cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lejkvil
Lejkvil se može odnositi na
Monrovija
Monrovija se može odnositi na
Harriman, Tennessee
Hariman je grad u američkoj saveznoj državi Tenesi.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 6.350, što je 394 (-5,8 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Вича
Вича може бити:
Phippsburg, Colorado
Fipsberg je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Kolorado.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 204.
Apogej
mini|300px|desno|Apogej je najudaljenija točka na [[Mjesec|Mjesečevoj stazi (točka H) ili stazama umjetnih satelita do Zemljina središta.]]
Murland
Murland se može odnositi na
Apogej
mini|300px|desno|[[Kružno gibanje je sastavljeno od dviju komponenti, od gibanja stalnom brzinom po pravcu i od jednoliko ubrzanog gibanja sa smjerom prema središtu kruženja.]]
mini|300px|desno|Vizualni primjer gibanja [[umjetni satelit|umjetnih satelita GPS-a zajedno sa Zemljinom vrtnjom.]]
mini|300px|desno|Za [[Zemlja|Zemlju (M = 6 ∙1024 kg) brzina kruženja ili orbitalna brzina na samoj površini (r = 6 378 km) iznosila bi 7 910 m/s ili 7.91 km/s. Ta se brzina zove i prvom kozmičkom brzinom.]]
Apogej (prema grč. ἀπόγεıος: udaljen od Zemlje) je najudaljenija točka na Mjesečevoj stazi (405 503 kilometara) ili stazama umjetnih satelita do Zemljina središta.
Terminologija
Riječi „pericenter“ i „apocenter“ se mogu vidjeti, dok se „periapsis“ i „apoasis“ koriste samo kao tehnički termini.
Apsida
Apsida (kasnolat. absida, apsida < grč. ἀψίς, genitiv ἀψῖδος: obruč, luk) u astronomiji je najbliža i najdalja točka (ili gornji i donji apsis) putanje nekog tijela u gibanju oko središnjega tijela, odnosno oko središta gravitacijskoga privlačenja. Kod planetskih su putanja apside perihel i afel, kod Mjesečeve putanje perigej i apogej, a kod putanja dvojnih zvijezda periaster i apoaster. Apsidna linija spaja apside; ako je putanja eliptična apsidna linija poklapa se s velikom osi.
Newtonov zakon gravitacije
Newtonov zakon gravitacije ili opći zakon gravitacije iskazuje da se svaka dva tijela privlače uzajamno silom koja je proporcionalna (u skladu) umnošku njihovih masa, a obrnuto proporcionalna kvadratu njihove međusobne udaljenosti:
gdje je:
Kruženje satelita
Isaac Newton je shvatio da je kružno gibanje sastavljeno od dviju komponenti, od gibanja stalnom brzinom po pravcu i od jednoliko ubrzanog gibanja sa smjerom prema središtu kruženja. Kad ne bi bilo privlačenja, tijelo bi jednolikom brzinom vk odmicalo po pravcu i za vrijeme t prešlo put vk∙t. No istodobno, zbog gravitacijskog privlačenja, tijelo pada prema centru i u tom padu, u vrijeme t, prevali put gt2/2. Ako tijelo ipak ostaje na kružnici, mora biti da ono u vrijeme t za toliko odmakne od kružnice za koliko ujedno i padne na kružnicu! Taj proces prisutan je na svakom mjestu kružnice, na svakom ma kako malom odsječku puta. Ako bi brzina gibanja v bila manja od brzine kruženja vk, to tijelo bi zbog slobodnog pada prišlo centru Zemlje više nego što bi se u jednolikom gibanju po pravcu od nje odmaknulo, pa bi tako prelazilo s kružnice većeg polumjera na kružnicu manjeg polumjera, te bi u spirali napokon palo na Zemlju.
Prisilimo li neko tijelo da se na vrtuljku giba brzinom v, tada ono u smjeru prema centru ima ubrzanje g (centripetalno ubrzanje). Između brzine gibanja v po kružnoj stazi polumjera r i centripetalne akceleracije g postoji veza:
Giba li se tijelo po kružnici i pojačamo li centripetalnu silu, porast će i ubrzanje i brzina. No ako je sila privlačenja gravitacijska, a u središtu gibanja nalazi se masa M, tada je centripetalna akceleracija posve određena i jednaka izrazu:
Tim uvjetom se za dani polumjer staze od svih mogućih centripetalnih ubrzanja odabire samo jedno ubrzanje (akceleracija), a njoj odgovara samo jedna, posve određena brzina. Izjednačavanjem gornjih dvaju izraza, dobivamo:
Za Zemlju (M = 6 ∙1024 kg) brzina kruženja ili orbitalna brzina na samoj površini (r = 6 378 km) iznosila bi 7 910 m/s ili 7.91 km/s. Ta se brzina zove i prvom kozmičkom brzinom. Na svakoj drugoj razini iznad površine Zemlje brzina kruženja ima drugu vrijednost.
Oslobađanje satelita
Što se događa kada se brzina satelita poveća iznad brzine kruženja vk. Svaka veća brzina dovest će do izduženja staze (putanje). Kružnica prelazi u elipsu, a elipsa malog ekscentriciteta prelazi u elipsu većeg ekscentriciteta. Kada staza postane parabola, tijelo će napustiti Zemljinu blizinu i slobodno odletjeti u međuplanetarni prostor. Tada imamo brzinu oslobađanja vo ili drugu kozmičku brzinu. Tijela mogu biti međusobno vezana, ili slobodna. Tijelo je vezano i čini jedan fizički sustav sustav sa Zemljom kada leži na njoj ili se giba oko nje zatvorenom putanjom. Općenito, tijelo ima i kinetičku energiju i gravitacijsku potencijalnu energiju (energiju položaja u gravitacijskom polju). Potencijalna energija Ep mase m u okolini mase M jednaka je:
Dogovorom je potencijalnoj energiji pridijeljen negativan predznak. Vidimo da je na manjoj udaljenosti r potencijalna energija negativnija nego na većoj udaljenosti. S povećanjem razmaka potencijalna energija poprima manje negativnu vrijednost, a na beskonačnoj udaljenosti iznos joj padne na nulu. U biti, relativno najveću vrijednost ima potencijalna energija na najvećoj udaljenosti; to je smisao negativnog predznaka. U strogom značenju tijelo je slobodno kada se nalazi na neizmjernoj udaljenosti od Zemlje. S obzirom na to da Zemlja nije sama u svemiru, već je svemirsko gravitacijsko polje složeno od mnogih pojedinačnih, tijelo će se uvijek nalaziti pod njihovim utjecajem. Zato je i pitanje slobode više praktičko pitanje: na velikim udaljenostima od Zemlje tijelo se nalazi u slobodnom stanju. Omjer gravitacijske potencijalne energije i mase m, dakle izraz - GM/r, zove gravitacijski potencijal.
Zamislimo postupak oslobađanja tijela u slučaju kada je tijelo na početku mirovalo na Zemlji, a na kraju mirovalo na praktički beskonačnoj udaljenosti od Zemlje. Kako je kinetička energija u takvom slučaju i na početku i na kraju postupka jednaka nuli, to će tijelo morati premostiti razliku potencijalne energije Ep koja postoji između površine Zemlje i beskonačne udaljenosti. Promjena energije jednaka je konačnoj vrijednosti manje početna vrijednost. Budući da se energija ne može ni stvoriti niti izgubiti (zakon očuvanja energije), treba je preuzeti iz kinetičke energije Ek, tijelo treba odaslati sa Zemlje s nekom početnom brzinom vo:
Tijelo mora krenuti brzinom oslobađanja vo:
Postupak se može odvijati i u suprotnom smjeru. Pri slobodnom padu od beskonačnosti do daljine r razlika potencijalne energije prelazi u kinetičku, i brzina vo koju tijelo ima ovisi o udaljenosti r od centra privlačenja mase M. To znači da bi tijelo u slobodnom padu palo do nekog položaja r s istom onom brzinom s kojom se s tog položaja u gravitacijskom polju mora osloboditi. Brzina oslobađanja sa Zemlje iznosi 11.2 km/s i naziva se još drugom kozmičkom brzinom. Želimo li tijelo koje već kruži oko mase M osloboditi, trebat će mu do brzine oslobađanja dodijeliti manju energiju nego kad je ležalo na Zemlji. Brzinu tijela treba povećati od vk do vo, zapravo kinetičkoj energiji treba dodati iznos G M m / 2 r; dakle, tijelu treba dovesti još toliko kinetičke energije koliko kinetičke energije već ima. Na takav se način postupa sa svemirskim letjelicama koje se otpremaju na planete. One se najprije lansiraju u putanju oko Zemlje, gdje je bezračni prostor, a onda se u odabranom trenutku ponovo pale raketni motori, raketa postiže brzinu oslobađanja i usmjeruje letjelicu prema cilju.
Gibanje umjetnih satelita
Umjetni sateliti se lansiraju u putanje koje imaju različite ekscentricitete. Brzina kojom se gibaju ovisi o položaju na putanji. Na većim udaljenostima od Zemlje brzina kruženja vk manja je od 7.9 km/s. Na slici je nekoliko oblika putanje satelita koji prolaze točkom koja je na nekoj visini od površini Zemlje. Točka najbliža Zemlji na toj putanji zove se perigej, a točka najveće udaljenosti apogej. Putanja C je kružnica i satelit se giba sa stalnom brzinom, s brzinom kruženja za tu daljinu. Staza D je eliptična. S približavanjem perigeju satelit postiže najveću brzinu, koja je veća od brzine kruženja na tom mjestu; da je jednaka brzini kruženja, satelit bi se gibao kružnicom. Eliptičnu putanju D ima umjetni satelit koji se giba brzinom većom od brzine kruženja, a manjom od brzine oslobađanja.
Po nekim svojstvima gibanje umjetnih satelita razlikuje se od gibanja prirodnih satelita. Najveća je razlika u tome što je masa umjetnih satelita sasvim zanemariva prema masi Zemlje. Osim Zemlje, na putanju satelita utječu i Mjesec i Sunce. Zato se satelit giba u složenom gravitacijskom polju. Ni sama Zemlja nema jednostavno gravitacijsko polje kakvo ima točkasta masa jer je spljoštena na polovima, odnosno ispupčena na ekvatoru, a osim toga, unutar već složenog oblika, materija nije jednoliko raspoređena. Mase su različito raspoređene u području mora i kopna. Veću gustoću imaju slojevi tla koji se nalaze ispod oceana, manju slojevi ispod kopna. Putanja satelita stalno se poremećuje, neprestano se mijenjaju orbitalni elementi satelita, te se ta poremećenja upravo dadu iskoristiti da bi se ocijenio oblik Zemlje i raspored masa. Podaci dobiveni nakon analize gibanja satelita nadopunjuju podatke dobivene neposrednim geodetskim premjerima Zemlje i gravimetrijskim mjerenjima (mjerenjima ubrzanja sile teže).
Drugi uzrok koji dovodi do stalne promjene putanje Zemljina umjetnog satelita je otpor Zemljine atmosfere. Atmosfera postoji i na vrlo velikim visinama, makar i rijetka, pa se njezin utjecaj osjeti nakon nekog vremena. Jasno je da je utjecaj jači u nižim dijelovima putanje, dok je satelit blizu perigeja. Satelit gubi energiju, apogej se približava Zemlji i putanje se zaobljuje. Elipsa prelazi u kružnicu, a čitava se putanja smanjuje i približava Zemlji. Satelit tone sve dublje i spiralno ulazi u gušće dijelove atmosfere gdje izgara, a katkada pokoji njegov dio dospijeva i do tla.
Gimnazija Vukovar
Gimnazija Vukovar srednja je škola smještena u Vukovaru (Vukovarsko-srijemska županija). Gimnazija Vukovar ostvaruje odgojno- obrazovne programe gimnazije općeg, prirodoslovno- matematičkog i jezičnog smjera. Škola ima odjeljenja koja nastavu prate na hrvatskom jeziku i odjeljenja koja nastavu prate na srpskom jeziku. Ukupno je u školsku godinu 2007/ 08 upisano 384 učenika. Od toga 248 učenica i 136 učenika.
Vanjske poveznice
Službena stranica škole
Receptor glukagonu sličnog peptida 2
Gen za receptor glukagonu sličnog peptida 2 (GLP-2) se nalazi na hromozomu 17.
Bardella VI, Chieti
Bardella VI je naselje u Italiji u provinciji Chieti, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 30 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 136 m.
Morstaun
Morstaun se može odnositi na
Горња Топоница
Горња Топоница може бити:
I Love Trouble
I Love Trouble je američki igrani film snimljen 1994. u režiji Čarlsa Šajera po scenariju koji je napisao zajedno sa svojom suprugom Nensi Majers. Po žanru je romantično-akciona komedija, a radnja prati dvoje suparničkih čikaških novinara - koje glume Nik Nolti i Džulija Roberts - koji su prisiljeni raditi zajedno kako bi razotkrili veliku zaveru.
Nik Nolti ovaj film smatra najgorim u svojoj karijeri. Rekao je da je prodao dušu prihvativši ulogu Pitera Braketa. Odnosi između njega i Robertsove kao i cele ekipe koja je radila film bili su hladni. Džulija Roberts je izjavila da je Nik Nolti najgori glumac sa kojim je ikada sarađivala.
Film je na prostoru bivše Jugoslavije distribuiran pod naslovom Volim nevolje.
Napolion
Napolion se može odnositi na
Mičigen Siti
Mičigen Siti se može odnositi na
Hertz
Hertz može značiti:
Midlberi
Midlberi se može odnositi na
Malahitno zeleno
Malahitno zeleno je organsko jedinjenje, koje sadrži 23 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 329,458 Da.
Miroslav Lekić
Miroslav Lekić (Beograd, 1. novembar 1954) je srpski režiser.
Biografija
Rođen je 1. novembra 1954. godine u Beogradu, tadašnja FNRJ, današnja Srbija.
Доња Топоница
Доња Топоница може бити:
Miltaun
Miltaun se može odnositi na
Fran Funtak
Fran Funtak (Harkanovci, 1882. - Županja, 1961.), hrvatski arhitekt.
Školovanje i prvo razdoblje stvaralaštva
Školovao se u Grazu te na Politehnici u Budimpešti. Po povratku sa školovanja zapošljava se 1905. godine u vukovarskom poduzeću Josip Banheyer i sin unutar kojega se vrlo brzo afirmira, radeći na području cijele Hrvatske kao jedan od glavnih projektanata mostova i ostalih građevina od armiranog betona, materijala koji se tada tek počeo šire upotrebljavati u građevinarstvu. U prvoj, secesijskoj fazi svoga stvaralaštva (1905. – 1918.) projektira šezdesetak što većih što manjih mostova na području od Krapine do Zemuna među kojima se nalazi i najveći armiranobetonski most uopće podignut u Hrvatskoj prije kraja Prvog svjetskog rata, na Velikom Strugu kod Jasenovca, koji u tri luka premošćuje ukupni otvor od 100 metara. Osim toga projektira i prvi realizirani armiranobetonski zvonik u Hrvatskoj kalvinske crkve u Vukovaru, 1910. godine. Radi i pojedine industrijske objekte (vodotornjeve u Vinkovcima i Vukovaru), javne objekte (Mađarska škola u Vukovaru, 1911.), te stambene (vila Streim na Vučedolu u Vukovaru podignuta 1918. god., također u cijelosti od armiranog betona).
Opus Frana Funtaka između dva svjetska rata
Nakon završetka Prvog svjetskog rata otvara vlastito građevinsko poduzeće i usredotočuje projektantsku aktivnost na Vukovar i okolna mjesta. U samome gradu koji 1920-ih godina doživljava razdoblje naglog razvitka podiže niz reprezentativnih građanskih stambenih zgrada, te vila (kuće Pfeffermann, 1923., Pifat, 1927., pregradnja vlastite obiteljske kuće, 1922., itd.). Radi i u Osijeku (kuće Gromann, Stanković i Podmenik, iz 1922-1923.), te Vinkovcima. Najznačajniji objekti koje podiže u međuraću svakako su međutim sakralne gradnje, među kojima se osobito ističu dvije [sinagoga|sinagogalne] građevine: veliki hram u Vinkovcima podignut 1922. godine (srušen tijekom Drugog svjetskog rata) i Zidduk – hadin kuća, «mrtvačnica» na židovskom groblju u Vukovaru iz 1928. (sačuvana do danas), te crkve u Batini (1920. godine), Krndiji (1932.-1937.) i Šidu (1932. –1934.). Svi ovi objekti, od kojih kvalitetom iskaču spomenuta kapela na židovskom groblju i crkva u Krndiji, karakterizira uporaba art-deco oblikovnog rječnika s primjesom međuratnog klasicizma. Tridesetih se godina okreće polagano moderni, kako se osobito jasno vidi na građevinama poput kuće Njegić (1935.) i vile Mihelić (1939.) u Vukovaru.
Opus Frana Funtaka nakon Drugog svjetskog rata
U međuratnom Vukovaru Fran Funtak nije bio samo najplodniji i najznačajniji projektant već i čovjek koji je umnogome utjecao na urbani razvitak grada. Njegov je privatni ured služio Gradskom poglavarstvu kao inženjerski ured za cijeli grad, a po Funtakovom se regulacijskom planu iz 1930-ih godina Vukovar izgrađivao sve do 1945. Nakon obnove Jugoslavije, zbog sudjelovanja u vlasti NDH, preseljen je s obitelji u Županju gdje se zapošljava u podružnici osječkog građevinskog poduzeća «Norma» unutar kojeg izvodi jedan od kapitalnih objekata tadašnje NR Hrvatske – Sladoranu, tvornicu šećera u Županji. Nakon raspada «Norme» radi u županjskom građevinskom poduzeću «Radnik» kao glavni projektant. Projektira brojne škole (Štitar, Drenovci), stambene zgrade (Županja, Račinovci), te gospodarske objekte. Umire u istom gradu, 1960., u 78. godini života.
Monrou Siti
Monrou Siti se može odnositi na
Falconer, New York
Falkoner je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.420, što je 120 (-4,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Blars
Blar je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Lot koja pripada prefekturi Kaor.
Dying Young
Dying Young je američki igrani film snimljen 1991. u režiji Joela Schumachera sa Campbellom Scottom i Džulijom Roberts u glavnim ulogama. Po žanru je ljubavna drama, a radnja se temelji na istoimenom romanu Marti Leimbach.
Na prostoru bivše Jugoslavije je distribuiran pod naslovom Umrijeti mlad.
Клисурица
Клисурица може бити:
или
Ponte nelle Alpi-Polpet, Belluno
Ponte nelle Alpi-Polpet je naselje u Italiji u provinciji Belluno, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 5089 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 402 m.
The Rutles: All You Need Is Cash
Rutlesi (engleski The Rutles: All You Need Is Cash) britanska je TV filmska komedija iz 1978. koju su režirali Eric Idle i Gary Weis. Glavne uloge tumče Eric Idle, Neil Innes, John Halsey, Ricky Fataar i Michael Palin. Film je parodija pop i rock sastava Beatlesa i fenomena Beatlesomanija, te se odvija oko fiktivnog britanskog sastava Rutlesa sastavljenog od četiri glazbenika koji je polako stekao popularnost u Americi i svijetu 1960-ih. Film vodi razne satirične paralele sa Beatlesima, poput skandala kada je jedan član sastava javno izjavio da su Rutlesi popularniji od Boga, samo da bi kasnije pokušao relativizirati izrečeno navodom da je samo mislio da su "popularniji od Roda"; skandala vezanog uz konzumiranje egzotičnog čaja; nastupom pred britanskom kraljicom te raspadom sastava nakon što se jedan član zaljubio u pretencioznu eksperimentalnu umjetnicu te se otuđio od ostale trojice. I jedan stvarni bivši član Beatlesa, George Harrison, ima mali nastup u ulozi novinara koji vodi intervju.
Rutlesi su snimljeni u obliku 'pseudodokumentarne komedije' te su imali utjecaj na sličnu komediju Ovo je Spinal Tap! Roba Reinera snimljenog 1984. Nastali su 1976. kao skeč u emisiji BBC2, te je Eric Idle odlučio po njima snimiti dugometražni film. I nakon filma, Rutlesi su nastavili svirati glazbu za stvarno te održali čak nekoliko pravih turneja. Prilikom prikazivanja na američkom TV programu NBC, doživio je najniži rejting bilo koje emisije emitirane tijekom udarnog termina tog tjedna, ali je zato zabilježio pune veće zanimanje kada je emitiran na britanskom TV programu BBC2. Kritičari su hvalili film te je isti stekao kultni status. Po njemu je snimljen i nastavak, The Rutles 2: Can't Buy Me Lunch.
Nju Olbani
Nju Olbani se može odnositi na
Mehanički valovi
mini|desno|250px|Slobodni valovi pravilno su, [[periodično gibanje čestica vode u moru.]]
mini|desno|250px|Primjer longitudinalnog vala.
mini|desno|250px|Primjer transverzalnog vala.
mini|desno|250px|[[Interferencija valova|Interferencija dvaju kružnih valova.]]
Mehanički valovi (na primjer zvuk) šire se u elastičnom mediju (na primjer zrak, voda) titranjem čestica povezanih elastičnim silama oko ravnotežnoga položaja; energija valova to je veća što je veća amplituda titranja, a izvor valova svako je tijelo koje titra (na primjer izvor zvuka može biti žica glazbenog instrumenta). Valovi su širenje poremećaja kojim se prenosi energija kroz medij, a da se medij kao cjelina ne pomiče. Pri širenju vala čestice sredstva ostaju na svojim mjestima i titraju oko ravnotežnog položaja, širi se samo stanje titranja odnosno prenosi se energija izvora vala.
Tipovi mehaničkih valova
Valovi nastaju u izvoru vala, a titranje se određenom brzinom proširi kroz sredstvo. U elastičnim su tvarima susjedne čestice međusobno povezane elastičnim silama te pomak jedne čestice iz ravnotežnog stanja uzrokuje i pomak susjednih čestica. Poremećaj ravnotežnog stanja se zbog tromosti ne prenosi trenutno nego nekom konačnom brzinom. Pritom kroz sredstvo ne putuju čestice nego sam poremećaj; zato je važno razlikovati brzinu titranja čestica oko ravnotežnog položaja od brzine širenja vala.
Brzina vala ovisi o osobinama (elastičnosti i gustoći) sredstva kroz koje val prolazi. Brzina valova ovisi o mediju kroz koje se valovi šire pa je na primjer brzina mehaničkih valova u čvrstom tijelu:
a u plinu:
gdje je: E - modul elastičnosti, ρ - gustoća tijela ili plina, ϰ - adijabatski koeficijent plina, p - tlak plina. Brzina širenja elektromagnetskih valova u vakuumu je 299 729 458 m/s (brzina svjetlosti) i prema teoriji relativnosti najveća moguća brzina gibanja, dok je brzina širenja u drugim prozirnim medijima manja na primjer na 20 °C u zraku 1,0003, u vodi 1,333, u dijamantu 2,42, u silikonu 4 puta manja (indeks loma). Kada se valovi nađu na granici između dvaju medija, dolazi do njihova ogiba, refrakcije ili refleksije i u posebnim uvjetima do stojnih valova. Kada val prelazi iz jednog sredstva u drugo ili se prostire kroz nehomogeno sredstvo, brzina i valna duljina mu se mijenjaju, a frekvencija ostaje ista.
Važni pojmovi
Valovi se opisuju s pomoću valne duljine λ, udaljenosti između dvaju brijegova ili dolova sinusoidalnoga vala; perioda vala T, vremena koje protekne dok se val pomakne za jednu valnu duljinu; valnoga broja k, veličine recipročne valnoj duljini, i frekvencije ν, veličine recipročne periodu. Fazni pomak udaljenost je između najbližih brijegova ili dolova dvaju valova jednake frekvencije i smjera širenja. Jednadžba oblika:
opisuje izgled sinusoidalnoga vala u bilo kojoj točki prostora, gdje je a - elongacija, A - amplituda, x - udaljenost čestice od izvora vala i t - vrijeme širenja vala. Ako se u isto vrijeme na istome mjestu nađu dva vala, doći će do njihove interferencije, a složenije valno gibanje može se prikazati kao suma sinusoidalnih valova različitih amplituda i frekvencija.
Koherentni valovi, uzajamno jednaki po frekvenciji, faznom pomaku, polarizaciji (koherencija; laser), omogućuju da se vidi interferencijska slika (na primjer interferencijske pruge). Ako se izvor valova ili promatrač gibaju, s pomoću Dopplerova učinka može se odrediti njihova brzina, što se primjenjuje u astronomiji, medicini, prometu i drugom.
Maunt Etna
Maunt Etna se može odnositi na
Pasoš Filipina
Pasoš Filipina je javna putna isprava koja se državljaninu Filipina izdaje za putovanje i boravak u inostranstvu, kao i za povratak u zemlju. Za vreme boravka u inostranstvu, putna isprava služi njenom imaocu za dokazivanje identiteta i kao dokaz o državljanstvu Filipina.
Allondaz
Alondaz je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Rona-Alpi, u departmanu Savoja koja pripada prefekturi Albervil.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 177 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 43 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 4,08 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 725 metara (maksimalnoj 1.616 m, a minimalnoj 557 m).
Srpska okupacija Albanije
thumb|desno|[[Kraljevina Srbija|Srbijanska proširenja u ratu 1912. zajedno sa zauzimanjem Albanije.]] Srpska okupacija Albanije je trajala od novembra 1912. do 25. oktobra 1913. godine.
Srbija je nameravala da izađe na more, što je smatrala operacijom od strateškog značaja. Krajem 1912. godine Primorski korpus Srpske vojske je okupirao sve severne delove Albanije izuzev Skadra. Vlada Srbije je htela da pre priznanja nezavisne Albanije preuzme njene teritorije, pravdajući teritorijalne pretenzije stanjem pre Otomanskih osvajanja u srednjem veku. Međutim, tokom vekova situacija se izmenila i etnički argument je bio na strani Albanaca. Tokom okupacije počinjeni su brojni zločini nad albanskim stanovništvom u cilju "potpunog preinačenja etničkog karaktera ovih oblasti". Cilj zločina bio je da se teritorijalni zahtevi potpomognu "etničkim čišćenjem" i statističkom manipulacijom pre konferencije velikih sila koja će utvrditi nove granice.
Nakon što je srpska vojska zaposela veći deo Albanije (dok je drugi dio zauzela grčka i crnogorska vojska), izašla na Jadransko more i zauzela glavnu luku Drač, započeo je jak pritisak zapadnih sila koje nisu htele da dozvole širenje srpskog (tj. ruskog) uticaja na Jadranu. Na konferenciji u Londonu, 30. maja 1913. godine, Austrija i Italija, da bi suzbile uticaj carske Rusije, koji je ova vršila preko Srbije, uspele su da konferencija potvrdi stvaranje nezavisne Albanske države pod protektoratom velikih sila, koja je već bila proglašena u Valoni 28. novembra 1912. godine. Pod jakim međunarodnim pritiskom, balkanski saveznici su počev od aprila 1913. godine bili prinuđeni na povlačenje sa teritorija koja će pripasti međunarodno priznatoj Kneževini Albaniji stvorenoj 29. jula 1913. godine. Srpska vlada isprva nije htela da napusti svoj plan pa su 1. juna 1913. godine Pašić i Venizelos sklopili sporazum o podeli Albanije, tako da bi severni deo do reke Škumbin pripao Srbiji, a južni Grčkoj. No, pod pritiskom Austrije, Srbija je konačno morala da napusti Albaniju.
Ovi događaji su umnogome doprineli narastanju srpsko-albanskog sukoba.
Teritorijalne pretenzije
thumb|desno|Pozdrav sa srpskog primorja ([[Drač), srpski propagandni poster.]]
Sve susedne države su, u manjoj ili većoj meri, gajile pretenzije na oblasti naseljene albanskim stanovništvom. Pretenzije Srbije, osim povratka tzv. "stare Srbije" tj. Sandžaka, Makedonije, Kosova, uključivale su i veći deo današnje Albanije zajedno sa njenom jadranskom obalom, uprkos brojnom nesrpskom stanovništvu tih oblasti. Srbija se radi opravdanja ovih pretenzija pozivala na "istorijska prava".
Planovi o izlasku Srbije na more preko Albanije su godinama unazad bili prisutni u srpskoj politici. Argumente o izlasku na more preko Albanije u to vreme su zastupali mnogi srpski političari i intelektualci. Jovan Cvijić smatra da je odlukama Berlinskog kongresa “Srbija opkoljena zemlja” a Srbi “uhapšen narod”, i da Srbija mora izaći na more da bi se osamostalila. U ostvarivanju te politike Cvijić je branio pravo Srbije na severnu Albaniju uprkos nesrpskom stanovništvu tih oblasti:
Na putu tako zamišljenog srpskog izlaza na more nalazila se jedna neuklonjiva prepreka - albanski narod i albanska država u nastajanju. Srbija je u balkanski rat ušla bez jasne koncepcije o tome kako da trajno i pravedno reši pitanje albanskog naroda u oblastima koje su bile predmet njenih ratnih ciljeva. Srpska vlada je stajala na gledištu da su Srbi izgubili ove oblasti u ratu sa Turcima pre četiri veka i sada se samo vraćaju. A pošto su Albanci istupali sa Turcima protiv Srba moraće sada podeliti zajedničku sudbinu. Uoči rata, srpska štampa je sprovodila snažnu anti-albansku kampanju.
Politička situacija
Albansko stanovništvo je uglavnom živelo u četiri otomanska vilajeta: kosovskom, skadarskom, janjinskom i manastirskom (bitoljskom). Od osnivanja Prizrenske lige, Albanci su zahtijevali od sa otomanskih vlasti za ujedinjenje ta četiri vilajeta u jedan autonomni Albanski vilajet.
Početkom 1912. dolazi do velikog albanskog ustanka na području Kosova i severne Albanije. Ustanici su tražili autonomiju albanskih oblasti Otomanskog carstva, povlačenje turskih činovnika i uvođenje albanskog jezika kao službenog. Ustanici su zauzeli čitavo Kosovo, severnu Albaniju, pa čak i Skoplje, pa je Porta uskoro bila prinuđena da prihvati sve njihove zahteve. Otomanska vlast je 18. avgusta 1912. načelno priznala autonomiju Albaniji, bez jasno određenih granica.
Susedne balkanske države su bile protiv albanske autonomije jer je ugrožavala njihove teritorijalne pretenzije iliti nacionalne interese. Srbija je pokušala da ubedi albanske glavešine da u predstojećim sukobima ostanu neutralni, ali oni su ocenili da će ratnim operacijama biti ugrožene njihove teritorije, i odlučili da se bore na strani Turske. Oktobra 1912. godine, četiri susedne države su napale Otomansko carstvo u cilju oslobađanja teritorija sa većinski svojim stanovništvom.
Zaposedanje Kosova
18. oktobra 1912. godine srpski kralj Petar I je izdao proglas u kome kaže da će njegova armija doneti "slobodu, bratstvo i jednakost" ne samo Srbima već i Albancima.
Мађере
Мађере може бити:
Srpska okupacija Albanije
Zaposedanje Kosova
Za zaposedanje Kosova i Albanije određena je 3. srpska armija pod komandom generala Božidara Jankovića. Kosovski Srbi su ih dočekivali kao oslobodioce. Nasuprot njima, Albanci su očekivali da Kosovo postane deo "autonomne Albanije", protivili se zauzimanju njihovih naselja i organizovali dobrovoljačke jedinice (kačake) koje su pružale jak otpor napredovanju srpskih trupa. Kod Podujeva se petnaestak hiljada dobrovoljaca pod komandom Ise Boljetinca suprotstavilo Trećoj srpskoj armiji koja je nastupala ka unutrašnosti Kosova i albanskoj obali.
Gerilski otpor je pružan prilikom posedanja i prolaska srpske vojske kroz Prištinu, Ferizović i selo Crnoljeva na Zborce Hanu, gde je došlo do jačeg sukoba. 20. oktobra 1912. naselje Ferizović je sravnjeno sa zemljom, zbog otpora albanskog stanovništva srpskoj vojsci. Nakon toga, Ferizović je preimenovan u Uroševac. Na Duljehanu i Zborcama bilo je okupljeno više hiljada Albanaca iz oblasti Ljume i Metohije koji su očajno branili napredovanje sprske vojske ka Prizrenu. Posle četvorodnevne borbe, otpor Albanaca je slomljen.
Posle pobede nad Albancima, Srbi su oko 22. oktobra 1912. zauzeli Prizren, nakon čega su nastavili nastupanje ka Jadranskom moru. Srpska vojska je Albancima nametnula surovu vladavinu i oni su odmah počeli da pružaju otpor. Za ubistvo srpskog vojnika su vršene nasumične odmazde nad civilnim stanovništvom. Srpski štab je izdao naredbu da svako albansko naselje iz kojeg se pripuca bude uništeno.
Oko 24. oktobra 1912. godine srpska vojska je posle dužeg otpora u Đakovicu. U osvajanju grada učestvovale su, pored srpske artiljerije, i vasojevićska i kolašinska brigada Crnogorske vojske. Prema izveštaju Politike, pri zauzeću grada "nije bilo žrtava sa naše strane, dok su Turci i Arnauti jako stradali." Radničke novine su izveštavale da se “u osvojenim predelima vrše strahovite scene" i da komitske bande pljačkaju i ubijaju civilno stanovništvo.
Zaposedanje Albanije
thumb|desno|Srpski oficiri na položaju iznad [[Lješa u Albaniji.]] thumb|Naslovnica [[Politika (novine)|Politike sa vešću o izbijanju srpskih trupa na Jadransko more.]]
thumb|Naslovnica [[Politika (novine)|Politike sa udarnom vesti o osnivanju dračkog okruga.]]
Do 5. novembra srpska vojska je, na putu za San Đovani di Medua i Drač, stigla nadomak Skadra. Od 9. novembra, preostale snage 3. srpske armije, oko 16.000 ljudi, su nastavile nastupanje ka severnoj i centralnoj Albaniji.
Na putu ka Jadranskom moru, 3. armija je razdvojena u dve kolone. Obe kolone su nailazile na otpor albanskih dobrovoljaca. Srpska vojska je na otpor često odgovarala represivnim merama usmerenim ka civilnom stanovništvu. Leva kolona srpske vojske je nailazila na manji otpor, jer je prolazila preko područja katoličkog plemena Miridita.
Desna (severna) kolona srpske vojske, koja se kretala kroz Metohiju, naišla je na žestok otpor, te su joj pozadinske trupe gotovo uništene. Njima u pomoć stigle su, sa zakašnjenjem, trupe iz Prizrena, koje su potom izvršile "oštre represalije nad neprijateljski raspoloženim stanovništvom".
thumb|[[Crnogorska zastava na Skadarskoj tvrđavi 1913.]]
Početkom 1913. srpska vojska se pridružila crnogorskoj vojsci u opsadi Skadra, jedinog grada na severu Albanije koji je još uvek odolevao. Skadar je branilo 13.600 ljudi i 96 topova, u početku pod komandom Hasan Riza Beja a kasnije pod komandom Esad-paše Toptanija. Grad su zajednički branile otomanske regularne trupe, uz pomoć oko šest hiljada albanskih dobrovoljaca. Nakon dugotrajne opsade i velikih ljudskih gubitaka, Skadar je privremeno osvojen u aprilu, ali su velike sile jasno dale do znanja Srbiji i Crnoj Gori da će, bez obzira na ishod opsade, Skadar ostati u sastavu Albanije.
{{citat3|Ne mogu oprostiti Vrhovnoj Komandi i našoj vladi za tu njinu avanturu koja nas stade toliko života; ne mogu oprostiti lekarima koji masu bolesnih: reumatičnih, tuberkuloznih, iznemoglih uputiše da ostave svoje kosti u Albaniji.
Međunarodna reakcija
thumb|desno|[[Proglašenje nezavisnosti Albanije u Valoni 1912.]] thumb|Albanski propagandni poster prikazuje odbranu od susednih država. Crna Gora je prikazana kao [[majmun, Grčka kao leopard a Srbija kao zmija. Albanija u liku žene kaže: "Bežite od mene! Krvožedne zveri!"]]
Nakon što je srpska vojska osvojila većinu albanskih oblasti, albanski glavari su se povukli na slobodnu oblast Vlore (Valone). 28. novembra 1912. godine na Narodnoj skupštini u Valoni Albanija je proglašena za nezavisnu državu, a albanski predstavnici su uputili telegram velikim silama. Na čelu privremene vlade bio je Ismail Kemali, koji je uspeo da pridobije podršku Austrije i Italije.
20. decembra 1912. ambasadorska konferencija je priznala nezavisnu Albaniju. Tada je formirana Kneževina Albanija. Kanadski albanolog Robert Elsie smatra da je novonastala Kneževina Albanija tada obuhvatila tek oko polovinu albanske etničke teritorije, dok se veliki broj Albanaca našao u okviru susednih država.
Međutim, ni po zaključenju Londonske konferencije srpske trupe se nisu povukle na demarkacionu liniju. Dugo nakon što su se velike sile složile oko severnih granica Albanije, srpske trupe su i dalje ostale na albanskoj zemlji, ignorišući sva upozorenja da se povuku. Premijer Srbije Nikola Pašić je neprestano ponavljao da se Srbija nipošto ne sme odreći luke na Jadranskom Moru.
Predstavnici Velikih sila u Beogradu 17. marta predali su notu kojom pozivaju Srpsku vladu da digne opsadu Skadra i što pre evakuiše zauzete teritorije Albanije. Oko 28. marta 1913. godine počela je blokada crnogorskih obala, od strane međunarodne flote. Oko 3. aprila je počela i kopnena blokada Crne Gore zbog opsade Skadra.
Tek ultimativnom pretnjom velikih sila i topovima sa austrijskih i italijanskih brodova okrenutim ka luci Drač, Srbija je bila primorana na povlačenje. Austro-Ugarska je takođe 3. maja 1913. objavila opsadno stanje u Bosni i Hercegovini, nakon čega je i Crna Gora bila prinuđena napusti Skadar. 29. jula 1913. godine velike sile su Kneževinu Albaniju stavile pod upravu međunarodne komisije na period od deset godina, a za prvog kneza Albanije postavljen je Nemac Vilhelm od Vida (Wilhelm von Wied). Srpska vojska je započela povlačenje u drugoj polovini avgusta 1913. godine, da bi se konačno povukla sa teritorije međunarodno priznate Albanije 25. oktobra 1913. .
Zbog toga što je primorana na povlačenje iz Albanije, Srbija je tražila teritorijalnu kompenzaciju u Makedoniji, oko čega je došla u sukob sa Bugarskom.
Albanska pobuna
Nakon povlačenja srpske vojske i stvaranja Kneževine Albanije, brojno albansko stanovništvo je ostalo izvan svoje matične države. Srbija je postavila nove granice između naselja vekovima upućenih jedna na druge, te protivno dogovoru Londonske konferencije zabranila prelazak stanovništvu iz Albanije na pijace u novopripojenim oblastima. Ta blokada je veoma otežala život pograničnom stanovništvu i stvorila povećanu napetost kod Albanaca.
I druga albanska ekspedicija srpske vlade se završila neuspehom. Austro-Ugarska je 5. oktobra uputila ultimatum Srbiji kojim joj naređuje da sve svoje trupe povuče, najdalje u roku od osam dana, sa teritorije autonomne Albanije, nakon čega se srpska vojska povukla.
Vlada u Beogradu je objavila amnestiju oktobra 1913. godine, ali su se sukobi sa albanskim stanovništvom u novopripojenim oblastima nastavili.
Ratni zločini
thumb|[[The New York Times, Srpska vojska ostavila krvav trag, 31. decembar 1912.]] {{citat3|Oficirima je izdavana na potpis naredba u kojoj se ukoravaju za svoju blagost, a kojom se naređuje nemilosrdnost i svirepost u postupanju sa stanovništvom.
Srpsko osvajanje albanskih naselja su pratili brojni ratni zločini o kojima je izveštavala evropska, američka i srpska opoziciona štampa. Izveštaji govore o masovnim pogubljenjima albanskog stanovništva, teškim razaranjima albanskih gradova, spaljivanju sela, pljačkanju kuća, klanju ukućana, silovanjima žena i zverstvima nad civilnim stanovništvom. Radi ispitivanja zločina formirana je posebnu međunarodna komisija koja je 1913. poslata na Balkan. Sumirajući situaciju u albanskim oblastima, članovi komisije zaključuju:
{{citiranje|Kuće i čitava sela su pretvorena u pepeo, nenaoružano i nedužno stanovništvo je masovno masakrirano, neverovatni akti nasilja, pljačke i surovosti svake vrste — to su sredstva koja je primenjivala i još uvek primenjuje srpsko-crnogorska vojska, u cilju potpunog preinačenja etničkog karaktera oblasti naseljenih isključivo Albancima. |Izveštaj međunarodne komisije o Balkanskim ratovima}}
Prilikom pohoda u Albaniju, albansko stanovništvo mnogih gradova Kosova je teško stradalo od srpske vojske, uključujući Prištinu, Ferizović (kasnije Uroševac), Đakovicu, Prizren. Jedan od najstravičnijih pokolja je izvršen kada je srpska vojska masakrirala civilno stanovništvo (muškarce, žene i decu), i popalila 27 sela u oblasti Ljume. Daily Telegraph je tada pisao da su "svi užasi istorije premašeni zverstvima koje su počinile trupe generala Jankovića".
Cilj zločina nad Albancima je bio da se srpski zahtevi za teritorijalnim proširenjima potpomognu "etničkim čišćenjem" i statističkom manipulacijom pre konferencije velikih sila koja će utvrditi nove granice.
Dimitrije Tucović je opominjao srpsku javnost da je "izvršen pokušaj ubistva s predumišljajem nad celom jednom nacijom", što je "zločinačko delo" za koje se "mora ispaštati".
Srpsko-albanski sukob
Srpsko zavojevanje Albanije je značajno doprinelo narastanju srpsko-albanskog sukoba. Dimitrije Tucović podseća da "Srbija nije ušla u Arbaniju kao brat nego kao osvajač" i da je rđavom politikom koja nije računala sa ljudima izgubila svaki dodir sa predstavnicima albanskog naroda i odgurnula ga u mržnju prema svemu srpskom. On ocenjuje da je srpska buržoazija proklamujući osvajačku politiku prema Albaniji "prvi put sa lica srpskog naroda skinula veo jedne poštene nacije koja se bori za svoje oslobođenje". Tucović podseća da je Srbija htela izlazak na more i jednu svoju koloniju, ali je ostala bez izlaska na more a od zamišljene kolonije stvorila je krvnoga neprijatelja.
Albanska golgota
Tokom Prvog svetskog rata srpska vojska ponovo prelazi Albaniju, ali ovog puta u rasulu, povlačeći se ispred Austro-Ugarskih snaga. Pod pritiskom velike austrougarsko-nemačke i bugarske ofanzive, Vrhovna komanda srpske vojske 24. novembra 1915. godine odlučila je da se trupe povuku preko Crne Gore i Albanije na Jadransko more. Ta odluka je doneta posle neuspelog pokušaja da se srpska vojska povuče dolinom Vardara u Grčku, zbog prodora bugarske armije, presecanja komunikacija i izostanka planiranog prodora saveznika iz Soluna.
Povlačenje srpske vojske i naroda se odvijalo naročito teško, usled ekstremnih vremenskih neprilika i neprijateljskog raspoloženja stanovništva. Srpska vojska je bila izložena napadima kada se povlačila kroz Albaniju, omražena zbog zločina koji su tokom okupacije vršeni prema albanskom stanovništvu.
Procenjuje se da je tokom ovog tragičnog povlačenja, zapamćenog među Srbima kao albanska golgota, usled hladnoće, gladi, bolesti i borbi sa Albancima živote izgubilo nekoliko desetina hiljada ljudi (procene idu do preko 240.000 ).
Teritorijalne pretenzije
Jedan od zvaničnih ratnih ciljeva Kraljevine Srbije u prvom svetskom ratu je bio izlazak Srbije na Jadransko more preko severne Albanije. Na samom početku prvog svetskog rata 1914. Crnogorci su ponovo uzeli Skadar, a Srbija je okupirala celu srednju Albaniju sa Elbasanom, Tiranom, Kavajom i Išmijem. Ugrožena drugom austrougarskom ofanzivom, Srbija je krajem godine povukla svoje trupe iz tih oblasti, ostavljajući u Draču marionetsku vladu Esad-paše. U januaru 1915. godine, posle Kolubarske bitke, srpske vlasti procenjuju da su stekli prestiž kod saveznika i šalju ponovo trupe radi izlaska na more preko Albanije. U leto 1915. srpska vojska je intervenisala u Albaniji radi zaštite Essad-pašinog režima, slomivši ustanak njegovih protivnika. Krajem 1915. godine, srpska vojska ponovo prelazi Albaniju, ali ovog puta u rasulu, povlačeći se ispred Austro-Ugarskih snaga.
Nakon Prvog svetskog rata, ideja o izlasku na more preko sjeverne Albanije, nije nestala unatoč novonastaloj političkoj karti na tim područjima. Srpske trupe su u oktobru 1918. napale Skadar, ali su ubrzo bile primorane da se povuku iz grada. Srpska vojska je zaposela granična albanska naselja Ljuma i Has, i držala ih pod vojnom okupacijom narednih nekoliko godina. Tokom 1918-1919 srpske trupe su prodrle duboko u unutrašnjost Albanije. Mirovna konferencija u Parizu 1919. je dala Italiji mandat za administraciju albanske države pod kontrolom Društva naroda. Na mirovnoj konferenciji, srpska delegacija je postavila zahtev za severnim delom Albanije do Drima sa Skadrom, pozivajući se na istorijska prava i ekonomske razloge. Srpske trupe su za to vreme okupirale albanske teritorije oko Debra i Mati. Početkom 1920. godine, pod pritiskom albanskog oslobodilačkog pokreta, Italijani su morali da se povuku iz Albanije. 1920. novoosnovana Kraljevina SHS, uz pomoć "neoduševljenih" regruta iz Hrvatske, je vodila rat protiv Albanije, prodirući u dolinu Drima i istočnu Albaniju. Vlada kraljevine SHS polovinom 1921. godine potpisuje s prvacima Mirdite, s kućom Gjoni Markagjonia, ugovor o saradnji, kojim je bilo predviđeno stvaranje nezavisne mirditske republike na severu Albanije koju je trebala braniti vojska Kraljevine SHS i zastupati vlada u Beogradu.
thumb|[[The New York Times, 9.novembar 1921.]]
Tijekom 1921 Kraljevina SHS će zajedno s Grčkom početi voditi agresivni rat protiv Albanije koji će doći na naslovne strane svetske štampe i na dnevni red Lige naroda. Ambasadorska konferencija u Parizu je 21. novembra 1921. potvrdila granice Albanije iz 1913. godine i priznala Albaniju kao potpuno nezavisnu i suverenu državu. Pokušaj Kraljevine SHS da dobije ispravku granice prema Skadru i Drimu nije uspeo. Međutim, beogradska vlada je i dalje nastavila da izaziva nestabilnosti u Albaniji, pružanjem podrške katoličkom separatizmu na severu (Republika Mirdita). Vlada SHS nije prihvatila odluku Haškog suda od 4. septembra 1924, da Albaniji ostane manastir Sveti Naum. Beogradska vlada je pitanje rešila tako što je pomoću Ahmed Zogua oborila režim Fana Nolija, u decembru 1924, pa je sa Zoguom postigla sporazum da Sv. Naum pripdne Jugoslaviji u zamenu za selo Lin na obali Ohridskog jezera. Taj sporazum je kasnije potvrdila i Konferencija ambasadora, čime je konačno rešeno pitanje albanskih granica, koje i danas važe.
I u narednim godinama je, u spoljnoj politici Kraljevine Jugoslavije, ideja okupacije Albanije nastavila da igra značajnu ulogu. Tokom 1930-ih, među srpskim intelektualcija se pojavljuje niz anti-albanskih projekata. Ivo Andrić, ambasador Kraljevine Jugoslavije u nacističkoj Nemačkoj, je januara 1939. godine za Milana Stojadinovića izradio projekat podele Albanije između Jugoslavije i Italije, prema kojem je Srbija trebalo da dobije Severnu Albaniju i luku Drač. Gotovo istovremeno sa Andrićevim, 3. februara 1939. se pojavljuje i projekat Ivana Vukotića, takođe visokog službenika Ministarstva inostranih poslova, prema kojem bi Jugoslavija sa Italijom trebalo da podeli Albaniju po liniji Struga-Libražd-Elbasan-Drač, čime bi Srbija dobila preko 300 km albanske jadranske obale. .
Hollandale, Mississippi
Holandejl je grad u američkoj saveznoj državi Misisipi.
Nju Ričmond
Nju Ričmond se može odnositi na
Receptor paratiroidnog hormona
Postoje dva receptora paratiroidnog hormona kod sisara: PTH1R i PTH2R. Za ove receptore se vezuje paratiroidni hormon. Oni su članovi GPCR familije transmembranskih proteina.
Wilhelm Wien
Wilhelm Carl Werner Otto Fritz Franz Wien (Fischhausen, 13. 1. 1864. - München, 30. 8. 1928.), njemački fizičar.
Njuburg
Njuburg se može odnositi na
Njutaun
Njutaun se može odnositi na
Al-Hvarizmi
Abu Abdulah Muhamed bin Musa al-Hvarizmi (perz. ابوجعفر محمد بن موسای خوارزمی, oko 800 — oko 850) je bio perzijski matematičar, astronom i geograf iz IX veka. Hvarizm ili Horezm, gde je on rođen, je današnja Hiva, dok se Hvarezmija, zemlja na donjem toku Amu-Darje (stari Oksus) nalazi na području današnjeg Uzbekistana.
Hvarizmi je uveo modernu numeričku notaciju. Malo se zna o Hvarizmijevom životu; bio je član bagdadske Akademije nauka i pisao o matematici, astronomiji i geografiji. Njegova knjiga „Algebra“ uvela je ovo ime, mada se veliki deo knjige bavi računanjem. Međutim, on daje opšti metod (Hvarizmijevo rešenje) za nalaženje dva korena kvadratne jednačine
on je pokazao da su korenovi
U svojoj knjizi „Račun sa Hindu brojkama“ on je opisao indijsku notaciju (kasnije zbog uticaja ove knjige nazvanu „arapskim“ numeralima), u kojoj vrednost numerala zavisi od njihovog položaja, i koja uključuje nulu.
Kasnije je ova knjiga prevedena na latinski, ali je ovoga puta naslov „Algoritmi de numero indorum“ što je loš prevod naslova „Hvarizmi o indijskim brojkama“. Ubrzo se reč algoritam odomaćila za način računa sa ovim novim brojkama (sada već nazvane arapskim, a ne indijskim).
Notacija (koja je u Evropu stigla u latinskom prevodu posle 1240) od ogromne je praktične vrednosti i njeno prihvatanje je jedan od velikih koraka u matematici.
Iz sačuvanih rukopisa vidi se da je deset znakova (1-9 i 0) imalo skoro svoj sadašnji oblik sredinom 14. veka.
Njegov Kitab al-habr val-mukabala (Hisâb al-Jabr w-al-Myqâbalah) (Knjiga izračunavanja integrala i jednačina) predstavlja kompilaciju pravila za rešavanje linearanih kvadratnih jednačina i problema geometrije i srazmera, dato je nešto više od 800 primera, od kojih su neke već ranije bili upotrebili Neovavilonci. To je njegovo glavno delo, ali je, nažalost, u arapskom originalu izgubljeno. U dvanaestom veku preveo ga je na latinski Gerard Kremonski. Ovo Hvarizmijevo delo upotrebljavalo se sve do šesnaestog veka kao glavni matematički udžbenik na evropskim univerzitetima i, zahvaljujući njemu, u Evropi je uvedena algebarska nauka, a zajedno s njom i samo njeno ime.
Prevod ovog dela u XII veku na latinski jezik omogućio je vezu između velikih hinduističkih i arapskih matematičara i evropskih naučnika. Greška u naslovu donela je reč algebra; greška u pisanju imena autora dala je termin algoritam.