cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vektorske zarazne bolesti
Krpelji
250px|mini|Krpelj pored vektorski prenete bolest na koži čoveka izaziva i lokalnu infekciju na mestu uboda Krpelji su zglavkari koji svojim ubodom mogu da prenesu određene zarazne bolesti. Mada svi krpelji nisu zaraženi mikroorganizmima patogenim za čoveka, jedna veća grupa može na čoveka da prenese veći broj zaraznih bolesti, među kojima su najznačajnije: Saništa krpelja su šumovita područja i područja sa neobrađenoom vegetacijom ali pojedini prostori oko polja, u baštama, živim ogradama i slično. Krpelji se uglavnom nalaze na niskoj vegetaciji, do visine jednog metra, a tokom prolaska kroz tu vegetaciju, svojim usnim delom se zakače na životinje i ljude. Ubod krpelja je bezbolan, a mesto uboda ne boli i ne svrbi. Tako zakačeni za kožu domaćina krpelji sisaju krv 2 do 7 dana pre nego što ponovo padnu na vegetaciju. Rizik od infekcije je veći što je boravak krpelja na telu duži.
Krpelji su prirodi srednjeevropskog klimatskog područja prisutni su od ranog proleća do kasne jeseni, a najveću aktivnost ispoljavaju u maju i junu.
Krpelji se hrane krvlju ljudi i mnogih životinja, a ukoliko su zaraženi, prenose uzročnika zarazne bolesti tokom ishrane. Da bi došlo do sigurne inokulacije prouzrokovača krpelj mora da bude prisutan na koži budućeg bolesnika bar 48 časova.
Grinje
Grinje su paraziti iz tipa zglavkara koji žive u ljudskom okruženju, na posteljini, tepisima i drugim vlaknastim materijalima. Jedu perut i druge izumrle ćelije kože, kao i razne druge organske materije.
Delimično svarena hrana i fekalije grinja su jedan od najznačajnijih uzroka alergija i jedino polen je češći uzrok alergije od grinja. Enzim DerP1, koji se nalazi u fekalijama grinja, je vrlo čest uzrok alergijskih reakcija. Takođe hitinsko telo grinje, i čestice kutikule koje ona tokom rasta odbacuje su jak alergen.
Udisanje grinja, njihovih fekalija i enzima može prouzrokovati i astmu, rinitis, konjuktivitis i zapaljenje kože (dermatitis).
Duža izloženost kože proteinima nakupljenim u ekskrementima grinja može da naruši odbrambeni sistem kože i omogući ulazak alergena i iritanata, što vodi ka zapaljenjima i svrabu kože ili pruritisu.
Komarci
250px|mini|Komarac na koži čoveka 250px|mini|Položaj komaraca iz roda culex (levo) i anophele, za vreme odmaranja
Komarci su insekti dvokrilci iz porodice Culicidae, rasprostranjeni su u svim krajevima Zemlje. Ova porodica obuhvata oko 3.500 vrsta ., svrstanih u tri potporodice.
Na rasprostranjenost i sezonsku varijaciju vektorskih zaraznih bolesti koje prenose komarci značajno utiču klimatske promene u vidu povećanja prosečnih vrednosti temperature vazduha i promene količine padavina. Procenjuje se da svako povećanje temperature vazduha za 0,1 °C širi stanište komaraca i do 150 kilometara u pravcu severne geografske širine zemljine kugle.
Razlikuju se od drugih insekata po tome što su im telo i krila pokriveni ljuspicama koje služe kao taksonomska odlika za određivanje vrsta.
Samo vrsta komaraca, poznata kao „malarični komarac“ (vektor malarije), obuhvata više podvrsta. Malarični komarac se raspoznaje po tome što na krilima ima crne pege. Kada se odmara, stoji spuštene glave, dok mu trbuh svojim zadnjim krajem stoji znatno odvojen od podloge, dok je grudni deo zajedno sa glavom primaknut podlozi.
Druga vrsta opasnih komaraca prenosi žutu groznicu. Oni na nogama imaju belu traku, a uzdužnu na gornjem delu trupa. Kada nisu aktivni njihova rilica je pod uglom u odnosu na trup. U grupu bolesti koje prenose komarci spadaju:
Vaši
150px|mini|Telesna vaš Vaši (Phthiraptera) su red insekata, koji obuhvata sekundarno beskrilne predstavnike, koji žive kao obligatni ektoparaziti ptica i sisara. Red vaši, perojeda i dlakojeda broji preko 4900 vrsta, od kojih se 3 smatraju prenosiocima zaraznih bolesti.
Al Maşlī, Sa'dah
Al Maşlī je naselje u Jemenu u pokrajini Sada.
Vektorske zarazne bolesti
Vaši
Među sisarima, vaši ne parazitiraju kljunare i ehidne, pojedine torbare (redove Microbiotheria i Notoryctemorhpia), slepe miševe, kitove, morske krave i ljuskavce. Jaja vaši nazivaju se gnjide.
Telesna vaš (Pediculus humanus corporis) veličine 3–4 mm živi u šavovima rublja i odeće, gde ženke polažu jaja, koja se čvrsto slepe za tkaninu. Zaražena vaš prenosi rikeciju fecesom, a ne ujedom, jer, uvek kada siše krv, ona ujedno i defecira. S obzirom da ujed izaziva svrab, čovek se češe i tako njene izlučevine utrljava, u kožu, sa rikecijama. Obolelog čoveka, sa povišenom temperaturom, vaši brzo napuštaju, i traže, čoveka sa normalnom temperaturom. Nakon ujeda vaši na koži se javljaju sitne makule, a kasnije i urtike i infiltrovane papule, kao posledica senzibilizacije. Na mestu ujeda često su prisutni i simptomi sekundarne, stafilokokne i/ili streptokokne, infekcije.
Buve
Buve kao vektor mogu da prenose zarazne bolesti na čoveka (npr. bakterije kuge). Najstrašnija pandemija kuge poznata kao crna smrt, vladala je Evropom u 14. veku, i usmrtila je skoro četvrtinu tadašnjeg stanovništva kontinenta. Kugu je prenosio ovaj insekt dugačak samo 1,8 mm.
Muve
Muve u širem značenju reči su veoma rasprostranjeni insekti koji pripadaju podredu Brachycera i česti su u blizini ljudskih naselja.
Prema građi u ulozi usnog aparata muve se dele na dve grupe:
Zika groznica
Zika groznica je virusna infektivna, bolest iz grupe zoonoza), koje se prenosi ubodom komaraca. Izazivač bolesti je Zika virus (ZIKV) ) arbovirus (koji se prenosi artropodama) iz porodice flaviviridae i roda Flavivirusa, koji takođe prenose i viruse žute groznice, denge. Jedan od četiri zaražene osobe razvija simptome bolesti, dok je većina slučajeva (60-80 %) bez simptoma. Među onima koji obole, simptomi bolesti su obično blagi i traju najčešće 2-7 dana. Simptomi bolesti su slični onima kod denge ili Čikungunja groznice, jer viruse prenosi ista vrste komaraca.
Glavni klinički znaci bolesti su; groznica, konjuktivitis, prolazni artritis, praćen artralgijom (bolovima uglavnom u manjim zglobovima šaka i stopala) i makulopapularna ospa, koja najčešće prvo počinje na licu, a zatim se širi po celom telu.
Bolest je prvi put otkrivena u Ugandi 1947. godine, kod nosilac virusa, lokalnih majmun iz šume Zika, po kojoj je virus dobio ime. Do prve identifikacije s kraja prve polovine 20. veka, bolest je harala uglavnom u tropskoj Africi, jugoistočnoj Aziji i na pacifičkim ostrvima. Međutim, 2015. godine preneta je u Brazil, a potom se groznica izazvana ovim virusom ubrzo proširila na Latinsku Ameriku i nekoliko karipskih ostrva.
Neurološki i autoimune komplikacije kod Zika groznice su moguće ali za sada retke. Prvi put su opisane u epidemijam u Polineziji, a od nedavno, i u Brazilu. Zdravstveni zvaničnici koji su toko 2015. godine proučavali bolest u Brazilu ustanovili su da virus može preći sa majke na nerođeno dete u materici i kod njega izazvati mikrocefaliju. Međutim, i danje postoji veoma mali broj opisanih i istraženih slučajeva u literaturi. Dok su hemoragijske manifestacije dokumentovana samo u jednom slučaju (hematospermija ili pojava krvi u semenu).
Takođe tokom izbijanja epidemije u francuskoj Polineziji utvrđen je prateći porast slučajeva sa Gijen-Bareovim sindromom, za koji se sumnja (ali nije dokazano) da je možda izazvan Zika virusom.
Kao se virus bude širio Amerikom, lekari će sticati sve više iskustva o njegovim simptomima i mogućim komplikacijama, tako da će biti moguća i potpunija saznanja o karakteristikama bolesti, merama prevencije, vakcinaciji i lečenju.
Groznica Zapadnog Nila
Groznica Zapadnog Nila (GZN) je virusna infektivna bolest iz grupe zoonoza), koje se prenosi ubodom komaraca. Karakteriše se teškom kliničkom slikom sa znacima upale mozga . Izazivač bolesti je virus Zapadnog Nila (VZN) arbovirus (koji se prenosi artropodama) iz porodice flaviviridae  i roda Flavivirusa, koji takođe uključuje i viruse žute groznice, denge, Sent Luisovog encefalitisa i viruse japanskog encefalitisa. Ovim virusom mogu da se zaraze ljudi, ptice, komarci, konji i drugi sisari, aligatori itd.
Glavni rezervoar zaraze su različite vrste ptica, u kojima se virus održava, dok je čovek slučajni, odnosno tzv. slepi domaćin, jer se infekcija virusom Zapadnog Nila sa njega dalje ne prenosi.
Groznica Zapadnog Nila je sezonsko oboljenje, koje je najviše zastupljeno u periodu najveće aktivnosti komaraca (vektora virusa Zapadnog Nila). Imajući u vidu iskustva kako iz mnogih zemalja, tako i iz Srbije, prvi oboleli se obično registruju najčešće u drugoj polovini jula meseca, a najveće razboljevanje je tokom avgusta i septembra meseca.
Većina osoba (80-90%) inficirana virusom Zapadnog Nila nema nikakve simptome i znake bolesti. Kod malog procenta zaraženih osoba (10-20%) simptomi podsećaju na oboljenje slično gripu, sa naglom pojavom povišene telesne temperature, glavoboljom, bolom u grlu, leđima, mišićima, zglobovima, umorom, blagim prolaznim osipom i limfadenopatijom. Međutim, kod pojedinih osoba dolazi do nastanka aseptičnog meningitisa ili encefalitisa (kod 0,2% obolelih mlađih od 65 godina, i kod 2% pacijenata preko 65 godina života), odnosno neuroinvazivnog oblika bolesti, koji zahteva hospitalizaciju. Simptomi neuroinvazivnog oblika bolesti su glavobolja, ukočen vrat, stupor (tupost), dezorijentisanost, koma, treme, konvulzije, slabost mišića i paraliza. Nakon preležane infekcije često dolazi do razvoja dugotrajnih sekvele, kao što su: umor, gubitak pamćenja, teškoće prilikom hodanja, mišićna slabost i depresija. Letalitet je veći kod starijih osoba, naročito kod osoba iznad 75 godina života.
Malarija
Malarija je vektorska zarazna bolest poreklom iz Afrike, čijeg uzročnika (parazit plazmodijum) prenosi ženka komarca iz roda Anofeles. Rasprostranjena je u mnogim tropskim i subtropskim zemljama. Posle Drugog svetskog rata zahvaljujući međunarodnoj saradnji i Svetskoj zdravstvenoj organizaciji malarija je iskorenjena u evropskim zemljama.
U Srbiji poslednji autohtoni (odomaćeni) slučaj malarije (to podrazumeva da se osoba zarazila na teritoriji tadašnje Jugoslavije) zabeležen je 1964. godine u Kraljevu. Danas se na području Srbije registruju se isključivo slučajevi importovane (uvezene) malarije, kod osoba koja živi u Srbiji, ali je izvesno vreme boravila (najčešće na radu) u zemljama sa endemskom (odomaćenom) malarijom, gde se i zarazila. Godišnje se u Srbije registruje prosečno 10 do 15 ovakvih slučajeva malarije.
Postoje četiri vrste malarije, uzrokovane različitim vrstama parazita iz grupe palzmodijuma. Bez obzira na vrstu uzročnika, koji je usta zvao malariju ona može da se pojavi u različitim kliničkim oblicima, od asimptomatskih (osobe su zaražene, ali nemaju simtpome bolesti) ili blagih oblika bolesti do teškog oboljenja, sa neizvesnim, pa i smrtnim ishodom. Međutim, kod falciparum malarije najčešće dolazi do razvoja teške kliničke slike bolesti, često i sa smrtnim ishodom. Ova vrsta malarije prisutna je u mnogim afričkim zemljama južno od Sahare. Posebno osetljive kategorije stanovništva za malariju falciparum su deca, trudnice i osobe koje dolaze iz područja na kojima je iskorenjena malarija, odnosno kod pomenutih osoba veća je verovatnoća nastanka teškog oblika bolesti, pa i smrtnog ishoda.
Rezervoar zaraze je isključivo čovek, a infekcija se prenosi isključivo ubodom zaraženog komarca iz roda Anofeles, dok malariju ne mogu da prenose komarci iz roda Kuleks, koji su odomaćeni na prostoru Srbije.
Simptomi bolesti nastaju najčešće 7 do 30 dana nakon uboda zaraženog komarca. Simptomi bolesti se najčešće manifestuju u vidu povišene temperature, groznice, znojenja, glavobolje, mučnine i povraćanja i malaksalosti. Simptomi liče na one god gripa, prehlade i mnogih drugih infekcija, pa ukoliko u anamnezi posoji podatak o putovanju u prethodnih 12 meseci, lekar će uzeti u obzir mogućnost da se možda radi o malariji. Upotreba antimalaričnih lekova u profilaktičke svrhe (odnosno, u cilju zaštite od obolevanja), što je uobičajeno kod putnika u međunarodnom saobraćaju ili osoba koje odlaze na rad u zemlje sa endemizovanom (odomaćenom) malarijom, mogu da odlože pojavu simptoma bolesti više nedelja ili meseci nakon zaražavanja. U takvim slučajevima može da se postavi pogrešna dijagnoza bolesti, ili se bolest kasno dijagnostikuje, što svakako utiče i na način lečenja i ishod bolesti. Zbog toga je neophodno da se sve osobe koje su putovale/boravile u zemljama tropskog i subtropskog područja u toku prethodnih 12 meseci u slučaju pojave bilo kakvih simptoma bolest preventivno jave lekaru.
Žuta groznica
250px|mini|Bolesnica sa znacima žute groznice
Žuta groznica (Febris flava) je vektorom prenosiva antropozoonoza koju izazva arbovirus koji pripada porodici Flavivirusa i rodu Flaviviradae. Smrtnost od ove bolesti iznosi od 10% do 60%.
Rezervoari virusa su majmuni među kojima se bolest širi ujedom prašumskih komaraca. Kada komarac prenese infekciju na čoveka onda zaražena osoba može da bude izvor bolesti za druge ljude među kojima se prenosi takođe komarcima.
Nakon inkubacije od 3-6 dana, bolest počinje naglo, skokom temperature, jakom glavoboljom, bolovima u zglobovima i mišićima. Bolesnik je pletoričan u licu, injiciranih konjuktiva, izrazito adinamičan. Oseća mučninu, povraća želudačni sok.
Oko trećeg dana temperatura pada. mada u težim slučajevima temperatura ponovo raste, i praćena je znacima hemoragijskog sindroma sa krvarenjem iz digestivnog trakta (povraćanja krvi, krvava stolica, krvarenja iz nosa, desni i prisustvo krvi u mokraći). Zbog nekrotičnog oštećenja jetre razvija se ikterus (žuta prebojenost kože), a kao posledica lezije bubrega albuminurija i azotemija. Bolesnik umire od iskrvavljenosti u toksemiji.
Denga
U kliničkoj slici dominiraju visoka temperatura, jaka glavobolja, bolovi u zglobovima, mišićima i kostima, osip i minimalna krvarenja iz nosa ili desni, mada su moguća i krvarenja u digestivnom traktu i plućima.
Čikungunja groznica
Čikungunja groznica je akutno virusno oboljenje koje se prenosi na čoveka ubodom komarca iz roda Aedes. Rezervoar zaraze su majmuni, glodari i ptice. Bolest je najzastupljenija u Africi, Indiji, Jugoistočnoj Aziji, Australiji, Filipinskim ostrvima. Vektor čikungunja groznice prisutan je i u nekoliko zemalja Evrope, srednjoj Americi, Brazilu i SAD. Prva epidemija čikungunja groznice u Evropi sa lokalnom transmisijom uzročnika (prenošenje, širenje infekcije) registrovana je 2007. godine u Italiji, kod državljanina Italije, koji se zarazio virusom čikungunje u Indiji, koji se u svoju zemlju vratio u fazi viremije (prisustvo virusa u krvi), i na taj način uneo ovaj virus u populaciju komaraca u Italiji. U Republici Srbiji do 2014. godine nisu registrovani slučajevi obolevanja ljudi od čikungunja groznice.
Bolest kod čoveka počinje naglo povišenom temperaturom, bolovima u mišićima, glavoboljom. Dominantan simptom je bol u zglobovima (artralgija). Simptomi se javljaju 4–7 dana nakon uboda zaraženog komarca. Oboljenje obično kratko traje i ne ostavlja posledice.
Epidemijskoj pojavi ovog oboljenja pogoduju povoljni klimatski uslovi i velika gustini populacije komaraca vektora čikungunja groznice.
Marshfield, Vermont
Maršfild je grad u američkoj saveznoj državi Vermont.
Vektorske zarazne bolesti
Limfatična filarijaza
Limfatična filarijaza (Filariasis lymphatica) je tropska infektivna bolest koja se na čoveka prenosi ugrizom komaraca zaraženih nematodama (valjkastim crvima) iz reda Filariidae.
Marshfield, Vermont
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 273, što je 11 (4,2 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Tlacotepec, Guerrero
Tlacotepec je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero.
Santa María de los Avellanos, Jiménez
Santa María de los Avellanos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Jiménez.
Tlacotepec, Guerrero
Prema proceni iz 2012. godine u naselju je živelo 6513 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1540 m.
Vektorske zarazne bolesti
Pegavac
Pegavac ili pegavi tifus '', je teška, akutna, generalizovana, infektivna bolest, koja se karakteriše dugotrajnom temperaturom, glavoboljom, poremećajem stanja svesti, polimorfnom ospom i naglim smanjenjem temperature u trećoj nedelji bolesti.
Uzročnik bolesti je bakterija iz grupe rikecija , nazvana po Američkom istraživaču, Howard Taylor Ricketts-u, i Austrijskom lekaru S. von Prowazek-u, koji su umrli od pegavca u toku istraživanja njegove etiologije.
Da je pegavac vektorska ili transmisivna bolest, eksepimentalno su dokazali Nicolle sa saradnicima 1909. godine. Oni su otkrili da se pegavi tifus prenosi preko telesnih vaši, što su kasnije potvrdili; Ricketts Wilder (1910), Anderson i Goldberger (1912). Ovo otkriće, omogućilo je rasvetljavanje epidemiologije pegavog tifusa i nešto kasnije njegovog suzbijanja.
Širenje pegavca među ljudima odvija se kretanjem vaši (relativno neefikasnog vektor zbog slabe pokretljivosti) sa osobe na osobu. Takođe vaši u aktivnom stadijumu, bez domaćina od koga bi se hranili, mogu da prežive svega 7 do 10 dana. Telesna vaš isključivo je parazit čoveka, jer transovarijalna transmisija rikecije u vašima nije dokazana.
Nakon prebolelog pegavog tifusa čovek stiče dugogodišnji, verovatno, doživotni, imunitet.
Epidemijsko širenje bolesti omogućava postojanje velike populacije vaši na ljudima, posebno u uslovima kada oni zajedno žive i spavaju u prostorijama sa velikom gustinom smeštaja (zatvori, izbeglički kampovi, smeštaj u ratnim uslovi), ili u uslovima kada zatvorenici, izbeglice ili vojnici nisu u mogućnosti da redovno održavaju higijenu tela i menjaju odeću. Navedeni uslovi pogoduju vašima da se brzo dšire u nekoj sredini. Na brzinu širenja bolesti utiču i zimski uslovi u kojima je boravak ljudi u u zatvorenom prostoru češći, ograničeno redovno pranje odeće i neredovno kupanje zbog hladne vode ili nedostatka ogreva. Iz navedenog može se takođe zaključiti da je tifus bio manje više stalno prisutan među stanovništvom nižeg socio-ekonomskog statusa i u krajevima sa hladnijom klimom (Rusiji, Poljskoj, jugoistočnoj Evropi, severnoj Africi, Meksiku i regijama Južne Amerike).
Vaši su osetljive na promenu temperature i brzo napuštaju febrilnog ili preminulog domaćina tražeći novog sa odgovarajućom telesnom temperaturom. Zato je širenje vaši u vojnim poljskim bolnicama i na drugim mestima gde je bolest prisutna a smrt česta (zbog komplikacija bolesti usled iscrpljenosti, neadekvatnog lečenja i nedovoljne ishrane bolesnika), a time su ostvareni uslovi i za brže širenje tifusa.
Lajmska bolest
250px|mini|Eritematozne promene kod Lajmske bolesti
Lajmska bolest je multisistemsko oboljenje subakutnog i hroničnog toka, koje izaziva bakterija Borrelia burgdorferi. Ona zahvata prvenstveno kožu, a zatim srce, zglobove i centralni nervni sistem. Rezervoari borelije su krpelji, glodari, jeleni i dr. Vektori infekcije su tvrdi krpelji koji prenose bolest na čoveka i domaće životinje, a ona se javlja obično sezonski (od ranog proleća do kasne jeseni) i to uglavnom kod osoba koje često borave u prirodi.
Lajmska bolest prvi put je otkrivena 1975. godine u gradu Lajm (Konektikat, SAD), po kome je i dobila naziv. U Srbiji bolest je prvi put zabeležena 1987.
Kliničke manifestuje bolesti su pojava lokalnog otoka i crvenila na mestu uboda i to 3-32 dana nakon incidenta. Lokalno crvenilo je toplo i uglavnom nije bolno. Kod 50% pacijenata identične promene se mogu javiti na drugim delovima tela, a kod 15% pacijenata kožne promene mogu da izostanu. Pored promena na koži mogu da se jave temperatura, jeza, malaksalost, glavobolja, regionalno uvećanje limfnih žlezda itd. Ukoliko se bolest ne prepozna i ne leči na vreme, nakon nekoliko nedelja razvija se drugi stadijum sa neurološkim simptomima, pojavom bolova u zglobovima i kardiološkim simptomima, a ukoliko se i u ovoj fazi bolest ne tretira nakon više meseci ili godina ona ulazi u treću fazu sa teškim neurološkim ispadima, promenama na zglobovima i koži.
Krpeljski meningoencefalitis
thumb|250px|Simptomi izazvani infekcijom KME Krpeljski meningoencefalitis (KME) je virusna bolest iz grupe zoonoza koje se prenosi putem zaraženih krpelja (kao i Lajmska bolest). Bolest je otkriven u zemljama srednje Evrope krajem Drugog svetskog rata, a rasprostranjena je u području srednje i istočne Evrope i Azije. Na teritoriji Republike Srbije do sada nisu registrovani krpelji, nosioci ovog virusa.
Krpeljski meningoencefalitis ima sezonski karakter, jer načina prenosa virusa zavisi od aktivnosti krpelja, koja je najveća od proleća do jeseni. Osnovni put prenosa je ubod zaraženog krpelja, pri čemu je rizik od infekcije veći što je boravak krpelja na telu duži. KME se ne prenosi se sa čoveka na čoveka.
U velikom broju slučajeva KME je asimptomatska bolest. Klinička slika je često, mada ne uvek, dvofazna:
Pored opštih mera zaštite od uboda krpelja, u prevenciji krpeljskog meningoencefalitisa može se koristiti specifična, preekspoziciona zaštita, koja se zasniva na vakcinaciji (davanjem tri doze vakcine).
Krimska Kongo hemoragijska groznica
250px|mini|Hemoragijski sindrom kod [[Krimska-Kongo hemoragijska groznica|KKHB]]
Empalme, Sonora
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 38599 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 8 m.
Vektorske zarazne bolesti
Krimska Kongo hemoragijska groznica
Krimska Kongo hemoragijska groznica je akutna prirodno-žarišna zarazna bolest, koju prenose krpelji, ubodom ili kontaktom preko kože (ako ga zaražena osoba prethodno ubije i nakon toga utrlja u kožu) i putem krvi. Virus se može preneti i sa čoveka na čoveka direktnim kontaktom sa izlučevinama ili krvlju obolele osobe.
Bolest se primarno prenosi u tzv. prirodnim žarišnim područjima sveta u kojima živi posebna vrsta krpelja (iksoidni krpelj) prenosioca virusa uzročnika ove hemoragijske groznice. Primarni rezervoar zaraze su ptice, divlje i domaće životinje i iksoidni krpelji. Krpelji se inficiraju preko životinja i postaju doživotno zaraženi. Na globalnom nivou bolest je najviše zastupljena u zemljama bivšeg Sovjetskog Saveza (Rusija, Turkmenija, Uzbekistan, Kirgizija). Osim u zemljama bivšeg Sovjetskog Saveza u Aziji bolest je evidentirana i u Iraku, Iranu, Pakistanu, zapadnoj Kini na Arabijskom poluostrvu. Nešto ređe bolest je prisutna u Africi (Kongo, Uganda, Nigerija, Kenija) i Evropi (Bugarska, Crna Gora, Bosna i Hercegovina, Makedonija, Albanija, Srbija). U Srbiji, prirodno žarište Krimske Kongo hemoragijske groznice je na Kosovu i Metohiji. Na kome se svake godine (opštine Orahovac, Mališeva) registruje pojava novih slučajeva bolesti.
Period inkubacije može da traje od jednog do 14 dana (prosečno 5 do 7 dana). Prvi znaci bolesti nastaju naglo, i karakterišu se malaksalošću, visokom temperaturom, jezom i drhtavicom, teškim opštim stanjem, razdražljivošću, glavoboljom, jakim bolovima u udovima i u predelu bubrega. Povremeno kliničku sliku dopunjuje povraćanje, bolovi u trbuhu i proliv. Kliničku sliku karakteriše i izražen hemoragijski sindrom u vidu krvarenja iz nosa i uterusa, sluznice usne duplje, želuca, creva. Bolest je prati i crvenilo lica i grudi.
De Soto, Missouri
De Soto je grad u američkoj saveznoj državi Misuri.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 6.400, što je 25 (0,4 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Vektorske zarazne bolesti
Krimska Kongo hemoragijska groznica
Bolest ima veliku smrtnost, i kod obolelih osoba iznosi od 10 do 50%.
Erlihioza
Erlihioza jedana je od infektivnih bolesti iz grupe zoonoza koju na ljude prenose krpelji. a uzrokuje je bakterija slična rikecijama iz roda Erlihija (Ehrlichia) Erlihije su obavezne intracelularne bakterije koje izgledaju kao sitne inkluzije u citoplazmi limfocita i neutrofila.
Infekcije se prenose na ljude ugrizom krpelja, najčešće prilikom kontakta sa životinjama koje nose smeđi pseći krpelj ili jelenski krpelj. Većina slučajeva registrovana š je u jugoistočnim, centralnim i južnim delovima SAD. Za ljude su patogene tri vrste Erlihija (E. chaffeensis Anaplasma phagocytophila-ranije E. phagocytophila i E. ewingii) koje uzrokuje humanu monocitnu erlihiozau i humanu granulocitni erlihiozu.
Bruceloza
Bruceloza je zarazno oboljenje akutnog ili hroničnog toka prouzrokovano bakterijom iz roda brucela. Na težinu i tok bolesti ima uticaja i tip brucela. Najteži oblik bruceloze u ljudi izaziva i lat. Brucella melitensis, težak oblik izaziva i Brucella suis, dok Brucella abortus Bang izaziva u većini slučajeva laku bolest. Brucele spadaju u prilično otporne mikroorganizme, naročito prema sušenju i nižoj tempeperaturi. Mesecima se mogu održati u prašini, u posteljici ili plodovoj tečnosti i u mrtvom plodu životinja. Osetljive su na dejstvo povišene temperature, direktne Sunčeve svetlosti i na većinu dezinfikacionih sredstava.
Inkubacioni period kod bruceloze može biti vrlo različit. Najčešće se kreće u rasponu 5 - 30 dana, a može da iznosi i više meseci. Rezervoar zaraze su najčešće domaće životinje: za Brucelu suis to su svinje, za brucelu abortus goveda, a za brucelu melitenzis ovce i koze ali mogu biti i zaražena i goveda, konji, psi, kokoši, razne vrste ptica i divljih životinja. Mada se brucele nalaze u krvi, mokraći i punktatu iz limfnih čvorova bolesnika, čovek nije značajan rezervoar zaraze. Infekcija se ne širi interhumano.
U akutnoj fazi bolesti javljaju se opšti simptomi. U hroničnoj fazi javljaju se simptomi oštećenja različitih organa i tkiva, praćeni naizmeničnim porastom temperature.
Bruceloza je kod životinja blaga bolest koja se manifestuje samo u graviditetu, i to pobačajima. Brucele se nalaze u pobačenom plodu, posteljici, plodovoj vodi, mleku i urinu zaraženih životinja.
Leptospiroza
Leptospiroza je akutna infektivna bakterijska bolest koja pripada grupi zoonoza, jer od nje oboljevaju i ljudi i životinje. Uzročnik su bakterije iz roda Leptospira, a prirodni rezervoar i izvor infekcije su glodari (pacovi, miševi, voluharice), domaće životinje (pas, goveče, svinja, konj) i divlje životinje (šakal, lisica, slepi miš).
Inficirane životinje izlučuju mokraćom bakterije u spoljnu sredinu, odakle se čovek inficira preko povreda na koži ili preko sluzokože nosa, usta i očiju. Iz tih razloga se leptospiroza često ubraja u profesionalna oboljenja ljudi koji rade na pirinčanim poljima, u mesarama, na farmera, ribolovaci, veterinari i dr.
Izvor infekcije može biti i zemlja, blato ili kontaminirana voda, dok je interhumani prenos izuzetno redak.
Kuga
250px|mini|Spore bacila kuge i njen vektor buva Kuga je jedna od najopasnijih, epidemijskih, akutnih vektorski zaraznih bolesti, koja iako je bila poznata više od hiljadu godina (uglavnom po strahovitih posledica), njen uzročnik otkriven je tek krajem 19. veka, od strane dvojice bakteriologa - Japanca Šibasabure Kitasatoa i Švajcaraca Alekandra Jersin. Oni su uz pomoć mikroskopa godine 1894. prvi put izolovali bacil kuge, koji je po jednom od naučnika nazvan Jersinija pestis, poznata pod nazivom i Pasturela pestis (Yersinija pestis-Pasteurella pestis).
Bacil kuge koji primarno živi na divljim glodarima, zajedno se buvom koja parazitira na tim glodarim predstavljaju vektor prenosa zaraze. Ljudska buva (pulex irritans) obično ne predstavlja opasnost, jer gotovo nikad ne postaje prenosilac, međutim vrsta buve (xenopsylla cheopsis), koja živi na malim glodarima, najčešći je i glavni prenosilac kuge. Inkubacija traje od 2 do 15 dana, najčešće 4-5 dana u zavisnosti od oblika bolesti.
Najčešći je bubonski (žlezdani) oblik koji se karakteriše pojavom otoka limfnih žlezdi - bubona u predelima pazuha i prepona (ponekad i vrata) i stvaranjem karbunkula na koži. Ovaj oblik kuge smrtonosan je u 30-75% slučajeva. Drugi je plućni oblik kuge (ponekad se naziva i kapljični), koji je znatno ređi i manifestuje se snažnom upalom pluća, temperaturom i krvavim kašljem. Redovno završava smrću u 95%slučajeva. Treći oblik kuge je septični oblik, koji se karakteriše visokom i naglom temperaturom i infekcijom krvi, nakon koje, skoro redovno, smrt nastupa vrlo brzo.
Prevencija i kontrola zaražavanja vektorskim bolestima
Najbolji način prevencije je izbegavanje zaražavanja transmisivnim bolestima je sprečavanje ujeda insekata. U svakodnevnoj praksi primenjuju se dva načina u prevenciji infekcije:
Fizička zaštitita od ujeda insekata
Preuzimanjem sledećih, jednostavnih mera predostrožnosti (zaštite), može se umanjila šansa da neka osoba bude ujedena od strane insekata, a na taj način i šanse za infekciju;
Hemijska zaštita
Biocidni proizvodi, u koje spadaju i insekticidi, su sredstva koja se danas najčešće koriste za suzbijanje komaraca. Njihovo stavljanje u promet uskalđeno je sa Zakonom o biocidnim proizvodima, čije sprovođenje kontrolišu Agencije za hemikalije zemalja koje su taj zakon donele. Kako biocidi u sebi sadrže supstance koje imaju potencijalni rizik po zdravlje ljudi, životinja i životnu sredinu osnovni razlog je što ovi proizvodi, pre stavljanja u promet, podležu posebnoj proceduri u kojoj se njihov promet i korišćenje odobrava samo ako se utvrdi da predstavljaju prihvatljiv rizik po zdravlje ljudi, životinja i životnu sredinu.
Sredstva za suzbijanje komaraca u otvorenom prostoru omogućavaju kontrolu populacije komaraca tako što uništavaju odrasle jedinke komaraca, odnosno redukuju njihov broj (adulticidi) ili tako što onemogućavaju razvoj komaraca iz larvi (larvicidi).
Darova Nouă, Timiș
Darova Nouă je naselje u Rumuniji u okrugu Timiš.
Vektorske zarazne bolesti
Hemijska zaštita
Biocidni proizvodi koji se koriste u mnogim zemljama, uključujući i Srbiju, a koriste za adulticidni tretman komaraca iz vazduha najčešće su na bazi lambda-cihalotrina, dok se za adulticidni tretman sa zemlje koriste biocidni proizvodi koji su na bazi nekoliko hemijskih aktivnih supstanci iz grupe piretroida (lambda-cihalotrin, deltametrin i sl.). Za larvicidni tretman komaraca koriste se biocidni proizvodi koji mogu biti na bazi bioloških aktivnih supstanci tj. bakterija iz roda Bacillus koje su pokazale veoma selektivno toksično dejstvo na larve komaraca, a bez štetnih efekata na druge organizme, ljude i životnu sredinu, ili na bazi hemijskih aktivnih supstanci (npr. diflubenzuron) koje deluju kao regulatori rasta larvi komaraca. U donjoj tabeli prikazani su nejčešće primenjivani pesticidi širom Sveta u kontroli komaraca:
Darova Nouă, Timiș
Prema proceni iz 2014. u naselju je živelo 3028 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 163 m.
Vektorske zarazne bolesti
Redukcija staništa
Komarci polažu jaja u stajaćoj vodi a ceo proces od polaganja jaja do stvaranja i prerastanja larvi u odrasle komarce, spremne da lete i prenose VZN traje oko četiri dana. Čak i male količine vode, na primer, u tacni pod saksijom za cveće, može biti pogodno i plodno stanište za boravak i razmnožavanje komaraca.
Zato je važno da se u okolini kuća i drugih objekata i površina na kojima stalno borave ljudi i stoka eliminiše što više staništa sa stajaćom vodom. To se može postići:
Redovnim odvodnjavanje močvara i drugih vodnih površina, obloganje kanala i odvoda betonom, i uklanjanje vegetacije sa vodnih površina može da bude efikasan način u suzbijanju vodenih puževa. Sadnjom drveća stvara se još jedan način za isušivanje močvare i drugih vodenih staništa puževa.
Biološka kontrola
Biološka kontrola je jedna od metoda za kontrolu komarca i drugi vektora koja se zasniva na uvođenju parazita, predatora i drugih živih organizama u procesu zaštite. Larvivorus riba i kopepodi (mali rakovi) su efikasni u kontroli larvi komarca.
Poienii de Jos, Buntești
Poienii de Jos je naselje u Rumuniji u okrugu Bihor u opštini Buntești.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 680 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 270 m.
Vektorske zarazne bolesti
Biološka kontrola
Redovno praćenje vitalnosti i stalno obnavljanje ovih organizmi je važno za održivu kontrolu vektora. U biološkoj kontroli treba koristiti samo specijalne, autohtone vrste, jer egzotične vrste mogu „pobeći“ u prirodna staništa i biti pretnja autohtonoj fauni.
U mnogim zemljama, male ukrasne ribe uvedene su u rezervoare za skladištenje vode u kojima se hrane larvama.
Azola je vodena biljka koja raste na površina vode, i na taj način otežava larvama komaraca da stupe u kontakt sa površinom vode i dišu. Ova metoda uspešno se koristi za kontrolu malarije koju prenose komarci na poljima pirinča u Tanzaniji.
Arborea, Torino
Arborea je naselje u Italiji u provinciji Torino, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 147 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 176 m.
Zaya
Zaya je riječica u Donjoj Austriji u istočnom Weinviertelu duga 58 km, zapadna pritoka rijeke Morave.
Los Ayala, Montemorelos
Los Ayala je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Nuevo León, u opštini Montemorelos.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 465 m.
Zaya
Karakteristike
Najveće pritoke Zaye su potoci; Schletzerbach, Taschlbach, Mistelbach i Poybach.
El Cuaulote, Huetamo
El Cuaulote je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Huetamo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 306 m.
Alta Luz, Quimixtlán
Alta Luz je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Quimixtlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 195 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2647 m.
Cananea, Sonora
Cananea je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sonora.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 33433 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1599 m.
Pobladores de Pichucalco, Ostuacán
Pobladores de Pichucalco je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Ostuacán.
El Ventarrón, Las Choapas
El Ventarrón je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Las Choapas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 26 m.
Al Ghamīr, Sa'dah
Al Ghamīr je naselje u Jemenu u pokrajini Sada.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1682 m.
Estutempan, San Felipe del Progreso
Estutempan je naselje u Meksiku, u saveznoj državi México, u opštini San Felipe del Progreso.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 528 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2626 m.
Gonzalo Jiménez de Quesada
Gonzalo Jiménez de Quesada (Cordoba (ili Granada), oko 1495. - Mariquita, 16. februar 1579.), bio je španjolski konkvistador, poznat kao osvajač i osnivač Novog Kraljevstva Granada.
Atliaca, Guerrero
Atliaca je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero.
Gonzalo Jiménez de Quesada
Biografija
Nakom školovanja za advokata u Granadi, Quesada je 1535. otplovio u Novi svijet da bude glavni sudija u koloniji Santa Marta, na sjevernoj obali Južne Amerike.
San Antonio los Potrillos, Ostuacán
San Antonio los Potrillos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Ostuacán.
X-Keulí, Tekax
X-Keulí je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Yucatán, u opštini Tekax.
San Antonio los Potrillos, Ostuacán
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 61 m.
X-Keulí, Tekax
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 27 m.
Atliaca, Guerrero
Prema proceni iz 2012. godine u naselju je živelo 6766 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1291 m.
Gonzalo Jiménez de Quesada
Biografija
Već sljedeće godine, iako nije imao vojničkog iskustva, poveo je ekspediciju od 900 ljudi uz Rijeku Magdalenu u unutrašnjost Nove Granade. Nakon osam mjeseci marširanja kroz tropske šume i borbe sa neprijateljski raspoloženim Indijancima, ekspedicija je uspjela prodrijeti u veliku centralnu ravnicu Kolumbije - zemlju Chibcha Indijanaca, konfederaciju plemena koja je imala relativno visok stupanj organizacije.
Njihov vladar Tisquesusa pobjegao je kad se Quesadina vojska približila, i činilo se da se uspio dokopati vlastite kolonije. Međutim potkraj 1538. dvoje rivalskih konkvistadora, -Sebastián de Belalcázar iz Quito i Nikolaus Federmann iz Venezuele - osporila su mu pravo na vladanje Novom Granadom. Nakon svađa tri su rivala pristala predati svoj slučaj madridskom Savjetu za Indije. Quesada je u julu 1539 otplovio iz Cartagene u Španjolsku, kako bi pred krunom dokazao svoje vladarsko pravo, ali se uspio izboriti samo za počasnu titulu, ali ne i za nasljednu.
Po povratku u Novu Granadu, u kratkom je roku postao najutjecajnija ličnost u koloniji, štiteći nove koloniste od samovolje revnosnih službenika i pohlepe komendera (veleposjednika). Kako je u njemu još uvjek tinjala želja za moći (i zlatom) -1569. krenuo je sa 500 ljudi u potragu za mitskim El Doradom kog nije pronašao. Nakon dvogodišnjeg lutanja vratio se utučen sa samo 25 članova svoje ekspedicije. Zatim se povukao u svoju ladanjsku kuću La Suescu, i napisao knjigu (koja je izgubljena) o svojim kampanjama i avanturama.
Umro je od lepre kao starac.
Huerta el Vergel, Montemorelos
Huerta el Vergel je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Nuevo León, u opštini Montemorelos.
Panevino, Matera
Panevino je naselje u Italiji u provinciji Matera, u regiji Basilicata.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 44 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 135 m.
Santa Rita de la Cuesta, San Felipe del Progreso
Santa Rita de la Cuesta je naselje u Meksiku, u saveznoj državi México, u opštini San Felipe del Progreso.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 531 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2839 m.
La Soledad, Pueblo Nuevo
La Soledad je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Durango, u opštini Pueblo Nuevo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 18 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1090 m.
Montgomeryville, Pennsylvania
Montgomerivil je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
San Esteban, Jiménez
San Esteban je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Jiménez.
Dumbrăvița, Dumbrăvița, Timiș
Dumbrăvița je naselje u Rumuniji u okrugu Timiš u opštini Dumbrăvița.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 2644 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 94 m.
Cruz Verde, Quimixtlán
Cruz Verde je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Quimixtlán.
Otilio Román Reyes, Las Choapas
Otilio Román Reyes je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Las Choapas.
Gualtarella, Perugia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 125 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 400 m.
Cruz Verde, Quimixtlán
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 191 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1958 m.
Otilio Román Reyes, Las Choapas
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 46 m.
Pomiltic, Sitalá
Pomiltic je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Sitalá.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 169 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 985 m.
Lawḩ ash Sharanī, Sa'dah
Lawḩ ash Sharanī je naselje u Jemenu u pokrajini Sada.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1869 m.
Factor X, Alcohólicos Adictos, Tekax
Factor X, Alcohólicos Adictos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Yucatán, u opštini Tekax.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 34 m.
Morava (rijeka)
Morava (njemački: March) je rijeka duga 365 km. Ona je najveća rijeka Moravske, koja jednim dijelom svog toka protiče kroz Donju Austriju i utječe u Dunav, kao njegova lijeva pritoka, kod Bratislave u Slovačkoj.
Karakteristike
Morava izvire na južnoj padini Planine Králický Sněžník u Moravskoj, od tamo teče prema jugu. U svom donjem toku, formira granicu između Češke i Slovačke, zatim utiče u Donju Austriju i tu jednim dijelom svog toka formira granicu između Slovačke i Austrije.
Njene zapadne pritoke slivaju se sa Češkomoravske visočine, a istočne pritoke, od kojih je Bečva najveća, sa najzapadnijih obronaka Karpata.
Kotlina rijeke je tokom historije bila jedan od najvažnih evropskih prirodnih koridora između sjevera i juga. . Niski prijevoj na sjeveru između rijeka Bečve i Odre - Moravska vrata, povezuje podunavske zemlje sa Šlezijskom nizinom i centralnom Poljskom.
Njeno ime je indoevropskih korjena od riječi Mori što je značilo voda. Po rijeci je dobila ime Moravska, drevni kraj po kojem se prostire veći dio sliva rijeke, velik 38.900 km².
Sve do 1918. rijeka je označavala granicu između ugarskog i austrijskog dijela carstva.
Donji dio sliva rijeke u Austriji neposredno prije njena ušća u Slovačkoj proglašen je Ramsarskim rezervatom prirode.
HRT International
HRT International (kraće HRT Int., prije Peti program Hrvatske radiotelevizije ili HTV 5) je peti televizijski program Hrvatske radiotelevizije koji je s emitiranjem počeo 1. siječnja 2018. godine, a namijenjen Hrvatima izvan Republike Hrvatske te međunarodnoj javnosti. Pristup satelitskomu signalu moguć je u Europi, Sjevernoj Americi, Australiji i na Novome Zelandu, a emitiraju se specijalizirani sadržaji namijenjeni hrvatskim iseljenicima i međunarodnoj javnosti, odabir sadržaja četiriju HRT-ovih nacionalnih televizijskih programa te izbor iz arhivskoga materijala Hrvatske radiotelevizije.
Program
Među sadržajima namijenjenima Hrvatima izvan Republike Hrvatske i međunarodnoj javnosti bit će televizijske vijesti na engleskome, njemačkome i španjolskome jeziku te dokumentarne serije "Otkrivamo Hrvatsku" i "Hrvatska, moj izbor" u kojima je portretirana sudbina iseljenih Hrvata, povratnika i stranaca u Republici Hrvatskoj. Na rasporedu će biti i dokumentarni sadržaji koji prate povijesne veze između Republike Hrvatske i svijeta i bilježe vrijednost hrvatske kulturne baštine te specijalizirana emisija za hrvatske manjine i iseljeništvo, odnosno hrvatski narod u Bosni i Hercegovini.
Peti program Hrvatske televizije (HRT Int.) će spomenute sadržaje ponuditi i na engleskome, njemačkome i španjolskome jeziku kako bi se Republiku Hrvatsku u svjetskim razmjerima učinilo bliskom ne samo mlađim naraštajima hrvatskih iseljenika, nego i strancima. Osmosatni program, koji će sadržavati približno devedeset minuta specijaliziranih sadržaja na dan, emitirat će se još dvaput dnevno kako bi se pokrile sve vremenske zone i područja sa znatnim brojem hrvatskih iseljenika.
Pokretanjem novoga programa ispunjava se obveza Hrvatske radiotelevizije koja proizlazi iz Ugovora između Hrvatske radiotelevizije i Vlade Republike Hrvatske prema kojoj javni medijski servis ima zadaću što bolje informirati Hrvate diljem svijeta i međunarodnu javnost kako bi se promicale hrvatske kulturne, tradicijske, prirodne, turističke i brojne druge posebnosti. Uspostavom toga programa, čiji će sadržaji biti dostupni i s pomoću multimedijske usluge HRTi (ali ne i drugih hrvatskih digitalnih televizija ili telekomunikacijskih operatera), Hrvatska radiotelevizija uključuje se i u trend članica Europske radiodifuzijske unije (engl. European Broadcasting Union), koje emitiraju satelitski televizijski program.
Ferice, Buntești
Ferice je naselje u Rumuniji u okrugu Bihor u opštini Buntești.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 623 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 372 m.
Laḩij Suwayd, Sa'dah
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1404 m.
Boccardi, Mantova
Boccardi je naselje u Italiji u provinciji Mantova, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 84 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 49 m.
Paso Hondo, Huetamo
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 302 m.
San José, Ostuacán
San José je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Ostuacán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 65 m.
Jack Higgins
Henry Patterson (27. jul 1929 - ), poznatiji po književnom pseudonimu Jack Higgins, je britanski književnik, poznat po nizu uspješnih triler i špijunskih romana, uglavnom inspiriranim Drugim svjetskim ratom i sukobom u Sjevernoj Irskoj. Među njima se najviše ističe The Eagle Has Landed, koji je, slično kao brojni drugi, postao predmetom ekranizacija na filmu i televiziji.
Ash Shākhir, Sa'dah
Ash Shākhir je naselje u Jemenu u pokrajini Sada.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1653 m.
Rancho la Chiripa, Jiménez
Rancho la Chiripa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Jiménez.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1122 m.
Marquelia, Guerrero
Marquelia je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero.
Prema proceni iz 2012. godine u naselju je živelo 6874 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 13 m.
Huatabampo, Sonora
Huatabampo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sonora.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 30426 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 10 m.