cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Born on the Fourth of July (film)
'Rođen 4. srpnja' (eng. Born on the Forth of July) je filmska adaptacija istoimene autobiografije iz 1989. veterana Vijetnamskog rata Rona Kovica. Oliver Stone je režirao film i napisao scenarij zajedno s Kovicom, kojeg je utjelovio Tom Cruise. Stone je htio snimati film u Vijetnamu, ali kako odnosi između Sjedinjenih Država i Vijetnama nisu bili normalizirani, sniman je na Filipinima.
''Rođen 4. srpnja smatra se drugim dijelom Stoneove filmske "trilogije" o Vijetnamskom ratu - zajedno s Vodom smrti (1986.) i Nebom i zemljom'' (1993.). Film je osvojio Oscare za najboljeg redatelja i najbolju montažu.
Radnja
Film počinje u razdoblju kad je Ron Kovic bio dječak koji odrasta u Massapequai na Long Islandu. Odrasta u domoljubno i katolički nastrojenoj kući, ispunjen snažnim osjećajem ponosa za svoju zemlju i religiju. Kao tinejdžer i prvak srednjoškolske hrvačke momčadi, dokazuje se kao sportaš, ali i izvrstan učenik. Nakon što njegovu školu posjete lokalni marinski podčasnici u potrazi za novacima i održe Ronu i ostalim maturantima strastvenu lekciju o Marincima, Ron se odluči prijaviti. Propusti maturalnu večer jer ne uspijeva dogovoriti spoj sa svojom simpatijom, Donnom. Posvađa se s njom na maturalnoj večeri i otpleše s njom zadnje noći prije odlaska.
Radnja se premješta u 1968. u vrijeme Kovicove druge službe u Vijetnamu. Sada kao marinski narednik i u patroli, njegova jedinica počini masakr u selu nad vijetnamskim stanovništvom, vjerujući kako su to neprijateljski gerilci. Tijekom povlačenja, Kovic ostaje dezorijentiran i slučajno ustrijeli jednog od pridošlica u njegov vod, mladog marinca razvodnika, zvanog Wilson, koji završava na vatrenoj liniji između dviju strana. Unatoč žučnim pokušajima pripadnika Mornarice da ga pokuša spasiti, Wilson kasnije umre od svojih rana, a Kovic ostaje pod teškim dojmom. Preplavljen krivnjom, Kovic se obrati svom nadređenom, koji mu tek kaže da zaboravi na sve. Sastanak se negativno odražava na Kovica, koji je shrvan jer ga je nadređeni ignorirao.
Vod nekoliko tjedana kasnije odlazi na još jednu rizičnu patrolu. Tijekom razmjene vatre, Kovic biva kritično ranjen i zarobljen u polju suočivši se sa sigurnom smrću, sve dok ga drugi marinci ne spašavaju. Paraliziran od pasa nadolje, provodi nekoliko mjeseci oporavljajući se u veteranskoj bolnici u Bronxu. Životni uvjeti u bolnici uključuju štakore koji se slobodno kreću po podu, osoblje koje je općenito apatično na potrebe pacijenata, liječnike koji neredovito posjećuju pacijente, raspojasano korištenje droga i opremu koja je prestara i neodržavana da bi se mogla koristiti. Kovic očajno pokušava ponovno prohodati korištenjem štaka i proteza, unatoč opetovanim upozorenjima liječnika. Međutim, ubrzo doživi težak pad koji prouzroči složenu frakturu njegove ključne kosti. Ozljeda ga umalo ne ostavlja bez nogu, a on se počne pasivno svađati s liječnicima koji na trenutak počnu razmišljati o pribjegavanju amputaciji.
Kovic se vraća kući s nedirnutim nogama, ali prikovan za kolica. Kod kuće se počne otuđivati od obitelji i prijatelja, prigovarajući o studentima koji organiziraju antiratne prosvjede diljem zemlje i spaljuju američku zastavu. Iako pokušava sačuvati svoj marinski dignitet, Kovic postupno razbija iluzije, osjećajući kako je njegova vlada izdala njega i druge vijetnamske veterane. U Ronovoj odsutnosti njegov mlađi brat Tommy je počeo čvrsto zagovarati antiratne stavove, što dovodi do podjele među braćom. Njegova duboko religiozna majka također se čini da se ne može nositi s Ronovim novim ponašanjem kao samosažaljivim, paraliziranim veteranom. Njegovi problemi su koliko psihološki koliko i fizički, a uskoro postaje alkoholičar i ratoboran. Tijekom parade za Dan nezavisnosti, počinje pokazivati znakove posttraumatskog stresnog poremećaja nakon što eksplodira petarda i nakon što beba u gomili počne plakati. Nađe se sa prijateljem iz srednje škole, Timmyjem Burnsom, koji je također ranjeni veteran, a prijatelji provedu Ronov rođendan dijeleći ratne priče. Kasnije, Ron ode posjetiti Donnu u njezinu koledžu u Syracuseu u New Yorku. Dvoje se prepusti uspomenama, a ona ga upita hoće li posjetiti bdijenje za žrtve Masakra u Ken Stateu. No, on ne može jer ga invalidska kolica sprječavaju da se kreće po kampusu zbog ograda i stubišta. On i Donna ostaju razdvojeni nakon što nju i njezine kolege studente uhiti i odvede policija na njezinu koledžu zbog održavanja protesta protiv Vijetnamskog rata.
Ronova dezorijentiranost postaje sve ozbiljnija i on se posvađa s majkom nakon što se pijan vratio kući noć nakon svađe s veteranom Drugog svjetskog rata koji se borio na Iwo Jimi koji nije iskazao nimalo suosjećanja za njega. Nakon što je iskalio svoj bijes zbog majčine sramote da ima paraliziranog sina, upusti se u emocionalni razgovor s ocem, a kasnije otputuje od kuće za stalno. Ron otputuje u gradić u Meksiku ("Selo sunca") koji se čini kao raj za veterane Vijetnamskog rata. Upušta se u svoje prvo seksualno iskustvo s prostitutkom za koju misli da je voli. Ron je želi zaprositi, ali kad je ugleda s drugom mušterijom, shvati kako želi pravu ljubav a ne puko fizičko seksualno iskustvo. Povezavši se s drugim veteranom prikovanim za kolica, Charliejem, koji je bijesan jer mu se prostitutka narugala zbog impotencije koja je rezultat teškog ranjavanja u Vijetnamu, dvojica se zapute u ono što vjeruju da će biti više prijateljski nastrojeno selo. Nakon što su iživcirali svog vozača taksija, završe izbačeni nasred ceste. Posvađaju se i potuku, izbacivši jedan drugog iz kolica. Na kraju ih pokupi čovjek s kamionetom i opet završe u "Selu sunca". Pri povratku na Long Island, Ron skrene u Georgiju kako bi posjetio roditelje i obitelj Wilsona, marinca za kojeg vjeruje kako ga je ubio tijekom svoje službe. Ispriča im pravu priču o tome kako im je sin poginuo i prizna svoju krivnju. Wilsonova udovica, sada majka sina dojenčeta poginulog vojnika, prizna da u srcu ne može pronaći snage da mu oprosti, ali da bi Bog mogao. Gospodin i gospođa Wilson su, s druge strane, pomirljiviji i čak osjećaju sućut prema njegovim osjećajima i patnji, jer se Wilsonov otac borio na Pacifiku tijekom Drugog svjetskog rata te čak nema iluzija prema Vijetnamskom ratu. Unatoč pomiješanim reakcijama, čini se kako ispovijed otpušta veliku težinu s Ronove savjesti.
Mikrolegirani čelik
mini|300 px|desno|[[Sardinija radio teleskop u gradnji, gdje su se koristili mikrolegirani čelici.]] mini|desno|300px|Prikaz izbrušenog [[perlita pod povećanjem od 2000 puta.]] mini|desno|300px|Krivulja hlađenja čistog [[željezo|željeza.]] mini|desno|300px|Rotor male [[vodna turbina|vodne turbine.]] mini|desno|300px|[[Vodocijevni kotao za termoelektranu.]] mini|desno|300px|Elektrolučno [[zavarivanje sa obloženom elektrodom (engl. SMAW)]]
Born on the Fourth of July (film)
Radnja
Ron se pridružuje organizaciji Vijetnamski veterani protiv rata (VVAW) i 1972. otputuje na Republikansku nacionalnu konvenciju u Miamiju. On i njegovi zemljaci proguraju se u konferencijsku dvoranu tijekom govora Richarda Nixona i izazovu komešanje koje postaje nacionalna vijest. Sam Ron ispriča novinaru o negativnim iskustvima u Vijetnamu i o uvjetima u bolnici za veterane. Intervju prekidaju čuvari koji njega i ostale veterane izbacuju iz dvorane i pokušaju ih predati policiji. Uspijevaju pobjeći od policije, regrupirati se i ponovno napasti dvoranu, ali ovaj put neuspješno. Film završava s Kovicom koji drži govor na Demokratskoj nacionalnoj konvenciji 1976., malo iza objavljivanja svoje autobiografije ''Rođen 4. srpnja''.
Mikrolegirani čelik
Mikrolegirani čelik ili sitnozrnati mikrolegirani čelik povišene čvrstoće (engl. High-strength low-alloy steel ili HSLA steel) je vrsta ugljičnog čelika koji ima povećanju čvrstoću, uz istovremenu uštedu legirajućih elemenata, a ostvaruje se primjenom postupka mikrolegiranja. Mikrolegiranje se koristi prvenstveno kod izrade konstrukcijskih čelika koje karakterizira visoka granica razvlačenja, zadovoljavajuća plastičnost, neznatna sklonost krhkom lomu, te dobra zavarljivost.
Mikrolegirajući elementi uglavnom djeluju stvaranjem karbida NbC i VC, nitrida NbN i VN, te karbonitrida V(CN) i (Nb,V)(C,N), koji sprječavaju rast austenitnog zrna. Navedeni precipitati su dovoljno gusto dispergirani, sitni, toplinski otporni i tvrdi da predstavljaju učinkovite zapreke gibanju dislokacija, te utječu na usitnjenje kristalnog zrna. Feritno-perlitno zrno biti će to sitnije što je bilo sitnije austenitno zrno. Sitna austenitna zrna imaju veću ukupnu graničnu površinu nego krupna, pa je broj feritnih klica veći.
Born on the Fourth of July (film)
Produkcija
Oliver Stone je pročitao autobiografiju Rona Kovica i ostao zapanjen saznanjem što je Ron Kovic pretrpio nakon Vijetnamskog rata (on sam je kao vijetnamski veteran otkupio prava na roman i prema njemu snimiti film). Nakon što je kupio prava na roman, Stone je morao naći distributera koji će mu pomoći pri produkciji. Stoneu je na kraju ponuđen projekt u Universal Picturesu i on ga je prihvatio. Nakon pronalaska distributera, Stone je morao pronaći producenta filma: pridružio mu se A. Kitman Ho. Tom Cruise je angažiran za ulogu Rona Kovica, dok je Stone trebao režirati film prema scenariju stvarnog Kovica kojeg je Stone htio približiti šoubiznisu da osjeti kako sve to izgleda.
Mikrolegirani čelik
Razvoj zavarljivih konstrukcijskih čelika započinje krajem 20-ih godina 20. stoljeća. U početku proizvodnje takvih čelika osnovni cilj bio je povećanje čvrstoće, odnosno granice razvlačenja. Međutim, polazeći od sve naglašenijih potreba za uštedom materijala i energije u posljednje vrijeme sve se veći značaj usmjerava prema žilavosti, zavarljivosti i sposobnosti oblikovanja.
Born on the Fourth of July (film)
Produkcija
Stone je htio snimati film u Vijetnamu, ali kako odnosi između Vijetnama i Sjedinjenih Država nisu bili normalizirani, Stone je odlučio snimati na Filipinima. Film je u svijetu zaradio 100 milijuna dolara s lakoćom pokrivši i nadmašivši budžet od 14 milijuna dolara.
Mikrolegirani čelik
Za sve moderne visokočvrste zavarljive čelike karakteristično je da su mikrolegirani s niobijem, vanadijem, titanijem ili nekim drugim mikrolegirajućim elementom. Razlika u odnosu na uobičajen sastav konstrukcijskih čelika je u relativno niskom sadržaju ugljika i dodatku mikrolegirajućeg elementa. Sadržaj mikrolegirajućeg elementa u mikrolegiranim čelicima iznosi od 0,01 do 0,1%, a sadržaj ugljika je vrlo nizak (0,02 - 0,20%). Mikrolegirajući elementi ne mijenjaju osnovnu vrstu čelika tj. nelegirani čelik ostaje nelegiran, niskolegirani čelik ostaje niskolegiran.
Osnovni procesi povišenja čvrstoće čelika
Postojanje grešaka (dislokacija) u mikrostrukturi osnovni je razlog što metali nemaju onu čvrstoću koju bi im omogućile visoke sile razdvajanja u elementarnoj kristalnoj rešetci. Dislokacije iako snižavaju teoretsku vlačnu čvrstoću omogućavaju plastično deformiranje pri određenom opterećenju. Stoga je za povišenje otpornosti prema promjeni oblika (granica elastičnosti, vlačna čvrstoća) potrebno otežati gibanje dislokacija, ali ne ga i potpuno onemogućiti jer bi se tada izgubila sposobnost materijala za promjenu oblika (udarna radnja loma, istezanje, kontrakcija).
Born on the Fourth of July (film)
Kritike i nagrade
Recenzije filma bile su izrazito pozitivne. Prema podacija od 1. travnja 1990. na Rotten Tomatoesu, 88 posto kritičara ga je ocijenilo pozitivno. Roger Ebert mu je dao "četiri zvjezdice" i nazvao ga "Jednim od najboljih filmova godine". Metacritic je izvijestio kako je prosječna ocjena filma 75 od 100. The New York Times je rekao: "To je film iznimne instinktivne snage, a u središnjoj je ulozi izvedba Toma Cruisea koja definira sve najbolje u filmu".
Mikrolegirani čelik
Osnovni procesi povišenja čvrstoće čelika
Očvršćivanje dislokacijama (kao linijskim greškama) temelji se na povišenju gustoće dislokacija, koje onda postojećim dislokacijama u materijalu otežavaju gibanje. Nove se dislokacije unose u materijal plastičnom deformacijom, kaljenjem i termomehaničkom obradom. Ovaj mehanizam je vrlo učinkovit u pogledu iznosa očvršćivanja, ali ako se pri unošenju novih dislokacija njihova gustoća približi graničnoj, nastupiti će koncentracija naprezanja što može dovesti do napuklina i loma.
Precipitacijsko očvršćivanje čelika
Precipitacijsko ili disperzijsko očvršćivanje čelika kvantitativno je opisao E. Orowan. On je utvrdio da submikroskopske čestice promjera od 5 do 15 nm na međusobnoj udaljenosti 15 - 45 nm učinkovito zaustavljaju gibanje dislokacija, ukoliko je tvrdoća tih čestica dovoljno visoka. Povoljno djelovanje u cilju precipitiranja dovoljno čvrstih, sitnih i dispergiranih čestica (precipitata) imaju posebno elementi titanij, vanadij i niobij, koji s ugljikom i dušikom stvaraju karbide, nitride i karbonitride.
Pri dovoljno visokoj temperature, karbidi i nitridi mikrolegirajućih elemenata se djelomično ili potpuno otapaju. Hlađenjem do temperature transformacije γ-željeza (austenit) → α- željezo + karbid, precipitati će prouzročiti porast čvrstoće čelika. Volumni udio precipitate, kao i rezultirajuće očvršćavanje, ovisiti će o veličini austenitnog zasićenja (superzasićenja) s mikrolegirajućim elementom, ugljikom i dušikom, što ovisi o temperaturi i sastavu čelika.
Očvršćivanje čelika usitnjenjem zrna
Očvršćivanje usitnjenjem kristalnog zrna temelji se na činjenici da sitnija kristalna struktura ima veći broj granica kristalnog zrna, čime je potrebno veće naprezanje, kako bi se izazvala plastična deformacija. U realnim uvjetima se nastoji postići sitnije austenitno zrno jer ono predodređuje veličinu feritnog zrna. Veličina zrna utječe i na čvrstoću materijala, ali je taj utjecaj manji nego na granicu razvlačenja. Glavna prednost usitnjenja zrna je istodobno povišenje granice razvlačenja i sniženje prelazne temperature žilavosti.
Mikrolegirani normalizirani sitnozrnati čelici
Sitnozrnati čelici su razvijeni prvenstveno iz čelika za nosive konstrukcije, kao što su S355J0G3 (Č. 0562) i S355J2G3 (Č0563). Budući da su umireni aluminijem i silicijem, imaju sitniju feritno-perlitnu mikrostrukturu, te zadovoljavajuću zavarljivost. Povišenjem udjela perlita (viši udio ugljika) može se postići visoka čvrstoća, ali tada opada zavarljivost i žilavost. Daljnim razvojem ove skupine čelika dodavani su mangan, nikal i krom kao legirajući elementi radi povišenja čvrstoće mehanizmom očvršćivanja pomoću kristala mješanaca (ferita). Međutim, posljedica takvog načina povišenja čvrstoće su pogoršana tehnološka svojstva (raste sklonost zakaljivanju pri zavarivanju).
Villa Hermosa, Santa María Chilchotla
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 98 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 774 m.
Mikrolegirani čelik
Mikrolegirani normalizirani sitnozrnati čelici
Pozitivno djelovanje legirajućih elemenata na usitnjenje perlitno-feritnog zrna posebice je važno radi povišenja granice razvlačenja. Dezoksidacijom taline sekundarnim aluminijem dolazi do nastanka Al2O3 (koji prelazi u trosku), ali i AlN koji većim dijelom ostaje u čeliku jednoliko dispergiran u obliku vrlo finih čestica. Tijekom hlađenja taline nitrid AlN nastaje pri 1200 °C, a pri zagrijavanju se počinje raspadati iznad 1050 °C (potpuno se raspada > 1350 °C ,što odgovara temperaturi zone utjecaja topline tijekom zavarivanja). Zagrijavanjem takvih čelika do 1200 °C, te valjanjem do uobičajenih temperatura valjanja, kristalno zrno ostaje sitno, ukoliko hlađenje nije bilo presporo (poželjno hlađenje na zraku). Čestice nitrida AlN “opkoljavaju“ zrno austenita i sprječavaju njegov rast (npr. pri zavarivanju, normalizaciji). Spoznaje o povoljnom utjecaju sitnijeg zrna dobivenog povoljnim djelovanjem nitrida AlN, dovele su do daljnjeg razvoja sitnozrnatih čelika.
Born on the Fourth of July (film)
Teme
Najočitija tema filma je fizička i mentalna muka koju Kovic trpi. Oduzeta mu je sposobnost hodanja, posebno teška rana budući da je u srednjoj školi bio sportaš. Zbog paralize ne može imati "normalan seks" i imati djecu.
Mikrolegirani čelik
Mikrolegirani normalizirani sitnozrnati čelici
Pored dodatka aluminija usitnjavanje zrna postiže se pojedinačnim ili kombiniranim (< 0,1%) djelovanjem mikrolegirajućih elemenata (niobij, vanadij, titan), s ciljem da se spoje s ugljikom i dušikom u karbide, nitride i/ili karbonitride, te tako pojačaju djelovanje nitrida AlN. Sniženjem završne temperature valjanja, uz prisutnost nitrida i karbida, otežava se rekristalizacija austenita, koji se ispod temperature Ar1 pretvara u sitni perlit/ferit. Sitnozrnati mikrolegirani čelici nisu osjetljivi na krhki lom. Dobra zavarljivost se postiže niskim masenim udjelom ugljika (< 0,2% C) i ekvivalentom ugljika ispod 0,4.
Born on the Fourth of July (film)
Teme
Mentalni stres koji Kovic trpi, posebno posttraumatski stresni poremećaj koji nije uobičajen među vijetnamskim veteranima. Zajedno s krivnjom zbog ubojstva drugog marinca, mora se suočiti s oblikom borbene situacije koja zahtijeva da ubija ne samo sjevernovijetnamske vojnike nego i nevine civile. U sceni proslave 4. srpnja koju gradska organizacija veterana održava u njegovu čast Kovic se ne može otresti sjećanja na borbu, kao što je plakanje bebe ili petarda koja zvuči kao pucanj ili ručna granata. Film prikazuje i bol koju podnosi zbog ignoriranja američke vlade veterana o stanju u bolnicama.
Mikrolegirani čelik
Mikrolegirani normalizirani sitnozrnati čelici
Mikrolegirajući elementi uglavnom djeluju stvaranjem karbida NbC i VC, nitrida NbN i VN, te karbonitrida V(CN) i (Nb,V)(C,N) koji sprječavaju rast austenitnog zrna. Navedeni precipitati su dovoljno gusto dispergirani, sitni, toplinski otporni i tvrdi da predstavljaju učinkovite zapreke gibanju dislokacija, te utječu na usitnjenje kristalnog zrna. Čelici proizvedeni na takav način uglavnom dobivaju naziv HSLA (eng. High Strength Low Alloyed) čelici ili mikrolegirani čelici. Feritno-perlitno zrno biti će to sitnije što je bilo sitnije austenitno zrno. Sitna austenitna zrna imaju veću ukupnu graničnu površinu nego krupna, pa je broj feritnih klica veći.
La Chalupa, Tototlán
La Chalupa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Tototlán.
Mikrolegirani čelik
Mikrolegirani normalizirani sitnozrnati čelici
Osim povišenjem sadržaja perlita (povišenjem sadržaja ugljika), očvršćivanje čelika može se postići stvaranjem miješanog kristala, precipitacijskim očvršćavanjem i usitnjenjem zrna. Stvaranje miješanog kristala (npr. preko silicija) odražava se negativno na žilavost i zavarljivost. Utjecaj precipitacijskog očvršćivanja je znatno povoljnije.
Da bi se postiglo usitnjenje zrna i omogućilo precipitacijsko očvršćivanje, potrebno je provesti normalizaciju, tj. zagrijavanje do ∼ 900 °C i hlađenje na zraku. Normalizacijom će se toplo valjani čelik dovesti u austenitno područje, te će mu se ukloniti nepoželjna sekundarna struktura (trakasta struktura, usmjerenost). Zagrijavanjem i kratkim zadržavanjem na ∼ 900 °C omogućuje se spajanje aluminija i dušika u nitrid AlN, koji se fino dispergira u austenitu. Nastale čestice nitrida AlN predstavljaju klice kristalizacije perlitno-feritnih zrna.
Izlučivanje čestica nitrida pojačava se ukoliko čelik sadrži određenu količinu niobija i/ili vanadija. Što je temperatura normalizacije viša to je viši udio otopljenog vanadija, odnosno niobija, ali i grublje zrno austenita. Stoga učinak precipitacijskog očvršćivanja u slučaju normalizacije HSLA čelika podliježe kompromisu: ne pregrubo zrno pri temperaturi austenitizacije, ali dovoljno otopljenog niobija i/ili vanadija koji će precipitacijom “čuvati“ sitnije zrno i djelovati kao zapreka za gibanje dislokacija.
Poboljšani sitnozrnati čelici
Poboljšani sitnozrnati čelici razvijeni su u trećem stadiju razvoja čelika za nosive konstrukcije. Glavna karakteristika ovih čelika je da su kaljeni u vodi s temperature oblikovanja, te dodatno popušteni pri temperaturi 680 - 710 °C. Zahtjevi u pogledu mogućnosti dobrog zavarivanja ove skupine čelika uvjetovali su da svi čelici iz ove skupine konstrukcijskih čelika sadrže ispod 0,2% ugljika. Niskougljični martenzit je najpogodniji za postizanje zadovoljavajuće kombinacije čvrstoće i žilavosti. U odnosu na feritno-perlitnu i bainitnu mikrostrukturu, martenzit je izrazito neosjetljiv na krhki lom.
Pored legirajućih elemenata (krom, mangan, nikal, molibden, kobalt) poboljšani sitnozrnati čelici dodatno se mikrolegiraju s vanadijem, titanijem, cirkonijem i borom. Poboljšani sitnozrnati čelici se najčešće primjenjuju kod izrade kuglastih spremnika za plinove, mostova, dijelova građevinskih strojeva i dizalica, vozila, vagona, kučišta i rotora vodenih turbina, cjevovoda, dijelova brodova (npr. jarboli, štitnici pramca) itd.
Primjena mikrolegiranih čelika
Povišeno naprezanje tečenja mikrolegiranih čelika omogućuje izradu lakših konstrukcija, tako da su se ovi čelici upotrebljavati za izradu: mostova, građevinskih strojeva, cjevovoda za hidroelektrane, dvorana u građevinarstvu, tlačnih spremnika, auto i vagon cisterni. Naročito veliku primjenu ovi čelici imaju u brodogradnji.
Ovisno o postignutom naprezanju tečenja razlikuju se tri grupe mikrolegiranih čelika:
Zavarivanje mikrolegiranih čelika
Osim izračunavanja ekvivalenta ugljika, kod mikrolegiranih čelika je potrebno dodatnim ispitivanjima donijeti ocjenu o njihovoj zavarljivosti, jer uz jednaki ekvivalent ugljika, kod različitih debljina i sadržaja vodika u zavaru, pokazuju različitu osjetljivost prema hladnim pukotinama. Zato je kod mikrolegiranih čelika potrebno ispitati, između ostalih, i sljedeće utjecajne čimbenike: sklonost nastajanju toplih pukotina, sklonost nastajanju hladnih pukotina, osjetljivost zavara i zone utjecaja topline prema krhkom lomu, lamelarno trganje i sklonost nastajanju pukotina od žarenja za redukciju zaostalih naprezanja.
Unesena toplina pri zavarivanju je jedan od važnijih čimbenika koji djeluju na svojstva zavarenog spoja. Vrlo često, proizvođači čelika, između ostalog, daju preporuke za optimalnu količinu topline koja se unosi pri zavarivanju određenog čelika, na osnovi čega se mogu odrediti parametri zavarivanja (jačina struje, napon i brzina zavarivanja). Na strukturu, a time i na svojstva zone utjecaja topline i metala zavara, presudan utjecaj ima vrijeme hlađenja između temperatura 800 i 500 ºC. U tom se temperaturnom području odvija većina pretvorbi u čeliku, koje bitno utječu na njegova svojstva.
La Chalupa, Tototlán
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1537 m.
Phenomenon (film)
Phenomenon (preveden kao Fenomen) je američki fantastični film snimljen 1996. u režiji Jona Turtletauba. Protagonist je skromni, neugledni radnik u američkom gradiću (čiji lik tumači John Travolta), a koji na svoj 37. rođendan odjednom postaje genije obdaren telekinetičkim moćima.
Bardona, La Spezia
Bardona je naselje u Italiji u provinciji La Spezia, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 219 m.
Born on the Fourth of July (film)
Zarada
Film se počeo prikazivati 22. prosinca 1989., zaradivši u prvom vikendu 172,021 dolar. U drugom tjednu je ostvario profit od 492,236 dolara, a u trećem 11,023,650 dolara čime je zasjeo na prvu poziciju na kino-blagajnama. Ostao je na prvoj poziciji i u četvrtom i petom tjednu. Ukupna zarada u domaćim kinima iznosila je 70,001,698 dolara, a u svijetu 161,001,698 dolara.
DVD
Film je 29. travnja 1998. objavljen na DVD-u koji sadrži komentar redatelja Stonea. Specijalno izdanje objavljeno je 19. listopada 2004. s komentarom redatelja i originalnim NBC-jevim dokumentarcem o snimanju filma. 12. lipnja 2007. film je objavljen na HD-DVD formatu.
FAST
Termin FAST ima više značenja.
Facundo, Aquiles Serdán
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1592 m.
Picacho, Urique
Picacho je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Urique.
Riveris
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Trir-Sarburg Riveris se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Trir-Sarburg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 220–250 metara. Površina opštine iznosi 2,1 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 422 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 200 stanovnika/km².
Picacho, Urique
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2170 m.
Prisoja (Andrijevica)
Prisoja je naselje u opštini Andrijevica u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 348 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 384 stanovnika).
Beloț, Sopot
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 399 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 110 m.
Prisoja (Andrijevica)
Demografija
U naselju Prisoja živi 265 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 36,4 godina (34,1 kod muškaraca i 38,9 kod žena). U naselju ima 91 domaćinstvo, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,82.
Etnički sastav stanovništva je mešovit, a u poslednjim popisima se beleži blaži pad broja stanovnika.
Duboko Mokro
Duboko Mokro je naselje u općini Široki Brijeg, Bosna i Hercegovina.
Брестач
Брестач је насељено место у општини Пећинци, у сремском округу у Војводини, Србија. Према попису из 2011. било је 934 становника.
Према предању, Брестач је добио назив по три велика бреста, која су се видела са велике удаљености и служили су као оријентир. Тренутна основна школа у Пећинцима је премештена баш из овог села. У центру села се налази споменик палим борцима у Другом светском рату, а такође се ту налази и бездан из ког је некад текла природно чиста изворска вода, али је извор пресушио. У центру Брестача се такође налази и црква посвећена Св. Архангелу Гаврилу. Подигнута је 1792, након што је порушена претходна, дрвена, саграђена 175о. Место је имало цркву још за време Бранковића, почетком 16. века. Након турске окупације, црква је регистрована у фискалном попису из 1566. Садашњи иконостас дело је дрворезбара Павла Бошњаковића из 1822. Иконе су радили сликар Константин Лекић и златар Димитрије Давидовић, 1834. Стојан Аралица, који је у Брестачу учитељевао од 1904-1909, осликао је патрона цркве, св. Архангела Гаврила, изнад улазних врата цркве са јужне стране. Осим ове цркве, село је имало и капелу посвећену св. Петки. Капела је задужбина мештана Павла Радивојевића. Саграђена је половином 19. века, а порушена 1948, кад су нове власти одлучиле да на њеном месту подигну тзв. Дом културе. (О цркви и капели, допунио Предраг Пузић).
Демографија
У насељу Брестач живи 821 пунолетни становник, а просечна старост становништва износи 38,6 година (36,8 код мушкараца и 40,4 код жена). У насељу има 308 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 3,46.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године).
Donovan, Illinois
Donovan je grad u američkoj saveznoj državi Ilinois.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 304, što je 47 (-13,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
2,4-Dihlorobenzil alkohol
2,4-Dihlorobenzil alkohol je organsko jedinjenje, koje sadrži 7 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 177,028 Da.
Antun Nalis
Antun Nalis (Zadar, 4. veljače, 1911. - Zagreb, 14. veljače 2000.), hrvatski filmski i televizijski glumac
Životopis
Studirao je pravo u Beogradu. Kao glumac započinje u jednoj amaterskoj družini u Šibeniku, a na filmu debitira 1949., glumeći ustašu u Zastavi B. Marjanovića. Ta uloga daje pečat prvom razdoblju njegove karijere, pa negativce vrlo upečatljivo portretira i u filmovima Plavi devet (K. Golik, 1950.), U oluji (V. Mimica, 1952.), Kameni horizonti (Š. Šimatović, 1953.) i Krvavi put (R. Novaković i K. Bergstrom, 1955.). Naslovnom ulogom u Jubileju gospodina Ikla (V. Mimica, 1955.) otkriva se kao nadaren komičar i glumac intuicije, te na filmu i televiziji (pa i na estradi) ostvaruje mnogobrojne veće ili manje uloge takvog karaktera (npr. u seriji satiričnih kratkih igranih filmova pod naslovom Baltazar te u tv serijama Naše malo misto (D. Marušića i Velo misto (J. Marušića). Ipak najveća je priznanja dobio za tragičnu ulogu tifusara u filmu Pogled u zjenicu sunca (V. Bulajić, 1966.), za koju je na festivalu u Puli nagrađen Zlatnom arenom. Do 1987. nastupio je u oko 150 filmova. Nagrađen je Nagradom "Vladimir Nazor" za životno djelo 1975.
Ocolome, Urique
Ocolome je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Urique.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1300 m.
La Playa, Puerto Rico
La Plaja je grad u američkoj ostrvskoj teritoriji Portoriko, ostrvskoj državi Kariba.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.900, što je 239 (-11,2 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Vinko Kraljević
Vinko Kraljević (Duboko Mokro, Široki Brijeg, 16. ožujka 1952.) je hrvatski kazališni, televizijski i filmski glumac.
Cabianco, Brescia
Cabianco je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 112 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 268 m.
Los Pinzanes, General Canuto A. Neri
Los Pinzanes je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini General Canuto A. Neri.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1167 m.
Sitnošišmiši
Mali šišmiši (lat. Microchiroptera) su podred reda šišmiša koji je naziv dobio po malom rastu ovih šišmiša. Naseljavaju tropska i suptropska područja
Razlike između sitnošišmiša i velešišmiša su:
Opis
Dugi su 4-16 centimetara. Imaju kratak nos, male oči i duge uši. Najmanji od sitnošišmiša je šišmiš bumbar (Craseonycteris thonglongyai), koji je dug svega 3 centimetra i težak 2 grama, a najveći je australski lažni šišmiš vampir (Macroderma gigas), dug oko 14 centimetara i težak oko 200 grama. Imaju gusto, često svilenkasto krzno sive do smeđe boje
Eholokacija
Ovi šišmiši su jedan od najpoznatijih primjera eholokacije među životinjama. Svi sitnošišmiši koriste se eholokacijom. Jedini velešišmiši koji se koriste eholokacijom su oni iz roda Rousettus, koji koriste različite metode eholokacije koje koriste i sitnošišmiši. Eholokacijski sustav šišmiša često se naziva biosonar.
Sitnošišmiši generiraju ultrazvuk preko grkljana i emitiraju zvuk preko nosa ili otvorenih usta. Ovi zvukovi imaju frekvenciju od 14.000 do više od 100.000 Hz, što je izvan raspona ljudskog uha (tipičan ljudski slušni raspon kreće se od 20 Hz do 20.000 Hz). Emitirane vokalizacije formiraju širok snop zvukova koji služe za istraživanje okoliša.
Neki moljci su razvili zaštitu protiv šišmiša. Oni su u stanju čuti ultrazvuk šišmiša, pa bježe čim čuju njihove zvukove, ili prestaju udarati svojim krilima za vrijeme dok je šišmiš u blizini. Protivno tome, šišmiši mogu prestati proizvoditi ultrazvuk u blizini plijena i tako izbjeći otkrivanje.
Klasifikacija
Ovo je klasifikacija prema Simmonsu i Geisleru iz 1998. godine:
Superporodica Emballonuroidea Superporodica Rhinopomatoidea Superporodica Rhinolophoidea Superporodica Vespertilionoidea Superporodica Molossoidea Superporodica Nataloidea Superporodica Noctilionoidea
CHUK
Termin CHUK ima više značenja.
San Antonio Banderillas, Santo Domingo
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 101 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1928 m.
Zlatko Crnković
Zlatko Crnković može biti:
Chihuahua, Tototlán
Chihuahua je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Tototlán.
IKK
Termin IKK ima više značenja.
Nitriranje
mini|desno|300px|Kopija revolvera Colt 1873, na kojoj se vide boje od [[Otvrdnjavanje površine čelika|otvrdnjavanja površine čelika.]]
Nitriranje je toplinsko-kemijska obrada kod koje se čelik najprije toplinski obrađuje, a zatim površina obogaćuje dušikom. Nitrirati se mogu sve vrste čelika i željeznih slitina, ali je učinak najveći kod čelika i slitina koji sadrže legirne elemente, koji stvaraju temperaturno stabilne nitride: krom, molibden, vanadij, aluminij i neki drugi. Postoji velik broj vrsta čelika koji sadrže prva tri kemijska elementa, prvenstveno radi drugih razloga (prokaljivost, otpornost prema popuštanju itd.), pa je zato nitriranje primjereno relativno velikom broju konstrukcijskih i alatnih čelika. Posebno su za nitriranje primjereni čelici legirani aluminijem.
Najviše se čelika nitrira u amonijaku pri temperaturama od 520 ºC do 560 °C. Zbog niske temperature, nitriranja traju relativno dugo (do 100 sati), a ipak se postižu male dubine nitriranja (do 0,3 mm). Mehanizam je otvrdnjavanja površine drugačiji od onoga pri cementiranju. Nitrirani se sloj otvrdnjavanja na osnovi disperzije nitrida (disperzijsko otvrdnjavanje), a drugi je mehanizam otvrdnjavanja zbog čvrste otopine dušika u željezu. To otvrdnuće je postojano do temperatura viših nego kod cementiranja. Zato su nitrirani čelici praktički uporabljivi do temperatura nitriranja (od 520 °C do 560 °C). Također apsolutna vrijednost otvrdnuća može biti bitno veća negoli kod cementiranja (900 do 1300 HV). Nitrirani se dijelovi obično završno poliraju ili završno bruse, jer je nitrirani površinski sloj relativno tanak.
Termokemijskim nitriranjem prevlaka se stvara brzinom od 0,01mm/h, i to u komorama ispunjenima amonijakom, na temperaturi od 500 do 600 °C i u trajanju od 3 do 4 dana. Nitriraju se uglavnom legirani čelici koji sadrže manje od 0,2% ugljika, pri čemu primarna žilavost njihove jezgre ostaje sačuvana. Postupak nije prikladan za ugljične (nelegirane) čelike jer se otvrdnuti površinski sloj lako odvaja. Termokemijsko nitriranje može se provesti i u talini kalijeva i natrijeva cijanida, uz dodatak natrijeva klorida, u loncima obloženog titanijem (tzv. Postupak Tenifer). U talinu se dovodi zrak kako bi se postigla potrebna koncentracija cijanidnih iona. Tako se u trajanju od nekoliko sati mogu nitrirati i nelegirani čelici te druge željezne slitine, jer se stvoreni nitridni sloj ne odvaja od površine.
Nitriranje u plazmi je moderan i kraći (5 do 40sati) elektrokemijski postupak u pećima ispunjenima dušikom pod niskim tlakom (2 do 10 Pa), na temperaturi 250 do 600 °C, gdje oplošje peći djeluje kao anoda, a predmeti koji se nitriraju kao katoda. Tako nitrirani rezni alati do 5 su puta otporniji na trošenje. Brzina je stvaranja prevlake 0,02 do 0,2 mm/h, a debljina je sloja obično 200 do 500 μm.
Čelici za nitriranje
Dobivena tvrdoća se temelji na promjeni kemijskog sastava površinskog sloja i prisutnosti nitrida, a ne na promjeni mikrostrukture naglim hlađenjem. Postupak se provodi tako da se pripremljeni predmeti (bez oksida, masti i drugih nečistoća) ulažu u peć i izlažu djelovanju sredstva za nitriranje na temperaturi ispod A1 točke, kako ne bi došlo do transformacije ferita u austenit.
U pravilu nitriraju se svi čelici, sivi lijev, čelični lijev (u temperaturnom području 500 - 590 °C) i titanijeve legure (750 - 900 °C). Plinsko nitriranje se ne preporuča za ugljične čelike jer se dobiva krhka površina s malim porastom tvrdoće u difuzijskoj zoni. Legirani čelici, zbog izlučivanja nitrida u difuzijskom sloju, pružaju veću otpornost na trošenje i omogućuju primjenu većih površinskih tlakova.
Postoji posebna grupa niskolegiranih čelika za nitriranje koji sadrže 1,0-2,5 % C (maseni udio), oko 1 % Al, oko 0,2 % Mo, a mogu sadržavati i druge legirajuće elemente (Ti, Nb, W, Mn) tzv. nitridotvorce, radi dobivanja još viših tvrdoća. Pored toga za nitriranje se koriste i niskolegirani čelici koji sadrže aluminij, srednjeugljični niskolegirani čelici s kromom, alatni čelici za rad u toplom stanju, niskougljični niskolegirani kromovi čelici, alatni čelici koji otvrdnjavaju na zraku, brzorezni čelici, feritni i martenzitni nehrđajući čelici serije AISI 400, austenitni nehrđajući čelici serije AISI 200 i 300, precipitacijski očvrsnuti čelici itd.
Poželjno toplinski obrađeno stanje proizvoda prije nitriranja može biti različito, ali se najčešće koristi poboljšavanje (kaljenje + popuštanje), kojim se postižu optimalna mehanička svojstva sa sitnozrnatom mikrostrukturom, što olakšava apsorpciju dušika. Nakon poboljšanja, a prije nitriranja, provodi se završna strojna obrada (radi uklanjanja razugljičenja površine), uz eventualno žarenje na 500 - 600 °C, radi uklanjanja naprezanja od obrade ili ravnanja. Kod poboljšavanja prije nitriranja temperatura popuštanja treba biti viša od temperature nitriranja, jer se na taj način zadržavaju mehanička svojstva jezgre obrađivanih predmeta. Ponekad se nitriranje provodi istodobno s popuštanjem.
Nitrirani površinski sloj u većini slučajeva poboljšava otpornost na koroziju, posebice u uvjetima kloridne, octene i fosfatne kiseline. Otpornost na koroziju nitriranih nehrđajućih čelika se smanjuje zbog vezanja kroma u kromov nitrid.
S obzirom na izvor dušika, postupak nitriranja se može provoditi u plinovitom sredstvu (amonijak), u solnim kupkama i u ioniziranom plinu. Zajedničko za sve postupke je da se nitriranje čeličnih proizvoda odvija ispod A1 temperature, kako ne bi došlo do strukturnih promjena u jezgri obrađivanog predmeta.
Općenito, čelici za nitriranje u amonijaku predstavljaju legirane čelike za poboljšavanje koji sadrže jedan ili više elemenata koji stvaraju nitride (npr. aluminij, molibden, krom, vanadij). Nitriranjem u struji amonijaka postiže se visoka tvrdoća površine i otpornost na trošenje. Porast tvrdoće površine nitriranog čelika postiže se stvaranjem vrlo tvrdih nitrida (AlN, MoN, CrN, VN). Pored povišenja otpornosti na trošenje nitrirani čelici imaju povišenu dinamičku izdržljivost i postojanost na koroziju.
Nitriranje čelika u amonijaku provodi se pri temperaturi 480 - 580 °C uz popuštanje kod nešto više temperature. Vrijednost postignute tvrdoće nitriranog sloja ovisi o legiranju čelika. Čelici legirani s aluminijem imaju tvrdoću 900 - 1100 HV, a čelici bez aluminija imaju tvrdoću 800-900 HV. Važno je napomenuti da se kod čelika nitriranih u struji amonijaka nastoji izbjeći pojava tzv. zone spojeva koja bi zbog nastalih nitrida bila izrazito krhka. Ukoliko bi takva zona nastala uslijed nepravilnog vođenja procesa nitriranja, potrebno ju je ukloniti brušenjem nitriranog proizvoda.
Nitriranje u solnoj kupci
Nitriranje u amonijaku sve više gubi na važnosti, budući su razvijeni novi postupci (solna kupka, ionsko) koji su znatno ekonomičniji i brži, te se mogu primijeniti i na ostale čelike.
Postupak nitriranja u solnoj kupci se ponekad naziva i postupak cijanizacije, jer se odvija u smjesi cijanidno-cijanatnih soli, pri temperaturi 570 - 580 oC, u trajanju od 2 do 4 sata (osim kod brzoreznih čelika čija obrada traje 10 - 20 minuta). Odvijanje postupka se sastoji od taljenja krutih suhih soli, starenja solne kupke (zadržavanje na 565 - 595 °C najmanje 12 sati) i uranjanja predmeta predgrijanih na 400 - 450 °C u zagrijanu kupku. Produkti starenja kupke smanjuju sadržaj cijanida, a povećavaju sadržaj cijanata, te nastaje i mala količina karbonata (Na2CO3). Kada se starenjem postigne 5% NaCNO, kupka se može nesmetano koristiti. Minimalni sadržaj NaCN za obradu brzoreznog čelika je 15%, a za obradu alatnih čelika za rad u toplom stanju je 20%.
Nitriranje u solnoj kupci se koristi za obradu proizvoda iz ugljičnih i niskolegiranih čelika, brzoreznih čelika, alatnih čelika za rad u toplom stanju, nehrđajućih čelika i lijevanih željeza. Nitriranjem u solnoj kupci ne postižu se visoke tvrdoće kao u slučaju nitriranja u amonijaku, pa se ovaj postupak još naziva meko nitriranje.
Plazma nitriranje
Plazma nitriranje ili ionitriranje je postupak površinske obradbe materijala u plinu koji se pod utjecajem topline razlaže na ione i elektrone. Vrijeme nitriranja kod ionskog nitriranja je kraće nego kod uobičajenih postupaka, a postižu se i više površinske tvrdoće. Maksimalne se tvrdoće postižu kod nižih temperatura ,kao posljedica visoke koncentracije dušika u plazmi i veće brzine difuzije u površinskom sloju ,zbog djelovanja ionskog bombardiranja. Legirajući elementi povećavaju tvrdoću nitrirane zone, ali smanjuju dubinu i daju veoma oštri prijelaz profila tvrdoće od površine prema jezgri.
U kemijskoj industriji
Nitracija (nitriranje) (prema nitro[-skupina]), u organskoj sintezi, je kemijska reakcija uvođenja nitro-skupine (-NO2) u molekulu organskog spoja.
Nitriranje je jedan od glavnih procesa u organskoj kemijskoj industriji, posebno u proizvodnji bojila, eksploziva, herbicida, polimernih materijala i farmaceutskih proizvoda.
Zamjenom jednoga vodikova atoma nitro-skupinom nastaju nitrospojevi, a esterifikcaijom hidroksilne skupine organski nitrati.
Alkani se nitriraju dušićnom kiselinom ili dučićnim oksidima, a aromati, celuloza, toluen, glicerol i dr. spojevi smjesom sumporne i dušićne kiseline.
Nitro-spojevi su organski spojevi koji sadrže nitro-skupinu, -NO2, vezanu izravno za ugljikov atom, npr. nitrometan (H3C-NO2).
Proizvode se kemijskim nitriranjem, dok njihovom redukcijom, obično željeznom piljevinom u nazočnosti solne kiseline nastaju amini. Nitroceluloza i nitroglicerin, koji sadrže nitro-skupinu vezanu za ugljikov atom preko kisika, nisu nitro-spojevi, nego nitrati, pa se ispravno nazivaju celulozni nitrat i glicerol-trinitrat.
Nitrozo-spojevi su organski spojevi koji sadrže nitrozo-skupinu, -NO, npr. nitrobenzen, C6H5-NO. Nitrozo skupina kromoforna je skupina u nitrozo-bojilima.
Maloto, Messina
Maloto je naselje u Italiji u provinciji Messina, u regiji Sicilija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 15 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 290 m.
Muzej genocida Tuol Sleng
Muzej genocida Tuol Sleng (kmerski: សារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង) je memorijalni muzej u Phnom Penhu posvećen stradanjima za vrijeme kambodžanskog genocida. Lokacija muzeja je bivša srednja škola, a koja je od 1975. do 1979. godine bila Sigurnosni zatvor S-21, najzloglasniji zatvor u Demokratskoj Kampućiji. Uz S-21, diljem zemlje je bilo utemeljeno još 150 sličnih zatvora.
Sigurnosni zatvor S-21
Sigurnosni zatvor S-21 uspostavljen je u kolovozu 1975. godine, četiri mjeseca nakon što su Crveni Kmeri preuzeli vlast u državi. Taj zatvor i istražni centar osnovan je na području bivše srednje škole Chao Ponhea Yat, čijih je pet zgrada ubrzo prilagođeno potrebama držanja zatvorenika. Cijeli je kompleks omeđen elektriziranom bodljikavom žicom, na prozore su stavljene rešetke i bodljikava žica (kako bi se spriječili bijegovi i suicidi), a učionice i ostale prostorije su improvizirano adaptirane za držanje zatvorenika i provođenje torture. Upravitelj zatvora bio je Kang Kek Iew, bivši profesor matematike i blizak suradnik Pol Pota. Procjenjuje se da je u četverogodišnjem periodu, od 1975. do 1979. godine, kroz zatvor prošlo oko 20,000 zatvorenika, s tim da je stvarna brojka nepoznata. U bilo kojem trenutku, u zatvoru se nalazilo između 1,000 i 1,500 ljudi. Većina zatvorenika bili su službenici iz Lon Nolovog doba, ali i tzv. "novi ljudi", ljudi iz urbanih centara, te akademici, umjetnici, liječnici, intelektualci i profesori. Kada se partijska paranoja okrenula prema vlastitim članovima, Crveni Kmeri su također postajali zatvorenicima. Iako su gotovo sve žrtve bili Kambodžani, razmjerno malen broj žrtava bili su i stranci, većinom iz susjednih država, ali bilo je ponešto i zapadnih državljana (vidi tablicu desno). Zbog nepotpunosti sačuvanih arhiva, informacije o stranim državljanima nisu potpune.
Zatvorenici su bili izloženi brutalnim uvjetima, uključujući i zabranu međusobne komunikacije. Crveni Kmeri su zahtijevali vođenje detaljnih dosjea za svakog zatvorenika; dosjei su uključivali i fotografije, međutim zbog činjenice da su negativi bili odvojeni od samog dosjea, većina zatvorenika ostala je anonimna. Zatvorenici su morali poštivati deset strogih pravila zatvorskog života, nepoštivanje kojih je bilo povod za sankcije. Tokom ispitivanja zatvorenika, Crveni Kmeri su koristili metode torture, čiji je jedini cilj bio natjerati ispitanike da priznaju bilo koji zločin što im je stavljen na teret, neovisno o tome je li bio istinit ili nije. Među korištenim metodama torture su: fizičko maltretiranje, izlaganje elektrošokovima, waterboarding, rezanje nožem, gušenje plastičnim vrećicama, korištenje različitih sprava, vješanje, žigosanje, čupanje noktiju uz istovremeno polijevanje alkohola na rane, utapanje i druge. Zatvorenice bi također bile i silovane, mada je to bilo protivno državnoj politici pa bi silovatelji bili ubijeni, ako bi se saznalo da su to uradili. Postojao je i medicinski odjel, gdje su liječnici izvodili medicinske eksperimente na zatvorenicima, a barem 100 ih je ubijeno tako što su iskrvareni do smrti. Potonja metoda sastojala se od priključivanja zatvorenika na intravenozne pumpe i crpljenja krvi iz njihovih tijela sve dok ne bi umrli. Uz to, nad zatvorenicima su vršene operacije i vadili su im se organi bez korištenja anestetika. Najproblematičnijim zatvorenicima bi liječnici oderali cijelu kožu s tijela dok su još bili živi.
Većina zatvorenika bi umrla tokom ovih monstruiznih mučenja, mada je službena politika obeshrabrivala direktno ubijanje. Zatvorenici su morali patiti zbog svojih zločina i nastojalo ih se što duže mučiti, prije nego bi bili odvedeni na formalnu egzekuciju. Nakon što je zatvor ostao bez prostora za pokapanje, žrtve su bile transferirane na obližnje polje smrti Choeung Ek, gdje su završavali u masovnim grobnicama.
Od oko 20,000 zatvorenika koji su prošli kroz zatvor, poznato je samo sedam preživjelih. Režim je pobio gotovo sve zatvorenike, a Kang je dan prije službenog bijega iz zatvore pred vijetnamskom invazijom dobio naredbu da pobije sve preostale zatvorenike; naredba je provedena. Preživjeli zatvorenici uglavnom su imali tu sreću da su posjedovali neke korisne vještine, zbog kojih su upraviteljima bili potrebniji živi, nego mrtvi. Novije procjene tvrde kako je ukupno 179 zatvorenika pušteno iz zatvora, većina kojih je naknadno nestala, dok ih je ukupno 23 oslobođeno po dolasku vijetnamske vojske u siječnju 1979. godine.
Zatvor je oslobođen početkom siječnja 1979. godine od strane vojske Vijetnama, koja je i srušila Pol Potov režim. Vijetnamski ratni fotograf, Hồ Văn Tây, bio je prvi novinar koji je detaljno dokumentirao zvjerstva iz zatvora S-21 te ih pokazao svijetu. Njegove su fotografije izložene u današnjem muzeju.
Memorijalni muzej
Godinu dana nakon oslobođenja zatvora, vlasti NR Kampućije su pretvorile zatvor u memorijalni muzej. Sve zgrade sačuvane su u istom stanju u kakvom su bile u trenutku oslobođenja, s tim da su diljem muzeja izložene fotografije žrtava. Muzej genocida danas je jedna od najvažnijih turističkih destinacija u zemlji te vlada aktivno potiče posjete njemu, kao i obližnjem polju smrti, Choeung Ek. Kambodžanski učenici i studenti redovito idu u organizirane posjete muzeju.
Muzej ima četiri glavne zgrade, znane kao zgrade A, B, C i D. Njihov sadržaj je sljedeći: