cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fudbalske pozicije
Bek
Bekovi zauzimaju široke obrambene pozicije, a nalazi se po jedan na svakoj strani terena. Njihov glavni zadatak je onemogućavanje protivničkih igrača da centriraju loptu u šesnaesterac. U nekim formacijama, bekovi su flasteri na protivnicima. Od većine bekova se očekuje da, u napadu, upućuju kvalitetne lopte prema protivničkom šesnaestercu i probijaju bok terena.
Tradicionalno, bekovi su igrali ulogu koju danas obavljaju središnji braniči. Kako je igra evoluirala, bekovi su odlazili više prema bokovima, pa sada ova pozicija zahtijeva neke sposobnosti drugačije od onih u prošlosti. Današnji bek mora biti jak, čvrst, utjecajan na momčad, jak u uklizavanjima, te mora imati izuzetnu kondiciju da izdrži stalno trčanje gore-dolje po terenu. Zbog činjenice što često barataju loptom, moraju imati dobru tehniku. Zato nije čudno da su bekovi izuzetni pucači slobodnih udaraca i jedanaesteraca. Najbolji primjer za uspješnog beka, koji ima sve ove sposobnosti, zasigurno je Roberto Carlos.
Krilni branič (krilo)
Krilni branič je moderna varijacija beka s jačim naglaskom na napad. Najpoznatiji primjer krilnog braniča je Hrvat Darijo Srna, koji već godinama igra na toj poziciji u sustavu hrvatske reprezentacije 3-5-2, ili varijaciji te taktike 3-4-1-2. Krilni branič mora imati izuzetnu kondiciju poput bekova, jer i krila stalno trče gore-dolje po terenu. Pošto imaju "osiguranje" trojice središnjih braniča, krilni braniči imaju veću slobodu za odlazak u napad i upošljavanje napadača dobrim i korisnim loptama.
Središnji vezni igrač
Središnji vezni igrači igraju više uloga na terenu, ovisno o prednostima ili slabostima momčadi u taktici. Veza su između obrane i napada, ali su također važni u obrani kada ometaju posjed lopte protivnika. Njihova središnja pozicija omogućuje im izvrstan pregled igre. Većina akcija se odigrava preko njih i oko njihovog prostora na terenu. Zato je razina igre veznih igrača najvažnija za funkcioniranje momčadi. Moraju imati razvijene najfinije nogometne sposobnosti kao dodavanje, pucanje prema golu i zadržavanje lopte u posjedu, kao i one obrambenije sposobnosti (rušenje, uklizavanje...).
Luka Modrić, Michael Ballack i Steven Gerrard su najbolji središnji braniči u današnjem nogometu. Obojica imaju sposobnost igranja u oba šesnaesterca, te koriste jačinu, sposobnosti dodavanja i tehniku da poboljšaju i pojačaju igru svoje momčadi. Općenito, ovaj dio terena se naziva strojarnica, jer rijetko koja momčad uspijeva ostvariti uspjeh bez veznih igrača.
Obrambeni vezni igrač
Obrambeni vezni igrač je središnji vezni igrač koji je postavljen ispred središnjih braniča zbog obrambenih razloga i tako “čuva leđa“ veznim igračima i napadačima da idu prema suparničkom golu. Glavni zadatak obrambenog veznog je uzeti loptu protivnicima i na siguran način je isporučiti veznom redu ili napadu. Osim što imaju najčešće obrambene zadatke, daju osiguranje ostalim veznim igračima za odlazak prema suparničkom dijelu igrališta bez da brinu o obrani.
Obrambeni vezni se u španjolskom i portugalskom još naziva i volante (rudar), jer naporno rade na rušenju protivničkih napada. Brazilska nogometna reprezentacija postavlja barem jednog volante igrača, te je upravo ta reprezentacija proizvodila s godinama najbolje obrambene vezne, kao Dungu. Spomenuti još valja i Claudea Makelelea i Roya Keanea kao jedne od najboljih obrambenih veznih u modernom nogometu.
El Limón, Pénjamo
El Limón je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Pénjamo.
Нови Милановац
Нови Милановац је насеље у градској општини Аеродром у Шумадијском округу. Према попису из 2011. било је 404 становника. Насеље је основано 1815. године. Под њивама се налази 472,28 ha, воћњацима 30,55 ha, виноградима 9,7 ha, ливадама 52,08 ha, пашњацима 5,21 ha док остало земљиште заузима 1,07 ha. Стари назив насеља је Пусто Село (Пустосела).
El Limón, Pénjamo
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 56 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1749 m.
Нови Милановац
Демографија
У насељу Нови Милановац живи 329 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 42,4 година (42,8 код мушкараца и 41,9 код жена). У насељу има 141 домаћинство, а просечан број чланова по домаћинству је 2,88.
Fudbalske pozicije
Napadački vezni igrač
U nogometnim sredinama vrlo često se za napadačkog veznog može čuti izraz poput “fantazista“ ili “broj 10“, zbog toga što većina igrača na ovoj poziciji nosi dres s brojem 10. Zbog već prije nabrojanih sposobnosti, nije čudno da su neki od najskupljih igrača na nogometnom tržištu, poput Paula Scholesa, Francesca Tottija ili Kake, upravo napadački vezni.
Нови Милановац
Демографија
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Tlacomulco, Atoyatempan
Tlacomulco je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Atoyatempan.
Fudbalske pozicije
Krilni vezni igrač
Krilni vezni igrač ili krilo je vezni igrač koji stoji na širokom prostoru u veznom redu, blizu aut-linije. Prije tridesetak godina, krilni vezni su bili okarakterizirani kao napadači, no kako je taktika evoluirala do danas, krilni vezni su se pomaknuli više prema centru igrališta, a manje prema suparničkom golu. Moderna krila danas uglavnom sudjeluju u taktikama 4-4-2 ili 4-5-1. Dužnost krila je nadmudriti i proći suparničke bekove, a potom ubaciti kvalitetan centaršut u protivnički šesnaesterac, iako nije isključeno da krila i zapucaju prema golu. Najčešće, ovakvi igrači su najobdareniji igrači u cijeloj momčadi, te imaju razvijene sposobnosti driblanja, udaraca prema golu, dodavanja, kao i smisao za vođenje momčadi, stoga ne čudi da su brojna krila kapetani momčadi. Još od ranih nogometnih dana od ovih igrača se ne očekuje vraćanje u obranu i rješavanje obrambenih pitanja oni prepuštaju braničima ili obrambenim veznim igračima.
Hirosaki
Hirosaki (弘前) je grad u Japanu u prefekturi Aomori. Prema popisu stanovništva iz 2005. u gradu je živelo 189.043 stanovnika.
Stanovništvo
Prema podacima sa popisa, u gradu je 2005. godiine živelo 189.043 stanovnika.
Fudbalske pozicije
Krilni vezni igrač
Prije mnogo godina, najvredniji nogometaši su bila krila. No, godinama, njihova uloga je splasnula. Na Svjetskom prvenstvu 1966. u Engleskoj, Englezi su predstavili dotad neviđenu formaciju, bez krila. To je bila toliko neobična odluka trenera Alfa Ramseya da je ta engleska generacija nazvana "The Wingless Wonders" (Čuda bez krila).
U modernom nogometu, neki vezni igrači koji mogu igrati i na krilu zamjenjuju krilne vezne. Učinak tih igrača za pozitivnu posljedicu ima zaštitu obrambenih igrača. Dobar primjer takvih igrača je David Beckham, koji je igrao na takav način u Manchester Unitedu. Ipak, Beckhama se nakon prelaska u Real Madrid smatra klasičnim krilom, iako i tamo zaigrati u ulozi središnjeg veznog.
Igrači u napadu
Glavni članak: Napadač
Napadači ili špice su igrači koji su postavljeni najbliže protivničkom golu. Njihova glavna dužnost je zabijamje golova. Najbolji primjeri dobrih napadača su Andriy Shevchenko ili Ruud van Nistelrooy, igrači čija je najjača strana hladnokrvno zabijanje golova. Ostale dužnosti napadača su namještanje prilika za gol suigračima (najčešće još nekom napadaču), te zadržavanje lopte u posjedu na način da se ostali igrači stignu priključiti napadu. Moderne nogometne formacije uključuju između minimalno jednog do najviše četiri. Zbog činjenice da upravo napadači zabijaju najviše golova, često su vrlo skupi na nogometnom tržištu.
Središnji napadač
Središnji napadač ima jedan isključivi zadatak: zabijanje golova. Treneri na teren postavljaju jednog središnjeg napadača koji igra tik pored protivničkog središnjeg braniča. Još jedan napadač je najčešće malo povučeniji, te asistira i kreira golove, osim što i sam zabija. Središnji napadač je najčešće visok (tipa Peter Crouch), te služi za spuštanje centaršuteva upućenih od strane njegovih suigrača na zemlju. Ovakva vrsta igrača može i igrati po bokovima napada i na taj način doći do izgledne situacije za gol. Ovakva vrsta napadača je čvrsto građena, jaka, tako da snagom i jačinom ne zaostaju za braničima. Često zabijaju golove glavom (središnji napadači kao Oliver Bierhoff). Najbolji središnji napadači u povijesti nogometa su bili, po mišljenju većine stručnjaka, Pelé i Marco van Basten.
“Plitki“ napadači
Plitki napadači imaju dugu povijest u nogometu, ali terminologija kojom su opisivani tijekom godina se mijenjala. Originalno, ovakvi igrači su se nazivali unutarnji napadači ili plitki središnji napadači. U modernom nogometu se čuje izraz povučeni napadač ili igrač u rupi (zato jer stoji između protivničke obrane i veznog reda.). Ova pozicija je popularizirana u Italiji i zove se trequartista (tročetvrtinski igrač) – razigravač koji ne igra niti u veznom redu niti u napadu, ali pridodaje snazi napada svoje momčadi.
Kakva god terminologija bila, pozicija plitkog napadača je definirana na negdje između središnjeg napadača i veznog reda. Ovakvi igrači su spretni, napadački nastrojeni koji mogu zabiti gol ili asistirati središnjim napadačima. Najpoznatiji plitki napadači u povijesti nogometa su Pelé, Maradona, Alessandro del Piero i Dennis Bergkamp.
Tlacomulco, Atoyatempan
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 117 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1946 m.
Tajov
Tajov je naseljeno mjesto u okrugu Banska Bistrica, u Banskobistričkom kraju, Republika Slovačka.
Pie de la Cuesta, Batopilas
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1137 m.
Opština Toluca, México
Toluca je opština u Meksiku, u saveznoj državi México.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 113455 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 2625 m.
Glomia
Glomia je rijeka na sjeverozapadu Poljske duga 51,8 km, lijeva pritoka rijeke Gwde.
Delhi Hills, Ohio
Delfi Hils je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Glomia
Hidrologija
Glomia izvire kod sela Głomsk, od tamo teče prema jugozapadu preko ravničarskog kraja preko brojnih malih jezera i gradova Złotów i Krajenka do ušća u Gwdu kod sela Dobrzyca.
Tajov
Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2011. godine naselje je imalo 563 stanovnika.
Glomia
Hidrologija
Porječje rijeke veliko je 570 km² i prostire se po Velikopoljskom vojvodstvu.
Delhi Hills, Ohio
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 5.259.
Las Anonas, Rosamorada
Las Anonas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Nayarit, u opštini Rosamorada.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 292 m.
El Alto de Culiacancito, Culiacán
El Alto de Culiacancito je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sinaloa, u opštini Culiacán.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 168 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 28 m.
Condon, Oregon
Kondon je grad u američkoj saveznoj državi Oregon.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 682, što je 77 (-10,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Gariè, Cuneo
Gariè je naselje u Italiji u provinciji Cuneo, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 491 m.
Opština Drânceni, Vaslui
Drânceni je opština u Rumuniji u okrugu Vasluj.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 106 m.
Bomarzo, Viterbo
Bomarzo je naselje u Italiji u provinciji Viterbo, u regiji Lazio.
El Saucito, Ignacio Zaragoza
El Saucito je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Ignacio Zaragoza.
José Castillo Tielmans, Ocozocoautla de Espinosa
José Castillo Tielmans je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Ocozocoautla de Espinosa.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 240 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1043 m.
Tomo, Culiacán
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 162 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 194 m.
Stari grad Dubrovnik
Stari grad Dubrovnik naziv je za srednjovjekovnu tvrđavu na području naselja Višnjica, opština Ilijaš, Bosna i Hercegovina. Proglašen je za nacionalni spomenik BiH.
Lokacija
Sagrađen je na brdu Hum, na nadmorskoj visini 882 metra, iznad ušća potoka Zenika u rijeku Misoču, oko 10 km. od Ilijaša.
Istorija
U 13. stoljeću područje između Sarajevskog i Visočkog polja pripadalo je staroj bosanskoj župi Vidogošći-Vogošći, u kojoj je Dubrovnik, zajedno sa podgrađem, glavni politički centar ove župe.
Nema preciznih podataka o nastanku grada. Prema predanju, Dubrovčani su ovdje topili srebrnu i željeznu rudu i podigli grad uz odobrenje Kulina bana.
Prvi put se spominje u zapisu Dubrovačke kancelarije (Diversa Cancellariae) u kojem se govori o prevozu robu i do mjesta zvanog “Doboruonich”. Grad je pripadao bosanskom Mirkovići (vlastela)knezu Batiću, iz doba kralja Tvrtka II, o čemu svjedoči stećak sa natpisom iz Kopošića.
Bosanski Dubrovnik se spominje i u ugovoru iz 1503,između ugarskog kralja Vladislava i Osmanlijskog carstva.
Opis dobra
Tvrđava je nepravilnog oblika i prilagođena konfiguraciji terena. Podignuta je na zaravni koja se postepeno spušta prema rječicama. Mjesto je pogodno za odbrambene svrhe. Na koti Stup bila je detaširana kula-stražara koja je bila uobičajena kao sastavni dio srednjovjekovnog odbrambenog utvrđenja.
Jugozapadno od grada, pod tabijom je toponim Varoš. Kod mještana je također živa tradicija da se tu, ispod grada, nalazila varoš. Sada nema nikakvih tragova na tom mjestu.
Fudbalske formacije
Za bolje shvaćanje pojedinih nogometnih pozicija, pogledajte: nogometne pozicije.
Formacija u nogometu opisuje kako će se igrači u momčadi posložiti na terenu. Postoje različite formacije ovisno o tome želi li momčad igrati napadački ili obrambeno. Formacije su opisane u obliku brojeva za svaki dio terena (isključujući vratara). Tako, na primjer, formacija 4-4-2 označava da se u momčadi nalaze 4 braniča, 4 vezna igrača i 2 napadača. Vidljivo, formacija 4-4-2 je opisana s tri broja, iako formacije mogu biti opisane i s četiri broja (npr. 3-4-1-2), ili s čak pet brojeva (npr. 4-1-2-1-2).
Formacije se mogu mijenjati kako utakmica odmiče, ali zahtijeva prilagodbe igrača na nov sustav igre. Mijenjanje formacija najčešće uzrokuje obrana rezultata ili napad na rezultat, ili čak gubitak igrača (isključenje). Neke formacije se mijenjaju i tijekom akcije: Brazilci su pedesetih godina 20. stoljeća imali formaciju 4-2-4, dok bi u napadu ta formacija prešla na 2-4-4. Na utakmici se često vide dvije sasvim različito raspoređene momčadi; one koje imaju obrambenu formaciju i one koje imaju napadačku.
Formacije se koriste i u amaterskom i u profesionalnom nogometu. Ipak, u amaterskom nogometu one nisu tako važne zbog manjeg intenziteta igre. Sposobnosti i disciplina igrača su vrlo važni čimbenici učinkovitosti (čuvanja) formacije. Također, treneri moraju paziti da igrači budu u mogućnosti igrati posloženi na način na koji trener želi.
Rani dani
U nogometnim utakmicama 19. stoljeća obrambeni nogomet nije postojao, a igrači su težili samo zabijanju golova, a vrlo malo obrani.
30. studenog 1872. odigrana je prva službena međunarodna utakmica između Engleske i Škotske. Nije bilo nikakve formacije, već su igrači samo ganjali loptu po cijelom terenu. Takva igra bi se mogla okarakterizirati formacijom 0-0-10. No, i u takvom sustavu igre dogodilo se nešto vrlo inventivno za tadašnji nogomet: Škoti su se između sebe dodavali, a ne samo jurišali s loptom u posjedu. Paradoksalno, ova utakmica je završila bez pogodaka, 0-0!
Brzi rast broja klubova doveo je do brze taktičke evolucije. Neki su igrači u momčadi bili postavljeni kao braniči ili vezni igrači. 1880. godine, Bolton Wanderersi (Engleska), koristili su formaciju 1-1-8, dok je 1884. Aston Villa (također Engleska), dodala još jednog veznog igrača umjesto napadača. To se karakterizira kao formacija 1-2-7.
2-3-5 (Piramida)
Kasnije u 1884., Blackburn Rovers (Engleska) su predstavili prvu trajno uspješnu nogometnu formaciju - 2-3-5; ova postava je originalno prozvana Piramida, jer prikaz te formacije izgleda poput tog geometrijskog tijela. U devedesetim godinama 19. stoljeća upravo ova formacija je bila glavna u cijeloj Velikoj Britaniji, te se u tom formatu raširila po cijelom svijetu. S malim varijacijama, ova formacija se održala do četrdesetih godina 20. stoljeća.
Po prvi put u nogometnoj povijesti veza između obrane i napada je uspostavljena. Kada bi se branili, središnji braniči bi pazili na protivničke insidere (drugi i četvrti igrač u napadu od onih pet), dok bi tri vezna igrača pripazila na preostala tri protivnička napadača. Jedan od dva središnja braniča bi se najviše trošio zbog činjenice da, osim obrane, mora organizirati napade.
Škola Danubije
Škola Danubije u nogometu označava modifikaciju formacije 2-3-5. Tako su igrali Austrijanci, Česi i Mađari u dvadesetima 20. stoljeća. Ovakva igra se oslanjala na kratka dodavanja, individualne sposobnosti, te držanje lopte na tlu.
Metodo
Metodo je nogometna formacija izmišljena od strane Vittorija Pozza (Talijan) tridesetih godina 20. stoljeća. Ovo je bila varijacija na Školu Danubije. Pozzo je shvatio da halfbekovi trebaju više podrške iz veznog reda da lakše dođu do lopte u obrani. Zato je vratio dva napadača u vezni red, te tako stvorio postavu 2-3-2-3. Talijani su lagano osvojili titulu na SP-u 1934., a kvalitetno se natjecali i na idućem SP-u, koristeći upravo ovu formaciju.
WM
Formacija WM je stvorena dvadesetih godina 20. stoljeća od strane Herberta Chapmana (Arsenal), koji je promijenio i pravilo o zaleđu. Tada je pravilo bilo da se napadač mora naći između dva suparnička braniča i gol-linije da bude u zaleđu, a radi Chapmana, broj braniča je uvećan na tri. Ovo je dovelo do pojave središnjeg braniča koji bi zaustavljao protivničkog središnjeg napadača, te uspostavljao kontrolu između obrane i napada. Ova formacija je postala toliko uspješna da su je počele koristiti gotovo sve uspješne momčadi tridesetih. Ova se formacija može usporediti i s 3-2-5 ili 3-4-3, a naziva se WM zbog položaja igrača na terenu.
WW
Formacija WW je zapravo bila razvijena WM formacija. Formaciji WW najviše je pridonijeo Mađar Marton Bukovi koji je formaciju 3-2-5 WM preokrenuo. Nedostatak sposobnog središnjeg napadača u momčadi je zahtijevao povlačenje tog napadača u vezni red. Taj vezni igrač bi pridonosio obrani. Ovo je dovelo do pojave formacije 3-5-2 (još poznate i kao 3-3-4), a opisana je kao rana verzija 4-2-4. Formacija 4-2-4 je razvijena od još jednog Mađara, Gusztáva Sebesa, igrača mađarske reprezentacije.
3-3-4
Formacija 3-3-4 je slična formaciji WW s važnom iznimkom da je ova formacija koristila napadača bliže veznom redu (na krilnoj poziciji). Ova formacija je najzapaženija postala pedesetih i ranih šezdesetih. Jedna od najboljih momčadi koja je koristila ovu formaciju bila je engleski Tottenham Hotspur. Najzapaženiji Tottenhamovi igrači u to doba su bili Danny Blanchflower, David Mackay i John White.
4-2-4
Formacija 4-2-4 pokušava kombinirati jaki napad i čvrstu obranu, te je formirana kao reakcija na neučinkovitost WM-a. Također se mogla smatrati i kao napredak WW-a. 4-2-4 je bila prva formacija koja je opisana korištenjem brojeva.
Dok je za prve razvitke 4-2-4 najviše zaslužan bio Márton Bukovi, tu formaciju su spremnom za natjecanje učinili Brazilac Flávio Costa i još jedan Mađar Béla Guttman. Tada se činilo da Mađari svoje formacije koriste u praksi, a Brazilci u teoriji. No, tek u pedesetima ova formacija je doživila zenit, i to od strane brazilske reprezentacije.
Costa je javno iznio svoje ideje, tzv. dijagonalni sustav, u novinama "O Cruzeiro", koristeći sheme korištene i prije, samo što je po prvi put u povijesti nogometa došlo do upotrebe brojeva kao načina za prikazivanje taktike. Guttman je u ranim šezdesetima sam došao u Brazil da pomogne u razvijanju nove formacije na temelju iskustva mađarskih trenera.
4-2-4 je postala korisna zahvaljujući povećanoj kondiciji i boljim sposobnostima igrača, nastojeći koristiti 6 braniča i 6 napadača, s veznim igračima koji bi odrađivali oba zadatka. Četvrti branič je povećao broj ljudi u obrani, ali primarna uloga mu je bila da se braniči lakše skupe zajedno. Ovo je omogućilo njihovu suradnju, što je za pozitivnu posljedicu imalo dopuštanje jačeg napada.
Relativno prazan vezni red se oslanjao na braniče koji bi trebali ne samo ukrasti loptu, već i zadržati je, te kvalitetno isporučiti veznom redu ili napadu. Ova formacija je zahtijevala da svi igrači, uključujući i braniče, imaju finu tehniku i iznimno manevriranje loptom. Naravno, Brazilci su imali sve predispozicije za takvu igru, te su s tom taktikom osvojili SP 1958. i 1970.
Formacije u modernom nogometu
Sljedeće formacije se koriste u modernom nogometu. Fleksibilne su i omogućuju prilagođavanje potrebama momčadi, kao i potrebama igrača. Varijacije na svaku pojedinu taktiku uključuju i promjene u pozicijama igrača, te mijenjanje klasičnog središnjeg braniča za libera.
4-3-3
Formacija 4-3-3 je razvitak još jedne napadačke formacije, 4-2-4, te je najupečatljivije korištena na SP-u 1962. od strane brazilske reprezentacije. Dodatni igrač u veznom redu prebačen iz napada je omogućavao jaču obranu i mogućnost veznim igračima za obavljanje više dužnosti. Ova tri vezna igrača uobičajeno igraju vrlo blizu jedan drugog u strogo koordiniranoj jedinici. Tri napadača se rašire i nastoje pritisnuti obranu. Kada se ova formacija počne koristiti od početka utakmice, smatra se hrabrom obrambenom taktikom. Zato se ne treba miješati formacija 4-3-3 s formacijom 4-4-2 u kojoj se jedan vezni igrač prebaci u napad u kasnijoj fazi utakmice, najčešće kada se hvata rezultat.
Napadačka postava 4-3-3 uključuje obrambenog veznog igrača (čiji je broj na dresu najčešće 4, 5 ili 6) i dva napadačka vezna igrača (čiji su brojevi na dresu 8 i 10). Ovakva formacija je bila uobičajena u Italiji, Argentini i Urugvaju tijekom šezdesetih i sedamdesetih. Talijanska varijacija 4-3-3 je bila jednostavna modifikacija WM-a pretvorbom jednog od dva krila na mjesto libera, dok su Argentinci i Urugvajci koristili 2-3-5 kao temelj njihove 4-3-3 formacije.
4-3-2-1 (Božićno drvce)
Formacija 4-3-2-1 je još jedna varijacija na 4-4-2, često opisivana i kao formacija Božićno drvce. Još jedan napadač se vraća u vezni red s namjerom povučene igre i ostavljanja dva napadačka vezna malo iza jedinog pravog napadača.
'''Momčadi s ovom formacijom:
3-5-2
'''Momčadi s ovom formacijom:
4-5-1
Momčadi s ovom formacijom:
Nepotpune formacije
Kada nedostaje više od jednog igrača, momčad se isključivo brani, a protivnici sve snage bacaju u napad i počnu širiti igru na bokove, jer se obrana zgusne u sredinu.
Historija fudbala
Istorija fudbala seže do prahistorije, no historiju današnjeg, suvremenog nogometa ima korijene iz 19. vijeka u engleskim javnim školama. U sredini 19. vijeka entuzijazam bivših učenika koji su igrali neke igre s loptom u mladosti, stvorili su prve amaterske nogometne klubove sa sjedištem u svakoj školi. Svaka škola je imala svoja pravila, pa je prilikom svake utakmice dolazilo do svađa po čijim će se pravilima igrati. 1863. godine, Engleski nogometni savez je donio prvi skup pravila kojih su se svi klubovi morali pridržavati. No, učinak engleskog saveza nije bio toliko značajan, jer nije bilo profesionalnih klubova. Profesionalni klubovi su nastali kada je radnička klasa preuzela vlast nad fudbalom. Tada su neki biznismeni uvidjeli da gledatelji žele vidjeti utakmice, pa su počeli naplaćivati ulaznice. Kada je nogomet postao sport na profesionalnoj razini, počeo se nezaustavljivo širiti po cijelom Otoku.
Razvoj igre
Razvoj moderne fudbalske igre dolazi od velikog broja vrsta tadašnjeg nogometa igranog u brojnim javnim školama u Engleskoj. Nogomet je prisvojen od većine škola kao najbolji način zadržavanja mladih u dobrom tjelesnom stanju. Svaka je škola imala svoja pravila i određivala veličinu nogometnog igrališta. Ubrzo se pojavila najveća razlika u pravilima; mogućnost ili nemogućnost nošenja lopte rukom. Neke škole (poput Rugbyja, Marlborougha i Cheltenhama) su u pravilima dopuštali korištenje ruku, dok su ostale škole (npr. Harrow, Charterhouse i Westminster School) isključivale upotrebu ruku u igri. Ova podjela je dovela do stvaranja dva sporta: ragbija (po školi Rugby) i nogometa.
Navala na željeznice (eng. Railway Mania) u četrdesetim godinama 19. vijeka je dovela do mogućnosti putovanja na udaljena mjesta za malen novac. Tako su međuškolska natjecanja postala moguća. Dok su se pravila za atletiku jasno raspoznavala samim gledanjem održavanja atletskih natjecanja, nogometna pravila nisu bila tako jednostavna za shvaćanje zbog razlika u pravilima od škole do škole.
Cambridgeska pravila
1848. u Cambridgeu, H. de Winton i J.C. Thring, koji su i sami bili u školi Shrewsbury, sazvali su sastanak. Na njemu se pojavilo još dvanaest predstavnika iz Etona, Harrowa, Rugbyja, Winchestera i Shrewsburyja. Sastanak koji je potrajao osam sati je za pozitivnu posljedicu imao prvi komplet pravila, znanih kao Cambridge Rules. Ne postoji originalni zapis tih pravila, no kopija iz 1856. se čuva u školi Shrewsbury. Pravila jasno naglašavaju da se lopta smije napucavati bilo kojim dijelom tijela osim ruke. Upotreba ruku je bila dozvoljena samo za donošenje lopte na mjesto izvođenja. Postojalo je i primitivno zaleđe, koje je onemogućavalo igrače da dugo kruže oko protivničkoga gola. Iako su u povijesti nogometa vrlo važna, ova pravila nisu prihvaćena svugdje.
Prvi fudbalski savez
U ranu večer 26. listopada 1863., predstavnici većine nogometnih klubova su se okupili u Londonu, Freemason's Tavern u ulici Great Queen Street. To se smatra prvim službenim okupljanjem nogometnog saveza, ujedno i prvog službenog tijela u nogometu uopće. Taj sastanak je rezultirao zamolbom svim školama da se pridruže tom savezu, što je većina tih škola ipak odbila. Ukupno je bilo još šest sastanaka između oktobra i decembra 1863., na kojima se najviše raspravljalo o Cambridgeskim pravilima. U tim pravilima su bila dva zakona koja se suprotstavljala pravilima Saveza: trčanje s loptom u rukama i dozvola za udaranje protivnika u potkoljenicu. Evo prijevod izjašnjavanja Saveza:
Na petom sastanku je bila očita inicijativa da se ova dva pravila ukinu iz pravila Saveza. Većina predstavnika je bila za tu promjenu, osim F. W. Campbella, predstavnika Blackheath Rugby Cluba, koji je to oštro odbio. Rekao je: "Udaranje je pravi nogomet." Na posljednjem, šestom sastanku, promjene su prihvaćene i ona dva pravila su izbačena. Stvorena su jedinstvena Nogometna pravila, koja su se, uz neke izmjene, održala i do današnjih dana. Kada je Campbell vidio da su promjene prihvaćene, povukao je svoj klub iz Saveza.
Prva jedinstvena pravila Saveza su sadržavala dijelove koji više nisu prisutni u nogometu, no u ragbiju i australskom nogometu su vidljiva. Radi se o ubacivanju lopte u igru prilikom gola s crte šesnaesterca i još nekim malim detaljima. Ono što se održalo do danas su svakako pravilo zaleđa, auta, dodjeljivanja gola, kao i fleksibilnost dimenzija terena. Korištenje ruke je bilo strogo ograničeno na ubacivanje lopte iz auta. Zanimljivo, nije bilo određenog broja igrača, jedanaesteraca, prekršaja..., već su se kapetani momčadi trebali dogovoriti o tome prije početka utakmice.
Osnivanje natjecanja
Pravila su prihvaćena od strane svih klubova trenutno. Prvu službenu utakmicu su odigrali Sheffield i Nottingham (danas Notts County), i to pod zapovijedi engleskog saveza. To je bio prvi derbi u povijesti nogometa. Drugi derbi je bio Chesterfielda i Stokea, što je značilo definitivno odvajanje nogometa od javnih škola. Glavnu riječ u tadašnjem nogometu je imala radnička klasa, koja je i prva uvela jedanaest igrača na terenu i okruglu loptu.
Godine 1866., na utakmici Sheffield - London, dozvoljeno je korištenje rukom samo jednom igraču, vrataru. Postavljena je i crvena traka na spoju dviju stativa kao prečka. Još je predloženo i stvaranje prvog domaćeg natjecanja. 1867. se dogodila i promjena u pravilu ofsajda, koja je prije glasila da je svaki igrač ispred protivničkog gola koji se dodaje sa suigračem u zaleđu, što je slično zaleđu u ragbiju. Onda je zaleđe postalo manje pogubno za napade pošto je dodavanje dozvoljeno.
Prvo domaće kup natjecanje
Kasnija natjecanja su donijela trofeje gospodi s Juga, posebice klubovima Old Etonians, Wanderers, Royal Engineers i Oxford, koji su između sebe podijelili 19 trofeja. 1873. se dogodilo i prvo povlačenje iz tog turnira. Radilo se o škotskom klubu Queens Parku, koji nije mogao stalno plaćati skupe karte za vlakove iz Škotske u Englesku. To je automatski dovelo do stvaranja škotske inačice FA Cupa. Usprkos stvaranju škotskog kupa, Queens Park je nastavio nastupati u engleskom kupu. Ostvarili su dva proboja do finala, do 1887., kada je Škotski nogometni savez zabranio svojim klubovima da nastupaju u tuđim natjecanjima.
Prva liga
William McGregor, gospodin iz Perthshirea, 1888. godine je bio glavni pokretač sastanaka održavanih u Londonu i Manchesteru. Ovi sastanci su uključivali dvanaest nogometnih klubova koji su kasnije postali osnivači prve nogometne lige u povijesti nogometa. Na sastanku 22. ožujka 1888. se raspravljalo o bitnim pitanjima u tadašnjem nogometu. Najvažniji je bio razgovor o ranom ispadanju iz FA Cupa, što bi ostavljalo klubove bez utakmica gotovo čitavu sezonu, što bi za posljedicu imalo okretanje navijača nekim drugim klubovima i, najvažnije, financijske gubitke. O ovoj temi se raspravljalo do 17. travnja u Manchesteru.
McGregor je glasovao protiv imena The Football League, jer ga je zabrinjavala sličnost s imenom irske ragbi lige. No, ostali nisu marili za tu stvar, pa je ovo ime usvojeno. Dogovorio se raspored i popis članova te lige. Podijelili su se na klubove sa sjevera, juga i Midlandsa, no i dalje nije bilo profesionalnog kluba.
Postojala je još jedna engleska nogometna liga, zvana Football Alliance, a bila je aktivna između 1889. i 1892. 1892. je pala odluka o spajanju ove dvije lige, pa je tako nastala druga liga koja se sastojala uglavnom od klubova iz Football Alliance. Već postojeća liga i tri najbolja kluba iz Alliance lige dala su prvu ligu.
Prva međunarodna utakmica
Charles Alcock, prvi tajnik engleskog saveza, došao je na ideju o međunarodnim natjecanjima, konkretno natjecanju između Engleske i Škotske. Stavio je oglas u glasgowskim novinama, informirajući ljude da će se odigrati utakmica na Kennington Ovalu, tada stadionu kriket kluba Surrey. Škotsku momčad su činili hrabri momci predvođeni kapetanom Robertom Smithom, jednim od trojice braće koji su osnovali Queens Park. Škoti su izgubili s 1-0. U iduće tri godine su se odigrale još tri utakmice. Najbolji škotski rezultat je bio 1-1, a posljednja, četvrta utakmica, ujedno i prva službena, završila je 0-0. Od tog trenutka postoji fraza da je 0-0 najnepopularniji rezultat. Prvi neeuropski susret je bio između SAD-a i Kanade, dana 28. studenog 1885.. Poprište je bilo u Newarku, savezna država New Jersey, SAD. Utakmica je završila gostujućom pobjedom Kanade od 1-0.
Od amaterizma do profesionalizma
Kada je fudbal postao popularna igra tijekom 1870ih i 1880ih, profesionavljenje bavljenje ovim sportom je bilo zabranjeno u Engleskoj i Škotskoj. Na sjeveru Engleske, neki su klubovi počeli upošljavati tzv. profesore nogometa, što su zapravo bili profesionalci iz susjedne Škotske. To je bio prvi slučaj profesionalizma u povijesti nogometa. Ljudi iz srednje klase, posebice oni iz Sjeverne Irske, postali su profesionalni nogometaši s namjerom da steknu dovoljno novca za normalan život. Neki klubovi su optuženi zbog posjedovanja profesionalnih igrača. 1885., engleski savez je dozvolio profesionalizam, ali plaće nisu smjele biti više od normalne građanske plaće.
Sjeverni klubovi su bili iz niže klase nego južnjački gospodini. Zato su se mnogo teže probijali do vrha u to vrijeme. Prvi klub sa sjevera u finalu FA Cupa je bio Blackburn Rovers 1882., kada su izgubili od Old Etoniansa, posljednjeg amaterskog kluba pobjednika.
Rani ženski nogometni klubovi, poput Kerr's Ladies iz Prestona, bili su toliko popularni da su njihove utakmice donosile toliko novca da je mnogo išlo u dobrotvorne svrhe. Prva zabilježena utakmica žena se zbila 23. ožujka 1895., između engleskog juga i sjevera. Plaće su ipak bile više u muškom nogometu, protiv čega su se žene pobunile. To je razljutilo engleski Savez, pa je 1921. donesena zabrana o održavanju ženskih utakmica na stadionima saveza. To je, kažu stručnjaci, ubilo ženski nogomet na pedeset godina. Kasnije je ta kazna ukinuta. Hakoah Beč iz Beča je vjerojatno bio prvi neengleski klub koji je plaćao svoje nogometašice 1920ih. Također su postale prve žene koje su uspjele pobijediti engleski ženski klub. Bilo je to 1923. protiv West Hama, a završilo je 5-1 za Hakoah.
Osnivanje FIFA-e
Potreba za jednim izvršnim tijelom koje bi bilo iznad svih ostalih tijela na čitavom svijetu je postala očita na početku 20. stoljeća i povećanom popularnošću međunarodnih utakmica. Engleski nogometni savez se mnogo puta sastajao s namjerom osnivanja takvog tijela, ali nije bilo značajnijeg pomaka zbog činjenice da je za takvu organizaciju potrebno više nogometnih nacija. FIFA je osnovana u Parizu, 21. svibnja 1904.. Francuski se akronim održao i do danas, čak i izvan država s francuskim kao materinjim jezikom. Prvi predsjednik je bio Robert Guérin.
FIFA je bila izvršno tijelo prvog međunarodnog turnira 1906., no takvo natjecanje nije doživjelo uspjeh. Ovaj neuspjeh kombiniran s ekonomskim faktorima je doveo do smjene Guérina i postavljanja Daniela Burleya Woolfalla, Engleza, za novog predsjednika. Iduće natjecanje, ono na Olimpijskim igrama 1908. je bilo uspješnije, bez obzira što su nastupili profesionalci koje je FIFA zabranjivala.
Članstvo u FIFA-i se tražilo i izvan Europe. Tako je 1909. savez JAR-a zatražio članstvo, Argentinci 1912., a Nogometni savez SAD-a 1913.
Tijekom Prvog svjetskog rata FIFA je izgubila mnogo na polju igrača, jer je većina morala u rat. To je automatski značilo da će se rjeđe putovati na međunarodne utakmice. Poslije rata, predsjednik je postao Carl Hirschmann, Nizozemac, koji je FIFA-u sačuvao od propasti, no pod cijenu povlačenja država iz Velike Britanije, koje su na taj način obznanile da ne žele imati veze s protivnicima iz rata.
1946. je donijela povratak država s Otoka. 10. svibnja 1947. je odigrana utakmica stoljeća između Odabranog sastava Ujedinjenog Kraljevstva i Jedanaestorice iz ostatka Europe na stadionu Hampden Park u Glasgowu, Škotska. Odabrani sastav UK je pobijedio s 6-1 pred 135.000 gledatelja. Čitav utržak od prodanih karata je proslijeđen na račun FIFA-e da se održi i nakon Drugog svjetskog rata. I doista, FIFA je nastavila s radom i organizirala SP 1950. u Brazilu. Na svoju pedesetu godišnjicu (1954.) FIFA je imala 84 člana.
Svjetsko prvenstvo u nogometu za muškarce
SP u nogometu u Urugvaju 1930. (prvo SP u povijesti) je okupilo samo trinaest momčadi, uglavnom iz Sjeverne i Južne Amerike, jer momčadi s drugih kontinenata nisu htjele danima putovati oceanom. No, od 1950. i SP-a u Brazilu, europske momčadi su se počele zanimati, pa čak i sudjelovati u SP-u. Tako je Svjetsko prvenstvo u nogometu poprimilo globalne razmjere, te postalo najveće sportsko natjecanje uopće. Iz SP-a su se razvila kontinentalna natjecanja: Europsko prvenstvo u nogometu, južnoamerička Copa America, oceanijski OFC Nations Cup, Azijski kup, Afrički kup nacija i sjevernoamerički CONCACAF Gold Cup.
Svjetsko prvenstvo u nogometu za žene
SP za žene je predstavljeno natjecanjem u Kini 1993. Natjecalo se dvanaest momčadi. Preko 650.000 posjetitelja je došlo na stadione, a više od milijardu ljudi iz sedamdeset država je barem povremeno gledalo prijenose. Kontinentalna natjecanja su jednaka kao i za muškarce.
Chapelle-Orthemale
Šapel Ortmal je naselje i opština u centralnoj Francuskoj u regionu Centar (region), u departmanu Endr koja pripada prefekturi Šatoro.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 95 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 5 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 16,8 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 150 metara (maksimalnoj 151 m, a minimalnoj 111 m).
Strelnjiki
Strelnjiki je naseljeno mjesto u okrugu Banska Bistrica, u Banskobistričkom kraju, Republika Slovačka.
Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2011. godine naselje je imalo 779 stanovnika.
Puerto de Araceo, Valle de Santiago
Puerto de Araceo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Valle de Santiago.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 228 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1962 m.
FIFA Svjetsko prvenstvo za žene
Svjetsko prvenstvo u nogometu za žene (FIFA Women's World Cup) je natjecanje koje se održava svake četvrte godine. Organizator je svjetska nogometna organizacija FIFA. Prvo Svjetsko prvenstvo za žene održano je 1991. godine u Kini. Trenutni svjetski prvak je Njemačka.
Casalora di Ravadese, Parma
Casalora di Ravadese je naselje u Italiji u provinciji Parma, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 20 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 32 m.
Meles, Bolzano
Meles je naselje u Italiji u provinciji Bolzano, u regiji Trentino-Alto Adige.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 43 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 761 m.
Satoshi Ōmura
Satoshi Ōmura [ satoɕi oːmu͍ɽa ]  (jap. 大村 智, Ōmura Satoshi) (Nirasaki, 12. jula 1935.), japanski biokemičar. Poznat po otkriću i razvoju raznih farmaceutika koji se izvorno pojavljuju u mikroorganizmima. Godine 2015. podijelio je Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu s Williamom C. Campbellom i Tu Youyou.
Obrazovanje
Omura je diplomirao na Univerzitetu u Yamanashiju, dok je stupanj magistra znanosti stekao na Tokijskom univerzitetu znanosti, doktorat farmaceutskih znanosti na Univerzitetu u Tokiju, a doktorat u kemiji na Tokijskom univerzitetu znanosti.
Karijera
Satoshi Ōmura je profesor emeritus na Kitasatovu univerzitetu i profesor kemije sa stipendijom Maxa Tishlera na Wesleyjevu univerzitetu. Poznat je po otkriću i razvoju raznih farmaceutika koji se izvorno pojavljuju u mikroorganizmima. Godine 2015. podijelio je Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu s Williamom C. Campbellom i Tu Youyou za otkrića koja se tiču nove terapije infekcija uzrokovanih parazitskim oblićima. Preciznije uzevši, njegova istraživačka grupa izolirala je soj bakterije Streptomyces avermitilis koji proizvodi antiparazitski spoj avermektin. Campbell je potom ove bakterije stekao i razvio derivirani lijek ivermektin koji se danas upotrebljava protiv riječne sljepoće, limfatične filarijaze i drugih parazitskih infekcija.
Higashihiroshima
Higašihirošima (東広島) je grad u Japanu u prefekturi Hirošima. Prema popisu stanovništva iz 2005. u gradu je živelo 184.430 stanovnika.
Stanovništvo
Prema podacima sa popisa, u gradu je 2005. godiine živelo 184.430 stanovnika.
La Providencia, Atoyatempan
La Providencia je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Atoyatempan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 49 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2698 m.
Clivo Formello, Roma
Clivo Formello je naselje u Italiji u provinciji Roma, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 516 m.
Hans Enoksen
Hans Enoksen (1956 -) je grenlandski političar koji je od 2002. do 2009. bio premijer Grenlanda.
Od 1995. je bio član grenlandskog parlamenta da bi godine 2001. postao predsjednikom stranke Naprijed (Siumut) i ministrom za ribarstvo u grenlandskoj vladi. Nakon izbora 2002. godine je postao premijer.
Lyon, Mississippi
Lajon je grad u američkoj saveznoj državi Misisipi.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 350, što je 68 (-16,3 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Kodaira
Kodaira (小平) je grad u Japanu u prefekturi Tokio. Prema popisu stanovništva iz 2005. u gradu je živelo 183.796 stanovnika.
Stanovništvo
Prema podacima sa popisa, u gradu je 2005. godiine živelo 183.796 stanovnika.
Izvorul Alb, Bicaz
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 246 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 583 m.
Kipući reaktor
mini|400px|desno|Presjek kroz kipući reaktor: 1. reaktorska posuda, 2. gorivni štapovi [[nuklearno gorivo|nuklearnog goriva, 3. kontrolni štapovi, 4. cirkulacijska pumpa vode, 5. motori kontrolnih štapova, 6. pregrijana para, 7. napojna voda, 8. parna turbina visokog tlaka, 9. parna turbina niskog tlaka, 10. električni generator, 11. pobuda generatora, 12. kondenzator, 13. rashladna tekućina, 14. predgrijač, 15. pumpa napojne vode, 16. pumpa rashladne tekućine, 17. betonsko kućište, 18. spoj prema elektroenergetskom sustavu.]] mini|300px|desno|Prvi kipući reaktor BWR u Nuklearnoj elektrani Browns Ferry. mini|300px|desno|[[Nuklearna elektrana Fukushima 1|Nuklearna elektrana Fukushima, zračna snimka iz 1975.]] 300px|mini|desno|Tri [[nuklearni reaktor|nuklearna reaktora u nuklearnoj elektrani Fukushima I su se pregrijala, što je vodilo do topljenja jezgri nuklearnih reaktora i eksploziji, uzrokujući oslobađanje velikih količina radioaktivnog materijala u atmosferu. ]] mini|300px|desno|Sustav hlađenja kod kipućih reaktora BWR.
Kipući reaktor ili reaktor s ključajućom vodom (eng. Boiling Water Reactor; BWR) ima rashladno sredstvo na nižem tlaku (70 bar) od tlačnog reaktora PWR, što omogućava ključanje vode unutar reaktorske posude tako da para, nakon prolaska kroz separatore vlage i sušionike pare, direktno odlazi u parnu turbinu. S obzirom da para nastaje u nuklearnom reaktoru, sekundarni krug i parogeneratori nisu potrebni, što je pozitivno sa sigurnosnog gledišta. Nadalje, ako u kipućem reaktoru BWR prestanu raditi cirkulacijske pumpe, tada se zbog povećanog udjela pare unutar posude povećava prirodna cirkulacija i dovoljna je za odvod ostatne topline. Uz to povećanje snage reaktora povećava udio pare, što smanjuje moderaciju, a to za posljedicu ima smanjenje snage (reaktor ima samoregulacijsko svojstvo). Protok rashladne tekućine kroz kipuću reaktoru BWR jezgru niži je nego kod PWR jezgre, zbog visoke topline isparavanja vode. Približno 15% vode ispari prilikom prolaska kroz jezgru. Uz to nejednolika aksijalna raspodjela gustoće moderatora uzrokuje aksijalnu ovisnost snage (snaga je veća u donjem dijelu jezgre), te je nužna regulacija rada kontrolnim štapovima. Kontrolni štapovi ulaze u jezgru s donje strane, za razliku od tlačnog reaktora PWR, gdje se nalaze iznad jezgre reaktora. Loša osobina je i da slabo radioaktivna para zagađuje radioaktivno turbinu. Niži radni tlak zahtijeva manju debljinu stijenke reaktorske posude, ali je sama posuda većih dimenzija, odnosno mase.
Način rada
Kipući reaktor BWR je jedna vrsta lakovodnih reaktora, koju je sredinom 1950-ih godina 20. stoljeća razvio General Electrics (SAD). Petina aktivnih nuklearnih elektrana ima kipući reaktor. Zbog svoje robusnosti ovi reaktori se nisu razvijali za pogon podmornica, nego isključivo za proizvodnju električne energije. Gorivo je obogaćeni uranij. U reaktorskoj posudi kipućeg reaktora tlak je niži nego u tlačnim reaktorima. Za njih je svojstveno da se voda pretvara u paru pri prolasku kroz nuklearni reaktor i vodi izravno u turbinu, gdje se nakon obavljenoga posla kondenzira, te se vraća natrag u reaktorsku posudu. Budući da kipući reaktor nema parogenerator, u usporedbi s tlačnim reaktorima on je jednostavnije konstrukcije.
U kipućem reaktoru rashladno se sredstvo nalazi na nižem tlaku (70 bara), što omogućava ključanje vode unutar reaktorske posude, tako da para, nakon prolaska kroz separatore (odvajanje) vlage i sušioce pare, direktno odlazi u parnu turbinu. S obzirom da para nastaje u reaktoru, sekundarni krug i parogeneratori nisu potrebni, što je iz sigurnosnih razloga pozitivno. Nadalje, ako u ključajućem reaktoru prestanu raditi cirkulacijske pumpe, tada se zbog povećanog udjela pare unutar posude povećava prirodna cirkulacija, koja je dovoljna za odvod zaostale topline. Osim toga, povećanje snage reaktora povećava udio pare, što smanjuje moderaciju (usporivač neutrona), a to za posljedicu ima smanjenje snage, što znači da reaktor ima samoregulacijsko svojstvo.
Protok rashladne tekućine kroz jezgru kipućeg reaktora BWR niži je nego u tlačnom reaktoru PWR, zbog visoke topline isparavanja vode. Približno 15% vode ispari prilikom prolaska kroz jezgru. Uz to, nejednaka aksijalna raspodjela gustoće moderatora uzrokuje aksijalnu ovisnost snage (snaga je veća u donjem dijelu jezgre), te je nužna regulacija rada kontrolnim štapovima. Kontrolni štapovi ulaze u jezgru s donje strane, za razliku od tlačnog reaktora, gdje se nalaze iznad jezgre reaktora. Loša mu je osobina da slabo radioaktivna para kontaminira turbinu. Niži radni tlak zahtijeva manju debljinu stijenke reaktorske posude, ali je sama posuda većih dimenzija, odnosno mase. Danas je u uporabi više od 80 reaktora ovoga tipa.
Nuklearna elektrana Fukushima
Nuklearna elektrana Fukushima ima 6 nuklearnih reaktora zasnovanih na kipućoj vodi ili BWR reaktor. Kipući reaktor BWR pretvara energiju kipuće vode u električnu struju, tj. koristi vodenu paru za okretanje turbine. Nuklearno gorivo zagrijava vodu do vrelišta, vodena para potom pokreće turbine koje energiju vodene pare pretvaraju u mehaničku, te na kraju u električnu energiju. Vodena para se potom hladi i stlačuje pri čemu opet nastaje tekuća voda, koja se ponovno vodi na zagrijavanje nuklearnim gorivom. Sam reaktor radi na otprilike 285 °C.
Kao nuklearno gorivo koristi se obogaćeni uranijev dioksid UO2, koji je zapravo keramika s izuzetno visokom temperaturom tališta (otprilike 2800 °C). Gorivo se proizvodi u obliku komadićima (cilindrima visokim oko 1 cm s promjerom od također 1 cm). Ti se komadići ubacuju u dugačke cijevi izrađene od slitine cinka, koje karakterizira temperatura pregrijavanja od 1200 °C. Pregrijavanje najčešće uzrokuje autokatalizirana oksidacija vode. Čvrsto zatvorene cijevi ispunjene komadićima uranijeva dioksida nazivaju se plašt nuklearnog goriva. Nekoliko stotina takvih, uredno položenih cirkonijevih cijevi, čini jezgru nuklearnog reaktora.