cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sveučilišna knjižnica u Splitu
Odjel knjiga
Na odjelu knjiga čuva se oko 400.000 svezaka knjiga s godišnjim prirastom od 5.000 do 7.000 novih naslova. U tom fondu najvrednija je zbirka Dalmatica, koja obuhvaća publikacije tiskane u Dalmacji, kao i one u kojima se govori o Dalmaciji.
Odjel periodike
Na ovom odjelu nalazi se oko 12.000 naslova časopisa i novina, što ovaj odjel čini najbogatijim fondom dalmatinskih serijskih publikacija uz Hrvatskoj. Neki od naslova su Gazzeta di Zara (1834.-1850.), Zora Dalmatinska (1844.-1918.), Smotra dalmatinska (1888.-1918.), Narodni list, Jedinstvo, Jadranska pošta, Novo doba, i brojni drugi.
Odjel specijalnih zbirki
Na ovom odjelu čuvaju se zbirke starih i vrijednih rukopisa (od 15. stoljeća do 1850. godine), zbirka rukopisne građe (od 13. do 20. stoljeća), grafička zbirka (od 17. stoljeća), zbirka zemljopisnih karata i atlasa (od 16. do 19. stoljeća), glazbena zbirka, zbirka vizualne građe i zbirka sitnog tiska.
Lokve (Split)
Lokve su splitski gradski kotar.
Radio-televizija Srbije
Radio-televizija Srbije (skrać. RTS) je nacionalna medijska kuća u Srbiji, pod današnjim imenom osnovana 1. januara 1992. godine. Krajem 2005. godine RTS počinje transformaciju u medijski javni servis Srbije. Ponovnim uvođenjem pretplate (ukinuta 2001.) i oslobađanjem od budžetskog finansiranja, stvaraju se ključni uslovi za njenu transformaciju. RTS je punopravan član Evropske Radiodifuzne Unije (European Broadcasting Union).
Kratak pregled nastanka RTB
Prva profesionalna demonstracija televizijske tehnike na tlu Srbije vezuje se za prezentaciju holandske firme Filips, koja je u Beogradu, između 9. i 19 septembra 1938., predstavila osnovni sistem TV prenosa. Eksperimentalni program beogradske televizije uslediće tek nakon dvadeset godina. 23. avgusta 1958. TVB započinje emitovanje svog prvog programa - Dnevnika u 20 sati. Širenje TVB obuhvatće osnivanje dva nova programa: Drugog, kao prvog kolor-programa na ovim prostorima (računajući prostor bivše Jugoslavije), koji je lansiran 31. decembra 1971, i Trećeg kanala, omladinskog kanala, koji je sa radom počeo 1. jula 1989 i trajao do 1. maja 2006.
Do tada je zvanično funkcionisala samo Radio-televizija Beograd (RTB). Današnje uređenje RTS predviđa postojanje imena Radio Beograd i Televizija Beograd, što nije slučaj sa zemljama u okruženju, tj. nekadašnjim republikama SFRJ. Tako je, na primer, Televizija Zagreb postala Hrvatska televizija, a RTZ je preimenovana u HRT. Dolaskom Kfora na područje Kosova i Metohije, RTP biva preuzeta i preformulisana u novi medij.
RTS emituje televizijski program u ukupnom dnevnom obimu od 96 časova. Radijski programi RTS emituju 96 časova programa dnevno, a subotom i nedeljom po 108 časova. Učešće programa iz sopstvene produkcije u ukupnom televizijskom emitovanju je, na Prvom programu 95%, na Drugom 90%, na Trećem 58% (do ukidanja Trećeg kanala, 1. maja 2006.), na Satelitskom 96%, a u radijskom emitovanju 98,8%.
Radijski program RTS se emituje preko UKT FM mreže predajnika i repetitora na 17 lokacija. Prvi program Radija Beograd se emituje na srednjim talasima, preko mreže predajnika na 11 lokacija. ETV emituje TV program RTS preko mreže predajnika na 12 lokacija i mreže repetitora na 238 lokacija. Radio i TV programi RTS se distribuiraju preko mreže mikrotalasnih RR veza (44 hopa) koja povezuje 14 emisionih lokacija. U sistem kontributivnih veza povezano je 16 lokalnih dopisničkih centara, od kojih je prvi otvoren u Kragujevcu.
RTS odskora poseduje i licencu za sertifikaciju kablovskih distributivnih i tzv. zajedničkih antenskih sistema.
Produkcioni centri RTS
Produkcioni centar Radija Beograd nalazi se u Hilandarskoj 2. Tu su smešteni redakcije, studiji, tehnika, biblioteka i drugi sadržaji.
RTS poseduje više radijskih i TV studija, četiri REM jedinice za montažu, šest BETA montaža, pet digitalnih montaža i jednu offline montažu. Produkcija ima 35 mobilnih kamera sa 60 KW rasvete. Prenosna tehnika RTS poseduje pet reportažnih kola, devet pari linkovskih veza i pet mobilnih ekipa rasvete. Vozni park obuhvata 194 vozila specijalizovane ili opšte namene.
Studiji Televizije Beograd
Televizija Beograd raspolaže sa šest opremljenih televizijskih studija, od kojih je jedan digitalni (za Dnevnik, kratke vesti na sat vremena, sportske najave, najave emisije Trezor i specijalne političko-informativne emisije), jedan virtuelni (za dečije emisije, vremensku prognozu i sve sadržaje koji zahtevaju interaktivne sadržaje i nije im potreban standardni set scenografije - to se nadoknađuje kompjuterski, putem hroma-kija) a jedan za kolažne emisije, poput Jutarnjeg programa i Beogradske hronike.Jedan od pionira koji je nekada radio na Televiziji Beograd je poznati pevač Slavko Perović.
Ova četiri studija se, pored jednog u izgradnji (trenutno u finalnoj fazi) nalaze u TV-centru u Aberdarevoj. Dva studija za političke i zabavne sadržaje nalaze se u Košutnjaku, dok je jedan smešten u TV-centru na Sajmu. Pored toga, TVB poseduje i tonske studije, tj. studije za sinhronizaciju.
Ostali podaci o produkciji i gledanosti RTS
Radnim danima je, prosečno po građaninu Srbije, gledanost Prvog programa TV Beograd 104 minuta, Drugog programa 71 minut, a Trećeg kanala 96 minuta. Gledanost raste u dane vikenda i to: subotom Prvi program TV Beograd se gleda 108 minuta, Drugi program 80 minuta, a Treći kanal 108 minuta; nedeljom se Prvi program TV Beograd gleda 117 minuta, Drugi program 94 minuta i Treći kanal 127 minuta. (izvor: SMMRI)
Radnim danima, Prvi program TVB gleda 3,7 miliona gledalaca, Drugi program 800,000 gledalaca, a Treći kanal (do 1. maja 2006.) 1,8 miliona. Subotom Prvi program TVB gleda 3,1 milion, Drugi program 800,000, a Treći kanal (do 1. maja 2006.) 1,2 miliona gledalaca. Nedeljom Prvi program gleda 4,3 miliona, Drugi program 800,000 a Treći kanal (do 1. maja 2006.) 1,3 miliona gledalaca. (izvor: SMMRI)
Na dan 18.12.2003. godine u RTS je 5,936 zaposlenih, u stalnom radnom odnosu. Na dan 10.2.2005. godine u Radio Beogradu je 470 zaposlenih i to: Radio Beograd 1 210, Radio Beograd 2 80 III program 23, Dramski program 17, Beograd 202 60, Radio 101 24 i Programske službe 56. Kadrovi sa visokim školskim obrazovanjem učestvuju sa 27% u strukturi zaposlenih, sa višim 10%, a sa srednjim 50,5%.
Muzička produkcija RTS
Na nacionalnom nivou, ova institucija datira od 1937. godine. Muzička produkcija RTS obuhvata sledeće segmente: Simfonijski orkestar, Hor, Dečji hor, Dečji hor Kolibri, Džez orkestar, Narodni orkestar i Narodni ansambl. Cilj postojanja ovog segmenta RTS je prikupljanje građe iz kako nacionalne tako i internacionalne, žanrovski veoma različite muzike. Od 1950. postoji i Nototeka koja sadrži oko 30000 muzičkih dela najrazličitijih žanrova. Koncertna delatnost, snimanje muzike za potrebe programa RTS, izdavačka delatnost, saradnja sa eminentnim umetnicima iz celog sveta samo su deo poslova kojima se bavi ova institucija u okviru RTS. Trenutno broji oko 250 profesionalnih muzičara.
Kulturno-istorijski značaj RTS
Diskografska produkcija PGP-RTS je proizvela 150 miliona ploča, preko 200 miliona audio-kaseta i hiljade sati muzike različitih žanrova. Zvučni arhiv ili fonoteka PGP-a predstavlja, sa preko 15,000 naslova, kulturno blago neprocenjive vrednosti.
Centar dokumentacije Televizije Beograd u svojim depoima i magacinima raspolaže sa 650,000 filmskih zapisa, 40,000 vudeo zapisa, 550,000 fotografija i slajdova, 4 miliona stranica tekstualnih zapisa i 15,000 fono zapisa.
Redakcija za istoriografiju TVB svakodnevno svojim gledaocima, u okviru emisije Trezor, donosi programe iz istorije TVB - ukomponovane tako da odgovaraju aktuelnim kulturno-političkim događajima, a prateći inostrane tokove odskora se na tržištu mogu naći i najpopularniji serijski igrani programi na VHS i DVD. Filmovi koje su TVB i RTS snimale u koprodukciji sa drugim producentskim firmama odavno su prisutni na tržištu i izvan teritorije Srbije.
Stadion Kijani
Stadion Kijani (perz. ورزشگاه کیانی; Varzešgah-e Kijani) je nogometni stadion u iranskom gradu Kermanu. Nalazi se na sjeveroistočnom dijelu grada, kod raskrižja Bulevara Šohada-je Hanuka i Ulice Engelab. Bio je domaćim igralištem nogometnom klubu Sanat Mesu od 1998. do 2007. godine kada je na zapadnom dijelu grada izgrađen novi i moderniji Stadion Šahid Bahonar. Stadion Kijani može primiti 10.000 gledatelja.
Poipu, Hawaii
Pojpu je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Havaji. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 979 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 979 stanovnika, što je 96 (8,9%) stanovnika manje nego 2000. godine.
Natali Dizdar
Natali Dizdar (27. kolovoza 1984 - ), poznata i kao Natalie Dizdar, hrvatska je pjevačica pop izričaja, poznata po hitovima Ne daj i Gazio si me.
Biografija
Prvo pojavljivanje u javnosti Natali je ostvarila krajem 2003. u popularnom reality showu Story Supernova Music Talents televizijske kuće Nova TV, gdje biva zapažena zbog snažnog vokala i završava u finalu, kao trećeplasirana iza Rafaela Dropulića - Rafe i Saše Lozara.
Nakon toga, nastupila je duža stanka za Natalie, tijekom koje je pomno biran materijal za njen debitantski album, a u ljeto 2004. izlazi i prvi njen službeni singl, Ne daj, koji odmah uspijeva osvojiti gotovo sve top-ljestvice, kako mainstream, tako i alternativne, te biva nagrađen Zlatnom kooglom za pjesmu godine, nagradom HR Top 20 za najbolje plasiranu pjesmu na top-ljestvicama tijekom godine, kao i trima nominacijama i osvojenim Porinom za najboljeg debitanta. Ne daj se smatra najuspješnijim domaćim singlom 2004. godine.
Trenutno, Natali je aktivna što se glazbene karijere tiče, promovirajući album i prateći singl Zamjenit ću te gorim.
Ukrajinska autokefalna pravoslavna crkva
Ukrajinski povjesničari i ostali stručnjaci smatraju da je Ukrajinska autokefalna pravoslavna crkva uz Ukrajinsku grkokatoličku crkvu izvorna sljednica ukrajinske tradicionalne Crkve osnovane 988. godine za knezovanja Sv. Volodimira koji je započeo pokrštvanje Kijevske Rusi. Paradoksalno je to da Ukrajinska autokefalna pravoslavna crkva obuhvaća najmanji broj vjernika u usporedbi sa ostale tri jake ukrajinske Crkve što je posljedica kolonizacijske politike i složene ukrajinske povijesti.
Odnos sa drugim ukrajinskim Crkvama
S obzirom da je srednjovjekovna Ukrajina bila ključno središte kršćanskog života Istočnih Slavena preko 4. stoljeća te s činjenicom da je Kijevska mitropolija iz 988. osnovana nekoliko stoljeća prije Moskovske, Ukrajinska autokefalna pravoslavna crkva današnjoj Ukrajinskoj pravoslavnoj crkvi Moskovskog patrijarhata spočitava prava na sljedbu Ukrajinske crkve iz 10. stoljeća.
Ukrajinska autokefalna pravoslavna crkva često napominje činjenicu da je 1686. godine Carigradski patrijarhat pod turskim okupacijskim pritiskom nelegalno prepustio svoju nadležnost nad Ukrajinskom crkvom u Kijevu i svom Rusi-Ukrajinom jurisdikciji mlađeg Moskovskog patrijarhata odnosno danas Ruskoj pravoslavnoj crkvi. S obzirom da se još nisu razriješile pravno-političke nesuglasice između Ukrajinskih crkvi Kijevskog i Moskovskog patrijarhata, Ukrajinska autokefalna pravoslavna crkva ističe vlastito iskonsko pravo i zagovara jedinstvo tri Ukrajinske pravoslavne crkve pod njezinim vodstvom.
Hemija
mini|desno|Hemija proučava sastav, [[Hemijska struktura|strukturu i osobine materije, kao i promene kroz koje ona prođe tokom hemijskih reakcija.]] mini|desno|Hemija proučava i interakcije supstanci sa drugim supstancama i energijom.
Hemija ili kemija (srednjovj. lat. chemia, chymia < grč. χημεία, χυμεία: miješanje metala), prirodna nauka koja se bavi proučavanjem građe, osobina i promena supstanci kao i zakona po kojima se te promene dešavaju. Klasično se izdvajaju četiri ključna polja u hemiji, mada postoji daleko veći broj usko specijalizovanih grana: opšta hemija, neorganska hemija, organska hemija i biohemija. Hemija je jedna od elementarnih nauka, pored matematike bliska je i: fizici, biologiji, farmaciji, medicini. U mnogim poslovima kao i u svakodnevnom životu zastupljena je hemija.
Hemija zauzima centralno mesto među prirodnim naukama. Između ostalog, bavi se i molekulima, njihovom strukturom, osobinama i transformacijama, i principima na kojima se osobine molekula zasnivaju. Zbog ove svoje sveobuhvatnosti, hemija ima dosta zajedničkih tema sa drugim prirodnim naukama, kao što su fizika, geologija i astronomija, s jedne strane, i biologija, fiziologija i medicina, s druge. Hemija je grana fizičkih nauka ali postoji određena razlika od fizike. Etimologija pojma hemija nije u potpunosti razjašnjena, pa je u tom pogledu tema određenih neslaganja. Historija hemije se može pratiti i preko određenih faza u njenom razvoju, poput alhemije, koja se praktikovala hiljadama godina u mnogim dijelovima svijeta.
Pregled
Atomska teorija je osnova kemije. Ta teorija kaže da se sve tvari sastoje od vrlo malih čestica po imenu atomi. Jedan od prvih zakona koji je doveo do utemeljenja kemije kao znanosti bio je Zakon očuvanja mase. Taj zakon kaže da tijekom kemijske reakcije nema primjetne promjene u količini tvari. (Moderna je fizika pokazala da se zapravo radi o očuvanju energije, te da su energija i masa povezane.)
Jednostavno rečeno, ako na početku imate 10,000 atoma i napravite mnogo kemijskih reakcija, na kraju ćete opet imati 10,000 atoma. Masa je ostala ista ako uračunamo energiju koja se pritom izgubila ili stekla. Kemija proučava odnose među atomima: ponekad među pojedinačnim atomima, ali češće kad su atomi vezani uz druge atome i čine ione i molekule. Atomi stupaju u odnos s drugim atomima (npr. logorska vatra je kombinacija atoma kiseonika
iz zraka s atomima ugljika i vodika iz drveta), a mogu imati odnos i sa svjetlom (fotografija nastaje zbog promjena koje svjetlo izaziva na kemikalijama filmske vrpce) i drugim zračenjima.
Chaveignes (Endr i Loara)
Šavenj je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Centar, u departmanu Endr i Loara.
Somplago, Udine
Somplago je naselje u Italiji u provinciji Udine, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
Chaveignes (Endr i Loara)
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 654, a gustina naseljenosti je iznosila 31 stanovnika/km².
Somplago, Udine
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 124 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 200 m.
Hemija
Pregled
Drugo ključno otkriće: kad god se izvodi određena kemijska reakcija, količina stečene ili izgubljene energije uvijek je ista. To je dovelo do važnih pojmova kao što su ravnoteža, termodinamika i kinetika.
Fizikalna hemija zasniva se na modernoj fizici, jer je u načelu moguće opisati sve kemijske sustave koristeći teoriju kvantne mehanike. Ta je teorija matematički složena i kosi se sa zdravim razumom. Ipak, u praksi se samo najjednostavniji kemijski sustavi mogu istraživati isključivo kroz kvantnu mehaniku, te se za praktične svrhe moraju raditi aproksimacije. Zato u većem dijelu kemije nije potrebno detaljno znanje kvantne mehanike, jer se važne posljedice te teorije (prvenstveno orbitalna aproksimacija) mogu razumjeti i primijeniti na jednostavniji način.
Potpun fizikalni opis kemije mora također uzeti u obzir relativnost, koja je druga glavna teorija moderne fizike, također matematički složena. Srećom, efekti relativiteta važni su samo u izuzetno preciznim izračunima atomske strukture, koji se uglavnom tiču težih elemenata, dok je u praksi relativnost nevažna za gotovo čitavu kemiju.
Kemija se obično dijeli ovako: analitička hemija, koja određuje sastav i dijelove tvari; organska hemija, koja proučava ugljikove spojeve; anorganska hemija, koja istražuje šire elemente koje organska hemija ne naglašava; biohemija, proučavanje kemije u biološkom sustavu; i fizikalna hemija, koja je osnova svih drugih grana jer obuhvaća fizikalne osobine tvari i teorije za njihovo istraživanje.
Neke druge multidisciplinarne i specijalizirane grane: znanost materijala, hemija polimera, hemija životne sredine, farmacija.
Istorija hemije
mini|300px|Alhemičarska laboratorija Stare civilizacije, poput Egipćana, Babilonaca i Indijaca stekle su ogromno praktično znanje o vještinama metalurgije, izrade grnčarije i pravljenja boja, ali o tome nisu razvili sistematsku teoriju.
Osnovne hemijske hipoteze prvo su se pojavile u klasičnoj Grčkoj u vidu teorije "četiri elementa" što je konačno uobličio Aristotel navodeći da su vatra, zrak, zemlja i voda četiri temeljna elementa čijim je kombiniranjem izgrađeno sve ostalo. Grčki atomizam potječe iz 440tih p.n.e., nastao u djelima filozofa kao što su Demokrit i Epikur. Rimski filozof Lukrecije je 50 p.n.e. razvio ovu teoriju u svojoj knjizi De rerum natura ("O prirodi stvari"). Za razliku od modernog koncepta nauke, grčki atomizam je bio čisto filozofske prirode, sa vrlo slabim vezama sa iskustvenim posmatranjima i bez ikakvog osvrta na hemijske eksperimente.
Vještina alhemije je najprije doživjela procvat u helenističkom svijetu, gdje su se miješale magija i okultizam u proučavanje prirodnih supstanci, s krajnjim ciljem pretvaranja elemenata u zlato i otkrivanje napitka vječnog života. Alhemija je otkrivena i praktikovana širom arapskog svijeta nakon pojave islama, a od tamo se prelila u srednjovjekovnu i renesansnu Evropu preko latinskih prevoda.
Hemijska struktura
[[Datoteka:Rutherford gold foil experiment results.svg|desno|thumb|gore: očekivani rezultati: alfa-čestice prolaze kroz model atoma pudinga od šljiva bez prepreka.
dolje: dobijeni rezultati: manji dio čestica je odbijen, dajući indiciju da postoji malehni, koncentrični naboj (atomsko jezgro).]] Tek početkom 20. vijeka konačno su shvaćene teoretske osnove hemije nakon serije značajnih otkrića, koji su rezultat uspjelih pokusa u istraživanju prave prirode unutrašnje strukture atoma. Godine 1897. J. J. Thomson je na Univerzitetu Cambridge otkrio elektron a vrlo brzo njega je francuski naučnik Becquerel kao i bračni par Pierre i Marie Curie istraživali fenomen radioaktivnosti. U seriji pionirskih eksperimenata Ernest Rutherford je na Univerzitetu u Manchesteru otkrio unutrašnju strukturu atoma i postojanje protona, klasificirao je i objasnio različite vrste radioaktivnog zračenja i uspješno transmutirao prvi element bombardujući dušik alfa-česticama.
Analitička hemija
mini|Laboratorija za hemiju na Istitutu za biohemiju Univerziteta u Kelnu. Analitička hemija je nauka koja se bavi proučavanjem hemijskih i fizičkih procesa na osnovu kojih se može odrediti kvalitativni i kvantitativni sastav ispitivane supstance. Zbog toga se ova nauka deli na dve oblasti: kvalitativnu i kvantitativnu analizu. Kvalitativna analiza po pravilu prethodi kvantitativnoj i njome se utvrđuje iz kojih se elemenata, jona, atomskih (funkcionalnih) grupa i molekula sastoji ispitivana supstanca. Kvantitativna analiza se zasniva na utvrđivanju ili količina ispitivanih supstanci ili odnosa u kome se date supstance nalaze. Metode kojima se pri tome analitička hemija koristi se mogu podeliti na hemijske, fizičke i fizičko-hemijske.
Neorganska hemija
Hemija je zapravo nauka koja proučava sastav i osobine supstanci, kao i pojave koje se dešavaju kada supstance reaguju jedna sa drugom. Neorganska hemija predstavlja veliki deo hemije jer ona proučava hemijska svojstva i reakcije svih hemijskih elemenata i njihovih jedinjenja kao i hemijske procese koji se zbivaju među njima. Izuzetak čine jedinjenja (četvorovalentnog) ugljenika koje izučava organska hemija.
Organska hemija
Organska hemija je, najopštije postavljeno, hemijska disciplina koja se bavi proučavanjem ugljenika i njegovih jedinjenja. Nešto konkretnije, to je nauka koja proučava svojstva, strukturu i reaktivnost organskih jedinjenja, kao i načine na koji se ta saznanja mogu primeniti u sintezi željenih jedinjenja. I pored sugestivnog naziva, spektar struktura kojima se bavi organska hemija nipošto nije ograničen na supstance poreklom iz živog sveta; naprotiv, organska sinteza bavi se dobijanjem novih organskih jedinjenja iz najrazličitijih prekursora. Ipak, za sva jedinjenja kojima se bavi organska hemija zajedničko je da sadrže četvorovalentni ugljenik.
Početkom 19. veka iz biljaka su izolovane organske supstance koje su po svojim osobinama bile potpuno drugačije od svih do tada poznatih jedinjenja. Doktrina vitalizma, koju je zastupao veliki broj hemičara tadašnjice, tvrdila je da je osobenost svih takvih jedinjenja prisustvo „životne sile“, bez čijeg učešća je ujedno i nemoguće sintetisati organsku materiju. Ovakav rigidan stav po kojem sinteza organskih struktura (koje su tada smatrane posebno složenima) može da se odigra samo u živim organizmima, a nikako u reakcionoj smeši, efektivno je zakočio dalji razvoj organske hemije. 1828. godine, međutim, nemački hemičar Fridrih Veler je sasvim slučajno, u pokušaju da dobije amonijum-cijanat iz cijanatne kiseline i amonijaka, dobio supstancu koju je uspešno identifikovao kao ureju. Ureja je danas poznata kao značajan finalni produkt metabolizma sisara, ali je i u Velerovo vreme bila klasifikovana kao organsko jedinjenje, jer je ranije bila izolovana iz urina. Velerovom sintezom srušen je postulat da je nemoguće dobiti organsko jedinjenje iz neorganskih prekursora. Ovo otkriće predstavljalo je prekretnicu u razvitku organske hemije koje je dovelo do njene velike ekspanzije.
Tokom protekla dva veka naučna osnova organske hemije znatno je proširena, zahvaljujući i razvoju drugih hemijskih disciplina. Ima velike implikacije u brojnim drugim poljima nauke i privrede — petrohemiji, farmaciji, industriji plastičnih masa, prehrambenoj industriji, industriji boja i lakova...
Glavni akcenat u organskoj hemiji danas je na organskoj i hiralnoj sintezi, zatim zelenoj hemiji, mikrotalasnoj hemiji i hemiji fulerena.
Fizička hemija
Fizička hemija je nastala kombinovanjem znanja iz fizike, hemije, termodinamike i kvantne mehanike da bi se opažene makroskopske pojave opisale na atomskom i molekulskom nivou, dakle, fizička hemija se bavi vezom između mikroskopskih i makroskopskih osobina materije. Na primer, veličina molekula u tečnosti može da se odredi na osnovu merenja njenog indeksa prelamanja i gustine, ili na osnovu toplotnog kapaciteta i površinskog napona.
Biohemija
thumb|right|290px|Kompjuterski prikaz molekula [[DNK ]]
Biohemija je most između biologije i hemije koji proučava kako kompleksne hemijske reakcije stvaraju život. Biohemija je hibridni deo hemije koji konkretno proučava hemijske procese u živim organizmima. Ovaj članak diskutuje samo kopnenu biohemiju, koja počiva na ugljeniku i vodi. Kako svi oblici života koje danas imamo na planeti imaju zajedničko poreklo, prema tome imaju i slične biohemije, kao što su genetički kod i stereohemija mnogih biomolekula. Nepoznato je da li su naizmenične biohemije uopšte i moguće.
Biohemija proučava strukturu i fuknciju celularnih komponenti, kao što su proteini, ugljeni hidrati, lipidi, nukleinske kiseline i ostali biomolekuli. Iako postoji ogroman broj različitih biomolekula, oni se često sastoje od istih jedinica koje se ponavljaju monomera, ali koji se ponavljaju u različitim sekvencima. Nedavno, biohemija je počela da se fokusira na proučavanje reakcija u kojima su katalizatori enzimi, i na proučavanje osobina proteina.
Biohemija metabolizma ćelije i biohemija endokrinog sistema su dva domena koja su intenzivno studirana. Druge oblasti koje spadaju pod pojam biohemije su genetički kod (DNK, RNK), sinteza proteina, transport kroz ćelijsku membranu i transdukcija signala.
Principi moderne hemije
thumb|lijevo|250px|Laboratorija na institutu za biohemiju, [[Univerzitet u Kölnu.]] Danas prihvaćeni model atomske strukture je kvantnomehanički model. Tradicionalna hemija počinje proučavanjem elementarnih čestica, atoma, molekula, hemijskih jedinjenja, metala, kristala i drugih agregata materije. Ova materija se može proučavati u tri (uobičajena) agregatna stanja: čvrstom, tečnom ili gasovitom stanju, bilo u pojedinačnom ili njihovoj kombinaciji. Međudjelovanja, reakcije i transformacije koje se proučavaju u hemiji obično su rezultat interakcije između atoma, koji dovode do reorganiziranja hemijskih veza koje drže atome povezane jedne s drugima. Takva ponašanja se ispituju u hemijskim laboratorijama. Prema stereotipskim mišljenjima, u hemijskim laboratorijama se koriste razni oblici laboratorijskog posuđa. Međutim, posuđe nije osnovno u hemijskim naukama, a veliki broj eksperimenata u hemiji, kako primijenjenoj tako i u industrijskoj, izvodi se bez njega.
Atom
mini|Najprostiji model atoma helijuma, sa atomskim jezgrom koje se sastoji od dva protona i dva neutrona oko koga kruže dva elektrona. Atom (grčki άτομον (atomon) - nedeljiv) je najmanji delić supstance, tj. hemijskog elementa koji ispoljava sve osobine tog hemijskog elementa. Atom se sastoji iz jezgra i elektronskog omotača.
Jezgro čine :
Hemijske osobine atoma određuje broj protona u njemu (redni broj) i taj broj je jedinstven za svaki element, a masu broj protona i broj neutrona. Atom kao celina je neutralan jer sadrži isti broj elektrona i protona. Atom postaje naeletrisan tako što primi ili otpusti jedan ili više elektrona i postaje jon.
Molekul
Molekuli su suviše mali da bi se videli golim okom. Dimenzija su od 0,1 do 100 nanometara (0,0000000001 do 0,0000001 metara) mada ima i izuzetaka. Recimo makromolekul DNK kad bi se izvadio iz jedra ćelije i razmotao dostigao bi dužinu jednog do dva metra. Međutim i tada bi bio nevidljiv jer bi njegovo 'vlakno' bilo prečnika svega 0,000000005 m. Zato se za određivanje veličine i oblika molekula koriste posebne metode fizičke hemije a naročito instrumentalne metode.
Odnos elemenata koji grade jedinjenje, izražava se empirijskom formulom. Na primer, vodu grade vodonik i kiseonik u odnosu 2:1, H2O, a etil alkohol, (etanol) ugljenik, vodonik i kiseonik u odnosu 2:6:1, C2H6O. Ovaj odnos ne mora uvek da određuje jedinstveni molekul - dimetil etar ima isti odnos kao etanol, na primer. Molekuli koji se sastoje od istih atoma, ali u različitom rasporedu se zovu izomeri.
Hemijska ili molekulska formula određuje tačnije redosled atoma koji grade molekul, pa je formula etanola CH3CH2OH a dimetiletra CH3OCH3. Za predstavljanje složenijih molekula gde atomi mogu biti različito raspoređeni u prostoru koriste se strukturne formule. Molekulska masa je zbir masa atoma koji čine molekul, i poput atomske, izražava se u atomskim jedinicama mase (atomska jedinica mase = 1/12 mase izotopa 12C). Dugo se mislilo da su dužine hemijski veza i njihovi uglovi u molekulu konstantni. Međutim, modernim strukturnim metodama nađeno je da se geometrija hemijske veze neznatno menja, naročito kod složenijih molekula.
Mol
Mol (simbol: mol) je jedna od sedam SI osnovnih jedinica koja meri količinu supstance sistema. Jedan mol je količina supstance koja sadrži toliko čestica koliko ima atoma u tačno 0,012 kilograma ugljenika izotopa C12. Ova količina je poznata kao Avogadrov broj i približno iznosi 6,0221415 × 10²³.
Zbog veze jedinice atomske mase sa Avogadrovim brojem, praktični način iskazivanja ovoga za atome ili molekule je: Količina supstance koja sadrži isti broj grama kao i broj atomske mase supstance. Pošto gvožđe, na primer, ima atomsku masu od 55,845, u jednom molu gvožđa ima 55,845 grama (0,055845 kilograma).
Kada se mol koristi da bi se odredila količina supstance, potrebno je navesti i o kojoj vrsti čestica se radi, jer to mogu biti atomi, molekuli, joni... Na primer, 18 grama vode sadrži 1 mol molekula, 2 mola atoma vodonika, 1 mol atoma kiseonika ili ukupno 3 mola atoma.
Element
thumb|desno|130px|[[Ugljen dioksid|Ugljen-dioksid (CO2), primjer hemijskog spoja]]
Hemijski element se karakteriše određenim brojem protona u jezgru njegovih atoma. Ovaj broj se naziva atomski broj elementa. Na primer, svi atomi sa 6 protona u svom jezgru su atomi hemijskog elementa ugljenika, a svi atomi sa 92 protona su atomi uranijuma. Izotopi nekog hemijskog elementa mogu imati različiti broj neutrona u svom jezgru, dok im je broj protona isti. Na primer, običan vodonik ima samo jedan proton u jegru, a njegovi izotopi deuterijum i tricijum imaju po jedan proton i po jedan, odnosno dva neutrona u svom jezgru.
Najpogodniji način za prikaz hemijskih elemenata je periodni sistem elemenata, u kom su elementi grupisani po svojim atomskim brojevima. Zahvaljujući njenom uređenju, grupe (vertikalne kolone) i periode (horizontalni redovi) elemenata u tabeli dele zajedničke hemijske osobine, ili prate određen trend u karakteristikama kao što su atomski radijus, elektronegativnost, itd.
Jedinjenje
thumb|150px|desno|Dvodimenzionalni skeletni model molekule [[benzena (C6H6)]]
Hemijsko jedinjenje je čista supstanca koja se sastoji iz dva ili više elemenata. Atomi koji sačinjavaju jedinjenje su međusobno vezani hemijskim vezama i čine molekul (ili kristalnu rešetku). Sastav hemijskih jedinjenja je stalan bez obzira na način njihovog postanka (to znači da je odnos atoma koji su povezani hemijskim vezama uvek isti). Tradicionalno se hemijska jedinjenja dele na organska i neorganska. Osim ovih, postoje i razne potpodele (na kiseline, baze, soli, okside itd.)
Međunarodna unija za čistu i primijenjenu hemiju (IUPAC) je postavila sistem standardne nomenklature za sve spojeve. Organski spojevi dobijaju ime u skladu sa sistemom organske nomenklature. Neorganski spojevi dobijaju ime u skladu sa neorganskom nomenklaturom. Osim toga Servis hemijskih sažetaka (Chemical Abstracts Service) preporučuje metod indeksiranja hemijskih supstanci. Po toj shemi, svaka hemijska supstanca se može jedinstveno identificirati pomoću broja poznatog kao CAS registarski broj.
Smeša
mini|left|[[Limunada je smeša.]]
Smeše su skupovi dve ili više različitih supstanci, za razliku od čistih (prostih) supstanci koje sačinjava samo jedan element ili jedno jedinjenje. Osobine smeša su aditivne, odnosno, ona zadržava osobine svih supstanci koje je čine. Tako će smeša gvožđa i sumpora imati osobine i jednog i drugog elementa (gvožđe će i dalje imati magnetna svojstva, a sumpor žutu boju). Smeše možemo podeliti na homogene i heterogene. One su obično heterogene, što znači da se jasno mogu uočiti razlike između supstanci koje ih čine. Međutim, dešava se da su sastojci neke smeše dovoljno mali da se ne mogu videti golim okom, pa takve smeše izgledaju homogeno. Takav je slučaj sa krvlju. Pod mikroskopom se vidi da krv sačinjava bezbojna tečnost sa suspendovanim česticama. Homogena je ona supstanca kod koje jedan deo ima potpuno isti sastav i osobine kao svaki drugi deo. Primeri za prave homogene smeše (jer se heterogenost ne može dokazati) su neki vodeni rastvori (šećera, soli itd.). Oslobađanje toplote, zračenja svetlosti ili stvaranje struje su pojave koje obično prate neku hemijsku reakciju. Ukoliko ne dođe do ovih pojava prilikom mešanja supstanci, pretpostavlja se da se nije desila hemijska reakcija, već da se napravila smeša. Sastojci u smeši se razdvajaju korišćenjem fizičkih promena supstanci. Pri tome se mogu koristiti različita fizička svojstva, kao što su magnetizam, specifična težina, (ne)rastvorljivost u odgovarajućim rastvaračima, tačka topljenja, kao i metode: destilacija, likvacija, difuzija, elutracija, flotacija.
Supstanca
Supstanca je oblik postojanja materije koji je dostupan ljudskim čulima. Karakteriše je masa mirovanja. Sastoji se od veoma sitnih čestica - atoma. Danas je poznato više od 40 milona različitih supstanci, od kojih su neke supstance pronađene u prirodi, dok se druge proizvode veštačkim putem. Bez obzira na koji od ta dva načina pronađene, veliki broj njih, oko 100 hiljada ima praktičnu primenu.
Svaka supstanca ima karakteristična svojstva po kojima se manje-više razlikuje od drugih supstanci, na primer: boju, miris, gustinu, temperaturu topljenja, temperaturu ključanja. Navedena i slična svojstva supstanci, koja se određuju pomoću naših čula ili instrumenata, nazivaju se fizička svojstva. Hemijska svojstva supstanci ispoljavaju se pri njihovim reakcijama sa drugim supstancama.
Hemijske veze
Hemijska veza je privlačna sila između dva atoma nastala interakcijom njihovih perifernih (valentnih) elektrona. Sila je mnogo jača od energije toplotnog kretanja tako da su atomi trajno vezani obrazujući stabilnu grupu - molekul. Elektroni su istog naelektrisanja pa bi trebalo da se odbijaju, međutim, u elektronskim orbitalama sparivanje njihovih spinova stabilizuje elektronske parove i ukupan efekat je obrazovanje stabilne veze. Dva osnovna tipa hemijske veze su jonska i kovalenta, ali se u prirodi sreću i 'mešane' veze, odnosno one koje imaju delimično jonski i delimično kovalentni karakter. U prilog tome ide i to što kovalentna veza može biti polarna i nepolarna. Poseban tip veze je metalna veza koja se stvara između atoma metala.
Joni
Kristal kuhinjske soli|mini Jon je naelektrisana čestica (atom ili molekul) koja primila ili izgubila jedan ili više elektrona. Pozitivno naelektrisani katjoni (na primer natrijumov katjon Na+) i negativno naelektrisani anjoni (na primer hlorov anjon Cl−) mogu da obrazuju kristalnu rešetku neutralne soli (na primer natrijum hlorid ili kuhinjska so NaCl). Primeri višeatomskih jona koji se ne raspadaju tokom kiselinsko-baznih reakcija su hidroksidi (OH−) i fosfati (PO43−).
Jonizovani gasovi se često nazivaju plazma.
Hemijska reakcija
[[plamen|Gorenje je jedna od najpoznatijih hemijskih reakcija|mini]] Hemijske reakcije predstavljaju trajne promene u strukturi polaznih supstanci (reaktanata ili reagujućih supstanci) i nastajanje novih supstanci (proizvoda) koje se po sastavu i svojstvima razlikuju od polaznih supstanci.
Hemijske reakcije se grubo mogu podeliti na:
Hemijske reakcije odigravaju se sa promenom supstanci i sa određenim toplotnim efektom, pri čemu se oslobađa energija ili troši (vezuje ili otpušta). Ukoliko se prilikom reakcije troši ili oslobađa toplota onda se govori o termohemijskim reakcijama. Količina toplote koja se u toku hemijske reakcije oslobađa ili vezuje naziva se toplota reakcije.
Hemijske reakcije koje se odigravaju oslobađanjem toplote nazivaju se egzotermne reakcije. Hemijske reakcije koje se odigravaju sa vezivanjem toplote nazivaju se endotermne reakcije. Ako je hemijska reakcija u jednom smeru endotermna u drugom je egzotermna i obrnuto.
Energija
Neku hemijsku reakciju uvek prati povećanje ili gubitak energije supstanci koje učestvuju u reakciji. Deo energije se razmenjuje između okoline i reaktanata u obliku toplote ili svetlosti, tako da produkti reakcije mogu imati više ili manje energije od reaktanata. Za reakciju se kaže da je egzotermna ako je ukupna količina energije proizvoda reakcije niža od početne energije reaktanata, dok je kod endotermnih reakcija situacija obrnuta.
Hemijske reakcije nisu moguće sve dok energija reaktanata ne pređe energetsku barijeru koja se naziva energija aktivacije. Brzina hemijske reakcije (na nekoj temperaturi T) je povezana sa energijom aktivacije E preko Bolcmanovog faktora e^{-E/kT} - što je verovatnoća da molekul ima energiju veću ili jednaku E na datoj temperaturi T. Ova eksponencijalna zavisnost brzine reakcije od temperature naziva se Arenijusova jednačina. Energija aktivacije potrebna za izvođenje hemijske reakcije može biti u obliku toplote, svetlosti, elektriciteta ili mehaničke sile u obliku ultrazvuka.
Sa ovim je povezan koncept slobodne energije, koja uključuje i pojam entropije, a koje je vrlo korisno sredstvo za predviđanje izvodljivosti reakcije i određivanja stanja ravnoteže hemijske reakcije. Reakcija je izvodljiva samo ako je ukupna promena Gibsove slobodne entalpije negativna ; ako je jednaka nuli za hemijsku reakciju se kaže da je u ravnoteži.
Agregatno stanje neke supstance je uvek određeno njenom energijom i energijom njene okoline. Kada su međumolekulske sile u supstanci takve da energija okruženja nije dovoljna da ih nadjača, supstanca se nalazi u uređenijim stanjima kao što su tečnosti i čvrsta tela, kao što je slučaj sa vodom (H2O), koja je tečnost na sobnoj temperaturi, jer su njeni molekuli povezani vodoničnim vezama. Sa druge strane vodonik sulfid (H2S) je gas na sobnoj temperaturi i normalnom pritisku, jer su njegovi molekuli povezani slabijom dipol-dipol interakcijom.
Prelazak energije sa jedne supstance na drugu zavisi od veličine energetskog kvanta koji emituju supstance. Ipak, toplotna energija se lako prenosi sa skoro svake supstance na drugu jer su vibracioni i rotacioni energetski nivoi supstance smešteni vrlo blizu. Pošto elektronski energetski nivoi nisu blizu jedan drugog, ultraljubičasto elektromagnetno zračenje se ne prenosi istom lakoćom, a slično je i sa električnom energijom.
Postojanje karakterističnih linija energetskih prelaza različitih supstanci je korisno za njihovu identifikaciju analizom spektralnih linija različitih vrsta spektara, koja se često koristi u hemijskoj spektroskopiji, kao na primer u infracrvenoj ili mikrotalasnoj spektroskopiji, nuklearnoj magnetnoj rezonanciji, rezonanciji elektronskog spina, itd. Ovo se koristi za identifikaciju sastava udaljenih objekata, kao što su zvezde ili udaljene galaksije, analizom njenog spektra.
n|okvir|Emisioni spektar [[gvožđe (hemijski element)|gvožđa]]
Termin hemijska energija se često koristi da se nagovesti potencijal supstance da izvrši tranformaciju putem hemijske rekacije odnosno sposobnost da preobrazi druge supstance.
Agregatno stanje
thumb|lijevo|250px|Primjeri promjene agregatnog stanja Pored specifičnih hemijskih osobina koji svrstavaju po različitim hemijskim klasifikacijama, hemikalije mogu postojati u nekoliko agregatnih stanja. U večini slučajeva, hemijske klasifikacije su nezavisne od ovih klasifikacija po stanju, međutim, određene egzotične faze nisu kompatibilne sa određenim hemijskim osobinama. Agregatno stanje je skup stanja hemijskog sistema u kojem on ima slične strukturne osobine, pod određenim uslovima okoline, od kojih su dva najznačajnija: pritisak i temperatura.
Poznati hemičari
• 4
OUP-16
OUP-16 je histaminski agonist koji je selektivan za H4 receptor.
Does Humor Belong in Music?
Does Humor Belong in Music? uživo je album američkog glazbenika Frank Zappe, koji izlazi u siječnju 1986.g. Album sadrži koncertne snimke iz listopada i prosinca 1984. Ovo je prvi Zappin album koji izlazi na CD-u.
Popis pjesama
Sve pjesme napisao je Frank Zappa, osim koje su drugačije naznačene.
Financije
mini|Svjetski financijski centar u [[New Yorku]]
Financije ili finansije (franc. finance: gotovina, prihod), umjetnost i nauka upravljanja novcem.
Financije su najstarija disciplina ekonomske nauke. Prve naznake financija se vezuju za srednji vijek. Ipak, do pravog zamaha ove nauke dolazi sa nastankom kapitalizma, posebno od perioda liberalnog kapitalizma u 20. vijeku. Velika svjetska ekonomska kriza 1930-ih godina je dala poticaj razvoju nauke o financijama, pri čemu se u početku analiza fokusirala na razmatranju funkcija države (kada se naglasak stavlja na proučavanje poreza), da bi se vremenom sve veća pažnja posvećivala mikro-aspektu, odnosno načinu proučavanja financija u poduzeću.
Fort Knox, Kentucky
Fort Noks je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Kentaki.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 10.124, što je 2.253 (-18,2 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Sirobuja
Sirobuja je splitski gradski kotar.
ROT13
ROT13 je način kodiranja teksta uobičajen na Usenetu, kojim se svako slovo (engleskog) pisma zamjenjuje slovom 13 mjesta dalje.
Rovelizio, Chieti
Rovelizio je naselje u Italiji u provinciji Chieti, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 28 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 256 m.
Climbach
Klimbah je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Alzas, u departmanu Donja Rajna.
Kurukshetra rat
Kurukshetra rat čini bitni dio indijskog epa Mahabharata. Prema Mahabharati, dinastijski sukob između bratskih klanova Kaurava i Pandavaza prijestolje Hastinapure je rezultiro u bitci u kojoj je veliki broj drevnih kraljevstava sudjelovao na strani jednog od dva suprostavljena klana. Lokacija bitke bila je Kurukshetra u modernoj državi Haryana u Indiji. Postoje pokušaji da se bitka datira na temeljeu različitih astronomskih i drugih podataka iz Mahabharate. Prema nekim od tih teorija Kurukshetra rat se dogodio godine 3067. pne.
Mahabharata tvrdi da je rat trajao osamnaest dana tokom kojih su se ogromne vojske iz svih krajeva drevne Indije borile na strani dva suparnička klana. Važnost tog događaja se ogleda u činjenici da je kazivanje o ovom ratu koji je trajao osamnaest dana sadrži četvrtinu sadržaja knjige, dok su ostali događaji tek ovlaš spomenuti iako traju stotinama godinama.
Većina kazivanja opisuje pojedinačne bitke i različite heroje obiju strana, smrti na bojnom polju mnogih junaka, kao i bojne poretke koje su svakog dana koristile obje vojske, ratnu diplomaciju, sastanke i razgovore među junacima i komandantima prije početka rata svakog dana, koje se oružje koristi itd. Poglavlja (Parve) koje se tiču rata, od poglavlja šestog do desetog, se smatraju najstarijim u cijeloj Mahabharati. Bhagavad Gita, sveti tekst hindu filozofije, se smatra kasnijim dodatkom Mahabharati te sadrži razgovor između Pandave Arjune i Krishne o Arjuninom oklijevanju da se bori protiv članova svoje porodice.
Plokite
Plokite su splitski gradski kotar u istočnom dijelu grada, omeđen sa sjevera Velebitskom ulicom, od spajanja s Dubrovačkom ulicom do spajanja s Ulicom Brune Bušića, s istoka Ulicom Brune Bušića od Velebitske ulice do križanja s Vukovarskm ulicom, s juga Vukovarskom ulicom od križanja s Dubrovačkom do križanja s Ulicom Brune Bušića i sa zapada Dubrovačkom ulicom od križanja s Vukovarskom ulicom do križanja s Velebitskom ulicom.
Kotar je dobio ime od grčke riječi ploka, koja je označavala obli kamen koji se nekada nalazio na tom području.
Frank Zappa Meets the Mothers of Prevention
Frank Zappa Meets the Mothers of Prevention dvostruki je studijski album američkog glazbenika Frank Zappe, koji izlazi u studenom 1985.g. Originalna izdanja koja izlaze za Europu i Ameriku razlikuju se u nekoliko skladbi, dok dvije verzije na CD-u izlaze, 1990. prvo za Europu i 1995. reizdanje od izdavačke kuće "Rykodisc".
Skladbu "I Don't Even Care", Zappa je pisao u suradnji sa blues gitaristom, Johnny "Guitar" Watsonom. Zajedno odrađuju i dvije instrumentalne, "One Man, One Vote" (koja je rađena na Synclavieru) i "H.R. 2911". Watson je još sudjelovao i na pratećoj glazbi u skladbi "Porn Wars".
Popis pjesama
Sve pjesme napisao je Frank Zappa, osim gdje je drugačije naznačeno.
Europski CD
Prvo izdanje Europskog CD-a sadrži 9 skladbi iz obje originalne verije izašle 1986. Kasnije je na disk dodan album Jazz From Hell. 1990. na reizdanju (bez Jazz From Hell) skupljene su sve pjesme i stavljene na jedan CD.
No te engañes corazón
No te engañes corazón je meksička crno-bijela filmska komedija snimljena 1937. u režiji Miguela Contrerasa Torresa, najpoznatija po tome što predstavlja filmski debi znamenitog komičara Cantinflasa. Protagonist filma, koga tumači Carlos Orellana, je čovjek kojemu je dijagnosticirana smrtonosna srčana mana te koji nakon toga, lišen budućnosti, odlučuje sav svoj novac i vrijeme potrošiti na stvari kojih se ranije ustručavao, a što izaziva niz komičnih situacija.
Meje
Meje su splitski gradski kotar smješten uz more od Matejuške na zapad, podno južne padine brda Marjan. Na području kotara, koji ima reputaciju elitne četvrti, živi oko 4.000 stanovnika.
Područje kotara pokriva i poluotok Sustipan na kojem se nekoć nalazio drevni samostan sv. Stjepana pod borovima, a kasnije staro gradsko groblje. Uz more nalazi se park Zvončac, te slikovite plaže Kaštelet, Kašjuni i Ježinac.
Od kulturnih i znanstvenih ustanova ističu se Muzej hrvatskih arheoloških spomenika, Galerija Ivana Meštrovića, Institut za oceanografiju i ribarstvo i Mediteranski institut za istraživanje života.
Blockade (film, 1938)
Blockade je američki crno-bijeli film snimljen 1938. u režiji Williama Dieterlea, poznat kao jedno od rijetkih hollywoodskih ostvarenja o španskom građanskom ratu napravljenih za vrijeme trajanja tog sukoba.
Protagonist, čiji lik tumači Henry Fonda, je skromni španski seljak koji se nakon izbijanja rata priključuje slabo naoružanoj miliciji koja nastoji svoje domove obraniti od nadmoćnog neprijatelja. Radnja prikazuje kako se pri tome zaljubljuje u lijepu Ruskinju (čiji lik tumači Madeleine Carroll), čiji je otac (koga glumi Vladimir Sokoloff) izbjegao iz Rusije za vrijeme Revolucije, a koji istovremeno špijunira za neprijatelja.
Mansfield, Missouri
Mensfild je grad u američkoj saveznoj državi Misuri.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.296, što je 53 (-3,9 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Mizantrop (Menandar)
thumb|right|250px|Menandar i tri [[pozorišne maske, koje prikazuju tri tipska lika nove atičke komedije: mladića, heteru i starca. Rimski reljef, 40-60. god.]]
Dyskolos (, prevođen kao Čovjekomrzac, Namćor ili Mizantrop) jest starogrčka komedija koju je napisao Menandar. To je jedina potpuno sačuvana Menandrova komedija i istovremeno jedini tekst iz perioda tzv. nove atičke komedije koji je u potpunosti sačuvan do današnjih dana. Komad je prvi put izveden na Lenejskom festivalu godine 317. ili 316. pne. i s njim je Menandar osvojio glavnu nagradu. Dugo vremena je ova komedija bila poznata isključivo samo u fragmenatima i citatima, prije nego što je otkriven papirus s rukopisom cijelog Dyskolosa iz 3. vijeka n.e. te objavljen 1957. godine. Papirus je bio otkupio švicarski bibliofil Martin Bodmer, a proučio profesor Victor Martin sa Univerziteta u Ženevi.
Zaplet
Radnja komada zbiva se u atičkoj demi Fili.
Bogati mladić Sostrat ugleda lijepu seljančicu kako u nekom svetom gaju prinosi žrtvu bogu Panu i nimfama te se odmah zaljubi u nju i odluči se oženiti je (što se sve događa voljom Panovom, kako sam ovaj bog to objašnjava u prologu). Na žalost, djevojčin otac Knemon je namćor (tj. "čovjekomrzac" iz naslova komada) koji živi usamljeničkim životom sa svojom kćerkom jedinicom i starom sluškinjom. Žena ga je napustila upravo zbog njegove neugodne naravi i odselila se na susjedno imanje koje pripada Gorgiji, njenome sinu iz prvoga braka.
Sostrat zamoli Gorgiju za pomoć, a ovaj mu odgovori da će Knemon pristati jedino na onog zeta koji po karakteru bude nalikovao samome Knemonu. Sostrat napornim radom na imanju pokušava impresionirati Knemona, no ovaj ga niti ne primjećuje. Nakon što ju je jedne noći morila neka noćna mora, Sostratova majka prinese žrtvu Panu i nimfama. U tom trenutku Knemon upadne u bunar, a Gorgija ga spašava uz Sostratovu pomoć. Starac se čini izliječen od naklonosti k samotnom životu, poziva suprugu natrag u svoj dom, te cijelu svoju imovinu povjerava djeci, a kćerku daje Sostratu. U šaljivom svršetku zapjenjeni starac bude na silu odvučen na svečanost zaruka.