cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Salvador Dalí
Iako su ga mnogi smatrali izrazito maštovitim, Dalí je imao potrebu da čini mnoge bizarne i čudne stvari kako bi privukao pozornost na sebe. To je nekad ljutilo pobornike njegove umjetnosti jednako kao što je ljutilo i njegove kritičare, jer su neke od tih stvari privlačile više pozornosti nego njegova umjetnost.
Rane godine
thumb|250px|left|Interijer Dalíjeve kuće u Figuerasu. Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech rođen je 11.5. 1904. u katalonskom mjestu Figuerasu u 8:47 sati. Sam Dalí će taj događaj kasnije slaviti na nevjerojatan način:
Dalíjev stariji brat, koji se također zvao Salvador (rođen 12.10. 1901.), umro je devet mjeseci prije Dalíjeva rođenja, 1.8. 1903.. Njegov otac, Salvador Dalí i Cusí, bio je srednjeklasni notar i odvjetnik, dosta strog, no tu strogoću je razbijala Dalíjeva majka, Felipa Domenech Ferré, koja je poticala Dalíjeve umjetničke težnje. Kada je imao samo pet godina, njegovi roditelji su ga odveli na bratov grob i rekli mu da je on reinkarnacija svog pokojnog brata. što je on i povjerovao. O svom bratu, Dalí je rekao:
Dalí je imao i sestru, Ana Maríju, koja je bila tri godine mlađa. Ona je 1949. izdala knjigu o svom bratu naslovljenu Dalí viđen od njegove sestre. Među njegovim najznačajnijim prijateljima iz djetinjstva su pjesnik Federico García Lorca, te nogometaši Barcelone Sagibarbá i Josep Samitier. Kada bi Dalí išao na praznike u Cadaqués, on, Sagibarbá i Samitier igrali bi nogomet.
Beautiful Thing
Predstava
Predstava, po kojoj je snimljen film, prvi put je prikazana 28. juna, 1993. godine u Bush Theatreu u Londonu, u režiji Hettie MacDonald sa ekipom koju su činili: Patricia Kerrigan, Mark Letheren, Jonny Lee Miller, Sophie Stanton i Philip Glenister. Već naredne godine, septembra, 1994. predstava je postavljena na West Endu u Duke of York's Theatreu.
Salvador Dalí
Rane godine
Dalí je kao šestogodišnjak želio biti kuharica, uporno inzistirajući na ženskom rodu imenice, a sa sedam pak Napoleon. Nakon toga je upoznao slikarstvo i naslikao svoju prvu sliku. Ubzo je krenuo u školu crtanja. O ovom događaju, Dalí je rekao:
U desetoj godini upoznao je impresioniste, a 1916., tijekom posjeta Cadaquésu s obitelji Pichota, otkriva i modernu umjetnost. Dalí je 1920. napravio impresionistički portret Ramona Pichota. Već sljedeće godine, Dalíjev otac organizira izložbu u njihovom domu, a 1918. Dalí upoznaje stvaralaštvo "retušera", sljedbenika akademskog slikarstva XIX. stoljeća. Svoju prvu izložbu, Dalí je imao u kazalištu u Figuerasu (koje je danas Dalíjev muzej) 1919. godine.
U veljači 1921., majka mu umire od raka dojke. Dalí, koji je tada imao samo 16 godina, o tom događaju je rekao:
Nakon smrti majke, Dalíjev otac oženio je njezinu sestru, Dalíjevu tetu. Dalí nije mrzio taj brak kako su mnogi mislili jer je imao veliko poštovanje prema svojoj teti.
Madrid i Pariz
thumb|220px|Salvado Dalí i kolega nadrealist [[Man Ray u Parizu 1934.]] Godine 1922. Dalí polaže završne školske ispite, no ne bez teškoća, te pokušava nagovoriti svog oca da ga pusti na studij umjetnosti u Madridu. Po dolasku u Madrid, uselio se u Residencia de Estudiantes (Studentski dom) i upisao je studija umjetnosti u Školi lijepih umjetnosti San Fernando. Dalí, koji je bio visok 172 cm, poprilično je privlačio pozornost svojim ekscentričnim izgledom. Imao je dugu kosu i zaliske, a odijevao se u stilu engleskih esteta s kraja XIX. stoljeća, noseći odijelo i karakteristične muške dokoljenke. No, za razliku od kasnije, njegove slike, u kojima je eksperimentirao s kubizmom, su privlačile najveću pozornost. No, analizirajući te slike ispada da je Dalí jako loše shvatio doktrinu kubizma. To je vjerojatno jer je jedine informacije o kubizmu dobio iz nekoliko novinskih članaka koje mu je dao Pichot, a u to vrijeme svi kubisti su boravili u Parizu. No, upravo ta njegova modernost razočarala je njegove profesore. Oni su ga učili "najnovijim trendovima" koje je on već istražio, a nisu ga učili klasičnom slikarstvu, što je on toliko želio.
Godine 1924., tada još anoniman, Dalí po prvi put ilustrira knjigu. Bila je to katalonska poema "Les bruixes de Llers" (Vještice iz Llersa) koju je napisao njegov prijatelj i školski drug Carles Fages de Climent.
Godine 1926. izbačen je s Akademije zbog poticanja studentskih demonstracija protiv osrednjih slikara, kakvi su bili Dalíjevi profesori. Ovo se zbilo malo prije njegovih posljednjih ispita, koje je odbio polagati jer je smatrao da nijedan profesor nije dovoljno kompetentan da ga ispita. On se tada povlači u Cadaqués gdje počinje slikati, čak i do pet slika dnevno. Tijekom ovog perioda dokazao je svoj umjetnički genij sa slikom Košara s kruhom, koja je predstavljala vrhunac Dalíjevog realizma. Iste godine odlazi nakratko u Pariz gdje upoznaje Pabla Picassa, svog idola, koji je već od Miróa čuo dobre stvari o Dalíju. Tijekom sljedećeg perioda naslikao je nekoliko slika, u svom stilu, pod utjecajem Picassa i Miróa.
Neke odlike, koje se pojavljuju u svim Dalíjevim kasnijim djelima, nastaju već tijekom 1920-ih. Dalí je upijao raznovrsne utjecaje i izrađivao je slike po uzoru na klasične umjetnike kao što su Rafael, Bronzino, Francisco de Zurbarán, Jan Vermeer i Velázquez,, ali i po uzoru na tadašnju avangardu , nekad kombinirajući te elemente, a nekad samostalno prikazujući elemente određenog utjecaja na slikama. U ovom periodu Dalí je počeo njegovati svoje svjetski poznate brkove koje je, kako sam kaže, modelirao prema Velázquezu.
Nakon izbacivanja s Akademije, Dali je želio u Pariz i mislio je da će ga otac pustiti bez prigovora, no to se nije dogodilo. Upravo zato je prva tri mjeseca bio u pratnji svoje tete i sestre. Ovdje Dalí dostiže svoje umjetničku zrelost i uključuje se u umjetnički pokret koji će ga proslaviti, ali isti taj pokret će upravo Dalí učiniti svjetski poznatim i karakterističnim.
Od 1929. do kraja Drugog svjetskog rata
Godine 1929. dolazi do završetka faze posuđivanja stilova, te Dalí počinje razvijati svoj osobni, prepoznatljivi stil koji se u početku odlikovao mnoštvom seksualnih simbola na njegovim nadrealističkim slikama. Iako su njegova djela iz ovog perioda bila uvelike skandalozna, kritičari su bili oduševljeni. Ove godine surađuje i sa svojim prijateljem, redateljem Luisom Buñuelom na nadrealističkom filmu Andaluzijski pas u kojem je Dalí sam glumio. Film je digao toliku prašinu za sobom upravo zbog svoje ekstravagantnosti, te zbog uvodne scene u kojoj se vidi kako jedan glumac mladoj djevojci reže oko britvom. Ta scena ušla je u povijest kao jedna od najšokantnijih u povijesti.
No, nijedan od ova dva događaja nije bio toliko važan kao jedna zabava. Na toj zabavi su, među ostalima prisustvovali i Luis Buñuel, René Magritte sa suprugom, te Paul Éluard sa suprugom Galom. Dalíju je laskao Éluardov dolazak te je odmah počeo raditi na njegovom portretu kojeg je iste godine i dovršio. No, Éluard nije bio to otkriće po koje je Dalí došao u Pariz, osim umjetničkog razvoja, to je bila njegova supruga Gala. Gala, tada Éluard, bila je ruska imigrantkinja rođena kao Elena Ivanovna Dijakovna i 11 godina starija od Dalíja. Gala je, kako je i sam Dalí rekao, bila utjelovljenje njegovog dječačkog sna te utjelovljenje ženskog lika koje je on ranije prikazivao u likovima mlađih, ali i zrelijih žena na njegovim slikama. Ona je izgledala isto kao i žene koje je Dalí portretirao ili zamišljao, a najveća sličnost između Gale i Dalíjevih mladenačkih snova može se vidjeti na slici Djevojka iz Ampurdána gdje se primjećuje da Galina razgolićena pozadina izgleda jednako kao i pozadina djevojke na slici. Do te godine, Dalí je već održao nekoliko profesionalnih izložbi, a te godine se i službeno pridružio nadrealističkoj školi koju su osnovali André Breton, Louis Aragon i Dalíjev poznanik Paul Éluard. Sjedište skupine bilo je u pariškoj četvrti Montparnasse. Po primanju u skupinu, Dalí je razvio svoju paranoično-kritičku metodu slikanja prema kojoj su nadrealisti trebali pristupiti svojoj podsvijesti radi veće umjetničke kreativnosti, a ostali nadrealisti su ga od tada uzdizali na pijedestal.
Godine 1929. otvorena mu je i prva izložba u Parizu, no on joj nije prisustvovao. Dva dana prije izložbe, on bježi s Galom i Španjolsku, no prije odlaska je pogledao pročišćenu verziju Andaluzijskog psa koja ga je očarala. No, Dalí nakratko ostavlja Galu u Barceloni iz dva razloga. Prvo da bi pokupio novac od Goemansa koji je prodavao njegove slike, a drugo kako bi se vratio u Figueras da izgladi stvari s ocem. Otac ga se već prije odrekao, primarno zbog života s, kako je on nazivao Galu, raspuštenicom. Dalí je ovaj razlog ispravio, bar je on to sam smatrao, slikom Zagonetka Williama Tella, o kojoj kaže:
No, iako je ova slika naslikana kao simbol iskupljenja sadržavala je kontroverzne simbole. Dalí je Williamu Tellu sa slike namjerno dodao Lenjinovo lice kako bi izazvao kontroverzu, što mu je i uspjelo. Breton, vođa nadrealista, osudio je Dalíja, a sliku prozvao sramotnim izgredom i "kontrarevolucionarnim činom". Drugi razlog očeve ljutnje bio je jedan Dalíjev postupak. Dalí je napravio kromolitografiju sa Svetim srcem preko koje je neuredno napisao:
Likovni kritičar Eugenio D'Ors je ovo i objavio, a kada je to pročitao Dalíjev otac, shvatio je to doslovno i izjavio kako je njegov sin počinio svetogrđe prema njegovoj pokojnoj supruzi. Iako je to zamišljeno kao čin koji bi šokirao nadrealiste, ova slika uzrokovala je da se njegov otac konačno i potpuno odrekne svog sina. Kada je Dalí to shvatio, iz pobune si je skroz odrezao kosu, a svjedočanstvo toga je fotomontaža iz 1931. koja prikazuje ćelavog Dalíja i njegovu suprugu Galu. Gala je s Dalíjem živjela od 1929., a vjenčali su se tek 1934. Godine 1958. ponovo su se vjenčali, ovaj put prema katoličkom obredu, kako bi udovoljili zakonima Francove Španjolske.
Godine 1931., Dalí slika, prema mnogima, svoju najpoznatiju sliku - Postojanost pamćenja. Ova slika, znana još i kao Mekani satovi, u nadrealizam je uvela koncept mekanih, tekućih džepnih satova. Općeprihvaćena interpretacija djela je ta da satovi negiraju pretpostavku da je vrijeme fiksno i determinističko, a ovo potvrđuju i ostali prizori sa slike, kao što su mravi i muha koji izjedaju neke od satova, te krajolik koji se širi. thumb|left|220px|Salvador Dalí u SAD-u [[1939. pozira pred objektivom Carla Van Vechtena.]] Godine 1934., Julian Levy upoznaje Dalíja s Amerikom. Ovaj period obilježio je iznimnu Dalíjevu aktivnost. Izlagao je po izložbama, pisao za časopise (Minotaur i Nadrealizam u službi revolucije ), pisao pjesme, slikao, a ponovo je surađivao s Buñelom, ovaj put samo kao scenarist, na filmu Zlatno doba, no dvojica nadrealista nisu se slagala kao kod Andaluzijskog psa. Zanimljiva je činjenica da su njegova djela u Americi, za razliku od Europe, izazvala veliku senzaciju.
Godine 1936., Dalí sudjeluje na Međunarodnoj londonskoj nadrealističkoj izložbi gdje je održao predavanje pod naslovom Fantomes paranoiaques authentiques. Zanimljivo je da je govor održao u ronilačkom odijelu, a osim toga nosio je i biljarski štap i sa sobom je na podij doveo dva ruska hrta, a ronilačka kaciga morala mu je biti otvorena kako bi došao do daha. Dalí je to objasnio ovako:
Iz ovog period postoji i jedna zanimljiva anegdota o Dalíju koju je ispričao Luis Buñuel. On je rekao da su Dalí i Gala, koji su bili pozvani na jednu zabavu pod maskama, došli odjeveni kao Lindberghovo dijete i otmičar što je izazvalo veliko nezadovljstvo ostalih uzvanika, ali i medija. Pritisak medija bio je toliki da se Dalí javno ispričao, što ga je dovelo u nevolje s nadrealistima koji su ga oštro osudili jer se ispričao zbog nadrealističkog čina kojeg je napravio.
Tijekom ovo perioda, nadrealisti su postali pravdano uznemireni Dalíjevim bombastičnim izumima i objektima jer se on sam počeo smatrati jedinim pravim nadrealistom, a sam nadrealizam počeo je izjednačavati sa sobom. To potvrđuje i izjava:
thumb|220px|[[André Breton, čovjek koji je Dalíja uveo, ali i izbacio iz nadrealističke škole.]] I dosita, Dalíjevi nadrealistički objekti izbacili su iz središta pozornosti sve ostale, "dosadne" nadrealiste i recitate. Upravo tijekom ovog perioda je Berton optužio Dalíja za branjenje "novog" i "iracionalnog" u "Hitlerovom fenomenu", no Dalí se brzo obranio rekavši:
No, kada je Francisco Franco došao na vlast nakon Španjolskog građanskog rata, Dalíjeva potpora novom režimu rezultirala je, između ostalog, njegovom izbacivanju iz nadrealističke skupine. No, na to izbacivanje, Dalí je odgovorio:
Nakon izbacivanja, Breton je konstruirao anagram "Avida Dollars" (iz imena Salvador Dalí) koji se može prevesti kao "željan dolara", a upravo tim anagramom je želio opisati Dalíjevu pohlepu i egoizam, a od tada je Dalíja nazivao samo tim nazivom. Ostali nadrealisti su o Dalíju, nakon izbacivanja, govorili u prošlom svršenom vremenu, kao da je mrtav. No, za Dalíja odlazak nije bio toliko težak jer su s njim otišli i mnogi drugi nadrealisti, čak i oni najbolji i najneovisniji. No, iako je raskid bio konačan, mnogi nadrealisti su i dalje nastavili pisati oštre polemike protiv Dalíja, čak i do njegove smrti.
Edward James, koji je nakon izbacivanja iz nadrealističke škole bio Dalíjev patron, pomogao je Dalíju da se uzdigne u svijetu umjetnosti tako što je kupovao njegova djela i financijski mu pomagao u periodu od dvije godine. Njih dvoje su postali jako dobri prijatelji i James se pojavljuje na Dalíjevoj slici Labudovi koji reflektiraju slonove. Njih dvoje su također surađivali na dva najpoznatija nadrealistička objekta: Telefon sa slušalicom od jastoga i Sofa u obliku usta Mae West.
Godine 1940., nakon što je Drugi svjetski rat došao u Francusku, gdje su Dalí i Gala boravili, njih dvoje se odlučuju na odlazak u SAD gdje borave punih 8 godina. Nakon odlaska u SAD, Dalí je također ponovo počeo prakticirati kršćanstvo. Godine 1941. izlaže s Miróom u Muzeju moderne umjetnosti u New Yorku, a 1942. mu izlazi autobiografija Tajni život Salvadora Dalíja. Godine 1946. ponovo se bavi filmskim radom surađujući s Waltom Disneyjem i s Alfredom Hitchcockom na filmu Začarana. Godine 1947. nakratko se vraća u Francusku gdje mu je talijanski fratar Gabriele Maria Berardi napravio obred egzorcizma. Fratrovo imanje je sadržavalo i skulpturu Krista na križu za koju je fratar tvrdio da mu je izradio Dalí. Skulptura je otkrivena 2005. godine i stručnjaci su utvrdili da postoji velika vjerojatnost da je skulptura Dalíjeva.
Godine 1948. u Americi izdaje 50 tajni čarolije umjetnosti, a već 1949. vraća se s Galom u Europu gdje i ostaje do kraja života.
Kasne godine u Kataloniji
Godine 1960. Dalí je počeo i preuređivanjem kazališta u Figuerasu, koje je danas Dalíjev muzej. Ovaj projekt, koji je bio njegov najveći samostalni projekt, okupirao je najveći dio njegove energije tijekom sredine 1970-ih, a renovacije je radio tijekom sredine 1980-ih.
Još jedan značajan period ovog kasnog razdoblja je tzv. period "gigantizma" u koji spadaju slike Kolumbovo otkriće Amerike (Kolumbov san), Lov na tune i Halucinogeni toreador. Ove slike vrve dionizijskim likovima, a predstavljaju neku vrstu oporuke i plod četrdesetogodišnjeg umjetničkog rada i oblikovanja.
Osim slikanja i dizajna, Dalí se tijekom ovog perioda posvetio i kazališnoj umjetnosti. Godie 1961. u Veneciji je premijerno izveden Balet o Gali s libretom i scenografijom koje je napravio sam Dalí. Godine 1964. u Tokiju je održana prva velika retrospektiva Dalíjevih djela, a iste te godine izlazi i Dalíjev slavni Dnevnik jednog genija.
Godine 1969. Dalí se počinje baviti dizajnom. Prvi naručitelj bila je tvornica čokolade Lanvin, a nakon nje Dalí je izradio logo za tvrtku Chupa Chups. Iste te godine dobio je zadatak da napravi reklamni program za Eurosong 1969. koji je održan u Madridu. Napravio je i veliku metalnu skulpturu koja se nalazila na pozornici tijekom održavanja Eurosonga.
Godine 1980. Dalíjevo zdravlje se naglo pogoršava. Gala, koja je već bila polusenilna, trovala ga je opasnim koktelom koji je sadržavao lijek koji mu je toliko oštetio nervni sustav da je izgubio skoro sve umjetničke sposobnosti. Sa 76 godina, "uvijek zdravi" Dalí je izgledao kao ruina, što se najviše moglo vidjeti na njegovim rukama koje su se tresle kao da ima Parkinsonovu bolest. thumb|320px|Grobnica Salvadora Dalíja. Godine 1982., kralj Juan Carlos I. imenuje ga markizom od Pubola. Zbog dane mu časti, Dalí je kralju poklonio sliku Glava Europe, koju mu je predao kada ga je ovaj posjetio na smrtnoj postelji. Od tada Dalí živi u dvorcu u Pubolu, kojeg je poklonio svojoj supruzi Gali.
Dana 10.6. 1982. umire Gala Dalí. Nakon njezine smrti, Dalí je izgubio velik dio volje za život. Namjerno je uzrokovao dehidraciju, moguće kao pokušaj samoubojstva, no isto tako je moguće da je pokušao sebe dovesti u stanje suspendirane živosti. Godine 1984., dok je živio u Pubolu, izbija mu požar u njegovoj spavaćoj sobi. Razlog je nepoznat, no neki pretpostavljaju da je bio ponovni pokušaj samoubojstva, a neki pak da je to bio rezultat nemara posluge. No, Dalí, koji je teško opečen, spašen je i odveden u Figueras gdje su se njegovi prijatelji i kolege pobrinuli da svoje zadnje dane provede ugodno u svom Teatro-Museou u Figuerasu.
Godine 1989., autor Mark Rogerson u svojoj knjizi navodi kako su ga njegovi čuvari prisiljavali da potpisuje prazna platna koje će se kasnije (čak i nakon njegove smrti) prodavati kao originali. Kao posljedica ovoga, trgovci su oprezni djelima koja se pripisuju najkasnijem Dalíjevom periodu.
U studenom 1988. Dalí je odvezen u bolnicu zbog zatajenja srca, no oporavio se. Dana 5. prosinca 1988., kralj Juan Carlos I. posjetio je Dalíja u bolnici i izjavio kako je uvijek bio Dalíjev pobornik. Dana 23. siječnja 1989., dok je slušao svoje omiljeno djelo, Wagnerovu operu Tristan i Izolda, Dalí umire u Figuerasu u 84. godini života. Po svojoj želji, pokopan je u svom Teatro-Museou, a svoje bogatstvo i djela oporučno ostavlja španjolskoj državi. Od 286 djela koje je ostavio Španjolskoj, 56 ih se nalazi u Figuerasu, a 230 u Madridu.
Simbolizam
Skoro sva Dalíjeva djela imaju neko simbolično značenje ili nekakav simbolistički element u njima. Primjer toga su njegovi mekani, "tekući" satovi, koji se prvi put pojavljuju na slici Postojanost pamćenja (Mekani satovi) iz 1931., a oni simboliziraju Einsteinovu teoriju da je vrijeme relativno, a ne fiksno. Ova ideja, da satovi simboliziraju posebnu relativnost, Dalíju je pala na pamet kada je jednog dana u kolovozu buljio u komad sira. thumb|200px|Dalíjev kip nadrealističkog slona na jednoj londonskom izložbi. Upravo ovakvi nadrealistički slonovi bili su česti dodaci Dalíjevim slikama. Slon se također često može vidjeti na Dalíjevim slikama. Prvi put se pojavio 1944. godine na slici San uzrokovan letom pčele oko nara, sekundu prije buđenja i izgledao je isto kao i statua na slici desno. Slonovi, koji su inspirirani Berninijevom statuom slona koji nosi antički obelisk, prikazani su, uglavnom, s "dugim, višestruko spojenim, skoro nevidljivim nogama žudnje." kako nose obelisk na leđima (vidi sliku desno). Isti takvi slonovi mogu se vidjeti na slikama Iskušenje svetog Antuna (1946.) i Slonovi (1948.). Spareni s ovim kržljavim nožicama, ti tereti, značajni po svojoj prevelikoj težini, stvaraju fantomsku realnost. "Slon je deformacija u prostoru", tvrdi jedna analiza, "njihove noge, tanke kao vreteno, kontrastiraju ideju bestežinskog stanja sa strukturom." U djelu Dalí i nadrealizam, Dalí kaže:
Osim slona i satova, jaje je također jedan od čestih Dalíjevih motiva. On jaje povezuje s nečim očinskim i interauternim, no koristi ga kako bi simbolizirao nadu i ljubav. Jaje se pojavljuje na slikama Veliki masturbator (1929.), Zagonetka žudnje - majko moja, majko moja, majko moja (1929.), Pečena jaja na tanjuru bez tanjura (1932.), Geološka sudbina (1933.) i Metamorfoza narcisa (1937.). Na njegovim slikama, osim tri navedena simbola/elementa, pojavljuju se i različite životinje: mravi simboliziraju smrt i iznimnu seksualnu žudnju, puž je povezan s ljudskom glavom (to dolazi od njegovog prvog susreta sa Sigmundom Freudom kada je vidio puža na bicikli), a skakavac je simbol straha i ispraznosti. left|220px|thumb|Dalíjev muzej u Figuerasu na čijem se krovu mogu vidjeti jaja, za Dalíja simbol nade i ljubavi. Zanimljivost je da je Dalí dva, od tri primarna simbola, koristio i u svom kiparskom radu (vidi slike lijevo i desno), dok simbol jajeta nikad nije prenio na neku od svojih skulptura, ali se zato simbol jajeta može vidjeti na krovu Dalíjevog muzeja u njegovom rodnom gradu Figuerasu.
Politika i osobnost
Tijekom svoje mladosti, Dalí je prihvatio i anarhizam i komunizam. Njegove bilješke sadrže mnoge anegdote u kojima on priča kako je izgovarao politički radikalne parole više kako bi šokirao slušatelje, nego iz nekog dubokog uvjerenja, što je pak opet bilo u skladu s Dalíjevom privrženošću dadaističkom pokretu. Kako je postajao stariji i zreliji, mijenjali su se i njegovi politički pogledi, naročito s radikalnim promjenama unutar nadrealističkog pokreta kojeg je predvodio trockist Breton za kojeg se kaže da je pozvao Dalíja na razgovor zbog njegovih političkih pogleda. U knjizi Dalí o Dalíju, Dalí navodi kako je on i anarhist i monarhist što je dovodi do zaključka da je anarho-monarhist.
Tijekom boravka u New Yorku 1942., Dalí je javno optužio svog kolegu nadrealista, redatelja Luisa Buñuela, da je ateist što je rezultiralo Buñuelovim otkazom i stavljanjem istog na crnu listu američke filmske industrije.
Kada je izbio Španjolski građanski rat, Dalí je pobjegao kako bi izbjegao ratovanje i nije se pridružio nijednoj skupini. ista situacija bila je kada je izbio Drugi svjetski rat, kada Dalí bježi iz Pariza, zbog čega je Orwell kritizirao Dalíja da je "pobjegao kao štakor čim je Francuska bila u opasnosti." Orwell je još dodao sljedeći komentar:
Psametih I
Psametih I (također navođen kao Psametik ili Psamtik), bio je egipatski faraon iz saiske ili Dvadeset šeste dinastije poznat po tome što je nakon vijekova nereda, rascjepkanosti i strane vlasti uspio ujediniti Egipat kao snažnu i nezavisnu državu.
Salvador Dalí
Politika i osobnost
Dalí je kao osoba bio izrazito bizaran. Njegov fizički izgled, koji se sastojao od sveprisutnog dugog plašta, štapa za hodanje i njegovih karakterističnih brkova, o kojima se svakodnevno brinuo, uvijek je privlačio pozornost. O sebi je jednom rekao:
Kada ga je pjevačica Cher, zajedno sa svojim suprugom Sonnyjem Bonom, jednom prilikom posjetila na njegovoj zabavi u Hotelu Plaza, doživjela je šok kada je sjela na čudno oblikovani seksualni vibrator kojeg je Dalí ostavio na stolici. Zanimljivo je da je Dalí, kada bi potpisivao autograme, uvijek zadržao pisalo koje bi mu obožavatelji dali.
Psametih I
Psametih I je bio sin Nehoa I, saiskog vladara koga su Asirci nakon svoje provale u Egipat 670. pne. imenovali kao vazalnog kralja u Donjem Egiptu. Psametih je kao talac odveden u Ninivu, odakle se vratio 664. pne. nakon što mu je oca ubio egipatsko-nubijski faraon Tantamani prilikom svoje provale iz Gornjeg Egipta. Asirski kralj Asurbanipal je ponovno provalio u Egipat, porazio Tantamanija te Nubijce protjerao iz Tebe.
Salvador Dalí
Politika i osobnost
U jednom intervjuu u emisiji 60 Minutes, Dalí je tijekom cijelog intervjua o sebi govorio u trećem licu, samo da bi preplašenom voditelju na koncu rekao:
Psametih I
Psametih je postavljen na mjesto svog oca, ali je on to, privremeno lišen nubijske prijetnje, iskoristio kako bi ne samo uspostavio faraonski autoritet nad lokalnim plemićima, nego i započeo borbu za oslobođenje Egipta od Asiraca. Ona je završena godine 654. pne. kada su se iz Egipta povukli posljednji asirski garnizoni.
Salvador Dalí
Politika i osobnost
Pak, tijekom drugog intervjua u emisiji Tonight Show, Dalí je sa sobom ponio kožnog nosoroga i odbio je sjediti na bilo čemu drugome.
Njegova ekscentričnost specifično se odražavala i u odnosu prema Gali, njegovoj supruzi, za koju je jednom prilikom izjavio kako će ju pojesti nakon što ona umre.
Izabrana djela
thumb|200px|Kip Salvadora Dalíja u [[Cadaquésu.]] Dalí je tijekom svog života napravio više od 1,500 slika, a bavio se i dizajnom, skulpturom, fotografijom, te snimanjem filmova i izradom crtanih filmova u kolaboraciji s Waltom Disneyjem. Upravo taj enorman opus uzrokovao je njegovu iznimnu popularnost koja je rezultirala mnogim biografijama, izložbama diljem svijeta, a njegov utjecaj na druge umjetnike traje i danas. O njegovom životu snimljeno je i nekoliko filmova od kojih je možda najpoznatiji Warholov polusatni film iz 1966., a trenutno u produkciji je novi biografski film o Dalíju pod naslovom Dali & I: The Surreal Story u kojem će Dalíja tumačiti Al Pacino.
Psametih I
Godine 656. pne. Psametih je uspostavio vlast i na jugu, koji je dotle još uvijek priznavao Tantamanija kao svog vladara. Njegova je mornarica bez otpora zauzela Tebu, te je uz pomoć lokalnog velmože Mentuemheta je Shepunepet II, Božansku štovateljicu Amuna, inače Nubijku, natjerao da kao svoju nasljednicu usvoji njegovu kći Nitocris. Time je Psametih osim svjetovne moći stekao i vjerski izvor svog autoriteta nad državom.
Riboza-fosfat difosfokinaza
Riboza-fosfat difosfokinaza (, riboza-fosfatna pirofosfokinaza, PRPP sintetaza, fosforibozilpirofosfatna sintetaza, PPRibP sintetaza, PP-riboza P sintetaza, 5-fosforibozil-1-pirofosfatna sintetaza, 5-fosforibozna pirofosforilaza, 5-fosforibozil-alfa-1-pirofosfatna sintetaza, fosforibozil-difosfatna sintetaza, fosforibozilpirofosfatna sintaza, pirofosforibozilfosfatna sintetaza, ribofosfatna pirofosfokinaza, riboza-5-fosfatna pirofosfokinaza) je enzim sa sistematskim imenom ATP:D-riboza-5-fosfat difosfotransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Salvador Dalí
Citati
thumb|200px|[[Arno Breker: Bista Salvadora Dalíja, 1975.]]
Riboza-fosfat difosfokinaza
dATP takođe može da deluje kao donor.
Psametih I
Tokom vladavine je Psametih vodio nekoliko manjih sukoba s libijskim plemenima na zapadu, kao i odmetnutim prinčevima u Delti Nila. Na sjever Nubije je poduzeto nekoliko pohoda kako bi se država Kuš oslabila i tamošnjim vladarima više ne bi padalo na pamet na pokušavaju ponovno preuzeti Egipat.
Psametihu je isto tako bilo izuzetno važno da očuva egipatsku nezavisnost od novih prijetnji iz Azije. Nastojeći se osigurati od Asiraca, sklopio je savez s lidijskim kraljem Gigom, ali je kasnije, kada je Asirija oslabila nakon Asurbanipalove smrti, ponovno postao blizak s Asircima, zaključivši kako bi ojačana Babilonija mogla biti ozbiljnijom prijetnjom.
Psametih je bio poznat i po tome što je stvorio bliske veze s Grcima, koje je koristio kao najamnike u svojoj vojsci, a čak je i dozvolio da Grci u Egiptu sagrade koloniju po imenu Naukratis. Zbog toga ga smatraju jednim od prvih helenofilskih vladara u historiji.
Psametiha je naslijedio sin Neho II, koji je velikim dijelom nastavio njegovu politiku i od Egipta pokušavao napraviti svjetsku silu.
Psametih se pojavljuje kao značajna ličnost u Herodotovoj Historiji, gdje mu je pripisan eksperiment kojim je htio ustanoviti koji je jezik nastariji na svijetu.
Nacionalizam
thumb|[[Grafit iz Katalonije u Španiji koji glasi: "Jedna nacija, katalonska! jedan jezik, katalonski!"]] Nacionalizam u suštini predstavlja privrženost sopstvenoj naciji i državi odnosno njihovim interesima. Pojam se takođe odnosi na doktrinu ili politički pokret po kojoj nacija definisana u okvirima etničke pripadnosti ili nacionalne kulture, ima pravo da konstituiše nezavisnu, suverenu ili autonomnu političku zajednicu, baziranu na zajedničkoj istoriji i sudbini. Zagovornici nacionalizma smatraju da "nacionalna svest" podrazumeva ljubav prema svojoj naciji, dobro poznavanje nacionalne istorije i kulture, isticanje nacionalnih obeležja, nacionalni ponos i strasno zalaganje za nacionalni prosperitet.
Razvijeni pojam nacionalizma podrazumeva političku ideologiju, sistem vrednosti, predstava, načela, stavova, predrasuda i stereotipa, čije jezgro čini romantičarski kult naciona i nacionalne države, oko kojeg se ispredaju mitovi, legende koji se odnose na idealizovani nacionalni karakter i mistifikovanu nacionalnu istoriju. Osnovna socijalno-psihološka funkcija nacionalizma je formiranje i učvršćivanje nacionalnog identiteta, kao i buđenje i jačanje nacionalne svesti radi homogenizacije nacije i učvršćivanja nacionalne države. Suprotno, ekstremni slučajevi nacionalizma vode ka šovinizmu.
Istorija
thumb|Borbe Grka za nacionalno oslobođenje od Otomanske imperije u [[19. vijeku.]] Kao pojava, smatra se da je nacionalizam nastao s početka 19. veka sa pojavom romantizma u umetnosti i književnosti i kao odgovor na univerzalnost renesanse i humanizma. Pre pojave nacionalizma, kriterijum za razlikovanje među ljudima je uglavnom bila religija, a od početka novog veka (16. vek) do Napoleonovih ratova dolazi do formiranja jedinstvenih jezika, i tradicije se međusobno mešaju stvarajući veće grupe ljudi iste kulture. Ovo vremenom dovodi do stvaranja nacija, tj. velikih grupa ljudi koji govore istim jezikom, koji su iste vere i imaju sličnu tradiciju. Do Berlinskog kongresa 1878. godine stvorene su sve veće nacionalne države.
Nacionalizam je doveo do pojave nacionalnih država (države čije su granice definisane jezičkim ili kulturološkim granicama, a ne osvojenim teritorijama kao što je to bio slučaj ranije). Ovaj fenomen je doveo do jednog od najvećih talasa promene karte Evrope. Među novonastalim (nacionalnim) državama su Nemačka i Italija koje su ubrzo postale svetske velesile.
Kritike
U svojim ekstremnim oblicima, fašizmu u Italiji i Španiji i nacionalsocijalizmu u Nemačkoj, u prvoj polovini 20. veka, nacionalizmi ove vrste zagovaraju autoritativnu državu sa ograničenim individualnim pravima građana, a u slučaju nacionalsocijalizma i antisemitizam, superiornost arijevske rase i militarizam.
U nekim društvima nacionalizam se posmatra kao izrazito štetna pojava. Enciklopedija Jugoslavije iz 1978. godine daje sledeću definiciju nacionalizma: ""Nacionalizam je kult sopstvene nacije koga karakteriše šovinistički odnos i raspirivanje mržnje prema drugim nacijama, a svoj najviši domet ispoljava kroz genocid i fizičko istrebljenje drugih naroda.""
Zoran Đorđević
Zoran Đorđević (Kragujevac, 1959) je srpski fotograf i umetnik.
Biografija
Fotografsku karijeru je započeo polovinom osamdesetih kao saradnik listova Omladinske novine (Srbija), Mladina (Slovenija), Feral, Oko, Polet (Hrvatska), a zatim i Pogledi, u kojem ubrzo postaje urednik fotografije.
Diplomirao je kao prvi u klasi na Odseku za novinsku fotografiju Jugoslovenskog instituta za novinarstvo u Beogradu.
Osvojio je sve najznačajnije nagrade za fotografiju na prostorima Jugoslavije. Među njima je i diploma „Anastas Jovanović“ kao i priznanja za najbolju fotografiju Jugoslavije i Srbije. Srpska akademija nauka i umetnosti je u zbornik fotografija koje su istorijski uticale na razvoj ove umetnosti u Srbiji uvrstila i njegove radove. Umetnička komisija Foto saveza Srbije dodelila mu je najveće fotografsko zvanje – Majstor fotografije. Međunarodni savez fotografske umetnosti dodelio mu je zvanje AFIAP. Živi i radi u Kragujevcu.
Izložbe
Izlagao je u Argentini, Austriji, Belgiji, Italiji, Izraelu, Francuskoj, Mađarskoj, Portugaliji, Poljskoj, Čehoslovačkoj, Španiji, Švajcarskoj, Sloveniji, Hrvatskoj.
Osvojio je preko 60 međunarodnih i domaćih nagrada.
Reč kritike
Po mišljenju likovnog kritičara Dejana Đorića „Dela Zorana Đorđevića obeležava izrazit likovni i sintetički karakter. On je među majstorima koji u prvi plan postavljaju likovne vrednosti prizora, vizure i vizije, kojima stvarnost služi za nadgradnju, prevrednovanje i meditaciju.“
John Constable
Džon Konstebl (negde se pominje kao Konstabl,, 11. jun 1776 — 31. mart 1837) je bio britanski umetnik. Rođen je u Ist Bergholtu (East Bergholt), selu kraj reke Stur u Safoku, Engleska. Otac mu je bio bogati trgovac i Konstebl je radio sa njim posle završetka škole. Međutim, uskoro je uvideo da nije za taj posao i odlazi na studije u London. Prvu svoju sliku izložio je 1802. godine.
Pierce, Nebraska
Pierce je grad u američkoj saveznoj državi Nebraska. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1,767 stanovnika.
John Constable
Konstebl je poznat po svojim pejzažima, iako je za vreme života prodao samo 20 slika i nije izabran za člana Kraljevske akademije sve do 52. godine života.
Konstebl je bio zaljubljen u Mariju Biknel, ali ga njen otac nije smatrao dovoljno dobrim za njegovu ćerku. Ipak, odobrava brak 1816, posle pet godina. Sa Marijom Biknel Konstebl je imao sedmoro dece. Ona je umrla od tuberkuloze 1829. godine.
Uvalde County, Texas
je okrug u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 26.405.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 26.405 stanovnika, što je 479 (1,8%) stanovnika više nego 2000. godine.
Hartman, Colorado
Hartman je grad u američkoj saveznoj državi Kolorado.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 81, što je 30 (-27,0 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
San Cassiano-Sant'Emidio, Pescara
San Cassiano-Sant'Emidio je naselje u Italiji u provinciji Pescara, u regiji Abruzzo.
Tetrahidrosarcinapterinska sintaza
Tetrahidrosarcinapterinska sintaza (, H4MPT:alfa-L-glutamat ligaza, MJ0620, MptN protein) je enzim sa sistematskim imenom tetrahidrometanopterin:alfa-L-glutamat ligaza (formira ADP). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim katalizuje biosintezu 5,6,7,8-tetrahidrosarcinapterina.
Hagerstown, Indiana
Hagerstaun je grad u američkoj saveznoj državi Indijana.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.787, što je 19 (1,1 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Cazères
Kazer je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Gornja Garona koja pripada prefekturi Mire.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 3260 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 166 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 19,55 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 240 metara (maksimalnoj 362 m, a minimalnoj 215 m).
Rapalski ugovor
Pregled
Historijske činjenice pre potpisivanja Ugovora:
Ugovor
Rapalskim ugovorom pod Italijom ostaje okupirani teritorij Julije i Italija dobiva usku etničku enklavu Zadar (od velikog područja Dalmacije od Tribnja na sjeveru do rta Ploče sa Šibenikom i Zadrom i širokim zaleđem u slivu reka Čikole, Krke i Butušnice koje je Italija trebala dobiti prema Londonskom sporazumu 1915.) i otoke Lastovo, Palagruža i Sušac, dok je otok Krk i sjeveroistočni dio Istre (Kastavština), koji su prema Londonskom sporazumu trebao pripasti Italiji, potpao pod Kraljevinu SHS, a okupirani dio Hrvatskog primorja je vraćen s time da se status Sušaka (v.) definisao tek 1924. Rimskim ugovorom;.
Rijeka je jedina na čitavom ovom području dobila pravo na svoju autonomiju kao Slobodna Država Rijeka, usled čega je riječki duce, Gabrijele Danuncijo, kao objavio rat Italiji i ubrzo pobegao iz Rijeke nakon prvog pucnja savezničke mornarice. Za 4 godine i to pravo na autonomiju Rijeke ove dve države ukidaju.
Posljedice
Aneksijom većeg dijela Julijske pokrajine Italiji započinje XX. stoljetna tragedija naroda ove multietničke regije koji do danas nisu realizirali svoje pravo na samoopredjeljenje i postali žrtva kolonijalnih i iredentističkih težnji okolnih drava: Italije, Slovenije i Hrvatske. Tako, nakon raspada Austro-Ugarske, 50% stanoništva Julije, oko 440.000 Hrvata i Slovenaca -172.784 Hrvata (s otokom Krkom) i 276.398 Slovenaca (prema posljednjem popisu stanovništva u Austro-Ugarskoj iz 1910. godine), će vrlo brzo biti izloženi talijanizaciji, zatvaranju slavenskih prosvetnih i kulturnih ustanova i fašističkom teroru, a isto tako nakon aneksije Julije SRH i SRSl 1945. do velikog etničkog čišćenja, egzodus preko 350.000 stanovnika.
Salzgitter
Zalcgiter je grad u njemačkoj saveznoj državi Donja Saksonija. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 3102000.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 80–275 metara. Površina opštine iznosi 223,9 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 104.423 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 466 stanovnika/km².
Château-Landon
Šato Landon je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Pariski region, u departmanu Sena i Marna.
Tiamin difosfokinaza
Tiamin difosfokinaza (, tiaminska kinaza, tiaminska pirofosfokinaza, ATP:tiamin pirofosfotransferaza, tiaminska pirofosfokinaza, tiaminska pirofosfotransferaza, tiaminokinaza, tiamin:ATP pirofosfotransferaza, TPTaze) je enzim sa sistematskim imenom ATP:tiamin difosfotransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Pneumotoraks
Pneumotoraks, (lat. Pneumothorax), „pucanje pluća“, je bolest pluća koja nastaje zbog nakupljanja vazduha u pleuralnoj šupljini, kao posledica prekida kontinuiteta listova plućne maramice (tanke opna koja obavija oba plućna krila i sastoji se od dva lista, od kojih je jedan srastao sa plućima, a drugi sa zidom grudnog koša).
Kad nastane komunikacija između alveole ili zida grudnog koša i pleuralne šupljine, dolazi do izjednačavanja atmosferskog i intrapleuralnog pritiska, a elastična sila pluća, kojoj se više ne suprotstavlja negativni intrapleuralni pritisak, izaziva kolaps plućnog parenhima. Zavisno od porasta pritiska u pleuralnom prostoru, plućni parenhim može kolabirati delimično, (parcijalni pneumotoraks) ili potpuno, (kompletni pneumotoraks).
Istorijat
Jean Marc Gaspard Itard, (1774.-1838.), 1803. godine prvi u medicinsku terminologiju uvodi pojam pneumotoraks,(skupljanje vazduha u pleuralnoj šupljini kao posledica prekida kontinuiteta visceralne ili parijetalne pleure).
Martellotti, Brindisi
Martellotti je naselje u Italiji u provinciji Brindisi, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 49 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 336 m.
Pneumotoraks
Istorijat
Kliničku sliku pneumotoraksa prvi opisuje René-Théophile-Hyacinthe Laennec,(1781.-1826), -1819. godine, i njegov nastanak objašnjava kao posledicu pucanja subpleuralnih mehurića vazduha. Međutim prava dijagnoza mogla se postaviti tek nakon otkrića Rtg aparata. Tako je Martin 1901. godine, na „skopiji“ grudnog koša prikazao pneumotoraks, iako je snimak sačinjen tek nakon smrti pacijenta.
U drugoj polovini 19. veka zbog česte pojave pneumotoraksa kod bolesnika s plućnom tuberkulozom kliničari su smatrali da je ova bolest glavni uzrok nastanka pneumotoraksa. Doktor Forlanini 1882. navodi korisni učinak pneumotoraksa u lečenju tuberkuloze zbog zatvaranja kaverni (kolapsoterapija).
Tek početkom 20. veka lekari otkrivaju da se pneumotoraks može razviti i kod bolesnika koji ne boluju od plućne tuberkuloze. Kjaergaard je 1932. opisuje primarni spontani pneumotoraks kao odvojenu pojavu od sekundarnog pneumotoraksa koja je u suštini posledica tuberkuloze.
Predispozicija
Često se nalazi međusobna veza između pneumotoraksa i prethodno postojećih bolesti pluća i drugih stanja u organizmu, što objašnjava činjenicu zašto identične vrednosti pritiska gasa, kod nekih bolesnika dovodi do pneumotoraksa a kod drugih ne. Ta veza može biti neki od sledećih faktora predispozicije:
Big Flats Airport, New York
Big Flats Erport je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Pneumotoraks
Jatrogeni pneumotoraks
Ovaj oblik pneumotoraksa može nastati kao komplikacija nakon dijagnostičkih ili terapeutskih intervencija.
Big Flats Airport, New York
Demografija
Po popisu iz 2000. godine broj stanovnika je 2.184.
Pneumotoraks
Spontani pneumotoraks
thumb|220px|right|Otvoreni pneumotoraks Nastaje naglo,sa pojavom bola u grudima u vidu probadanja, (koji se širi u leđa i vrat). Od ostalih simptoma javlja se suv kašalj, otežano disanje, vaskularni kolaps i strah od ugušenja. Strana sa pneumotoraksom je slabije respiratorno pokretna a disanje na toj strani skoro nečujno. Spontani pneumotoraks se javlja u dva oblika kao:
Tenzioni (ventilni) pneumotoraks
Je komplikacija pneumotoraksa kod koje - vazduh pri udisanju ulazi u pleuralni prostor a pri izdisanju se zadržava u pleuralnoj šupljini, pa se kod svakog udisaja količina vazduha naglo povećava. Pritisak vazduha raste, kolabirano plućno tkivo se potiskuje prema hilusu, pomeraju se i srce i krvni sudovi prema zdravoj strani. Simptomi i znaci se veoma brzo razvijaju i smrt može da nastupi za 10 - 15 minuta. Najčešće se razvija nakon pucanja emfizematozne bule, kaverne, plućnog apscesa ili ciste, perforacije jednjaka, nakon penetrantne povrede grudnog koša, kao komplikacija preloma rebara, traheotomije i mehaničke ventilacije. Tenzioni pneumotoraks u jedinicama intenzivne nege relativno je česta pojava kod bolesnika na mehaničkoj ventilaciji, najčešće kao posledica barotraume pluća. Učestalost javljanja je veća od 25% kod bolesnika na mehaničkoj ventilaciji sa rizikom rasta kod dužeg trajanja ventilacije. Smrt neposredno izazvana barotraumom pluća javlja se u 13−35% slučajeva.
Patofiziologija
thumb|250px|right|Disajni putevi Pluća se nalaze unutar šupaljeg prostora ograničenog zidovima grudnog koša (koji kao oklop štiti dva tako važna organa za čoveka kao što su pluća i srce), i prečage (snažanog trbušnog mišića-dijafragme) koji sa donje strane ograničava ovaj prostor,i zajedno sa grudnim i trbušnim mišićima igra značajnu ulogu u mehanici disanja.Sa spoljnom, ovaj prostor, komunicira preko traheje i larinksa,(koji je neka vrsta prinudnog ventila).
Pleuralna šupljina je prostor između grudnog zida i pluća koji obezeđuje uslove za normalno kretanje pluća u toku disanja.Ako je vazduh dospeo u pleuralnu šupljinu, bilo spolja (kod otvorenog pneumotoraksa) ili iz pluća (kod zatvorenog pneumotoraksa),pluća bivaju sabijena što onemogućava proces disanja čak i sa prohodnim disajnim putevima.
Kada komad tkiva čini jednosmerni ventil koji dopušta vazduhu da prodre u pleuralnu šupljinu iz pluća, ali ne i da iz nje izađe nastaje mehanizam ventilnog pnmeumotoraksa. On dovodi do teškog poremećaja disanja, i do pojave cirkulatornog kolaps, koji ugrožava život obolelog i zahteva hitnu intervenciju.
Ako pritisak vazduha u plućima raste i premaši vrednost od 10-13 kPa ( u proseku 10,7 kPa ) u odnosu na spoljašnji pritisak vazduha, on neće samo izazvati ruprturu zdravog plućnog tkiva već i arterijsku gasnu emboliju, praćenu pojavom vazduha u plućnom intersticijalnom prostoru, odnosno u prostoru oko krvnih sudova pluća, koji uzrokuje plućni intersticijalni emfizem. Iz ovog prostora gas dalje može prodreti u hiluse i mediastinum a odatle u pleuralnu i perikardijalnu šupljinu i trbušnu maramicu.
Intersticijalni emfizem vrši pritisak na male krvne sudove pluća izazavijući porast pritiska u plućnim arterijama, što ima za posledicu izlazak tečnosti u intersticijalne prostore i pojavu alveolarnog edema (otoka) pluća što još više pogoršava protok u plućnoj cirkulaciji i pogoduje nastanku hipoksije u organizmu.
Klinička slika
thumb|220px|right|Rentgenski snimak obostranog pneumotoraksa sa prodorom vazduha u pleuromediastinum. thumb|220px|right|Kompjuterizovana tomografija vrlo brzo postavlja dijagnozu pneumotoraksa. Osnovna karakteristika pneumotoraksa je nagli nastanak promena (često iz punog zdravlja), sa znacima zapaljenja plućne maramice, bolom (koji se pojačava pri pokretima grudnom koša u toku, disanja i kašlja); asimetrija grudnog zida pri pokretima disanja; kratkoća daha, i cijanoza.
Kliničkom slikom dominiraju sledeći simptomi:
Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza
Postavlja se na osnovu anamneze,kliničke slike i lekarskog pregleda, koji treba dopuniti sledećim dijagnostičkim procedurama :
Komplikacije
thumb|170px|right|Hidro pneumotoraks.A-vazduh, B-tečnost
Lečenje
thumb|200px|right|Torakocenteza
Cilj terapije pneumotoraksa je potpuna reekspanzija plućnog parenhima i normalizacija plućne funkcije uz sprečavanje ponavljanja bolesti.Izbor terapije uslovljava veličina pneumotoraksa, tip pneumotoraksa (primarni,sekundarni), mogućnosti razvoja recidiva (broj prethodnih epizoda), mogućnost komplikacija (hipertenzivni pneumotoraks, hematotoraks, bronhopleuralna fistula), opšte stanje bolesnika, njegova profesija (pilot, ronilac, kesonski radnik, rudar,) itd.. .
U kliničkoj praksi, primenjuju se brojne terapijske metode:
Torakocenteza i aspiracija vazduha preko katetera
Perkutana aspiracija vazduha iglom ili preko uvedenog tankog katetera daje rezultate u oko 50% bolesnika. Nedostatak ovih tehnika je visoka učestalost recidiva (>40%), mogućnost razvoja komplikacija, a u slučaju aspiracije vazduha kateterom, njegovo često začepljenje.
Etilefrin
Etilefrin je srčani stimulant koji se koristi kao antihipotenziv. On je simpatomimetički amin iz 3-hidroksi-feniletanolaminske serije koji se koristi za lečenje ortostatske hipotenzije neurološkog, kardiovaslularnog, endokrinog ili metaboličkog porekla. Intravenozna infuzija ovog leka povećava srčani učinak, udarni volumen, venski povratak i krvni pritisak kod ljudi i eksperimentalnih životinja. Iz toga proizilazi da on stimuliše α i β adrenergičke receptore. Međutim, in vitro studije indiciraju da etilefrin ima mnogo veći afinitet za β1 (srčane) nego za β2 adrenoreceptore.
Intravenozni etilefrin ubrzava puls, uvećava srčani izlaz, udarni volumen, centralni venski i srednji arterijski pritisak zdravih osoba. Periferni vaskularni otpor opada tokom infuzije 1–8 mg etilefrina ali počinje da raste na višim dozama
Etikloprid
Etikloprid je selektivni dopaminski antagonist koji deluje na dopaminski receptor D2. On se prvenstveno koristi u farmakološkim istraživanjima.
Pregomisin
Pregomisin je organsko jedinjenje, koje sadrži 22 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 390,470 Da.
Val Verde County, Texas
je okrug u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 48.879.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 48.879 stanovnika, što je 4.023 (9,0%) stanovnika više nego 2000. godine.
Saobraćaj u Beogradu
Ћирилична верзија mini|250p|Teretni brod Sirmium na Savi u Beogradu Beograd, kao i svaki drugi velegrad, poseduje razvijenu mrežu saobraćajnica sa više vidova javnog/masovnog i privatnog/pojedinačnog prevoza. Javni prevoz je posebno značajan vid prevoza - „kičma“ celog saobraćajnog sklopa.
Danas je Beograd poznat po saobraćajnim gužvama, jer nema razvijenu saobraćajnu mrežu spram potreba. Kao prilog tome može se reći da je Beograd najveći grad (metropola) u Evropi bez metro sistema, a i drumska mreža je nedovoljna. Na kraju, gradu na dve velike reke potrebni su novi mostovi kao i obilaznice oko urbanog područja.