cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rab (grad)
Sakralni objekti
Crkva svete Justine sagrađena je kao crkva benediktinskog samostana rapskih pučanki 1574. godine u jednostavnim kasnorenesansnim oblicima. Prostrana je građevina pravokutnog tlocrta s neznatno navišenim svetištem na istočnoj i pjevalištem na zapadnoj strani. Crkveni pod je za oko 1.5 m viši od razine Gornje ulice i Trga slobode. Na južnoj strani svetišta je manja sakristija kvadratne osnove. Samostanske zgrade na zapadnoj strani bijahu prislonjene uz lice crkve koja tako nikada nije imala pročelja, ali su uništene gradnjom vile Antoniete početkom 20. st. Glavni oltar vrijedan je drvorezbarski rad s početka 17. st. Oltarnu palu u tehnici ulje na platnu s prikazom sv. Justine i likova vezanih uz Bitku kod Lepanta naslikao je flamanski slikar Baldasare d'Anna. Na vrhu oltara pod Kristovim likom nalazi se grb obitelji Benedeti. Pred samim oltarnim atependijem je nadgrobna ploča donatora oltara i oltarne slike Zuana Battiste Benedetia iz 1644. godine. Na južnom oltaru je slika smrti sv. Josipa. U zbirci umjetnina čuva se kasnobarokno bjelokosno raspelo. Kapitel nad stupom nosačem baroknog pjevališta sa stiliziranim palminim listovima seže u drugu polovinu 11. st., vjerojatno sačuvan od ranokršćanske bazilike sv. Tome. U crkvi se čuva i evanđelistar pisan beneventanskim pismom na pergameni također iz 11. st., a u inicijalu je naslikan lik sv. Petra. Bakrene i pozlaćene pločice s likovima apostola u tehnici dubenog emajla (champelve) izrađene su u sjevernonjemačkim radionicama tijekom druge polovine 12. st. Iz istog stoljeća su i relikvijar u obliku škrinjice za glavu sv. Kristofora od pozlaćenog srebrnog lima na drvenoj osnovi te zlatarski prikaz čuda sa strjelicama svečevog martirija i smrti odrubljivanjem glave. Poliptih prenesen iz porušene Crkve sv. Ivana Evanđelista izradio je Paolo Veneziano u drugoj polovini 14. st., a sadrži prikaz raspeća u središtu, lijevo likove sv. Kristofora, sv. Tekle i nepoznatog sveca, te desno likove sv. Stratonicusa, biskupa Ermolausa i sv. Mateja. Iz 15. st. je višebojni pozlaćeni reljef od terakote s prikazom Bogorodice s Kristom u krilu, a iz 16. st. prikaz Mrtvog Krista obojenim drvom te Bogorodice s Kristom u krilu i s anđelima u tehnici tempere na drvu, rad španjolskog slikara Zuana Buscheta. Mletačko barokno zlatarstvo iznjedrilo je u 18. st. pastoral od iskucanog srebrnog lima rapskog biskupa s prikazom sv. Kristofora.
Crkva svetog Križa sagrađena je u 16. i 17. st. na mjestu istoimene crkvice i hospicija iz 13. st. Na vrhu je zvonik na preslicu s dvama zvonima. Crkva je uglavnom izvan funkcije te se u njoj održavaju koncerti Rapskih glazbenih večeri. Strop u svetištu izveli su 1798. braća Giacomo i Clemente Sommazzi, štukateri iz Ticina. Središnja kompozicija prikazuje Boga Oca s golubicom sv. Duha, a u ovalima kutova stropa su gotovo na impresionistički način modelirani prikazi uz Muke Kristove. Giovanni Scajari izradio je donji dio oltarne pale portante s Bogorodicom i Kristom u krilu između svetih Kristofora, Vincenca Fereri, Jeronima, Ante Padovanskog, Alojzija Gonzage i Ivana Evanđelista.
Crkva i samostan svetog Ivana Evanđelista prvi put se spominju potkraj 12. st. Benediktinke ga napuštaju u drugoj polovini 13. st., a rapski biskup i kroničar Grgur Hermolais predaje ga godine 1278. franjevcima. U podjeli ovog reda sredinom 15. st. samostan ostaje u posjedu franjevaca konventualaca, a do tada je bio središtem kvarnerske franjevačke kustorije. Konventualci najzad napuštaju samostan 1783. godine čime se taj red na Rabu gasi. Ukinućem rapske biskupije 1820-ih napuštaju ga i biskupi i od tada propada. Crkveni inventar prenesen je u druge rapske crkve. 1920-ih zapadni dio samostanskih zgrada posve je porušen i na njihovom mjestu rabeći građevinski materijal preostalog dijela samostana i crkve svoj ljetnikovac je izgradio ban Savske banovine Perović. U konzervatorskim radovima od 1991. do 1995. obnovljen je zvonik i sačuvani dijelovi crkve. Nađeni su okrnjeni ranokršćanski mozaici, kapiteli, kameni relikvijari itd. Deambulatorij (ophod oko oltara) iz 11. st. jedini je u Hrvatskoj. Sastoji se od sedam stupova (od kojih je jedan poligonalan i rabljen kao spolij) međusobno spojenih šestorima polukružnim lukovima. Sedam lukova vezuje stupove s unutarnjim licem apside oslanjajući se na plitke i jednostavno koso rezane imposte koji imaju jastučasto zaobljene stranice. Deambulatorij su natkrivali bačvasti svodovi. Iz druge polovine 11. st. je natpis s nadvratnika s imenima majstora Munda i Radavita. Zvonik iz 1181. obnovljen je i služi kao promatračnica za poglede na grad i morsku pučinu.
Crkva svetog Kristofora nekada je bila sjedište bratovštine sveca zaštitnika grada Raba. Obnovljena je krajem 1970-ih i u njoj se danas nalazi gradski lapidarij. Građena je u 15. st., na što upućuje kružni prostor koso rezanih stranica iznad portala u zabatu. Crkva je jednobrodna pravokutne osnove bez posebno istaknuta svetišta, a na pročelju se nalazi jednostavan pravokutni portal s nadvratnikom u čijem je središtu reljefno istaknuti latinski križ. Grb obitelji Nimira s udruženim heraldičnim znakovima papinske obitelji Picolomini ugrađen je u crkvu. Također se čuvaju sarkofag s ranokršćanskim križem i stupić oltarne ograde s predromaničkim ukrasom 9.-10. st.
Crkva svete Katarine smještena u blizini gradskih bedema na sjevernoj strani gotovo u vrhu poluotoka na kojem je smješten grad nije više u funkciji. U pitanju je jednobrodna pravokutna građevina s velikom polukružnom apsidom na istočnoj strani. Pretpostavlja se da je nastala krajem 12.ili početkom 13. st.
Kapele svetog Ivana (nekad mrtvačnica) i svetog Roka te ostaci crkvice posvećene sv. Vidu nalazile su se između katedrale i pripadajućeg joj zvonika. Glava boga Jupitera koja je bila uklesana nad prozorom kapele sv. Ivana vrijedan je kiparski rad rimske skulpture iz 3. st. Kapela vjerojatno sagrađena u 15. porušena je početkom 20. st., a Jupiterova glava prodana je u Beograd gdje se i danas nalazi u Narodnom muzeju. U 17. st. sezala je kapela sv. Roka na čijem je mjestu danas stambena novogradnja, a inventar je izgubljen. Zacijelo joj je pripadao drveni polikromirani kip sv. Roka baroknih osobina koji se danas čuva u katedrali. Na zapadno lice zvonika oslanjala se nekada kasnoromanička i ranogotička sakralna građevina od koje su sačuvani tragovi zabata i sjeverni zid s fragmentima romaničkog portala i s trima zazidanim ranogotičkim monoforama (crkvica sv. Vida).
Današnja Crkva svetog Nikole spominje se s drugim titularom (sv. Duhom) još u 14. st. i bila je vezana uz gradski fontik koji joj je bio u neposrednoj blizini. Bila je sjedište bratovštine rapskih pomoraca. S južne strane crkvi početkom 16. st. sagrađene su gradske lože na čijem je mjestu do tada bio svojevrsni trg. Tim je trgom s istočne strane dominiralo upravo pročelje ove crkve koja je bila okupljalište gradskih vijećnika. U njoj su se obnašali javni bilježnički poslovi. Građevina je pravokutnoga izduženog tlocrta i danas služi kao izložbeni prostor.
Crkva svetog Frane na groblju nalazi se izvan gradskih zidina, a sagrađena je pored starijeg samostana 1490. godine. Samostan je napušten u 19., a porušen u 20. st. kad se na njegovu mjestu organizira novo gradsko groblje. Crkva je mala redovnička jednobrodna građevina pravokutnoga tlocrta s kvadratnom apsidom. Brod i apsida presvođeni su slomljenim, gotičkim bačvastim svodom. Na zabatu su tri polukružno užlijebljene školjke. Na groblju su grbovi rapskih plemićkih obitelji Hermolais, Nimira, Scaffa, Cernotta, Zudenigo, Dominis, Galzigna, Šegota itd. Značajnije su tri nadgrobne ploče. Jedna je fra Matije Bošnjaka, gvardijana samostana trećoredaca sv. Frane u Komrčaru. Godina smrti 1525. uklesana je u ploču glagoljicom. Petar Trogiranin izradio je 1515. nadgrobnu ploču španjolskog slikara Juana Boscheta. Reljefni prikaz svekolikog onodobnog alata zanatlija krasi nadgrobnu ploču senjskog kalafata Mrganića iz 1558. godine.
Las Yerbas, Dolores Hidalgo Cuna de la Independencia Nacional
Las Yerbas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Dolores Hidalgo Cuna de la Independencia Nacional.
Dolores, Teloloapan
Dolores je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Teloloapan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 41 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 997 m.
Fondo Oca, Reggio Emilia
Fondo Oca je naselje u Italiji u provinciji Reggio Emilia, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 78 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 123 m.
Olaf od Švedske
Olaf od Švedske ili "Onela" (švedski: Olov ili Olof) se može odnositi na:
Kaysville, Utah
Kejsvil je grad u američkoj saveznoj državi Juta.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 27.300, što je 6.949 (34,1 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Colonia Independencia, Ixmiquilpan
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 152 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1917 m.
Sierksdorf
Zirksdorf je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 36 opštinskih središta okruga Ostholštajn. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.589 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1055039.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Ostholštajn Zirksdorf se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Ostholštajn. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 6 metara. Površina opštine iznosi 19,5 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.589 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 81 stanovnika/km².
Bromacil
Bromacil je organsko jedinjenje, koje sadrži 9 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 261,116 Da.
Colomieu, Ain
Kolomje je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Rona-Alpi, u departmanu En (Rona-Alpi).
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 114, a gustina naseljenosti je iznosila 19 stanovnika/km².
Opština San Juan Mixtepec -Dto. 26 -, Oaxaca
'''San Juan Mixtepec -Dto. 26 -''' je opština u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 2033 m.
Suhor pri Dolenjskih Toplicah
Suhor pri Dolenjskih Toplicah je naselje u slovenskoj Općini Dolenjskim Topllicama. Suhor pri Dolenjskih Toplicah se nalazi u pokrajini Dolenjskoj i statističkoj regiji Jugoistočnoj Sloveniji.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 57 stanovnika.
Marko Vetije Bolan
Marko Vetije Bolan (Marcus Vettius Bolanus, 1. vijek) bio je rimski vojskovođa i političar, poznat kao guverner Britanije u Godini četiri cara.
Karijeru je godine 62. započeo kao oficir u vojsci Gneja Domicija Korbulona, a pod carem Neronom je godine 66. služio kao konzul. Godine 69. je, za vrijeme kaosa u Carstvu izazvanog Neronovom smrti i vojničkim pobunama, došlo do pobune u Britaniji gdje je XX legija Valeria Victrix pod vodstvom Marka Roscija Celija istjerala guvernera Marka Trebelija Maksima. Car Oton je na to reagirao poslavši u Britaniju Bolana kao novog guvernera na čelu sa XIV Gemina legijom. Bolan je uspostavio kakav-takav autoritet, ali je bio previše slab da bi spriječio Venucija, pobunjenog poglavicu britskog plemena Briganata protjera pro-rimsku kraljicu Kartimanduu. Bolanov je položaj dodatno oslabljen kada je godine 70. novi car Vespazijan iz Britanije povukao XIV Geminu kako bi ugušio Batavsku pobunu. Ipak, kada je 71. dužnost guvernera preuzeo Kvint Petlije Cerijalis, Bolan je uspio konsolidirati rimsku vlast i povratiti dio područja od britskih pobunjenika.
Uricani, Miroslava
Uricani je naselje u Rumuniji u okrugu Jaš u opštini Miroslava.
Piastre, Pistoia
Piastre je naselje u Italiji u provinciji Pistoia, u regiji Toscana.
Uricani, Miroslava
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 669 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 60 m.
Piastre, Pistoia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 306 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 746 m.
Brancilione, Bergamo
Brancilione je naselje u Italiji u provinciji Бергамо, u regiji Ломбардија.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 467 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 481 m.
Opština Ion Neculce, Iași
Ion Neculce je opština u Rumuniji u okrugu Jaš.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 134 m.
El Ebanal, Tempoal
El Ebanal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tempoal.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 70 m.
Tetanus
Tetanus je akutno oboljenje izazvano toksinima bakterije klostridujum tetani. Klostridija tetanusa proizvodi jak neurotoksin, tetanospazmin, koji se vezuje za receptore nervnih ćelija i sprečava prenošenje inhibitornih signala iz malog mozga na mišićne motorne neurone. Kao posledica se javlja pojačana mišićna aktivnost u vidu grčeva i povećan mišićni tonus.
Uzročnik
Tetanus je izazvan tetanospazminom, toksinom bakterije klostridijum tetani. To je relativno krupna, gram pozitivna, bakterija veličine 3-8 μm, štapićastog oblika. Klostridije su anaerobne bakterije i nalaze se svuda, posebno u zemlji i crevu čoveka. U nepovoljnim uslovima grade spore. Klostridija tetanusa poseduje treplje pomoću kojih se kreće.
Toksin tetanusa pripada grupi AB toksina. Sastoji se iz dve podjedinice A i B povezane disulfidnim mostom. Veća podjedinica B (vezujuća) se vezuje za receptore nervnih ćelija. Manja podjedinica A, je aktivna komponenta i to je enzim iz grupe cink-metaloproteinaza. Ova komponenta razlaže proteine koji učestvuju u procesu sekrecije inhibitornih neurotransmitera u prednjim rogovima kičmene moždine. Kao posledica javlja se povećan mišićni tonus i aktivnost u vidu grčeva mišića.
Patogeneza i simptomi
Nakon povrede dolazi do naseljavana rane raznim bakterijama, između kojih je i klostridija tetanusa, koja je široko rasprostranjena. Ukoliko u rani postoje anaerobni uslovi dolazi do razmnožavanja ove bakterije i proizvodnje toksina, tetanospazmina. Tetanospazmin dolazi putem nervnih vlakana ili krvi do prednjih rogova kičmene moždine gde ispoljava svoje dejstvo. Ovaj toksin blokira oslobađanje inhibitornih neurotransmitera: GABA i glicina, što za posledicu ima povećanje mišićnog tonusa i nekontrlisane mišićne kontrakcije u vidu grčeva izazvanih optičim i akustičkim dražima. Simptomi se najpre javljaju na mišiću maseteru koji učestvuje u žvakanju u vidu povišenog tonusa i grča ovog mišića-trizmus. Zatim sledi ukočenost vrata i mišića leđa. Usled grča mišića lica javlja se sardonični (iskeženi) osmeh. Postoje i problemi sa gutanjem, ili sa disanjem ukoliko dođe do grča mišića grkljana ili dijafragme. Na kraju dolazi do toničnih kontrakcije celokupne muskulature trupa-opistotonus. Usled siline mišićnih kontrakcija može doći do istezanja i pucanja tetiva, preloma kostiju... Telesna temperatura obolelih je takođe povišena, krvni pritisak može biti povišen i mogu se javiti poremećaji rada srca. Svest je očuvana.
Bolest se dijagnostikfikuje na osnovu kliničke slike, pronalaženja toksina putem PCR-a (jez-en|PCR) ili njegovim testiranjem na životinjama (npr. mišu). U terapiji je važna primena antitoksina, higijena rane, mišićnih relaksanasa itd.
Zahvaljujući vakcinaciji (difterija-pertusis-tetanus DTP) bolest je postala ređa. Ukoliko dođe do težih povreda 5 i više godina nakon vakcinacije, potrebno je primiti osvežavajuću dozu vakcine.
San Carlos, Granja, Saltillo
San Carlos, Granja je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Saltillo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1932 m.
Villa Soledad, Tecate
Villa Soledad je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Tecate.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 13 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 950 m.
Camusso, Biella
Camusso je naselje u Italiji u provinciji Biella, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 61 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 577 m.
Moralillo, Veracruz
Moralillo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz.
Prema proceni iz 2012. godine u naselju je živelo 9126 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 7 m.
Breza (Bosna i Hercegovina)
Općina Breza se prostire na teritoriji od 73 km2. Nalazi se u sastavu Zeničko-dobojskog kantona i graniči sa četiri općine: Ilijaš, Kakanj, Vareš i Visoko.
Historija
Breza kao naselje u historijskim dokumentima se pominje od drugog stoljeća naše ere sa imenom Hedum Kastelum (naseljena tvrđava). Bila je sjedište veoma militantnog plemena Desidiata, a iz ovog perioda postoje mnogi važni spomenici (najznačajniji su dvije crkve iz petog stoljeća).
Geografija
Prema najnovijim statističkim podatcima broj stanovnika je oko 15.000. Geografski položaj, konfiguracija i kvalitet tla, klima, područje bogato vodom, historijsko naslijeđe, te postojeći ugostiteljski i sportsko-rekreativni objekti, predstavljaju vrijednu perspektivu za razvoj turističke privrede.
U Brezi postoji nekoliko arheoloških mjesta, koja su nažalost neistražena dovoljno.
Naseljena mjesta
Banjevac, Breza, Bukovik, Bulbušići, Dabravine, Dolovi, Gornja Breza, Izbod, Kamenice, Kolovaj, Koritnik, Laz, Liješće, Mahala, Mahmutovića Rijeka, Nasići, Očevlje, Orahovo, Podgora, Podžupča, Potkraj, Prhinje, Seoce, Slivno, Smailbegovići, Smrekovica, Sutješćica, Trtorići, Vardište, Vijesolići (Vjesolići), Vlahinje, Vrankamen, Vrbovik, Založje i Župča.
Suhor (Novo Mesto, Slovenija)
Suhor je naselje u slovenskoj Općini Novom Mestu. Suhor se nalazi u pokrajini Dolenjskoj i statističkoj regiji Jugoistočnoj Sloveniji.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 34 stanovnika.
Case Romagnoli, Ancona
Case Romagnoli je naselje u Italiji u provinciji Ancona, u regiji Marche.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 49 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 157 m.
Tierra y Libertad, Xilitla
Tierra y Libertad je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Xilitla.
Colotepec, Teloloapan
Colotepec je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Teloloapan.
Tierra y Libertad, Xilitla
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 59 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 516 m.
Colotepec, Teloloapan
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 41 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 910 m.
Las Chinacas, Chínipas
Las Chinacas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Chínipas.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 308 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1498 m.
Barrio de Arriba, Santo Domingo Tlatayápam
Barrio de Arriba je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santo Domingo Tlatayápam.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2264 m.
Emmanuelle (roman)
Emmanuelle je erotski roman francusko-tajlandske spisateljice Emmanuelle Arsan originalno objavljen 1959. kao ilegalno anonimno izdanje. Naslovna protagonistica je 19-godišnja supruga francuskog inženjera koja se dolazi pridružiti mužu u Bangkoku. Radnja prikazuje kako tamo bude izložena uticaju libertinski raspoloženih Zapadnjaka, koji, fizički razdvojeni od zapadnog svijeta i njegovih moralnih pravila, prakticiraju slobodnu ljubav, a što potakne Emmmanuelle da se upusti u strastvene seksualne veze sa oba spola.
Roman, koji je dugo vremena cirkulirao na crnom tržištu, te je kao takav dobio još nekoliko nastavaka. Konačno je pod autoričnim pseudonimom objavljen 1967. godine, velikim dijelom zahvaljujući kolapsu cenzorskih standarda izazvanih seksualnom revolucijom. Roman je postao predmetom zanimanja zbog istraživanja tema odnosa Zapada i Istoka, biseksualnosti kao i promoviranja hedonizma i krajem 1960-ih popularnih stavova da se jedino prepuštanjem najzatomljenijim porivima može pronaći vlastiti karakter. Vjeruje se da je roman velikim dijelom i autobiografske prirode, odnosno da ga je Arsan napisala zajedno sa mužem Louis-Jacquesom Rollet-Andrianeom sa kojim je bila prakticirala životni stil sličan svojoj heroini.
Emmanuelle je postala još poznatija kada je 1974. godine snimljena istoimena filmska ekranizacija u kojoj je naslovni lik tumači Sylvia Kristel. Film je postao međunarodni hit te potakao snimanje još nekoliko nastavaka, kao i niz drugih njime inspiriranih erotskih filmova. Godine 1978. je italijanski strip-autor Guido Crepax objavio strip u kome je vjerno i eksplicitno prenio sve dijelove romana. Godine 1994. je poslužio i kao predložak TV filma Emmanuelle, Queen of the Galaxy sa Kristom Allen u glavnoj ulozi, odnosno prve epizode TV-serije Emmanuelle in Space.
Obersturmführer
thumb|Kolarna oznaka čina SS-Obersturmführera thumb|220px|SS-Obersturmführer Ernst Ritter Obersturmführer (izgovor: oberšturmfirer) je bio čin Sturmabteilunga i Schutzstaffela. Prevodi se kao “Viši jurišni vođa”. Čin Obersturmführera stvoren je 1932., kao rezultat proširenja Sturmabteilunga (SA) i potrebe za proširenjem časničkih činova. Obersturmführer istovremeno je postao i činom SS-a.
SA-Obersturmführer bio je obično zapovjednik satnije koja je brojala od 50 do 100 vojnika. U SS-u, čin Obersturmführera nosio je više dužnosti sa sobom, od časnika Gestapa, nadzornika u koncentracijskome logoru, zapovjednika voda Waffen SS-a, itd. I u SS-u i u SA-u Obersturmführer je bio čin jednak Oberleutnantu u njemačkom Wehrmachtu.
Obilježje Obersturmführera bile su tri srebrne točke i jedna srebrna linija na kolarnoj oznaci čina. Bio je čin iznad Untersturmführera (ili Sturmführera u SA-u), i niži od čina Hauptsturmführera.
Radovo (Demir Hisar)
Radovo je naselje u Republici Makedoniji, u jugozapadnom delu države. Radovo pripada opštini Demir Hisar.
Prirodni uslovi
Naselje Radovo je smešteno u jugozapadnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Bitolja, naselje je udaljeno 50 km severozapadno.
Radovo se nalazi u severoistočnom delu oblasti Demir Hisar. Naselje je položeno u gornjem delu toka Crne reke, na jugozapadnim visovima Buševe planine. Nadmorska visina naselja je približno 1.020 metara.
Klima u naselju je planinska zbog znatne nadmorske visine.
Stanovništvo
Po popisu stanovništva iz 2002. godine Radovo je imalo 13 stanovnika.
Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100%).
Većinska veroispovest u naselju je pravoslavlje.
Bay Village, Ohio
Bej Vilidž je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 15.651, što je 436 (-2,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
960-e
960-e su decenija koja je počela 1. januara 960. i završila 31. decembra 969.
Breza (biljka)
Breza (Betula) je naziv je rod drveća i grmova iz porodice breza.
Kora im je većinom bijela, krošnje su im rijetke i slabo štite tlo, rastu u hladnijim predjelima s obiljem vlage i svjetla. Rodu breza pripada oko 40 vrsta.
U Evropi su kao samonikle vrste poznate:
Obična breza zaprima veliki dio sjeverne hemisfere. U Evropi je rasprostranjena od nizina do planinskih predjela. Često se sadi po parkovima iz estetskih razloga, a u tu svrhu su popularne i američke vrste kao B. nigra i B. lutea.
Breza se koristi u farmaceutske svrhe, kao i proizvodnju metli i brezovog katrana.
Huehuecóyotl, Tepoztlán
Huehuecóyotl je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Morelos, u opštini Tepoztlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 25 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2006 m.
Coutarnoux
Kutarnu je naselje i opština u istočnom delu centralne Francuske u regionu Burgonja, u departmanu Jon koja pripada prefekturi Avalon.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 98 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 11 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 8,68 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 280 metara (maksimalnoj 332 m, a minimalnoj 214 m).
Studenec (Trebnje, Slovenija)
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 78 stanovnika.
NK Krško
Nogometni klub Krško je slovenski nogometni klub iz Krškog, koji od 2019. igra u drugoj slovenskoj ligi.
Cezarova šifra
desno|mini|320px|Kod Cezarove šifre svako slovo se zamjenjuje odgovarajućim slovom iz abecede, pomaknutim za određeni broj mjesta. U ovom primjeru pomak je 3, tako da u šifratu slovo B postaje E. U kriptografiji, Cezarova šifra jedan je od najjednostavnijih i najrasprostranjenijih načina šifriranja. To je tip šifre zamjene (supstitucije), u kome se svako slovo otvorenog teksta zamjenjuje odgovarajućim slovom abecede, pomaknutim za određeni broj mjesta. Na primjer, s pomakom 3, A se zamijenjuje slovom D, B slovom E itd. Ova metoda je dobila ime po Juliju Cezaru, koji ju je koristio za razmjenu poruka sa svojim generalima.
Cezarova šifra često se koristi kao korak u izradi složenijih načina šifriranja, kao što je Vigenèreova šifra, a ima i suvremenu upotrebu u sustavu "ROT13". Kao i sve ostale šifre jednostavne abecedne zamjene, Cezarova šifra lako se razbija i u praksi ne pruža nikakvu sigurnost u komunikaciji.
Nastavce
Nastavce je naseljeno mesto grada Vranja u Pčinjskom okrugu u Srbiji. Prema popisu iz 2002. bilo je 52 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 52 stanovnika).
Cezarova šifra
Primjer
(Za lakše razumijevanje, u tekstu je otvoren tekst predstavljen malim, a šifrat velikim slovima.)
Nastavce
Demografija
U naselju Nastavce živi 42 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,8 godina (36,8 kod muškaraca i 43,7 kod žena). U naselju ima 15 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,47.
Ovo naselje je u potpunosti naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).
Cezarova šifra
Primjer
Pretvaranje se može predstaviti poravnavanjem dvije abecede jedne ispod druge; abeceda za šifriranje je obična abeceda rotirana lijevo ili desno za određeni broj mjesta. U ovom primjeru Cezarova šifra koristi lijevu rotaciju od tri mjesta. Parametar pomak, u ovom slučaju 3, koristi se kao ključ:
Tosatto, Venezia
Tosatto je naselje u Italiji u provinciji Venecija, u regiji Veneto.
Cezarova šifra
Primjer
Otvoreno: a b c č ć d đ e f g h i j k l m n o p r s š t u v z ž Šifra:    Č Ć D Đ E F G H I J K L M N O P R S Š T U V Z Ž A B C
Tosatto, Venezia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 19 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 11 m.
Cezarova šifra
Primjer
Za šifriranje poruke jednostavno se zapisuje slovo iz reda "Šifra" koje se nalazi ispod odgovarajućeg slova u redu "Otvoreno". Za dešifriranje postupak je obrnut.
Otvoreno: odžačar filip šalje osmjehe tuđoj ženi a njegova kuća bez djeceundefined Šifrat:  SFCČĐČT ILOLŠ VČOMH SUPMHKH ZŽGSM CHSL Č RMHJSAČ NŽEČ ĆHB FMHDH
Matematičko predstavljanje
Šifriranje se također može predstaviti preko modularne aritmetike, tako što se prvo slova pretvore u brojeve, na primjer po shemi A=0, B=1, ..., Ž=26 (bez dvoslova dž, lj, nj). Šifriranje slova x sa pomakom n može se matematički opisati kao
Slično se izvodi i dešifriranje
Zamjena je ista za cijelu poruku, tako da je ovo šifriranje klasificirano kao tip monoalfabetske šifre, nasuprot tipu polialfabetske šifre.
Historija i upotreba
mini|Cezarova šifra je dobila ime po [[Julije Cezar|Juliju Cezaru, koji je koristio alfabet s lijevim pomakom od tri mjesta.]]
Cezarova šifra je dobila ime po Juliju Cezaru, koji je, prema navodima u Svetonijevom tekstu "Dvanaest Cezara", takvu šifru s pomakom od tri mjesta koristio kao zaštitu poruka od vojne važnosti:
Cezarova šifra je prva zabilježena upotreba ove sheme, ali je poznato da su druge šifre zamjene korištene ranije. Njegov rođak August također je koristio šifriranje, ali s desnim pomakom od jedan i nije vršio rotiranje na početak alfabeta:
Postoji dokaz da je Cezar koristio i kompliciranije šifre i jedan autor, Aul Gelije, ukazuje na (sada izgubljenu) raspravu o njegovim šiframa: Nije poznato koliko je Cezarova šifra bila učinkovita u to vrijeme, ali je vjerojatno bila relativno sigurna, ne samo zbog toga što je malo Cezarovih neprijatelja znalo latinski ili uopće bilo upoznato s pisanim jezikom, već i zbog nemogućnosti primjene kriptoanalize. Pod pretpostavkom da je napadač mogao pročitati poruku, ne postoje zapisi iz tog vremena o bilo kakvoj tehnici za rješavanje šifara jednostavne zamjene. Najstariji zapisi o otkriću frekvencijske analize datiraju iz 9. stoljeća s arapskog područja.
Naspram odgovarajućih riječi (treće, četvrte i pete) na prednjoj strani, na poleđini pergamenta Mezuze, nalazi se tekst "כוזו במוכסז כוזו", Cezarova šifra s pomakom 1 (Adonaj elohenu, Adonaj, Gospodin je naš Bog, Gospodin).
Opština Alexandru I. Cuza, Iași
Alexandru I. Cuza je opština u Rumuniji u okrugu Jaš.
Cezarova šifra
Historija i upotreba
U 19. vijeku privatni oglasi u novinama služili su za razmjenu šifriranih poruka korištenjem jednostavnih shema šifriranja; David Kahn u Timesu (1967.) opisuje slučajeve tajne komunikacije ljubavnika šifrirane Cezarovom šifrom. Čak i kasnije (1915.), korištena je Cezarova šifra: Ruska vojska ju je koristila kao zamjenu za mnogo kompliciranije šifre koje su se kod njihovih trupa pokazale kao suviše teške za svladavanje - njemački i austrijski kriptoanalitičari su bez problema dekriptirali takve poruke.
Opština Alexandru I. Cuza, Iași
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 205 m.
Cezarova šifra
Historija i upotreba
Danas se Cezarova šifra može naći u dječijim igrama. Cezarov pomak od 13 se također koristi u "ROT13" algoritmu, ali ne kao metoda šifriranja, nego da bi se neki tekst učinio neprepoznatljivim, kao na primjer na nekim internetskim forumima za skrivanje spojlera.
Batavski ustanak
Batavski ustanak je započeo godine 69. kao pokušaj germanskog plemena Batavci u provinciji Donja Germanija da se, koristeći metež nastao smrću cara Nerona, oslobode rimske vlasti. Ustanici na čelu sa Gajem Julijem Civilisom su ispočetka imali velikih uspjeha, te se ustanak proširio na Galiju i Gornju Germaniju, ali je već sljedeće godine, nakon što se u Rimu konsolidirao novi car Vespazijan, na ustanike pokrenuta velika vojska Kvintom Petilijem Cerijalisom. Ona ih je uspjela poraziti, odnosno natjerati na predaju.
Cezarova šifra
Historija i upotreba
Vigenèreova šifra koristi Cezarovu šifru s različitim pomakom na svakom mjestu u tekstu; vrijednost pomaka definira se korištenjem ponovljenog ključa. Ako se koristi slučajno izabran ključ koji se ne ponavlja i koji ima dužinu poruke, to je onda "šifriranje jednokratnim ključem" (eng. one-time pad - OTP) - šifra koja je neprobojna ako korisnik sačuva tajnost ključa. Ključevi koji su kraći od poruke predstavljaju ciklični uzorak koji se može otkriti statistički naprednom inačicom frekvencijske analize.
U aprilu 2006. mafijaški bos Bernardo Provenzano uhvaćen je na Siciliji djelomično zahvaljujući kriptoanalizi njegovih poruka pisanih u varijanti Cezarove šifre. Provenzanova šifra je koristila brojeve, tako da je "A" pisano kao "4", "B" kao "5" itd.
Razbijanje šifre
desno|mini|400px|Zastupljenost slova u hrvatskom jeziku. desno|mini|400px|Raspodjela učestalosti slova ima karakterističan i predvidljiv oblik. Cezarova šifra "rotira" ovu raspodjelu i moguće je odrediti pomak ispitujući rezultirajući grafik učestalosti slova. Za razbijanje Cezarove šifre dovoljan je samo šifrat. Mogu se razmotriti dvija slučaja:
U prvom slučaju, šifra se može razbiti korištenjem istih tehnika kao za opće šifre zamjene, kao što su frekvencijska analiza ili uzorak riječi. Dok rješava, napadač će vjerojatno brzo uočiti pravilnost u rješenju i zaključiti da je u pitanju Cezarova šifra.
U drugom slučaju, razbijanje sheme je još jednostavnije. Pošto je ograničen broj mogućih pomaka (u ovom slučaju 27, tj. hrvatska abeceda bez dvoslova dž, lj i nj), svaki se od njih može redom ispitati u "napadu grubom silom". Jedan od načina da se to uradi je da se napiše odsečak šifrata u tablicu svih mogućih pomaka. Navedeni primjer je za šifrat "<tt>LUBĆŽVOĆ</tt>"; otvoreni tekst se odmah prepoznaje u redu s pomakom 4. Drugi način rješavanja je da se ispod svakog slova šifrata ispiše cijela abeceda unatrag, počevši od tog slova. Ovaj napad se može ubrzati korištenjem pripremljenih traka sa slovima. Trake se zatim poravnaju dok se šifrat pojavi u jednom redu, a otvoreni tekst će se pojaviti u nekom od ostalih redova.
Još jedan pristup grubom silom je uspoređivanje raspodjele frekvencije slova. Predstavljanjem frekvencije slova u grafičkom obliku i znajući očekivanu raspodjelu slova u izvornom jeziku otvorenog teksta, može se lako uočiti vrijednost pomaka gledajući na posebne osobine grafikona. Ovo je poznato kao frekvencijska analiza. Na primjer, u hrvatskom jeziku slova A, I, O i E (kao najzastupljenija) i Č, Ć i F (kao najmanje zastupljena) su posebno karakteristična. Ovo može raditi i računalo korištenjem statističkih metoda.
Za otvoreni tekst u prirodnom jeziku, po svemu sudeći bi se dobila jedna vjerodostojna dekripcija, ali za izuzetno kratke tekstove moguće je pojavljivanje više mogućnosti zbog jednake udaljenosti slova (primjeri na engleskom: šifrat MPQY se može dešifrirati kao aden ili know, isto tako ALIIP kao dolls ili wheel).
Višestruko šifriranje ne omogućava dodatnu sigurnost. To je zato što će dva šifriranja s pomakom X i pomakom Y biti ekvivalentna jednom šifriranju s pomakom X + Y.
White Sulphur Springs, Montana
Vajt Sulfer Springs je grad u američkoj saveznoj državi Montana.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 939, što je 45 (-4,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Radobor
Radobor je naselje u Republici Makedoniji, u južnom delu države. Radobor pripada opštini Mogila.
Prirodni uslovi
Naselje Radobor je smešteno u južnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Bitolja, naselje je udaljeno 15 km severoistočno.
Radobor se nalazi u središnjem delu Pelagonije, najveće visoravni Republike Makedonije. Naseljski atar je ravničarski, dok se dalje ka istoku izdiže Selečka planina. Zapadno od naselja protiče Crna reka. Nadmorska visina naselja je približno 580 metara.
Klima u naselju je kontinentalna.
Stanovništvo
Radobor je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imao 145 stanovnika.
Pretežno stanovništvo po poslednjem popisu su etnički Makedonci (100%).
Većinska veroispovest je pravoslavlje.
Las Trojas, Tempoal
Las Trojas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tempoal.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 44 m.
Dragan Lakićević
Dragan Lakićević (5. avgust 1954, Kolašin) je srpski pesnik, pripovedač, romansijer, tumač i priređivač književnosti. Prevođen na ruski, grčki, engleski, nemački, švedski, holandski, poljski, italijanski, beloruski, rumunski i jermenski jezik.
Srpski književnik
Osnovnu školu učio u Kolašinu, gimnaziju u Titogradu (Podgorici), studije književnosti završio na Filološki fakultet u Beogradu. Zaposlen u izdavačkoj delatnosti: urednik izdavačkog preduzeća Rad u Beogradu od 1979. do 1992. Urednik Srpska književna zadruga od 1992. Od 1972. godine živi u Beogradu.
Lakićević je bio urednik književnih časopisa “Raskovnik” i “Književna kritika”, kao i dečjeg pravoslavnog lista “Svetosavsko zvonce”
Prve pesme objavio je 1970. godine u sarajevskim “Malim novinama” i u “Politici za decu” u Beogradu, a prve pesničke knjige 1976: Između nas zima, u izdanju Matice srpske (Novi Sad) i Drugo lice, u izdanju Književne omladine Srbije (Beograd).
Uredio i priredio veliki broj knjiga, izdanja i edicija, među kojima i kolekciju “Srpska književnost za decu” u gotovo 100 knjiga.
Sačinio više antologijskih izbora: srpskih i svetskih bajki i srpske poezije za decu.
Za svoj književni rad dobio je priznanja: “Smeli cvet” Saveza omladine Srbije, Orden “Zlatni jež”, Književna nagrada “Politikinog Zabavnika”, “Zmaj Ognjeni Vuk”, Kočićevo pero, Deretina knjiga godine, Pečat varoši sremsko-karlovačke, Vukova nagrada, Milan Rakić, "Odzivi Filipu Višnjiću", "Gračanička povelja, "Marko Miljanov"…
Novinar Miloš Jevtić objavio je knjigu razgovora sa Draganom Lakićevićem, pod naslovom Vernik poezije, a pisac Dejan Vukićević Bibliografiju Dragana Lakićevića od 1970. do 2004. godine. Jasmina Milašinović autor je knjige Vuk koji je bežao od sebe – o delima Dragana Lakićevića.
Pesme
Između nas zima, Drugo lice, Istorija bolesti, Sveće na snegu, Sneg pada dušo, Snežni vrt, Snežna ikona, Pesma je tako blizu, Pesnik snega, Pesme za jednog čitaoca
Poeme
Porodični album, Porodični azbučnik, Porodične poeme
Romani
Studengrad, Zemaljski ključ, Četni đavo, Mastermajnd, Ljubavna knjižica, Sabor poginulih
Knjige priča
Guslar na harmonici, Ludački rukopis, Štap Svetog Save – legende, Kosovske legende, Štap patrijarha Pavla - legende, Legende o Beogradu, Slatka je muzika, Srpske legende, Njegoševe stope
Knjige za decu
Bajka o jabuci, Mač kneza Stefana, Princeza i lav, Onoga leta, Beogradska princeza, Goca je nešto lepo, Laki, Robin Hud iz Topčiderske šume, Povratak Petra Pana
Ljevaja
Љеваја је насеље у Србији у општини Горњи Милановац у Моравичком округу. Према попису из 2002. било је 115 становника (према попису из 1991. било је 145 становника). У овом селу је рођен Рака Левајац.
Демографија
У насељу Љеваја живи 106 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 50,0 година (49,5 код мушкараца и 50,5 код жена). У насељу има 40 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 2,88.
Dragan Lakićević
Kritičko-istraživačke knjige
Vuk i ajduk, narodne pripovetke u novim zapisima; Pepeljugina papuča, priroda usmene književnosti; Jedna pesma; Reče mi jedan pesnik, Srpski Homer…
Ljevaja
Демографија
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Geršom ben Jehuda
Geršom ben Juda, (cca. 960 - 1028/1040?), poznat i kao Rabbeinu Gershom (hebrejski: רבנו גרשום, "Naš učitelj Gershom"), među proučavateljima judaizma poznat i pod tizilom Rabbeinu Gershom Me'Or Hagolah ("Naš učitelj Gershom svjetlost prognanih"), bio je znameniti jevrejski Talmudist i halahist koji je živio u srednjovjekovnoj Njemačkoj.
Chalmita, Ixmiquilpan
Chalmita je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Hidalgo, u opštini Ixmiquilpan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 158 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2019 m.
Geršom ben Jehuda
Najpoznatiji je po sinodu održanom oko 1000. godine, na kome je doneseno nekoliko važnih odluka - zabrana poligamije među Jevrejima; zabrana apostate postali pod prisilom, odnosno zabrana čitanja tuđe pošte.
961
Godina 961. (CMLXI) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru.
Odanost
Odanost ili lojalnost (od francuskog loyauté - vjernost) označava unutrašnu povezanost i izražavanje te povezanosti kroz ponašanje prema osobi, skupini ili zajednici. Lojalnost znači da se sustav vrijednosti s ostalima dijeli i da se stavove zajednice brani i tada kad se ima različito mišljenje.
Sukob lojalnosti
Problemi mogu nastati kad se odanost od druge strane zatražuje po potrebi. To može dovesti do sukoba lojalnosti. Primjerice, ako se zaposlenik mora prema poslodavcu ponašati lojalno, iako s njime ne dijeli određene ciljeve i vrijednosti.
Palmarejo, Chínipas
Palmarejo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Chínipas.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 425 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 969 m.
Vajsmanova barijera
Vajsmanova barijera je princip da se nasledne informacije mogu prenositi samo sa gene na ostatak ćelija, a nikad obrnuto.
Tokom osamdesetih pojavila su se mišljenja da je moguć i obrnut proces, tj. da je moguće da se stečene prednosti (poput pojačanog imuniteta) prenesu na sledeće generacije.
Bromadiolon
Bromadiolon je organsko jedinjenje, koje sadrži 30 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 527,405 Da.
Piave, Pistoia
Piave je naselje u Italiji u provinciji Pistoia, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 25 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 15 m.
Aspirin
Aspirin ili acetilsalicilna kiselina (Acidum acetylsalicylicum) je lek iz porodice salicilata, koji se često koristi protiv blažih bolova, kao antipiretik (protiv groznice), i protiv zapaljenja. U malim dozama deluje kao antikoagulans (sprečava zgrušavanje krvi), pa se koristi u sekundarnoj prevenciji infarkta miokarda.
Ime Aspirin je skovala nemačka kompanija Bajer. U nekim zemljama se ovo ime koristi kao ime za lek, a ne kao zaštićeno ime. U zemljama u kojima je Aspirin i dalje zaštićno, koristi se skraćenica ASA (engleski - acetylsalicylic acid), ASS (nemački - Acetylsalicylsäure) ili AAS (španski - ácido acetilsalicílico).
Zbog povezanosti aspirina i Rejevog sindroma, aspirin se više ne koristi za kontrolisanje simptoma nalik gripu kod dece do 12 godina.
Dugotrajna upotreba aspirina u malim dozama nepovratno blokira stvaranje tromboksana A2 u trombocitima, što proizvodi inhibitorni efekat na agregaciju trombocita, što se koristi u sekundarnoj prevenciji infarkta miokarda. U Srbiji su u tu svrhu registrovani lekovi koji sadrže 100 mg acetilsalicilne kiseline. Visoke doze aspirina se takođe daju odmah nakon akutnog srčanog udara.
Collonges
Kolonž je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Rona-Alpi, u departmanu En (Rona-Alpi).
Aspirin
Istorija otkrića
Hipokrat, grčki lekar, po kome je nazvana Hipokratova zakletva, je pisao u 5. veku pne. o gorkom prahu ekstrahovanom iz kore vrbe, koji olakšava bolove i umanjuje groznicu. Ovaj lek se takođe pominje u spisima iz antičkog Sumera, Egipta i Asirije. Američki Indijanci su ga koristili za glavobolju, groznicu, bolove u mišićima i reumatizam. Prečasni Edvard Stoun, župnik iz Čipling Nortona u Oksfordšajeru, Engleska, je zapazio 1763. godine da je kora vrbe efektivna u ublažavanju groznice.
Aktivni ekstrakt kore, nazvan salicin, po latinskom imenu za belu vrbu (Salix alba), je izolovao 1828. Henri Leru (Henri Leroux), francuski farmaceut, i Rafaele Pirija (Raffaele Piria), italijanski hemičar, koji je zatim uspeo da izdvoji kiselinu u svom čistom obliku. Salicin zapravo predsavlja salicilnu kiselinu (IUPAC ime 2-hidroksibenzoeva kiselina) i visoko je kiseo kada je u zasićenom rastvoru sa vodom (pH = 2,4).
Ovu hemikaliju su takođe izolovali iz cveta meadowsweet (rod Filipendula, ranije klasifikovan u Spiraea) nemački istraživači 1839. godine. Mada je njihov ekstrakt bio unekoliko efektivan, takođe je uzrokovao digestivne probleme poput iritiranog stomaka i dijareje, pa čak i smrt ako bi se konzumirao u velikim dozama. 1897. istraživač firme Bajer iz Nemačke je derivatizovao hidroksilnu funkdionalnu grupu u salicilnoj kiselini acetilnom grupom (formira acetil estar) što je u velikoj meri smanjilo negativne efekte. Ovo je bio prvi sintetički lek, a ne kopija nečega šta je već postojalo u prirodi, što je označilo početak farmaceutske industrije.
Ko je ovo zapravo uradio je kontroverzno pitanje. Zvanično se tvrdi da je izumitelj aspirina Feliks Hofman. Sa druge strane, Artur Ajhengrin je 1949. godine tvrdio da je on planirao i rukovodio sintezom Aspirina, dok je Hofmanova uloga bila samo početna laboratorijska sinteza koristeći Ajhengrinov proces, i ništa više. Ajhengrinovu verziju su istoričari i hemičari ignorisali do 1999, kada je Volter Sneader iz Odseka za farmaceutske nauke Univerziteta Stratklajd u Glazgovu ponovo proučio slučaj, i došao do zaključka da je Ajhengrinov navod bio uverljiv i ispravan, i da Ajhengrin treba da preuzme zasluge za otkriće Aspirina. Bajer, međutim, i dalje ne prihvata ovu teoriju. Ajhengrin je po poreklu bio Jevrej i firma Bajer je spadala u konzorcijum IG Farben (koji su proizvodili Ciklon B– gas korišćen u koncentracionim logorima). Ajhengrin je i sam završio u koncentracionom logoru Terezienštat ali je pre nego da bude prebačen u Aušvic bio oslobođen od strane Amerikanaca. Pretpostavlja se da su Nacisti, vršeći arijarizaciju nemačkih izuma zato kao izumitelja naveli Hofmana.
Sve do 1970-ih, mehanizam delovanja Aspirina i sličnih lekova nije bio rasvetljen (vidi niže u tekstu).
Istorija imena "Aspirin"
Ime „Aspirin“ je sastavljeno od a- (od acetline grupe) -spir- (od spiraea cveta) i -in (uobičajen završetak imena lekova u to vreme). Bajer je registrovao ovo ime kao robnu marku 6. marta, 1899.
Međutim, nemačka kompanija je izgubila pravo da koristi ovu robnu marku u mnogim zemljama, jer su saveznici oduzeli i prodali njenu stranu imovinu nakon Prvog svetskog rata. Pravo da koristi ime "Aspirin" u SAD (zajedno sa svim ostalim Bajerovim robnim markama) je od američke vlade kupila firma Sterling Drug, Inc 1918. godine. Čak i pre nego što je patent za lek istekao 1917, Bajer nije mogao da spreči rivale da kopiraju formulu i koriste ime, pa sa preplavljenim tržištem, javnost nije znala da Aspirin dolazi od samo jednog proizvođača. Sterling kasnije nije uspeo da spreči presudu Federalnog suda SAD iz 1921, po kojoj je „Aspirin“ postao generička robna marka (genericized trademark). U nekim drugim zemljama (poput Kanade) Aspirin je još uvek zaštićena robna marka.
Mehanizam dejstva
U istraživanju za koje je dobio Nobelovu nagradu, i titulu sera, Džon Vejn (John Vane), koji je tada radio pri Kraljevskom hirurškom koledžu u Londonu, je pokazao 1971. da aspirin suzbija proizvodnju prostaglandina i tromboksana. ireverzibilnom inhibicijom ciklooksigenaze, enzima koji učestvuje u proizvodnji prostaglandina i tromboksana. Inhibitorni efekat se postiže acetilovanjem.
Prostaglandini su lokalni hormoni, proizvedeni u krvi, i imaju različite efekte u telu, uključujući prenos informacija o bolu u mozak, modulaciju hipotalamičkog centra za termoregulaciju, zapaljenjske reakcije, agregaciju i dezagregaciju trombocita. Prostaglandini oblažu sluzokožu, uključujući i sluzokožu želuca, sa čime je povezano i oštećenje želudačne sluzokoće prilikom primene acetilsalicilne kiseline (i drugih nesteroidnih antiinflamatornih lekova).