cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vesna Galiot
2005. godine se povlači sa javne scene, živi i radi u Beogradu kao uspešan radnik u oblasti Informacione tehnologije, a muzikom se za sad bavi isključivo iz hobija.
The Unknown (film, 1927)
The Unknown je američki crno-bijeli nijemi horor film snimljen 1927. u režiji Toda Browninga. Naslovni protagonist, koga tumači Lon Chaney, Sr., je kriminalac koji je, u nastojanju da pobjegne pred zakonom, utočište našao u cirkusu gdje, fingirajući obogaljenost, preuzima identitet bacača noževa pod imenom "Bezruki Alonzo". Radnja pokazuje kako se zaljubi u lijepu kćer vlasnika cirkusa (čiji lik tumači Joan Crawford), a što će ga potaknuti da pokrene lanac ubistava. The Unknown je predstavljao jedno od najpoznatijih djela u filmografijama Toda Browninga (koji je inspiraciju djelomično pronašao i u vlastitim cirkuskim iskustvima) kao i Lona Chaneya, slavnog "Čovjeka s hiljadu lica". Kako bi što uvjerljivije prikazali čovjeka bez ruku, Chaney i Browning su se koristili uslugama Paula Desmukea (1876 - 1949), stvarnog cirkuskog artista koji je naučio bacati noževe bez ruku. The Unknown, koji se često naziva najmračnijim i "najotkačenijim" od svih djela Browningovog opusa, suvremeni kritičari nisu dočekali s posebnom naklonošću. Joan Crawford je, međutim, kasnije tvrdila da je na snimanju ovog filma naučila više o glumi nego na ijednom drugom projektu. Kasniji kritičari su The Unknown proglasili remek-djelom. Dugo vremena se smatrao izgubljenim sve dok 1968. kopija nije pronađena u Francuskoj kinoteci; njen direktor Henri Langlois je tvrdio da je film bio izgubljen zbog naslova istovjetnog oznaci l'inconnu (nepoznato), koju su nosile hiljade drugih naslova u arhivi. Manji dijelovi filma nosu sačuvani, ali se radnja The Unknown se danas može pratiti bez problema.
Ponte Meduna, Pordenone
Ponte Meduna je naselje u Italiji u provinciji Pordenone, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 155 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 20 m.
Manozil-3-fosfogliceratna fosfataza
Manozil-3-fosfogliceratna fosfataza (, Mannosyl-3-phosphoglycerate phosphatase) je enzim sa sistematskim imenom alfa-D-manozil-3-fosfoglicerat fosfohidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Za rad ovog enzim je neophodan Mg2+.
Donja Konjščina
Donja Konjščina je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Konjščina, Krapinsko-zagorska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 131 stanovnika te 43 obiteljskih kućanstava.
Jobyna Ralston
Jobyna Ralston (21. novembar 1899 - 22. januar 1967) bila je američka filmska glumica, najpoznatija po nastupima u nijemim komedijama 1920-ih, gdje je bila partnerica znamenitom komičaru Haroldu Llyodu.
Talijum hidrid
Talijum hidrid je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 207,407 Da.
Milan, Ohio
Majlan je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.367, što je 78 (-5,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Balleroy
Balroa je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Donja Normandija, u departmanu Kalvados koja pripada prefekturi Baje.
Catania (provincija)
Glavni grad provincije i najveće urbano naselje je grad Catania od 293 902 stanovnika.
Catania je zajedno s gradovima Caltagirone i Militello in Val di Catania sa još 5 gradova iz doline Val di Noto uvrštena 2002. na UNESCO- vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi, kao izvrstan primjer dobro očuvanih kasnobarkonih gradova iz 18. vijeka. thumb|280px|right| Vulkan Etna sjeverno od Catanije thumb|280px|right| Karta administrativne podjele Provincije Catania
Geografske karakteristike
Provincija Catania sa istoka izlazi na Jonsko more, sa sjevera graniči s Provincijom Messina, sa zapada s Provincijom Enna, sa jugozapada s Provincijom Caltanissetta, sa juga s Provincijom Ragusa i sa jugozapada s Provincijom Sirakusa. Sjeverno od Catanije prostire se vulkan Etna.
Površina provincije iznosi 3 553 km², a broj stanovnika 1 078 766 (2011. godine). Provincija Catania prostire se dijelom duž obala Jonskog mora i po jugoistočnoj planinskoj unutrašnjosti. Uz more se nalazi plodan i gusto naseljen primorski deo, koji se u južnom dijelu provincije širi u Katanijsku ravnicu. Na sjeverozapadnoj polovici provincije prostire se najpoznatiji evropski vulkan Etna, koja je i najviša planina na otoku. Vjekovno taloženje lave duž njenih obronaka, pretvorilo je tlo tog kraja u izuzetno plodno, pa je to izuzetno gusto naseljen kraj, i pored opasnosti koje erupcije izazivaju.
Općine i naselja
Provincija Catania ima 58 općina (talijanski: Comuni), ispod je lista najvećih (10. septembar. 2011. Istituto Nazionale di Statistica Italia);
Torrone, L'Aquila
Torrone je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 150 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 423 m.
Donja Pačetina
Donja Pačetina je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Sveti Križ Začretje, Krapinsko-zagorska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 803 stanovnika te 221 obiteljskih kućanstava.
837 Schwarzschilda
837 Schwarzschilda je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,297 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 11,8 a geometrijski albedo 0,024.
Kariporid
Kariporid je organsko jedinjenje, koje sadrži 12 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 283,347 Da.
834 Burnhamia
834 Burnhamia je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 66,65 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 3,839 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,506 AJ.
Hartley, Texas
Hartley je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 540 stanovnika.
Lastovo (općina)
Lastovo je mjesto i općina u Hrvatskoj. Administrativno pripada Dubrovačko-neretvanskoj županiji.
Znamenitosti
Uz Knežev dvor nalazi se Crkva sv. Ivana Krstitelja izgrađena u 14. stoljeću. Gradnja je započela 1340. od strane svećenika Andrije Škrinjića, a dovršena je 1418. U luneti iznad ulaznih vrata nalazi se tekst o gradnji crkve i grb svećenika Vlahanovića koji je dovršio gradnju. Duga je 15, a široka 7 m. U unutrašnjosti crkve na oltaru nalazi se svečeva slika iz 1515., a na stropu barokne kompozicije biblijska tema. Crkva je služila kao kapela lastovskog kneza i u njoj se do 1864. govorila misa. Zatim joj je skinuta posveta i pretvorena je u crkveno skladište. Crkva je danas restaurirana i nosi romaničko-gotička stilska obilježja u skladu s vremenom gradnje.
Župna crkva (sv. Kuzme i Damjana) izgrađena je na temeljima starije crkve. Spominje se početkom 14. st. Trobrodna crkva ishod je dviju građevinskih faza. Središnja lađa je iz druge polovine 15. st., a bočne lađe su dograđene u 16. i 17. st. Taj zahvat proširenja očituje se na pročelju crkve koja ima tri odvojena krova i zabata ukrunjena s tri zvonika u obliku preslice. Oni su podignuti u 18. st. u duhu gotike. Središnji dio crkve radili su hrvatski majstori. Među njima najvažniju je ulogu imao majstor Radovan koji je pod svodom crkve 1473. uklesao natpis RADOSAN FECIT MCCCCLXXIII MADII. Uz apsidu crkve prigrađena je 1545. sakristija, a neogotički zvonik dovršen je tek 1942. godine. Izgrađen je od lastovskog kamena. U prizemlju zvonika uzidana je nadgrobna ploča Antuna Lastovca, jednog od lastovskih kapelana iz 15. st. Pred crkvom je 1310. potpisan lastovski Statut. Unutrašnjost crkve ispunjena je bogatstvom kamenog namještaja, slika i predmeta. U riznici crkve čuvaju se srebrni i pozlaćeni gotičko-renesansni, barokni i rokoko kaleži, pokaznice, kandile, svjećnjaci i ophodni križevi i jedinstvene umjetnine poput gotičko-renesansnog kaleža s prijelaza 15./16. st., jedinog sačuvanog djela Pavka Antojevića na Lastovu. Među umjetninama posebno se ističe renesansna posuda za blagoslovljenu vodu koju je dao saliti Dobre Dobričević.
Crkva sv. Josipa iz 1635. jednostavna je renesansna četvrtasta građevina koja ima pročelje s dvama prozorima. Kip sv. Josipa nalazi se na voltu sred zabata vrata, a iznad njega je ruža okruglog prozora i jednostruka preslica za zvono. Izgrađena je dijelom milodara ribarskih družina i doprinosom obitelji Pavlović i Fulmizi. Glavni oltar iz 1773. izgradio je korčulanski klesar Bernard Buar. Na oltaru se nalazi uljana slika sv. Obitelji koju je dao postaviti beneficijat don Vicko Fulmisi. Crkvica je prilikom preuređenja Dolca (1930.-1933.) vjerodostojno presložena na današnje mjesto.
Crkvica sv. Marije na Grži izgrađena je 1442. godine donacijom svećenika Marina Vlahanovića koji je oporučno ostavio sredstva kako bi se izgradila crkvica posvećena Bogorodici. Crkvica je gotičkog stila s ponekom romaničkom stilskom reminiscencijom. Vlahanovićev grb (ljiljanov cvijet između dva kosa pojasa i dvije osmerokrake zvijezde) i tekst o gradnji utisnut je u luneti iznad ulaznih vrata crkvice čije malo pročelje završava trima gotičkim otvorima male preslice (trostruka preslica). U barokno doba ovu su crkvicu zvali i Gospa od Snijega. U crkvi se nalazi drveni oltarni triptih dubrovačkih slikara, iz 16. st., s prikazom Bogorodice, sv. Kuzme i Damjana, sv. Ivana Evanđelista i Marije Magdalene.
Bad Oldesloe
Bad Oldeslo je grad u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 55 opštinskih središta okruga Štormarn. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 24.145 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1062004, NUTS (DEF0F) i LOCODE (DE BOL) kod.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Štormarn Bad Oldeslo se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Štormarn. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 9 metara. Površina opštine iznosi 52,6 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 24.145 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 459 stanovnika/km².
Laktozilkeramid a-2,3-sijaliltransferaza
Laktozilkeramid a-2,3-sijaliltransferaza (, citidin monofosfoacetilneuraminat-laktozilkeramid alfa2,3- sijaliltransferaza, CMP-acetilneuraminat-laktozilkeramid-sijaliltransferaza, CMP-acetilneuraminska kiselina:laktozilkeramid sijaliltransferaza, CMP-sijalinska kiselina:laktozilkeramid-sijaliltransferaza, citidin monofosfoacetilneuraminat-laktozilkeramid sijaliltransferaza, gangliozid GM3 sintetaza, GM3 sintaza, GM3 sintetaza, SAT 1, CMP-N-acetilneuraminat:laktozilkeramid alfa-2,3-N-acetilneuraminiltransferaza, CMP-N-acetilneuraminat:beta-D-galaktozil-(1->4)-beta-D-glukozil(1<->1)keramid alfa-(2->3)-N-acetilneuraminiltransferaza) je enzim sa sistematskim imenom CMP-N-acetilneuraminat:beta-D-galaktozil-(1->4)-beta-D-glukozil-(1<->1)-keramid alfa-(2->3)-N-acetilneuraminiltransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Laktoza ne može da deluje kao akceptor.
Ringstrasse
Ringstraße ili samo Ring (hrvatskosrpski: Prsten) kako je Bečani zovu od milja je raskošna kružna avenija oko historijskog centra grada Innere Stadt (1 bezirk), jedan od zaštitnih znakova grada na Dunavu.
Historija nastanka i karakteristike
Izgradnja bečkog Ringa otpočela je dekretom cara Franje Josipa I. od 20. decembra 1857. da se sruše gradski bedemi i izravnaju glasije i na tom mjestu izradi bulevar. Njega su na to potakle loša iskustva iz bečke revolucionarne 1948., kao i iskustva Francuske revolucije 1848. i pariški urbanizam Haussmanna koji je izgradnjom velikih bulevara, želio spriječiti sve buduće blokade dotad uskih uličica, i lakšu intervenciju vojske.
Nakon tog je raspisan međunarodni urbanistički natječaj za uređenje tog prostora na kom su 1858. izabrana tri projekta koje su ponudili arhitekti; Ludwig Förster, August Sicard von Sicardsburg i Eduard van der Nüll / Friedrich Stache.
Bulevar dug 6,5 km, širok 57 m., sa dvije paralelne avenije, svečeno su pustili u promet 1. maja 1865. sam car sa caricom Sisi. thumb|240px|left| Plan grada Beča iz [[1858.]] Između 1869. i 1888. izgrađena je većina novih monumentalnih građevina duž bulevara, među njima su najznačajnije;
Ovi objekti su uglavnom financirani novcem od prodaje materijala i zemljišta dobijenih rušenjem bedema i glasija. Duž čitave Ringstraße izgrađeni su i uređeni brojni parkovi i perivoji; Burggarten, Volksgarten, Rathauspark i Stadtpark. Zbog monumentalnosti i elegancije građevina duž bulevara uveden termin Ringstraßenstil (stil bečkog Ringa) u historiju umjetnosti.
U odnosu na slične građevine po drugim velikim gradovima, građene u ista vremena, privatne kuće na Ringstraße su unatoč svoje elegancije i veličine, relativno skromne, tako da se ne mogu zvati palače bogate aristokracije. Danas se ti objekti uglavnom koriste kao uredske zgrade i prostor za trgovine. Ringstraße je danas poznat po luksuznim hotelima, a nekad je bio poznat po svojim kavanama koje postepeno nestaju. Dio Ringstraße između Rathausa i Parlamenta koristi se za parade, demonstracije i druge manifestacije poput Prvog maja). Kad je Ringstraße zatvoren za promet, koristi se paralelni bulevar Landesgerichtsstraße, koji je izgrađen za potrebe gradnje Ringa tako da ga i danas zovu Lastenstraße (teretna cesta). thumb|300px|right| Izgled Burgringa iz [[1872. nakon otvorenja]]
Sekcije Ringstraße
Ringstraße je podjeljen na nekoliko sekcija, koje danas imaju različita imena, tako da okružuje historijsku jezgru grada Innere Stadt samo sa tri strane, dok se sa sjevernoistočne strane, gdje se proteže duž Dunavskog kanala avenija zove Franz-Josephs-Kai.
Mirko Novosel
Mirko Novosel (Zagreb, 30. lipnja 1938. - Zagreb, 20. srpnja 2023.), jugoslavenski i hrvatski košarkaš i trener.
The Kid Brother
The Kid Brother je američka crno-bijela nijema filmska komedija snimljena 1927. u režiji Teda Wildea. Naslovnu ulogu tumači znameniti komičar Harold Lloyd, koji je također producirao film. Radnja je smještena u mali gradić 1877. godine u kome red i zakon održava lokalni "tvrdi" šerif zajedno sa svoja dva isto tako "tvrda" sina. Protagonist je njegov najmlađi, plahi i miroljubivi sin, koji će sticajem okolnosti morati suprotstaviti kriminalcima, ali i pokušati osvojiti srce lijepe Mary (čiji lik tumači Jobyna Ralston). The Kid Brother je predstavljao jedan od rijetkih Lloydovih filmova koji s radnjom nije bio smješten u suvremenu urbanu Ameriku, nego u njenu pastoralnu ruralnu prošlost. Usprkos toga je postigao veliki uspjeh, a današnji kritičari ga smatraju jednim od Lloydovih najboljih ostvarenja. Radnja je predstavljala homage hollywoodskoj drami Tol'able David iz 1921. godine, iako je zaplet u mnogo čemu preuzet iz malo poznate komedije Hala Roacha The White Sheep iz 1924. godine.
Konavle (općina)
Konavle su oblast, odnosno istoimena općina u Hrvatskoj. Nalaze se u Dubrovačko-neretvanskoj županiji.
Geografija
Konavle su smještene na krajnjem jugu Republike Hrvatske, te graniče s Bosnom i Hercegovinom i Crnom Gorom (25 km). Sjedište općine Konavle je u Cavtatu.
Uprava
Od uspostave demokratske vlasti na svim lokalnim izborima HDZ je imao većinu u poglavarstvu. Za načelnika je biran Luka Korda.
Ime
Konavle dobivaju ime po latinskoj riječi "canalis", nekoj od njenih izvedenica "canale", "canavia", "canabula" ili istoznačnih lokalnih izraza "konali", a odnosi na vodovodne kanale koji su od izvora u selu Vodovađa preko Konavoskog polja napajali vodom antički Epidaurum (današnji Cavtat).
Povijest
desno|mini|250px| Konavle, Vitaljina i Sutorina u sastavu Dubrovnika Konavle su nastanjene još od paleolitika i neolitika. U 5. i 4. stoljeću pr. Kr. u ovom području su se nastanila ilirska plemena Plerejaca i Ardijejaca, a u 2. stoljeću pr. Kr. Rimljani koji su na mjestu grčke kolonije Epidaurum (Cavtat) razvili važan trgovačko-pomorski centar na sjecištu rimskih puteva. Osim ostataka rimskog vodovoda u blizini sela Vodovađa, o tome svjedoče ostaci villa rusticae, kultnih spomenika (Mitrejski spomenik u Močićima), grobovi, ostaci rimske ceste iznad Cavtata te mnoštvo fragmenata i arheoloških nalaza.
U srednjem vijeku Konavle su bile dio Travunje koja je u različitim periodima bila vezana vazalskim odosima za srpske, zetske i bosanske vladare. Arheološki nalazi i spomenici iz tog perioda su nekropole Bogumislkih stećaka u Konavoskim brdima, Gabrilima, Mihanićima i Dunavama, od kojih se najljepšim smatra stećak u Brotnicama na groblju crkve Sv. Tome.
Mirko Novosel
Novosel je igrao za zagrebačku Lokomotivu, u kojoj je i započeo trenersku karijeru. Cibonu je predvodio od 1967. do 1971. i od 1976. do 1988. i sa kojom je osvojio 2 titule prvaka Evrope, 2 Kupa kupova, 3 prvenstva Jugoslavije i 9 Kupova Jugoslavije. Savezni trener jugoslovenske reprezentacije bio je od 1971. do 1976, kada je radio u tandemu sa Rankom Žeravicom. U to vrijeme Jugoslavija je 2 puta bila evropski prvak (1973. i 1975.) i po jedanput evropski (1971.), svjetski (1974.) i olimpijski (1976.) vicešampion.
Konavle (općina)
Povijest
Početkom 15. st. Konavle su u općem sastavu Bosne u rukama moćnih feudalaca, i to istočni dio pod Sandaljem Hranićem, a zapadni (uključujuči Cavtat i Obod) pod braćom Petrom i Radoslavom Pavlović. Intenzivnim pregovorima i diplomacijom Dubrovačka Republika 24. lipnja 1419. g. dolazi u posjed Istočnog dijela Konavala (od Popovića do Soko kule i rta Oštro) kupoprodajnim ugovorom sklopljenim sa Sandaljem Hranićem, koji je zauzvrat dobio palaču u Dubrovniku, zemlju u Župi vrijednu 3000 dubrovačkih perpera i godišnji danak od 500 perpera, te 36000 perpera ili 12000 dukata u gotovini. Nakon osam godina, 31. prosinca 1426. Dubrovčani su kupili i preostali Zapadni dio Konavala sa Cavtatom i Obodom od Radosava Pavlovića, uz iste uvjete kao i istočni dio. thumb|right|200px|Dio Konavala unutar Kraljevine Dalmacije, 1862. i Crna Gora.
Konavle su za vrijeme rata u Hrvatskoj u listopadu 1991. napadnute od strane JNA. Teritorij je okupiran, veliki dio stanovništva protjeran, a njihova imovina podvrgnuta intenzivnoj pljački od strane crnogorskih civila. U proljeće 1992. Konavle su vraćene pod hrvatsku vlast.
Kulturno naslijeđe
Naselja u Konavlima do danas su zadržala izgled tradicijske kamene arhitekture koja govori o odnjegovanosti svih segmenata života, kulturi stanovanja, kulturi obrade zemlje i poštivanju tradicijskih zasada i osjećaja pripadnosti prostornom ambijentu Konavala. Kroz Gornju Bandu Konavala susrećemo zaseoke monumentalne zadružne arhitekture ( npr. Miljanići u Uskoplju), a u ovom rubnom području ističe se spomenik Soko-kula, strateški vrlo važna srednjovjekovna utvrda, smještena u brdskom prijevoju prema hercegovačkom zaleđu.
Čilipi su kulturni centar Konavala, poznati po svojim nedjeljnim folklornim priredbama, na kojima se turisti mogu upoznati sa konavoskim tradicijama te uživati u čuvenoj konavoskoj narodnoj nošnji i konavoskom vezu. Franjevački samostan s crkvom Sv. Vlaha u Pridvorju, najveća je građevina javne, svjetovne, vjerske i upravne namjene Dubrovačke Republike u Konavlima.
Mirko Novosel
Kandidiran je 2007. za ulazak u Košarkašku kuću slavnih.
Konavle (općina)
Kulturno naslijeđe
Stari grad Cavtat klasičan je primjer dubrovačkog urbanizma i planske gradnje naselja granične utvrde sa zidinama i obrambenim jarkom, u kojemu i danas očuvan raspored ulica nalik dubrovačkoj četvrti Prijeko. U toploj atmosferi urbane cjeline stare jezgre Cavtata, ističe se kuća Vlaha Bukovca - muzej ambijetalnog gradskog prostora, atelje i galerija umjetnina najznačajnijeg hrvatskog slikara akademskog realizma. Mauzolej obitelji Račić na groblju Sv. Roka u Cavatu remek je djelo poznatog kipara Ivana Meštrovića. Knežev dvor iz 16. st. smješten uz cavtatsku rivu, nekadašnje je sjedište dubrovačkog kneza, a danas galerija i zbirka umjetnina zaklade Baltazara Bogišića, poznatog pravnika, jurista, pravnog povjesničara i sakupljača slavenskog etnografskog nasljeđa iz 19. st. Pinakoteka župne crkve Sv. Nikole čuva vrijedno sakralno blago koje je prikupljano kroz stoljeća. Franjevački kompleks i crkva Gospe od Snijega poznata je po Politpihu Vicka Dobričevića, jednom od predstavnika Dubrovačke renesansne slikarske škole. Mijo Šiša Konavljanjin svojim radovima izloženim u galeriji u Mihanićima nastoji iz zaborava otrgnuti autentične konavoske krajolike i slike iz života konavoskog puka.
Privreda
Gospodarstvo je tradicionalno temeljeno na poljoprivredi, ali se stanovništvo razvojem turizma uglavnom baziralo na turizam (hoteli) i promet (Zračna luka Dubrovnik, Čilipi). Zračna luka donijela je velike mogućnosti mlađoj populaciji Konavala, ali se zbog toga velika većina ljudi odrekla tradicionalnog obrađivanja polja.
Od poljoprivrednih kultura uzgaja se pretežito vinova loza te sve vrste voća i povrća, a zbog plodne zemlje, povoljnih klimatskih uvjeta i obilja vode konavosko je polje bilo glavna opskrba poljoprivrednim dobrima u Dubrovačkoj republici.
Spomenici i znamenitosti
Soko-Grad], Franjevački samostan, Mauzolej obitelji Račić, Nekropola sveta Barbara, Kominate, Kuća Vlaha Bukovca, Zbirka Baltazara Bogišića, Pinakoteka Crkve Sv. Nikole
Obrazovanje
U Konavlima trenutno djeluju dvije osnovne škole, na Grudi i u Cavtatu, s nizmo područnih škola. Stanovništvo srednju školu polazi uglavnom u Dubrovniku, te na fakultetima u Hrvatskoj.
Sport
Goran Sukno sudjeluje u osvajanju zlatnog odličja u Los Angelesu 1984. godine. Serija uspjeha se nastavlja i 1986 kada Sukno kao kapetan, na Svjetskom prvenstvu 1986. godine u Španjolskoj, podiže pobjednički pokal.
Na Olimpijskim igrama u Atlanti 1996.g. Jugaš Maro Balić osvaja srebrnu medalju - prvo odličje za Hrvatsku na jednom velikom natjecanju.
Zvonimir Deranja je najpoznatiji nogometaš iz Konavala. Nastupao je za prvoligaša iz Splita NK Hajduk i mladu reprezentaciju.
Dampvalley-lès-Colombe
Danvale le Kolomb je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Gornja Saona koja pripada prefekturi Vezul.
Prenilacija
thumb|Prenilna funkcionalna grupa Prenilacija (izoprenilacija, lipidacija) je adicija hidrofobnih molekula na protein. Normalno se podrazumeva da prenilne grupe (3-metil-but-2-en-1-il) omogućavaju vezivanje za ćelijske membrane, slično lipidnim ankerima, mada za to nema direktne evidencije. Prenil grupe su važne za protein-protein vezivanje putem specijalizovanih domena za vezivanje prenila.
Proteinska prenilacija
Proteinska prenilacija poboljšava transfer bilo farnezil ili geranil-geranil grupa do C-terminalnih cistein(a) ciljnog proteina. Postoje tri enzima za izvođenje prenilacije u ćeliji, farnezil transferaza, Caax proteaza i geranilgeranil transferaza I.
Farnezilacija je tip prenilacije, posttranslacione modifikacije proteina, putem koje se izoprenilna grupa dodaje na cisteinski ostatak. Farnezilacija je oblik posredovanja protein-protein i protein-membranskih interakcija.
Leuca, Lecce
Leuca je naselje u Italiji u provinciji Lecce, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1263 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 22 m.
Kariprazin
Kariprazin je organsko jedinjenje, koje sadrži 21 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 427,411 Da.
Kievitonska hidrataza
Kievitonska hidrataza (, KHaze, kieviton-hidratna hidrolijaza) je enzim sa sistematskim imenom kieviton-hidrat hidrolijaza (formira kieviton). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Enzim iz Fusarium sp. hidratiše metilbutenilni bočni lanac izoflavonoidnih fitoaleksina.
Thomaston, Maine
Tomaston je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Mejn.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.875, što je 839 (-30,9 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Woodburn, Kentucky
Vudbern je grad u američkoj saveznoj državi Kentaki.
Bad Schwartau
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Ostholštajn Bad Švartau se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Ostholštajn. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 8 metara. Površina opštine iznosi 18,4 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 19.619 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 1.067 stanovnika/km².
Medio Campidano (provincija)
Medio Campidano (talijanski: Provincia di Medio Campidano, sardinski: Provìncia de su Campidanu de Mesu) je bila jedna od osam talijanskih provincija otočke regije Sardinije. Glavni gradovi provincije i najveća urbana naselja bili su gradovi Sanluri (8460 stanovnika) i Villacidro (14.281 stanovnika). Provincija Medio Campidano je ukinuta 2016. godine.
Geografija
mini|desno|280px| Karta bivše provincije Provincija Medio Campidano na zapadu je izlazila na Sredozemno more, na sjeveru je graničila s provincijom Oristanom, na istoku i jugoistoku s Cagliarijem, a na jugu s Carbonia-Iglesiasom. Površina provincije iznosila je 1516 km², a broj stanovnika 101.256 (2011. godine). Provincija Medio Campidano prostirala se po sredini i zapadu Sardinije. Teren je na zapadnom i centralnom dijelu bio ravničarski, gdje se prostirala i najveća otočka dolina Campidano, dok je istočni dio provincije bio brdovit. Na krajnjem istoku uzdizao se planinski masiv Gennargentu.
Stanovništvo
Provincija Medio Campidano po talijanskim mjerilima nije bila gusto naseljena, prosjek je iznosio svega 67,2 st/km².
Općine i naselja
Provincija Medio Campidano imala je 28 općina (talijanski: comuni). Pored Sanlurija i Villacidra, druge veće komune bile su Arbus (6626 stanovnika), Gonnosfanadiga (6927), Guspini (12.457), Samassi (5342), San Gavino Monreale (8976), Serramanna (9315) i Serrenti (5073).
Ukidanje provincije
Provincija Medio Campidano ukinuta je 2016. godine, a njene općine priključene su Južnosardinskoj provinciji.
Laktozilkeramid a-2,6-N-sijaliltransferaza
Laktozilkeramid a-2,6-N-sijaliltransferaza (, citidin monofosfoacetilneuraminat-laktozilkeramid sijaliltransferaza, CMP-acetilneuraminat-laktozilkeramid-sijaliltransferaza, CMP-N-acetilneuraminska kiselina:laktozilkeramid sijaliltransferaza, CMP-sijalinska kiselina:laktozilkeramid sijaliltransferaza, CMP-N-acetilneuraminat:laktozilkeramid alfa-2,6-N-acetilneuraminiltransferaza, CMP-N-acetilneuraminat:beta-D-galaktozil-(1->4)-beta-D-glukozil(1<->1)keramid alfa-(2->6)-N-acetilneuraminiltransferaza) je enzim sa sistematskim imenom CMP-N-acetilneuraminat:beta-D-galaktozil-(1->4)-beta-D-glukozil-(1<->1)-keramid alfa-(2->6)-N-acetilneuraminiltransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
838 Seraphina
838 Seraphina je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 59,81 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 3,295 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,502 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,136, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 10,408 stepeni, a orbitalni period iznosi 1802,757 dana (4,935 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 10,09 a geometrijski albedo 0,045.
Asteroid je otkriven 24. septembra 1916. godine.
Fouilloy (Soma)
Fujoa je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Soma koja pripada prefekturi Amjen.
Donja Podgora
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 403 stanovnika te 134 obiteljskih kućanstava.
Rio Grande (film)
Rio Grande je zadnji dio vestern trilogije Johna Forda o američkoj konjici iz 1950. Prva dva filma bila su Fort Apache iz 1948. i Nosila je žutu vrpcu iz 1949. John Wayne nastupio je u glavnoj ulozi u sva tri filma, kao satnik Kirby Yorke u Fort Apacheu, zatim kao zapovjednik konjice Nathan Cutting Brittles u Nosila je žutu vrpcu i, konačno kao promaknuti pukovnik Kirby Yorke u Rio Grande.
Ford je prvo htio snimiti film Mirni čovjek, ali čelni čovjek studija Republic Pictures, Herbert Yates, inzistirao je da Ford snimi prvo Rio Grande, s istom kombinacijom, John Wayne-Maureen O'Hara; Yates nije slutio da je scenarij Mirnog čovjeka tako dobar, nego je htio da Rio Grande izađe prvi kako bi zaradio za sljedeći film. (Na Yatesovo iznenađenje, Mirni čovjek postat će 1952. najveći hit studija i favorit među obožavateljima kombinacije Ford/Wayne).
Radnja
Pukovnik Kirby Yorke poslan je na granicu kako bi je obranio od napada odmetnutih Apača. Yorke je rastrgan između Apača i mladih neiskusnih novaka, kojih ima premalo da bi zadovoljili potrebe utvrde. Situacija se dodatno pogoršava kad u utvrdu stiže njegov sin (kojeg nije vidio petnaest godina), novak Jeff Yorke (Claude Jaman Jr.). Budući da ne želi da ispadne kako favorizira sina, pukovnik Yorke odnosi se prema njemu dosta strogo. U utvrdu stiže pukovnikova žena, gđa. Kathleen Yorke (Maureen O'Hara), da bi odvela maloljetnog sina kući. Pukovnik i njegova žena dogovaraju se kako bi najbolje bilo odluku prepustiti samom Jeffu. On odlučuje ostati. Yorkea posjećuje njegov bivši zapovjednik iz Građanskog rata, Phil Sheridan, koji je postao zapovjednik američke vojske. Sheridan zapovijeda Yorkeu da prijeđe Rio Grande u Meksiko, što bi moglo izazvati velike političke probleme, jer bi se moglo smatrati objavom rata. Ako Yorke ne uspije svladati Apače, suočit će se s vojnim sudom. Sheridan uz to naglašava kako će članovi suda biti ljudi s kojima je jahao dolinom Shenandoah u Građanskom ratu. Yorke prihvaća zadatak. Sada se pukovnik Yorke mora boriti da spasi svoju obtelj i svoju čast. Neki aspekti priče, kao što je prelazak u Meksiko i pohod iz njega, pomalo nalikuje na sličnu konjaničku ekspediciju pod zapovjedništvom pukovnika Ranalda Mackenzieja 1873.
840 Zenobia
840 Zenobia je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 3,135 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 9,3 a geometrijski albedo 0,353.
Postumia Nuova, Padova
Postumia Nuova je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 99 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 41 m.
Piridoksalna fosfataza
Piridoksalna fosfataza (, vitamin B6 (piridoksin) fosfataza, PLP fosfataza, vitamin B6-fosfatna fosfataza, PNP fosfataza) je enzim sa sistematskim imenom piridoksal-5'-fosfat fosfohidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Bird City, Kansas
Bird Siti je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.
841 Arabella
841 Arabella je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,254 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 12,92 a geometrijski albedo 0,353.
Haskell, Texas
Haskell je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 3.322 stanovnika.
Mim
minijatura Mim (grč. μῖμος, lat. mimus) je u antičkoj Grčkoj i Rimu bio kratak, uglavnom komičan i često frivolan monolog ili dijalog, u kome je iznesen neki događaj iz svakodnevnog života ili je predstavljen neki zanimljiv društveni tip, a ponekad su uzimani i motivi iz mitologije.
Mim nastaje kao improvizacija, sa vrlo jednostavnom improvizacijom i galantnim motivima, među kojima se kao veoma čest isticao brakolomstvo. Kasnije dobija određeniju formu i u Rimu se približava palijati i togati.
Najstariji predstavnik književne mimske poezije kod Grka bio je Sofron iz Sirakuze, koji je mimu dao umetnički oblik i svoje mime podelio na muške i ženske prema likovima koji su se u njima javljali. Od Sofronovih mima sačuvano je oko 100 fragmenata i nekoliko naslova, koji ponekad imaju oblik cele ili eliptične rečenice, npr. Žene koje kazuju da skidaju mesec ili Plašiš ljubavnike i sl. Koliko se vidi iz fragmenata, mimi su bili napisani u prozi, najverovatnije zato da bi bili što bliži svakodnevnom govoru. Jezik je bio narodni dorski dijalekt. Prema vestima iz antike, Platon je s velikim uživanjem čitao Sofronove mime, a Aristotel ih je, zbog njihove kratkoće i jezgrovitosti, smatrao bliskim sokratskim govorima. Ove vesti, pa i samo Platonovo ugledanje na Sofrona pri sastavljanju dijaloga, govori o velikoj umetničkoj vrednosti Sofronovih mima. Mim je kao književna vrsta imao još više uspeha u helenističko doba, kada su ga razvili Teokrit i Heronda.
U Rimu je mim bio poznat od kraja 3. ili početka 2. veka stare ere, kamo je došao iz grčkih kolonija u južnoj Italiji i poprimio oblik dramske predstave. Bio je tako dobro prihvaćen među Rimljanima i drugim Italicima, da je postepeno sasvim potisnuo atelansku igru, a kasnije i klasičnu dramu. Za mimsku poeziju kod Rimljana karakteristične su lične i političke aluzije, te izvesno obilje u sentencijama, izrečenim kratko i zbijeno. U mimskoj drami igrali su i muškarci i žene, bosih nogu i bez maski karakterističnih za klasičnu tragediju i komediju. Mim se postepeno razvio u frivolnu farsu sa stalnim likovima muža, neverne žene, njenog ljubavnika i sluškinje. Jedan od popularnijih elemenata tzv. floralnih igara (ludi Florales) bilo je pojavljivanje na sceni golih glumica nazvanih mimae. U Rimu je mimska poezija svoj vrhunac doživela u Ciceronovo doba preko svoja dva izvrsna predstavnika.
Decim Laberije (106–43. st. e.), pripadnik viteškog staleža, bio je darovit pesnik, koga je Julije Cezar 46. godine naterao da sam kao glumac izađe na nadmetanje sa svojim protivnikom Publilijem Sirijcem. Na tom nadmetanju Cezar je pobedu Publiliju, a Lebrije je pretrpeo poniženje još i zato što je izlaskom na pozornicu automatski izgubio viteški status. Cezar mu je ipak taj status odmah i vratio tako što mu je poklonio viteški prsten. Sačuvan nam je i danas prolog Laberijev sa ovoga nadmetanja, i taj je prolog jedan od najlepših mesta iz rimske poezije. Od celokupnog njegovog dela, međutim, sačuvani su nam samo oskudni fragmenti. Poznato nam je 44 naslova njegovih mima, među kojima je bilo i stihova i proze.
Publilije Sirijac bio je rob, ali je zahvaljujući svom talentu i izvanrednom smislu za humor dobio slobodu. Bio je poznat i kao pesnik i kao glumac, a u svoje je mime uključio i elemente društvene i političke kritike. Od njegove poezije sačuvalo nam se oko 700 sentencija, iz velike zbirke sentencija koja je bila sačinjena nakon pesnikove smrti, i koja je verovatno trebalo da posluži kao školski udžbenik. Sentencije su originalne i veoma lepe, većinom pisane u jampskim senarima.
U doba Rimskog carstva mim je kao književna vrsta postepeno doprineo opadanju dramskom prikazivanju komedije, jer su carevi više voleli da finansiraju prikazivanje mima, koji su uživali ogromnu popularnost među građanima, koje je mimu privlačila njihova farsičnost i frivolnost. U rimskom svetu mim je konačno potisnut 502. godine nove ere.
Antički mim ne treba mešati sa modernim pantomimom, koji označava igru u kojoj se uloge tumače isključivo gestikulacijom i akcijom bez izgovaranja reči i uz pratnju muzike, premda je i jedan rani oblik današnjeg pantomima zapravo začet u antičkom Rimu, kamo su ga 22. godine stare ere uveli Pilad iz Kilikije i Batil iz Aleksandrije.
Talijum(I) bromid
Talijum(I) bromid je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 284,287 Da.
Fazeolidinska hidrataza
Fazeolidinska hidrataza (, fazeolidin-hidratna hidrolijaza) je enzim sa sistematskim imenom fazeolidin-hidrat hidrolijaza (formira fazeolidin). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Enzim iz Fusarium solani hidratiše metilbutenilni bočni lanac izoflavonoidnog fitoaleksina, fazeolidina.
Stari Aerodrom
Stari Aerodrom je naselje u gradu Podgorici. Nalazi se uz stari vojni aerodrom (otuda i ime "Stari Aerodrom"). To je jedna od rijetkih četvrti koja je doživjela veliko građevinsko širenje. Takođe je poznat po tome što su u njemu živjeli i Balša Popović, veliki mag bilijara i pikada, u narodu poznatiji kao "Baka". U zgradi "Vukovarka", jednoj od poznatijih zgrada u ovom kvartu, živi i Krsto Gazivoda, poznat po velikoj spretnosti u hodanju preko trnja i izmrvljenog stakla zbog jedinstvenog dara.
Pozicija
Stari Aerodrom se nalazi u Podgorici.
Kultura
Na Starom Aerodromu se nalazi OŠ "Pavle Rovinski" koja je poznata po rusu Pavelu i koja je jedna od glavnih uporišta kulture u Podgorici. Ova skola je iznjedrila brojne doktore.
839 Valborg
839 Valborg je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 20,39 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 3,015 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,210 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,154, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 12,612 stepeni, a orbitalni period iznosi 1542,874 dana (4,224 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 10,20 a geometrijski albedo 0,353.
Asteroid je otkriven 24. septembra 1916. godine.
Porcia, Pordenone
Porcia je naselje u Italiji u provinciji Pordenone, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
Olbia-Tempio (provincija)
Olbia-Tempio (talijanski: Provincia di Olbia-Tempio, sardinski: Pruìncia di Tarranóa-Tèmpiu) je bila jedna od osam talijanskih provincija otočke regije Sardinije. Glavni gradovi provincije i najveća urbana naselja bili su Olbia i Tempio Pausania. Površina provincije iznosila je 3397 km², a broj stanovnika 154.319 (2008. godine). Olbia-Tempio je ukinuta 2016. godine.
Geografija
mini|desno|280px|Karta bivše provincije Granica provincije na sjeveru je bila Bonifacijski prolaz (kanal koji dijeli Sardiniju od Korzike, na istoku Tirensko more, na zapadu je graničila s provincijom Sassarijem, a na jugu s Nuorom. Provincija Olbija-Tempio prostirala se po sjevernom dijelu otoka, po kraju znanom kao Gallura na čijem se južnom dijelu uzdiže masiv Limbara s vrhom Punta Balistreri (1362 m). Provinciji je pripadao i mali Maddalenski arhipelag koji se nalazio neposredno uz sjevernu obalu, kao i slavna rivijera Costa Smeralda.
Općine i naselja
Provincija Olbia-Tempio imala je 26 općina (talijanski: comuni). Pored Olibe i Tempio Pausanije, druge veće komune bile su La Maddalena (14.800 stanovnika), Calangianus (7300), Arzachena (16.000), Santa Teresa Gallura (5400), San Teodoro (9800) i Buddusò (6400).
mini|centar|300px| Panorama [[Olbia|Olbije]]
Ukidanje provincije
Provincija Olbia-Tempio ukinuta je 2016. godine, a njene općine priključene su Sassarijskoj provinciji.
Donja Šemnica
Donja Šemnica je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Grada Krapine, Krapinsko-zagorska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 1003 stanovnika te 284 obiteljskih kućanstava.
Aluminijum
Aluminij (lat. - aluminium) jeste hemijski element sa simbolom Al i atomskim brojem 13. U periodnom sistemu elemenata spada u metale III glavne grupe, poznatu i kao grupu bora, ranije zvana grupa zemnih metala. Aluminijum je srebrenasto-bijeli laki metal. On je treći najzastupljeniji element i najčešći metal u Zemljinoj kori. U 2010. godini iskopano je i prerađeno oko 41 milion tona primarnog aluminija. Iako on ne spada u plemenite metale, sa vodom iz zraka reagira samo površinski, izgrađujući zaštitni pasivizirajući sloj na površini metala.
Istorija
thumb|lijevo|200px|Engleski hemičar Humphry Davy U usporedbi sa drugim metalima, aluminij nije poznat dugo u historiji. Tek ga je 1808. godine opisao Humphry Davy kao aluminium kada je pokušao da ga izdvoji kao metal. Međutim, to je uspio Hans Christian Ørsted tek 1825. godine putem reakcije aluminijum hlorida (AlCl3) sa kalij amalgamom, pri čemu je kalijum služio kao redukciono sredstvo:
thumb|lijevo|200px|[[Hans Christian Ørsted je prvi izdvojio čisti aluminijum]] Friedrich Wöhler je koristio istu metodu 1827. godine, ali je za redukciju koristio metalni kalijum te je tako dobio čišći aluminij. U to vrijeme aluminij je vrijedio više od zlata. Henri Étienne Sainte-Claire Deville je unaprijedio Wöhlerov proces 1846. godine te ga je objavio u knjizi 1859. godine. Tim poboljšanim procesom povećan je prinos aluminijuma iz rude, što je dovelo da cijena aluminijuma za deset godina opadne za 90%. Godine 1886. Charles Martin Hall i Paul Héroult, nezavisno jedan od drugog, razvili su proces za proizvodnju aluminija putem elektrolize, koji je danas nazvan po njima Hall-Héroultov proces. Tri godine kasnije, 1889. Carl Josef Bayer je razvio proces koji se po njemu zove Bayerov proces kojim se i danas u velikoj mjeri dobija aluminijum u industrijskim količinama. U tom vremenu, aluminijum je bio u centru pažnje nauke i javnosti općenito, da je po njemu nazvan i jedan brod izrađen 1894. godine.
Etimologija
Ime elementa je izvedeno iz latinske riječi alumen što znači alaun (stipsa). Na germanskom govornom području koriste se dva imena za element: aluminium i aluminum. U gotovo svim jezicima svijeta prva varijanta je više zastupljena, dok se druga varijanta aluminum koristi više u SAD. IUPAC je 1990. godine odlučio da zvanični naziv elementa bude aluminium ali je tri godine kasnije prihvatio aluminum kao moguću varijantu imena.
Zastupljenost
Aluminij je uz maseni udio od 7,57%, poslije kiseonika i silicijuma, treći najrasprostranjeniji element na površini Zemlje, kao i najčešći metal. Često dolazi sa silicijumom i kisikom u sastavu alumosilikata, u čijoj kristalnoj strukturi zauzima tetraedarski oblik sa kisikom i silicijem. Ovi silikati su sastavni dijelovi gnajsa i granita. Rjeđe se može naći aluminijum oksid u obliku minerala korunda i njegovih varijanti poput rubina (crven) i safira (različitih boja ili bezbojan). Boje ovih kristala zavise od nečistoća i primjesa drugih metalnih oksida. Korund ima najveći udio aluminija od oko 53%. Osim njega, i mineral akdalait ima visok udio aluminija od oko 51%, kao i diaoyudaoit oko 50%. Ukupno do 2010. godine otkriveno je 1.156 minerala koji sadrže aluminij. Aluminij se pojavljuje kao i mineral kriolit Na3AlF6, a njegova najvažnija ruda je boksit Al2O3 ·xH2O. Sadržaj aluminijum hidroksida (Al(OH)3 i AlO(OH)) u boksitu iznosi oko 60%, a 30% otpada na okside željeza i silicijum oksid (SiO2).
Najveći depoziti boksita nalaze u južnoj Francuskoj (Les Baux), Gvineji, Mađarskoj, Rusiji, Indiji, Jamajki, Australiji, Brazilu i SAD. U Bosni i Hercegovini nalaze se izuzetno velike količine boksita. Procjenjuje se da rezerve boksita u BiH iznose oko 30 miliona tona. Boksita u Bosni najviše ima u blizini Milića, Bosanske Krupe, Jajca i Srebrenice, te u Hercegovini kod Mostara i Ljubuškog.
Kod proizvodnje aluminija razlikuju se primarni, koji se dobija iz boksita i sekundarni koji se dobija iz aluminijskog otpada. Recikliranjem aluminijskog otpada moguće je uštediti i do 95% energije koja je neophodna za proizvodnju primarnog aluminija.
Iako ima potpuno neplemenite osobine, aluminij vrlo rijetko se u prirodi može naći samorodan, uglavnom u obliku zrnastih ili masivnih mineralnih agregata, a u vrlo rijetkim slučajevima može se razviti u obliku pločastih kristala veličine do jednog centrimetra. Međunarodna mineraloška organizacija (IMA) je zbog toga priznala takav aluminij u minerale te ga je uvela u sistematiku minerala po Strunzu pod sistemskim brojem 1.AA.05, a po starijom sistematici (8. izdanje po Strunzu) pod brojem I/A.03-05. Samorodni aluminij je do 2010. godine pronađen na samo 20 nalazišta na Zemlji: u Azerbejdžanu, Bugarskoj, Kini (Guangdong, Guizhou i Tibet), Italiji, Rusiji (istočni Sibir i Ural) i Uzbekistanu. Čak i na Mjesecu su pronađeni tragovi samorodnog aluminija. Zbog svoje izuzetne rijetkosti, samorodni aluminij nema značaja kao sirovina.
Proizvodnja
thumb|lijevo|200px|Kretanje svjetske godišnje proizvodnje primarnog aluminijuma Pošto se aluminij ne može izdvojiti iz aluminosilikata zbog načina i vrste hemijskih veza, ekonomski opravdan i industrijski najefikasniji način proizvodnje aluminijuma je prerada rude boksita. Smjesa aluminij oksida i aluminij hidroksida se oslobađa iz rude boksita od stranih primjesa poput željeznih oksida i silicijum oksida, djelovanjem natron-sode (Bayerov proces) te se prži u rotirajućim pećima do aluminijum oksida (Al2O3).
Takozvana suha prerada (Devilleov proces po francuskom hemičaru Devilleu) se danas gotovo nikako ne koristi. Pri tom procesu se dobro isitnjenom, samljevenom, sirovom boksitu dodaju natrijum-karbonat (soda) i koks, te se ta smjesa kalcinira u rotirajućoj peći na temperaturi od oko 1200 °C, a pri tome nastali natrijum-aluminat se otapa u natron-sodi (NaOH). Proizvodnja čistog aluminijuma se dovršava isključivo elektrolizom aluminijum oksida u istopljenim solima, što predstavlja takozvani Hall-Héroultov proces. Da bi se snizila neophodna temperatura za topljenje aluminijum oksida, dodaje mu se kriolit, čime se eutektična tačka snižava na 963 °C.
Dobijanje
Bemit i hidrargilit reagiraju s natrijevom lužinom i prelaze u topljivi natrijev aluminat. Hidratizirani željezov(III) oksid ne reagira s natrijevom lužinom i zaostaje u talogu, kao i natrijev alumosilikat nastao reakcijom silicijeva dioksida, natrijeve lužine i aluminijeva hidroksida.
Dobivena aluminatna otopina izdvoji se od taloga filtracijom. Iz vrućeg filtrata dodatkom kristalića aluminijeva hidroksida (Al(OH)3), kao jezgra za kristalizaciju i razrijeđivanjem vodom, hlađenjem iskristalizira teško topljiv aluminijev hidroksid. Žarenjem aluminijeva hidroksida u rotacijskim pećima na temperaturama iznad 1200°C nastaje čista glinica, koja se tek onda šalje da se iz nje proizvede aluminij.
Reakcija na katodi:
Reakcija na anodi:
Ako su katode izrađene od ugljena (što je najčešća izvedba), one pri procesu lagano izgaraju te reagiraju sa kisikom i fluorom iz kriolita, stoga nastaju i određene količine plinova CO i CO2, te plinoviti spojevi sa fluorom (1 kg po 1 t Al) koji pridonose efektu staklenika. Dobiveni aluminij se drži na visokim temperaturama nekoliko sati da bi iz njega isparile primjese silicija, titanija, bakra i cinka, no najveća čistoća se dobije električnom rafinacijom (99.999%). Razvijaju se i druge elektrolitne metode (obrada boksita s klorom i elektroliza rastopljenog klorida). Čisti aluminij je mekan i kovan, a čvrstoća mu se može povećati mehaničkom obradom.
Zagrijavanjem na zraku aluminij izgara u aluminijev oksid (Al2O3).
Golema oslobođena energija ukazuje na veliku stabilnost veze između aluminija i kisika. Zbog toga se aluminij rabi za redukciju manje stabilnih oksida.
Smjesa željezova(III) oksida i aluminija u prahu naziva termit. Aluminij u toj smjesi reducira željezo iz oksida, a oslobođena je toplina dovoljna da rastali nastalo željezo. Taj se postupak zbog toga rabi za zavarivanje željeznih tračnica.
Fizičke
Aluminijum je relativno meki i žilav metal. Otpornost izvlačenja čistog aluminijuma iznosi oko 49 MPa, dok kod njegovih legura iznosi od 300 do 700 MPa. Njegov modul elastičnosti iznosi, u zavisnosti od legure, oko 70.000 MPa. Lako se izvlači te se valjanjem može preraditi u veoma tanke folije. Takozvane aluminijumske gnječene legure se mogu dobro obrađivati, savijati, presati i kovati čak i na nižim temperaturama. Napetosti nastale hladnom obradom aluminijuma mogu se ukloniti procesom mekog zagrijavanja (do 250 °C). Na ovim temperaturama može se oblikovati i duraluminijum. Legure aluminijuma sa 3% magnezijuma ili silicijuma se dobro izlijevaju (aluminijumski tlačni gus) te se dalje mogu mašinski obrađivati. Na temperaturama od oko 1,2 K, čisti aluminijum pokazuje superprovodničke osobine. Tačka topljenja aluminijuma iznosi 660,4 °C, a vrelište na 2470 °C. Sa gustoćom od 2,7 g/cm3, aluminijum iskazuje osobine lakih metala.