cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pasoš Srbije
alt=|mini|286x286piksel|Novi biometrijski pasoš Republike Srbije Pasoš Republike Srbije je javna putna isprava koja se državljaninu Srbije izdaje za putovanje i boravak u inostranstvu, kao i za povratak u zemlju. Za vreme boravka u inostranstvu, putna isprava služi njenom imaocu za dokazivanje identiteta i kao dokaz o državljanstvu Republike Srbije. Pasoš Srbije se izdaje za neograničen broj putovanja.
Početkom 2008. su predstavljeni novi biometrijski pasoši Republike Srbije čije je izdavanje planirano da počne u martu, međutim iz političkih i tehničkih razloga izdavanje je odloženo do 7. jula 2008. Prvi pasoši biće uručeni početkom avgusta 2008. Sadašnji pasoši važe do 31. decembra 2009.
Opis novog srpskog pasoša
Sledeći podaci su zasnovani na tekstu „Novi srpski pasoš – novo lice Srbije“, sa sajta Vlade Srbije.
Na koricama pasoša, koje su „carsko“ crvene boje, nalaziće se ime i grb Republike Srbije, natpis „PASOŠ“, napisan ćirilicom u zlatnoj boji i oznaka da je pasoš biometrijski. Na unutrašnjoj strani korica je natpis „Srbija“, naizmenično ćiriličkim i latiničkim pismom, koji će biti vidljivi samo na ultraljubičastom svetlu.
Prvi list u pasošu je polikarbonatski i tvrđi je u odnosu na ostale strane, kojih ima ukupno 32 i namenjene su za pečate i vize, prošivene na specijalan način i specijalnim fluoroscentnim koncem.
I druga strana je polikarbonatska, kao na kreditnim karticama, a na prvoj strani srpskim, francuskim i engleskim jezikom napisano je „PASOŠ“. Na toj stranici su lični podaci vlasnika (fotografija, ime, prezime, mesto i datum rođenja, serijski broj i ostali podaci koje sadrži i sadašnja putna isprava).
Prema elementima zaštite novi pasoš se najviše razlikuje od starog i ima sedam nivoa zaštite, što ga čini jednim od najmodernijih u Evropi. Novina je nevidljivi čip sa biometrijskim podacima vlasnika. U dnu druge strane nalazi se mašinski čitljiva zona sa ličnim podacima. Zaštita ove stranice je izuzetno važna kako bi se sprečilo falsifikovanje, tako da ima kinegram, optički varijabilne boje, u procesu laminacije unose se mat i sjajni elementi, i napravljena je od više slojeva plastike. Podaci se urezuju laserom, ali ne na prvi, već na donje slojeve polikarbonata. To znači da bi neko, ako hoće da izmeni podatke, morao da ošteti površinski sloj.
I ostale stranice su predviđene za vize, imaju grb Srbije, sadrže i vodeni žig, zaštitne niti i druge skrivene elemente, koji pasoš čuvaju od falsifikovanja.
Novi moderan pasoš je bio jedan od glavnih uslova za ukidanje viza građanima Srbije za putovanja u zemlje potpisnice Šengenskog sporazuma.
Diplomatski pasoš Republike Srbije
Diplomatski pasoš se izdaje državljanima Republike Srbije koji u skladu s međunarodnim pravom u inostranstvu imaju status diplomatskog agenta, konzularnog funkcionera, funkcionera međunarodnih organizacija, diplomatskim kuririma, kao i najvišim državnim funkcionerima.
Službeni pasoš Republike Srbije
Službeni pasoš se izdaje službenicima diplomatskih ili konzularnih predstavništava Republike Srbije, kao i državnim službenicima, državnim službenicima na položajima i rukovodećim radnicima sa posebnim ovlašćenjima u drugim državnim organima, kada putuju u inostranstvo službenim poslom koji zahteva posedovanje službenog pasoša.
Biometrijska fotografija za pasoš-zahtjevi i karakteristike
Prilikom fotografiranja za biometrijsku fotografiju potrebno je ispunjavati određene kriterije:
Vizni režim
[[Datoteka:Visa requirements for Serbian citizens.png|mini|500px|Vizni režim za imaoce srpskog pasoša
{{legend|#ED1C24|Republika Srbija}} {{legend|#22B14C|bezvizni režim}} {{legend|#B5E61D|viza se dobija pri ulasku}} {{legend|#61C09A|viza se dobija putem interneta}} {{legend|#79D343|viza se dobija pri ulasku ili putem interneta}} {{legend|#A8ACAB|potrebna je prethodno izdata viza}}]] Imaoci srpskog pasoša mogu putovati u sledeće zemlje bez vize :
Putovanje bez vize je također moguće u sledeće zemlje, ako srpsko Ministarstvo unutrašnjih poslova u pasošu navdee da njegov nositelj u neku zemlju putuje "poslom" - takva se nota daje bez većih formalnosti, obično uz jednostavnu, neformalnu pozivnicu strane kompanije ili javne institucije: Ovakvu vrstu vize koriste studenti, te je laka i jeftina.
Novi srpski pasoš — novo lice Srbije
Vlada Republike Srbije, Večernje novosti i RTS pokrenuli su akciju „Novi srpski pasoš — novo lice Srbije“ u cilju promocije nove putne isprave. Prve 204 putne isprave Republike Srbije početkom maja će biti dodeljene najistaknutijim građanima Republike Srbije i srpske dijaspore. Cifra 204 uzeta je simbolično zbog 204 godine od obnavljanja srpske državnosti. Kriterijumi su ljudska izuzetnost, profesionalna izuzetnost, školska i fakultetska izuzetnost, afirmacija Republike Srbije u inostranstvu, kao i dosadašnja medijska neeksponiranost. Žiri su činili Biljana Stepanović, Miodrag Stojković, Zdravko Čolić, Aleksandar Đorđević, Dejan Ilić, Manojlo Vukotić i Bojan Brkić.
Početkom aprila izabrani su nosioci počasnih pasoša. U isto vreme je iz tehničkih razloga došlo do odlaganja izdavanja novih pasoša do daljnjeg.
Musei, Carbonia-Iglesias
Musei je naselje u Italiji u provinciji Carbonia-Iglesias, u regiji Sardinija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1285 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 117 m.
Argumentum ad hominem
Ad hominem (latinski "prema čovjeku" ili "prema osobi"), je skraćenica za argumentum ad hominem i pokušaj je negiranja istinosti neke tvrdnje ukazivanjem na negativne karakteristike ili vjerovanja osobe koja je iznjela tu tvrdnju kao takvu. Ad hominem rasuđivanje obično se objašnjava kao logička zabluda.
Pogrdan
U pogrdnom smislu ad hominem se ponekad rabi da bi se iskazalo mišljenje o nekom umjetničkom, glazbenom ili akademskom djelu koje se temelji na ponašanju ili nekonvencijalnom političkom uvjerenju samog umjetnika, književnika ili ukusu neke poznate osobe koja je voljela određeno djelo.
Primjeri:
La Mesa, Quinta Club, Morelia
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2077 m.
Glukuronolakton reduktaza
Glukuronolakton reduktaza (, glukuronolaktonska reduktaza, GRase, gulonolakton dehidrogenaza) je enzim sa sistematskim imenom L-gulono-1,4-lakton:NADP+ 1-oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Cère (Land)
Ser je naselje i opština u jugozapadnoj Francuskoj u regionu Akvitanija, u departmanu Land koja pripada prefekturi Mon de Marsan.
Valle Hermoso, Tamaulipas
Valle Hermoso je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas.
Prema proceni iz 2012. godine u naselju je živelo 47831 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 19 m.
Vidite još
Administrativna po
Dnevni kalendar
Vidi takođe: Godišnji kalendar
Monroe County, Michigan
je okrug u američkoj saveznoj državi Mičigen.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 152.021, što je 6.076 (4,2 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Francisco Villa, Paso del Macho
Francisco Villa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Paso del Macho.
Redford, Michigan
Redford je grad u američkoj saveznoj državi Mičigen.
Demografija
Po popisu iz 2000. godine broj stanovnika je 51.622.
Franklin, New Hampshire
Frenklin je grad u američkoj saveznoj državi Nju Hempšir.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 8.477, što je 72 (0,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Pikotamid
Pikotamid je organsko jedinjenje, koje sadrži 21 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 376,409 Da.
Carica Wang Xianyuan
Carica Wang Xianyuan (王憲嫄) (427 – 9. oktobar 464 ), formalno Carica Wenmu (文穆皇后, doslovno "uljudna i dostojanstvena carica"), bila je carica kineske dinastije Liu Song, odnosno supruga cara Xiaowua (Liu Jun).
Montcalm County, Michigan
je okrug u američkoj saveznoj državi Mičigen.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 63.342, što je 2.076 (3,4 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Colombatti
Colombatti ima više značenja:
Badia Agnano, Arezzo
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 825 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 271 m.
Box Office Mojo
__NOTC__
Cuexcomatitlán, Tlajomulco de Zúñiga
Cuexcomatitlán je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Tlajomulco de Zúñiga.
Box Office Mojo
Box Office Mojo je internet stranica koja prati zaradu filmova na sistematičan, algoritamski način. Sajt je 1999. započeo Brendon Grej. Godine 2002, Grej se udružio sa Šonom Saulsburijem. U julu 2008, stranicu je kupio Amazon.com preko svoje filijale, Internet filmske baze podataka.
Cuexcomatitlán, Tlajomulco de Zúñiga
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 2117 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1560 m.
Vidite još
Administrativna po
San Fernando, Tamaulipas
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 29171 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 44 m.
Vidite još
Administrativna po
Case Muratori, Rimini
Case Muratori je naselje u Italiji u provinciji Rimini, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 439 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 19 m.
Formilmetioninska deformilaza
Formilmetioninska deformilaza je enzim sa sistematskim imenom N-formil-L-metionin amidohidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
4767 Sutoku
4767 Sutoku je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,690 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 12,8.
Esperanza, San Lucas Ojitlán
Esperanza je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini San Lucas Ojitlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 87 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 78 m.
Las Mangas, Ahualulco
Las Mangas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Ahualulco.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 21 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2043 m.
Colle e Valle Valcimarra, Macerata
Colle e Valle Valcimarra je naselje u Italiji u provinciji Macerata, u regiji Marche.
Podavrelo
Podavrelo je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Čajniče koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 49 stanovnika.
Colle e Valle Valcimarra, Macerata
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 28 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 395 m.
Colombera
Colombera ima više značenja:
Post hoc ergo propter hoc
Post hoc ergo propter hoc (post hok ergo propter hok) je logička greška oblika: Dogodilo se A, zatim se dogodilo B. Dakle, B se dogodilo zbog A.
Posle toga, dakle zbog toga
Induktivna generalizacija može biti pravilno izvedena, ali pogrešno tumačena. Neko ko bi tvrdio da iza dana uvek sledi noć ne bi grešio, ali ako bi neko na osnovu toga tvrdio da je dan uzrok noći učinio bi logičku grešku Post hoc, ergo propter hoc.
Ova greška se sastoji u tome da se stalan sled ove pojave uzima kao siguran dokaz uzročne veze među njima, što ne mora biti. Ova greška stoji u osnovi mnogih predrasuda i praznovera.
Campet-et-Lamolère
Kampet et Lamoler je naselje i opština u jugozapadnoj Francuskoj u regionu Akvitanija, u departmanu Land koja pripada prefekturi Mon de Marsan.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 266 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 14 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 18,97 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 40 metara (maksimalnoj 56 m, a minimalnoj 18 m).
Colombina
Colombina ima više značenja:
Al Mudīrah, Hajjah
Al Mudīrah je naselje u Jemenu u pokrajini Hadžah.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 856 m.
Castiglione d'Adda, Lodi
Castiglione d'Adda je naselje u Italiji u provinciji Lodi, u regiji Lombardija.
Flavonol-3-O-glukozid L-ramnoziltransferaza
Flavonol-3-O-glukozid L-ramnoziltransferaza (, uridin difosforamnoza-flavonol 3-O-glukozid ramnoziltransferaza, UDP-ramnoza:flavonol 3-O-glukozid ramnoziltransferaza) je enzim sa sistematskim imenom UDP-L-ramnoza:flavonol-3-O-D-glukozid 6-O-L-ramnoziltransferaza''. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Castiglione d'Adda, Lodi
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 4598 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 61 m.
Ožalošćena porodica (TV drama, 1990)
Ožalošćena porodica je jugoslovenska TV drama u produkciji RTV Beograd emitovana 1990. godine. Predstavlja adaptaciju istoimenog pozorišnog komada Branislava Nušića, odnosno rimejk istoimene crno-bele TV-drame iz 1960. godine. Režirao ju je Milan Karadžić.
Staz.Di San Martino Valle Caudina, Avellino
Staz.Di San Martino Valle Caudina je naselje u Italiji u provinciji Avellino, u regiji Kampanija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 116 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 276 m.
Ciortolom, Tutova
Ciortolom je naselje u Rumuniji u okrugu Vasluj u opštini Tutova.
Raban Mauro
thumb|Raban Mauro predaje svoje dijelo [[Grgur IV.|Grguru IV.]]
Raban Mauro (Mainz 776.-784.- Winkel 4. veljače 856.) je bio svetac Katoličke Crkve, nadbiskup Mainza, teolog, pisac.
Prve godine
Raban Mauro, još poznat kao Hrabanus Mauros Magnetius. Rodio se je u Maintzu 776./784. kao mladić ulazi u benediktinsku opatiju u Fuldi gdje dobiva ime Mauro, po jednom od prvih učenika sv. Benedikta. Đakonsko ređenje je primio 801. godine, a sljedeće odlazi u Tours gdje započinje studij teologije pod Alkuinom. Tijekom 803. godine pozvan je da se vrati u Fuldu gdje djeluje kao učitelj, a poslije i kao voditelj teološke škole u opatiji. Zahvaljujući Rabanu teološka škola u Fuldi postala je vodeća u Franačkom carstvu. Postao je prezbiter 814. godine. Pod opatom Ratgarom bila je više naglašena materijalna izgradnja škole, ali pod opatom Eigilom (812.-882.) nastavljena je intelektualna izgradnja škole kojoj je posebno pridodao Raban Mauro.
Magdalena (rijeka)
Hidrografija
Magdalena izvire na bifurkaciji između andskih Centralnih i Istočnih kolumbijskih Kordiljera. Od izvora teče pravolinijski u smjeru sjevera, sve do svog ušća u Karipsko more kod grada Barranquilla.
Raban Mauro
Izbor za opata
Za opata u Fuldi izabran je 822. godine, te je tijekom njegovog upravljanja opatija napredovala. Završio je izgradnju koju su započeli njegovi prethodnici, te podigao 30 crkava. Samu opatiju je uresio mozaicima, te opatijsku knjižnicu opskrbio brojnim djelima.
Magdalena (rijeka)
Hidrografija
Svoje najveće pritoke rijeke San Jorge, Cesar i Caucu prima u močvarnom poplavnom području sjevernih nizina.
Raban Mauro
Politički utjecaj
Kao opat tijekom političkih turbulencija devetog stoljeća priklonio se Ludoviku Pobožnom a poslije njegove smrti priklonio se njegovom starijem sinu Lotaru. Kada je nastupio Ludvig Njemački otišao je iz Fulde 840.kako mu ne bi morao položiti zakletvu vjernosti. Iduće godine vratio se u Fuldu a 842. odstupio je sa mjesta opata te se povukao u obližnji Petersburg gdje se posvetio molitvi i intelektualnom radu. Pomirio se sa carem 845. a 847. godina naslijedio je Otgara na mjestu mainzškog nadbiskupa. thumb|lijevo|300px|Rabanu Mauru (lijevo)i sa [[Alkuinom predaje nadbiskupu Mainza Otgaru svoje djelo]]
Magdalena (rijeka)
Hidrografija
Ušće Magdalene mora se stalno jaružati da se omogući plovidba oceanskim brodovima do luke Barranquilla, koja leži samo desetak kilometara od delte. Inače je Magdalena plovna za brodove plićeg gaza sve do grada Neiva, uz prekid kod mjesta Honda, gdje su brzaci. thumb|left|240px| Karta [[sliva Magdalene u Kolumbiji]] Magdalena ima sliv velik oko 257.438 km² i prosječni istjek od 7200 m3/s na svom ušću u Karipsko more. Vode Magdalene bogate su ribom, pa je ona najvažnija zona slatkovodnog ribarstva u Kolumbiji.
Teheran
Teheran (perz. تهران [Tehrān]) jest glavni i najveći grad Irana, sjedište Teheranske pokrajine i jedan od najvećih gradova svijeta.
Magdalena (rijeka)
Hidrografija
Magdalena je bila glavna transportna arterija od vremena španjolske kolonizacije. Za kolonijalnih vremena sve do sredine 19. vijeka, roba su provozila jedrenjacima plitkog gaza. Parobrodi su se pojavili od 1822., ali su počeli raditi sa profitom tek nakon 1850., kad se desio duhanski bum koji je osigurao dovoljno rasutog tereta da bi vožnja bila isplativa.
Teheran
Smješten je na južnim obroncima masiva Alborz, dok je na jugoistoku izložen pustinji Dašt-e Kavir. Klima u gradu je polusuha (stepska) i kontinentalna, a prosječna godišnja temperatura je 17,3°C. Iako se nalazi na istoj geografskoj širini kao i sjever Sahare, njegova nadmorska visina od 1000 – 1800 m i utjecaj sjevernih planina zimi rezultiraju dvomjesečnim zadržavanjem snijega. U odnosu na druge svjetske gradove slične veličine Teheran je vrlo zelen grad s obzirom da se u njemu nalazi između 700 – 800 dobro održavanih parkova.
Raban Mauro
Nadbiskup Mainza
Za nadbiskupa Mainza posvećen 26. lipnja 847. godine. Održao je tri sinode u opatiji sv. Albana, prvu u listopadu 847. godine, drugu u listopadu 848. gdje je osuđena teorija o predestinaciji koju je zastupao Gottschalk od Orbaisa, te treću 852. godine. Umro je 4. veljače 856. te je pokopan u opatiji sv. Albana. Tijelo mu je poslije preneo u Halle (Vestfalija) brandenburški nadbiskup Albrecht.
Teheran
Teheran je multikulturalan grad u kojem osim većinskih Perzijanaca žive i na stotine hiljada pripadnika etničkih manjina poput Azara, Kurda, Mazanderana, Paštunaca, Baluča, Turkmena, Armenaca, Asiraca, Arapa i Jevreja, a u gradu se nalazi i 37 crkava, 29 sinagoga i pet zoroastrijskih hramova vatre. Prema posljednjem službenom popisu stanovništva iz 2006. godine Teheran je imao 7,088.287 žitelja, no njegova aglomeracija koja uključuje velegrad Karadž i brojna naselja izvan njegove administrativne zone (865 km²) broji oko 12 milijuna ljudi.
Mircea Vodă, Mircea Vodă, Brăila
Mircea Vodă je naselje u Rumuniji u okrugu Braila u opštini Mircea Vodă.
Teheran
Historija Teherana kao grada relativno je kratka s obzirom da je hiljadama godina bio maleno naselje, no usko je vezana uz Raj koji je kontinuirano naseljen od oko 6000. pne. i s kojim je neprekidno bio u bliskoj interakciji. Stanovnici ovog grada naselili su teheranske plodne vrtove nakon razarajuće mongolske invazije u 13. vijeku, a danas je Raj sastavni dio teheranskog gradskog područja. Teheran se kao grad prvi put pojavljuje u tekstovima arapskih i evropskih putopisaca iz kasnog srednjeg vijeka, a razvijao se kao važna strateška točka tokom vladavine safavidske i zandijske dinastije. Nakon uspona dinastije Kadžara, odlukom Muhamed-hana iz 1786. godine Teheran postaje (38. po redu) glavnim gradom Irana.
Mircea Vodă, Mircea Vodă, Brăila
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 3594 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 37 m.
Teheran
Danas je Teheran daleko najvažniji politički, ekonomski, obrazovni, prometni i kulturni centar Irana. U njegovoj okolici nalazi se 50% iranskih industrijskih postrojenja, a odlikuje se i kvalitetnom gradskom odnosno razvijenom izvangradskom prometnom mrežom. Zahvaljujući malim stopama poreza, niskim cijenama energenata i relativno visokim plaćama, troškovi života u Teheranu vrlo su niski i prema zapadnim procjenama najjeftinija je metropola svijeta. Teheranski univerzitet najstariji je u Iranu, a uz njega aktivno je i 50-ak drugih većih univerziteta i fakulteta. Uz ostale visoke škole, akademije i razne institute, Teheran broji više od 300 visokoobrazovnih ustanova. Grad također obiluje i brojnim kulturnim objektima poput palača iz kadžarske i pahlavijske epohe, odnosno 60-ak raznih muzeja.
Raban Mauro
Djela i utjecaj
Raban Maur nazivan je "praeceptor Germaniae", učitelj Njemačke, čime se izricala njegova učenost te on slovi kao jedan o naj učenih ljudi svoga doba. Djela su mu teološka, egzegetska i duhovna, a na njega su se pozivali Petar Damiani i Bernard iz Clairvauxa. Njegova djela zauzimaju šest svezaka Patrologia Latina. Naj poznatiji mu je himan „Veni Creator Spiritus“ (Dođi Duše Presveti), u kojem je sažeo kršćanski nauk o Svetom Duhu.
Teheran
Neke od znamenitosti ovog megalopolisa po kojima se ističe na svjetskoj razini su najveći bazar, jedna od najdužih ulica, jedna od najprometnijih podzemnih željeznica odnosno najviših i najdužih žičara, najveće zbirke kraljevskih dragulja i djela zapadnih umjetnika u Aziji, neka od najposjećenijih šijitskih svetišta, džamija s najvišim minaretima, šesti najviši najviši betonski toranj, četvrti najveći nogometni stadion, najpopularniji azijski nogometni klub, najveći privatni univerzitet, jedno od najkvalitetnijih tehničkih univerziteta, najveći azijski sajam knjiga, itd.
Etimologija
lijevo|mini| [[Perzijski jezik|Perzijski: <tt>Tehrān</tt>]] Podrijetlo imena Teheran još je danas predmetom rasprave i postoji više različitih tumačenja. Najpopularnija interpretacija temelji se na srednjovjekovnim djelima islamskog geografa Jakuta koji tvrdi da ime Tah+rān podrazumijeva „onaj koji lovi (gura)” ili „onaj koji stanuje pri podnožju (u zemlji)” što ukazuje ili na podzemni život tamošnjih stanovnika u 13. vijeku, ili na geografski smještaj grada s obzirom da se zaista nalazi pri dnu planine Točal (ogranak Alborza).
Nizozemski iranist Albert Houtum-Schindler svoju pretpostavku temelji na početnom slogu oblika Tir-ān pri čemu Tir označava ravnicu odnosno pustinjsku ravnicu, a sam morfološki oblik objašnjava specifičnim narječjem lokalnog stanovništva. Schindler također povlači etimološke paralele sa Šemrānom, obližnjim selom na sjeveru gdje je bio smješten veliki vodospremnik, na temelju čega Kasravi kasnije tvrdi kako Teheran (Tahrān) podrazumijeva toplo mjesto ili donje mjesto odnosno Šemiran (Šemrān) hladno mjesto ili gornje mjesto.
Treću pretpostavku predložio je ruski jezikoslovac Vladimir Minorski koji sugerira da bi Tahrān mogao značiti „onaj što leži ispod Raja” (starovjekovnog grada nedaleko od Teherana), na temelju spoja slogova Tah („dubina” u brojnim iranskim narječjima na sjeveru) i Raj (Raḡān = Rajān = Rān). Međutim, ova teorija nije kompaktibilna s činjenicom da sjeveroistočno od Isfahana (stotinama kilometara od Teherana) postoji veliko selo koje također nosi historijsko ime Teheran što etimološku poveznicu s Rajom dovodi u pitanje.
Sve navedene pretpostavke u jezikoslovnim krugovima smatraju se nagađanjima, a etimološku problematiku otežava i očigledna promjena slovopisa. Primjerice, početno slovo <tt>ṭ</tt> (ط) dugo se vremena koristilo kao zamjena za obično slovo <tt>t</tt> (ت) sve do početka 20. vijeka. Geograf Jakut je oko 1300. godine koristio arapski početni oblik <tt>Tâ</tt> iako je jasno naglašavao da je riječ perzijska što podrazumijeva da je lokalno stanovništvo svoje mjesto imenovalo kao Tehrān.
Stari vijek
desno|mini|200px| Rešetkasti [[kotač, karakterističan za rani arijski period u 2. mil. pne. (Iranski nacionalni muzej u Teheranu) ]] Najstarija arheološka nalazišta u okolici Teherana datiraju se u mlađe kameno doba odnosno oko 6000. pne. što podrazumijeva da se radi o jednom od najstarijih iranskih gradova zajedno sa Suzom, Jazdom i Ekbatanom (Hamadanom) odnosno da je bio naseljen i prije dolaska arijskih (indoiranskih) plemena. Jedno od takvih nalazišta je brežuljak Češme-Ali (Alijeva česma) na kojem je od 1934. do 1936. godine u suradnji Univerzitetskog muzeja Pennsylvania i Bostonskog muzeja finih umjetnosti iskapanja vodio slavni arheolog Erich Friedrich Schmidt, a brojni pronađeni artefakti danas su izloženi u muzejima diljem Irana, Chicaga i Philadelphije. Ostala značajnija nalazišta iz tog perioda uključuju i 3000 godina staru utvrdu Gebri iz ranog arijskog perioda u sklopu koje je postojalo i zoroastrijsko groblje, te Kajtariju i Darus sjeverozapadno od današnjeg grada. mini|lijevo|200px| [[Strijelac (vojnik)|Strijelac Araš iz iranske mitologije (Teheran, 2011.) ]] Uz toponime u okolici Teherana vezuju se brojne legende iz iranske mitologije od kojih neke datiraju još iz 2. milenija pne. Raj se kao Raḡā spominje na dva mjesta u zoroastrijskoj svetoj zbirci Avesti : u liturgijskoj Jasni spominje se u kontekstu prijestolnice značajnog Zarathuštrinog podanika, dok se u tekstovima Vendidada pojavljuje kao dvanaesta pokrajina stvorena od Ahura Mazde u kojoj stoluju tri rase (klase: svećenici, ratnici i ratari). U nekim djelima na srednjoperzijskom jeziku Raj se spominje i kao rodno mjesto samog Zarathuštre, no brojni moderni historičari smatraju da je ono ipak u Horasanu na istoku.
Nova Diklenica
Nova Diklenica je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu općine Kapela, Bjelovarsko-bilogorska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 154 stanovnika te 46 obiteljskih kućanstava.
Teheran
Stari vijek
Damavand, visoki planinski vrh u blizini Teherana, zauzima važno mjesto u Firdusijevoj Šahnami (iranski nacionalni ep iz 1000. godine) koja također obiluje legendarnim pričama iranske mitologije. Kajūmarṯ iz Šahname kao prvi čovjek na Zemlji prema zoroastrijskoj verziji postanka svijeta živio je na Damavandu i pripisuje mu se osnivanje grada podno planine. Mitološki strijelac Araš koji je požrtvovno izgubio život prilikom razgraničenja Irana i Turana, odapeo je graničnu strijelu s iste planine. Ova se legenda slavi i dan danas tokom godišnjeg iranskog festivala Tiregana. Damavand je također i mjesto na kojem Frejdun zarobljava zmaja Zahaka, odnosno rodno mjesto legendarnog kralja Manučera.
Raj je bio vrlo značajan grad tokom medijskog i ahemenidskog perioda iranske historije. Nalazio se na važnom putu koji je povezivao Ekbatanu (Hamadan) na zapadu i Tus (pokraj Mašhada) na istoku, a preko grada prolazile su sve karavane koje su spajale zapadni Iran i Mezopotamiju s Margijanom odnosno Kinom na sjeveroistoku , te Arijom i Arahozijom odnosno Indijom na jugoistoku. Osim toga, grad je putovima uz rubne dijelove pustinje Dašt-e Kavir bio povezan i s Parsom na jugu, dok su ga tri planinska puta preko Alborza povezivala i s Kaspijskm jezerom na sjeveru.
Tokom sasanidskog perioda, Raj je bio prijestolnicom iranske plemićke obitelji Mihran iz koje potječe Bahram Čobin, general i uzurpator sasanidskog trona krajem 6. vijeka. Zadnji sasanidski vladar Jezdegerd III. iz Raja je 641. godine izdao njegov posljednji proglas narodu prije povlačenja u Horasan, a grad je ostao u rukama Čobinovog unuka Sijavahša koji je vodio neuspješnu obranu protiv arapske invazije. Grad je prilikom opsade srušen zbog odmazde, no novi namjesnik Faruhan dao ga je obnoviti nedugo kasnije. Žensko svetište Bibi Šahrbanu u ogranku modernog Teherana povezuje se s Jezdegerdovom kćeri koja je prema tradiciji postala supruga Huseina ibn Alija, trećeg šijitskog imama. Postoji i vjerojatnost da je svetište u starom vijeku bilo posvećeno zoroastrijskoj božici Anahiti, te da je nakon dolaska islama samo promijenilo funkciju.
Srednji vijek
desno|300px|mini| Rajska [[citadela iz oko 1200. godine]] U početnim vjekovima islamskog perioda iranske historije Raj je bio poprištem brojnih sukoba između lokalnih Perzijanaca i arapskog kalifata. Vjerojatno najpoznatija ličnost iz ovog perioda je Harun al-Rašid, abasidski kalif rođen 763. u Raju, čiji se raskošni dvor dovodi u vezu s poznatim pričama iz 1001 noći. Kasnije su u njemu ratovale i lokalne iranske dinastije, a potom Iranci protiv nadolazećih turkijskih Oguza čija je provala na Iransku visoravan rezultirala osnivanjem dinastije Seldžuka. Najznačajniji seldžučki vladar Togrul odabrao je Raj za svoju prijestolnicu, a nakon njegove smrti u čast mu je podignut 20-metarski toranj koji je očuvan do današnjeg dana.
Istovremeno, oko šest kilometara sjeverno od Raja, centar današnjeg Teherana razvijalo se kao malo seosko naselje čija se ekonomija temeljila na poljoprivredi. Uzgoj voća i povrća u brojnim vrtovima bio je moguć zahvaljujući sofisticiranom sistemu kanata kao i potocima koji su se slijevali s Alborza i navodnjavali obližnje ravnice, a trgovina je cvala zahvaljujući blizini Rajske utvrde odnosno strateškom položaju na Putu svile. Historičari za ovaj period teheranske historije koriste i izraz „naseljeni vrt”.
Teheran u najstarijim zapisima
Teheran se kao naselje prvi put spominje u tekstovima iz ranog 12. vijeka, iako je sigurno da je pod tim imenom postojao vjekovima ranije. Naime, bagdadski historičar Al-Katib al-Bagdadi u svojim zapisima spominje da je 874. ili 884. godine u palestinskom gradu Askalānu umro znanstvenik pod imenom Ḥammād al-Ṭehrāni al-Rāzi čije prezime jasno implicira toponimsko podrijetlo. Najstariji zapis u kojem je Teheran zabilježen kao naselje jest Farsname (Knjiga o Perziji), djelo iranskog znanstvenika Ibn Balhija iz Horasana pisano između 1108. i 1116. godine koje spominje izvrsnu kakvoću teheranskog nara.
Detaljniji opisi Teherana pojavljuju se početkom 13. vijeka u zapisima brojnih prolaznika na Putu svile. Najznačajniji među tim putopiscima bio je arapski geograf Jakut al-Hamavi koji nije osobno posjetio Teheran, no 1220. godine boravio je u susjednom Raju (osam godina prije mongolske invazije) odakle je prikupljao podatke koji se danas smatraju vrlo vjerodostojnima. Drugi značajni izvor su zapisi perzijskog znanstvenika i geografa Zakarije al-Kazvinija iz 1275. godine koja su u velikoj mjeri prijepis ranijih Jakutovih radova, ali nude i neke nove podatke. Jakut opisuje Teheran kao poveći gradić-tržnicu (arap. karijaton kabiraton) koji se sastoji od dvanaest kvartova (arap. maḥala). Kazvini piše da su navedenim kvartovima vladale starješine koji su bili u neprijateljskim odnosima zbog čega se stanovnici nisu usuđivali ući u tuđi kvart. Stanovnici Teherana bili su i u lošim odnosima s lokalnim horezmijskim pokrajinskim namjesnikom zbog njegovog ubiranja visokih poreza.
Tokom ovog perioda, Teheran je bio poznat po proizvodnji voća i povrća, te trogloditskim naseljima podno planine. Stočarstvo prema starijim izvorima uopće nije ni postojalo, no takvi se zaključci danas smatraju pogrešnom interpretacijom Jakutovih tekstova. Teheran je predstavljao općepoznati primjer razvijenog poljoprivrednog obrasca koji se mogao naći u svakoj oazi odnosno mjestu na Iranskoj visoravni, a temeljio se na kombinaciji korištenja gnojiva, intezivnom kolektivnom radu i navodnjavanju pomoću kanata. Brojni od tih drevnih vodovodnih sistema otkriveni su u 21. vijeku prilikom prokopavanja modernih tunela. Prema jednoj anegdoti koju u 17. vijeku spominje talijanski putopisac Pietro Della Valle, safavidski šah Abas Veliki jednom se prilikom toliko najeo ukusnog teheranskog voća da mu je pozlilo zbog čega je odlučio ubuduće izbjegavati posjete gradu. Podzemna i polupodzemna naselja znanstvenici pripisuju oštrim zimskim uvjetima na iranskom sjeveru, dok se između ostalog navode i sigurosni razlozi. Iako se naselja takve vrste ne spominju još od safavidskog perioda, engleski putopisac Robert Ker Porter tvrdi kako ih je 1818. godine primjetio u siromašnim teheranskim predgrađima. Stanovnici Teherana u ovom su periodu nosili negativnu reputaciju i bili su poznati po svadljivosti i tvrdoglavosti, no moderni historičari to pripisuju animozitetu između islamskih ogranaka: srednjovjekovni autori uglavnom su bili suniti, a teheranski stanovnici još od bujidskog vremena šijiti.
Pojava urbanih funkcija
Preobrazba Teherana iz sela odnosno malenog naselja u važan grad uvjetovana je razarajućom mongolskom invazijom iz 1228. godine kada je većina gradova u Iranu pretrpjela katastrofalna oštećenja. Među takvima je bio Raj, ali i sam obližnji Teheran. Hamd-Alah Mostavfi, historičar i geograf iz ilhanidskog perioda, oko 1340. godine opisuje Teheran važnim gradićem (perz. kaṣaba-je moʿtabar) ali istovremeno naglašava da nije bio naseljen kao u ranija vremena. Ono što je poznato jest da je Raj kao utvrđeni grad pretrpio puno veća oštećenja, pa njegove ruševine više nisu bile atraktivne preživjelom stanovništvu koje se ubrzo preselilo u Teheran, ruralno naselje bogato vrtovima i vodom. Tokom idućih stotinu godina, Teheran je postao značajnim ekonomskim žarištem okolne regije. Ilhanidski tekstovi iz 1284. i 1294. godine oslovljavaju grad kao Teheran kod Raja što svjedoči kako je još krajem 13. vijeka bio u sjeni nekadašnje popularnosti obližnjeg Raja. Mostavfi navodi kako je ilhanidski vladar Gazan-han pokušao obnoviti Raj, no njegov plan se izjalovio pa je naposljetku pokrajinskim sjedištem postao Varamin, gradić smješten 45 km jugoistočno od Teherana i Raja. Varaminska pokrajina sastojala se od četiri okruga među kojima je bio i Teheran, dok je Raj bio u njegovom sastavu.
Ruy Gonzáles de Clavijo, veleposlanik španjolskog kralja Henrika III. Kastiljskog na Timurovom dvoru, vjerojatno je prvi Evropljanin koji je posjetio Teheran. Gonzáles de Clavijo u svom putopisu navodi da je posjetio Teheran 6. 7. 1404. godine, a opisuje ga velikim gradom bez fortifikacija koji obiluje svim mogućim proizvodima. U gradu je bila smještena kraljevska palača i dvije znamenite građevine, a u jednoj od njih živio je Timurov nećak. Timuridska palača od ruševina drevnog Raja bila je udaljena dvije španjolske lige (oko 8,5 km) što je približno dva kilometra više od Jakutove procjene dva vijeka ranije. Unatoč mogućnostima odstupanja u procjenama, razlika ima veliku historijsku važnost jer na temelju iste moderni historičari smatraju kako su Timuridi premjestili centar grada prema sjeveru, a taj se trend nastavio i tokom vladavine sljedećih iranskih dinastija. Precizne granice timuridskog sjedišta u današnjem gradu mogu se lako rekonstruirati zahvaljujući očuvanosti imamzada (šijitskih grobnica-svetišta) i groblja iz tog perioda. Jugoistočna međa Teherana bila je otprilike određena kupolom imamzade Sajeda Ismaila, izgrađenom prije 1481. godine o čemu svjedoči zapis na drvenim vratima mauzoleja (ujedno i najstariji očuvani datum u gradu). Sjeverozapadna međa navedenog kotara bila je određena imamzadom Jahje koja se datira prije 1231. godine, a timuridska palača nalazila se još sjeverozapadnije ali u okvirima Teheranske utvrde odnosno na mjestu današnje Golestanske palače. Krajnja jugozapadna točka nalazila se kod imamzade Sajeda Nasr al-Dina koja je izgrađena u 15. vijeku, a četvrta odnosno jugoistočna točka nalazila se kod Zaidove imamzade iz 1497. godine na kojoj se danas nalazi teheranski bazar. Približna površina timuridskog Teherana iznosila je jedan četvorni kilometar.
Safavidski grad
Safavidski interes za unaprjeđenje Teherana danas se tumači dvjema činjenicama. Prva glasi da je Sajed Hamza, jedan od safavidskih predaka, pokopan u obližnjem Raju pokraj mauzoleja Abdulazima Hasanija. Prema drugoj, sam Teheran imao je dugu šijitsku tradiciju što najbolje potvrđuju brojni vjerski spomenici šijitskog karaktera. Ovi faktori sentimentalne su prirode i zasigurno su imali određenu ali ne i presudnu ulogu, jer takva se pripisuje žestokim iransko-osmanlijskim ratovima iz tog vremena što je svakako impliciralo poticajem na što bolju zaštitu fortifikacijama. O ovom svjedoči i činjenica da su Safavidi zbog izloženosti osmanlijskim napadima prijestolnicu prvo premjestili iz Tabriza u Kazvin, a zatim još jugoistočnije u Isfahan. Urbanistički razvoj u Teheranu dovodi se u vezu s ovim promjenama prijestolnica jer je premašivao potrebe stanovništva, pa postoji vrlo velika mogućnost da je sam Teheran trebao postati glavnim gradom. U prilog tome, Xavier de Planhol ističe nerazmjernost površine grada i broja stanovnika odnosno kućanstava: gradske zidine protezale su se oko osam kilometara što podrazumijeva površinu od oko 4,5 km2, a broj stanovnika kretao se između 15 i 20 hiljada sudeći prema Herbertovim zapisima koji spominju 3000 kuća 1627. godine. Zahvaljujući Tahmaspovim fortifikacijama, grad je mogao primiti barem 100.000 ljudi pa nije bilo potrebe za daljnjim urbanističkim širenjem sve do 19. vijeka kada je Teheran dosegnuo tu brojku. Evropske putopise iz Teherana, u kojima se ističe veličina grada, moderni historičari tumače upravo ovim nerazmjerom urbano-populacijskog odnosa i smatraju da su putopisci kao Pietro Della Valle precjenjivali njegovu važnost. Vodeći iranski gradovi u to vrijeme bili su Isfahan, Kašan i Tabriz, dok je Teheran safavidskoj dinastiji desetljećima služio prvenstveno kao vojna utvrda. Safavidi ovdje nisu izgradili velike džamije i druge prestižne građevine kao u Isfahanu, a u prilog tome idu i djela francuskog putopisca Jean Chardina koji Teheran krajem 17. vijeka naziva malenim gradićem. Ipak, u gradu je bio izgrađen veliki čaharbag (perzijski vrt), a u vrijeme vladavine iranskog šaha Sulejmana I. Teheran je dobio i carsko tajništvo (perz. divān-ḵāna) u kojem su se 1720. godine sastali šah Sultan Husain i osmanski veleposlanik Ahmeda III.. Grad je stradao 1720-ih godina prilikom invazije hotakijske dinastije na zapad Iranske visoravni.
Kadžarski glavni grad
mini|lijevo|300px| Velika oružarnica iz [[Kadžarska Monarhija|kadžarskog perioda (1911.)]] Teheran je nastavio biti relativno malenim gradom ali ujedno velikom vojarnom i tokom perioda zandijske dinastije koji vladaju iz Širaza u Farsu. Između 1755. i 1759. godine zandijski vladar Karim-han planira premještanje glavnog grada u Teheran i daje sagraditi brojne zgrade unutar carske četvrti među kojima je i popularno odmorište tvz. Karim-hanov kutak. Ova teheranska četvrt ubrzo počinje poprimati sva obilježja tipične iranske carske prijestolnice, no nakon Karimove smrti zemlja tone u građanski rat između njegovih sinova koji nastavljaju vladati iz Širaza i sve moćnije dinastije Kadžara iz sjeverozapadnog iranskog grada Tabriza. Teheran se našao u žarištu sukoba između prozandijskog namjesnika Kafur-hana i pobunjenog Muhamed-hana Kadžara koji 1785. godine ostvaruje prevlast i osniva novu, kadžarsku dinastiju. Muhamed-han pobjedonosno ulazi u Teheran 12. 3. 1786. godine i proglašava grad svojom novom prijestolnicom. Razlozi kadžarskog premještanja prijestolnice iz Tabriza u Teheran tumače se osmanlijskom i ruskom opasnošću, a Teheran je predstavljao savršenu stratešku točku između spomenutih iranskih neprijatelja na sjeverozapadu kao i Turkmena na sjeveroistoku zemlje, a uživao je i povlašten geografski položaj budući da su mu gravitirali svi ekonomski centri s Iranske visoravni. Još krajem 18. vijeka grad se veličinom nije previše promijenio od safavidskog vremena, pa tako 1797. godine francuski entomolog i putopisac Guillaume-Antoine Olivier opisuje Teheran kao grad od 15.000 stanovnika i 3000 vojnika na površini od 7,5 km2 od čega polovicu čine građevine dok ostatak zauzimaju vrtovi, voćnjaci i parkovi.
Značajni urbanistički razvoj Teherana kao metropole započinje u ranom 19. vijeku pod vodstvom vladara Fateha Ali-šaha (1797. – 1834.) koji nadograđuje i uljepšava teheransku carsku utvrdu podizanjem tornjeva vjetra (perz. Emarat-e Badgir) i mramornog trona (perz. Taht-e Marmar). Također, u okvirima bazara sagrađena je i Šahova džamija (perz. Masjed-e šah), a započeta je i izgradnja zdanja Negar Hane i Lalezar koji nisu dovršeni do njegove smrti 1834. godine. Zadnjih dvadesetak godina njegovog života obilježio je i snažan priljev iranskog stanovništva u Teheran iz svih dijelova zemlje. Njegov sin Muhamed-šah (1834. – 1848.) nastavio je doprinositi Teheranu novim graditeljskim zdanjima poput imamzade i džamije, a ostao je upamćen i kao prvi iranski vladar koji je počeo širiti grad izvan njegovih zidina. To se prvenstveno odnosi na sjeverni Teheran gdje su izgrađene nove carske palače. Godine 1868. u teheranskim gradskim zidinama živjelo je 155.736 stanovnika. Najveći preobražaj Teheran doživljava za vrijeme vladavine Nasrudin-šaha (1848. – 1896.) koji uništava stare gradske zidine na uštrb novih, proširenih fortifikacija. One se u opsegu protežu 19,2 km i imaju oblik nepravilnog oktagona, a gradu se prilazi kroz dvanaest monumentalnih i jednoliko raspoređenih gradskih vrata ukrašenih keramikom. Nasrudin-šah naredio je i adaptacije brojnih teheranskih zgrada kao i izgradnju novih kanata za opskrbu vodom, a upamćen je i po rušenju starijih četvrti zbog izgradnje prometne mreže širokih gradskih ulica i avenija što se dovodi u neposrednu vezu s francuskim urbanistom Haussmannom koji je istovremeno vodio identičan program obnove u Parizu. Jedna od najvećih građevina iz Nasrudin-šahovog vremena bila je velika oružarnica (perz. Tuphāne) dimenzija 275 x 137 m. Zadnjih godina njegove vladavine odnosno krajem 19. vijeka Teheran se prostirao na površini od 18,25 km2 s bazarom kao centrom grada u čijoj su se neposrednoj blizini nalazile carska palača i zgrada suda. Početkom 20. vijeka u gradu je živjelo oko 250.000 ljudi, uglavnom izvan gradskih zidina.
''Teheran na prijelazu iz 19. u 20. vijek:''
Pahlavijska modernizacija
mini|desno|300px| Plan grada Teherana iz [[1947. godine]] Početak 20. vijeka obilježila je Iranska ustavna revolucija iz 1906. godine koja je 19 godina kasnije rezultirala preobrazbom Irana iz apsolutne u ustavnu monarhiju. Iste godine vlast preuzima Reza-šah čime kadžarska dinastija nestaje sa svjetske političke pozornice, i započinje period vladavine dinastije Pahlavi koja se održala sve do 1979. godine. Prilikom dolaska Reza-šaha na vlast, država postaje ključni igrač u teheranskoj arhitekturi i urbanizmu čiji je cilj bio opsežni program modernizacije odnosno stvaranja moderne prijestolnice 20. vijeka. Gradske zidine Nasrudin-šaha su velikim dijelom srušene 1932. godine, čime se otvorio prostor za izgradnju još većih ulica i bulevara koji su centar grada trebali povezivati s novim prigradskim naseljima. Od ukupno dvanaest gradskih vrata iz kadžarske utvrde, danas su sačuvana samo jedna.
Godine 1930. Reza-šah raspisuje niz natječaja i poziva brojne iranske i strane arhitekte da sudjeluju u modernizaciji grada. Ruski arhitekt Nikolaj Markov projektirao je Višu školu Alborz, Glavni poštanski ured i zgradu telekomunikacija, francuski arhitekt André Godard projektirao je Iranski nacionalni muzej, dok su modernističke zgrade Teheranskog univerziteta projektirali Francuzi Roland Dubrulle i Maxime Siroux, Švicarac Alexandre Moser i Iranac Mohsen Faruki. Potonji arhitekt smatra se ocem iranske modernističke arhitekture, a poznat je i po projektiranju Banke Meli. Vartan Avanessian projektirao je Apartmansko naselje Reza-šah i školu za siročad, a između ostalog izgrađene su i nove zgrade Iranske policije, Ministarstva vanjskih poslova, Teheranskog kolodvora, itd. Grad se ubrzo proširio na 46 km2 odnosno šest puta veću površinu nego u vrijeme vladavine Fateha Ali-šaha stotinu godina ranije.
Početkom Drugog svjetskog rata Iran pokušava zadržati neutralnost, no pod vojno-političkim pritiskom Saveznika potpisuje ugovor o savezu sa SSSR-om i Velikom Britanijom kojim je određeno će postati koridor za prijevoz američkog oružja u Sovjetski savez, a britanske i sovjetske postrojbe će se povući iz Teherana i Irana u roku od šest mjeseca nakon što rat bude okončan. Iranski monarh Reza-šah bio je prisiljen abdicirati u korist vlastitog sina M. Reze Pahlavija. Od 28. 11. do 1. 12. 1943. godine u sovjetskom veleposlanstvu u Teheranu održana je važna konferencija na kojoj su sudjelovali britanski premijer Winston Churchill, američki predsjednik Franklin Delano Roosevelt i generalni sekretar Komunističke partije Sovjetskog saveza Josif Staljin zajedno s najvišim vojnim i političkim suradnicima. U Teheranu se između ostalog krojila i sudbina Hrvatske budući da su saveznici raspravljali o pomoći narodnooslobodilačkoj borbi u Jugoslaviji. S druge strane, Iranu je zajamčena nezavisnost i teritorijalni integritet nakon svršetka rata. Sovjetsko nepopuštanje da se povuku iz iranskog Azarbajdžana 1946. godine dovelo je do jačanja američko-britanskog utjecaja u Iranu što će sedam godina kasnije rezultirati vojnim pučem u Teheranu čime je M. Reza Pahlavi postao vladar s apsolutnim ovlastima.
''Politički događaji u Teheranu koji su obilježili Iran u 20. vijeku:''
M. Reza Pahlavi svoj politički autoritet pokušava ostvariti i kroz modernizaciju Teherana što posebno dolazi do izražaja nakon 1960. godine. Kraljevska obitelj 1966. godine seli se iz centra grada u sjevernu četvrt Niavaran gdje se prema projektima iranskog arhitekta Mohsena Farukija grade nove palače i druge popratne građevine, a tamošnje stanovništvo premješta se u druge gradske četvrti. Istovremeno, Raj i Šemiran po prvi puta u historiji službeno postaju administrativnim kotarima Teherana. Prvi urbanistički plan grada definiran je 1969. godine, a pogoduje širenju razvoja grada prema osi istok-zapad što je bio nov pristup nakon vjekova širenja po osi sjever-jug. Prema zapadu se grade nova golema stambena naselja poput Zapadne četvrti (perz. Šahrak-e garba), a industrijske zone lociraju se još zapadnije prema obližnjem velegradu Karadžu. Svi važni administrativni i ekonomski objekti grade se van stare gradske jezgre, a izgrađena je i moderna mreža gradskih autocesta po uzoru na Los Angeles. Početkom 1970-ih godina kada zbog Jomkipurskog rata izbija energetski sukob između arapskog i zapadnog svijeta, cijene nafte dosežu vrhunac što se neposredno odražava i na veliki uzlet iranske ekonomije, a time i na sam daljnji urbanistički razvoj Teherana. Novi projekti nastaju brzim tempom pa se grade prostrane stambene četvrti poput Ekbatana (221 ha), podzemna željeznica, autoceste, itd. Ambicije iranskog monarha rastu i dalje pa 1975. godine planira projekt ultra-modernog kraljevskog naselja od 554 ha poznatog po imenu Kraljevski grad Pahlavi (perz. Šahestan Pahlavi) koji je trebao postati simbolom njegove moći, no projekt neslavno propada zbog ekonomske krize (1978.) i Iranske revolucije (1979.).
Godine 1977. iranska vlada odlučuje se na odustajanje od urbanističkog plana iz 1969. s obzirom da tempo razvoja nije mogao pratiti u korak golemi priljev stanovništva iz svih dijelova Irana. Početkom sljedeće godine izbija opća revolucija i Teheran zahvaćaju valovi masovnih prosvjeda protiv vladajuće monarhije, a zbog otvorene američke potpore M. Rezi Pahlaviju prosvjednici 4. 11. 1979. zauzimaju američko veleposlanstvo u Teheranu čime nastupa iranska talačka kriza. Zbog nje Jimmy Carter gubi drugi predsjednički mandat, a pedesetak zatočenika pušteni su nekoliko minuta poslije njegovog odstupanja s vlasti, nakon puna 444 dana. Iranska organizacija odgovorna za zauzimanje nedugo kasnije objavila je na desetke američkih strogo povjerljivih dokumenata koji su duboko potresli ugled CIA-e. Američko veleposlanstvo u Teheranu od tada je zatvoreno, a Iran i Sjedinjene Države diplomatske kontakte održavaju preko misija u Švicarskoj. Revolucija je završila progonom Pahlavija iz Irana, a milijuni na ulicama dočekali su povratak Homeinija na teheranski aerodrom.