cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historija Afrike
Etnički i politički sukobi
Integrativne procese slabile su i suprotnosti afričkih država ovisnih o savezništvima s velikim silama (SAD, SSSR). Njihovu razjedinjenost i suprotnosti pokušao je, s djelomičnim uspjehom, pomiriti pokret nesvrstanih zemalja.
Peterbald
Porijeklo
Peterbald je nastao 1994.  godine u ruskom St. Petersburgu, kao rezultat eksperimentalnog sparivanja ruske bezdlake mačke Donski Sfinks sa ženkom  orijentalne kratkodlake mačke.
Historija Afrike
Rat u Angoli
Godine 1961. narod u Angoli podigao je ustanak protiv portugalske kolonijalne vlasti. Portugalska vojska potukla je pobunjenike koji su prebjegli u Zair. U izbjeglištvu su pobunjenici osnovali pokret za oslobađanje i vodili gerilski rat za oslobađanje u Angoli. Godine 1974. oslobodilačke snage pokrenule su vojni ustanak i svrgnuli Portugalce koji su konačno priznali nezavisnost 1975. godine. Nakon nezavisnosti izbio je oštar građanski rat i zmeđu dviju političkih skupina koje su željele vladati Angolom. Jednu stranu podupirale su južnoafričke, a drugu ruske trupe. Angolske frakcije sklopile su primirje 1994. godine.
Aparthejd
Godina 1980.-ih još je jedino Južnoafrička Republika nastojala zadržati vlast bijele manjine. Bijela manjina uvela je 1948. godine politiku aparthejda (odvojenosti) prema kojoj se ljude svrstavalo prema rasnoj pripadnosti. U vrijeme aparthejda oni koji su pripadali crncima, obojenima ili Azijcima, imali su manja prava. Aparthejd je ukinut 1994. godine.
Gospodarski neuspjeh
Na prijelazu u 3. tisućljeće Afrika i dalje ostaje žarištem čestih međudržavnih sukoba, suočena s problemima izbjeglica (1/3 izbjeglica u svijetu), nedostatkom hrane i energije, bolestima (1992. oko 6 mlijuna oboljelih od side) i izrazito nepovoljnom gospodarskom perspektivom.
Ken Saro-Wiwu (1941.-1995.), borca za ljudska prava, zajedno sa još osmoricom, nigerijska vojna vlast osudila je na smrt vješanjem. Njegov "zločin" je bio što su otvoreno govorili protiv oneščićenja plemenskih zemalja što su ga uzrokovale međunarodne naftne kompanije uz vladinu zaštitu.
Peterbald
Porijeklo
U Rusiji je prihvaćena 1996.  godine, a međunarodna felinološka organizacija TICA prihvatila ju je  1997.  godine u eksperimentalnom statusu. Prva peterbald mačka stigla je u SAD 2006.  godine.
Karakteristike
Peterbald je izgledom poput bezdlake orijentalne kratkodlake mačke. Pri uzgoju je dozvoljeno daljnje križanje s orijentalnim i sijamskim mačkama. U leglima se pojavljuju bezdlaki mačići, kao i mačići kratke dlake. Peterbald je po naravi društvena, komunikativna, znatiželjna, tolerantna i inteligentna mačka.
Santa Amalia, Acacoyagua
Santa Amalia je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Acacoyagua.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 214 m.
Michelsneukirchen
Mihelsnojkirhen je opština u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 38 opštinskih središta okruga Kam. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.774 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9372142.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Kam Mihelsnojkirhen se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Kam. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 569 metara. Površina opštine iznosi 32,8 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.774 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 54 stanovnika/km².
Torbes (rijeka)
Torbes (španjolski: Río Torbes) je rijeka na zapadu Venecuele, duga četrdesetak km, pritoka rijeke Quinimarí, poznata po tome što protiče kroz glavni grad Savezne države Táchira - San Cristóbal.
Karakteristike
Torbes izvire u sjevernim Andama u Državi Táchira od tamo teče prema jugoistoku, preko grada San Cristóbala do ušća u Rijeku Quinimarí.
Sliv rijeke, zajedno sa pritokama velik je oko 120 km².
Srbobran
Srbobran je gradsko naselje u opštini Srbobran u Južno-bačkom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 13091 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 12798 stanovnika).
Geografija
Grad Srbobran većim delom leži na levoj, a manjim delom na desnoj obali Velikog bačkog kanala. Sa severa i istoka opasan je meandrom rečice Krivaje, koja se istočnije od Srbobrana uliva u Veliki bački kanal.
Geografski položaj Srbobrana je veoma povoljan. U njemu se ukrštaju dva značajna suvozemna puta. Meridijanskog pravca je međunarodni put koji povezuje jug sa severom Srbije, odnosno Srednju i Južnu Evropu. Uporedničkog pravca je i put koji povezuje Podunavlje sa Potisjem. Isti uporednički pravac, pokraj južne strane naselja ima i železnicka pruga Sombor-Bečej. Povoljan geografski polozaj i blizina Novog Sada, uticali su da se Srbobran razvije u jedno od većih i značajnijih naselja u Vojvodini.
Istorija
Svoj današnji naziv, Srbobran je dobio po šancu-utvrđenju simbolično nazvanom „Srbobran“, izgrađenom za odbranu u borbama koje su vođene u Srbobranu 1848. i 1849. godine, za autonomiju i nacionalna prava Srba u bivšoj Austro-Ugarskoj.
Demografija
U naselju Srbobran živi 10253 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,2 godina (37,5 kod muškaraca i 40,7 kod žena). U naselju ima 4713 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,78.
Stanovništvo u ovom naselju veoma je nehomogeno.
Komletinci
Komletinci je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Grada Otoka, Vukovarsko-srijemska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 1897 stanovnika te 555 obiteljskih kućanstava.
Partizansko groblje
lijevo|230px|mini|Partizansko groblje Na kraju sela, pokraj ceste prema mjestu Nijemcima, nalazi se spomen-groblje na kome je sahranjeno oko 3700 vojnika Jugoslavenske armije koji su poginuli na ovom području tijekom borbi na Srijemskoj fronti i nakon proboja, od prosinca 1944. do travnja 1945. godine. Autori groblja su Zdenko Kolacio i Dušan Džamonja. Spomen-groblje je svečano otvoreno 4. srpnja 1976. godine.
Josef Masopust
Josef Masopust (Střimice, 9. veljače 1931. – Prag, 29. lipnja 2015.) je bio češki i čehoslovački nogometaš i trener, jedan od najboljih igrača svoje generacije. Masopust je bio ključni igrač čehoslovačkog veznog reda, pomogavši reprezentaciji da osvoji srebro na Svjetskom prvenstvu 1962. u Čileu. Za Čehoslovačku ja nastupio 63 puta i postigao 10 golova. Većinu klupske karijere proveo je u praškoj Dukli.
Godine 1962., Masopust je postao prvi češki nogometaš kojemu je uručen Ballon d'Or, a Pelé ga je 2004. godine imenovao na popis 125 najboljih živućih igrača. Nakon umirovljenja se bavio trenerskim poslom te je jedno vrijeme bio izbornik Čehoslovačke i Indonezije.
Champaign County, Illinois
je okrug u američkoj saveznoj državi Ilinois.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 201.081, što je 21.412 (11,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
San Lorenzo, Ascoli Piceno
San Lorenzo je naselje u Italiji u provinciji Ascoli Piceno, u regiji Marche.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 787 m.
Barrio Nuevo, Quechultenango
Barrio Nuevo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Quechultenango.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 196 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 730 m.
San Isidro Arenal, San Juan Lalana
San Isidro Arenal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini San Juan Lalana.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 411 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 103 m.
Assemini, Cagliari
Assemini je naselje u Italiji u provinciji Cagliari, u regiji Sardinija.
Los Buchecos, Jonuta
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 128 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 7 m.
Cantón las Morenas, Huixtla
Cantón las Morenas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Huixtla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 280 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 17 m.
El Pajonal, Villa Corzo
El Pajonal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Villa Corzo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 973 m.
Zetska ravnica
Zetska ravnica (Zeta) je plodna nizija u Crnoj Gori. Prostire se od Podgorice na sjeveru do Skadarskog jezera na jugu. Iako ime to nagovještava, rijeka Zeta ne protiče kroz Zetsku ravnicu, već kroz susjednu Bjelopavlićku ravnicu.
Zetska ravnica je jedan od najgušće naseljenih dijelova Crne Gore. Najveće naselje su Golubovci, sjedište gradske opštine Golubovci. Ovdje je takođe smješten aerodrom Podgorica.
Ravnica je prekrivena crvenicom, pa je idealna za gajenje voća i povrća. U Zetskoj ravnici se nalaze vinogradi ”Plantaže”, najvećeg crnogorskog proizvođača vina.
Shāţi’ al Jadab, Hajjah
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 891 m.
Esparto
Esparto zvan i španjolska trava, halfa (alfa), je bilo koja od dvije vrste sivo-zelenih igličastih trava (Stipa tenacissima i Lygeum spartum) iz porodice Poaceae.
To je starosjedilačko bilje na jugu Španjolske i Sjeverne Afrike, a raste i po Sardiniji i Siciliji.
Esparto je i naziv za vlakna dobivena iz tih trava, koja su poznata po velikoj čvrstoći i fleksibilnost, pa se već vijekovima koriste za izradu konopa, sandala, košara, podmetača i drugih trajnih proizvoda. Esparto se također koristi kao sirovina u proizvodnji papira.
Karakteristike
Lygeum spartum je višegodišnja trava čvrstih i hrapavih listova, koja naraste visoka do 70 cm. Biljka raste po krševitim visoravnima i može se Vegetativno razmnožavati svojim razgranatim rizomima.
Klasje okruženo karakterističnim dugom braktejom, ima po nekoliko dugih vlasi.
Stipa tenacissima naročito raste po posnom i krševitom tlu Regija Murcije i Valencije i u Alžiru po suhom pjeskovitom tlu duž morske obale. Najčešće naraste do visine 1 - 1,2 metra. Stabljike su cilindrične i rastu u grozdovima u opsegu do 3 metra.
Mlade biljke koriste se kao hrana za [[životinje, ali nakon nekoliko godina rasta postaju neprobavljive.
Stipa tenacissima se koristi i kao lažna konjska dlaka (halfa).
Leominster, Massachusetts
Leminster je grad u američkoj saveznoj državi Masačusets. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 40.759 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 40.759 stanovnika, što je 544 (1,3%) stanovnika manje nego 2000. godine.
Milačevići
Milačevići su naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Srebrenica koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 744 stanovnika.
Moorenweis
Morenvajs je opština u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 23 opštinska središta okruga Firstenfeldbruk. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 3.796 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9179138.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Firstenfeldbruk Morenvajs se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Firstenfeldbruk. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 550–595 metara. Površina opštine iznosi 45,4 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 3.796 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 84 stanovnika/km².
Trimetilarsin
Trimetilarsin je organsko jedinjenje, koje sadrži 3 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 120,025 Da.
Marta Roure
thumb
Marta Rur (Marta Roure) je pevačica iz Andore. Ona je bila učesnica Eurosonga predstavljajući svoju zemlju prvi put 2004. godine. Pjevala je pjesmu Jugarem A Estimar-Nos i zauzela 18. mjesto u polufinalu, što nije bilo dovoljno da se pojavi u finalu tog takmičenja u koje se plasiralo prvih 10 pjesama.
3500 Kobayashi
3500 Kobayashi je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,239 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 12,7.
Luminița, Topolog
Luminița je naselje u Rumuniji u okrugu Tulća u opštini Topolog.
Hidroksimetilglutaril-KoA sintaza
Hidroksimetilglutaril-KoA sintaza (, (S)-3-hidroksi-3-metilglutaril-KoA acetoacetil-KoA-lijaza (KoA-acetilacija), 3-hidroksi-3-metilglutaril KoA sintetaza, 3-hidroksi-3-metilglutaril koenzim A sintaza, 3-hidroksi-3-metilglutaril koenzim A sintetaza, 3-hidroksi-3-metilglutaril-KoA sintaza, 3-hidroksi-3-metilglutaril-koenzim A sintaza, beta-hidroksi-beta-metilglutaril-KoA sintaza, HMG-KoA sintaza, acetoacetil koenzim A transacetase, hidroksimetilglutaril koenzim A sintaza, hidroksimetilglutaril koenzim A-condensing enzim) je enzim sa sistematskim imenom acetil-KoA:acetoacetil-KoA C-acetiltransferaza (tioestarska hidroliza, formiranje karboksimetila). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
La Forest-Landerneau
Fore Landerno je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Bretanja, u departmanu Finister.
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 1.619, a gustina naseljenosti je iznosila 176 stanovnika/km².
Christian County, Illinois
je okrug u američkoj saveznoj državi Ilinois.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 34.800, što je 572 (-1,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Morfin metilbromid
Morfin metilbromid je organsko jedinjenje, koje sadrži 18 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 380,276 Da.
Villa del Bosco, Padova
Villa del Bosco je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 593 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 3 m.
Kontešići
Kontešići je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Vrsar, Istarska županija.
Cișmea, Răchiți
Cișmea je naselje u Rumuniji u okrugu Botošani u opštini Răchiți.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 419 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 115 m.
Frabazza, Bologna
Frabazza je naselje u Italiji u provinciji Bologna, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 53 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 33 m.
Moćevići
Moćevići su naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Srebrenica koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 321 stanovnika.
La Martinica, Tepatitlán de Morelos
La Martinica je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Tepatitlán de Morelos.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 57 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1761 m.
New Lebanon, Pennsylvania
Nju Lebanon je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 188, što je 17 (-8,3 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Korenići
mini|307x307piksel Korenići (Coreni, tal.) je naselje u središnjoj Istri, u sastavu Općine Kanfanar, Istarska županija.
Parco, Avellino
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 21 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 489 m.
Korenići
Geografija
Korenići se nalaze na brežuljku iznad sjeverne padine Limske drage (242 m n/v) zapadno od Dvigrada i Kanfanara i istočno od Morgana.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 40 stanovnika te 16 obiteljskih kućanstava.
Ponzolotti, Trento
Ponzolotti je naselje u Italiji u provinciji Trento, u regiji Trentino-Alto Adige.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 22 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 709 m.
Waifer od Akvitanije
Waifer (također poznat po imenima Waifar, Waiofar, Waifre, Guyver ili Gaifier; ? - 767/768) bio je vojvoda od Akvitanije od 748. do 768. Na prijestolje je došao naslijedivši svog oca Hunolda koji je abdicirao i otišao u samostan. Godine 760. je došao u sukob sa svojim sizerenom, franačkim kraljem Pipinom Malim, nakon što je odbio predati Pipinove neprijatelje koje su kod njega pronašli utočište, odnosno predati zemlju ranije oduzetu Crkvi. Pipin je zbog toga krenuo u pohod i prisilio ga da mu se pokori. Godine 761. su Waiferovi grofovi pak napali franačku Burgundiju te za Waiferov račun zauzeli Clermont, Auvergne, Berry i Bourges. Pipin je pripremio još jednu veliku kaznenu ekspediciju, ali je od nje morao odustati zbog pobune bavarskog vojvode Tassila III na istoku. Waifer je u miru uživao sve do 767. kada je Pipin krenuo u još jedan pohod, nastojeći slomiti Waiferov otpor strategijom spaljene zemlje. Waifer je na kraju izgubio svoje glavno uporište Toulouse, ali je nastavio pružati otpor; njegovi sljedbenici, umorni od rata, ubili su ga i potom iskazali vjernost Pipinu.
Kalikrein plazme
Kalikrein plazme (, kininogenin, kalikrein I, kalikrein II, kininogenaza, kalikrein, kalikrein, glumorin, padreatin, padutin, kalidinogenaza, bradikininogenaza, pankeasni kalikrein, onokrein P, dilminal D, depot-Padutin, urokalikrein, urinarni kalikrein) je enzim. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
An Niyābah, Hajjah
An Niyābah je naselje u Jemenu u pokrajini Hadžah.
Kalikrein plazme
Ovaj enzim se formira iz prokalikreina iz plazme dejstvom faktora XIIa.
An Niyābah, Hajjah
Prema proceni iz 2014. u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 742 m.
Sabinal, Texas
Sabinal je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.695 stanovnika.
Toktu
Toktu ili Kan Toktu (Хан Токту̀ bio je kan ili vladar Bugarske od 766. do 767. Za razliku od svojih kratkotrajnih prethodnika Sabina i Umora, zagovarao je militantnu politiku prema Bizantskom Carstvu. Međutim, prije nego što je pokrenuo rat, izbila je pobuna; Toktu nije mogao bježati na jug prema Bizantincima, pa je bježao na sjever; kraj obale Dunava je uhvaćen zajedno sa bratom Bajanom i ubijen.
Cenél Conaill
Cenél Conaill je naziv irskog klana/roda ("kindred") kojeg čine potomci Conall Gulbana, sina Niall Noígiallacha. U Škotskoj je klan poznat kao "Rod Svetog Kolumbe" (Kindred of Saint Columba).
Dinastije/klanovi koje potiču od Niallovih sinova su Cenél Conaill, Cenél Eogain i Cenél Eanna.
Clark County, Illinois
je okrug u američkoj saveznoj državi Ilinois.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 16.335, što je 673 (-4,0 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
El Retiro, Acacoyagua
El Retiro je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Acacoyagua.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 85 m.
El Alto del Salitre, Pánuco
El Alto del Salitre je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Pánuco.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 45 m.
3502 Huangpu
3502 Huangpu je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 3,128 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 11,8.
Laguna Seca, Maravatío
Laguna Seca je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Maravatío.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 112 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2155 m.
La Paz, Villa Corzo
La Paz je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Villa Corzo.
Cantón las Lechugas 2, Huixtla
Cantón las Lechugas 2 je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Huixtla.
La Paz, Villa Corzo
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 648 m.
Cantón las Lechugas 2, Huixtla
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 284 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 27 m.
Iljušin Il-28
Dizajn
Zrakoplov ima konvencionalan izgled trupa s krilima okomitim na trup, a ispod svakog se nalazi po jedan motor. Motori su bili centrifugalni turbo-mlazni Klimov VK-1 s potiskom od 36,5 kN razvijeni od Rolls-Roycea Nene te su imali električni starter. Kućišta motora sprijeda su bila šira, a na mjestu gdje se spajaju s krilima uža što im je omogućavalo bolji aerodinamičniji oblik, za razliku od ostalih tadašnjih zrakoplova koji su imali jednako široka kućišta. Il-28 je imao mogućnost i spajanja "RATO" raketnih potisnika koji su bili instalirani između krila i trupa, a korišteni su prilikom polijetanja s kratkih pista. thumb|250px|lijevo|Nosni dio
Nišan je smješten u nosu koji je izdužen, dok su u repnom dijelu smještene dvije 23mm strojnice. To ga čini sličnim srednjim bombarderima iz Drugog svjetskog rata, no kako istovremeno ima sjedala za katapultiranje, strjelaste stabilizatore i pilotsku kupolu, može se reći da je Il-28 kombinacija starijeg dizajna s novim karakteristikama i dodacima. Kako bi imao veći dolet, Il-28 je imao mogućnost ugradnje dodatnih spremnika za gorivo na krilima, što je bilo popularno rješenje tokom 1950-ih.
Pilot je sjedio u kabini nalik kabini lovačkog zrakoplova s poklopcem koji se otvarao prema desno. Navigator je u zrakoplov ulazio u prednjem dijelu kroz nos pomoću ljestvi, a repni topnik je ulazio na sličan način, samo kroz repni dio.
Za svoje vrijeme, Il-28 je bio dobro opremljen električnom opremom. Imao je jednostavni auto-pilot, automatski određivač smjera, radijske visinomjere, a navigator/bombarder je mete ciljao pomoću OPB-5S optičkog nišana te pomoću PSBN-M radarskog nišana kada je djelovao u uvjetima niske vidljivosti.
Povijest korištenja
Il-28 se naveliko izvozio te je služio u zrakoplovstvima više od 20 zemalja. Izvozio se u države Varšavskog pakta, Bliskog istoka i Afrike. Egipat je bio jedan od prvih korisnika Ila-28 te su upravo ti egipatski zrakoplovi bili prioritet za uništenje od strane Izraela tokom Sueske krize. thumb|desno|300px|Napušteni irački Il-28 Il-28 se koristio 1956. tokom sovjetske okupacije Mađarske vršeći izviđačke misije s jednim oborenim zrakoplovom. Pred kraj 1950-ih, Il-28 je uglavnom korišten za sekundarne misije poput vuče meta za vježbe PZO-a. Već na početku 1960-ih počinje povlačenje ovog zrakoplova te brojni završavaju u rezalištima, čak i oni koji su nedavno izašli iz tvornica te su imali samo nekoliko sati leta. No unatoč velikom broju povučenih jedinica, brojni su ostali u službi te su sudjelovali u okupaciji Čehoslovačke 1968., a u službi su ostali sve do 1980-ih.
Kina
Uz SSSR, Kina je bila jedan od najvećih korisnika Ila-28 raspolažući s više stotina zrakoplova. Kina je licencno proizvodila Il-28 pod nazivom H-5 te su povučeni tokom 1990-ih. Prvi kineski proizvedeni Il-28 nosio je oznaku "H-5", poletio je u rujnu 1964., a početak proizvodnje započinje 1965. Proizvodnja Il-28UM trenera, kineske oznake HJ-5 započinje 1970., a nasljeđuje je i izviđačka inačica oznake "HZ-5".
Kineski Il-28 bili su spremni za djelovanje već pred kraj Korejskog rata, no nema podataka da su i aktivno sudjelovali u borbenim misijama. Kina ih je ponovno koristila 1959. tokom invazije na Tibet, a korišteni su za izviđanje, s tim da ih je nekoliko navodno i oboreno.
1966. jedan je kineski Il-28 (s cijelom posadom) prebjegao na Tajvan, no prilikom slijetanja na pistu koja nije bila dovoljno duga, došlo je do nezgode u kojoj su ozlijeđena sva tri člana posade, a repni topnik je preminuo sljedeći dan od posljedica ozljeda. Navodno je zrakoplov kasnije obnovljen te je ponovno stavljen u službu.
Kuba
Nakon "stišavanja" krize, SSSR u znak "dobre volje" povlači Il-ove 28, no kako su mnogi tokom djelovanja na Kubi bili potpuno nezaštićeni od vremenskih uvjeta, većina ih je u SSSR-u odbačena zbog korozije i lošeg održavanja.
Egipat
Što se tiče Afrike, Egipat je bio najveći korisnik Iljušina Il-28, upravljajući s otprilike 70 zrakoplova uglavnom čehoslovačke proizvodnje. Prve jedinice su stigle neposredno prije Bliskoistočnog rata 1956., no nisu sudjelovali u borbi jer egipatski piloti nisu bili obučeni da upravljaju takvim zrakoplovima. Dobar dio rata su proveli u susjednim zemljama kako bi izbjegli uništenje od strane izraelskih bombardiranja. Egipatski Iljušini su prvi put korišteni u borbenim uvjetima tokom Šestodnevnog rata u lipnju 1967. no nisu imali velikog uspjeha. Kako su predstavljali veliku prijetnju izraelskim gradovima, Izraelsko ratno zrakoplovstvo ih je svrstalo u prioritete te ih je većina uništena još na tlu. Oni koji su i uspjeli poletjeti, su ubrzo uništeni zbog izraelaske zračne nadmoći.
Zadnji sukob u kojem su korišteni od strane Egipta je Jomkipurski rat 1973., kada su dosta uspješno djelovali te su često izvodili misije izviđanja iznad neprijateljskog teritorija. Nakon rata su ubrzo povučeni zbog svoje starosti.
Trimetilboran
Trimetilboran je organsko jedinjenje, koje sadrži 3 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 55,915 Da.
Iljušin Il-28
Afganistan
Zadnja borbena služba Iljušina bila je u Afganistanu tokom sovjetskog upada. Komunistička afganistanska vlada koristila ih je protiv Mudžahedina u jurišnim misijama s velikim uspjehom. Posebno se iskazala repna strojnica koja je štitila zrakoplov paljbom na mudžahedinske položaje jednom kad bi zrakoplov preletio njihov položaj. Nijedan nije oboren tokom borbenog leta, no svi su uništeni 1985. kada su mudžahedini, potpomognuti s nekim iznutra, postavili eksplozive na zrakoplove dok su bili na pisti.
Inačice
thumb|400px|desno|Il-28 inačice
Il-28U
Od kad se prvi put masovno pojavio Il-28, javila se potreba za razvojem školske inačice za obuku i preobuku pilota. Radovi na školskoj inačici oznake Il-28U (U-"uchebniy" trener) započinju pred kraj 1949. sa standardnim Ilom-28 koji je preuzet iz tvornice kako bi se modificirao u prototip. S novom trenesrkom konfiguracijom poletio je 18. ožujka 1950. s pilotom Vladimirom Kokkinakijem.
Il-28U je imao dodatni kokpit za instruktora, a nalazio se u izmijenjenom nosnom dijelu, dok je učenik sjedio u standardnom kokpitu. Borbeni sustavi poput radara i strojnica su uklonjeni te je unatoč svim modifikacijama ostao sličan izvornoj inačici glede osobina. Javnosti je prvi put prikazan u paradi 1950. te je dobio NATO naziv "Mascot", a u službi je ostao sve do 70-ih (zemlje istočnog bloka).
Il-28R
thumb|lijevo|250px|Kontrole repne kupole Radovi na izviđačkoj inačici, Il-28R započinju uskoro nakon razvoja školske. Prvi prototip je prvi put poletio 19. travnja 1950.
Il-28R je imao kameru i prateću opremu smještenu u prostoru za bombe, te specijalnu kameru s lijeve strane u repnom dijelu. Mogao je nositi kamere za dnevne ili noćne misije te 12 bljeskalica za osvjetljavanje prilikom noćnih misija. Količina goriva je povećana ugradnjom većih unutarnjih spremnika te dodavanjem spremnika na vrhovima krila. Povećana težina je rezultirala i težim polijetanjem i slijetanjima pa su dizajneri ojačali podvozje kako bi izdržalo veće stresove.
Strojnica je zadržana samo u repnom dijelu a bombardersko navigacijski radar se ostavljao sam u nekim situacijama. Proizvodnja je odobrena 1951. te uskoro ulazi u proizvodnju.
Il-28T
Il-28N je sad mogao ponijeti bombe, rakete, ali i konvencionalna torpeda te morske mine. Dva prototipa su izrađena modifikacijom prijašnjih modela, prvi put su poletjeli 8. siječnja 1951., a u ograničenu proizvodnju ulazi na ljeto 1951.
Nasljednici
Iljušin je nekoliko puta pokušavao razviti dosta napredniju inačicu Ila-28, no svi pokušaji su završili neuspješno.
Il-28RM
Prvi pokušaj je uključivao ugradnju novijih i snažnijih Klimov VK-5, koji su imali sličnu konfiguraciju kao i VK-1, ali su stvarali veći potisak. Uskoro je izrađen izvidnički prototip s VK-5 motorima oznake Il-28RM te je poletio 1953. Pratili su ga i bombarderske te torpedne inačice s novim motorima, no kako VK-5 motori nikada nisu ušli u masovnu prozvodnju, projekt je propao.
Il-54
Kao i Il-28, Il-46 je trebao imati krila pod pravim kutem u odnosu na trup, no Iljušin je razmišljao i o inačici sa strijelastim krilima. Naziv te predložene inačice je Il-54 a imala je: strijelasta krila, "bicikl" podvozje (dvostruki kotači u prednjem i stražnjem dijelu zrakoplova) te novije Lyulka AL-7 turbo-mlazne motore a svaki je mogao razviti potisak od 63,8 kN. Navodno je bio dvostruko teži od Ila-28 te je imao raspon krila od 17,8 m i dužinu od 21,8. Vjeruje se da je Il-54 svoj prvi let imao 1955. te da je bio sposoban postići visoke subsonične brzine, s tim da su Sovjeti tvrdili da može probiti brzinu zvuka na većoj visini. Unatoč puno boljim karakteristikama od svojih prethodnika, ni Il-54 nije primljen u službu.
Korisnici
thumb|desno|400px|Korisnici Il-28
Naoružanje
thumb|desno|300px|Dvije strojnice u repnoj kupoli
Sachse, Texas
Sachse je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 20.329 stanovnika.
Mukatil ibn Sulejman
Muqatil ibn Sulayman al-Balkhi (? - 767) bio je sunitski tefsir učenjak koji je uživao veliki ugled u 8. vijeku. Tako je imam al-Shafi'i rekao da su "svi ljudi djeca Abu Hanifa u fiqhu, Ibn Ishaqa u historiji, imama Malika u hadisu, i Muqatila u tafsîru. Kod kasnijih generacija je izazvao kontroverze svojim stavovima koji su tumačeni kao božanski antropomorfizam.
Santa Gertrudis, José María Morelos
Santa Gertrudis je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Quintana Roo, u opštini José María Morelos.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 899 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 18 m.
3504 Kholshevnikov
3504 Kholshevnikov je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 3,099 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 11,7.
Nogačevići
Nogačevići su naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Srebrenica koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 173 stanovnika.
San Romano Chiesa, Reggio Emilia
San Romano Chiesa je naselje u Italiji u provinciji Reggio Emilia, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 25 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 358 m.
Anzano del Parco, Como
Anzano del Parco je naselje u Italiji u provinciji Como, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1616 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 323 m.
Kompanj
Kompanj je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Grada Buzeta, Istarska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 36 stanovnika te 13 obiteljskih kućanstava.
Niyantitlán, Quechultenango
Niyantitlán je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Quechultenango.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 207 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1087 m.
Bouzonville-aux-Bois
Buzonvil o Boa je naselje i opština u centralnoj Francuskoj u regionu Centar (region), u departmanu Loare koja pripada prefekturi Pitivje.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 344 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 45,6 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 7,54 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od n. c. metara (maksimalnoj 118 m, a minimalnoj 108 m).
Al Qaţifah, Hajjah
Al Qaţifah je naselje u Jemenu u pokrajini Hadžah.
Stăuceni, Stăuceni
Stăuceni je naselje u Rumuniji u okrugu Botošani u opštini Stăuceni.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 3279 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 143 m.
Clay County, Illinois
je okrug u američkoj saveznoj državi Ilinois.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 13.815, što je 745 (-5,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
San Martino, Ascoli Piceno
San Martino je naselje u Italiji u provinciji Ascoli Piceno, u regiji Marche.
Phillipsburg, Georgia
Filipsburg je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Džordžija.
4-Hidroksibenzoat 3-monooksigenaza (NAD(P)H)
4-Hidroksibenzoat 3-monooksigenaza (NAD(P)H) (, 4-hidroksibenzoatna 3-monooksigenaza (redukovani nikotinamid adenin dinukleotid (fosfat)), 4-hidroksibenzoatna 3-hidroksilaza, 4-hidroksibenzoatna 3-hidroksilaza) je enzim sa sistematskim imenom 4-hidroksibenzoat,NAD(P)H:kiseonik oksidoreduktaza (3-hidroksilacija). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
3501 Olegiya
3501 Olegiya je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 20,81 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 2,923 astronomskih jedinica (AJ).
San Martino, Ascoli Piceno
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 145 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 427 m.
3501 Olegiya
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 4,992 stepeni, a orbitalni period iznosi 1826,144 dana (4,999 godine). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,084. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 11,60 a geometrijski albedo 0,093.
Moteksafin gadolinijum
Moteksafin gadolinijum je organsko jedinjenje, koje sadrži 52 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 1148,403 Da.
Phillipsburg, Georgia
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 707, što je 180 (-20,3 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
4-Hidroksibenzoat 3-monooksigenaza (NAD(P)H)
Ovaj enzim je flavoprotein (FAD). Enzim iz Corynebakterija cikloheksanicum je visoko specifičan za 4-hidroksibenzoat. On koristi NADH i NADPH sa aproksimativno jednakim brzinama reakcije.
Glencoe, Florida
Glenko je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Florida.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.582, što je 97 (3,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Sadler, Texas
Sadler je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 343 stanovnika.
Moosach
Mozah je opština u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 21 opštinskog središta okruga Ebersberg. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.412 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9175128.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Ebersberg Mozah se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Ebersberg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 529 metara. Površina opštine iznosi 18,2 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.412 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 78 stanovnika/km².
Parna mašina
mini|desno|250p|Parna mašina u radu. Para se dovodi u mašinu (crveno) i onda naizmenično deluje s obe strane klipa. Linijsko kretanje klipa se pretvara u rotaciono. Prikazana mašina je tipična za kraj 19. vijeka. [[Datoteka:Steam engine nomenclature.png|mini|desno|250px|Šema klipnog mehanizma kod parne mašine:
1 – Klip
2 – Kjunača
3 – Kružna glava
4 – Ojnica
7 – Zamajac
8 – Klizni ventil
9 – Centrifugalni regulator.]] mini|desno|250px|[[Džejms Vatova parna mašina iz 1848.]]
Prema konstrukcijskom dizajnu parna mašina pripada grupi klipnih mašina. Para se proizvodi u kotlu te dovodi u cilindar, gde obavlja rad delovanjem pritiska na jednu stranu klipa (jednoradna parna mašina), ili naizmenično na jednu pa na drugu stranu klipa (dvoradna parna mašina), potiskujući klip amo-tamo. Radni ciklus jednoradne parne mašine započinje kada se klip nalazi u gornjem mrtvom položaju, uz otvoren dovod, a zatvoren odvod pare. Delovanjem pare klip se pomiče do donjeg mrtvog položaja, kada se zatvara dovod, a otvara odvod pare iz cilindra. Energiju potrebnu za vraćanje stapa nazad, te za istiskivanje većeg dela preostale pare iz cilindra svojom inercijom (tromošću) daje teški metalni točak zamajac. Kod dvoradne mašine konstrukcija cilindra omogućuje izmenično uvođenje pare, s jedne pa s druge strane klipa. Zbog toga, za istiskivanje pare nije potrebno preuzimati energiju od zamajca, ali se ovaj ipak koristi radi ostvarivanja jednakomernog rada mašine. Pravolinijsko kretanje klipa između krajnjih položaja u cilindru, najčešće se pretvara u rotaciono kretanje pogonskog vratila. Za to služi mehanizam koji se sastoji od motke vezane za stap (stapajica), kružne glave s kliznom papučom, te ojnice, koja je na jednoj strani zglobno povezana s kružnom glavom, a na drugoj s kolenastim vratilom. Radom razvodnika, to jest dovođenjem i odvođenjem pare iz cilindra, upravlja ekscentar pričvršćen na kolenasto vratilo. Takva jednocilindrična mašina sa klipom u mrtvom položaju ne može se sama pokrenuti, pa se često izvode mašine kod kojih na istom kolenastom vratilu rade dva ili više cilindara (višecilindrična mašina), kojima su ojnice međusobno prostorno zakrenute. Parne mašine koje paru iz cilindra izbacuju u atmosferu su ispušne mašine, za razliku od kondenzacijskih mašina, kod kojih se ona, pošto obavi rad u cilindru, kondenzuje u kondenzatoru pare. S obzirom na položaj središnje ose klipa i cilindra, parna mašina može biti vertikalna (stojeća parna mašina) ili horizontalna (ležeća parna mašina).
Parna mašina je toplotna mašina s spoljašnjim izgaranjem koja entalpiju vodene pare pretvara u mehanički rad. Jednostavnije rečeno, to je mašina koja energiju vodene pare koja se proizvodi u parnim kotlovima pretvara u mehanički rad. Bitno je napomenuti da je zapremina vodene pare već na 100 °C oko 1 700 puta veća od zapremine tečne vode.
Istorija parne mašine
Svojstva i delovanje vodene pare bili su poznati već u starom veku; Heron Aleksandrijski već je u 1. veku p. n. e. konstruisao različite uređaje koje je pokretala vruća para (Heronova kugla ili eolipile). Međutim tek potkraj 17. veka Deni Papen konstruisao je prvu mašinu koja donekle nalikuje parnoj; prve upotrebljive parne mašine konstruisali su engleski inženjeri Tomas Saveri (1650 – 1715) i Tomas Njukomen (1663—1729), a prvu parnu mašinu koja nalikuje na savremene izradio je Džejms Vat u drugoj polovini 18. veka. Prvu parnu industrijsku mašinu koja je radila u praksi konstruisao je Tomas Njukomen u Tiptonu u Stafordširu 1712. u Engleskoj. Ta je mašina crpila vodu iz rudnika više od 30 godina. Njukomen je bio trgovac željeznom robom u Dartmutu. Dobro je poznavao rudnike kalaja u Devonu i Kornvolu i njihov najteži problem je bilo uklanjanje vode iz rudničkih rovova, koja ih je neprekidno plavila. Trebalo mu je 10 godina vršenja eksperimenata pre nego što je našao zadovoljavajuće rešenje. Međutim, čak ni tu mašinu nisu hteli da prihvate kornvalski rudari, jer je trošila vrlo mnogo uglja, koji se morao uvoziti preko mora pa je bio veoma skup. Prvi korisnici Njukomenove parne mašine bili su vlasnici rudnika na području Midlanda, koji su takođe bili suočeni s problemom uklanjanja vode iz rudničkih rovova. Njukomen je prvi čovek koji je s uspehom koristio pokrete klipa u cilindru, a njegova mašina izgrađena 1712. godine, bila je je neosporno predak svih mašina toga tipa. Igrao je veliku ulogu u britanskoj industrijskoj revoluciji. Džejms Vat nije izumeo parnu mašinu. On je zaslužan za znatno usavršavanje radnog učinka mašine time što je kondenzovao paru u posebnoj zatvorenoj posudi.
Robert Fulton je 1807. upotrebio parnu mašinu za pogon prvoga komercijalnog parobroda, a nešto kasnije, Džordž Stivenson za pogon prve parne lokomotive. Isprva su za pogon parne mašine bili korišteni pritisci pare neznatno viši od atmosferskoga (oko 103 kPa ili 1,02 atm). Na prelazu iz 18. u 19. veka, kada su parni kotlovi bili dovoljno usavršeni da su mogli proizvoditi paru znatno višeg pritiska, britanski izumitelj Ričard Trevitik (1771 – 1833) izgradio je prve parne mašine visokog pritiska od 207 kPa (2 atm), a 1815. američki izumitelj Oliver Evans (1755 – 1819) počeo je da gradi parne mašine s pritiskom od približno 1.400 kPa (14 atm); današnje parne mašine najčešće koriste pritiske od više od 7.000 kPa (69 atm). Primena parne mašine pokrenula je snažan napredak tehnike te donela korenite promene u načinu proizvodnje i prevoza pa se generalno smatra pokretačem industrijske revolucije. Danas su parne turbine i motori s unutrašnjim sagorevanjem zamenili parne mašine zbog većih izlaznih snaga, većeg stepena iskorišćenja i srazmerno manje mase, ali se parne mašine još uvek koriste u nekim zemljama, posebno za pogon lokomotiva. Danas se razvija upotreba parne mašine za iskorištavanje alternativnih energetskih izvora (na primer biomase) u području malih mašina većih izlaznih snaga, kao i za pokretna postrojenja.
Heron iz Aleksandrije
250px|Heron iz Aleksandrije je napravio prvu parnu mašinu, eolipil, u prvom veku nove ere|desno|mini
Prva mašina, koja je nažalost služila samo kao demonstrator, je sagrađena u Aleksandriji u prvom veku nove ere.
Konstruktor je bio Heron. Rad je bio jednostavan, voda u postolju je zagrevana do pretvaranja u paru. Para je zatim dolazila u šuplju kuglu preko cevi-nosača i izlazila kroz savijene cevčice, vrteći kuglu.
San Juan Evangelista, San Juan Lalana
San Juan Evangelista je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini San Juan Lalana.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 373 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 446 m.
Parna mašina
Papen i Saveri
Denis Papen (Denis Papin) i Tomas Saveri (Thomas Savery) su bili nastavljači razvoja, poslie duge pauze. Saveri je 1698. napravio parnu mašinu-pumpu koja je radila na principu kondenzacije pare, stvarajući vakuum koji je „usisavao“ vodu.
Nekoliko njegovih mašina je praktično korišteno, uprkos veoma slabom stepenu iskorišćenja.
Njukomen
mini|desno|250p|Njukomenova „atmosferska“ mašina. Para - ružičasto, voda - plavo. Ventili su otvoreni (zeleno) ili zatvoreni (crveno)
Tek je Tomas Njukomen (Thomas Newcomen) 1712. uspeo da stvori mašinu koja je počela nešto više da se koristi, pogotovo za pumpanje vode iz rudnika. Iskoristivost je i dalje bila slaba. Mašina je nazivana „atmosferska“ zato što je pritisak atmosfere vršio koristan rad kad klip ide dole.
Rad Njukomenove parne mašine:
Kako vidimo, koristan rad vrši atmosferski pritisak, potiskujući klip u vakuum nastao kondenzacijom pare. Zato se ovakva mašina ponekad naziva atmosferskom.
Džejms Vat
mini|desno|250p|Vatova „atmosferska“ mašina, kraj 18. vijeka
Pažljivim posmatranjem i analiziranjem Njukomenove mašine, Vat je uspio da poveća stepen iskoristivosti 4 puta, dodajući kondenzator pare, efikasniji bojler sa toplotnom izolacijom i drugo. Kondenzator je omogućavao da se vruća para pomiešana s vodom ponovo doda u cilindar, pa su gubici energije drastično smanjeni. Ipak i Vatova mašina je koristila nizak pritisak i kondenzaciju pare da stvori vakuum za rad.
Vat je bio izričito protiv mašina s visokim pritiskom, smatrajući ih opasnima (zbog čestih eksplozija kotlova koji nisu imali sigurnosne ventile).
Posle 1800. godine
Tendencija ka sve većim pritiscima pare a zatim i stepenovanje ("kompaunding") su bile odlike daljeg razvoja.
U „kompaund“ motorima para je prolazila kroz nekoliko cilindara sve većeg prečnika, da bi se podigao stepen iskorišćenja.
Krajem 19. vijeka stapni (klipni) parni motori su dostigli vrhunac. Dalji razvoj parnih mašina je krenuo u pravcu parnih turbina, dok su klipne mašine praktično nestale.
mini|desno|250p|Parna klipna mašina trostepene ekstanzije. Para pod visokim pritiskom (crveno) dolazi iz kotla (bojlera) i prolazi kroz cilindre sa visokim pritiskom (crveno), srednjim pritiskom(žuto) i niskim pritiskom (plavo). Para niskog pritiska (plavo) zatim ide u kondenzator pare radi ponovne upotrebe u kotlu.
Stepen korisnog dejstva
Kreće se od 1% za Njukomenovu atmosfersku mašinu do 50% (moderne parne turbine).
Upotreba parne mašine
Kao pogonska mašina za industriju, vozove i brodove. Parna turbina se koristi i za proizvodnju električne energije u elektranama.
Opis rada
Postoje razne vrste mašina koje se razlikuju po načinu rada. Vidi pod Parna mašina, vrste.
El Sitio, Jonuta
El Sitio je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tabasco, u opštini Jonuta.
Parna mašina
Parni ciklus
thumbnail|250px|Dijagram protoka četiri glavna uređaja koja su korištena u [[Rankinov ciklus|Rankinovom ciklusu. 1) Pumpa za napojnu vodu, 2) Bojler ili generator pare, 3) Turbina ili mašina 4). Kondenzator; pri čemu je Q = toplota, a W = rad. Najveći deo toplte se ostaje neiskorišten.]]
Rankinov ciklus je fundamentalna termodinamička osnova parne mašine. Ciklus je aranžman komponenti poput onog koji se tipično koristi za jednostavnu proizvodnju energije, i koristi fazne promene vode (ključala voda proizvodi paru, kondezujuća izduvna para prelazi u tečno stanje) za formiranje praktičnog sistema za konverziju toplote u rad. Toplota se unosi iz spoljašnjosti u zatvorenu petlju u kojoj se deo toplote konvertuje u rad, a višak se uklanja u kondenzatoru. Rankinov ciklus se koristi u virtualno svim proizvodnim aplikacijama na parni pogon. Tokom 1990-tih, Rankinovim parnim ciklusima je generisano oko 90% električne energije koja se koristi širom sveta, uključujući virtualno sve solarne, biomasne, ugljane i nuklearne elektrane. Ciklus je imenovan po Vilijamu Džonu Rankinu, škotskom polihistoru.
El Sitio, Jonuta
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 116 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 6 m.
Parna mašina
Parni ciklus
Rankinov ciklus se ponekad naziva praktičnim Karnoovim ciklusom, zato što kad se koristi efikasna turbina, TS dijagram počinje da podseća na Karnoov ciklus. Glavna razlika je da su dodavanje toplote (u bojleru) i odvođenje (u kondenzatoru) izobarski procesi (na konstantnom pritisku) u Rankinovom ciklusu, a izotermski procesi (konstantna temperatura) u teoretskom Karnoovom ciklusu. U ovom ciklusu se pumpa korisiti za stavljanje radne tečnosti pod pritisak nakon izlaska iz kondenzatora. Pumpanje radnog fluida u tečnoj formi tokom ciklusa zahteva malu frakciju energije u poređenju sa energijom potrebnom za komprimovanje radnog fluida u gasovitom stanju u kompresoru (kao u Karnoovom ciklusu). Ciklus klipne parne mašine se razlikuje od onoga u turbini po tome što se kondenzacija i ponovna evaporacija dešavaju u cilindru ili u ulazima za dovod pare.
Radni fluid u Rankinovom ciklusu može da operiše kao sistem zatvorene petlje, gde se radna tečnost kontinuirano reciklira, ili može biti sistem „otvorene petlje” gde se izduvna para direktno ispušta u atmosferu, i zasebni izvor vode napaja bojler. Obično je voda koristi kao radni fluid zbog njenih povoljnih svojstava, kao što su netoksičnosti i hemijska nereaktivnost, izobilna dostupnost, niska cena, i njena termodinamička svojstva. Živa je radni fluid u parnoj turbini s živom. Ugljenovodonici s niskom tačkom ključanja se mogu koristiti u binarnim ciklusima.
Parna mašina je znatno doprinela razvoju termodinamičke teorije; međutim, jedine primene naučne teorije koje su uticale na parnu mašiku su bili originalni koncepti iskorištavanja snage pare i atmosferskog pritiska i poznavanje svojstava toplote i pare. Vatova eksperimentalna merenja na modelu parne mašine dovela su do razvoja zasebnog kondenzatora. Vat je nezavisno otkrio latentnu toplotu, koja je potvrđena originalnim otkrićem Džozefa Bleka, koji je isto tako savetovao Vata o eksperimentalnim postupcima. Vat je takođe bio svestan promena tačke ključanja vode sa pritiskom. Inače, poboljšanja samog motora bila su mehaničke prirode. Termodinamički koncepti Rankinovog ciklusa su pružili inženjerima neophodno razumevanje potrebno za proračun efikasnosti, što je pomoglo u razvoju modernih bojlera visokog pritiska i temperature, i parne turbine.