Hladni_rat
Eskalacije u Trećem svijetu
Događaji na Istočnom Timoru bili su usko povezani s tadašnjim događanjima u Portugalu, koja će imati i značajan utjecaj na Afriku. Naime, Portugal je 1974. godine pogodila Revolucija karanfila, kojom je svrgnuta diktatorska Estado Novo, čiji je vođa od 1932. do 1968. godine bio diktator António de Oliveira Salazar; državu su u vrijeme revolucije vodili premijer Marcelo Caetano i predsjednik Américo Tomás. Međutim, svrgavanje diktatorskog režima u Portugalu bilo je izrazito važno i za dotadašnje kolonije, s obzirom da je je nova vlast u Portugalu dokinula kolonijalni rat, koji se vodio još od 1961. godine, i priznala nezavisnost tadašnjih kolonija. Iako je tim procesom bio zahvaćen i Istočni Timor, on je imao puno većeg odjeka u Africi, gdje su tri nove zemlje ovim procesom stekle nezavisnost. Situacija je najblaža bila u Gvineji-Bisao, dotadašnjoj Portugalskoj Gvineji, koja je još 1973. godine jednoglasno proglasila nezavisnost, priznatu naredne godine. Na čelo države došao je Luís Cabral, koji je, međutim svrgnut u puču 1980. godine, čiji je predvodnik bio João Bernardo Vieira; upravo će Vieira imati najznačajniju ulogu u razvoju politike Gvineje-Bisao u narednom periodu. S druge strane, situacija u Portugalskoj Zapadnoj Africi i Portugalskom Mozambiku bila je osjetno ozbiljnija. Naime, i Angola i Mozambik su mnogo prije nezavisnosti vodile svoje ratove za nezavisnost. Kada je ta nezavisnost konačno priznata, došlo je do internog sukoba koji je i u Angoli i u Mozambiku rezultirao krvavim i višegodišnjim građanskim ratovima. No, dok je u Mozambiku, gdje je uspostavljena prosovjetska socijalistička republika, FRELIMO samostalno predvodio borbu protiv kolonijalnog imperija, pa je bilo i očekivano da će taj pokret, kojega je predvodio Samora Machel, preuzeti vlast, u Angoli su kasnije zaraćene strane zajednički vodile borbu protiv Portugala; na koncu je komunistička MPLA, koju je predvodio Agostinho Neto, preuzela kontrolu u državi i također uspostavila prosovjetsku socijalističku republiku, što je izazvalo revolt isključenih grupacija; dvije novoproglašene socijalističke republike bile su izrazito bliske. Ti građanski ratovi vodili su se kroz dug vremenski period, uključivali su intervencije stranih sila (značajnu participaciju u imala je apartheidska Južna Afrika, ali i Kuba u Angoli) nanijele su velik udarac novonastalim državama, a njihova rezolucija uslijedila je tek po završetku Hladnoga rata. Širenje socijalizma po Africi nastavilo se tokom 70-ih godina, kada je radikalna vojna skupina Derg u državnom udaru 1974. godine dokinula monarhiju i uspostavila vojno-socijalističku vladu, koju je od 1977. do 1987. godine vodio Mengistu Haile Mariam. Dotadašnji car, Haile Selassie, svrgnut je s vlasti te je nedugo zatim i preminuo. Privremena vojna vlada socijalističke Etiopije izgradila je dobre odnose sa Kubom i Sovjetskim Savezom, ali ne i sa susjednom Somalijom, koja je također uživala sovjetsku podršku. Kada je 1977. godine između Somalije i Etiopije izbio Ogadenski rat, Sovjeti i Kuba su povukli potporu Barreu i stali uz Derg; Barre se tada okrenuo tzv. Safari klubu, skupini proameričkih obavještajnih službi iz arapskih zemalja, za pomoć oko oružja. Ipak, podrška koju je i dobio nije bila dovoljna, tako da je Derg nakon manje od godinu dana borbe odnio pobjedu i zadržao upravu nad spornom regijom. Derg je nastavio vladati Etiopijom do usvajanja ustava 1987. godine, kada je formirana kratkotrajna NDR Etiopija, koja je 1991. godine zahvaćena oštrim građanskim ratom, koji će dovesti do pada socijalističkog režima.