cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rat na Kosovu
Eskalacija
5.3. 1998. srpska policija je počela proganjati Adema Jasharija, jednog od vođa OVK, u selu Donje Prekaz. Usljedila je masovna oružana borba oko Jasharijevog skloništa koja je rezultirala njegovom smrću te masakrom daljnih 60 Albanaca, od kojih su 18 bili žene and 10 su bili mlađi od 16 godina. Zapadni mediji i političari kritizirali su Beograd zbog takvih postupaka. Ibrahim Rugova odbijao se tijekom tog razdoblja sastati sa srpskim političarima. Sastao se sa Miloševićem 15.5., ali nije bilo nikakvog napretka u zategnutim srpsko-albanskim odnosima. U međuvremenu, OVK je napredovala po Kosovu, opkolivši Peć, Đakovicu te uspostavivši svoj glavni grad u Mališevu. 25. svibnja 1998. osam pripadnika albanske obitelji Hamzaj je ubijeno u selu Ljubenić (Lybeniq) od srpske policije, no zbog potpune blokade srpskih vlasti, pristup međunarodnih humanitarnih organizacija tom području nije bio omogućen. Obitelj Hamzaj je smaknuta ispred svoje kuće, koja je potom zapaljena.
26.9. dogodio se masakr u Gornjem Obrinju u kojem su, ponovno tijekom operacija protiv OVK, Vojska Jugoslavije i srpska policija smaknuli između 18 i 21 člana obitelji Delijaj, od kojih su mnogi bili djeca. Beograd je ponovno porekao odgovornost za incident. 29.1. 1999., dogodio se masakr na Rogovu. u kojem je srpska policija ubila 24 Albanca u napadu na lokaciju u Rogovu selu za koje se sumnjalo da je bilo skrovište pobunjenika, čime je situacija ponovno eskalirala. Srbijanske vlasti nisu uviđale nikakav problem sa ovakvim akcijama i izjavljivale su da se samo obračunavaju sa "šiptarskim teroristima".
Zbog otvorenog rata koji je izbio 1998., procjenjuje se da je oko 200,000 Albanaca protjerano sa Kosova. 15. siječnja 1999. dogodio se Masakr u Račku u kojemu je 40 do 45 Albanaca ubijeno od srpskih trupa. Iako je Beograd objavio da su ubijeni Albanci zapravo bili pripadnici OVK-a, a ne civili, mnogi su izrazili sumnju u točnost tog objašnjenja dok su reakcije u svijetu bile u rasponu od zabrinutosti do osude. Vijeće sigurnosti UN-a osudilo je masakr, koji je kasnije postao jedan od temelja za tužbe za ratne zločine protiv Miloševića na Međunarodnom sudu. TV kamere OESS-a zabilježile su SAD-ovog ambasadora Williama Walkera kako hoda pored leševa Albanaca. Nakon toga, održao je konferenciju na kojoj je osudio taj čin. Do ožujka 1999., UNHCR je registrirao 430,000 izbjeglica sa Kosova.
NATO intervencija
thumb|Skladište u [[Srijemska Mitrovica|Srijemskoj Mitrovici nakon NATO bombardiranja]]
Incident je označio prekretnicu u ratu jer je Međunarodna zajednica izgubila strpljenje sa Miloševićevom agresivnom politikom i odlučila vojno intervenirati kako bi se spriječila daljnja eskalacija na Balkanu. Clintonov ministar obrane William Cohen je održao govor u kojem je izjavio da je ovo "borba za pravdu nad predstojećim genocidom". NATO dužnosnici su potom zaprijetili da će započeti vojnu intervenciju ako se se Vojska Jugoslavije ne povuče iz Kosova i dopusti da se mirovne snage rasporede tamo. Madeleine Albright je također snažno zagovarala dogovor i vršila pritisak na obje strane kako bi bio prihvaćen kompromis koji bi završio sukob.
Richard Holbrooke sastao se posljedni put sa Miloševićem u ožujku 1999. i ponudio mu zadnju šansu da prihvati ugovor u Rambouilletu, po kojem bi Kosovo dobilo natrag svoju autonomiju, OVK se razoružala a mirovne snage i NATO se rasporedili na to područje. Milošević je odbio, što je dovelo do NATO-ovog bombardiranja SRJ, koje je trajalo 78 dana, od 22. ožujka do 11. lipnja 1999. Borbeni zrakoplovi većinom su agirali iz baza u Italiji i na Jadranskom moru. Tijekom 10 tjedana bombardiranja Srbije, NATO zrakoplovi izveli su 38,000 borbenih misija, većinom napadajući vojna postrojenja i skladišta oružja Srbije u gradovima Beograd, Niš i Novi Sad, dok je Crna Gora osim u nekoliko navrata pošteđena zračnih napada. Istodobno, srpska vojska pojačala je napade po Kosovu. Tako se 25. ožujka odigrao Masakr u Velikoj Kruši, u kojem je ubijeno 44 albanskih civila,, 26. ožujka Masakr u Suvoj Reci u kojem je srpska policija smaknula 48 albanska civila, sve pripadnika obitelji Berisha a 28. ožujka dogodio Masakr u Izbici, u kojem je ubijeno 120 Albanaca, navodno sve civili. .
thumb|Raseljeni kosovski Albanci. Fotografiju ustupio [[MKSJ.]]
26.3. dva jugoslavenska MiG-29 su poletjela iz Batajnice u potjeri za jednim NATO-vim borbenim zrakoplovom koji je iz Srbije letio u smjeru Bosne. Jednom kada su prešli granicu, u zasjedi su se pojavila dva američka F-15. Oba MiG-a je oborio zapovjednik Jeff Hwang. Jedan Mig-ov pilot, Slobodan Perić, izbjegao je jednu raketu, ali ga je druga pogodila. Ipak, na vrijeme je izletio iz aviona i padobranom se spustio na tlo, gdje je prošvercan natrag u Srbiju uz pomoć policije Republike Srpske. Drugi pilot, Zoran Radosavljević, nije uspio napustiti MiG na vrijeme te je poginuo.
thumb|Letak upozorenja VJ da se povuče u svoje garnizone.
Jedan od bizarnijih pokušaja Miloševića da izađe iz krize dogodio se 12.4., kada je jugoslavenski parlament prihvatio vladinu odluku o pristupanju Beograda Savezu Rusije i Bjelorusije. Milošević je istodobno poslao pismenu poslanicu predsjedniku Jeljcinu, koju je Miloševićev brat u Moskvi, Borislav, predao ruskom Ministarstvu vanjskih poslova. U njoj se službeno traži primanje Jugoslavije u Savez Rusije i Bjelorusije. Ipak, Moskva nije pristala na ideju, naglasivši da bi se "prvo trebala razriješti situacija na Kosovu".
23.4. NATO raketa je NATO bombardovanje RTS|pogodila zgradu Radio televizije Srbije te na 24 sata prekinula emitiranje programa, navodno zbog propagandnih poruka Miloševićevog režima.
7.5. dogodio se još jedan incident kada je NATO bombardirao kinesku ambasadu u Beogradu, gdje su poginula tri kineska novinara, što je izazvao snažan prosvjed Pekinga. NATO se ispričao, navevši da je za sve kriva zastarjela karta grada te da ambasada nije pogođena namjerno. NATO je bombardirao zatvor Dubrava (grad Istok) 19. svibnja, te još jednom 21. svibnja, zbog čega je poginulo oko 19 albanskih zatvorenika. Drugi su pak pokušali pobjeći usred kaosa. 22.5., oko 1.000 zatvorenika je dovedeno u zatvorsko dvorište, gdje je na njih otvorena vatra od stražara, u kojoj je ubijeno najmanje 70 zatvorenika.
thumb|[[KFOR snage ulaze na Kosovo.]]
Nakon nekoliko tjedana vojne kampanje, Vojska Jugoslavije se i dalje odbijala povući sa Kosova, tako da je 28.5. Tony Blair odletio u Washington te se savjetovao sa Billom Clintonom oko moguće kopnene ofenzive na Srbiju. Iako je Blair upozorio da bi trebali mjeseci da se skupi dovoljno vojnika za vojnu akciju kojom bi se okupirala Srbija, sama prijetnja je predstavljala snažan psihološki pritisak na Miloševićevu vladu. U međuvremenu je Clinton kao alternativu odobrio plan prema kome bi OVK uz američku obavještajnu i vojnu podršku vršila sabotaže i slične akcije u samoj Srbiji u svrhu destabilizacije i eventualnog rušenja Miloševića. Iako su srpski vojnici postavili makete tenkova kako bi zavarali NATO, štete su ipak bile sve veće, pri kraju su se počele bombardirati i energetske stanice u Beogradu. Početkom juna je iz Moskve stigla jasna poruka da Rusija Beogradu neće pružiti nikakvu konkretnu podršku, odnosno da se prihvate svi NATO-vi uvjeti za prestanak neprijateljstava. Nakon ruskog i finskog posredovanja Milošević je kraju prihvatio da se Vojske Jugoslavije povuče, a KFOR uđe na Kosovo.
Time je 11.6. službeno završila NATO-ova kampanja i rat. Oko 750,000 protjeranih Albanaca moglo se potom vratiti natrag na Kosovo, ali je oko 100.000 Srba i pripadnika drugih manjina napustilo to područje strahujući od albanske odmazde. .
Intervencijom NATO snaga, Vojska Jugoslavije se povukla iz Kosova, iako je ono ostalo dijelom Srbije. Međutim, 10 godina kasnije, Kosovo je proglasilo neovisnost, a priznalo ga je preko 60-ak država UN-a, što je i dalje predmetom raznih kontroverzi.
Zločini
Srpska vojska je tijekom 1998. i 1999. počela sa masovnim protjerivanjem Albanaca: tri tjedna nakon pokretanja NATO kampanje, registrirano je 525,787 izbjeglica sa Kosova. Mjesec dana kasnije, to je poraslo na 781,618 izbjeglica. Na vrhuncu sukoba, bilo je registrirano 862,979 albanskih izbjeglica protjeranih sa tog područja, što je oko 43 % ukupnog stanovništva Kosova. Oko 440,000 od njih je pobjeglo u Albaniju, a oko 300,000 u Makedoniju. Iako su vlasti u Beogradu pokušavali prikazati da su progoni rezultat NATO kampanje, izbjeglice su redovito javljale da ih je protjerala srpska vojska i policija. Prijavljeni su mnogi slučajevi silovanja albanskih žena. Human Rights Watch je zabilježio 96 slučaja spolnog napastovanja od srpskih vojnika, među njima 6 slučaja žena koje su ubijene nakon silovanja. Bilo je i slučajeva prijavljenih grupnih silovanja. Uz sve to, ni VJ ni srpsko Ministarstvo unutarnjih poslova nisu napravili nikakav pokušaj istraživanja ili kažnjavanja takvih incidenata.
thumb|Lokacije na Kosovu i jugu Srbije na kojima je NATO avijacija koristila zabranjenu municiju sa osiromašenim uranijumom.
Prema iskazima, JNA je sistematski prevozila leševe Albanaca u rudarski kompleks Trepča kraj Kosovske Mitrovice, gdje ih je palila. Prema „jednom tajnom službeniku“, između 1,200 i 1,500 leševa je tako uništeno u Trepču. U svibnju 2001. Srpska vlada je objavila da je kamion pun sa 86 leševa Albanaca bačen u Dunav u Srbiji tijekom rata na Kosovu.
Između ožujka i lipnja 1999., srpski vojnici su uništili tisuće albanskih domova diljem Kosova uz pomoć topništva, buldožera, eksploziva i paljenja. Zabilježeno je i uništavanje džamija. Također je zabilježeno pljačkanje imovine. U nekim slučajevima, pogotovo onima koja su imala bliske veze s OVK, cijela sela su uništena. Gradovi Peć i Glogovac su teško oštećeni. Prema anketi UNHCR-a, koja je obuhvatila 285 kosovska sela, 9,809 od ukupno 35,185 domova (28 %) je potpuno uništeno.
Tijekom rata, srpske snage su namjerno otrovale bunare, a time i izvore pitke vode. U bunare su bacali kemikalije, mrtve životinje pa čak i ljudske leševe. Prema Međunarodnom odboru Crvenog križa, od 20,000 bunara na Kosovu, pola ih je otrovano.
Prema izvještajima HRW-a, najviše pljački događalo se u selu Belanica (Suva Reka). 31. ožujka 1999., srpska policija i paravojna postrojbe su ušle u selo, okupile stanovnike te od njih zahtijevale novac pod prijetnjom da će im ubiti djecu. Barem tucet Albanaca je ubijeno na taj način. Bilo je i slučajeva kada su militanti provaljivali u stan i zahtijevali novac od ukućana.
Između ožujka i lipnja 1999., srpske sigurnosne snage su uhitile Albance i tjerale ih na kopanje rovova, bunkera i drugih teških fizičkih poslova, što HRW karakterizira kao prisilni rad. Tijekom NATO intervencije, srpske snage sigurnosti prisiljavale su albanske civile da budu u njihovoj blizini ili između srpskih položaja, koristeći ih kao ljudski štit, što je zabranjeno prema članku 28 četvrtom Ženevskom konvencijom. Svjedok iz Mališeva je izjavio da je bio u skupini od 500 civila koja su zadržana u blizini albanske granice kada su srpske snage napadale OVK lokacije.
Srpske snage su također postavile 50,000 mina po Kosovu, poglavito uz granicu sa Albanijom i Makedonijom. OVK je isto postavljao mine tijekom tog razdoblja, a vodio je i sabirni logor Llapušnik u kojem je ubijeno 112 Srba. NATO je pak koristio kazetne bombe a prema nekim naznakama i oružje sa osiromašenim uranijom. OVK se također tereti da je ubijala albanske civile kako bi svalila krivnju na Srbe, te da je napadala srpske civile.
Još uvijek ostaju neprovjerene tvrdnje o Mudžahedinima koji su se borili na strani Albanaca na Kosovu, a za koje postoje optužbe da su bili posebno okrutni u borbi protiv Srba. Neki su navodno dobili kosovsko državljanstvo. Tijekom svojeg suđenja na Haaškom sudu, Milošević je izjavio da je Al-Kaida pomagala pobunjenicima na Kosovu, no Sabit Kadriu, kosovski aktivist za ljudska prava, je to osporio i nazvao cijelu priču "plodom njegove mašte".
Žrtve
Rat, koji je trajao gotovo tri godine, ima najnesigurniji i najupitniji broj žrtava od svih četiri Jugoslavenskih ratova jer dugo nije bilo nikakvih preciznih studija ili anketa koje bi mogle utvrditi točne brojke.
Procjene ukupnog broja mrtvih prema ovim podatcima sežu od 10.000 do 20.000 mrtvih.
Fond za humanitarno pravo (FHP) napravio je dosad najopsežniju i najprecizniju studiju o tom sukobu, te je evidentirao sveukupno 13.535 žrtava od rata na Kosovu od 1.1 1998. do 31.12. 1999. Ta nevladina udruga, koja je objavila podatke 2015. objedinjene u Kosovsku knjigu pamćenja, je navela da od tog broja Albanci čine 10.812 (80%) a Srbi 2.197 žrtava (16%). 526 osoba su pripadnici drugih nacionalnosti. Civilnih žrtava je 10.317, od čega je albanskih civila 8.676 (84%) a srpskih civila 1.196 (12%).
Rezultati i posljedice
Rat je završio nesumnjivom de facto pobjedom NATO i OVK, s obzirom da je Kumanovski sporazum kojim su neprijateljstva okončana postigli svoj glavni cilj - povlačenje jugoslavenske i srpske vojske i policije s Kosova. Kosovo je temeljem Rezolucije VS UN 1244 postalo protektorat UN-a, na kome ni Jugoslavija ni Srbija nisu trebale imati nikakvu efektivnu vlast, koja je prešla u ruke pod UNMIK-om uspostavljene administracije kojom su dominirali kosovski Albanci. Pregovori o rješavanju statusa Kosova - pri čemu su kosovski Albanci inzistirali na potpunoj nezavisnosti - nisu urodili plodom, te je uz podršku SAD i vodećih zapadnih sila Kosovo 2008. proglasilo nezavisnost, koju je dosada priznalo nešto manje od polovice svih zemalja svijeta, uključujući sve srpske susjede s izuzetkom BiH. Samo Kosovo je nakon rata postalo uglavnom etnički čisto zahvaljujući masovnom egzodusu srpske manjine 1999. godine, odnosno nakon nereda 2004. godine poslije kojih malobrojni Srbi žive isključivo na relativno etnički kompaktnom pojasu tzv. Sjevernog Kosova te u nekoliko izoliranih enklava.
Ekonomske posljedice
Prema "Grupi 17", neovisnoj skupini ekonomista, NATO-ovo bombardiranje prouzročilo je oko 30 milijardi $ štete gospodarstvu Srbije. Prema njihovim računicama, srpski bruto društveni proizvod je zbog posljedica rata spao 40 %, a industrijska proizvodnja 44,5 %. Mlađen Dinkić je izračunao da je uz to oko 250,000 ljudi ostalo bez posla a da je društevni proizvod spao sa 1.600 na 1.000 $. Uz to, NATO je izbacio oko 23,000 bombi na Srbiju.
Sudski postupci
2006., bivši predsjednik Srbije Milan Milutinović, bivši zamjenik premijera Nikola Šainović, Dragoljub Ojdanić te tri bivša generala - Nebojša Pavković, Vladimir Lazarević i Sreten Lukić, izvedeni su pred Haaški sud zbog ratnih zločina u ratu na Kosovu. Miloševiću se za isti počelo suditi još 2002. S druge strane, Fatmir Limaj, Haradin Bala i Isak Musliu, bivši pripadnici OVK-a, također su izvedeni pred sud zbog optužbi za zločine protiv Srba. Sveukupno, presude su bile sljedeće:
thumb|Uništeno Ministarstvo obrane u [[Beogradu.]]
2009. je beogradska štampa pisala da je Haaški tribunal tijekom suđenja Ramushu Haradinaju 2006. godine uništio sve materijalne dokaze o trgovini organima Srba koji su tokom rata oteti na Kosovu i Metohiji. Haški tribunal je početkom 2005. godine pokrenuo istragu koja se zvala "Don Quijote", a koja se odnosila na predmete nađene u zloglasnoj "žutoj kući" u Burelju na sjeveru Albanije. U toj su kući po osnovanoj sumnji zarobljenim Srbima vadili vitalni organi, koji su kasnije za velike iznose prodavani na crnom tržištu. Godinu dana kasnije, umjesto da provede istragu do kraja, navodno je naredio da se svi materijalni dokazi unište jer su "nebitni" za istragu.
13. ožujka 2010. po nalogu Tužiteljstva za ratne zločine, srbijanska policija privela je devet osoba zbog sumnje da su počinili ratni zločin u selu Ćuška kod Peći na Kosovu 14. svibnja 1999. godine. Zahtjev za provođenje istrage protiv 26 pripadnika paravojne formacije "Šakali" i pripadnika Teritorijalne obrane i rezervnog sastava policije to tužiteljstvo podnijelo je istražnom sucu Vijeća za ratne zločine Višeg suda u Beogradu zbog osnovane sumnje da su ubili 41 osobu u tom selu.
Las Palomas, Papantla
Las Palomas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Papantla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 20 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 17 m.
4372 Quincy
4372 Quincy je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,929 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 13,0.
Siurgus Donigala, Cagliari
Siurgus Donigala je naselje u Italiji u provinciji Cagliari, u regiji Sardinija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 2027 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 442 m.
Visnagin
Visnagin je organsko jedinjenje, koje sadrži 13 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 230,216 Da.
Avonmore, Pennsylvania
Ejvonmor je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.011, što je 191 (23,3 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Murgeni, Murgeni
Murgeni je naselje u Rumuniji u okrugu Vasluj u opštini Murgeni.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 7665 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 35 m.
Potter, Wisconsin
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 253, što je 30 (13,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Org 25435
Org 25435 je organsko jedinjenje, koje sadrži 19 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 369,453 Da.
Calcina, Macerata
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 697 m.
Edward Crni Princ
Edward, Crni Princ zvan i Edward od Woodstocka (Woodstock, Oxfordshire, 15. jun 1330. - Westminster, pored Londona 8. jun 1376.), bio je najstariji sin engleskog, kralja Edwarda III iz Dinastije Plantagenet.
Još i danas kruži legenda, - za koju se danas smatra da je netočna, da je svoj nadimak Crni Princ dobio zato jer je na sebe navlačio crni oklop, ta legenda počela se širiti od 1568. nakon objave knjige Richarda Graftona - Kronika Engleske (Chronicle of England).
Biografija
Otac ga je još kao bebu proglasio Grofom od Chestera (mart 1333), a zatim u februaru 1337. Vojvodom od Cornwalla (on je bio prvi koji je dobio tu titulu), pa onda i Princem od Walesa u maju 1343. i nakraju 1362. Princem od Akvitanije, koju je posjedovao do 1372.
Od 1346. do 1347. sudjeluje zajedno s ocem u vojnim operacijama po sjevernoj Francuskoj u sklopu Stogodišnjeg rata. Sudjelovao je u Bitci kod Crécya 26. augusta 1346. u kojoj se proslavio svojom smionošću, tako da je postao jedan od prvih vitezova Reda podvezice. Ponovno je poslan u Francusku 1355., ovaj put kao samostalni komandant, taj put izvojevao je svoju najveću pobjedu u Bitci kod Poitiersa 19. septembar 1356. u kojoj je zarobio francuskog kralja Jeana II i odveo ga u zarobljeništvo u Englesku. Sa njim se postupalo kako i dolikuje njegovu položaju, ali je natjeran da plati 3.000.000 zlatnih kruna za svoju otkupninu i 1360. potpiše nepovoljni Ugovor iz Brétignya u Calaisu, kojim je Akvitanija ustupljena Kraljevini Engleskoj.
Edward se u septembru 1361, oženio rođakinjom Joan, razvedenom udovicom grofa od Kenta. U julu 1362. proglašen je Princem Akvitanije pa je 1363. napustio Englesku i krenuo u svoj francuski leno. Edward je bio sjajan vojnik ali slabi vladar i gospodar, pa je sa svojom novom imovinom doživio fijasko za koji je ponajviše sam kriv. Svoj dvor u Bordeauxu, organizirao je vrlo neobično za jednog osvajača, jer je zadržao stare lokalne feudalce i istu administrativnu podjelu na 13 okruga. Zbog visokih poreza, koje je ubirao sam - uspio se posvaditi sa većinom lokalnih biskupa, a i sa većinom krupnijih vazalnih feudalaca.
Pomogao je Pedru I iz Kastilje da se vrati na tron, izvojivši pobjedu u Bitci kod Nájera 3. aprila 1367., ali mu je ta kampanja uništila zdravlje, financije i sve šanse da i dalje vlada Akvitanijom, jer su njegovi feudalci i crkveni prelati 1369. požalili na njega formalnom suvladaru Charlesu V. Na to je Edward drsko odgovorio Charlesu V da ne haje za to, i da će se pojaviti sa 60 000 vojnika u Parizu, kad se u maju 1369. bude raspravljalo o tim žalbama.
Kako nije shvaćao realno stanje na terenu, okrenuo je protiv sebe i građanstvo i seljake, tako da je već do marta iste godine protiv njega ustalo 900 gradova i zamaka. Kako se on oslanjao na najamničku vojsku, koju više nije imao od kud plaćati - nije uspio ugušiti pobunu. Nakon besmislenog napada i masakra izvedenog u Limogesu u oktobru 1370., Edward se skrhan i bolestan vratio u Englesku u januaru 1371.
Posljednje engleske godine
U septembru 1372. je i formalno predao svoju kneževinu natrag svom ocu, navodeći da su mu njeni prihodi bili premali da podmiri vlastite troškove. Zbog tog su njegovi nasljednici izgubili pravo na taj leno.
Edward je živio tipičnim životom moćnih feudalaca 14. vijeka, trošio je iznad svojih mogućnosti, velikodušno poklanjajući svojim vjernim pratiocima prava bogatstva. Volio je sokolarstvo, lov i igre, znao je čitati i pisati, a kao i svi ljudi onog vremena bio je pobožan.
Dvaput je posjetio svoju grofoviju Chester 1353. i ponovno 1358. jer su tu živjeli njegovi brojni strijelci (kojima je dugovao svoje brojne pobjede) odjeveni u kratke kaputiće sa neobičnim zeleno - bijelim šeširima. Za razliku od toga nikad nije posjetio Wales iako je nosio titulu Princa od Walesa.
Prilično je nejasno kako je prožio svojih pet posljednjih godina, po nekim izvorima dosta se angažirao oko podrške Donjem domu parlamenta, ali je to vjerojatno radio zato da osigura dostojno nasljedstvo svom drugom, ali jedinom preživjelom sinu, Richardu od Bordeauxa (kasnijem Richardu II). jer je znao da umire.
Malinovac
Malinovac je naselje u Hrvatskoj, regiji Slavoniji u  Osječko-baranjskoj županiji i pripada općini Magadenovac.
Zemljopisni položaj
Malinovac se nalazi na 96 metara nadmorske visine u nizini istočnohrvatske ravnice. Selo se nalazi na državnoj cesti D53 Našice - Donji Miholjac. Susjedna naselja: sjeverno Beničanci, sjeverozapadno Kućanci. Južno od naselja nalazi se šumski kompleks bogat naftno- plinskim bušotinama. Pripadajući poštanski broj je 31542 Magadenovac, telefonski pozivni 031 i registarska pločica vozila NA (Našice). Površina katastarske jedinice naselja Malinovac je 7,12 km2.
Povijest
Malinovac je najmanje naselje u Općini Magadenovac. Naselje se nalazi između staroga i novoga korita rijeke Vučice. Usmenom predajom starijih stanovnika zabilježeno da je selo dobio naziv jer su potkućnice za gradnju kuća kupovale za "mali novac".
Stanovništvo
Iskazivano od 1948. do 1961. kao dio naselja, a od 1971. kao samostalno naselje nastalo izdvajanjem dijela iz naselja Beničanci. U 1971. sadrži dio podataka za naselja Beničanci i Kućanci.
Gametolizin
Gametolizin (, autolizin, protaza razlaganja ćelijskog zida Chlamydomonas, lizin, Chlamydomonas reinhardtii metaloproteinaza, gametni litički enzim, gametni autolizin) je enzim. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Salgareto, Rimini
Salgareto je naselje u Italiji u provinciji Rimini, u regiji Emilia-Romagna.
Gametolizin
Ovaj glikoprotein je prisutan u Chlamydomonas reinhardtii gametima.
Salgareto, Rimini
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 19 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 182 m.
Ariadne Díaz
Ariadne Rosales Díaz (16. kolovoza, 1986. - Guadalajara, Meksiko) meksička je glumica, model i plesačica.
Biografija
Ariadne je diplomirala na Centro de Eduación Artística (CEA).
2007. debitirala je u TV seriji Muchachitas como tú, gdje je interpretirala Leticiju Hernández Fernández. Nedugo zatim, utjelovljuje Florenciju Echevarriju de Belmonte u telenoveli Al diablo con los guapos.
4374 Tadamori
4374 Tadamori je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,222 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 13,0.
Arcos de San Juan, Morelia
Arcos de San Juan je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Morelia.
Año Nuevo, Bacalar
Año Nuevo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Quintana Roo, u opštini Bacalar.
Arcos de San Juan, Morelia
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 144 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1956 m.
Durnești, Ungureni
Durnești je naselje u Rumuniji u okrugu Botošani u opštini Ungureni.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 272 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 91 m.
Org 25935
Org 25935 je organsko jedinjenje, koje sadrži 21 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 339,428 Da.
Washburn, Iowa
Vošbern je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Ajova.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 876.
Abū Sadāḩ, Hajjah
Abū Sadāḩ je naselje u Jemenu u pokrajini Hadžah.
Chanteau
Šanto je naselje i opština u centralnoj Francuskoj u regionu Centar (region), u departmanu Loare koja pripada prefekturi Orlean.
El Paraje, Pedro Ascencio Alquisiras
El Paraje je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Pedro Ascencio Alquisiras.
Abū Sadāḩ, Hajjah
Prema proceni iz 2014. u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 352 m.
Chanteau
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1136 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 39 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 28,85 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 122 metara (maksimalnoj 138 m, a minimalnoj 109 m).
Quinta Mayapan, Frontera Comalapa
Quinta Mayapan je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Frontera Comalapa.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 670 m.
La Tuna Blanca, Tecolotlán
La Tuna Blanca je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Tecolotlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1923 m.
Interlingva
Jezik > Planski jezici > interlingva
ime:
jezik govori:
'zemlje:
poreklo: kreiran od Aleksandra Godea, 1951, kao sinteza engleskog, francuskog, italijanskog, španskog i portugalskog.
pismo: latinica
primer: Očenaš (Zvučni insert)
<blockquote style="font-style: italic"> Nostre Patre, qui es in le celos,
que tu nomine sia sanctificate;
que tu regno veni;
El Guamuchilito, Candelaria
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 39 m.
Interlingva
super le terra como etiam in le celo.
como nos pardona a nostre debitores,
e non duce nos in tentation,
sed libera nos de malo.
Ovaj se članak odnosi na jezički projekat interlingva (Interlingua) Aleksandra Godea (Alexander Gode) a ne Interlingua Peano-a. Interlingu a  niti jeInterlingu e , drugo ime za okcidental.
Istorija
Interlingvu je uglavnom kreirao Aleksandar Gode. On je delom uzeo već urađeni materijal u fondaciji IALA (International Auxiliaru Langag Association). a delom je samostalno kreirao ovaj jezički projekt. To je uradio posle smrti glavnog finansijera projekta Alice Vanderbilt MORRIS, koji je podržavao tu instituciju u vremenu od 1924-1950.
Interlingva se predstavila javnosti kao projekt vredan izučavanja zbog toga što je vrlo naturalistička, u potpunoj saglasnosti, kako po fondu reči, tako i gramatici, sa glavnim zapadnoevropskim jezicima, i onaj kao takva sledi njihov način izražavanja i kulturne odlike. Neki od pristalica, potvrđuju da //interlingva// vredi, ne toliko kao sredstvo za sporazumevanje, jer nije u širokoj upotrebi, kolko u nastavi stranih jezika, kao uvod u jezičke studije, pomenutih zapadnoevropskih jezika.
Govorno područje
Interlingva je teorijski, manje-više razumljiva bez izučavanja govornoj populaciji iz čijih je izvornih jezika nastala. — oko 1240 miliona, jednu četvrtinu čovečanstva. Faktički, razumeju je obrazovani ljudi koji govore romanske jezike, to jest, verovatno oko 100 ili 150 miliona ljudi. Početkom ovog veka interlingva je glavni konkurent esperantu, od svih dosad kreiranih planskih jezika.
Gramatika i leksika
Interlingva inkorporiše u svoju leksiku postojeće reči iz prirodnih jezika po sledećom pravilima:
Interlingva tako, direktno ili indirektno izvlači i grčke ili latinske reči, koje su već postale internacionalne, a najčešće upotrebljavane u načnoj ili stručnoj terminologiji. U poredenju sa esperantom, interlingva ne obiluje tvorbom reči po šablonu koje afiksi tvore jezički fond ovog prvog.
Izgovor i literatura
Baznih 26 slova imaju konstantne glasovne vrednosti, a u nekoliko slučajev glasovna vrednost slova zavisi od predhodnog ili sledećeg slova (videti naprimer kod "c"). Najpoželjniji je izgovor koji je u skladu sa orginalnim jezikom/jezicima od kojih reč izvorno potiče (npr. Nemačko walzer, izgovara se kao [valtser]). Zbog toga doslednih pravila nema baš uvek, te se izgovor uči zajedno sa učenjem pisanog oblika neke reči U odnosu na esperanto, izgovor kod interlingve toleriše više mogućih varijacija. U donjoj listi moguće varijacije date su u zagradama:
Dvostruke konsonante se izgovaraju kao jednostruke: "ecclesia" kao [e'klejza ].
Izgovaraju se kao diftonzi sledeći parovi: "ai" [aj], "au" [aw], "ei" [ej], "eu" [ew], "oi" [oj], "ou" [ow].
Akcenat je na silabu ispred zadnje konsonantne grupe, ne računajući svršetke na "-s" kod množine: "regula" [re'gula], u množini se izgovara "regulas" [re'gulas], "trovar" [tro'var]. Primeri: <span style="font-family: Arial Unicode MS, Lucida Sans Unicode, Lucida Grande, TITUS Cyberbit Basic, Code2000, MV Boli, MS Mincho">"corde" ['korde], "concerto" [kon'certo], "schola" ['skola], "choc" [ʃok], "agente" [a'gente], "avan'tage" [avantaʒe], "secretario" [sekre'tarjo], "mangiar" [man'ʒar], "quanto" ['kwanto], "que" [ke], "absolute" [abso'lute], "accusativo" [akuza'tivo], "telephono" [tele'fono], "nation" [na'tsjon], "industria" [indus'tria], "puero" ['pwero], "typo" ['tipo], "yogurt" [jo'gurt]
Raspad Sovjetskog Saveza
thumb|220px|Tenkovi na [[Crveni trg|Crvenom trgu tokom pokušaja državnog udara avgusta 1991.]] thumb|220px|Države nastale raspadom Sovjetskog Saveza: 1 - [[Jermenija, 2 - Azerbejdžan, 3 - Belorusija, 4 - Estonija, 5 - Gruzija, 6 - Kazahstan, 7 - Kirgistan, 8 -Letonija, 9 - Litvanija, 10 - Moldavija, 11 - Rusija, 12 - Tadžikistan, 13 - Turkmenistan, 14 - Ukrajina. 15 -  Uzbekistan.]] Raspad Sovjetskog Saveza je bio proces dezintegracije saveznih političkih struktura i centralne vlade Saveza Sovjetskih Socijalističkih Republika, što je dovelo do nezavisnosti svih 15 republika Sovjetskog Saveza između 11. marta 1990. i 25. decembra 1991. Raspad najveće socijalističke države na svetu je takođe označio zvanični kraj Hladnog rata.
Interlingva
Izgovor i literatura
Postoji dvojna ortografija, slična kao i u jezicima koji potiču od latinskog,, koji umesto "ph" pišu "f", ne "y" već "i" i menjaju završetak kod nekoliko reči. Takva pojednostavljena literacija, doduše, retko se upotrebljaava.
Raspad Sovjetskog Saveza
Kako bi pokrenuo stagnirajuću sovjetsku privredu, sovjetski vođa Mihail Gorbačov je pokrenuo procese liberalizacije (glasnost i perestrojku) komunističke, jednopartijske države. Međutim, ova liberalizacija je dovela do pojave dugo potiskivanih nacionalističkih pokreta i međuetničkih sukoba u brojnim republikama Sovjetskog Saveza. Revolucije iz 1989. su dovele do pada socijalističkih država koje su bile saveznice Sovjetskog Saveza i do povećanog pritiska na Gorbačova da uvede više demokratije i autonomije za konstitutivne republike Sovjetskog Saveza. Pod Gorbačovljevim rukovodstvom, Komunistička partija Sovjetskog Saveza je uvela neposredne izbore, osnovala novo centralno zakonodavno telo i okončala zabranu delovanja drugih političkih partija. Iako je referendum iz marta 1991. pokazao da je većina sovjetskih građana bila za opstanak Sovjetskog Saveza, njegov legitimitet su osporavale baltičke republike. Zakonodavna tela sovjetskih republika su počela da usvajaju zakone koji su potkopavali autoritet centralne vlade i podržavali uspostavljanje nezavisnosti.
Interlingva
Sintaksa
Gramatika interlingve uzima u obzir zajedničku gramatiku minimalno četri izvorna jezika. Npr. svaki od izvornih jezika množinu tvori pomoću -s, te i interlingva na taj način tvori množinu.
Raspad Sovjetskog Saveza
Sve veće političke tenzije su prouzrokovale da konzervativni vrh sovjetske armije i Komunističke partije da u avgustu 1991. izvrše državni udar kako bi zbacili Gorbačova i ponovo uspostavili autoritativni i čvrst centralizovani režim. Iako državni udar nije uspeo zbog otpora građana predvođenim Borisom Jeljcinom, tadašnjim predsednikom RSFSR, udar je uvećao strahovanja da će reforme biti poništene, pa je većina republika počela da proglašava nezavisnost. Predsednici Rusije, Ukrajine i Belorusije Boris Jeljcin, Leonid Kravčuk i Stanislav Šuškevič su se 22. decembra sreli u tajnosti i dogovorili da raspuste Sovjetski Savez i da ga zamene sa labavom unijom zasnovanoj na dobrovoljnom članstvu pod imenom Zajednica nezavisnih država. Sve više nemoćan usled događaja, Gorbačov je podneo ostavku 25. decembra 1991., što je zvaničan kraj Sovjetskog Saveza. Rusija je po međunarodnom pravu priznata kao jedina država naslednica Sovjetskog Saveza i preuzela u svoj posed celokupni arsenal sovjetskog nuklearnog oružja.
Revolucije iz 1989. i raspad Sovjetskog Saveza su dovele do kraja višedecenijskog neprijateljstva između NATO i Varšakvskog pakta, što je bila glavna odlika Hladnog rata. To je takođe označilo pad marksizma-lenjinizma kao vladajuće ideologije, a jedine dve markističko-lenjinističke države su Severna Koreja i Kuba (iako su mnoge nevladajuće partije u drugim državama nastavile da zagovaraju marksizam-lenjinizam). Ova dva bivša sovjetska saveznika su uspela da se održe uprkos nestanku sovjetske ekonomske pomoći i političke podrške od koje su zavisile. U državama bivšeg Sovjetskog Saveza, rezultati raspada su mešoviti. Baltičke zemlje su uvele demokratske sisteme vlasti, dok su Ukrajina, Belorusija i centralnoazijske države imale autoritativne političare. Rusija je prošla kroz period političke nestabilnosti i ekonomskog pada pre nego što je dostigla stabilnost i ekonomski rast pod predsednikom Vladimirom Putinom. Čak i kao nezavisne države, bivše sovjetske republike su nastavile da održavaju bliske veze sa Rusijom i osnovale mulitlateralne organizacije kao što je Evroazijska ekonomska zajednica i Savez Rusije i Belorusije da ojačaju ekonomsku i bezbedonosnu saradnju.
Posljedice
Po podacima BBCa na dvadesetu godišnjicu pokušaja svrgavanja Mihaila Gorbačova bivše Sovjetske republike su dostigle BDP iz 1990. godine tek 2005. godine uz drastične socijalne promene koje su rezultirale enormno bogatom vladajućom klasom i siromašnom većinom stanovništva koje u proseku živi lošije no što je živelo u poslednjim godinama SSSRa.
Ako se u ekonomskim podacima o protekla dva desetljeća gleda samo BDP bez socijalnih faktora neupitni ekonomski pobednici postaju Estonija čiji BDP raste oko 60 % u dvadeset godina, Azerbejdžan (zbog nafte) i Armenija (pomoć iz inostranstva) s porastom od 50 % i Uzbekistan s porastom od 40 % (s 1993 dolara na 2773 dolara), dok su najveći ekonomski gubitnici Tadžikistan zbog svog dugog građanskog rata i države koje su bile "žrtve" obojanih revolucija (Gruzija, Ukrajina, Kirgistan) kojima je BDP u padu u odnosu na stanje iz 1990. godine
Ahemenidska Monarhija
Ahemenidska Monarhija (perzijski: هخامنشیان, staroperzijski: Hahamanešijan) bila je prva Perzijska Monarhija koja je od 550. do 330. pne. obuhvaćala prostor Velikog Irana, odnosno druga iranska imperijalna dinastija (nakon Medijske Monarhije). Na vrhuncu svoje moći iranska monarhija se protezala na 10,7 milijuna km² što je čini najvećom državom u historiji starog vijeka. Također, monarhija je u to doba obuhvaćala oko 46% svjetske populacije.
Ahemenidsku Monarhiju osnovao je Kir Veliki koji ju je proširio na veći dio azijskog dijela Bliskog istoka, dok su ga njegovi nasljednici Kambiz II. i Darije Veliki proširili i na Afriku odnosno Europu, što je čini prvom državom koje se protezalo na tri kontinenta. Teritorij monarhije osim Irana obuhvaćao je dijelove današnje Indije i Pakistana, područja Centralne Azije, Male Azije, Tračke, veći dio obala Crnog mora, Mezopotamiju, sjever Arapskog poluotoka, Levant, Siriju, te sjeveroistočni dio Afrike uključujući Egipat, Libiju, Sudan i Etiopiju.
U zapadnjačkoj historiji Ahemenidska Monarhija ostala je najviše upamćeno po grčko-perzijskim ratovima, uspješnom modelu Kirove odnosno Darijeve centralizirane administracije, bogatoj umjetničkoj ostavštini, oslobađanju Židova iz babilonskog ropstva, toleranciji vjerskih manjina, te prvom pisanom spomeniku o ljudskim pravima (Kirov cilindar). Ahemenidska Monarhija doživljava pad početkom 4. vijeka pne., te je 330. pne. osvaja Aleksandar Makedonski.
Historiografija
300px|thumb|left|[[Behistunski natpisi Darija Velikog]]
Problem istraživanja Ahemenidske Monarhije predstavlja ograničen broj pisanih dokumenata o vlastitoj historiji, što ahemenidske vladare razlikuje primjerice od asirskih vladara. Veliki dio perzijskih historijskih zapisa uništen je u brojnim razaranjima prilikom makedonskih, arapskih, te posebno mongolskih osvajanja. Sačuvani dokumenti uglavnom se sastoje od administrativnih evidencija o kraljevskim satrapijama što uključuje nasljeđivanje zemljišta, porezne dokumente i slično. Velik dio historijskih izvora o Ahemenidskom Carstvu oslanja se na zapise njihovih neprijatelja poput Grka; Herodot, Strabon, Ktezije, Polibije, Klaudije Elijan, itd. Ostali strani izvori uključuju egipatske zapise te biblijske knjige o Ezri i Esteri koje također sadrže reference na nekoliko perzijskih kraljeva. Antički autori su mnogo pisali o Ahemenidskoj Monarhiji (Persica), no veći dio tih djela je izgubljen dok je sačuvano svega nekoliko ulomaka. Ahemenidski vladari ostavili su priličan broj kraljevskih zapisa (npr. u Behistunu) u kojima se spominju radovi na gradilištima i njihov osvrt na politiku monarhije. Takvi historijski dokumenti djelomično otvaraju historijsku perspektivu u kontekstu shvaćanja njihovog obnašanja vlasti.
Literatura o Ahemenidima je u konačnici vrlo raznolika, no njihova analiza je problematična budući kako su neravnomjerno distribuirani u prostoru i vremenu. Primjerice, dok u područjima kao što su Fars, Suza, Egipat i Babilon postoje brojni dokumenti, u ostalim dijelovima monarhije ima ih malo ili gotovo i ne postoje. U kronološkom smislu, doba vladavine Kira Velikog, Darija Velikog, Artakserksa I. i Darija II. obiluju dokumentima, no to nije slučaj sa razdobljima vladavine ostalih velikih kraljeva.
Historija
300px|thumb|Karta [[Irana sa ucrtanim najvažnijim gradovima iz ahemenidskog perioda]]
Porijeklo dinastije
Osnivač ahemenidske dinastije je prema predaji Ahemen (staroperzijski Haxamaniš: „prijateljskog duha“), no postojanje te historijske osobe je kontroverzno. Prema Behistunskim natpisima, Ahemen je bio kralj perzijskih plemena u zapadnom Iranu (blizu jezera Urmija) krajem 8. vijeka pne., a plaćao je danak Asircima koji su u to vrijeme vladali regijom.
Pod pritiskom moćnih kraljevstva Medijaca, Asiraca i Urartu, Perzijanci se sele južno od planinskog masiva Zagros i krajem 2. milenijuma pne. postupno naseljavaju područje oko grada Anšana. Ahemenov sin, perzijski vladar Teisp širi ahemenidski utjecaj osvajajući teritorije oko Anšana i regije Fars te se postavlja kao kralj Anšana, dok asirski kralj Asurbanipal osvaja Suzu čime nestaje Elamsko Kraljevstvo.
Teisp postaje prvim ahemenidskim kraljem koji je nosio tituli kralja Anšana, a nakon njegove smrti kraljevstvo je podijeljeno između dva njegova sina; Kira I. (Kuraš) kojem pripada Anšan, i Arijaramna (Arijaramna: „onaj koji je donio mir u Iran“) kojem pripada Parsumaš. Ovi kraljevi imaju samo ograničenu ulogu u regiji kojom su i dalje dominirali Medijci i Asirci. Postojanje Kira I. ovjereno je pečatom koji spominje riječi „Anšan Kuraš, sin Teispov“. Međutim, to se odnosi na priznanje isplate danka asirskom kralju Asurbanipalu od Kuraša Parsumaša, što kombiniranjem perzijskih i asirskih izvora sugerira kako je Kir I. objedinjavao dvije krune (vlastitu i Arijaramnovu). Takav scenarij je realan budući da Perzijanci pod asirskom dominacijom svakako nisu željeli separaciju vlastitog kraljevstva. Alternativna priča bila bi kako je postojao samo jedan kralj (Kir I.) koji je vladao i Anšanom i Parsumašom, dok je Arijaramn izmišljen lik. Ipak, odvojeno spominjanje Anšana i Parsumaša sugerira kako su postojala dva perzijska kralja. Nakon pada Novoasirske Monarhije, Ahemenidi su priznali medijsku dominaciju regijom. Uzroci i oblik prelaska pod vlast Medijske Monarhije i dalje su nepoznati.
Darije Veliki bio je prvi koji je spomenuo Ahemena kao pretka Kira Velikog (576. - 529. pne.) odnosno kao osnivača ahemenidske dinastije. Ipak, neki historičari vjeruju kako je Darije Veliki izmislio Ahemenov lik kako bi opravdao svoj dolazak na vlast svrgavanjem Smerdisa. U slučaju postojanja Ahemena značilo bi kako ahemenidska dinastija datira još od početka 7. vijeka pne. i traje nepuna četiri vijeka; sve do 330. pne.
Ahemenidski vladari
mini|desno|250px|Obiteljsko stablo [[Ahemenidi|ahemenidske dinastije (kliknite na sliku za uvećanje)]]
Kir Veliki
thumb|250px|Kopija reljefa s [[Kir Veliki|Kirom Velikim iz Pasargada u Olimpijskom parku u Sydneyu]]
Godine 559. pne. na anšanski tron dolazi Kir II. Veliki, sin Kambiza I. Budući kako je prijenos krune Parsumaša sa Arsama (Arijaramnov sin) također prešao na Kira Velikog, on je objedinio dva perzijska kraljevstva pa ga se smatra prvim pravim perzijskim kraljem. Ipak, u početku Kirove vladavine Perzija je i dalje bila pod dominacijom moćne Medijske Monarhije.
Prijenos političke dominacije sa Medijaca na Perzijance doveo je do velikog preokreta na Bliskom istoku, jer se Kir Veliki nakon pokoravanja Medijske Monarhije morao obračunati sa svojim susjedima i nekadašnjim medijskim saveznicima; moćnom Lidijskom i Babilonijskom Monarhijom. Lidijski kralj Krez (Astijagov šogor) u prevratu među dvjema iranskim dinastijama vidio je priliku za proširenje svoje Lidijske Monarhije, pa njegove trupe kreću u pohod protiv Ahemenidske Monarhije. Ipak, Kir Veliki brani monarhiju od napadača u bitci kod Pterije te nastavlja rat protiv Lidijaca sve do konačnog osvajanja lidijskog glavnog grada Sarda, čime Lidijska Monarhija prestaje postojati. Bogati lidijski kralj Krez biva zarobljen, no Kir ga daje poštedjeti te ga uzima za svog osobnog savjetnika na kraljevskom dvoru.
Godine 546. pne. Kir Veliki vratio se iz Male Azije koja je bila potpuno pokorena, izuzevši jonske i eolijske gradove. Perzijski veliki kralj odmah započinje nove vojne ekspedicije protiv Babilonije, Skitije, Baktrije i Egipta koji su bili politička prijetnja perzijskom dvoru. Ovaj period je slabo poznat, no zna se kako je babilonska vojska poražena u bitci kod Opisa, a potom je 539. pne. i sam glavni grad Babilon pao u perzijske ruke nakon lukave opsade u kojoj se perzijska vojska Eufratom ušuljala u grad i praktički ga zauzela bez otpora. Nakon Babilona, Kir Veliki 540. pne. osvaja Baktriju i Sakiju. Pretpostavlja se kako je u međuvremenu Kir osvojio i Partiju, Drangijanu, Ariju, Horazmiju, Gandaru, dio Skitije, Sagartiju, Arahoziju i južni Baludžistan (Makran). Ovi podaci poznati su sa Darijevih Behistunskih natpisa na kojima su navedene svi osvojeni teritoriji.
Nakon zauzimanja Babilona, Kir Veliki omogućava zarobljenim Židovima da se vrate u Jeruzalem, te im financira povratak i rekonstrukciju razrušenog Salomonovog hrama. Nakon toga, Kir osvaja cijelu Mezopotamiju i sjeverne dijelove Arapskog poluotoka pa pod njegovu vlast dolaze i Arapi. Oko 545. pne. osvojen je i Cipar. S obzirom na ograničene historijske izvore, o Kirovom osvajanju Sirije, Fenikije i Palestine se zna vrlo malo.
Kambiz II.
thumb|250px|desno|[[Kambiz II. kažnjava Psametika III. (perzijski pečat)]]
Kirov nasljednik i njegov sin Kambiz II. između 525. i 522. pne. vodi afričke ekspedicije i osvaja Egipat i veći dio sjeveroistočne Afrike; kraljevstva Libije, Kirenaike i Nubije. Kambiz se za pustinjsku ekspediciju pripremio sklopivši savezništvo s arapskim poglavarima koji su perzijskoj vojsci dopremali prijeko potrebnu vodu. Egipatski faraon Amazis II. nadao se da će mu savezništvo s Grcima pomoći da se odupre perzijskoj invaziji. Ipak, faraonska nada je propala jer su se ciparski gradovi i tiranin Polikrat sa otoka Samosa koji je posjedovao veliku mornaricu odlučili priključiti Perziji, dok je zapovjednik grčkih trupa Fan od Halikarnasa pristupio perzijskim trupama. U odlučujućoj bitci kod Peluzija egipatska vojska je poražena, a nedugo poslije osvojen je grad Memfis. Bitka je postala popularna po tome što su Perzijanci kao štitove koristili mačke koje su bile svete Egipćanima, pa su se predavali iz straha da ih ne ozlijede. Zarobljeni faraon Psamtik III. je pogubljen jer je pokušao podići ustanak. Egipatski zapisi govore kako je Kambiz službeno prihvatio faraonsku titulu. Kambiz II. iz Egipta pokušava osvojiti Kuš, kraljevstvo koje se nalazi u današnjem Sudanu i Etiopiji. Ipak, njegova vojska nije uspjela proći surovu pustinju pa se uz velike gubitke povukla.
Za vrijeme Kambizovih pohoda u Africi, u srcu Perzije pojavio se čovjek koji je tvrdio kako je Bardija (Smerdis), iako je pravi Smerdis bio ubijen tri godine ranije. Radilo se o uzurpatoru Gaumati koji je želio zaposjesti na perzijski tron, što mu je i uspjelo jer su ga priznali za vladara. Kambiz II. se pokušao obračunati s njim, no na putu u Pasargad je izgubio život. Prema Dariju, Kambiz je počinio samoubojstvo jer je smatrao kako nema šanse da se uspije vratiti na tron, dok grčki historičari Herodot i Ktezije navode kako je smrt bila nesretan slučaj.
Darije Veliki
250px|thumb|[[Darije Veliki (grčka vaza)]]
Nitko se nije usudio pobuniti protiv lažnog vladara, osim Darija I. Velikog koji uz pomoć šest perzijskih plemića iznenađuje i ubija uzurpatora 522. pne. Darije Veliki tada postaje perzijski veliki kralj. Ženi se s Atosom, ženom lažnog cara i kćerkom Kira Velikog. Imali su sina Kserksa I., koji će naslijediti oca. Iznenadnu promjenu na vrhu države vladari perzijskih provincija su vidjeli kao dobru priliku da dobiju nezavisnost. U Suzi, Babilonu, Mediji i Sagartiji uzurpatori su skupljali armije iza sebe. Međutim, Darije u dvije godine smiruje sve te pobune. Čak je i Babilon, koji se dva puta pobunio, priznao vlast Darija Velikog.