cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Spasenija Babović
Hapšenje i robija
Tokom Caninog boravka u Sarajevu, u Kragujevcu je izbila policijska provala u kojoj je bio uhapšen veliki broj članova KPJ. Među uhapšenima, je bio i jedan od članova Okružnog komiteta — Života Đurđević, koji je usled policijske torture islednicima odao imena ostalih članova komiteta. Na taj način policija je saznala da se Cana nalazi u Sarajevu i tamo je otputovao Đorđe Kosmajac, agent beogradske policije, koji je rukovodio njenim hapšenjem 13. jula 1937. godine.
Posle hapšenja, bila je vozom, u pratnji agenata, prebačena u Kragujevac gde je bila zatočena i saslušavana u zgradi Vojnog zatvora. U dve male specijalne samice, koje su bile bez prozora i svetlosti, nalazili su se Krsto Popivoda i Cana Babović. I pored teškog mučenja od strane policijskih agenata, iz Beograda, Novog Sada i Kragujevca, među kojima su bili Nikola Gubarev, Đorđe Kosmajac, Svetozar Vujković i Boško Bećarević, koji je i vodio njihov slučaj, njih dvoje su uporno odbijali da bilo šta progovore. Cana je čak bila i suočena sa Životom Đurđevićem, koji ju je pred agentima savetovao da i ona prizna i počne da sarađuje, ali je ona tvrdila da ga nepoznaje (posle ovog suočenja, Života Đurđević je u svojoj ćeliji izvršio samoubistvo). Policijsko mučenje je nastavljeno i kasnije — Cana i Krsto su još strašnije prebijani i mučeni žeđu, ali i dalje ništa nisu priznali. Cana Babović i Krsto Popović su, zbog ovog „herojskog držanja pred klasnim neprijateljem“, jedini nosioci malo poznatog partijskog priznanja „Heroj ćutanja“.
Iz Kragujevca su prebačeni u Beograd, najpre u zatvor Okružnog suda, a potom u istražni zatvor Državnog suda za zaštitu države na Adi Ciganliji. Tamo su septembra 1937. učestvovali u štrajku zatvorenika, zbog polcijske torture nad inženjerom Vladimirom Kristnom, koji je od posledica batina oslepeo. Tokom boravka u zatvoru na Adi Ciganliji bila je zatvorena sa komunistkinjom dr Brainom Fos, sa kojom se sprijateljila. Cana i Krsto Popivoda su pred Državni sud za zaštitu države izvedeni 21. januara 1938. godine sa još 29 optuženih, a branio ih je advokat Selimir Jevtić. Presuda je doneta 9. februara i oni su osuđeni na dve godine zatvora, dok je polovina ostalih optuženih bila oslobođena.
Robiju, u koju joj je bio uračunat i šestomesečni boravak u istražnom zatvoru, izdržala je u ženskom odeljenju zatvora u Požarevcu. Zajedno sa Canom, u zatvoru sa tada boravile i druge političke zatvorenice-komunistkinje — Slavka Tasić, Jelena Mihailović, Zora Nikolić, Anka Gržetić i dr. Ubrzo po dolasku u zatvor, učestvovala je u uspešnom trodnevnom štrajku zatvorenica, aprila 1938. godine. Iz zatvora je puštena jula 1939. godine.
1939—1941.
Posle izlaska iz zatvora, Cana je bila proterana u rodni Lazarevac, gde se zadržala kraće vreme, a potom je ilegalno otišla u Beograd. Tokom njenog boravka u zatvoru, početkom 1938. godine, bio je obnovljen rad Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju, čiji je sekretar bio Aleksandar Ranković. Odmah po dolasku u Beograd Cana je bila kooptirana u novo članstvo PK KPJ za Srbiju i veoma aktivno nastavila partijsku i revolucionarnu aktivnost. Zajedno sa Milanom Mijalkovićem, krajem 1939. i početkom 1940. godine, četiri meseca je boravila na području Kragujevca i učestvovala u obanavljanju rada Oblasnog komiteta KPJ za Kragujevac. Potom je u periodu do oktobra 1940. učestvovala na više Okružnih partijskih konferencija u Čačku, Kruševcu, Zaječaru i drugim mestima, gde su birana nova rukovodstva. Maja 1940. godine učestvovala je na Petoj pokrajinskoj konferenciji PK KPJ za Srbiju, održanoj u Beogradu, na kojoj je izabrana u članstvo Sekretarijata Pokrajinskog komiteta i delegata za Petoj zemaljskoj konferenciji.
desno|mini|400p|Kuća u Dubravi u kojoj je održana [[Peta zemaljska konferencija KPJ.]]
Na Petoj zemaljskoj konferenciji KPJ, održanoj od 19. do 23. oktobra 1940. godine u Dubravi, kod Zagreba, bila je birana najpre u Radno predsedništvo, a potom za člana Centralnog komiteta KPJ (Cana Babović i Vida Tomšič su tada bile jedine žene među 22 člana CK KPJ). Kao član CK, veoma aktivno je radila na sprovođenju odluka donetih na Konferenciji. Februara 1941. godine, u odsustvu Aleksandra Rankovića, koji je bio povučen na partijski rad u Zagreb, bila je izabrana za vršioca dužnosti sekretara Pokrajinskog komiteta KPJ. Tada je na sednici PK KPJ, održanoj 21. februara 1941. na Čukarici, kojoj je prisustvovao i generalni sekretar KPJ Josip Broz Tito, podnela referat „O organizacionom stanju KPJ u Srbiji“. U tom periodu Cana je stanovala u Beogradu, u Šumatovačkoj ulici, i veoma aktivno je sarađivala sa članovima Mesnog komiteta KPJ za Beograd. Takođe, njen stan je bio jedan od glavnih punktova PK KPJ za Srbiju i mesto gde su veoma često održavani sastanci.
1941—1942.
Šestoaprilsko bombardovanje i početak Aprilskog rata, 1941. godine, Canu Babović je zatekao u Beogradu. Još istog dana održan je sastanak, članova PK KPJ za Srbiju i MK KPJ za Beograd, na kom je odlučeno da se — deo članstva uputi u razne krajeve Srbije i Crne Gore, s ciljem da učestvuje u odbrani zemlje, a da drugi deo članstva ostane u Beogradu, ali da dok traje bombardovanje pređe na periferiju. Cana se tada s grupom članova PK i MK uputila u selo Popović, ispod Kosmaja, gde je nekoliko dana boravila u kući učitelja Milorada Markovića (otac Mome i Draže Markovića), koji se tada nalazio u zarobljeništvu. Za vreme boravka u Popoviću, nekoliko puta je odlazila u Beograd, gde se sastajala s članovima KPJ koji su tamo ostali.
Posle nemačke okupacije Beograda, Cana se sa grupom drugova vartila u grad i otpočela sa radom na okupljanju partijskih kadrova i organizovanjem novog načina delovanja pod okupacijom. Polovinom aprila učestvovala je na sastanku PK KPJ za Srbiju, na kom je raspravljano o novonastaloj situaciji i daljem delovanju. Cana je tada uključena u rad Agitpropa i Vojnog komiteta, koji su bili formirani pri PK KPJ za Srbiju. Početkom maja, učestvovala je u Zagrebu na savetovanju članova CK KPJ, na kom su date smernice za dalji rad na pripremama za oružani otpor neprijatelju. Canina aktivnost, po povratku u okupirani Beograd, bila je veoma živa — kao član Agitpropa brinula je za rad štamparije PK KPJ za Srbiju i radila na organizovanju kurirske mreže kojom su partijski materijali upućivani u unutrašnjost (Canin lični kurir tada je bila Zaga Malivuk); održavala je veze sa Okružnim komitetima Čačka i Kragujevca, za čiji je rad bila zadužena pri PK; zajedno sa još nekim članovima PK sastajala se sa liderima opozicionih stranaka oko njihovog uključivanja u Narodnooslobodilački pokret (NOP) i dr.
Canina aktivnost je, posle nemačkog napada na Sovjetski Savez, 22. juna, još više bila usmerena na organizovanje oružane borbe. Krajem jula 1941. godine, zajedno sa Đurom Strugarom, Milošem Matijevićem i dr Nenadom Parentom, organizovala je uspešnu akciju spasavanja Aleksandra Rankovića iz bolnice u Vidinskoj ulici (danas Ulica Džordža Vašingtona). Uporedo sa aktivnošću u gradu, Cana je sarađivala i sa članovima CK KPJ i generalnim sekretarom KPJ Josipom Brozom Titom, koji su tada boravili u Beogradu, na pripremanju i organizovanju oružanog ustanka u Srbiji. Uspela je da preko, jedne članice KPJ, stupi u kontakt sa Jankom Jankovićem, šefom kartoteke Specijalne policije, preko kog je dobijala značajne informacije. To joj je bilo veoma korisno u vreme tzv. „septembarske provale“ u partijsku organizaciju Beograda, koja je nastala hapšenjem Ratka Mitrovića Šilje i njegovim slabim držanjem pred policijom.
U ovoj policijskoj provali, tokom septembra i oktobra, bio je razbijen čitav Mesni komitet KPJ za Beograd i pohapšen velik broj članova KPJ. Cana se tada nalazila u veoma teškoj situaciji, jer se morala danonoćno kriti od policije. Posle Titove ocene „da se iz Beograda više ne može rukovoditi ustankom“ i poziva članovima PK KPJ za Srbiju da pređu na oslobođenu teritoriju, Cana je, polovinom novembra, s grupom drugova u kojoj su bili Milentije Popović, Anđa Ranković, Buba Milosavljević, Vera Dimitrijević i Lepa Žujović, napustila Beograd. Preko Aranđelovca, Topole, Rudnika i Čačka, stigla je do oslobođenog Užica, u kom se tada nalazio CK KPJ i Vrhovni štab i koje je tada bilo centar oslobođene teritorije tzv. „Užičke republike“. Ubrzo po njenom dolasku, Užice su zauzeli Nemci, a partizani su se povukli ka Sandžaku. U periodu od decembra 1941. do kraja januara 1942. godine Cana je boravila u oslobođenoj Novoj Varoši, gde se nalazio i veći broj rukovodećih kadrova KPJ iz Srbije. Tu je radila na reorganizaciji partizanskih jedinica, koje su se povukle iz Srbije, kao i na rešavanju brojnih problema vojnopozadinske prirode. Zbog nove ofanzive, Cana je zajedno sa partizanskim jedinicama prešla u Bosnu i došla u Čajniče, gde je 1. marta 1942. formirana Druga proleterska udarna brigada. U ovoj jedinici ona je imala dužnost zamenika političkog komesara i partijskog rukovodioca.
Sa Drugom proleterskom brigadom, Cana je, do sredine avgusta 1942. godine, prešla borbeni put od Čajniča, preko istočne Bosne, Crne Gore i Hercegovine do Kupreškog polja. U toku teških borbi brigade, na sektoru Gacka, juna 1942, organizovala je evakuaciju ranjenika iz sela Izgora. Bila je učestnik sastanka Vrhovnog štaba sa Štabovima proleterskih brigada, 20. juna, na kom je doneta odluka o pohodu u zapadnu Bosnu. Posle bitke na Kupresu, u kojoj je i sama učestvovala, avgusta 1942, Cana je povučena iz brigade i prešla na politički rad u CK KPJ, gde se bavila radom na organizovanju Antifašističkog fronta žena (AFŽ).
1943—1945.
Kretala se zajedno sa Vrhovnim štabom i CK KPJ, boraveći u Glamoču, Mliništu, Oštrelju, Bihaću i Bosanskom Petrovcu. Bila je člnica Inicijativnog odbora AFŽ i inicijator pisma koje je CK KPJ uputio partijskim organizacijama obaveštavajući ih o sazivanju Prve zemaljske konferencije žena. Na ovom radu aktivno je sarađivala sa Mirom Moračom i Vandom Novosel. U oslobođenom Bihaću, 26. i 27. novembra, učestvovala je kao delegat na Prvom zasedanju AVNO Jugoslavije. Ubrzo potom, u oslobođenom Bosanskom Petrovcu organizovala je Prvu zemaljsku konferenciju žena Jugoslavije, koja je održana od 6. do 8. decembra. Na ovoj Konferenciji stvoren je Antifašistički front žena, koji je postao masovna antifašistička organizacija. Cana je na Konferenciji podnela referat „O organizacionim pitanjima AFŽ“ i bila izabrana za sekretara Glavnog odbora AFŽ. U Bosanskom Petrovcu ostala je sve do sredine januara 1943, kada je zbog otpočinjanja nove ofanzive morala, zajedno sa Vrhovnim štabom, krenula ka jugu.
minijatura|Borci [[Druga proleterska udarna brigada|Druge srpske brigade tokom marša od Neretve ka prostoru između Prozora i Gornjeg Vakufa, gde su razbili neprijatelja u bici za ranjenike.]]
U toku Četvrte neprijateljske ofanzive, od januara do marta 1943. godine, Cana se zajedno sa članovima Vrhovnog štaba, CK KPJ i SKOJ-a, Izvršnog odbora AVNOJ-a, Centralnog odbora USAOJ-a i Glavnog odbora AFŽ-a, pod teškim borbama kretala od Bosanske krajine do Neretve. Grupu istaknutih rukovodilaca NOP-a, u kojoj je bila i Cana, tada je predvodio Mihailo Švabić. Po završetku ofanzive, Cana je upućena u Prvu proletersku diviziju, koja je imala zadatak da se probije u Srbiju. Zbog otpočinjanja nove — Pete neprijateljske ofanzive, od ovog plana se odustalo i Cana je sa ovom divizijom prošla kroz najteže borbe na Sutjesci. Avgusta 1943. odlukom Vrhovnog štaba bila je upućena na područije Like i Dalmatinske Zagore da bi tamo politički radila sa ženema. Zajedno sa većinicima Hrvatske i Slovenije, krajem novembra 1943. je došla u oslobođeno Jajce, gde je prisustvovala Drugom zasedanju AVNOJ-a, na kom je izabrana za člana Predsedništva AVNOJ-a.
U Jajcu se zadržala sve do marta 1944, kada je upućena u Dalmaciju, sa zadatkom da na području Osmog dalmatinskog korusa politički deluje u radu sa narodom, a prvenstveno ženama. Tamo je sa Duškom Brkićem i Jakovom Blaževićem učestvovala na velikom broju sastanaka i konferencija — partijskih organizacija, Štabova brigada i divizija, Narodnooslobodilačkih odbora i dr. Krajem aprila prešla je u oslobođeni Drvar, gde je sve do nemačkog desanta, 25. maja, radila u redakciji lista „Nova Jugoslavija“. Za vreme desanta, nalazila se zajdeno sa članovima Vrhovnog štaba i CK KPJ, s kojima je potom avionom prebačena iz Kupreškog polja za Bari, a odatle na ostrvo Vis. Juna 1944. prisustvovala je sastanku Josipa Broza Tita sa članovima PK KPJ i Glavnog štaba NOV i PO Srbije, na kom je odlučeno sa se grupa vojno-političkih rukovodilaca NOP prebaci na oslobođenu teritoriju južne Srbije i tamo radi na daljem jačanju oružne borbe.
Početkom jula, zajedno s grupom istaknutih rukovodilaca NOP-a iz Srbije, među kojima su bili Blagoje Nešković, Moma Marković, Koča Popović i dr, Cana je brodom prebačena u Bari, a odakle avionom, u noći 10/11. jula, u selo Kosančić, kod Bojnika. Na terenu južne Srbije, ona je veoma aktivno politički radila na stvaranju i jačanju organizacija Narodnooslobodilačkog pokreta, kao i pripremama za osnivanje ASNOS-a. U avgustu je bila kooptirana u članstvo obnovljenog Glavnog NO odbora Srbije. Posle prodora jedinica NOVJ u Srbiju i borbi za njeno oslobođenje, članovi vojno-političkog rukovodstva Srbije, među kojima je bila i Cana, stalno su menjali svoje središte — boravili su najpre u Niškoj Banji, Aranđelovcu, Kragujevcu i na kraju u oslobođenom Beogradu. Tu se Cana ponovo, posle četiri godine, susrela sa braćom, Životom i Boškom i sestrom Radmilom. Ubrzo potom, iz SSSR-a se vratio njen trinaestogodišnji sin Vladimir. Novembra 1944. učestvovala je u zasedanju Velike antifašističke skupštine narodnog oslobođenja Srbije, održane u slobodnom Beogradu. Potom je učestvovala je u organizovanju Glavnog odbora AFŽ Srbije, na čijem je zasedanju, 28. januara izabrana za prvu potpredsednicu ove organizacije. Maja 1945. učestvovala je i na Osnivačkom kongresu Komunističke partije Srbije, kada je izabrana za člana Centralnog komiteta i predsednicu Kadrovske komisije pri CK.
Posleratna karijera
desno|mini|350p|Preživeli članovi Radnog predsedništva [[Peta zemaljska konferencija KPJ|Pete zemaljske konferencije, slikani 1952. godine, za vreme održavanja Šestog kongresa KPJ u Zagrebu. S leva na desno — Đuro Pucar, Moša Pijade, Josip Broz, Spasenija Babović i Edvard Kardelj.]]
Cuamácuaro, Turicato
Cuamácuaro je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Turicato.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 183 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 786 m.
Spasenija Babović
Posleratna karijera
Posle oslobođenja Jugoslavije, Spasenija Cana Babović je obavljala razne odgovorne društveno-političke funkcije u Socijalističkoj Republici Srbiji i Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji: Od 1946. do 1963. godine bila je ministar u Vladi Narodne Republike Srbije, odnosno Izvršnom veću Socijalističke Republike Srbije. U Vladi Blagoja Neškovića, od 1946. do 1948, bila je ministar rada, a u Vladi Petra Stambolića, od 1948. do 1953. ministar zdravlja. U periodu od 1953. do 1963. bila je potpredsednica Izvršnog veća, čiji su predsednici bili Jovan Veselinov, Miloš Minić i Slobodan Penezić Krcun. Za narodnog poslanika Republičke i Savezne skupštine, bila je birana u perodu od 1945. do 1963. godine. Posle odlaska u penziju 1963. godine, nastavila je da bude sve do smrti — član Saveta federacije, od 1963. i član Predsedništva SR Srbije, od 1974. godine. Bila je osnivač i prva potpredsednica Glavnog odbora AFŽ Srbije, predsednica Centralnog odbora AFŽ Jugoslavije, članica Predsedništva Glavnog odbora SSRN Srbije i Saveznog odbora SSRN Jugoslavije, članica Saveznog odbora SUBNOR Jugoslavije, članica Republičkog odbora SUBNOR Srbije i predsednica Fonda „Dragojlo Dudić“ pri SUBNOR-u Srbije. Član Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije, bila je od 1940. do 1969. godine — birana je na Petoj zemaljskoj konferenciji (1940), Petom (1948), Šestom (1952), Sedmom (1958) i Osmom kongresu SKJ (1964). Član Centralnog komiteta Saveza komunista Srbije, bila je od 1939. do 1968. godine — 1939. je bila kooptirana u članstvo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju (od PK KPJ za Srbiju je maja 1945. formirana KP Srbije), a za člana Centralnog komiteta je bila birana na Prvom (1945), Drugom (1949), Trećem (1954), Četvrtom (1959) i Petom kongresu SKS (1965). Od 1945. do 1949. je bila predsednica Kadrovske komisije pri CK KP Srbije, a izvesno vreme i član Izvršnog komiteta CK SK Srbije. Iako je 1963. godine otišla u penziju, a potom se povukla iz aktivnog političkog života, kao istknuti „revolucionar i politički radnik“ nastavila je da bude važna ličnost u političkom životu Srbije. Godine 1966, posle Četvrtog plenuma CK SKJ i smenjivanja Aleksandra Rankovića sa svih državnih i partijskih funkcija, Cana Babović je 16. septembra na Šestoj sednici Centralnog komiteta Saveza komunista Srbije dala predlog da se Aleksandar Ranković isključi iz članstva Saveza komunista Jugoslavije. Ovaj predlog je prihvatio CK SKJ i to je učinjeno oktobra iste godine.
Kunak (Nikšić)
Kunak je naselje u opštini Nikšić u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 20 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 20 stanovnika).
Spasenija Babović
Posleratna karijera
Od 8. do 12. oktobra 1972. godine bila je učesnica nekoliko sastanaka koje je Josip Broz Tito održao sa najvšim rukovodstvom Saveza komunista Srbije i Socijalističke Republike Srbije. Na ovim sastancima osuđena je politika koju je vodio deo rukovodstva SK Srbije, a ubrzo potom njegovi čelni ljudi — Marko Nikezić i Latinka Perović su podneli ostavke. Kao i 1966. godine i ovaj put Cana Babović je stala na stranu političke linije koju je predvodio Josip Broz Tito.
Smrt
Kao posledica višegodišnjeg napornog ilegalnog partijskog rada, stravičnog mučenja u policiji 1937. godine, kao i napora tokom Narodnooslobodilačkog rata, zdravlje Cane Babović je počelo da popušta — 1969. je imala infarkt, a 1975. godine je obolela od raka bubrega. Sa ovom opakom bolešću borila se sve do pred kraj 1977. godine. Umrla je 17. decembra 1977. godine na Vojnomedicinskoj akademiji (VMA) u Beogradu.
Povodom njene smrti, najviše društveno-političke organizacije SR Srbije, među kojima — CK SK Srbije, Predsedništvo SR Srbije, Skupština SR Srbije, SSRN Srbije, SUBNOR Srbije dr. — izdale su zajedničko saopštenje. Kovčeg, sa njenim posmrtnim ostacima, bio je izložen u Velikoj sali zgrade Predsedništva SR Srbije, gde su joj počast odavale brojne delegacije, kao i građani u mimohodu. Dan njene sahrane, 20. decembar, Izvršno veće SR Srbije proglasilo je za Dan žalosti na teritoriji Socijalističke Republike Srbije. Uz najviše državne i vojne počasti, sahranjena je u centralnom delu Aleje zaslužnih građana na Novom groblju (2008. u isti grob je sahranjen i glumac Milenko Zablaćanski). .
Kunak (Nikšić)
Demografija
U naselju Kunak živi 14 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 35,5 godina (32,7 kod muškaraca i 38,2 kod žena). U naselju ima 5 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 4,00.
Spasenija Babović
Smrt
O svom revolucionarnom radu objavila je nekoliko članaka, ali nikada nije želela da napiše memoare. U osmoj knjizi „Godišnjaka grada Beograda“ iz 1961. godine napisala je članak „Iz prvih dana narodnooslobodilačke borbe u Beogradu“, a u drugoj knjizi „Priloga za istoriju socijalizma“ iz 1970. godine napisala je članak „Sećanja na predratne dane“. Godine 1977. Institut za izučavanje radničkog pokreta Srbije iz Beograda, objavio je knjigu „Sećanja drugarice Spasenije Cane Babović na ljude i zbivanja pre i u toku NOB-a“, koja je nastala na osnovu njenih rukopisa.
Kunak (Nikšić)
Demografija
Stanovništvo u ovom naselju veoma je heterogeno.
Spasenija Babović
Odlikovanja i priznanja
Za svoj revolucionarni, ratni i društveno-politički rad Spasenija Cana Babović je nagrađena mnogim priznanjima, kao i inostranih i jugoslovenskih odlikovanja. Zbog „herojskog držanja pred klasnim neprijateljem“ ona i Krsto Popivoda, su jedini nosioci, malo poznatog, partijskog priznanja „Heroj ćutanja“, koje su dobili od Komunističke partije Jugoslavije zbog toga što i bez obzira na okrutna mučenja nisu odavali informacije o ilegalnom partijskom radu. Takođe je bila dobitnik Povelje „Crveni barjak slobode“ Skupština opštine Krgujevac, „Zlatne plakete“ Skupštine opštine Lazarevac, Povelje „Protiv nasilja i rata i za mir u svetu“ Skupštine opštine Kraljevo.
Bila je nosilac Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja, među kojima su Orden narodnog oslobođenja, Orden Republike sa zlatnim vencem, Orden zasluga za narod sa zlatnim vencem, Orden bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem,Orden zasluga za narod sa srebrnim vencem i Orden za hrabrost. Pored ovih, bila je i nosilac tri najviša jugoslovenska odlikovanja, kojima ju je odlikovao predsednik SFRJ Josip Broz Tito — Ordena narodnog heroja, kojim je odlikovana 5. jula 1952. za zasluge u toku Narodnooslobodilačke borbe; Ordena junaka socijalističkog rada, kojim je odlikovana 3. jula 1963. za zasluge u izgradnji socijalističke i samoupravne Jugoslavije i Ordena jugoslovenske zvezde sa lentom, kojim je odlikovana 25. marta 1977. godine povodom 70-og rođendana.
Kidalica
mini|desno|250px|Univerzalna kidalica (Hegewald & Peschke) mini|desno|250px|Ispitivanje u tri točke na kidalici (Instron) mini|250px|desno|Ispitni uzorak ili epruveta nakon vlačnog ispitivanja. Vidi se suženje promjera uzorka zbog vlačnog istezanja na kidalici mini|desno|250px|Vlačno ispitivanje na kidalici za nestandardni ispitni uzorak (Instron).
Kidalica je mjerni instrument ili stroj za vlačno ispitivanje čvrstoće materijala. Svaka kidalica se sastoji iz:
Univerzalna kidalica
Univerzalna kidalica osim vlačne čvrstoće može ispitivati i tlačnu čvrstoću, te čvrstoću na odrez i pri savijanju.
Uređaj za nametanje opterećenja ima uljnu sisaljku, koja tlači ulje vodom ispod klipa, koji se nalazi u cilindru. Na taj način se nametne opterećenje potrebno za ispitivanje čvrstoće, koje će podizati pokretni most. Pokretni most i postolje imaju čeljusti za stezanje ispitnog uzorka ili epruvete, koja će se uslijed podizanja mosta istezati.
Uređaj za mjerenje sile se sastoji od cilindra, u koji preko voda iz cilindra dolazi ulje i potiskuje klip. Klip će posredno djelovati na gibanje polužja, te će podizati uteg. On će preko njihala pokretati kazaljku, pa se na skali mogu očitati vrijednosti postignute sile istezanja ispitnog uzorka ili epruvete.
Uređaj za mjerenje deformacije je obično u sklopu uređaja za ispis dijagrama naprezanja F – ΔL (sila–apsolutno produljenje). On se sastoji iz valjka na kojemu je namotan papir (obično milimetarski). Valjak se okreće pomoću uzice koja je namotana na osovinu kazaljke. Da bi uzica bila uvijek zategnuta, na njenom kraju nalazi se uteg. Svaki pomak kazaljke izazvat će isti pomak valjka na kojem će pisaljka zabilježiti promjenu vrijednosti sile po ordinati dijagrama. Promjenu deformacije će pisaljka bilježiti po apscisi horizontalnim gibanjem po vodilici, izazvanim uzicom. Uzica je vezana za pokretni most, te putem kolotura vodi do pisaljke. Stalnu napetost u uzici vrši uteg.
Lauris
Lauris je gradić i općina od 3 789 stanovnika, na jugu Francuske, u departmanu Vaucluse.
Kidalica
Univerzalna kidalica
Deformacija ispitnog uzorka ili epruvete, tj. njezino povećavanje početne dužine L0, bilježi se na uređaju za ispis dijagrama naprezanja F – ΔL. Naime, gibanjem mosta prema gore, on za sobom povlači uzicu, a ona pisaljku, te će svaka deformacija epruvete za određenu vrijednost sile biti zabilježena na papiru omotanom oko valjka. Deformacija se može mjeriti i izravno. Uz pokretni most je pričvršćena skala u milimetrima, a na pokretnom mostu je pričvršćen nonius skala (kao pomično mjerilo), koja omogućuje očitavanje deformacije točnosti do 0,01 mm.
Lauris
Geografske karakteristike
Lauris leži u regiji Provansa-Alpe-Azurna obala, pored kotline rijeke Durance. Lauris je udaljen oko 26 km istočno od Cavaillona, odnosno 16 km zapadno od Pertuisa sa kojima je povezan magistralnom cestom D973.
Generalno rečeno on leži gotovo na sredini između Avignona i Aix-en-Provence.
Historija
Lauris je bio ljudsko stanište još za prahistorije zbog svog položaja na putu duž kotline Duranca do Alpa na sjeveru.
Kidalica
Univerzalna kidalica
Uzorak materijala koji se ispituje obradi se na određeni oblik i dimenzije propisane standardima. Tako pripremljene uzorke zovemo epruvetama. Za ispitivanje vlačne čvrstoće koristimo epruvete kružnog, kvadratnog i pravokutnog presjeka.
Lauris
Historija
Za rimskih vremena, i on je bio poput susjednih naselja jedno od njihovih sela. Nakon pada Rimskog Carstva postao je feud provalsanskih grofova. Za ranog srednjeg vijeka Lauris je pripadao dominikanskoj opatiji Saint-André iz Avignona, a nakon toga sve do 1345. samostanu Saint-Jean ekspozituri marsejskog samostana Saint Victor.
Potres na Haitiju 2010.
Potres na Haitiju 2010. bio je katastrofalni potres momentne magnitude 7,0 koji se zbio na zapadnome dijelu otoka Hispaniola u Karipskome moru. Pogodio je državu Haiti, a osjetio se i u Dominikanskoj Republici te na Kubi.
Kidalica
Vlačno ispitivanje
Vlačno ispitivanje je postupak ispitivanja mehaničkih svojstava materijala na kidalici, kojim se utvrđuju glavna svojstva koja karakteriziraju mehaničku otpornost materijala, ali i njihovu deformabilnost. Iz materijala koji želimo ispitati izrađuje se uzorak za ispitivanje propisanog oblika i dimenzija, a to je epruveta ili ispitni uzorak. Najčešće je to (ovisno o obliku poluproizvoda ) ispitni uzorak valjkastog oblika, kod kojega su promjer i mjerna duljina u određenom razmjeru. Na kidalici se direktno mjeri čvrstoća materijala σM, produljenje ispitnog uzorka ΔL i suženje poprečnog presjeka uzorka ΔA. Iz rezultata vlačnog ispitivanja mogu se odrediti Youngov modul elastičnosti E, Poissonov omjer υ, granica razvlačenja i rad plastične deformacije.
Ispitni uzorak ili epruveta
Početna mjerna duljina ispitnog uzorka ili epruvete za kratke proporcionalne epruvete iznosi L0/d0 = 5, a za duge proporcionalne epruvete iznosi L0/d0 = 10, gdje je d0 promjer epruvete. Početna mjerna duljina epruvete za neproporcionalne epruvete ne ovisi o promjeru d0. Epruvete za žice i štapove promjera do 4 mm moraju imati početnu mjernu duljinu L0 = 200 ± 2 mm ili L0 = 100 ± 1 mm. Ispitni uzorci za limove i trake debljine od 0,1 do 3 mm izrezuju se na širinu 12,5 odnosno 20 mm, s početnom mjernom duljinom L0 od 50 do 80 mm i ispitnom duljinom 75 odnosno 120 mm.
Pored standardnih epruveta za ispitivanje vlačne čvrstoće, služe i tehničke epruvete. To su lanci, čelična užad, cijevi, različiti profili, žica, gotovi strojni dijelovi itd. Te epruvete se posebno ne obrađuju, već se ispitivanje vrši u stanju u kojem se ugrađuju u konstrukciju. Standardne epruvete se izrađuju obilnim hlađenjem da se struktura materijala ne promijeni, jer ona utječe na čvrstoću. Površina tijela mora biti fino obrađena bez ogrebotina i tragova obradbe, a prijelaz s tijela na glavu epruvete mora biti izveden s propisanim zaobljenjem r.
Dijagram naprezanja
Relativno produljenje (duljinska ili uzdužna deformacija) štapa ili šipke je produljenje s obzirom na početnu duljinu Lo:
gdje je: ΔL – produljenje epruvete (mm), L0 – početna mjerna duljina epruvete i L – mjerna duljina napregnute epruvete. Oznaka ε vrijedi za relativno produljenje nakon loma (istezljivosti) proporcionalne epruvete s faktorom k = 5,65 (L0/d0 = 5). Kod proporcionalnih epruveta s drugom vrijednosti faktora (npr. k = 11,3) valja uz oznaku dodati tu vrijednost kao indeks (npr. ε11,3). Kod neproporcionalnih epruveta s početnom mjernom duljinom L0 (npr. L0 = 80 mm) treba uz oznaku dodati tu vrijednost početne mjerne duljine (npr. ε80).
Izmjerena sila se koristi za proračun naprezanja σ, na osnovu formule:
gdje je: F – mjerena sila i A – ploština presjeka unutar ispitne duljine. Na osnovu toga dobivamo dijagram naprezanja.
Potres na Haitiju 2010.
Potres se dogodio 16 kilometara jugozapadno od Port-au-Prince‎‎a, glavnog grada Haitija 12. siječnja 2010. godine, u 16:53:09 sati po lokalnom vremenu (21:53:09 UTC). Hipocentar potresa bio je na oko 13 kilometara dubine. Nakon njega, zabilježen je niz od četrnaest potresa magnitude od 5,0 do 5,9.
Sa 222,517 žrtava, to je jedan od najsmrtonosnijih potresa zabilježenih u ljudskoj povijesti.
Posljedice
Međunarodni Crveni križ procjenjuje da je čak tri milijuna ljudi bilo pogođeno potresom. Većina glavnoga grada Port-au-Princea značajno je oštećena ili uništena u potresu, uključujući i Predsjedničku palaču (slika 1.), zgradu Narodne skupštine, katedralu i glavni zatvor. Sve bolnice su uništene ili teško oštećene, tako da su napuštene. Ujedinjeni narodi izvijestili su da je sjedište stabilizacijske Misije Ujedinjenih naroda u Haitiju (MINUSTAH) koji se nalazi u glavnom gradu uništeno i da je velik broj osoblja UN-a poginuo i/ili nestao.
Reagiranja
Haićanski veleposlanik u SAD-u Raymond Joseph nazvao je potres "katastrofom velikih razmjera". Associated Press ga je nazvao "najvećim potresom ikada zabilježenim na ovom području", iako je Potres u Jamajci 1692. godine imao jačinu 7,5 na skali momentne jačine.
12. siječnja
Ljudi su spašavali unesrećene ispod ruševina, izvučeni su i brojni leševi. Leševi su izvlačeni vani na ulice i slagani na jednu gomilu. Tijekom noći, potraga i izvlačenja su se nastavila uz pomoć ručnih svjetiljki. Mobilna bolnica argentinskog ratnog zrakoplovstva, postavljena u Port-au-Princeu, bila je tada jedina aktivna medicinska ustanova. Tako su s argentinskim helikopterima, iz Ratnog zrakoplovstva Ujedinjenih naroda, ozlijeđeni prevažani do obližnjeg Santo Dominga.
Bežanijska kosa
Bežanijska Kosa je naselje u Beogradu. Pripada opštini Novi Beograd. Nalazi se na krajnjem zapadu opštine, na uzvišenju iznad, inače ravnog, ostatka Novog Beograda. Proteže se na potezu od autoputa Beograd-Zagreb na severu, a ograničeno je ulicama Tošin bunar, Zemunska i Vojvođanska sa istočne i južne strane. Na zapadu naselja nalazi se Novo bežanijsko groblje a udaljenost od Aerodroma Nikola Tesla je oko 6 kilometara.
Lauris
Historija
Lauris je od 1552. bio je leno barona François de Pérussisa, tokom 17. vijeka bio je vlasništvo kneževa od Lesdiguièresa, a tokom 18. vijeka markiza d'Arlatana.
Bežanijska kosa
Do njega se može stići autobusima gradskog prevoza: 65, 72, 74, 75, 76, 82, 612 и 708.
Șipot, Pietrari
Șipot je naselje u Rumuniji u okrugu D'mbovica u opštini Pietrari.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 367 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 521 m.
Entiat
Entiat (Inti-etook), /=rapid wateers/ jedna od bandi Indijanaca sa rijeke Entiat u Washingtonu, vjerojatno srodni Chelan ili Wenatchee Indijancima, porodica Salishan. Prema Verne Rayu. poznavaocu plemena Sjeverozapadne obale, Entiati su poseban narod. Jedna od njihovih bandi nazivala se Sinialkumuhs (kod Swantona Sinia'lkumuk) a Swanton ih klasificira u Wenatcheeje.
Tijekom proljeća i jeseni stacionirali bi se po ribarskim logorima gdje su se uglavnom bavili lovom na losose, a u ostalim swezonama kopali bi korijenje, sakupljali boobice i lovili jelene, medvjede i drugu divljač.
Bežanijska kosa
U njemu se nalaze sledeći značajni objekti:
Entiat
Prve kontakte sa Europljanima imaju na početki i sredinom 19. stoljeća, to su bili prvi traperi i misionari. Godine 1855. njihov poglavica La-Hoom ili La Hoompt potpisao je Yakima ugovor, nakon čega je dio njih preseljen na jezero Chelan. Jedan od preseljenih ljudi bio je i John Wapato. On je bio poznatiji poglavica po kojem je prozvan Wapato Point blizu Mansona na jezeru Chelan.
Lauris
Historija
Tokom 19. vijeka Lauris je doživio veliki poljoprivredni bum, jer su tad izgrađeni kanali za navodnjavanje, u to vrijeme bio je poznat širom svijeta po proizvodnji šparoga.
Bežanijska kosa
kao i trgovački centri:
Galerija
Bežanijska Kosa je počela da se gradi osamdesetih godina XX veka.
Lauris
Znamenitosti
Lauris je ubav gradić smješen na vrhu stjenovitog greben]]a sa kog puca pogled na kotlinu Duranca i masiv Luberon.
Entiat
Danas žive na rezervatu Colville kao jedno od 12 plemena konfederacije Colville. Obitelj Wapato je i danas najpoznatija u plemenu Entiat. U 19 stoljeću područje duž Entiata naseljavala je Swantonove Wenatchee bande Sintia'tkumuk, a između Entiata i Wenatcheeja Sinia'lkumuk.
Lauris
Znamenitosti
Poput figurina na pramcu broda na njemu se koči dvorac iz 18. vijeka podignut na kamenoj stjeni sa svojim terasastim vrtoma. S druge strane njegov zamak, koji je srušen 1730. i odtad obnovljan bezbroj puta, i to svaki put puno gore potpuno je devastiran, danas je u njemu smješten starački dom.
Prva parohijalna crkva razorena je 1486., nju je zamjenila crkva Saint-Martin (danas Saint-Roch), podignuta početkom 14. vijeka.
Lauris ima izvrsno očuvanu jezgru iz 18. vijeka, sa krivudavim uličicama i kamenim zgradama.
Privreda
Današnji Lauris je trgovački centar poljoprivrednog kraja, u kom se uzgaja puno voća i grožđa za vino, i dio Regionalnog parka prirodei Luberon.
1,1,1,2-Tetrafluoroetan
1,1,1,2-Tetrafluoroetan je organsko jedinjenje, koje sadrži 2 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 102,031 Da.
Totalna stanica
desno|mini|250px|Totalna stanica za geodetska mjerenja desno|mini|250px|Totalna stanica Leica TCRP 1203 desno|mini|250px|Totalna stanica Sokkia 2 s reflektorom desno|mini|250px|Totalna stanica na [[Planica|Planici]] desno|mini|250px|Totalna stanica Nikon 520 desno|mini|250px|Totalna stanica za geodetska mjerenja desno|mini|250px|Robotska totalna stanica
desno|mini|250px|Totalna stanica na mjestu saobraćajne nesreće
Totalna stanica, mjerna stanica ili tahimetar je računalna inačica elektroničkog teodolita. Totalne stanice imaju u sebi računalo, memoriju i elektronički daljinomjer. Totalna stanica omogućava jednostavnije snimanje detalja, iskolčavanja, te brže i preciznije izvođenje radova. Elektronički daljinomjer je najveća prednost totalnih stanica. Takvi daljinomjeri sastoje se od odašiljača koji emitira elektromagnetsko zračenje u infracrvenom ili radio spektru. Elektronički daljinomjer zahtjeva reflektor na kraju mjerenje dužine koji refletkira odaslane elektromagnetske valove. Preciznost elektroničkog daljinomjera kod totalnih stanica je oko 2 mm na 1 km mjerene duljine.
Instrumenti koji omogućuju mjerenje horizontalnog kuta, vertikalnog kuta i kose duljine nazivaju se tahimetri (grč. brzomjer). U 19. stoljeću pojavili su se optički tahimetri, a 1970-ih godina prošlog stoljeća prvi elektronički tahimetri. Tijekom razvoja automatiziran je tijek mjerenja, uspostavljena automatska registracija, omogućena razna računanja u samom instrumentu, te se danas takvi instrumenti nazivaju totalnim stanicama ili mjernim stanicama.
Elektroničko mjerenje duljine
Fizikalni princip elektroničkog mjerenja dužina zasniva se na mjerenju vremena koje je elektromagnetskom valu potrebno za prijelaz mjerene dužine u oba smjera. Na početnoj točki (stajalištu) nalazi se primopredajnik, a na cilju reflektor. Navedeni jednostavni princip mjerenja iziskuje složeno konstruktivno rješenje, čemu je uzrok velika brzina elektromagnetskog vala tj. svjetlosti. Potrebno je vrlo točno mjeriti vremenski signal t, a također mjerni signal prolazi kroz različite slojeve atmosfere, što utječe na njegovu brzinu, te kao rezultat daje pogrešno mjerenje dužine. Za standardizaciju konstrukcija elektroničkih daljinomjera nužno je što točnije poznavanje brzine svjetlosti.
Uz poznatu brzinu elektromagnetskog vala u vakuumu c0, odredit će se brzina u zraku kao optičkom sredstvu c, poznavanjem njegova indeksa prelamanja u, primjenom osnovnog zakona iz optike: gdje je: c - radna brzina (brzina vala tijekom mjerenja). Uvrštenjem u formulu za duljinu, dobiva se izraz: gdje je: t – vrijeme potrebno da elektromagnetski val prijeđe udaljenost do cilja i natrag.
Indeks prelamanja zraka osnovni je čimbenik kojim je određena radna brzina vala. Točnost mjerenja ovisi o tome koliko je poznato stvarno stanje atmosfere. Za određivanje stanja atmosfere pri mjerenjima, potrebno je izmjeriti temperaturu zraka, tlak zraka i količinu vodene pare, da bi se što točnije odredio indeks prelamanja.
Na osnovi poznavanja radne brzine elektromagnetskog vala, duljina se određuje mjerenjem vremenskog intervala t dvostrukog puta signala. Budući da se radi o vrlo malim vremenskim intervalima, oni se moraju odrediti s visokom točnosti, što je zahtjevan tehnički zadatak. Na primjer, pri dvostrukom prijelazu duljine od 500 m, vremenski interval signala iznosi oko 3 μs. Već nesigurnost u mjerenju vremena od 0,1 ns daje odstupanje duljine od 15 mm. Danas se već razvijaju tehnologije koje omogućuju mjerenje od 10-12 ps.
Samo mjerenje izvodi se tako da se signal od odašiljača odvaja u dva puta: jedan put prema prijemniku izravno (bez prijeloma dužine – unutrašnji put), a drugi put vanjski put signala do reflektora i natrag. Ovisno o tehničkim rješenjima mjerenja vremenskog signal razlikujemo nekoliko osnovnih načina mjerenja dužina:
Impulsni način mjerenja dužine
Odašiljač zrači slijed impulsa, pa se dužina mjeri direktnim mjerenjem vremenskog intervala u kojem impuls prelazi mjernu dužinu. Dužina se može mjeriti odašiljanjem jednog impulsa, ali zbog povećanja točnosti mjerenja odašilje se slijed impulsa. Pri impulsnom načinu mjerenja, odašiljač radi tako da u vrlo kratkom vremenskom intervalu odašilje elektromagnetski val do reflektora koji se nalazi na cilju, te ga vraća natrag prema prijamniku na stajalištu. Primjenjuje se vidljivo i infracrveno zračenje. Za vrijeme emisije impulsa veličina impulsa treba biti konstantna. Impulsi su modulirani; primjenjuje se amplitudna i frekventna modulacija.
Razvojem laserske tehnologije omogućeno je mjerenje bez primjene reflektora na cilju. Zraka svjetlosti odbija se od raznih površina (objekata). Primjena takvog načina mjerenja je kod kraćih duljina.
Impulsni način mjerenja ima značajnu primjenu pri mjerenju kratkih dužina zbog više prednosti, a to su:
Fazni način mjerenja dužine
Osnova faznog načina mjerenja dužina je posredan način mjerenja vremenskog intervala na osnovi mjerenja fazne razlike odaslanog i primljenog signala. Kod mjerenja faznim načinom odašiljač kontinuirano, za vrijeme mjerenja emitira modulirane svjetlosne valove ili valove mikrovalnog područja. Na osnovi usporedbe razlika faza dvaju signala u jednom trenutku u mjeraču faze (od kojih jedan prelazi dužinu u oba smjera), dobivamo osnovnu informaciju o dužini.
Elektroničko mjerenje dužina faznim načinom možemo usporediti s mehaničkim mjerenjem dužina pomoću vrpce. Pri mehaničkom mjerenju broji se koliko puta mjerna jedinica (dužina vrpce) ide u ukupnu dužinu i očitava se ostatak dužine. Kod elektroničkog mjerenja broj „vrpci“ je nepoznat. Problem se rješava u kombinaciji primjene većeg broja korištenja frekvencije (grubo mjerenje) za mjerenja, a za fino mjerenje koristi se najviša frekvencija.
Elektrooptički daljinomjeri
Elektrooptički daljinomjeri mjere dužinu emisijom vidljive ili nevidljive infracrvene svjetlosti. Za takvo mjerenje potrebno je optičko dogledanje instrumenta na stajalištu i točke cilja. Na cilj se postavlja reflektor, koji vraća zraku do prijamnika u instrumentu. U upotrebi su impulsni i fazni elektrooptički daljinomjeri. Impulsni način mjerenja dužina omogućuje mjerenje dužina bez reflektora na cilju. Dovoljan je jedan snažan impuls kako bi se dužina jednoznačno izmjerila s centimetarskom točnosti. Primjenjuje se kod mjerenja dužina do nepristupačnih točaka, mjerenja profila u tunelu, podzemnim prostorijama, kamenolomima, čeličnih postrojenja i dr.
Izvori zračenja
Izvori zračenja koji se primjenjuju mogu biti koherentni i nekoherentni. Predstavnik nekoherentnog zračenja bila je električna žarulja. Danju je tim izvorom postignut doseg do 5 km, a noću do 15 km. Ovaj izvor zračenja je zamijenjen.
U razvoju elektrooptičkih daljinomjera prekretnica je nastala otkrićem i primjenom luminiscentne diode kao izvora zračenja. Primjenjuje se galij-arsenid (GaAs) dioda, kao izvor zračenja valne duljine od 890 do 950 μm (infracrvena svjetlost).
Laseri isto služe kao izvor koherentnog zračenja. Za pojačanje svjetlosti služi aktivno sredstvo koje se nalazi u rezonatoru i koje uz dovođenje energije izvana pojačava optičke oscilacije vala u uskome spektralnom području, ovisno o korištenom sredstvu. Kao aktivna sredstva primijenjena su čvrsta tijela kristalne ili amorfne strukture, tekućine i plinovi. Zasebnu grupu čine poluvodički laseri (GaAs – laser). Danas se primjenom lasera mogu izmjeriti dužine i do 300 m bez korištenja reflektora na cilju. Lasersko zračenje se primjenjuje u gotovo svim geodetskim instrumentima u sigurnosnim granicama do 1 mW (prema međunarodnim standardima). Iako je snaga lasera vrlo mala, potrebna je oprezna primjena i izbjegavanje promatranja laserskog izvora, jer djelovanje na mrežnicu ljudskog oka nije još dovoljno istraženo.
Elektrooptičke daljinomjere potrebno je ispitivati i usmjeriti ih. U ovlaštenom elektroničkom laboratoriju potrebno je vrlo točno izmjeriti ili namjestiti frekvenciju u elektrooptičkom daljinomjeru, kao i veći dio drugih pogrješaka elektroničke prirode. Osim laboratorijskog ispitivanja, daljinomjeri se ispituju i u terenskim uvjetima, na tzv. bazama i to preko cijelog dosega daljinomjera.
Osnovne korekcije i redukcije duljina
Korekcije i redukcije duljina mogu se raščlaniti na:
Adicijska korekcija i korekcija zbog odstupanja mjerne frekvencije
Adicijska korekcija uzrokovana je građom instrumenata i reflektora. Ukupna poznata adicijska korekcija (e - udio adicije instrumenta, r – udio adicije reflektora) uzima se u obzir već kod proizvođača, te je potrebno uvesti korekciju ako se koristi reflektor drugih proizvođača.
Meteorološka i atmosferska korekcija
Svaki elektrooptički daljinomjer umjeren je u tvornici na određenu radnu brzinu za indeks prelamanja referentne atmosfere. Svako odstupanje stanja atmosfere od referentne dat će pogrešku duljine. Zbog navedenog, potrebno je određivanje srednjeg indeksa prelamanja atmosfere, u kojoj mjerimo; uvodi se tzv. brzinska korekcija duljine. Na terenu (na stajalištu i na cilju) izmjeri se trenutačna temperatura i tlak zraka, te se iz tih podataka u mikroračunalu instrumenta računa korektivni podatak, tzv. faktor mjerila. Također, korektivni se podatak na temelju temperature i tlaka zraka može isčitati i iz dijagrama (u mikroračunalu).
Određivanje položaja točaka
Položaj točke u ravnini određen je s dvije veličine, a to su u pravokutnom koordinatnom sustavu apscisa i ordinata, odnosno koordinate točke (x, y). Takvo snimanje detalja spada u ortogonalnu metodu. U polarnom sustavu, gdje je ishodište pol, veličine su duljina i orijentirani pravac (mjereni kut). Ovakav način snimanja detalja naziva se polarna metoda. Ako se u geodetskoj izmjeri sa stajališta instrumenta određuju dvije dimenzije, govorimo o 2D (dvodimenziomalnom) određivanju koordinata.
Za prostorni položaj točke potrebna je i treća koordinata (z). Tada se određuju tri dimenzije točke, te govorimo o 3D (trodimenzionalnom) određivanju koordinata. Instrumenti kojima se određuje trodimenzionalni položaj opažane točke, istovremenim određivanjem koordinata ubrzavaju tok mjerenja, a nazivaju se tahimetri (totalne stanice). Krajem 19. stoljeća razvili su se optički tahimetri koji su u to vrijeme unaprijedili geodetska mjerenja. Krajem 1960-ih optičke tahimetre zamijenili su elektronički tahimetri. Posebna značajka u njihovom razvitku imala je primjena automatske registracije podataka, uvođenje mikroprocesora u instrument, automatizacija kompletnog mjernog procesa uz odgovarajuću programsku podršku. Takvi tahimetri danas se nazivaju totalne stanice ili mjerne stanice. U praktičnoj primjeni danas, postoje i drugi nazivi zavisno o konstrukciji: automatski tahimetar, servotahimetar, robottahimetar ili motorizirani računalni tahimetar s automatskim viziranjem.
Potpuno nove tehnologije za određivanje položaja točke na Zemlji razvijene su sustavom opažanja, korištenjem umjetnih satelita koji kruže u orbiti. Rezultati mjerenja su trodimenzionalne koordinate u geocentričnom koordinatnom sustavu. Sustav za određivanje koordinata na Zemlji korištenjem umjetnih satelita naziva se globalni pozicijski sustav (GPS). Primjena GPS-a iz temelja je promijenio klasični geodetski postupak. Geocentrične koordinate mogu se odrediti neposrednim opažanjem satelita na bilo kojem mjestu gdje je moguć prijem satelitskog signala.
Optički tahimetri
Optički tahimetri građeni su na osnovi optičkog teodolita i optičkog daljinomjera. Najjednostavniji optički tahimetar je optički teodolit koji na nitnom križu dalekozora ima daljinomjerne crtice. Takav tip tahimetra zahtijeva računanje reducirane duljine i visinske razlike, te se rabi za pomoćne radove. Konstruktivni razvoj tahimetara u daljnjem periodu kretao se k tome da se na neki način automatski dobije reducirana duljina.
Razvili su se autoredukcijski tahimetri s nitima. Daljinomjerna jedinica temelji se na principu mjerenja Reichenbachovim daljinomjerom. Pri mjerenju nagnutim dalekozorom, automatski se smanjuje razmak daljinomjernih niti, te se ostvaruje autoredukcija duljine. Autoredukcijski daljinomjeri s nitima više se ne proizvode. Zamijenili su ih elektronički tahimetri zbog mogućnosti automatske registracije podataka i povezivanja s računalom.
Elektronički tahimetri
Elektronički tahimetri su geodetski instrumenti s elektroničkim očitavanjem horizontalnog i vertikalnog kruga, elektrooptičkim mjerenjem dužina, te automatskom registracijom mjerenih podataka. Sastavljeni su od tri osnovne jedinice: elektroničkog teodolita, elektrooptičkog daljinomjera i mikroprocesora. Početak razvoja elektroničke tahimetrije započinje s pojavom elektroničkog daljinomjera WILD DI 10 (1968.), koji se osim samostalne primjene kao daljinomjer mogao, pomoću mehaničkog adaptera, postaviti na optičke teodolite. Kombinacijom sa sekundnim teodolitom T2 dobiven je precizni tahimetar s mogućnošću mjerenja dužina do 3000 m, sa standardnim odstupanjem do 1 cm u području do 1000 m.
Totalna stanica
Želja da se mjerno-tehničke operacije na terenu svedu na viziranje točke, a zatim da se sve prepusti mikroprocesoru, započinje se ostvarivati u razvojnim laboratorijima proizvođača instrumenata. Sljedeći korak u razvoju bio je primjena mikroprocesora u grani instrumenata, koja će omogućiti daljnju automatizaciju mjernog procesa na osnovi računanja i automatski provedenih korekcija, te rezultat tih mjerenja memorirati. Prema toj svestranoj funkciji elektronički tahimetri nazvani su i totalne stanice.
U prvo vrijeme totalne stanice izrađivale su se modularno; kao poseban modul bio je elektronički teodolit, poseban modul elektrooptički daljinomjer, te poseban modul memorija, tj. računalo. Poslije toga izrađivali su se tako da jedan modul bio elektronički teodolit i elektrooptički daljinomjer, a drugi modul računalo. U današnje vrijeme totalne stanice izrađuju se integrirano, tj. u jednom modulu su elektronički teodolit, elektrooptički daljinomjer i unutarnja memorija s računalom.