jednačina stanja kod njih ne može napisati bez uvođenja nekih drugih temperaturno-zavisnih veličina. Prednost sekundarnih termometara i njihova zastupljenost u praksi je u tome što su primarni termometri često nepraktični zbog veličine, brzine ili cene.
Cucerdea (razvrstavanje)
Cucerdea ima više značenja:
Temperatura
Sekundarni termometri
Među sekundarnim termometrima koriste se:
Los Gansos, El Mante
Los Gansos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini El Mante.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 54 m.
Temperatura
Sekundarni termometri
Aktuelne definisane i internacionalno prihvaćene teperaturne skale za korišćenje sekundarnih termometara su (ITS-90) i (PLTS-2000).
Uloga temperature u prirodi
Osim u svakodnevnom životu, temperatura igra važnu ulogu u skoro svim prirodnim naukama. Mnoge fizičke osobine materije, od agregatnog stanja preko gustine, rastvorljivosti, napona pare, električne provodnosti do indeksa prelamanja zavise od temperature. Slično, od temeperature zavisi kojom će se brzinom odvijati neka hemijska reakcija a u složenom sistemu, i koje će reakcije da se odigraju. To je jedan od razloga što kod čoveka postoji nekoliko vrlo složenih mehanizama za održavanje telesne temperature nešto ispod 37 °C, jer je samo nekoliko stepeni odstupanja dovoljno da poremeti optimalno stanje u organizmu. Od temperature takođe zavisi intenzitet toplotnog zračenja koje se emituje sa površine tela. Taj je efekat, na primer, primenjen u sijalici sa vlaknom u kojoj se električnom strujom podiže temperatura vlakna do temperature na kojoj dolazi do znatne emisije vidljivog zračenja. Na tom principu i Sunce sija — zbog visoke temperature, površina Sunca neprekidno emituje ogromnu količinu energije u vidu elektromagnetnih talasa, velikim delom u vidljivom delu spektra.
(k_B)
Uobičajena jedinica za merenje temprature u fizici je konvencionalna temperatura (\tau) koja se izražava preko standardne temperature (T) i Plankove konstante (k_B):
Merna jedinica konvencionalne temperature je dimenzije energije, kao što je džul ili elektronvolt.
Temperatura tela
Temperatura tela je mera toplotnog stanja organizma; posledica je ravnoteže između apsorpcije i zračenja toplote (termoregulacija). Kod čoveka, kao i kod drugih toplokrvnih (homeotermnih) životinja, temperatura u unutrašnjosti organizma održava se srazmerno stalnom, bez obzira na temperaturu okoline, što je u prvome redu nužno za pravilnu funkciju enzima. Temperatura hladnokrvnih (poikilotermnih) životinja zavisi od temperature okoline.
Temperatura se obično meri u ustima (oralna ili sublingvalna temperatura), pod pazuhom (aksilarna temperatura) ili u debelom crevu (rektalna temperatura). Među zdravim pojedincima temperatura pokazuje srazmerno veliku varijabilnost: oralna temperatura iznosi između 36,4 i 37,6 °C, aksilarna temperatura približno je 0,5 °C niža od oralne, a rektalna temperatura približno 0,5 °C viša od oralne. Temperatura je obično niža u jutarnjim satima, a viša u večernjima. Tokom vrlo napornoga mišićnog rada temperatura se privremeno može povisiti i do 40 °C. Kod žena temperatura zavisi od faze menstruacijskoga ciklusa: u drugoj polovini ciklusa ona je približno 0,3 °C viša nego u prvoj polovini. Povišena temperatura (vrućica ili groznica) može imati različite uzroke, a najčešće je posledica upalnih procesa i zaraza. Kod male dece termoregulacija još nije dobro razvijena, pa temperatura može biti povišena i bez patoloških razloga. Umereno povišenje telesne temperature naziva se subfebrilnom temperaturom. Ako se temperatura povisi na 40,0 do 42,0 °C, može nastati toplotni udar, a ako se snizi na približno 25,0 °C (na primer pri boravku u ledenoj vodi), čovek obično umire zbog srčanoga zastoja.
Temperatura vazduha
Temperatura vazduha, u meteorologiji, je temperatura u prizemnom sloju atmosfere koja nije uzrokovana toplotnim zračenjem tla i okoline ili Sunčevim zračenjem. Meri se na visini od 2 metra iznad tla. Temperatura vazduha menja se tokom dana i tokom godine. Dnevni hod zavisi od doba dana i veličine i vrste oblačnosti, i može se znatno promeniti pri naglim prodorima toplog ili hladnog vazduha ili pri termički jako izraženim vetrovima, na primer fenu, činuku ili buri. Godišnji hod zavisi od položaja Zemlje prema Suncu, zemljopisnom položaju mesta, te o klimatskim promenama. U našim geografskim širinama u proseku je najhladniji mesec januar, a najtopliji jul. Zbog uticaja toplote tla, uz samo tlo temperatura vazduha naglo se menja, pa razlika između temperature vazduha na 2 metra visine i one pri tlu može iznositi i do 10 stupnjeva. Temperatura vazduha pri tlu meri se termometrima postavljenima 5 centimetara iznad tla. Najniža je do sada izmerena temperatura vazduha – 89,2 °C na stanici Vostok (Antarktika, 1983.), a najviša 57,3 °C u mestu Asisija (Libija, 1923).
Rancho el Potrillo (razvrstavanje)
Rancho el Potrillo ima više značenja:
Hubbard Lake, Michigan
Habard Lejk je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Mičigen.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.002, što je 9 (0,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Okrug Mayfa'a, Shabwah
Mayfa'a je okrug u Jemenu u pokrajini Šabva.
Bahía Falsa, Ensenada
Bahía Falsa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Ensenada.
Okrug Mayfa'a, Shabwah
Okrug se nalazi na nadmorskoj visini od 637 m.
Bahía Falsa, Ensenada
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 17 m.
Brattleboro, Vermont
je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Vermont.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 7.414, što je 875 (-10,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Bašin
Башин је насеље у Србији у општини Смедеревска Паланка у Подунавском округу. Према попису из 2002. било је 552 становника (према попису из 1991. било је 663 становника).
Историја
Место се налази југозападно од Паланке, на путу Паланка-Топола. Башин је млађе насеље, постало устанка. Предање нам вели да је име селу дошло по томе, што је онда било имање неког паше. У арачким списковима из 19. века помиње се Башин 1822. године и тада је имао 18 кућа. Године 1846. село је имало 39 кућа, а по попису из 1921. године у селу је било 159 кућа са 767 становника.
Предање нам вели да је село основао Марко, предак Старћевића. Око 1730. године он је дошао из Црне Горе најпре у Церовац, а из Церовца овамо. Затим мало доцније дошли Паштрмци из Паштрме, засеока села Рамаће. О овоме насељавању има и архивских података. 27. јула 1823. године под Н.1416. „дано је објављеније Стојану Радосављевићу из Паштрме, Ранку Манојловићу, Манојлу Миловановићу, Милану и Милоју Бочаревићима, Михалу Сремцу из Рамаће и Вућићу Милосављевићу из Добраче да се населе на алију (спахиска земља која је после одласка Турака припала Србима) Башину у Нахији Смедеревској, и да им даду тамо села Церовац и Ратари, њиве и ливаде у алијама тамошњег мездрајама“(подаци крајем 1921. године).
Демографија
У насељу Башин живи 461 пунолетни становник, а просечна старост становништва износи 44,3 година (43,8 код мушкараца и 44,7 код жена). У насељу има 169 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 3,27.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Коришћена Литература:
Летопис период 1812 – 2009 г. Саставио од Писаних трагова, Летописа, по предању места у Јужној Србији, места и обичаји настанак села ко су били Досељеници чиме се бавили мештани У уводном делу аутор је дао кратак историјски преглед овог подручја од праисторијских времена до стварање државе Краљевине Срба, Хрвата и Словенаца. Највећи прилог у овом делу чине ,»Летописи« и трудио се да не пропусти ниједну важну чињеницу у прошлости описиваних места.
Cuca (razvrstavanje)
Cuca ima više značenja:
Monte Largo, Atotonilco el Alto
Monte Largo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Atotonilco el Alto.
Redemption (film, 1930)
Redemption je američki crno-bijeli film snimljen 1930. u režiji Freda Nibloa. Predstavlja adaptaciju drame Živi leš ruskog pisca Lava Tolstoja. U glavnoj ulozi nastupa John Gilbert kao muž koji u predrevolucionarnoj Rusiji nastoji pobjeći od nesretnog braka tako što se priključi putujućoj grupi Cigana. Gilbertu, koji je u nijemoj eri uživao status jedne od najvećih hollywoodskih zvijezda, je Redemption predstavljao prvi zvučni film u karijeri. S njime nije bio zadovoljan i, uvjeren u njegov fijasko, je pokušavao zaustaviti Metro-Goldwyn-Mayer da ga distribuira. Na kraju je Redemption premijerno prikazan iza njegovog drugog zvučnog filma His Glorious Night koji je bio još gori i predstavljao katastrofu koja mu je zapečatila karijeru.
Crăiești (razvrstavanje)
Crăiești ima više značenja:
Crăcăoani (razvrstavanje)
Crăcăoani ima više značenja:
Proopiomelanokortin
Proopiomelanokortin (POMC) je prekurzorni polipeptid sa 241 aminokiselinska ostatka. POMC se formira iz 285 aminokiselina dugog polipeptidnog prekurzora, „pre-proopiomelanokortina“ (pre-POMC), odvajanjem 44 aminokiseline dugog signalnog peptida tokom translacije.
POMC gen je lociran na hromozomu 2p23.3. POMC gen je izražen na anteriornim i intermedijanim režnjevima hipofize. Ovaj gen kodira 285 aminokiselina dug polipeptidni hormonski prekurzor koji podleže ekstenzivnom, za tkivo specifičnom, posttranslacionom procesovanju putem razlaga enzimima sličnim suptilizinu poznatim kao prohormonske konvertaze. Kodirani protein se sintetiše uglavnom u kortikotrofnim ćeljama anteriorne hipofize, gde se koriste četiri mesta presecanja. Glavni produkti su adrenokortikotropni hormon (ACTH), koji je esencijalan za steroidogenezu i održavanje normalne adrenalne težine, i β-lipotropin. Međutim, postoji najmanje osam potencijalnih mesta presecanja unutar polipeptidnog prekurzora i u zavisnosti od tipa tkiva i dostupnih konvertaza, mogu se formirati mnogi drugi biološki aktivni peptidi koji učestvuju u različitim ćelijskim funkcijama. Mesta presecanja se sastoje od sekvenci, Arg-Lys, Lys-Arg ili Lys-Lys. Enzimi odgovorni za obradu POMC peptida su prohormonska konvertaza 1 (PC1), prohormonska konvertaza 2 (PC2), karboksipeptidaza E (CPE), peptidil α-amidarajuća monooksigenaza (PAM), N-acetiltrasferaza (N-AT), i prolilkarboksipeptidaza (PRCP).
POMC obrada obuhvata glikozilaciju, acetilaciju, i ekstenzivno proteolitičko razlaganje na mestima koja sadrže regione baznih sekvenci. Međutim, proteaze koje prepoznaju ta mesta razlaganja su specifična za pojedina tkiva. U nekim tkivima, uključujući hipotalamus, posteljicu, i epitelsko tkivo, sva mesta razlaganja mogu da budu korištena, čime se formiraju peptidi koji učestvuju u homeostazi bola i energije, stimulaciji melanocita, i imunskoj modulaciji. To obuhvata nekoliko distinktnih melanotropina, lipotropina, i endorfina koji su sadržani unutar adrenokortikotrofinskih i β-lipotropinskih peptida.
Mutacije ovog gena su asocirane sa ranim početkom gojaznosti, adrenalne insuficijencije, i pigmentacijom crvene kose. Alternativno splajsovane transkriptne varijante koje kodiraju isti protein su poznate.
Piarres Lafitte
Piarres Lafitte Ithurralde ili Pierre Lafitte Ithurralde (21. svibnja 1901. - 23. veljače 1985.) bio je baskijsko-francuski svećenik i autor.
Biografija
Lafitte je rođen u Louhossoi (Luhuso na baskijskom) u Lapurdiji 21. svibnja 1901. Ostao je siroče u dobi od sedam godina, i odgojila ga je rodbina u Ithorotsu (Ithorrotzeu), gdje je pohađao lokalnu školu. Od 1914. je nastavio školovanje u sjemeništu u Urtu gdje je i diplomirao 1919. Za svećenika je zaređen 13. srpnja 1924., i predavao je na Katoličkom sveučilištu u Toulouseu nekoliko godina do povratka u Sjevernu Baskiju, gdje se na kraju naselio za stalno u Ustaritzu. On je pridonijela mnogim publikacijama vezanima za Baske i njihov jezik, uključujući i Eskualduna te Gure Herria.
Bio je duboko uključen u baskijski nacionalistički pokret, u sjevernoj i Južnoj Baskiji tokom mnogih godina te osnovao prvi nacionalistički pokret na sjeveru. Godine 1949. bio je pozvan u Euskaltzaindiju, službenu instituciju koja regulira baskijski jezik. Godine 1982. primio je počasni doktorat na Sveučilištu u Baskiji. Umro je 23. veljače 1985 u Bajoni (Lapurdija).
Billy Bitzer
Izabrana filmografija
thumb|right|200px|G. W. "Billy" Bitzer i D. W. Griffith na snijegu snimaju "Way Down East" 1920. godine. Bitzer stoji iza Pathéove kamere.
Saturiwa
mini|Poglavica Satouriona sa svojim ratnicima priprema se za rat (Theodor de Bry) Saturiwa (Saturiba, Satouiroua) /Značenje nepoznato/, pleme Timuquanan Indijanaca sa ušća rijeke St. Johns kod današnjeg Jacksonvillea, na sjeveroistoku Floride. Saturiwe su bili sjedilačko pleme, sa nekih 30 sela, čija je populacija 1500. iznosila oko 3,000. Posljednji ih spominje biskup Calderon 1680. nakon čega nestaju iz povijesti.
Pleme Saturiwa posjetio je (možda prvi) 1562. francuski pomorac i kolonizator Jean Ribault, a već 1564. na njihovom teritoriju niknula je utvrda Fort Caroline. Saturiwe su u dobrim odnosima sa Francuzima, a njihov poglavica Saturiwa pomaže im (1567) u napadima na Španjolce. Ovo je vjerojatni razlog što su Španjolci nagovorili deset godina kasnije (1577) Indijance Utina ili Timucua da ih napadnu, nakon čega će uskoro biti podjarmljeni od Španjolaca. Saturiwe su nakon ovog poraza misionizirani i smješteni na misiju San Juan del Puerto koju je utemeljio španjolski misionar rodom iz iz Auñona, Francisco de Pareja. U sljedećem stoljeću (1617) pogađaju ih boginje. Premda su prethodno plemena Utina (Outina), Potano i Saturiwa (što su i nazivi njihovih poglavica) bili na ratnoj nozi, Indijanci se ujedinjuju pa 1656. dolazi do Timucua ustanka kojeg su poveli protiv španjolskog kolonijalnog sistema. Kasnije se više o njima neće čuti osim na calderonovom popisu misija, a njihova daljnja sudbina vjerojatno je ista kao i ostalih Timucua plemena.
Plemena Saturiwa i Mocama nazivani su kolektivno prema svome lokalitetu i Saltwater Indijanci.
Crăciunelu de Jos (razvrstavanje)
Crăciunelu de Jos ima više značenja:
Donji Dabar
Donji Dabar je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Sanski Most koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 796 stanovnika.
Istorija
Donji Dabar se prije rata u Bosni i Hercegovini nalazio u sastavu opštine Sanski Most.
DyP
Termin DyP ima više značenja.
Castel San Lorenzo, Salerno
Castel San Lorenzo je naselje u Italiji u provinciji Salerno, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 2001 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 332 m.
San Quirico in Collina, Firenze
San Quirico in Collina je naselje u Italiji u provinciji Firenze, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 728 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 304 m.
1828
thumb|300px|Sintetisana [[urea]]
Godina 1828 (MDCCCXXVIII) bila je prijestupna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u nedjelju po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.
April/Travanj – Jun/Lipanj
left|120px|thumb|[[Kaspar Hauser]]
Jul/Srpanj – Septembar/Rujan
270px|thumb|Ruska [[Opsada Varne]]
Kroz godinu
120px|thumb|[[Brownovo gibanje]]
Altenbamberg
Altenbamberg je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 119 opštinskih središta okruga Bad Krojcnah. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 799 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7133003.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Bad Krojcnah Altenbamberg se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Bad Krojcnah. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 130 metara. Površina opštine iznosi 7,5 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 799 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 106 stanovnika/km².
Crângu (razvrstavanje)
Crângu ima više značenja:
Crângeni (razvrstavanje)
Crângeni ima više značenja:
Edington (Somerset)
Edington je selo koje se nalazi na sjevernoj strani Polden Hillsa u distriktu Sedgemoor engleske grofovije Somerset.
U blizini se nalaze sela Chilton Polden i Catcott, a sjeverno je zaselak Burtle. U Edingtonu se nalazi crkva sagrađena u 12. vijeku, a najbliža osnovna škola je u Catcottu.
U Edingtonu se nalazi upravni ured, kao i seoska vijećnica gdje se održava godišnji festival pantomime. Na sjeveru sela je bunar pod imenom Holy Well.
Fraccionamiento Laureles Eréndira, Tarímbaro
Fraccionamiento Laureles Eréndira je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tarímbaro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 1290 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1861 m.
Okrug Rudum, Shabwah
Rudum je okrug u Jemenu u pokrajini Šabva.
Okrug se nalazi na nadmorskoj visini od 67 m.
Giric
Giric mac Dúngail (moderni gelski: Griogair mac Dhunghail, ) među Englezima poznat kao Giric, i sa nadimkom Mac Rath, ("Sin sreće"); fl. cca. 878–889) bio je kralj Pikta i kralj Albe. Smatra se relativno opskurnom ličnošću, s obzirom da o njegovoj vladavini nema nikakvih podataka u Irskim analima kao ni u zapisima njegovih anglosaksonskih suvremenika, a postojeći podaci su često kontradiktorni. Suvremeni historičari vode raspravu o tome da li je vladao kao jedan kralj, ili vladavinu dijelio sa Eochaidom; također se vode rasprave o mogućem porijeklu, odnosno o tome da li je bio piktski kralj ili kralj države kasnije poznate kao Alba.
Usprkos relativnoj opskurnosti, Giric je stekao važnost u Škotskoj u kasnijim periodima, pogotovu u razvijenom i kasnom srednjem vijeku. Tako se vjeruje da klan MacGregor, uključujući današnjeg poglavicu, potiče upravo od njega. Škotski kroničari kao John of Fordun, Andrew of Wyntoun, Hector Boece i humanistički učenjak George Buchanan su za njega koristili izraz "kralj Grgur Veliki" i pisali o tome kako je pokorio današnju Englesku i Irsku. Takve se priče smatraju fantastičnim, a najbliža stvar historijskoj osnovi za njih bi bili zapisi o prodorima Škota na područje današnje sjeverne Engleske (nekadašnje kraljevstvo Bernicija) u to vrijeme.
Giricova (ili Eochaidova) vladavina je, u svakom slučaju, predstavljala prekid vladavine dinastije Alpin, odnosno potomaka Kennetha Mac Alpina, tradicionalnog prvog kralja Škotske. Prema nekim podacima, Kennethovog sina, kralja Aeda, je godine 878. ubio upravo Giric i tako došao na prijestolje. Dinastija Alpin se na prijestolje vratila nakon što je Girica 889. smijenio ili naslijedio Kennethov unuk Donald II.
Sjeverni križarski ratovi
Sjeverni križarski ratovi ili baltički križarski ratovi bili su križarski ratovi koje su vodili kršćanski kraljevi Danske, Poljske i Švedske, njemački Livonski i Teutonski viteški redovi i njihovi saveznici, protiv paganskih naroda Sjeverne Evrope oko južnih i istočnih obala Baltičkog mora. Švedski i njemački katolički pohodi protiv ruskih pravoslavaca također se ponekada smatraju dijelom sjevernih križarskih ratova.
Neki od tih ratova nazivali su se križarskim za vrijeme srednjeg vijeka, ali drugi, uključujući većinu švedskih, nazvani su križarskim ratovima tek od strane romantičkih nacionalističkih historičara iz 19. vijeka. Istočnobaltički svijet transformiran je vojnim osvajanjem: prvo su Livonci, Latgali i Estonci, a potom Zemgali, Kurši, Prusi i pravi Finci, Tavastijci i Karelijanci pobijeđeni, prisilno kršteni, vojno okupirani i ponekada istrijebljeni od strane grupa Danaca, Nijemaca i Šveđana.
Pozadina
Službeni početak sjevernih križarskih ratova bio je poziv pape Celestina III 1193. godine; međutim, kršćanska kraljevstva Skandinavije, Poljske i Svetog Rimskog Carstva već ranije su se počeli pomijerati kako bi potlačili svoje paganske susjede. Nekršćanski narodi koji su bili predmet pohoda u različitim vremenima bili su:
[[File:Scandinavia1219.png|left|thumb|250px|Sjeverne države za vrijeme 13. i ranog 14. vijeka
{{legend|#008093|Norveška}} {{legend|#A17FFF|Švedska od 1330-ih do 1350-ih}} {{legend|#DD8000|Danska}} {{legend|#BAFF00|Osvojeno od strane Danske 1219.}} {{legend|#FF6666|Livonija prije 1343.}} ]] Oružani sukobi između baltofinskih naroda, baltičkih naroda i Slavena koji su živjeli na baltičkim obalama i njihovih saskih i danskih susjeda na sjeveru i jugu bili su česti nekoliko vijekova prije križarskog rata. Prethodne borbe su većinom bile izazvane pokušajima uništavanja zamaka i pomorskih trgovačkih ruta i zadobijanja prednosti u regiji, a križarski rat je u biti nastavio taj uzorak sukoba, iako sada nadahnut i propisan od strane pape i proveden od strane papinskih viteza i naoružanih monaha.
Vendski križarski rat
Pohodi su počeli sa Vendskim križarskim ratom iz 1147. protiv Slovena Polabije (ili "Venda") na području današnje sjeverne i istočne Njemačke. Taj križarski rat odvijao se u isto vrijeme kada i Drugi križarski rat u Svetoj Zemlji i nastavljao se povremeno do 16. vijeka.
Chiasellis, Udine
Chiasellis je naselje u Italiji u provinciji Udine, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
Sjeverni križarski ratovi
Livonski križarski rat
Do 12. vijeka narodi koji su nastanjivali zemlje koje su sada poznate kao Estonija, Latvija i Litvanija formirale su paganski klin između sve moćnijih suparničkih kršćanskih država - Pravoslavne crkve na istoku i Katoličke crkve na zapadu. Razlika u vjeroispovjestima bio je jedan od razloga zbog kojeg još uvijek nisu bile uspješno preobraćene. U periodu dužem od 150 godina do dolaska njemačkih križara na te prostore, Estoniju su ruske kneževine napale trinaest puta, također i danske i švedske. Estonci su sa svoje strane pljačkali Dansku i Švedsku. Bilo je miroljubivih pokušaja nekih katolika da preobrate Estonce, počevši sa misijama koje je 1045-1072. poslao Adalbert, arhiepiskop Bremena. Međutim, čini se da su ti miroljubivi pokušaji imali samo ograničen uspjeh.
Chiasellis, Udine
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 484 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 37 m.
Sjeverni križarski ratovi
Pohod protiv Livonaca (1198–1212)
Krećući se u osvit putovanja koja su njemački trgovci tada poduzimali, slijdeći stare trgovačke ruta Vikinga, monah po imenu Meinhard 1180. je dospio do ušća rijeke Dvine u današnjoj Latviji, a 1186. odabran je za biskupa. Papa Celestin III proglasio je križarski rat protiv baltičkih neznabožaca 1195. godine, što je ponovio papa Inocent III, te je 1198. križarski pohod predvođen Meinhardovim nasljednikom, biskupom Bertholdom od Hanovera, dospio u Livoniju (dio današnje Latvije koji okružuje Riški zaljev). Iako su križari pobijedili u prvoj bici, biskup Berthold smrtno je ranjen i križari su bili odbijeni.
Albert od Buxhoevedena je 1199. poslan od strane arhiepiskopa Hartwiga II od Bremena da pokrsti baltičke zemlje. Do vremena kada je Albert preminuo, 30 godina kasnije, osvajanje i službeno pokrštavanje današnje Estonije i sjeverne Latvije bilo je gotovo. Albert je počeo svoj zadatak obilaženjem Carstva, propovijedanjem križarskog rata protiv baltičkih zemalja, a u tome mu je pomagala papinska bula koja je navela da je borba protiv baltičkih neznabožaca bila na istom nivou kao i sudjelovanje u križarskom ratu u Svetoj Zemlji. Iako se iskrcao na ušću Dvine 1200. sa samo 23 broda i 500 vojnika, biskupovi napori osigurali su konstantan dotok regruta. Prvi su križari obično dolazili boriti se tokom proljeća, a vraćali su se kući u jesen. Kako bi se osiguralo stalno vojno prisustvo, 1202. je osnovano Livonsko bratstvo mača. Njihovo osnivanje od strane biskupa Alberta na tržnici u Rigi 1201. privuklo je građane iz Carstva i uslijedilo je ekonomsko blagostanje. Na Albertov zahtjev, papa Inocent III je posvetio baltičke zemlje Djevici Mariji kako bi popularizirao regrutiranje u svoju vojsku, te se naziv "Marijina Zmelja" zadržao i danas. To je primijerno u jednom od naziva koji su se tada koristili za Livoniju, Terra Mariana (Zemlja Svete Marije).
Križari su 1206. potčinili livonsku utvrdu u Turaidi na desnoj obali rijeke Gauja, drevne trgovačke rute prema sjeverozapadnoj Ruteniji. Kako bi preuzeli kontrolu nad lijevom obalom Guje, u Siguldi je prije 1210. sagrađen kameni zamak. Do 1211. livonska provincija Metsepole (sada Limbaži okrug) i miješana livonsko-latgalijska naseljena zemlja Idumea (sada Straupe) preobraćene su na rimokatoličku vjeru. Posljednja bitka protiv Livonaca bila je opsada gradine Satezele u blizini Sigulde 1212. godine. Livonci, koji su plaćali danak Istočnoslavenskoj kneževini Polock, isprva su smatrali Nijemce korisnim saveznicima. Prvi istaknuti kršteni Livonac bio je njihov vođa, Kaupo od Turaide. Kako se njemački stisak stezao, Livonci su se bunili protiv križara i kršćanskog poglavara, ali su zaustavljeni. Kaupo od Turaide je ostao saveznik križara do svoje smrti u Bici na dan sv. Mateja 1217. godine.
Njemački križari regrutovali su tek pokrštene livonske ratnike kako bi oni sudjelovali u njihovim pohodima protiv Latgala i Sela (1208–1209), Estonaca (1208–1227) i protiv Zemgala, Žemajta i Kurša (1219–1290).
Pohod protiv Latgala i Sela (1208–1224)
Nakon potlačivanja Livonaca, križari su usmjerili pažnju na latgalske kneževine na istoku, duž rijeka Guja i Dvina. Vojni savez iz 1208. i kasnije preobraćanje kneževine Tālava sa grčkog pravoslavlja na rimokatoličanstvo bilo je jedino mirno potlačivanje baltičkih plemena za vrijeme nordijskih križarskih ratova. Vladar Tālave, Tālivaldis (Talibaldus de Tolowa), postao je najodaniji saveznik njemačkih križara protiv Estonaca, a umro je kao katolički mučenik 1215. godine. Rat protiv latgalskih i selijskih zemalja duž toka Dvine počeo je 1208. okupacijom Pravoslavne kneževine Koknese i selijske gradine Sēlpils. Pohod je nastavljen 1209. sa napadom na Pravoslavnu kneževinu Jersika (poznatu kao Lettia), koju su križari optužili za savezništvo sa litvanskim paganima. Nakon poraza, kralj Jersike, Visvaldis, je postao vazal biskupa Livonije i dobio je dio njegove zemlje (južna Latgalija) kao feud. selijske utvrda Sēlpils nakratko je bila sjedište Selijske episkopije (1218–1226), a onda je dospjela pod upravu Livonskog reda. Tek su 1224. godine, podjelom grofovija Tālava i Adzele između biskupa Rige i Livonskog bratstva mača, latgalske zemlje konačno došle u posjed njemačkih osvajača. Teritorij prijašnje Kneževine Jersika podijeljen je između biskupa Rige i Livonskog reda 1239. godine.
Pohod protiv Estonaca (1208–1224)
Do 1208. Nijemci su bili dovoljno snažni da započnu operacije protiv Estonaca, koji su tada bili podijeljeni na osam većih i nekoliko manjih grofovija koje su vodili starješine sa ograničenom međusobnom saradnjom. Ratne grupe različitih strana su 1208-27 divljale kroz livonske, sjevenolatgalske i estonske grofovije, pri čemu su Livonci i Latgalci obično bili saveznici križara, a Kneževine Polock i Pskov saveznici različitih strana u različitim periodima. Gradine, koje su bili ključni centri estonskih grofovija, bile su pod opsadom i zauzimane mnogo puta. Primirje između strana već umornih od ratovanja uspostavljen je na period od tri godine (1213–1215) i pokazao se generalno povoljniji za Nijemce, koji su učvrstili svoju političku poziciju, dok Estonci nisu mogli razviti svoj sistem labavih saveza u centraliziranu državu. Livonski vođa Kaupo ubijen je u bici blizu Viljandija (Fellin) 21. septembra 1217. godine, ali je ta bitka bila težak poraz za Estonce, čiji je vođa, Lembitu, također ubijen. Od 1211. njegovo je ime zadobilo pažnju njemačkih hroničara koji su ga naveli kao istaknutog estonskog starješinu, te je postao centralna ličnost estonskog otpora.
Kršćanska kraljevstva Danska i Švedska također su bila pohlepna za osvajanjima na istočnim obalama Baltika. Iako su Šveđani napravili samo jedan neuspješan prepad u zapadnoj Estoniji 1220. godine, danska flota pod vođstvom kralja Valdemara II od Danske iskrcala se u estonskom gradu Lindanisse (današnji Talin) 1219. godine. Nakon Bitke kod Lindanise Danci su osnovali utvrdu, koju su Estonci opkolili 1220. i 1223. godine, ali se ona održala. Na kraju je čitava sjeverna Estonija došla pod dansku kontrolu.
Ratovi protiv ootoka Saaremaa (1206–61)
Posljednja estonska grofovija koja je izdržala protiv osvajača bila je otočka grofovija Saaremaa, čije su flote napadale Dansku i Švedsku tokom godina ratovanja protiv njemačkih križara.
Danska vojska, predvođena kraljem Valdemarom II i Andersom, biskupom Lunda, 1206. se iskrcala na Saaremaau i bezuspješno pokušala osnovati utvrdu. Livonsko bratstvo mača i biskup Theodorich su se 1216. udružili i napali Saaremaau preko zamrznutog mora. U povratku, Saarlasedi su opljačkali teritorije u Latviji koje su idućeg proljeća bile pod njemačkom vladavinom. Švedska vojska predvođena kraljem Johanom I od Švedske i biskupom Karlom od Linköpinga je 1220. osvojila Lihulu u Rotaliji u zapadnoj Estoniji. Saarlasedi su napali švedsku utvrdu te iste godine, osvojili je i ubili čitav švedski garnizon, uključujući biskupa Linköpinga.
Danski kralj Valdemar II je 1222. pokušao drugo osvajanje Saaremaae, ovaj put osnovavši kamenu utvrdu sa snažnim garnizonom. Danska utvrda bila je pod opsadom i predala se za pet dana, danski garnizon vratio se u Revel, ostavivši Theodorica (brata biskupa Alberta od Rige) i nekolicinu drugih kao taoce za mir. Saarlasedi su sravnili zamak sa zemljom.
Ratovi protiv Kurša i Zemgala (1201–90)
Iako su Kurši napali Rigu 1201. i 1210. godine, Albert od Buxhoevedena je, smatrajući Kurlandiju davaocem danka Valdemara II, oklijevao provesti pohod velikih razmjera protiv njih. Nakon Albertove smrti 1229. godine, križari su ugovorom iz 1230. osigurali mirno potčinjavanje Vanemanea (grofovije sa mješovitom livonskom, saarlasedskom i kurškom populacijom u sjeveroistočnom dijelu Kurlandije). Iste godine zamjenik papinskog legata Baldouin od Alnee poništio je taj ugovor i sklopio ugovor sa vladarom Bandave u centralnoj Kurlandiji, Lamekinsom (Lammechinus rex), predavši svoje kraljevstvo u ruke papinstva. Baldouin je postao papinski legat u Kurlandiji i biskup Zemgalije; međutim, Nijemci su se žalili na njega rimskoj kuriji, te je papa Grgur IX. 1234. uklonio Baldouina kao svog izaslanika.
Nakon njihovog odlučujućeg poraza u Bitci kod Saule od strane Žemajta i Zemgala, preostali dio Livonskog bratstva reorganizirao se 1237. kao podred Teutonskog reda i postao poznat kao Livonski red. 1242. godine, pod vođstvom Andrewa od Groningena, vođe Livonskog reda, križari su počeli vojno osvajanje Kurlandije. Pobijedili su Kurše južno do Embūtea, blizu sadašnje granice sa Litvanijom, i osnovali svoju glavnu utvrdu u Kuldigi. Papa Inocent IV dodijelio je dvije trećine osvojene Kurlandije Livonskom redu, a jednu trećinu Kurlandskoj biskupiji.
Za vrijeme Bitke kod Durbe 1260. vojska Žemajta i Kurša nadjačala je ujedinjene snage Livonskog i Teutonskog reda; u idućim godinama, međutim, križari su postepeno potčinjavali Kurše, a 1267. su potpisali primirje utvrdivši obaveze i prava svojih pobijeđenih suparnika. Neosvojeni južni dijelovi njihovih teritorija (Ceklis i Megava) ujedinjeni su pod vladavinom Velike kneževine Litvanije.
Osvajanje zemgalskih krajeva počelo je 1219. kada su križari iz Rige zauzeli Mežotne, glavnu luku u vodenom toku Lielupe, i osnovali Biskupiju Semigaliju. Nakon nekoliko neuspješnih pohoda protiv paganskog zemgalskog vojvode Viestardsa i njegovih žemajtskih srodnika, rimska kurija je 1251. odlučila ukinuti Biskupiju Semigaliju i podijelila je njezine teritorije između Biskupije Rige i Livonijskog reda. Kameni zamak je 1265. izgrađen u Jelgavi, na Lielupeu, i postao je glavna vojna baza za križarske napade protiv Zemgala. Glavna gradina Tērvete je 1271. osvojena, ali su se Zemgali pobunili pod vojvodom Nameisisom 1279. godine, a Litvanci pod Traidenisom su pobijedili snage Livonijskog red u Bici kod Aizkraulea. Ratnici vojvode Nameisisa neuspješno su napali Rigu 1280. godine, na što je oko 14 000 križara odgovorilo opsadom zamka Turaida 1281. godine. Kako bi osvojio preostale zemgalske gradine, Veliki majstor Reda, Villekin od Endorpea, 1287. je sagradio zamak zvan Heiligenberg odmah pored zamka Tērvete. Te iste godine, Zemgali su napravili još jedan pokušaj osvajanja Rige, ali je ponovo nisu uspjeli zauzeti. Na njihov povratak kući, livonijski vitezi su ih napali, ali su pobijeđeni u Bici za Garozu, gdje su poginuli Veliki majstor Reda Villekin i još barem 35 vitezova. Novi Veliki majstor Reda, Cuno od Haciginsteina, organizirao je posljednje pohode protiv Zemgala 1289. i 1290. godine; gradine u mjestima Dobele, Rakte i Sidarbe osvojene su, a većina zemgalskih ratnika pridružila se žemajtskim i litvanskim snagama.
Pohodi Konrada od Mazovije
Konrad Mazovski, poljski vojvoda Mazovije, neuspješno je pokušao osvojiti pagansku Prusku u križarskim ratovima 1219. i 1222. godine. Po savjetu prvog biskupa Pruske, Christiana od Olive, Konrad je osnovao križarski Dobrinski red 1220. Međutim, taj se red pokazao neefikasnim, a Konradovi pohodi protiv Starih Prusa rezultirali su upadima u već zauzet teritorij kod Chełmna. Izložen konstantnim pruskim protunapadima, Konrad je želio stabilizirati sjever Mazovijskog vojvodstva u toj borbi za granično područje Chełmna. Mazovija je osvojena tek u 10. vijeku i lokalni Prusi, Jotvingijci i Litvanci još uvijek su živjeli na tom teritoriju, gdje nisu postojale dogovorene granice. Vlastita vojna slabost navela je Konrada da pozove Teutonski viteški red u Prusku.
Teutonski red
Sjeverni križarski ratovi pružili su obrazloženje za rast i širenje Teutonskog reda njemačkih križarskih vitezova, koji je osnovan u Palestini krajem 12. vijeka. Usljed muslimanskih uspjeha u Svetoj Zemlji, taj red tražio je nove misije u Evropi. Vojvoda Konrad Mazovski se 1226. u zapadno-centralnoj Poljskoj obratio Vitezovima da obrane njegove granice i potčine paganske baltičke Pruse. Nakon potčinjavanja Prusa, Teutonski vitezovi borili su se protiv Velike kneževine Litvanije.