cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Budistička filozofija
Budino osnovno gledište se ne smatra ni ontološkim niti metafizičkim već empirijskim. On generalno nije gajio naklonost prema spekulativnom i religijskom mišljenju. Njegova polazišna ideja je da svet treba promišljati u pojmovima procesa, a ne stvari ili supstancija. Gotama Buda je video stvarnost kao uslovno nastajanje pojava; budisti ovaj pristup smatraju srednjim putem između reifikacije i nihilizma.
Određene tačke budističke filozofije su često bile predmet spora između raznih škola budizma.
Fair Haven, New York
Fer Hejven je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 745, što je 139 (-15,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Kovčežić (Plaut)
Kovčežić je komedija rimskog književnika Tita Makcija Plauta, sastavljena od pet činova. Tekst ove komedije do nas je stigao teško oštećen, pa nam nedostaje najmanje oko 600 stihova. Ovaj je komad verovatno bio napisan i prikazan tokom drugog punskog rata, no tačno datiranje je neizvesno. Kovčežić je tipičan primer komedije zablude i zamene identiteta, a napisana je po uzoru na Menandrov komad Žene što zajedno obeduju (Συναριστῶσαι).
Nejasno je da li je komedija prvobitno počinjala prologom. Ako i jeste, taj se prolog nije sačuvao, ali umesto toga u trećoj sceni prvog čina Auksilije (= Pomoć), personifikacija dobrohotne sile, izgovara monolog u kojem daje mnoga vanscenska pojašnjenja potrebna za razumevanje kako dijaloga između Selenije, Gimnasije i Sire u prvoj sceni te Sirinog monologa u drugoj, tako i budućeg razvoja radnje. Nakon ovog monologa Auksilije se više ne pojavljuje na sceni.
Zaplet
Demifon, bogati trgovac s Lemnosa, silovao je nekada Fanostratu, devojku iz Sikiona, nakon čega ona rodi ćerku, koju poveri svom robu Lampadionu da je izloži. Bebu uzme jedna svodnica i da je svojoj prijateljici Melenidi, koja devojčicu usvoji, da joj ime Selenija i časno je odgoji. Prošle su godine i Alkesimarh, mladić sikionski, vatreno se zaljubi u Seleniju i njih dvoje stupaju u vezu. U međuvremenu, Demifon se, nakon smrti svoje prve žene, preseli u Sikion i oženi se Fanostratom. Njih dvoje bezuspešno tragaju za svojom ćerkom. Istovremeno Demifon svoju ćerku iz prvog braka određuje za Alkesimarhovu ženu, nakon čega Melenida raskida Alkesimarhovu i Selenijinu vezu.
Nagrada Bostonskog društva filmskih kritičara za najbolju režiju
Nagrada Bostonskog društva filmskih kritičara za najboljeg režisera (Boston Society of Film Critics Award for Best Director) je godišnja nagrada koju Bostonsko društvo filmskih kritičara od 1981. dodjeljuje za najbolju režiju igranog filma.
U proteklih trideset godina tri puta su nagradu dobili Martin Scorsese i Steven Spielberg.
Kovčežić (Plaut)
Zaplet
Lampadion, rob Fanostratin, sazna od one svodnice koja je uzela izloženu bebu da se Fanostratina ćerka nalazi kod Melenide. To govori svojoj gospodarici, a slučajno ga čuje i Melenida, koja odlučuje da prizna istinu i vrati Seleniju njenim biološkim roditeljima. Dok ona još razmišlja o toj svojoj nameri, Alkesimarh odvodi Seleniju kući svoga oca. U opštoj zabuni Haliska, služavka Melenidina, ispusti na ulici kovčežić, u kome su se nalazile neke dečje amajlije, koje je Selenija kao beba imala uza se kad je bila izložena. Fanostrata i Lampadion pronađu taj kovčežić i, kad se Haliska vratila da ga pronađe, saznaju od nje gde se nalazi Selenija. Ulaze u kuću i sledi scena prepoznavanja, u kojoj Demifon i Fanostrata pronalaze svoju davno izgubljenu ćerku.
Argument
U sačuvanim rukopisima Kovčežić počinje argumentom, tj. kratkim sažetkom drame, kao i ostale Plautove komedije. Te argumente nije pisao Plaut, već su dodati kasnije, nakon Plautove smrti. U njima se daje kratak pregled sadržaja drame, s posebnom osvrtom na opšte okolnosti, razvoj zapleta i njegov epilog. U nekim komedijama argument je dat u obliku akrostiha, a takav je slučaj i u ovom komadu:
Prvi čin
Komedija se otvara razgovorom u kome se Selenija žali prijateljici Gimnasiji, heteri, i njenoj majci Siri zbog toga što Alkesimarh, mladić koga voli i koji voli nju, mora da se oženi ćerkom suseda Demifona. Kako saznajemo iz Sirinog monologa u drugoj sceni, te iz monologa boga Auksilija ( = "Pomoć", ovde božanska personifikacija dobrohotne sile), Seleniju je rodila Fanostrata, žena iz Sikiona, nakon što ju je silovao jedan bogati trgovac s Lemnosa, a zatim je bila izložena. Odgojila ju je hetera Melenida, ali kao časnu devojku. Taj trgovac s Lemnosa je upravo Demifon, koji se nakon smrti svoje prve žene preselio s Lemnosa u Sikion sa svojom ćerkom iz prvog braka, i u Sikionu se onda oženio upravo Fenostratom. Njih dvoje sad bezuspešno traže svoju ćerku, rođenu nakon one davnašnje obljube.
Drugi čin
Vidimo Alkesimarha, u pratnji roba Tiniska, kako takođe očajava, ali ovaj deo komedije je teško oštećen, kao i onaj u kome Alkesimarhov otac, odlučan da ukori Seleniju što ima odnos sa njegovim sinom, ovu zameni za Gimnasiju. Ova se, naime, privremeno preselila u Selenijinu kuću da bi je čuvala, dok je Selenija otišla kod Melenide. Kad tekst ponovo postaje potpun nalazimo se usred rasprave Alkesimarha i Melenide, gde ova prekoreva mladića zbog njegovih bračnih planova i ne dopušta mu da ponovo vidi Seleniju. No Melenidu prati Lampadion, rob Fanostratin i Damifonov, koji za svoje gospodare i dalje traži njihovu davno izgubljenu ćerku. I on je Seleniju zamenio za Gimnasiju, ali Melenida razrešava tu stvar odlučujući da ispred Demifonove kapije ostavi kovčežić s amajlijama koji su bili ostavljeni u Selenijinoj kolevci kad je devojčica bila izložena, kako bi poslužili za njeno prepoznavanje.
Treći čin
U jedinoj, kratkoj sceni u trećem činu vidimo Melenidu kako predaje kovčežić svojoj služavki Haliski. Uto upada Alkesimarh, izbezumljen, preti da će se ubiti i zatim otima Seleniju.
Četvrti čin
U četvrtom činu saznajemo da je Haliska negde ispustila kovčežić i sad je zbog toga očajna. No kovčežić ipak dospeva u prave ruke ― Lampadionove.
Peti čin
I ovaj se čin sastoji od samo jedne scene, u kojoj Demifion saznaje da mu je ćerka pronađena. Sledi srećan kraj, uobičajen za novu komediju, odnosno venčanje između Alkesimarha i Selenije.
Vošington Park
Vošington Park se može odnositi na
Omegna, Verbano-Cusio-Ossola
Omegna je naselje u Italiji u provinciji Verbano-Cusio-Ossola, u regiji Piemonte.
Vud River
Vud River se može odnositi na
Omegna, Verbano-Cusio-Ossola
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 14868 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 307 m.
Jorkvil
Jorkvil se može odnositi na
M-Fenilendiamin
m-Fenilendiamin je organsko jedinjenje, koje sadrži 6 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 108,141 Da.
Krdžali
Krdžali ali i Kurdžali (bugarski: Кърджали) je grad u Bugarskoj, sjedište Oblasti Krdžali u istočnim Rodopima. Pored grada nalazi se velika brana i Umjetno jezero Krdžali.
Geografske karakteristike
Krdžali se prostire na istočnim padinama planinskog masiva Rodopi, na obalama rijeke Arda između dva umjetna jezera na rijeci Ardi; Jezera Krdžali i Jezera Studen Kladenec. Krdžali je udaljen 260 km jugoistočno od Sofije. Pored Krdžalija ide europski prometni pravac br. 9.
Historija
Teritorij Krdžalija naseljen je još od neolita, za to ima brojnih arheoloških dokaza.
Tračka plemena naselila su se u ovom kraju i izgradila mnoga svetišta posvećena svojim božanstvima, Suncu i Zemlji. Pored sela Nenkovo (sjeverozapadno od grada) 2001 godine otkopana je grobnica u obliku ženske maternice. Točno u podne, kad je sunce u zenitu, zraka svjetlosti prolazi kroz kameni prorez i pada na sjenovit kameni zid u pećini. Prema tračkom vjerovanju to je bila inkarnacija boga sunca. Ova pećina je bila neolitska astronomska observatorija (nešto poput Stonehengea u Velikoj Britaniji). U okolici se nalaze ostatci mnogih tračkih kamenih utvrda i dvoraca; Perperek, Ustra, Višegrad. Najznačajniji od tih objekata je Perperikon u kojem je boravio i trački kralj. Ovo arheološko nalazište svakim danom postaje sve popularnije, kako se otkrije neki novi dio tog nalazišta.
Za vrijeme Bizanta Krdžali je bio središte ranokršćanske eparhije - Achridos. ''Manastir Sv. Ivana Preteče'' (bugarski: Йоан Продром ili Йоан Предтеча) podignut je između 6. st. - 8. st. i jedan je od najstarijih srednjovjekovnih spomenika u kraju.
Ime Krdžali je prvi put spomenuto u turskim dokumentima. Grad je ime dobio po turskom vojnom zapovjedniku koji se zvao Kardža Ali, on je osvojio regiju i grad. Kardža Ali (na suvremenom turskom se izgovara: Kırca Ali). Staro bugarsko ime naselja (do 17. st .) bilo je Žerkovo. Naselje se stalo razvijati kao trgovište za vrijeme Otomanskog carstva, ali je unatoč tome ostalo malo naselje bez ikakvog obrta i manufaktura. Tokom 18. st. turske razbojničke čete koristile su naselje kao bazu za svoje pohode, na kraju je grad i nazvan po vođi razbojnika - Kardži Aliju. Najpoznatiju razbojničku četu vodio je paša Osman Pazvantoğlu koji je bio vladar sjeveroistočne Bugarske i Dunavske doline do 1807 godine.
Krdžali i okolica postali su dio Turske autonomne provincije Istočna Rumelija nakon Berlinskog Kongresa iz 1878 ali je nakon ujedinjenja Kneževine Bugarske i Istočne Rumelije 1885, grad vraćen pod vlast Otomanskog carstva u vilajet Edirne.
Otomanska vlast okončana je za Prvog balkanskog rata, kada je bugarski general Vasil Delov 21. oktobra 1912 godine ušao u grad sa svojom vojskom. Ovaj dan se slavi kao dan grada od 1937 godine. Krdžali je postao upravno sjedište Oblasti Krdžali 1949 godine.
Stanovništvo
right|thumb|250px|Središte grada
Po posljednjem popisu stanovnika iz 2001. godine, Općina Krdžali ( grad i 118 sela u okolici) imali su 69 830 stanovnika od toga je grad imao 45 729 stanovnika. Po najnovijim procjenama ima 119 978 odnosno 76 232 stanovnika, neki drže ove procjene dvojbenim. Prema popisu iz 1989 (za socijalizma) stanovništvo općine Krdžali bilo je 59 000 stanovnika.
Nakon 1990 zbog gospodarske krize u Bugarskoj (koja je bila naročito teška u Oblasti Krdžali) u tranzicijskom periodu, mnogi stanovnici Krdžalija ( i Bugari i Turci) potražili su bolji dom. Oblast Krdžali ima najveći postotak turskog manjinskog stanovništva u Bugarskoj. Po popisu stanovništva iz 2003 godine, u Općini Krdžali živjelo je čak 53% Turaka, 42% Bugara i 1% Roma, i još nekih drugih manjih nacionalnih zajednica. . Tursko stanovništvo živi u okolici grada i tvori većinu, dok su u samom gradu Bugari većina stanovništva.
Lokalna uprava je u rukama Pokreta za pravdu i slobodu (pokreta manjinskog turskog naroda u Bugarskoj). Oblast Krdžali zastupljena je s pet zastupnika u nacionalnom parlamentu. U decembru 1989 i januaru 1990 godine održane su brojne demonstracije u Krdžaliju protiv izmjene anti- turskih (protu manjinskih zakona). Na to su turski školarci odgovorili bojkotom školske nastave, traživši nastavu na svom jeziku.
Privreda
left|thumb|250px|Nova Gradska tržnica U svojoj socijalističkoj prošlosti Krdžali je bio sjedište proizvodnje duhana i industrije vezane uz to. Danas većina tih pogona ne radi.
Velike zalihe olova i cinka u okolici čine grad potencijalno atraktivnom lokacija za metalurgiju i strojogradnju. Danas pak trgovina i usluge imaju najveći udio u lokalnoj privredi. Brojne kulturne i prirodne znamenitosti u gradu i okolici, su dobra podloga za razvoj turizma.
Kultura i turizam
Trački grad Perperikon nalazi se pored grada na kamenom brijegu koji dominira dolinom, utvrda je doslovna uklesana u kamenu stijenu.
Brane i umjetna jezera
Pored grada na rijeci Ardi podignute su dvije brane i umjetna jezera; Studen Kladenec istočno od grada i Krdžali, zapadno od grada. Grad je zapravo između dva umjetna jezera i dvije brane.
Father of the Bride (roman)
Father of the Bride je roman američkog književnika Edwarda Streetera. Protagonist je sredovječni situirani muškarac kome kćer objavljuje da se vjenčati za svog momka i koji se tada odjednom mora suočiti sa drastičnim promjenama u svom životu. Father of the Bride je najpoznatiji po tome što je sljedeće godine poslužio kao predložak za istoimenu hollywoodsku komediju sa Spencerom Tracyjem u glavnoj ulozi. Početkom 1960-ih je ekraniziran i kao kratkotrajna TV-serija, a 1991. godine i kao još jedan uspješan film, ovaj put sa Steveom Martinom u glavnoj ulozi.
Battenans-Varin
Batnan Varen je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Du koja pripada prefekturi Monbelijar.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 56 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 8 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 6,38 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 550 metara (maksimalnoj 740 m, a minimalnoj 408 m).
Edward Streeter
Edward Streeter (Buffalo, 1. august 1891 – New York, 31. mart 1976) bio je američki književnik i novinar, najpoznatiji po humorističkom romanu Father of the Bride i seriji članaka Dere Mable.
Zajon
Zajon se može odnositi na
Cannon Ball, North Dakota
Kanon Bol je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Severna Dakota.
Advans
Advans se može odnositi na
Oreksinski receptor 2
Oreksinski receptor tip 2 (OX2R, OX2, ili hipokretinski receptor tip 2), je protein koji je kod ljudi kodiran genom.
Funkcija
OX2 je G-protein spregnuti receptor koji je isključivo izražen u mozgu. On je 64% identičan s OX1. OX2 vezuje oreksin A i oreksin B neuropeptide. OX2 učestvuje u centralnom povratnom mehanizmu koji reguliše unos hrane.
Кула
Кула може да буде:
или
Gradska knjižnica i čitaonica Vinkovci
mini|Nova zgrada vinkovačke knjižnice. minijatura Gradska knjižnica i čitaonica Vinkovci je samostalna javna ustanova koja organizira i pruža javnosti informacije i usluge, obrazovnog i kulturnog sadržaja koje zasniva na sustavnom odabiru, prikupljanju, stručnoj obradi, pohranjivanju, zaštiti, davanju na korištenje knjižnične građe i omogućavanju pristupa drugim izvorima. Ima funkciju matičnosti za narodne i školske knjižnice Vukovarsko-srijemske županije od 1995. godine, što znači da skrbi o razvoju knjižničarstva u Županiji i koordinira rad navedenih knjižnica.
Borgo Sabotino-Foce Verde, Latina
Borgo Sabotino-Foce Verde je naselje u Italiji u provinciji Latina, u regiji Lazio.
Gradska knjižnica i čitaonica Vinkovci
Djelatnost
Knjižnična djelatnost važan je čimbenik u izgradnji društva znanjai time od javnog interesa za Republiku Hrvatsku. Gradska knjižnica i čitaonica Vinkovci je narodna knjižnica koja zadovoljava kulturne,informacijske i obrazovne potrebe građana grada Vinkovaca i stanovnika šire okolice te omogućuje ostvarenje prava na znanje, demokratski iosobni razvitak svakog građanina.
Borgo Sabotino-Foce Verde, Latina
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 2045 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 3 m.
Gradska knjižnica i čitaonica Vinkovci
Djelatnost
Gradska knjižnica i čitaonica Vinkovci djeluje kroz odjele i to:
Povijest Gradske knjižnice i čitaonice Vinkovci
Gradska knjižnica i čitaonica Vinkovci sljednica je Vinkovačke čitaonice koja je osnovana 1875. godine, najteže je stradala u Domovinskom ratu 1991. godine.
Od 1875. do 1900. godine
Današnja Gradska knjižnica i čitaonica Vinkovci osnovana je 1945. g. kao Knjižnica i čitaonica Narodnog fronta, ali slijednica je duge i bogate povijesti čitaonica iz 19. i prve polovice 20. stoljeća, prvenstveno Vinkovačke čitaonice, utemeljene 9. kolovoza 1875. g. u kavani "Zum Keiser von Öesterreich" za banovanja Ivana Mažuranića, kada su Vinkovci bili sastavni dio Vojne krajine. Čitaonicu su osnovala 33 člana, ugledni građani Vinkovaca: Antun Lisac, okružni školski nadzornik, časnik Antun pl. Kurelec (prvi predsjednik), prof. Martin Seneković, profesori Mijo i Pero Brašnić, dr. Oton Kučera, poznati astronom i fizičar, Slavko Cuvaj, kasnije ban i kraljevski komesar, dr. Hugo Blum i dr. U tim godinama Čitaonica je bila omiljeno središte i stjecalište sveukupne društvenosti u Vinkovcima. Od 1877. g. Vinkovačka čitaonica djeluje u gostionici "Millitär – Wirtshaus" (danas «Šumarski dom», na uglu Gundulićeve i Glagoljaške ulice), a od 1897. g. u gostionici «Crni konjić» ("Zum schwarzen Rössel"), koja će biti otkupljena, a potom zahvaljujući Hrvatskoj čitaonici tu će nastati  Hrvatski dom. Godine 1882. kupljena je prva knjiga napisana na hrvatskome jeziku Književno cvijeće Lavoslava Kučere, a Knjižnica je bila pretplaćena na 28 listova (polovica na njemačkom jeziku, a polovica na hrvatskom jeziku).
Od 1900. do kraja Drugog svjetskog rata
Za vrijeme I. svjetskog rata Čitaonica nije radila. Svoj rad obnavlja 2. travnja 1918. g. Početkom 1919. g. ima 143 člana, radi se aktivno, djeluje pjevački zbor, organiziraju se koncerti, kazališne predstave i društvene zabave. Vinkovci su 1920. g. službeno dobili status grada. Povećava se broj članova te 1923. g. Čitaonica broji 318 članova. Međutim, od 1926. do 1936. g. dolazi do naglog smanjivanja aktivnosti zbog teških političkih prilika te Hrvatska čitaonica uglavnom životari. No, pojedinci kao i Ilija Abjanić, poklanjali su knjige i časopise, nastojeći usmjeriti duhovni interes čitatelja. Vrijeme II. svjetskog rata je također teško razdoblje u povijesti Čitaonice jer u njezinim prostorima su smješteni njemački vojnici.
Od kraja Drugog svjetskog rata do Domovinskog rata
U ljeto 1945. g. Hrvatska čitaonica se ujedinjuje s knjižnicom željezničara i tako nastaje Knjižnica i čitaonica Narodnog fronta. U obnovi rada Knjižnice sudjelovali su književnici Đuro Šnajder i Slavko Mađer. Knjižnica je 1948. g. imala 4 096 sv. knjiga, 162 člana, primala je 4 dnevna lista (Glas Slavonije, Vjesnik, Borba, Naprijed) i 7 časopisa (Jež, Seljačka sloga, Kerempuh i dr.). Godine 1950. Knjižnica je institucionalizirana i dobila je naziv Gradska knjižnica i čitaonica. Početak planske organizacije ove ustanove vidljiv je 1959. g. kada se ukupni fond počinje obrađivati po UDK-a sustavu. Knjižnica 1961. g. mijenja naziv u Narodna knjižnica i čitaonica Vinkovci, postaje matična knjižnica za narodne, školske i specijalne knjižnice općina Vinkovci i Županja, osniva Dječji odjel te obogaćuje knjižni fond građom primjerenom dječjem uzrastu. U vremenu od 1966. do 1990. g. knjižnične aktivnosti su se razvijale, širile i sadržajno obogaćivale. Knjižnica se prostorno širila, jačala organizacijski i kadrovski. Živa zavičajna književna riječ imala je posebno mjesto u Knjižnici, organiziraju se književne večeri i promoviraju pisci i njihova djela: D. Švagelj, M. S. Mađer, B. Mesinger, V. Rem i dr.
Djelovala je u nekoliko odjela: Posudbeni odjel za odrasle, Dječji odjel (otvoren 1961. g.), Dtudijska čitaonica (otvorena 1968. g.), Knjigovežnica (ustanovljena 1972. g.). Uz zbirku knjiga i periodike imala je: Dijateku (osnovana 1961. g.), Diskoteku (otvorena 1964. g.), Zavičajnu zbirku, u kojoj su dragocjenost predstavljali rukopisi Josipa Kozarca, Vladimira Kovačića i Joze Ivakića, originalne fotografije i uvećani portreti, pisma i razglednice, originalni zapisnici s Osnivačke skupštine 1875. godine, i svi zapisnici do 1991. godine s izvješćima o knjižničnom fondu, predmeti zavičajnih književnika: pisaći stol Josipa Kozarca s priborom za pisanje i tintarnicom, stolica, dio knjižnice Joze Ivakića u vrijednom uvezu i dokumentacija Knjižnice u cijelosti. Rukopisi Josipa Kozarca otkupljeni su 1966. g., Vladimira Kovačića 1970. g., a Joze Ivakića 1971. g. od njihovih nasljednika u vrijeme ravnateljstva Vere Erl. Povodom stote obljetnice Knjižnice, 1975. g. priređena je izložba rukopisa i rariteta te je Knjižnica iste godine dobila najviše priznanje u svojoj povijesti Orden zasluga za narod sa srebrnom zvijezdom.
Narodna knjižnica i čitaonica Vinkovci 1991.g. je posjedovala: 75 000 sv. knjiga, 1 239 sv. časopisa, 365 dijafilmova te 523 gramofonske ploče ozbiljne glazbe.
Pogođena neprijateljskim granatama, u noći 16. na 17. rujna 1991. godine, u cijelosti je izgorjela. Obnova spaljene Knjižnice započela je 24. veljače 1992. g. dok su gradom još uvijek odjekivale eksplozije. Odlukom Izvršnog vijeća Skupštine općine Vinkovci Knjižnici je dodijeljena zgrada u Gundulićevoj ulici broj 6, gdje se nalazi i danas. Akcijom "Poklonimo knjigu razrušenim knjižnicama" prikupljeno je oko 50 000 svezaka knjiga i časopisa. Fond za kulturu darovao je Misal (1483.) i računalo s printerom koje je instalirano u Nacionalnoj i sveučilišnoj knjižnici u Zagrebu gdje su se katalogizirale knjige za vinkovačku Knjižnicu. Rad s korisnicima počinje 7. kolovoza 1992. godine u bibliobusu kojeg je Knjižnica dobila od grada Beča, a 1994. godine smješten je u prognaničkom naselju Blace gdje je služio kao knjižnica za stanovnike naselja.
Vinkovački feniks
Dječja knjižnica mira otvorena je 19. prosinca 1994. godine, u čijem se sastavu nalazi i igraonica za djecu predškolskog uzrasta koja počinje s radom 1. veljače 1995. godine. Idejni tvorac Dječje knjižnice mira bila je dr. sc. Đurđa Mesić, voditeljica Matične službe u NSK-a. Donošenjem novog Statuta, 1995. godine Knjižnica mijenja ime u Gradska knjižnica i čitaonica Vinkovci i dobiva status matičnosti za narodne i školske knjižnice Vukovarsko-srijemske županije. CD posudionica otvorena je 18 listopada 1997. godine. Iste 1997. godine Knjižnica je uključena u CARNET mrežu, a u gradskom naselju Lapovci otvorena je Knjižna stanica "Ivan Kozarac" a sljedeće, 1998. godine Knjižnica darom dobiva osobnu zbirku knjiga kipara, Vinkovčanina Vanje Radauša. Ova zbirka broji oko 10 000 sv. knjiga i časopisa na svjetskim jezicima, ali i vrijedan dio zavičajne građe. U tijeku je stručna obrada ove zbirke.
Knjižnica danas
Knjižnično poslovanje je u cijelosti informatizirano, radi se u knjižničnom softveru CROLIST. Danas Knjižnicu prosječno dnevno posjeti oko 400 korisnika koji koriste sve dostupne izvore znanja, dobivaju potrebne informacije te provode ugodne i korisne trenutke. Svojih 130 godina rada Knjižnica je svečano obilježila 25. siječnja 2006. g. kada je službeno predstavljen i županijski Bibliobus. 2006. godine Gradska knjižnica i čitaonica Vinkovci dobila je dva vrijedna priznanja: Zlatnu plaketu "Grb grada Vinkovaca" i Povelju Vukovarsko-srijemske županije.
Izvori
Gradska knjižnica i čitaonica Vinkovci s dopusnicom
Aleksandrija (razvrstavanje)
Aleksandrija se može odnositi na:
Sjedinjene Američke Države:
Радошевац
Радошевац може бити:
Srpsko-albanski sukob
Srpsko-albanskim sukobom se naziva politički odnos Srba i Albanaca koji je, otvoreno ili latentno, trajao vekovima, više puta prerastajući i u oružani sukob. Ovaj sukob ima svoju dugu i složenu istoriju, koja se ne odnosi samo na teritoriju Kosova i Metohije, mada se na ovom podrčju često ispoljavao, već se u velikoj meri odvijao i na teritorijama Srbije, Crne gore i Albanije.
Srbijanski političar Nebojša Čović opisuje ovaj sukob kao sukob "istorijskog prava Srba i etničkog prava Albanaca na Kosovu". Milorad Timotić, analitičar iz Centra za civilno-vojne odnose, smatra da su sledeći istorijski događaji predstavljali uvod u srpsko-albanski sukob: islamizacija većine albanskih plemena u 17. i 18. veku; Prvi srpski ustanak 1804. godine i Balkanski rat 1912. godine.
Srpska istoričarka Latinka Perović kao bitne momente srpsko-albanskog sukoba identifikuje: krvavo gušenje albanskih pobuna, neuspelu kolonizaciju u prvoj Jugoslaviji, svrstavanje Albanaca na stranu Italije u Drugom svetskom ratu, vojnu upravu posle Drugog svetskog rata, status nacionalne manjine Albanaca koji su bili brojniji od tri jugoslovenska naroda (Slovenaca, Crnogoraca i Makedonaca), status pokrajine i pokušaj integracije u jugoslovensku državu, ukidanje pokrajine i teror režima Slobodana Miloševića.
Srpsko-albanski sukob je danas gotovo u potpunosti potisnuo odnos srpsko-albanskog prijateljstva.
Srednji vek
Neki autori smeštaju početak srpsko-albanskog sukoba u srednji vek, kada su srpski vladari zaposeli teritorije naseljene Albancima. U 14. veku car Dušan je osvojio većinu albanskih oblasti, proglasivši se „cara Srba, Grka, Bugara i Arbanasa”. Antisrpski orijentisana Edith Durham je smatrala da su anti-latinske odredbe Dušanovog zakonika bile poglavito uperene protiv Albanaca, jer su oni u dotičnim oblastima predstavljali katolički živalj. Durham je zaključivala da progoni nisu bili verski već rasno motivisani.
Prvi zabeleženi ratni sukobi Srba i Albanaca desili su se u Epiru između srpskog velikaša Tome Preljubovića i albanskih vođa Petra Ljoše i Đin Bua Spate 1367. godine sve do 1384 kada je Toma uspeo da ih pobedi.
Osmanski period
Tokom viševekovne Osmanske vladavine dolazi do krupnih demografskih promena u sastavu stanovništva. Srbi su se neprestano iseljavali ka severu, u današnju Šumadiju, Srem, Mačvu i Vojvodinu. S druge strane, Albanaci su se u plodnije krajeve doseljavali iz planinske i siromašne severne Albanije, o čemu svedoči činjenica da kosovski Albanci govore severnoalbanskim dijalektom „Gega“.
Primajući islam, Albanci su sticali status punopravnih građana Osmanske imperije. Srbi, koji nisu prihvatili islam ostali su obespravljena raja i od tog vremena počinje stvaranje kulturnog i društvenog jaza između ova dva naroda. Srpski autori naglašavaju da su Turci upotrebljavali Albance muslimane kao sredstvo za širenje islama i za gušenje pokreta za slobodu. Oni takođe navode da su Albanci pod Turskom vlašću bili "stalni predstavnici nereda i bezvlašća", a da je reč Arnautin bila "sinonim za nasilnika i pljačkaša".
Velike migracije stanovništva
thumb|desno|200px|[[Seoba Srba, Paja Jovanović]]
Između 1683. i 1699. godine je vođen Veliki turski rat između Osmanlijskog carstva i više evropskih sila ujedinjenih u tzv. "Svetu ligu". Nakon prodiranja austrijske vojske na Kosovo, mnogi Srbi su se pobunili protiv Turske i pridružili autrijskoj vojsci, zbog čega ih je turska država proglasila državnim neprijateljima. Nakon povlačenja Austrijanaca, došlo je do Velike seobe Srba sa Kosova u austro-ugarske krajeve. Najveće pojedinačno iseljavanje Srba sa Kosova zbilo se 1690. godine, a predvodio ga je sam patrijarh srpske pravoslavne crkve Arsenije III Čarnojević. Računa se da je tada sa patrijarhom u Vojvodinu došlo pešice i na kolima oko 100.000 “duša”, što je ostalo upamćeno kao Velika seoba Srba.
Tokom idućeg rata Austrije s Turskom 1737.-1739. austrijski car Karlo Šesti ponovo poziva hrišćane na ponovni ustanak. Austrijanci zauzimaju Niš, a srpski patrijarh Arsenije IV Jovanović upućuje ljude na Kosovo i severnu Albaniju da dižu narod na ustanak. Ustanici i Austrijanci nanose Turcima poraz kod Nove Varoši u avgustu. Međutim, nakon što ove teritorije ponovo dolaze pod tursku vlast, još Srba se seli preko Dunava u Austriju. U idućem periodu Albanci naseljavaju oblasti doline Laba, Južne Morave do Surdulice i Leskovca, Skoplja, Kuršumlije i Niša. Svim ovim premeštanjima, srpski etnički centar se seli iz starih područja Raške i Kosova u sliv Morave i Vojvodinu. Usled svega navedenog, neki autori smatraju da je srpsko stanovništvo na Kosovu već pri kraju 18. veka postalo brojčano manjinsko.
Dimitrije Tucović se u knjizi Srbija i Arbanija bavi srpsko-albanskim odnosima. U svom delu on žestoko kritikuje politiku srpskih vlasti i ovo delo se često citira, ali retko u onom delu gde se on kritički osvrće na albansku stranu.
Opisujući „Arbanase“ u prvom poglavlju Tucović navodi i sledeće:
„Arbanasi su se dakle naseljavali na mestima koje su drugi silom ili milom napuštali. To napuštanje je, nema sumnje, vrlo velikim delom posledica nenosnoga susedstva primitivnih, pljačkaških, neobuzdanih arbanaških plemena, ili čak njihova gruba pritiska. Nesigurni imovinom, neobezbeđeni sa životom, sprečeni u slobodi rada, starinci su se sa svojih ognjišta morali uklanjati.“
Borba za nezavisnost Srbije
Tokom Prvog srpskog ustanka, vođene su borbe sa Albancima koji su pružali žestok otpor srpskoj vojsci kada je ona došla do Novog Pazara, Sjenice i Peštera. Srbija je u prvom ustanku započela isterivanje najsevernijih albanskih naselja "još od Jagodine". Miloš Obrenović je tokom 1830-ih godina preduzeo razne mere za iseljavanje albanskog stanovništva iz srbijanskih gradova. Ilija Garašanin je 1844. napisao tajni program spoljne politike Srbije, Načertanije, kojim je predviđeno teritorijalno širenje srpske države na jug, na oblasti naseljene Albancima.
Albanci su sve do 1878. godine živeli na području Leskovca, Vranja, u Pešteru blizu Sjenice i u dolini južne Morave. Vasa Čubrilović piše da su oblasti Prokuplja, Kuršumlije i Leskovca, sve do Niša, nazivane "Toplički Arnavutluk". Srpsko-turski rat 1876-1878. godine je vođen u oblasti Niškog sandžaka, uključujući njegove jugozapadnom delove naseljene Albancima. U borbama za Prokuplje i Kuršumliju najžešći otpor pružali su Albanci (kod Kuršumlije se uz 400 turskih nizama borilo oko 2000 Albanaca). Po zauzimanju ovih oblasti, srpska vojska je činila zločine nad albanskim civilima, prisiljavajući ih da napuste svoje domove i odu. Poverenik na srpskoj granici, Englez Džon Ros zabeležio je sledeće: “Gotovo svo stanovnišvo zapadnog dela Niškog sandžaka, koji je predat Srbiji, bili su Albanci muslimanske veroispovesti ... Svi oni su izbegli u Kosovski vilajet, napuštajući čitavu zemlju.
Nakon srpsko-turskih ratova Srbija je pripojila oblasti Niša, Prokuplja, Kuršumlije, Vranja, Leskovca, Jablanice i Toplice, sa oko 640 albanskih sela. Nakon završetka rata i priznavanja nezavisnosti Kneževine Srbije 1878. godine, članovima 35 i 39 Berlinskog ugovora je jasno istaknuto da u novopripojenim krajevima muslimani i hrišćani treba da uživaju jednaka građanska i politička prava i slobodno raspolažu svojom imovinom. Međutim, u Srbiji dolazi do masovnih prisilnih iseljenja Albanaca iz novopripojenih krajeva (prvenstveno iz Topličkog okruga, nekada naseljenog Albancima) i spaljivanja albanskih sela i gradskih četvrti. Srpski autori procenjuju da oko 30.000 do 40.000 izbeglih i prognanih Albanaca iz Kneževine Srbije prelazi u Osmansko carstvo, gde se naseljavaju uglavnom na području Kosovskog vilajeta. Albanski autori procenjuju broj Albanaca izbeglih u Kosovskih vilajet 1878. godine na oko 60.000. Ukupan broj proteranih Albanaca iz Kneževine Srbije nakon pripajanja tih oblasti kosovski naučnici procenjuju na oko 350.000. Engleski konzul Geuld je razgovarao sa gradonačelnikom Prištine, koji se žalio na nevolje sa izbeglicama iz Niša, Leskovca i drugih gradova, navodeći da ih je oko 90,000-100,000 izbeglo u Prištinu. Zbog nepoštovanja Berlinskog ugovora Albanci su uputuli diplomatskim predstavnicima velikih sila peticiju u kojoj se kaže:
Po proterivanju Albanaca iz Topličkog okruga, na njihovu zemlju su doseljeni kolonisti iz Crne Gore, Sjenice, Vranja, Kosova, Peći, itd.
Situacija u Kosovskom vilajetu
1890. godine je osnovan srpski Konzulat u Prištini i nakon toga konzuli šalju mnoge izveštaje o albanskim nasiljima na Kosovu. Srpski konzul Sima J. Avramović u izveštaju Nikoli Pašiću govori o "ubistvima, pljačkama, teškom zulumu i bezakonju", zaključujući da se "Arnauti nigda neće umiriti, ni popraviti, dok se protiv njih sila ne upotrebi" i dok im se ne zavede vanredno stanje "sa prekim, vojničkim sudom". Od 1878. srpska vlada ubacuje oružje u Kosovski vilajet, naoružavajući tamošnje Srbe.
20. maja 1894. godine Vice-konzul Branislav Nušić piše da su Albanci naročito kivni na Srbe zbog upada oružanih četa Pećanaca, koji su iselili u Srbiju. Nušić piše da se dešavaju vrlo često slučajevi, da Pećanci iz Srbije pređu granicu, ubiju nekog Albanca i vrate se u Srbiju, a to posle plate kosovski Srbi životom i imanjem. 1894. godine dolazi do povećanog nasilja muslimana nad hrišćanima, i do "neobično nagle emigracije stanovništva, koju nikakva sredstva nisu kadra da spreče". Nušić 25. jula 1894. godine piše: "Zaista je užasno svaki dan slušati toliko jadikovanje užasno potlačenoga stanovništva, koga ubijaju, globe, turče, raseljavaju i otimaju im imanja, kuće, novac, stoku i sve". Tokom grčko-turskog rata 1897. godine položaj hrišćana u čitavom Osmanskom carstvu biva pogoršan. Srpski konzul u Prištini je prikupljao podatke o zločinima, na osnovu čega je srpska vlada vodila diplomatske akcije kod Porte.
Od 1904. godine srpska vlada organizovano šalje četnike na Kosovo. Srpska četnička akcija u kosovskom vilajetu naišla je na žestoko protivljenje Austro-Ugarske, koja je ovu politiku smatrala veliko-srpskom. Ubacivanju oružanih četa su se protivili i predstavnici Srba sa Kosova, tražeći od srpske vlade da taj pokret zaustavi, jer navlači na narod još veće nasilje.
Borba za nezavisnost Albanije
thumb|desno|Granice [[Albanski vilajet|Albanskog vilajeta koji su tražili albanski predstavnici.]] Borba za nezavisnost Albanije je vođena od sredine 19. veka, a centar albanskog nacionalnog pokreta je bio na Kosovu. Albansko stanovništvo je uglavnom živelo podeljeno u četiri osmanska vilajeta: kosovskom, skadarskom, janjinskom i manastirskom (bitoljskom), zajedno sa drugim narodima, pre svega Makedoncima, Srbima, Grcima, Bošnjacima, Turcima i ostalima. 10. juna 1878. godine na sastanku u Prizrenu Albanci osnivaju Prizrensku ligu, čiji je cilj borba za albansku autonomiju i ova četiri vilajeta u jedan albanski vilajet. Prizrenska liga se suprotstavila odlukama Berlinskog kongresa da preda Gusinje i Plav Kneževini Crnoj Gori, nakon čega dolazi do oružanih sukoba sa Crnogorcima. Crnogorci su vodili dve bitke sa dobrovoljcima Lige, kod Novšića i Murina, ali nisu uspeli da savladaju otpor Albanaca. Zbog nesprovođenja odredaba Kongresa, Crnoj Gori su ponuđene teritorije Hota i Gruda u zamenu za Plav i Gusinje. Međutim, opet su se suprotstavili dobrovoljci Lige i onemogućili predavanje teritorija. Na kraju su velike sile Crnoj Gori kao kompenzaciju ponudile teritoriju Ulcinja, priključujući ga silom Crnoj Gori.
Početkom 1912. dolazi do velikog albanskog ustanka pod vođstvom Opšteg ustaničkog komiteta, na području Drenice, Peći, Đakovice, i severne Albanije. Ustanici su zauzeli čitavo Kosovo, severnu Albaniju, pa čak i Skoplje. Turci u početku odbijaju albanske zahteve ali nakon što su albanski ustanici stigli do Soluna, Porta je bila prinuđena da prihvati sve njihove zahteve. Portino obećanje autonomne Albanije, koja bi obuhvatila četiri vilajeta, je direktno ugrožavalo interese susednih hrišćanskih država. Osmanska vlast je 18. avgusta 1912. godine priznala autonomiju Albaniji, što je za uzvrat izazvalo vojnu akciju balkanskog saveza protiv Turske. Srbi su požurili da se suprotstave planu "Velike Albanije" sopstvenim planom podele Evropske Turske između balkanskih država. Nakon što su četiri balkanske zemlje sklopile savez i započele pripreme za rat sa Turskom, Srbija je kontaktirala albanske glavešine sa namerom da ih privuče na svoju stranu ili bar ubedi da u predstojećim sukobima ostanu netralni. Međutim Albanci su to odbili, smatrajući da će u toku ratnih operacija biti ugrožene teritorije koje su oni smatrali svojim. Pred sam rat, 10. oktobra 1912. godine, došlo je do okupljanja albanskih glavara u Skoplju, tadašnjoj prestonici Kosovskog vilajeta. Skup je doneo odluku o ujedinjenju Albanaca četiri vilajeta: skadarskog, kosovskog, bitoljskog i janjinskog. Tom prilikom je odlučeno da se u predstojećem ratu Albanci bore na strani Turske. Nakon toga, Albanci su pristupili organizovanju dobrovoljačkih odreda koji će se suprotstaviti srpskim trupama u slučaju napada na Kosovski vilajet.
Balkanski ratovi
thumb|desno|Pozdrav sa srpskog primorja ([[Drač), srpski propagandni poster.]] thumb|desno|[[Srpska okupacija Albanije|Srpsko osvajanje Albanije 1912-1913.]] thumb|desno|Srpski oficiri na položaju iznad [[Lješa u Albaniji 1912. godine.]] Prvi balkanski rat zatekao je Albance kao jedinu balkansku naciju bez sopstvene nacionalne države. Krajem 1912. godine, nakon što je Porta priznala autonomiju Albanije, savezničke balkanske države su zajednički napale Osmansko carstvo i u toku narednih nekoliko meseci osvojile i međusobno podelile gotovo sve osmanske teritorije naseljene Albancima.
Srpska i crnogorska vojska su napale osmansku državu oktobra 1912. prodirući na Kosovo i Metohiju. Albanci su se protivili zauzimanju njihovih naselja i organizovali su dobrovoljačke jedinice koje su pružale jak otpor napredovanju srpskih trupa. Srpski štab je izdao naredbu da svako albansko naselje iz kojeg se pripuca bude uništeno. Gerilski otpor je pružan prilikom posedanja i prolaska srpske vojske kroz Prištinu, Ferizović i selo Crnoljeva na Zborce Hanu, gde je došlo do jačeg sukoba. Kod Podujeva se petnaest hiljada dobrovoljaca pod komandom Ise Boljetinca suprotstavilo Trećoj srpskoj armiji koja je nastupala prema Prizrenu. Posle pobede nad Albancima, Srbi su ušli u Prizren i nastavili nastupanje ka Jadranskom moru. Prilikom nastupanja ka Jadranskom moru, oktobra i novembra 1912, desna (severna) kolona srpske vojske, koja se kretala kroz oblast Dukađin, naišla je na žestok otpor, te su joj pozadinske trupe gotovo uništene. Srbija je u toku oktobra i novembra 1912. zaposela gotovo čitav Kosovski vilajet i najveći deo današnje Albanije, zajedno sa albanskom obalom na kojoj je najvažnija strateška tačka bila luka Drač. Na osvojenom području su odmah uspostavljene građanske vlasti i albanska teritorija je de facto anektirana Srbiji: 29. novembra je osnovan drački okrug sa četiri sreza: Drač, Lješ, Elbasan i Tirana. Crnogorska vojska je zaposela delove Sandžaka, Metohije i oblast oko Skadra u severnoj Albaniji. Prilikom opsade Skadra, Srbi i Crnogorci su imali velike gubitke.
Prilikom zaposedanja albanskih naselja 1912 i 1913. godine vojske savezničkih balkanskih država (u prvom redu srpska i crnogorska vojska) su počinile brojne zločine nad Albancima uključuju masovna pogubljenja, masakriranje civilnog stanovništva, etničko čišćenje, nasilno pokrštavanje i progone. Radi ispitivanja zločina Karnegijeva zadužbina za međunarodni mir je formirala posebnu komisiju koja je 1913. poslata na Balkan u čijem izveštaju se navodi:
Ernest Rutherford
mini|desno|250px|Ernest Rutherford je otkrio alfa-čestice i beta-čestice 250 px|mini|desno|250px|Nuklearna reakcija u kojoj [[deuterij bombardira litij-6, a nastaju dvije alfa-čestice (protoni su prestavljeni crvenim kuglicama, a neutroni plavim kuglicama)]] mini|desno|250px|Gornja slika: Očekivani rezultati: alfa-čestice prolaze kroz Thompsonovog modela atoma. Donja slika: Dobiveni rezultati: samo mali dio alfa-čestice skreće, pokazujući da postoji pozitivan naboj u atomskoj jezgri (treba napomenuti da mjere nisu stvarne, atomska jezgra je još puno manja). To je Rutherfordov model atoma. mini|desno|250px|Ruthefordov model atoma ili planetarni model atoma: elektroni (zeleno) i atomska jezgra (crveno).
Srpsko-albanski sukob
Balkanski ratovi
Pod jakim međunaronim pritiskom, balkanski susedi su sredinom 1913. godine bili prinuđeni da se povuku sa teritorije međunarodno priznate države Albanije, koja je obuhvatila tek oko polovinu albanske etničke teritorije, dok se veliki broj Albanaca našao u okviru Srbije, Crne Gore i Grčke. Nakon balkanskih ratova, Kosovo je pripalo Kraljevini Srbiji, što srpska istoriografija naziva oslobođenjem, a Albanci smatraju brutalnom okupacijom.
Ernest Rutherford
Ernest Rutherford (Nelson, Novi Zeland, 30. kolovoza 1871. - Cambridge, 19. listopada 1937.), britanski kemičar i fizičar.
Srpsko-albanski sukob
Balkanski ratovi
Srpski i jugoslovenski komunisti su smatrali da je "aneksija albanskih krajeva u zaposednutoj Makedoniji i na Kosovu" uz nastojanje velikosrpske buržoazije da potčini "još i celu ili barem severnu Albaniju, stvorilo suprotnost sa Albanijom." Slovenački politikolog Anton Bebler ocenjuje da je problem Kosova njegovim “oslobođenjem” 1912. kratkovido sebi natovarila na vrat agresivna srpska politička elita, čime je stvoren kolonijalni problem Kraljevine Srbije.
Ernest Rutherford
Bio je profesor na fakultetu u Montrealu; pročelnik odjela za fiziku Sveučilišta u Manchesteru (od 1907.), a od 1919. direktor Cavendisheva laboratorija u Cambridgeu. Godine 1903. izabran za člana (1925.-1930. za predsjednika) Kraljevskog društva. Nobelovu nagradu za kemiju dobio 1908. godine. Isprva se bavio proučavanjem radioaktivnih raspada. Prvi je uočio da se zračenje radija sastoji od dviju vrsta zraka, koje je nazvao alfa-zrake (α čestica) i beta-zrake (β čestica) te gama-zračenje (γ čestica). Zajedno sa Frederickom Soddyem uveo je pojam vremena poluraspada i formulirao zakone radioaktivnog raspada. Proučavanjem raspršivanja alfa-čestica na atomima Rutherford je došao do zaključka da atom čija je veličina 10-8 cm nije kompaktan djelić materije, nego složen od pozitivne jezgre (veličine 10-12 cm) i elektrona koji kruže oko nje. Rutherford je prvi upotrijebio riječ proton za pozitivno naelektriziranu česticu u jezgri atoma.
Srpsko-albanski sukob
Prvi svetski rat
Jedan od zvaničnih ratnih ciljeva Kraljevine Srbije u prvom svetskom ratu je bio izlazak Srbije na Jadransko more preko severne Albanije. U leto 1914. vlada Srbije je pomogla Esad-paši Toptaniju da preuzme vlast u Albaniji. U januaru 1915. godine, posle Kolubarske bitke koja je trajala skoro mesec dana i kojom je Srbija oslobođena od prve okupacije, srpske vlasti procenjuju da su stekli prestiž kod saveznika i šalju ponovo trupe radi izlaska na more preko Albanije. U leto 1915. srpska vojska je intervenisala u Albaniji radi zaštite Essad-pašinog režima, slomivši ustanak njegovih protivnika.
Ernest Rutherford
Od njega potječe i formula (nazvana njegovim imenom) za raspršivanje alfa-čestica na atomima; kasnije (1925. godine), Rutherford je utvrdio i odstupanje od te formule do kojeg dolazi kod vrlo bliskih sudara alfa-čestice i jezgre, kad nuklearno međudjelovanje postaje mnogo važnije od električnog.
Srpsko-albanski sukob
Srbizacija i kolonizacija Kosova
150px|right
Ernest Rutherford
Godine 1919. Rutherford je, bombardirajući dušik alfa-česticama izveo prvu pretvorbu (transmutaciju) jednog elementa u drugi. Pri procesu je nastao kisik, tako je izvršena prva nuklearna reakcija.
Srpsko-albanski sukob
Srbizacija i kolonizacija Kosova
Nakon prisajedinjenja Kosova Kraljevini Srbiji, Kosovski Albanci su bili suočeni sa politikom prisilne srbizacije, koja se ogledala u zabrani korišćenja albanskog jezika, pokrštavanju, kolonizaciji i etničkom čišćenju. U novoj državi, albanska naselja su bila preimenovana srpskim nazivima (npr. Ferizović u Uroševac), a Albancima je bilo zabranjeno da se školuju na svom jeziku. Takođe je sprovođeno i nasilno pokrštavanje Albanaca katolika u srpsku pravoslavnu veru.
Ernest Rutherford
Životopis
Rutherfordovi roditelji su bili farmeri, koji su emigrirali iz Škotske na Novi Zeland, da bi lakše podigli puno djece, koje su imali. Ernest je završio elektrotehničku školu, a kasnije je putovao u Veliku Britaniju, da bi se usavršio u mjerenju i otkrivanju elektromagnetskih valova. Bio je profesor na Univerzitetu Montréal; pročelnik odjela za fiziku Sveučilišta u Manchesteru (od 1907.), a od 1919. direktor Cavendisheva laboratorija u Cambridgeu. 1900. se oženio i imao je jednu kćer.
Srpsko-albanski sukob
Srbizacija i kolonizacija Kosova
Prema zvaničnom popisu stanovništva Kraljevine SHS iz 1921. godine Kosovo je imalo 439.010 stanovnika, od toga 280.440 Albanaca (64,1%). Kraljevina Jugoslavija je nastojala da politikom agrarne reforme i merama kolonizacije utiče na izmenu etničke slike Kosova i Metohije. Beogradska vlada je započela opsežan program kolonizacije Kosova, dajući prednost Srbima, a posebno bivšim vojnicima ili pripadnicima četničkih odreda. Na Kosovo i Metohiju je planski kolonizivano oko 65.000 nealbanskog stanovništva sa raznih krajeva Jugoslavije. Bilo je i oduzimanja zemlje od Albanaca, što dovodi do pobuna čitavih sela, i intervencije vojske. U međuratnom periodu (1918-1941), koji je trajao 23 godine, na Kosovu je skoro osamnaest godina bila uspostavljena vojna uprava. Dr Vaso Čubrilović, srpski akademik i političar, 1937. godine je napisao memorandum „Isterivanje Arnauta“, kojim predviđa etničko čišćenje Kosova i Metohije od Albanaca.
Albanski otpor
thumb|left|150px|[[Azem Galica|Azem i Šota Galica, vođe kačaka iz Drenice.]] Po završetku Prvog svetskog rata 1918. godine, srpske trupe su se po povratku na Kosovo susresle sa oružanim otporom kačaka. Iste godine, osnovan je Komitet narodne odbrane Kosova, poznatiji kao Kosovski komitet, koji se borio za izdvajanje teritorija naseljenih Albancima (Kosova, Metohije, zapadne Makedonije i delova Sandžaka) iz novoformirane Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca i za njihovo pripajanje Albaniji. Komitet je uspostavio saradnju sa crnogorskom emigracijom okupljenom oko kralja Nikole i makedonskom VMRO, primao je i pomoć u novcu i oružju od Italijana. U januaru 1920. godine su dva članak Komiteta postali ministri u Albaniji, a sredinom leta iste godine jedan od njihovih vođa, Bajram Curi, postaje ministar Vojske Albanije, što dovodi do velike zategnutosti srpsko-albanskih odnosa. Srpske trupe su okupirale albanske pogranične oblasti i pokušale su da dovedi na vlast Esad-Pašu Toptanija.
U 1921. godini su učestali kačački napadi na saradnike jugoslovenske vlasti kao što su: kmetovi, panduri, predsednici opština i drugi. Poznatije vođe kačaka su bili Azem Bejta (poznat i kao Azem Galica), Bajram Curi, Hasan Vučitrna, Iso Boljetinac, Mehmed Delija, Elez Jusug i drugi, koji su skoro u svim mestima imali svoje odrede. Kačaci su u oblasti Drenice čak uspeli da oforme „oslobođenu“ oblast koju su nazivali Mala Albanija (alb. Arbnia e Vogel). Krajem septembra 1924. godine srpska vojska je u velikoj akciji uz opsežnu upotrebu artiljerije razbila većinu kačačkih odreda i likvidirala njihove vođe. Usled pojačanog pritiska na Albance i Turke pod srpskom upravom, veliki broj njih se iseljava sa Kosova i Metohije.
Ernest Rutherford
Radioaktivno zračenje
1908. su Rutherford i Hans Geiger mjerenjem utvrdili da alfa-čestice imaju dvostruki električni naboj, a da im je masa jednaka četverostrukoj masi atoma vodika. Kada alfa-čestica privuče dva elektrona, ona prelazi u atom helija. Iz toga je Rutherford zaključio da su alfa-čestice ustvari ioni helija ili samo atomska jezgra helija. Za beta-čestice se utvrdilo da se u magnetnom i električnom polju ponašaju isto kao i katodne zrake ili elektroni. To znači da su beta-čestice ustvari elektroni velikih brzina, ali za razliku od elektrona u elektronskom omotaču atoma, nastaju iz atomske jezgre.
Srpsko-albanski sukob
Drugi svetski rat
Neposredno po izbijanju Drugog svetskog rata u Jugoslaviji, teror nad Albancima se pojačao. Tokom kratkotrajnog aprilskog rata mnogi albanski vojnici u jugoslovenskoj vojsci su ubijeni od srpskih vojnika i oficira. Jugoslovenska vojska je takođe ubijala istaknute Albance, posebno političke predstavnike kao što je Sherif Voca, ubijen 13. aprila 1941. Mnogi Albanci su ubijeni u barakama Mitrovice, pošti u Vučitrnu i u Đakovičkom okrugu, gde je vojska zapalila sela Bec, Gërgoc, Radoniq, Janosh, itd.