cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Precipitacijsko očvršćivanje
Postupak precipitacijskog očvršćivanja
Očvrsnuće precipitacijskim mehanizmom ostvaruje se kroz postupak rastvornog žarenja i dozrijevanja. Svojstvo je ovog mehanizma da nema alotropskih modifikacija kristalne rešetke kao kod kaljenja čelika, već je porast čvrstoće i tvrdoće direktno povezan sa stvaranjem koherentnih precipitata unutar kristalne rešetke α kristala mješanca aluminija. Do izlučivanja precipitata dolazi zbog promjene topljivosti atoma legirnih elemenata u α mješancu. Za precipitacijsko očvrsnuće potrebni su određeni polazni uvjeti, koji moraju biti ispunjeni da bi materijal mogao očvrsnuti. Ovi uvjeti slijede iz dijagrama stanja neke aluminijske legure: U svrhu precipitacijskog očvršćivanja, leguru je potrebno zagrijati do temperature prijelaza u homogeno stanje, zadržati pri toj temperaturi do potpune homogenizacije i naglo hladiti (gasiti) na okolišnu temperaturu.
Islamski blagdani
Lejlet al-miradž (Noć uznesenja Muhamedova)
Ova noć se obilježava se 26. redžeba. Islamska tradicija tvrdi da je sedme godine svog poslanstva, točno 26. redžeba 618. god. n.e., poslaniku Muhamedu Alah omogućio posjet drugom svijetu. Na nebo je uznesen na rajskoj životinji Burak (koja je, prema predaji, brža od munje), a vodičem mu je bio osobno melek Džibril (anđeo Gabriel). Njegovo je putovanje nazvano Miradž. Prethodi mu noćno putovanje Isra, a to je Muhamedovo putovanje iz Meke u Jeruzalem, odakle je uznesen do Alahova prijestolja, a vidio je i Dženet (Raj) i Džehenem (Pakao). Ovo putovanje je imalo svrhu da Muhameda učvrsti u uvjerenju da je islam istinit i da je Alah doista Gospodar Svjetova. Cijelo putovanje trajalo samo jednu noć, a kada je Muhamed ujutro ispred Kabe propovijedao o svom iskustvu, protivnici su ga vrijeđali i ismijavali. Tada mu je u pomoć priskočio vjerni sudurug Abu Bakr.
Long Day's Journey into Night (1962 film)
Radnja
Aristokratska porodica iz Konektikata prolazi kroz težak period kada se sazna da najmlađi sin Džejmsa i Meri Tajron boluje od tuberkuloze. Dok se Džejms i njegovi sinovi odaju piću, Meri teška emotivna stanja leči morfijumom. Ne želeći da remete majčin nestabilan mentalni mir, Džejmi i Edmond pokušavaju da sakriju od kakve se bolesti Edmond razboleo. S druge strane, uprkos tome što je vređa njihovo pretvaranje, Meri izbegava da čuje istinu i želi da živi u blaženom neznanju.
Las Palomas, Santo Domingo
Las Palomas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Santo Domingo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2102 m.
Islamski blagdani
Lejlet al-miradž (Noć uznesenja Muhamedova)
Miradž je opisan u Kuranu, te je stoga dužnost svih muslimana da u njega bespogovorno vjeruju. Ipak, islamski znanstvenici do danas se spore oko pitanja je li Miradž bio samo duhovno, ili i tjelesno putovanje.
Michael Schumacher
Potpuni popis rezultata u Formuli 1
(key) (Utrke označene debelim slovima označuju najbolju startnu poziciju) (Utrke označene kosim slovima označuju najbrži krug utrke)
Precipitacijsko očvršćivanje
Postupak precipitacijskog očvršćivanja
Ako se legura koja sadrži X% legirnog elementa B, polazne strukture sačinjene od čestica intermetalnog spoja β (AxBy) i α kristala mješanaca u kojima je otopljeno rs% elementa B zagrije na dovoljno visoku temperature, čestice intermetalnog spoja postupno će se apsorbirati u kristalu mješancu aluminija. Na temperaturi prijelaza u homogenostanje nastaje čvrsta otopina koja sadrži samo α kristale mješance u kojima je sada rastvoreno X% elementa B. Zasićenje rešetke α mješanaca atomima legirnog elementa B i prazninama posljedica je velike difuzijske pokretljivosti atoma zbog blizine solidus linije. Kada bi se ova legura sporo hladila do okolišne temperature ravnoteža bi se postigla pri svakoj temperaturi i čestice intermetalnog spoja izlučivale bi se kao nekoherentni precipitati. Time bi se ponovo dobila dvofazna α + β mikrostruktura, koja bi uzrokovala slaba mehanička svojstva legure, te bi ona bila prilično krhka zbog postojanja velikih čestica intermetalne faze. Zato je potrebno leguru gasiti s temperature rastvornog žarenja, kako bi se legirni element B zadržao otopljen u α kristalu mješancu tvoreći prezasićenu čvrstu otopinu. Legura nakon gašenja zadržava monofaznu α strukturu, ali uneravnotežnom stanju zbog pojave prezasićenja. Prezasićenje je uzrokovano znatno većim udjelom elementa B otopljenog u α čvrstoj otopini, nego što je to ravnotežna koncentracija. U α kristalima mješancima otopljeno je X % elementa B, dok maksimalna rastvorljivost atoma ovog elementa za ravnotežno stanje i okolišnu temperaturu iznosi rs. Stoga se prezasićenje metastabilne legure može iskazati razlikom neravnotežnog i ravnotežnog masenog udjela elementa B (X - rs). Osim prezasićenja atomima legirnog elementa, α mješanci su prezasićeni i prazninama. U ovom stadiju legura je lako hladno oblikovljiva, te se zakovice koje se koriste za spajanje zrakoplovnih elemenata zakivaju odmah nakon gašenja s temperature rastvornog žarenja. Zakovice se moraju oblikovati prije dozrijevanja, jer kada očvrsnuće jednom započne, svaki pokušaj zakivanja rezultirati će raspucavanjem zakovice.
Michael Schumacher
Potpuni popis rezultata u Formuli 1
* 1997. diskvalificiran iz vozačkog poretka radi opasne vožnje na VN Europe i sudara sa Jacquesom Villeneuveom. Bodovi koje je osvojio tokom sezone bili su dovoljni za drugo mjesto u poretku.
Formula 1: rekordi
thumb|desno|200px|Schumacher slavi pobjedu na [[Velika nagrada SAD|VN SAD-a 2004. g.]]
Svi Schumacherovi rekordi do kraja 2006. g.:
* Rekord dijeljen s drugim vozačem
Islamski blagdani
Lejlet al-berat (Noć praštanja)
Ova noć se obilježava se 14. šabana, osmog mjeseca islamskog kalendara. To je noć na polovini mjeseca šabana, a njeno obilježavanje se temelji na Muhamedovoj izreci (hadisu) koju je zabilježio islamski učenjak Taberani:
Precipitacijsko očvršćivanje
Prirodno i umjetno dozrijevanje (starenje)
Zbog prezasićenja α mješanaca, javlja se težnja izlasku atoma legirnog elementa B iz čvrste otopine. Tijekom prvog stadija dozrijevanja oni zaposjedaju položaje unutar kristalne rešetke aluminija tako da tvore klice (nukleuse) budućih čestica. Atomi elementa B sele iz područja veće napetosti rešetke u područja prezasićenosti prazninama i stvaraju se nakupine rastvorenih atoma legirnog elementa unutar rešetke α mješanca. Te klice su prisutne kao koherentni precipitati, kontinuirano povezani s rešetkom α mješanca. Oko njih dolazi, uslijed izvitoperenosti kristalne rešetke, do pojave unutarnjih naprezanja. To koči gibanje dislokacija, radi čega raste čvrstoća i tvrdoća legure. Osim toga bitno se povećava istezljivost, jer više nema krhke β faze.
Islamski blagdani
Lejlet al-berat (Noć praštanja)
Zato se ova noć i naziva Lejlet al-berat - Noć praštanja. Spomenuta Muhamedova izreka (hadis) i njoj slične su osnova obilježavanja ove noći. Hadisi o ovoj noći sporni su kod islamskih stručnjaka za poslanihove izreke (muhadisa) sa stanovišta njihove autentičnosti, pa je i obilježavanje ove noći sporno među učenjacima. Islamska zajednica u Hrvatskoj navodi ovu noć u svome kalendaru blagdana, te ju stoga muslimani Hrvatske obilježavaju.
Riesweiler
Risvajler je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 134 opštinska središta okruga Rajn-Hunsrik. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 756 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7140127.
Islamski blagdani
Lejlet al-kadr (Noć sudbine)
Ova noć se službeno i simbolično obilježava 27. ramazana, devetog mjeseca islamskog kalendara, ali nije izrijekom kazano koja je točno noć Lejlet al-Kadr, sa sigurnošću se zna samo da je u posljednjoj desetini mjeseca ramazana, najvjerojatnije u neparnim noćima. To je najvažnija svetkovina muslimana. Kuran za ovu noć kaže: Noć sudbine značajna je jer je u njoj započela objava Kurana Muhamedu, a još je važnije vjerovanje muslimana da u toj noći anđeli otvaraju knjigu sudbine svakog pojedinog čovjeka. Iskreno pokajanje u ovoj noći, vjeruju muslimani, donosi oprost od grijeha i blagoslov za godinu koja slijedi. Ali, pošto njeno vrijeme nije nigdje naznačeno, muslimani se pridržavaju običaja poslanika Muhameda koji je posljednjih 10 dana ramazana provodio u stalnoj molitvi, klanjao dodatne namaze, recitirao Kuran, činio dobra djela i molio Alaha za oprost grijeha. U noći koja je dogovorno uzeta za obilježavanje, 27. ramazana, u džamijama diljem svijeta čitavu noć do zore muslimani provode u molitvi i čitanju Kurana.
Precipitacijsko očvršćivanje
Prirodno i umjetno dozrijevanje (starenje)
Postupak povišenja čvrstoće i tvrdoće držanjem legure na temperaturi okoline poznat je kao prirodno dozrijevanje. Ono traje od nekoliko dana pa sve do nekoliko mjeseci. Budući da je osnova dozrijevanja difuzija koja se ubrzava povišenjem temperature, to se umjetnim dozrijevanjem može ostvariti veći porast čvrstoće i tvrdoće. S druge strane hlađenjem legure na nisku temperaturu difuzijski se procesi usporavaju i na taj način sprječava dozrijevanje. Tako se već spomenute zakovice odmah nakon rastvornog žarenja i gašenja prenose u hladnjak na temperaturu –15 °C, kako ne bi očvrsnule, te tako uskladištene drže se sve do trenutka ugradnje. Zakovice se izrađuju od legure koja dozrijeva na sobnoj temperaturi (prirodno dozrijevanje) budući da je nemoguće precipitacijski očvrsnuti cijelu zakovanu konstrukciju toplinskom obradom u peći. Kod umjetnog dozrijevanja legura se zagrijava na povišenu temperaturu od 100 do 200 °C kroz kraći vremenski period u trajanju od pola sata do nekoliko dana. Tijekom umjetnog dozrijevanja povećava se količina koherentnog precipitata porastom temperature i brzine difuzijskih procesa. Zbog visokog stupnja izvitoperenosti kristalne rešetke dolazi do mjestimičnog prekida veze između osnovne matrice i precipitate, te nastaje polukoherentni precipitat s matricom povezan samo na nekim čvorovima rešetke. Time rastu unutarnja naprezanja što vodi do još jačeg kočenja dislokacija čime se postiže maksimalna granica razvlačenja, čvrstoća i tvrdoća, a snižava istezljivost i antikorozivnost. Izlučivanje polukoherentnih precipitata je moguće samo pri povišenoj temperaturi, te kod prirodnog dozrijevanja ovog stadija nema. Ako se legura zagrije na još višu temperature, zbog ubrzanja difuzije mikrostruktura se brzo vraća u ravnotežno stanje i koherentne i polukoherentne čestice prelaze u nekoherentni precipitat, fazu potpuno izdvojenu od matrice. Time nestaje izvitoperenja kristalne rešetke matrice i precipitata, oni rastu i smanjuje se njihov broj, što za posljedicu ima pad čvrstoće i tvrdoće uz zadržavanje niske istezljivosti.
Islamski blagdani
Lejlet al-kadr (Noć sudbine)
Islamski učenjaci tvrde da je točni vrijeme nastupanja ove noći tajna, kako bi se vjernike potaklo da što više vremena u noćima pred kraj ramazana provedu u molitvi, i tako zasluže što više nagrada i oprosta od Alaha.
Precipitacijsko očvršćivanje
Prirodno i umjetno dozrijevanje (starenje)
Tijekom prirodnog dozrijevanja aluminijskih legura pri temperaturi 20 °C, vlačna čvrstoća sporo raste i dostiže svoj maksimum od oko 380 N/mm2 nakon približno 100 sati. Umjetnim dozrijevanjem iznad 100 °C postižu se više vrijednosti čvrstoće u kraćem vremenskom periodu. Optimalno je leguru obrađivati pri temperaturi 165 °C, u vremenu od oko 10 sati, jer se time ostvaruje najveće očvrsnuće. Međutim, ako se vrijeme produlji dolazi do pada čvrstoće zbog precipitacije nekoherentnih čestica. Daljnji porast temperature (200 °C) vodi vrlo brzom stvaranju nekoherentnih precipitata i njihovom rastu, što rezultira ubrzanim smanjenjem čvrstoće već nakon kratkog izlaganja ovoj temperaturi. Mehanizam precipitacijskog očvršćivanja najviše se koristi kod aluminijskih legura s bakrom (do očvrsnuća dolazi zbog precipitacije intermetalnog spoja Al2Cu), te onih s magnezijem i silicijem (Mg2Si), odnosno cinkom, magnezijem i bakrom (MgZn2 i Al2CuMg).
Islamski blagdani
Ostali blagdani
Pored navedenih blagdana postoji još manjih blagdana i odabranih dana i noći čiju autentičnost neki muslimani ne priznaju. Osobito se razlikuje njihovo obilježavanje kod sunita i šijita, dvije najveće islamske struje.
Precipitacijsko očvršćivanje
Precipitacijsko očvršćivanje čelika
Postojanje grešaka (dislokacija) u strukturi osnovni je razlog što metali nemaju onu čvrstoću koju bi im omogućile visoke sile razdvajanja u elementarnoj rešetci. Dislokacije iako snižavaju teoretsku čvrstoću omogućavaju plastično deformiranje pri određenom opterećenju. Stoga je za povišenje otpornosti prema promjeni oblika (granica elastičnosti, vlačna čvrstoća) potrebno otežati gibanje dislokacija, ali ne ga i potpuno onemogućiti jer bi se tada izgubila sposobnost materijala za promjenu oblika (udarna radnja loma, istezanje, kontrakcija).
Islamski blagdani
Kod sunita i šijita
mini|250px|Ulična proslava Mevluda u gradu [[Putrajaya, Malezija]] mini|250px|Ulična predstava u spomen Huseinova mučeništva na Dan Ašure, [[Manama, Bahrein]] Sljedeći islamski blagdani se obilježavaju i kod sunita i kod šijita:
Bačko Dušanovo
Демографија
Становништво у овом насељу веома је нехомогено, а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Напомене
→ * - Подаци за површину и густину насељености дати су збирно за катастарску општину Чантавир, на којој се налазе два насеља, Бачко Душаново и Чантавир.
Islamski blagdani
Isključivo kod šijita
mini|250px|Milijuni šijita se okupljaju ispred Huseinove džamije na Karbeli, nakon hodočašća pješice tokom blagdana Arbain Sljedeće blagdane obilježavaju samo šijiti:
Ice-T
Tracy Marrow, poznatiji pod pseudonimom Ice-T (Newark, 16. veljače 1958.), američki reper, rock glazbenik, pisac i glumac. Jedna je od najznačajnijih rap figura sa Zapadne obale SAD-a.
Izdao je niz albuma, a pjesme su mu povezane sa političkom situacijom u SAD-u. Svoj pseudonim uzeo je jer je na njega utjecao Iceberg Slim, zloglasni gangster. Ice-T bio je kradljivac dragulja, a kasnije i svodnik (u svojim danima na ulici). Prometna nesreća označilča je prekretnicu u njegovom životu, pa se odrekao uličnog načina života.
Glumi od 1984. godine, a dosad je snimio 27 filmova, te je radio i na televiziji. Od 2000. godine glumi u seriji Zakon i red: Odjel za žrtve. Njegov lik zove se Odafin Tutuola.
Osim Leteshe ima i sina koji se zove Tracy Marrow, Jr, a 2004. godine oženio se Nicole Austin.
Westernport, Maryland
Vesternport je grad u američkoj saveznoj državi Merilend.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.888, što je 216 (-10,3 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Puerto Ancho, Tuzantla
Puerto Ancho je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tuzantla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 31 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2381 m.
Sivi lijev
mini|desno|300px|Ploče od sivog lijeva na [[klaviru.]] mini|desno|300px|Tava od sivog lijeva ([[lijevano željezo).]] mini|desno|300px|Dijagram stanja ([[fazni dijagram) željezo – ugljik. Sivi lijev je legura željeza i ugljika, te nekih drugih legirnih elemenata, gdje je sadržaj ugljika od 2,0 – 4,5% (maseni udio).]] mini|desno|300px|Reljef od sivog lijeva. mini|desno|300px|Stare peći na drva od sivog lijeva.
Sivi lijev je legura željeza i ugljika, gdje se ugljik izlučuje iz legure kao grafit, i to za vrijeme skrućivanja ili pri njenom žarenju (temperiranje), pa se time postiže bolja obradivost i veća sposobnost prigušivanja vibracija. Na izlučivanje grafita utječu kemijski sastav, način skrućivanja i obrada legure. Vrlo je važna količina ugljika i silicija u leguri sa željezom. Što je ta količina veća, to se više izlučuje grafita, i veći su grafitni listići. U osnovnoj strukturi grafit je strano tijelo vrlo male vlačne čvrstoće (20 N/mm2) i tvrdoće. Grafitni listići presijecaju osnovni čelični lijev i imaju zarezno djelovanje. Što ima više grafitnih listića i što su oni grublji, to su i mehanička svojstva lijeva lošija (od 120 – 300 N/mm2). Sastav sivog lijeva može se mijenjati u slijedećim granicama: 2,0 – 4,5% C, 0,5 – 3,5% Si, do 1,3% Mn, do 1% P i 0,06 – 0,15% S.
Pri jednakoj količini ugljika i pri jednakom udjelu grafita, sivi lijev može imati različita mehanička i fizička svojstva. Do tih razlika dolazi zbog različitog oblika grafita, njegove raspodjele i veličine. Čvrstoća sivog lijeva ovisi više o količini i obliku grafita, nego o osnovnoj strukturi.
Travels with My Aunt (film)
Travels with My Aunt (naslov preveden kao Putovanja s mojom tetkom) je američka filmska komedija snimljena 1972. u režiji Georgea Cukora. Temelji se na istoimenom romanu britanskog književnika Grahama Greenea. Protagonist, koga glumi Alex McCowan, je londonski direktor banke koji upoznaje ekscentričnu ženu (čiji lik tumači Maggie Smith) koja tvrdi da mu je tetka. Radnja prati njihove pustolovine po Evropi.
Sivi lijev
Tlačna čvrstoća sivog lijeva je 3 do 6 puta veća od vlačne čvrstoće, dok čelik ima obje te čvrstoće približno jednake. Jedna od odlika sivog lijeva je velika tlačna čvrstoća. Zato se sivi lijev u prvom redu upotrebljava na mjestima veoma opterećenim na tlak, ali se ne smije opteretiti na savijanje.
Travels with My Aunt (film)
Film je sniman na brojnim i različitim lokacijama, uključujući i tadašnju Jugoslaviju. Režiser Cukor je originalno htio da naslovnu ulogu tumači Katharine Hepburn, ali je taj plan propao zbog protivljenja MGM-a koji je inzistirao na mlađoj glumici. Hepburn je umjesto toga surađivala na scenariju, ali se njeno ime nije pojavilo na špici, jer nije bila član scenarističkog sindikata.
Sivi lijev
Utjecaj grafita i ostalih legirajućih elemenata na sivi lijev
Grafit se ocjenjuje prema obliku, rasporedu i veličini. On može imati lisnat (lamelaran), kugličast i čvorast oblik. Lisnati grafiti svrstavaju se prema rasporedu u 5 klasa (od A do E): tip A ima jednoličan raspored, u tipu B grafit ima oblik gnijezda (rozeta), tip C je nadeutektički, a tipovi D i E su pothlađeni. Prema veličini grafiti čine 8 klasa. U klasu 1 idu grafitni listići koji su, pri povećanju mikroskopa od 100 puta, veći od 100 mm, a u klasu 8 listići veći od 1,5 mm.
Pri promatranju dvodimenzionalne projekcije grafita izgleda da je svaki listić samostalan i odvojen od susjednih listića. Tek trodimezionalnim promatranjem grafita (koje je omogućeno na primjer dubokim nagrizanjem) može se utvrditi da su ti listići međusobno srašćeni i da su izrasli iz zajedničkog središta. U novijoj se literaturi navodi upravo razgranatost kao mjerilo za grafit i njegov utjecaj, a ne više veličina grafita u sivom lijevu.
Coapango, General Canuto A. Neri
Coapango je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini General Canuto A. Neri.
Sivi lijev
Utjecaj grafita i ostalih legirajućih elemenata na sivi lijev
Silicij je uz ugljik najvažniji kemijski element u sivom lijevu, jer smanjuje topljivost ugljika. Takvo se djelovanje silicija označuje pomoću ekvivalenta ugljika: Sličan je izraz kojim se uzima u obzir i utjecaj fosfora: Eutektička količina ugljika iznosi u faznom dijagramu Fe – C – Si: U gornjim jednadžbama su Cekv, Ceu, C, Si i P izraženi u postocima (maseni udjeli).
Coapango, General Canuto A. Neri
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 15 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1050 m.
Sivi lijev
Utjecaj grafita i ostalih legirajućih elemenata na sivi lijev
Dodatak fosfora smanjuje žilavost i duktilnost, odljevci postaju krhki, a povećava se i njihova tvrdoća. Fosfor odlično olakšava dobro lijevanje slitine.
Utjecaj brzine hlađenja i debljine stijenke
Različitom brzinom hlađenja postiže se, pri istom kemijskom sastavu sivog lijeva, različito oblikovanje grafita i osnovna struktura. Pri istom kemijskom sastavu, odljevak s tankim stijenkama brže se hladi, pa će više ugljika biti vezano na cementit, dok se u debelim stijenkama, zbog sporijeg hlađenja, izlučuje više grafita. Dešava se da se u istom odljevku, kao posljedica različitih debljina stijenki, pojavljuju različite mikrostrukture, što uzrokuje i različita mehanička svojstva, različito stezanje i unutrašnje napetosti, zbog kojih se odljevak može izobličiti ili može čak puknuti.
Mehanička svojstva sivog lijeva
Tlačna čvrstoća sivog lijeva je 3 do 6 puta veća od vlačne čvrstoće, dok čelik ima obje te čvrstoće približno jednake. Jedna od odlika sivog lijeva je velika tlačna čvrstoća. Zato se sivi lijev u prvom redu upotrebljava na mjestima veoma opterećenim na tlak, ali se ne smije opteretiti na savijanje.
Vlačna čvrstoća sivog lijeva manje ovisi o kemijskom sastavu, a više o obliku grafita. Grafitni listići imaju zarezno djelovanje, što smanjuje vlačnu čvrstoću (od 120 – 300 N/mm2). Istezanje sivog lijeva s listićima grafita je neznatno, tako da se rijetko i određuje. U feritnom lijevu s finim grafitom istezanje je veće nego u perlitnom lijevu, ali u oba slučaja ne prelazi 0,5%.
Na tvrdoću sivog lijeva utječe manje oblik grafita, a više kemijski sastav i raspodjela grafita. S povećanjem postotka cementita raste i tvrdoća sivog lijeva. Tvrdoća sivog lijeva se kreće u granicama od 120 do 200 HB, a za kvalitetnije ljevove do 250 HB (tvrdoća po Brinellu).
Proizvodnja sivog lijeva
Sivi lijev se dobiva taljenjem sirovog željeza, uz dodatke lomljevine, kružnog lijeva, čeličnih otpadaka i posebnih dodataka. Ulijeva se u kalupe i obično se zatim toplinski ne obrađuje. Sivi lijev sadrži vise od 2% ugljika, koji je uglavnom u obliku grafita (60 do 90%), a djelomično u obliku cementita.
Primjena sivog lijeva
Sivi lijev služi za različite namjene. Ako se upotrijebi kao građevni, trgovački ili umjetnički lijev (za izradu stupova, podložnih ploča, peći, radijatora, glačala, kipova, reljefa i slično, tada njegova svojstva čvrstoće nisu propisana. Ali ako služi kao strojni lijev za izradu različitih dijelova strojeva, tada su njegova svojstva propisana prema standardu HRN C.J2.020., i razvrstavaju se u 7 skupina: SL 10, SL 15, SL 20, SL 25, SL 30, SL 35 i SL 40.
Rancho Blanco, Allende
Rancho Blanco je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Allende.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 123 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1541 m.
Radio-astronomija
mini|300px|Vrlo velika mreža(Very Large Array), radio interferometar u [[Novi Meksiko|Novom Meksiku, SAD]] Radio astronomija je dio astronomije koja proučava nebeska tijela uz pomoć radio valova. Prvo otkriće radio valova sa nebeskih tijela je napravio Karl Jansky 1933., kad je otkrio izvor radio valova u Mliječnom putu. Kasnija promatranja su otkrila brojne izvore radio emisija, i to sa zvijezda i galaksija, a otkriven je čitav niz novih objekata, kao što su radio galaksije, kvazari, pulsar i maseri. Otkriće kozmičkog mikrovalnog pozadinskog zračenja, koje je nesumljivo potvrdilo postojanje Velikog praska, je napravljeno kroz radio astronomiju.
Radio astronomija je povezana sa korištenjem velikih antena, koje se nazivaju radio teleskopi, koji se mogu koristiti ili pojedinačno, ili više njih povezanih zajedno, korištenjem tehnike radio interferometrije i sintezom objektiva. Korištenje interferometrije sa više radio teleskopa, omogućuje radio astronomima da postignu visoku kutnu rezoluciju, budući da dobivena slika više ovisi o udaljenosti između radio teleskopa, a ne toliko o veličini samih pojedinih radio teleskopa.
Historijske činjenice
mini|250px|Četiri radio antene za projekt ALMA u [[Čileu]] I prije nego što je Jansky promatrao Mliječni put 1930., fizičari su pretpostavljali da bi mogli primjetiti radio valove sa nebeskih tijela. James Clerk Maxwell je 1860-tih, kroz Maxwellove jednadžbe pokazao da elektromagnetsko zračenje je povezano sa elektricitetom i magnetizmom, i može postojati na bilo kojoj valnoj duljini. Nekoliko pokušaja je napravljeno da se otkrije radio emisija sa Sunca, pokusima koje su radili Nikola Tesla i Oliver Lodge, ali nisu uspjeli otkriti ništa, zbog tehničkih ograničenja njihovih uređaja.
Karl Jansky je otkrio prvi astronomski izvor radio valova uz malo sreće. 1930-tih je bio inžinjer u Bell Labs, i proučavao je kratke radio valove (3 – 30 MHz), za prijenos signala na druge kontinente. Koristeći usmjerenu antenu, Jansky je primijetio jedan signal nepoznatog porijekla i to je najjači bio svakih 24 sata. Na kraju je otkrio da signal dolazi iz zviježđa Strijelac 1933.
Na osnovu tog proučavanja, Grote Reber je napravio 1937. prvi parabolički radio teleskop, promjera 9 m, u svom vlastitom dvorištu. 1942. su otkrivene prve radio emisije sa Sunca. 1950-tih na Sveučilištu Cambridge su napravili prve katalogneba, sa radio izvorima.
Metode rada
thumb|250pxthumb|250px|Optička slika galaksije [[Messier 87|M87 (HST), radio slika iste galaksije korištenjem interferometrije(Very Large Array-VLA), i slika središnjeg dijela (Very Long Baseline Array-VLBA)koja se sastoji od radio antena u SAD, Njemačkoj, Italiji, Švedskoj i Španjolskoj. Za mlaz čestica se pretpostavlja da je crna rupa u centru galaksije.]] Radio astronomi koriste razne tehnike da promatraju nebeska tijela u radio spektru. Da bi se složila slika nekog dijela neba, potrebno je napraviti više pojedinačnih pretraživanja sa preklapanjem, da bi se slika kasnije složila u mozaik. Promatranja sa Zemljine površine je ograničeno sa valnim duljinama koje mogu proći kroz atmosferu. Kod malih frekvencija, ili velikih valnih duljina, prijem signal je ograničen sa ionosferom, koja reflektira radio valove nižih frekvencija od karakteristične frekvencije plazme. Kod viših frekvencija, vodena para ometa prijem. Zato se u zadnje vrijeme radio teleskopi postavljaju u veoma visokim i suhim područjima, kao pustinja Atacama u Čileu.
Radio teleskopi
Radio teleskopi trebaju biti vrlo veliki da bi primili signal, zbog niskog odnosa poslanog signala i primljenog signala. U odnosu na optičke teleskope, njihov promjer objektiva treba biti puno veći, zbog veće valne duljine. Na primjer, optički teleskop sa 1 m promjera objektiva, je 2 000 000 puta veći od valne duljine svjetlosti i to daje rezoluciju od 0,3 kutne sekunde. Za istu vidljivost, radio teleskop bi trebao imati rezoluciju od 30 kutnih minuta, a to je puni mjesec na nebu.
Radio interferometrija
Početkom 1970-tih, sa poboljšanjem stabilnosti prijema radio teleskopa, otvorila se mogućnost povezivanja primljenog signala iz cijelog svijeta. Umjesto korištenja fizičkog povezivanja antena, primljeni podaci su se mogli složiti zajedno, koristeći isto vrijeme, obično uz pomoć atomskog sata. Kod visokih frekvencija, i korištenjem velikih udaljenosti između radio teleskopa, moguća je sinteza od 1 kutne milisekunde.
Tako danas imamo u Sjevernoj Americi mrežu teleskopa koje nazivamo Very Long Baseline Array i drugu mrežu European VLBI (Very Long Baseline Interferometry) Network, sa radio teleskopima u Europi, Kini, Južnoj Africi i Porto Riku. Obično te dvije mreže rade posebno, ali ponekad promatraju i zajedno, kao globalni VLBI. Postoji još i VLBI mreža u Australiji.
Radio izvori
Najznačajniji izvori radio valova koji se promatraju su:
Leidenska tegla
mini|150px|desno|Konstrukcija Leidenske boce.
Lajdenska tegla (također Leidenska boca ili Kleistova boca) je prvi oblik električnoga kondenzatora, koji su 1745. neovisno načinili Ewald Georg von Kleist u Njemačkoj i Pieter van Musschenbroek u nizozemskom gradu Leidenu. Bila je to staklena boca, prvotno s vodom ili živom kao jednom elektrodom i staklom kao električnim izolatorom, dok je druga, uzemljena elektroda bila šaka u kojoj se boca držala. Unutrašnjost boce punila se elektricitetom iz elektrostatičkoga stroja. Poslije su kao elektrode postavljene obloge od staniola (tanki srebrnasti listovi ili folije kositra proizvedeni valjanjem), što je dovelo do konstrukcije električnoga kondenzatora od dvaju međusobno izoliranih električnih vodiča. Koristila se kao kondenzator još u prvim radijskim odašiljačima s iskrištem.
Prvi opisani električni kondenzator, nazvan Leidenska boca, svojom sposobnošću pohrane električne energije potaknuo je razvoj pokusa s elektricitetom, dok je snažna iskra nastala njegovim izbijanjem dala naslutiti potencijal tada novog oblika energije. Leidenska boca je s vanjske i unutarnje strane obložena do određene visine slojem staniola ili aluminija. Ona ima mali električni kapacitet do 10-8 F, pa može podnijeti veliki električni napon.
Spužvasto željezo
mini|200px|desno|[[Plitko ognjište je vrsta nekadašnje peći u kojoj se topila željezna ruda, korištenjem drvenog ugljena.]] mini|200px|desno|Spužvasto željezo tek izašlo iz donjeg dijela [[Plitko ognjište|plitkog ognjišta s velikom količinom šljake koja se kasnije uklanjala kovanjem.]]
Spužvasto željezo ili porozno željezo nastaje mješanjem sirovog željeza s talinom kvarcnog pijeska i pretaljivanjem te smjese u pećima obloženim Fe2O3 (željezov(III) oksid), u kojem prisutni Fe2O3 oksidira većinu primjesa. Tako nastaje profilno željezo, jer se direktno iz peći, pod tlakom koji istiskuje silikatnu masu s otopljenim primjesama, izvlače profilni proizvodi željeza (cijevi, tračnice, šipke itd.).
Spužvasto željezo nastaje djelomično i u visokoj peći. Ugljikov monoksid, koji nastaje iz koksa, glavno je redukcijsko sredstvo koje postupno, ovisno o temperaturi pojedinih zona peći, sve više reducira okside željeza dok konačno ne nastane spužvasto željezo, a sve reakcije se sumarno mogu svesti na:
Riva Alta, Treviso
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 134 m.
Spužvasto željezo
Reakcijama oslobođeni ugljikov dioksid (koji nastaje raspadom karbonata) reagira s ugrijanim koksom dajući ponovo ugljikov monoksid, koji se u manje vrućim dijelovima peći raspada na CO2 i fino dispergirani ugljik koji se otapa u spužvastom željezu. Ugljik tako snizuje talište reduciranog željeza na 1100 - 1200 °C. Rastaljeno sirovo željezo se, zbog veće gustoće, slijeva polagano u donji dio peći i skuplja se na dnu odakle se ispušta u kalupe ili vagonete kojima se odvozi na daljnju preradu. Tekuća i lakša troska pliva na rastaljenom željezu i ispušta se kroz nešto više smješten ispust.
Historija
Plitko ognjište je vrsta nekadašnje peći u kojoj se topila željezna ruda, korištenjem drvenog ugljena koji je reducirao željezove okside (uglavnom hematit) u željezo, a proizvod je bio spužvasto željezo, koje je bilo upotrebljivo tek nakon kovanja, a konačni proizvod je bio kovano željezo.
Plitko ognjište je bilo vrlo jednostavne konstrukcije. Sastojalo se od gnijezda oslonjenog na jedan zid, kroz koji je prolazila mlaznica mijeha za raspirivanje vatre. Gnijezdo se je ispunilo izmjenično slojevima željezne rude i drvenog ugljena, koji su se zatim zapalili. Puhanjem zraka kroz mijeh povisila bi se temperatura, tako da bi iz drvenog ugljena nastajao ugljikov monoksid, koji je vezao kisik iz željezovih oksida (uglavnom hematit), te se dobivalo spužvasto željezo i ugljikov dioksid. Pri tome je dobar dio željeza i dalje ostao vezan s kisikom (željezovi oksidi), te zajedno s nečistoćama kao tekuća troska otjecao iz ognjišta. Spužvasto željezo se skupljalo na dnu ognjišta sve dok ga ne bi potpuno ispunilo, pa bi se izvadilo i kovanjem bi se istiskivali ostaci troske i nečistoća (kovano željezo). Omjer između težine željezne rude i drvenog ugljena je bio otprilike 1 : 4. Ovim postupkom se dobivalo tek oko 12,5% željeza iz željezne rude, a težina spužvastog željeza je iznosila do 70 kilograma. Ovakva plitka ognjišta su se održala u Štajerskoj i Šleziji sve do 18. stoljeća.
Castelletto d'Erro, Alessandria
Castelletto d'Erro je naselje u Italiji u provinciji Alessandria, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 23 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 528 m.
La Trinidad, San Carlos
La Trinidad je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini San Carlos.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 2 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 228 m.
Fondo Il Piano, Lucca
Fondo Il Piano je naselje u Italiji u provinciji Lucca, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 58 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 516 m.
La Laguna, Mezquitic
La Laguna je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Mezquitic.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 232 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1886 m.
San José del Alto, Jesús María
San José del Alto je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Aguascalientes, u opštini Jesús María.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1872 m.
Générargues
Ženerarg je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Gar koja pripada prefekturi Ales.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 639 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 62 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 10,24 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 152 metara (maksimalnoj 420 m, a minimalnoj 128 m).
Temochocate, Urique
Temochocate je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Urique.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1685 m.
Rinzenberg
Rincenberg je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 96 opštinskih središta okruga Birkenfeld. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 321 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7134071.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Birkenfeld Rincenberg se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Birkenfeld. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 535 metara. Površina opštine iznosi 11,3 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 321 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 28 stanovnika/km².
Skuminljev sindrom
Terapija
Neophodno je lečenje u bolnici. Važan postupak za liječenje sindroma je psihoterapiju.
Cardin, Oklahoma
Kardin je grad u američkoj saveznoj državi Oklahoma.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3, što je 147 (-98,0 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Protest
Protest (od latinskog glagola prōtestārī = protiviti se ) ili prosvjed, je naziv za energični javni prigovor ili istup protiv nečijeg djelovanja koje se smatra nepravilnim.
On može biti individualni, - kao čin jedne osobe, ili kolektivni - kad u njemu sudjeluje više osoba. Protestirati se može na praktički neograničeni broj načina, - od toga da se skine na javnom mjestu - ili obuče nešto poput burke, do gerilskog oblika ratovanja - bacanjem molotovljevih koktela. I razlozi za protest mogu biti praktički - neograničeni, od nezadovoljstva nečijim ponašanjem (ili oblačenjem), do poskupljenja struje ili gubitka radnog mjesta. Dakle protesta ima kojekakvih od političkih, ekonomskih, kulturnih, vjerskih, sportskih, modnih...
Sudionici mogu organizirati protest kao način da javno iznesu svoje stavove u želji da utječu na javno mišljenje ili vladinu politiku, ili poduzeti direktnu akciju u nastojanju da ostvare željene promjene.
Politički protest
Politički protest je vrsta političke aktivnosti, a to mogu biti; demonstracije, štrajkovi, pa čak i nasilje, koje najčešće poduzimaju one grupe koje nemaju pristup javnosti, jer su im ciljevi u oštroj suprotnosti sa vladajućom elitom. Ponekad se protestira oko pojedinog problema, ali često i oko čitavog niza. Razlozi za protest mogu biti - kojekakvi od prigovora vjerskih, etničkih ili jezičnih manjina, poljoprivrednika, žena, mladih... Politički protesti mogu nastati iz bilo kojeg sloja društva, a i isto tako iz bilo kojeg ideološkog oprijedjeljenja, od ljevičarskih do desničarskih.
U slučaju kad se protestni pokreti počinju služiti - metodama van zakonske regulative, države obično reagiraju - represijom, ponekad simboličkom, a ponekad vrlo grubom. Najčešće se nastoji njihove lidere kooptirati u institucijalizirane političke vode, i tako otupiti pokret, i snagu njegovih protesta. Na taj način protestni pokret, postaje nova institucionalizirana interesna grupa koja počinje djelovati u političkom okruženju, protiv kog se bunila. Ponekad se takvi pokreti sami razviju do političke partije - okupljeni oko njihovog određenog problema, zbog kog su protestirali, i sudjeluju u izborima po utvrđenim pravilima igre, kojih se više, manje pridržavaju.
Historija
Protesta je bilo od kad postoje ljudi, ali su masovni protesti, postali moderan oblik političke borbe tek od povećanja broja stanovnika od početka 19. vijeka, i rađanja masovnih medija koji su im osigurali - publicitet.
Politički protesti bili su osobito popularni tokom 1960-ih (Hippie pokret, Nova ljevica), tad su se održavali veliki antiratni mitinzi protiv nuklearnog oružja i rata u Vijetnamu, studentski protesti po fakultetima, protesti feministkinja i mladih, protiv rasne diskriminacije. Protestni pokreti su danas normalni dio političkih procesa, u zemljama zapadne demokracije (ali samo onda kad se to radikalno ne kosi sa principima te iste demokracije). U brojnim slučajevima same vlade organiziraju proteste - protiv nečega (obično prilično benignog), kao oblik političkog spina da zamagle prave probleme koji tište njihova društva, i usmjere pažnju i sve frustracije društva na problem - koji to uopće nije. Tad se organiziraju i prave cirkuske priredbe pred televizijskim reporterima, sa mnoštvom policajaca i fingiranim tučnjavama. Time se danas služe i Palestinci u prikazu svojih patnji i žrtava izraelskog terora, svi brzo uče - tako da je danas teško razlikovati - prave od fingiranih protesta.
El Barrancón, General Canuto A. Neri
El Barrancón je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini General Canuto A. Neri.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 18 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1226 m.
Pčinja (Kolašin)
Pčinja je naselje u opštini Kolašin u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 59 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 61 stanovnika).
Demografija
U naselju Pčinja živi 38 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 31,3 godina (29,4 kod muškaraca i 34,4 kod žena). U naselju ima 18 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,28.
Ovo naselje je uglavnom naseljeno Crnogorcima (prema popisu iz 2003. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
894
Godina 894. (DCCCXCIV) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru.
2,5-Dihidrofuran
2,5-Dihidrofuran je organsko jedinjenje, koje sadrži 4 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 70,090 Da.
Estación Dorado, Allende
Estación Dorado je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Allende.
Cascina Ceresa, Brescia
Cascina Ceresa je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Estación Dorado, Allende
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 138 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1514 m.
Cascina Ceresa, Brescia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 34 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 103 m.
El Dorado, Santo Domingo
El Dorado je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Santo Domingo.
Tipka
Potisno dugme (ili tipka, taster, dirka) je vrsta prekidača koji prekida ili spaja električno kolo samo kada je stisnut. Inače se automatski, putem opruge ili drugog rešenja vraća u početni položaj. Tipka se koristi za zvono na vratima, tipkovnicu računara, igraće konzole i još mnogo toga.
Struja koju tipka prekida nije velika, reda veličine do 500 miliampera. Za prekidanje većih struja koriste se prekidači a za struje preko 10 Ampera se koriste sklopke.
Vrste
Postoje tri verzije prekidača sa utisnim dugmetom: Prekidače sa utisnim dugmetom u elektronici najčešće koristite za uključivanje ili isključivanje kola. Na primer, da biste aktivirali zvono na vratima, treba da pritisnete normalno otvoren prekidač.
Mahovina
Mahovine predstavljaju grupu kopnenih biljaka, primitivnu u evolutivnom smislu, ali uspešnu i široko rasprostranjenu (skoro kosmopolitski) po površini Zemlje. Najčešće su u pitanju jako male biljke koje se u većoj brojnosti mogu naći u vlažnim sredinama, poput severnih strana stena i kore drveća, ili u vidu zelenog pokrivača šumskog tla ("tepih mahovina"). Mišljenje da mahovine rastu isključivo u vlažnoj sredini pogrešno je - iako većina preferira povišenu vlažnost, postoje neretki primeri pustinjskih mahovina i mahovina tundre, koji preživljavaju u vodom oskudnim sredinama. Mahovine se, međutim, ne mogu naći u hloridnim i sulfatnim slatinama i pustinjama, na pokretnim ili erodiranim zemljištima, i u morima.
Karakteristike mahovina
Pod imenom mahovine u botanici su se dugo podrazumevale tri grupe "nižih" biljaka - Anthocerotopsida ("rogate" mahovine), Marchantiopsida (jetrenjače) i Briopsida (prave ili lisnate mahovine). Zajednička karakteristika ovih grupa je dominacija nezavisne gametofit generacije u odnosu na sporofit. Danas je široko prihvaćeno mišljenje da su to tri evolutivno nezavisne grupe primitivnih kopnenih biljaka i da ih treba nezavisno izučavati i predstavljati. Ovde će stoga biti prikazane karakteristike samo pravih mahovina, a karakteristike jetrenjača i Anthocerotopsida na odgovarajućim stranama.
Za razliku od ostalih kopnenih biljaka, zelena biljka mahovine predstavlja takozvanu gametofit generaciju. Gametofit generacija je u potpunosti izgrađena od haploidnih ćelija, i na njoj se nalaze posebni organi, anteridije i arhegonije u kojima mitozom nastaju gameti (spermatozoidi i jajne ćelije).
Takozvanu smenu jedarnih faza - iz haploidnog u diploidno stanje ćelija, prati i smena generacija - gametofit/sporofit. Spajanjem haploidnog spermatozoida sa haploidnom jajnom ćelijom (oplođenje) nastaje diploidni zigot. Za proces oplođenja neophodna je voda kojom spermatozoidi plivaju od anteridija do arhegonija. Zigot na majci-gametofitu izrasta u sporofit generaciju.
Sporofit generacija je u potpunosti izgrađena iz diploidnih ćelija, koje ne u većini vrsta ne sadrže hlorofil - otuda i odsustvo zelene boje kod sporofita. Razvitak sporofita posle oplođenja traje 5-8 meseci kod jednogodišnjih, a do 2 godine kod višegodišnjih mahovina. Unutar sporofita mejozom nastaju haploidne spore (mejospore).
Spore se rasejavaju i u povoljnim uslovima klijaju u mladu, razgranatu i končastu gametofit biljku - protonemu. Sa protoneme se uzdižu nova zelena stabla.||thumb|right|300px|Shema ciklusa razvića i smena jedrovih faza pravih mahovina
Građa gametofita pravih mahovina
Prave mahovine predstavljaju veoma heterogenu grupu, što se može uočiti i u građi gametofita različitih predstavnika. Kao tipičan predstavnik često se opisuje Polytrichum commune (vlasak). thumb|200px|left|Gametofit prave mahovine, vide se rizoidi, stablo i listići
Gametofit kod pravih mahovina je izgrađen od manje-više razvijenog stabla (kauloida), koje je radijalno, ili ređe dvostrano, olistalo. Kod mahovina nemamo razvijene anatomski "prave" listove, kakve srećemo kod ostalih viših biljaka, već su u pitanju listići - filoidi (jedno- do višeslojni nizovi ćelija od kojih neke ili sve imaju funkciju fotosinteze). Od podnožja stabla, a često i duž stabla ili sa donje strane listova, polaze končasti, granati, mnogoćelijski rizoidi, čija je uloga učvršćivanje za podlogu i delimično apsorbcija mineralnih materija.
Unirea, Unirea, Dolj
Unirea je naselje u Rumuniji u okrugu Dolž u opštini Unirea.
Mahovina
Građa gametofita pravih mahovina
Rast stabla može biti ortotropan (uspravan), plagiotropan (kos) i horizontalan. Raspored gametangija na stablu je usaglašen sa karakterom rasta stabla. Naime, kod mahovina sa uspravnim rastom gametangije se nalaze na samom vrhu stabla (akrokarpne mahovine), dok se kod mahovina sa kosim i horizontalnim rastom gametangije nalaze bočno postavljene (pleurokarpne mahovine). thumb|200px|right|Poprečni presek kroz stablo lisnate mahovine sa označenim provodnim elementima
Unirea, Unirea, Dolj
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 4225 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 95 m.
Mahovina
Građa gametofita pravih mahovina
Anatomska građa kauloida je raznovrsna - može biti izgrađen od jednolikih parenhmskih ćelija sa debelim ili tankim ćelijskim zidovima, ili može biti diferenciran na tkiva (mehaničko, provodno). Mehaničko tkivo kod gametofita pravih mahovina predstavljeno je pojedinačnim stereidnim ćelijama. Provodno tkivo je kod najrazvijenijih predstavnika predstavljeno nizovima hidroida i leptoida, kroz koje se provode voda i hranljive materije.
Beverone, La Spezia
Beverone je naselje u Italiji u provinciji La Spezia, u regiji Ligurija.
Mahovina
Građa gametofita pravih mahovina
thumb|200px|right|Listići vrste Fontinalis antipyretica Listići kod mahovina su najvećim delom sedeći i poprečno pričvršćeni za stablo, prosti, jednaki, i retko nazubljeni ili urezani. Na jednom stablu se razlikuju prizemni, središnji i gornji listići. Prizemni listići su ljuspasti i redukovani, bez uloge u fotosintezi. Gornji listići okružuju gametangije (ako okružuju arhegonije nazivaju se perihecijalni, a ako okružuju anteridije - perigonijalni), a obično se razlikuju od središnjih po obliku, veličini i boji. Središnji listići stabla se nalaze prvenstveo u srednjem i gornjem delu stabla, njihov raspored (filotaksija) je većinom spiralan, dvoredni ili višeredni.
Beverone, La Spezia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 22 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 672 m.
Mahovina
Građa gametofita pravih mahovina
Anatomska građa listića kreće se od postojanja samo jednog tipa ćelija (jako retko), preko prisustva parenhimatičnih i prozenhimatičnih ćelija, ili jasno odvojenih provodnih i asimilacionih ćelija, do histološki složenog listića sa postojanjem provodnog nerva, asimilacionih ploča i stereida.
Građa gametangija
Muški i ženski polni organi, anteridije i arhegonije, kod pravih mahovina su najčešće grupisani i obavijeni specijalizovanim, ponekad obojenim gornjim listićima, čineći perigone i perihecijume. Između anteridija i arhegonija često se nalaze končasti izraštaji - parafize. Gametangije niču ili na vrhovima glavnih grana, ili na veoma kratkim bočnim granama.
Kod pravih mahovina česta je pojava dvodomosti i izražen je polni dimorfizam. Po pravilu, ženske biljke su krupnije i razvijenije od muških, usled svoje dodatne uloge - ishrane mladog sporofita. Muške biljke kod dvodomih vrsta često su redukovane, sve do tzv. patuljastih muških biljaka koje odumiru posle obrazovanja anteridije. Verovatno najprostije građena je muška biljka roda vrste Buxbaumia aphylla.
Zrele anteridije su obično elipsoidna ili loptasta tela, često na mnogoćelijskoj dršci. U unutrašnjosti perigonije se obično nalazi veliki broj anteridija, koje ne sazrevaju istovremeno. Anteridije se otvaraju posle rose ili padanja kiše. Arhegonija obično ima flašolik oblik. Kod zrele arhegonije trbušna i vratne ćelije osluznjavaju. Bez obzira na to, što se u perihecijumu razvija nekoliko arhegonija, kod većine vrsta oplođuje se samo jedna od njih i istovremeno izrasta samo jedan sporogon.
Građa sporofita pravih mahovina
thumb|left|Sporofit bele mahovine, Sphagnum sp.
Po nastanku oplođenjem, zigot ostaje unutar trbuha arhegonije i deli se poprečno na gornju i donju ćeliju. Donja ćelija u nizu deoba formira donji deo drške sporofita i stopalo, koja prorasta kroz zid trbuha arhegonije i usađuje se među tkiva gametofita. Gornja ćelija se deli i daje dršku (seta) i čahuru sporofita. Sa izduživanjem sporofita arhegonija puca i njen gornji deo ostaje na čahuri u vidu poklopca (kaliptre), koji su različito građeni.