cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rosulja
Rasprostranjenost
Ovaj rod se opisuje kao kozmopolit zbog svoje globalne distribucije. Botanist Ludwig Diels, autor jedine monografije o rosuljama do danas, navodi pak da je taj opis biljke "krivi opis njenih iznimno neobičnih i svojeglavih uslova širenja", iako priznaje da zauzimaju značajan dio Zemljine površine. Osobito je ukazao na odustnost rosulja iz gotovo svih suhih klimatskih zona, brojnih prašuma, Polinezije, Mediterana i Sjeverne Afrike, kao i oskudnosti bioraznolikosti vrste u umjerenim regijama (Europa, Sjeverna Amerika).
Los Placeres, Pénjamo
Los Placeres je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Pénjamo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 13 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1699 m.
Bzenice
Демографија
У насељу Бзенице живи 343 пунолетна становника, а просечна старост становништва износи 42,9 година (42,1 код мушкараца и 43,6 код жена). У насељу има 131 домаћинство, а просечан број чланова по домаћинству је 3,21.
Ово насеље је у потпуности насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последњих пет пописа, примећен је пад у броју становника.
Rosulja
Prebivalište
right|thumb|225px|Malena rosulja u okruženju [[mahovine]] Rosulje rastu većinom po sezonski vlažnim ili rijeđe trajno vlažnim regijama sa kiselim tlom–jedina je iznimka vrsta D. linearis koja najbolje raste po neutralnom ili lužnatom tlu– i visokom količinom sunčeve svjetlosti. Česta područja prebivališta su blato, močvare i bare, a katkad obale rijeka i jezera, od Venezuele, obale Australije sve do središnjih regija Južne Afrike. Mnoge vrste rastu zajedno sa mahovinom sphagnum fuscum, koja upija većinu nutrijenata tla i stvara kiselinu. To omogućava rosulji, koja se ne oslanja na tlo bogato nutrijentima, da se razvija i raste tamo gdje bi inače bili nadjačani dominatnom vegetacijom.
Ova biljka je vrlo raznolika što se tiče prebivališta. Pojedine vrste rosulje su se prilagodile širokom rasponu okoliša, pa i netipičnom prebivalištu, kao što su prašume, pustinje (D. indica i D. burmanni) pa čak i vrlo tamna i sjenovita područja (rosulja Queenslanda). Vrste koje prebivaju po umjerenijim regijama, a koje tvore hibernakulum po zimi, su primjer takvih adaptacija; općenito, rosulje vole topliju klimu, te su samo umjereno otporne na mraz. Uvjeti okoliša ovise o vrstama. D. rotundifolia primjerice raste bolje na višim nadmorskim visinama, na brežuljcima prekrivenima mahovinom, travom i sitnim žbunjem, dok D. intermedia raste bolje na nižim visinama, na otvorenom i vodenastom blatnjavom području. Rosulja raste na područjima od razine mora pa sve do nadmorske visine od 3500 metara.
Status zaštite
right|thumb|225px|Malena rosulja u močvari Iako nijedna vrsta rosulje nije zaštićena državnim zakonima u Sjedinjenim Državama, sve su uključene u popis ugroženih vrsta u nekim državama. Dodatno, velik broj tih biljaka leži na zaštićenom području, kao što su nacionalni parkovi i rezervati prirode. Jedan je primjer zaštićeni močvarni nacionalni park Polesje u Ukrajini, koji sadrži preko 800 vrsta, od čega 60 rijetkih, među kojima je i D. anglica. Rosulje su zaštićene zakonom u sljedećim europskim državama: Njemačka, Austrija, Švajcarska, Češka, Finska, Madžarska,  Francuska  i Bugarska. Trenutno je najveća prijetnja u Europi i Sjevernoj Americi uništenja prebivališta biljaka radi razvoja raznih projekata, kao što je isušivanje močvara radi poljoprivrede i berbe treseta. U mnogim regijama, to je dovelo do iskorjenjivanja nekih vrsta. Ponovno predstavljanja biljaka u ta područja je težak ili gotovo nemoguć zadatak, pošto su ekološke potrebe određene populacije blisko povezane sa njihovom geografskom lokacijom. Zahvaljujući povećanom zakonskom zaštitom močvara, kao i koncentrisanim naporom da se ponovno naturaliziraju u ta prebivališta, prijetnja preživljavanja tih biljaka bi se izbjegla, iako bi im ostao status ugroženosti.
Dušikovo gnojivo je dokazano imalo utjecaj smanjivanja broja ukupne populacije rosulja. Južna Afrika i Australija ostavljaju pritisak na ove i druge biljne i životinjske vrste zbog širenja urbanih područja. Učinci klimatske promjene su nejasni: suha razdoblja bi mogla negativno utjecati na populaciju rosulja, dok bi prvotno pozitivni odjek na vlažniju klimu mogao biti poništen natjecanjem sa povećanim rastom sphagnuma.
Međunarodna unija za zaštitu prirode i prirodnih resursa (IUCN) stavlja različite vrste rosulja u različite kategorije po statusu zaštite. Općenito, ova biljka nije ugrožena. Vrsta Drosera burmanni, koja se nalazi po Australiji, Bangladešu, Filipinima, Šri Lanci i drugdje, ima primjerice smanjen rizik. Europska vrsta Drosera rotundifolia je identično kategorizirana, iako je regionalno izumrla u Luksemburgu. S druge strane, pojedine manje vrste imaju puno ranjiviji status: afrička Drosera bequaertii, koja se nalazi po Kongu, je puno ugroženija te je kategorizirana kao osjetljiva, dok su vrste Drosera insolita i Drosera katangensis čak stavljene pod kritičko ugroženu kategoriju.
Kao medicinska biljka
right|thumb|175px|Ilustracija rosulje u američkom medicinskom časopisu iz 1887. Rosulja se koristila kao medicinska biljka najmanje od 12. stoljeća, kada je italijanski doktor iz škole Salerno, Matthaeus Platearius, opisao da se upotrebljava za ublaživanje učinaka kašlja pod imenom herba sole. Razmjerno često je korištena kao lijek za kašalj u Njemačkoj i drugim dijelovima Europe. Preporučivala se za suhi kašalj, bronhitis, veliki kašalj, astmu i "bronhijalne grčeve". Moderna istraživanja potvrđuju da rosulja ima svojstva koja ublažavaju kašalj. Vrste D. montana i D. communis su pokazale najbolje rezultate protiv bakterija, izuzev stanja pneumonije koja nije pokazala nikakav učinak promjene kada je tretirana raznim vrstama rosulja.
Culbrechtova Materia Medica iz 1927. je navodila da su vrste D. rotundifolia, D. anglica i D.linearis korištene kao psihostimulansi, te imale "sumnjivu učinkovitost" pri tretiranju bronhitisa, velikog kašlja i tuberkoloze. Istraživanja su pokazala da ekstrakti Drosera peltata imaju snažne antimikrobske učinke protiv oralnih bakterija, te da bi se mogla koristiti za tretman karijesa i paradontoze.
Medicinski pripravci se rade od korijena, cvijeta i kapsula biljka. Pošto su sve autothone rosulja zaštićene u velikim dijelovima Europe i Sjeverne Amerike, ekstrakti se obično pripremaju od kultiviranih, brzo rastućih rosulja od uzgojenih primjeraka (osobito D. rotundifolia, D. intermedia, D. anglica, D. ramentacea i D. madagascariensis) uvezenih iz Madagaskara, Španjolske, Francuske, Finske i Baltika.
Kao ukrasna biljka
Zbog mesožderskih obilježja i egzotičnih ljepota njihovih sjajećih klopki, rosulje su postale omiljena ukrasna biljka. Ipak, okruženje za većinu vrsta je relativno striktan, te ga je teško ostvariti za kultivaciju. Kao rezultat, većina vrsta je komercijalno nedostupna. Međutim, nekoliko najtežih varijacija su se našle na prodaji zajedno sa venerinom muholovkom: među njima su D. capensis, D. aliciae i D. spatulata.
Zahtjevi kultivacije su iznimno raznoliki za vrste. Općenito, rosulje zahtijevaju visoku vlažnost okoliša, uglavnom od stalnog prskanja ili mokrog tla. Većina vrsti zahtijeva da ta voda bude čista, pošto bi nutrijenti, soli ili minerali u vodi mogli ugroziti njihov rast kada dospiju u tlo. Većinom se uzgaja u kombinaciji sa živom ili mrtvom mahovinom, pijeskom te sa polijeva destiliranom ili vodom povratne osmoze ili kišnicom: vode iz slavine sadrži previše minerala, mekana voda previše kalcija ili klora a flaširana voda sol, što je sve štetno za rosulju.
Druge upotrebe
Lukovica rosulja koje nalazimo u Australiji se smatra delikatesom od australskih Aboridžina. Dio ih se koristi za bojanje tkanina, a D. rotundifolia se koristila za stvaranje ljubičaste i žute boje u škotskom Highlandu. Liker od rosulje se koristi od 14. vijeka. Sastoji se od svježih listova vrsta D. capensis, D. spatulata i D. rotundifolia.
Filogenija
Kladogram na desnoj strani prikazuje odnos između raznih podrodova i klasa koja je identifikovana prilikom analize studije koju je vodio Rivadavia et al. 2002. Monotipski odjeljak Meristocaulis nije uključen u studiju, tako da je njeno mjesto nejasno. Nedavne studije su stavile su skupinu blizu odjeljka Bryastrum, tako da je stavljena ispod. Treba također primjetiti da je stavljanje odjeljka Regiae u odnosu na Aldrovanda i Dionaea nejasan. Pošto odjeljak Drosera sadrži više rasa, pokazuje se nekoliko puta u kladogramu (*).
Ova studija je ukazala da je potrebna revizija roda.
Kemijski sastav
Pronađeni su kemijski sastavi sa potencijalnim biološkim aktivnostima u rosuljama, među kojima su flavonoidi (kemferol, miricetin, kvercetin, hiperozid), hinon (plumbagin, hidroplumbagin glukozid i rosolizid (7–metil–hidrojuglon–4–glukozid)) i drugi sastavi kao što karotenoid, biljna kiselina (buterna kiselina, limunska kiselina, mravlja kiselina, galna kiselina, propionska kiselina), smola, tanin i askorbinska kiselina (vitamin C).
Fulgencije Carev
'''Mons. Fulgencije Carev''' (Kaštel Gomilica, 15. IV. 1826. – Hvar, 9. VII. 1901.), katolički biskup, franjevac thumb|Hvarski biskup Fulgencije Carev (Theodor Mayerhofer, [[Dom i sviet 1888.)]]
Roditelji su mu Stjepan i Vincenca r. Perlin. Srednju školu završio je u Hvaru, gdje je obukao redovničko odijelo i ušao u novicijat. Prve zavjete položio je 27. I. 1850., uz dozvolu državnih vlasti, a 25. III. iste godine zaređen je za prezbitera u Zadru, gdje je iza toga završavao studij teologije. Bio je na Badiji, pa gvardijan u Kopru. Provincijal je zadarske Franjevačke provincije sv. Jeronima od 1866. do 1869. g. Zatim je ponovno u Kopru, a potom gvardijan samostana u Zadru. Nadbiskupom u Skoplju imenovan je 28. III. 1879., a 27. IV. iste godine ga je papa Lav XIII. zaredio za biskupa. U Skoplju je, uz mnogo truda, imao vidnih uspjeha u duhovnoj obnovi svoje crkvene zajednice, ali teški uvjeti rada, pokornički život i veliko siromaštvo oštetili su mu zdravlje. Nije tražio premještaj, ali su njegovi prijatelji zamolili Sv. stolicu da mu se dade lakša biskupija. Premješten je u Hvar, gdje od 20. I. 1889. do smrti upravlja hvarskom biskupijom. Njegovi su posmrtni ostatci preneseni iz katedrale u franjevačku crkvu, prigodom proslave petstote obljetnice samostana, 1961. godine.
Cordero, Hidalgo del Parral
Cordero je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Hidalgo del Parral.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1569 m.
Lexicon Latinitatis medii aevi Iugoslaviae
Lexicon Latinitatis medii aevi Iugoslaviae –– Rječnik srednjovjekovnog latiniteta Jugoslavije izrada je otpočeta 1930., kada je na sastanku triju jugoslavenskih akademija s Međunarodnom unijom akademija u Briselu potpisan sporazum o izradi nacionalnog rečnika latiniteta. Specimen Rječnika objavljen je u Zagrebu 1939. godine, pošto je obrađena građa slova A, B, C i delomično D, namenjen za sednicu Međunarodne unije akademija. Za tu ga je priliku redigovao M. Kostrenčić, koji je dao i etimone i historijska tumačenja. Iako je posao na izradi dobro otpočet, nije mogao biti nastavljen jer je u toku Drugog svetskog rata skupljena građa izgubljena. Na poticaj JAZU, tek je 1959. obrazovan Međuakademijski odbor Jugoslavenske, Srpske i Slovenačke akademije za izradu toga Rječnika. Rječnik je u obzir uzeo štampana dela do 1500. (izuzetno i do 1526. godine). Značenja su protumačena na prvom mestu latinski, kako bi Rječnik bio upotrebljiviji stručnjacima koji ne govore srpskohrvatski, potom «hrvatski ili srpski».
Lexicon Latinitatis medii aevi Iugoslaviae izašao je u dve knjige u Zagrebu 1973–1978.
Flashback
Flashback ili retrospekcija je u filmskom i književnom smislu ubačena sekvenca koja vodi naraciju priče natrag u prošlost, kako bi se objasnila trenutna radnja u priči. Flashback se često koristi kako bi pojasnio historiju nekog događaja ili odnosa likova, te im ponudio ključnu podlogu. U filmovima, kako bi se dočarao taj prijelaz u priči, povremeno se koriste razne tehnike, kao što su namjerno zamagljena slika ili njeni rubovi, drugačija boja fotografije ili korištenje titlova kako bi se naznačila godina u kojoj se ta sekvenca odigrava.
Malajski ustanak
Malajsko izvanredno stanje je kasnijim historičarima zanimljivo prije svega zbog britanske taktike i strategije u borbi protiv gerilaca, pri čemu se umjesto korištenja brojčano i tehnički nadmoćne vojne sile, koristile lake i mobilne snage, odnosno propaganda i psihološko ratovanje; zbog toga je upravo Malajsko izvanredno stanje postalo poznato kao prvi primjer tzv. sukoba niskog intenziteta i uspješnog korištenja modernih metoda kontragerile. Britanci su neka od tih iskustava uspješno primijenili i u slamanju Mau Mau ustanka u Keniji. Britanske metode u Malaji su intenzivno proučavali Amerikanci te ih pokušali primijeniti protiv Vijetkonga u vijetnamskom ratu, iako bez uspjeha.
Haapsalu
mini|Drone video Haapsalu 2022 Haapsalu (njemačko-švedski Hapsal, finski: Haapasalo ruski: Га́псаль, Хапсаль) je grad od 9,220 stanovnika na sjeverozapadu Estonije, on je administrativni centar Okruga Lääne.
Geografske karakteristike
Haapsalu se prostire na južnoj obali istoimenog zaljeva, udaljen 98 km jugozapadno od Tallinna.
Historija
thumb|left|240px| [[Promenada uz more]] thumb|left|240px| [[Željeznički kolodvor|Željeznička stanica]]
Negdje između 1263. - 1272. rezidencija biskupa Biskupije Ösel–Wiek (Saare-Lääne), iz grada Vana-Pärnu (Stari Pärnu) preseljena je u Haapsalu. Naselje koje je izraslo uz biskupski zamak dobilo je status grada 1279.
Sredinom 14. vijeka sjedište Biskupije preseljeno je u Kuressaare, ali je katedrala ostala u Haapsalu. Hupsaalu je u periodu 14.-16. vijek životario kao trgovište lokalnog značaja. .
Značaj mu je porastao za Livonskog rata (1558. -1583) kad je postala objekt borbe između zaraćenih strana. Tako je između 1559.-63. njome vladao danski princ Magnus, nakon njega između 1559.-63. Kraljevina Švedska, a onda u dekadi 1563.-73. Kraljevina Danska, a nakon nje grupa odmetnutih najamnika (1573.-75.) pa ponovno Kraljevina Danska (1575.-76.) i nakraju 1576.-81. Rusko Carstvo. Kasnije u periodu 1628.-91. za švedske vladavine, 1628.-91. Haapsala je bila feud porodice De la Gardie.
Nakon Velikog sjevernog rata Haapsalu je 1710. kao i ostala Estonija pripao Ruskom Carstvu. Za ruske vladavine - 1784. postao je administrativni centar gubernije.
Nakon otvaranja prvog kupališta 1805. i izgradnje prvih hotela sa terapeutskim kupalištima (1825. - 1845.), počeo se transformirati u odmaralište. Kad je izgrađena željeznička pruga do Sankt Peterburga Hupsaalu je postao carsko odmaralište. Zbog tog je 1906. izgrađena i svečano otvorena željeznička stanica za doček cara Nikole II.
U međuratnom periodu za vladavine Estonske Republike 1937. dovršena je nova zgrada lječilišta.
Jedinice Wehrmachta zauzele su Haapsalu 31. augusta 1941. grad je ostao pod njemačkom okupacijom do 24. septembra 1944.
Za vrijeme Estonske Sovjetske Socijalističke Republike, od 1950. do 1990. Haapsalu je bio administrativni centar istoimene gubernije. U to vrijeme na periferiji grada bio je stacioniran veliki garnizon sovjetske armije i puk protuzračne odbrane.
El Dañe, Chapantongo
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2379 m.
Haapsalu
Privreda i transport
Haapsalu je grad malih pogona; tekstilne, drvne, prehrambene i elektroindustrije. Željeznička pruga Haapsalu - Tallinn duga 104 km zatvorena je za putnički promet od 1995.
Pobratimski gradovi
Haapsalu ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima;
Basigoravo, Bocoyna
Basigoravo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Bocoyna.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 26 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2449 m.
Oktoberfest (razvrstavanje)
Oktoberfest se može odnositi na:
Hornje Zeljenjice
Hornje Zeljenjice je naseljeno mjesto u okrugu Hlohovec, u Trnavskom kraju, Republika Slovačka.
Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2021. godine naselje je imalo 692 stanovnika.
Albazzano, Parma
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 24 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 586 m.
Thomas Wolsey
Thomas Wolsey' (* Ipswich, Suffolk, oko 1475. - † Leicester, Leicestershire, 29. novembar 1530.) bio je kardinal i državnik, koji je dominirao vladom engleskog kralja Henrya VIII od 1515. do 1529.
Njegova nepopularnost pridonijela je da nakon njegovog pada, dođe do snažne antiklerikalne reakcije koja je bila faktor engleske reformacije.
Biografija
Wolsey se kao sin ipsvičkog mesara uspio školovati na Univerzitetu u Oxfordu. Za svećenika je zaređen 1498., pet godina kasnije postao je kapelan - Richarda Nanfana, poručnika namjesnika Calaisa, koji ga je preporučio kralju Henriju VII (vladao 1485.-1509). Kad je Nanfan umro 1507., Wolsey je postao kapelan Henrija VII, a neposredno prije njegove smrti u aprilu 1509. postavljen je za lincolnskog dekana Svojom energijom i samopouzdanjem ubrzo je stekao naklonost Henrijevog sina i nasljednika Henrya VIII (vladao 1509.-47.).
U novembru 1509. je postavljen za kapelana rizničara zaduženog za podjelu milostinje. Wolsey je stekao veliko povjerenje mladog monarha, kome se baš nisu sviđali dosadni državnički poslovi - pa mu ih je sa zadovoljstvom prepustio. Njihov odnos postao je još čvršći nakon što je Wolsey - 1513., organizirao Henrijevu uspješnu vojnu kampanju protiv Francuza. Zahvaljujući Henrijevim preporukama - papa Lav X. imenovao ga je Biskupom Lincolna (mart 1514.), pa zatim Nadbiskupom Yorka (septembar 1514), i na kraju 1515. - kardinalom. U decembru 1515. Wolsey je postavljen za Lorda Kancelara Kraljevine Engleske. Tri godine kasnije papa ga je proglasio svojim legatom -legate a latere.
Wolsey je iskoristio svoju ogromnu svjetovnu i crkvenu moć da zgrne ogromno bogatstvo, koje se gotovo moglo mjeriti s kraljevim.
Prvi prioritet kako za Wolseya, tako i za Henrya bio je da Engleska postane evropski arbitar moći U to vrijeme je Zapadna Evropa bila podijeljena na dva suparnička tabora; francuski, (nesklon Englezima) s jedne strane i habsburški Svetog Rimskog Carstva s druge strane.
Wolsey se 1518. pokušao izmiriti s Francuskom propagirajući ideju jednog sveobuhvatnog evropskog mirovnog ugovora, zbog tog je 1520. Henriju VIII organizirao susret sa francuskim kraljem Françoisom I i carem Karlom V.. Kad je 1521. ipak izbio rat između Francuske i Carstva, dvije godine kasnije Wolsey je uputio engleske trupe protiv Francuske. Kako bi mogao financirati tu kampanju Wolsey je podigao porez, izazvavši time masovno nezadovoljstvo. Ali je ubrzo nakon tog - 1528. promjenio stranu i pridružio se Francuzima u brobi protiv Karla V., no kad su u augustu 1529. François i Karlo sklopili mir - Engleska je izvisila pa je izbačena izdiplomacije kao neozbiljan partner.
Iako je Wolsey namjeravao svoju poziciju legata iskoristiti da reformira Englesku crkvu, njegova kontinuirana diplomatska aktivnost ostavila mu malo vremena da se bavi crkvenim pitanjima. Pored toga bio je preveliki materijalist, pohlepan na bogatstvo i sklon zemaljskim užitcima (imao je nezakonitog sina i kćer). On je ipak predložio neke redovničke reforme, čak i ukinuo oko 29 samostana, uglavnom kako bi namakao sredstva za osnivanje Kardinalskog koledža, iz kog je kasnije izrastao Koledž Christ Church Univerziteta u Oxfordu.
Wolsey je daleko snažnije utjecao na engleske pravosudne institucije, kao rođeni pravnik, bitno je proširio nadležnost westminsterminskog suda, koji je uspio nametnuti henrijevsku pravdu plemstvu koje nije puno marilo za zakonitost. Trasirao je put za osnivanje Žalbenog suda - 1529., kom su se mogli obratiti i siromašni građani.
Neposredan uzrok Wolseya pada bio je njegov neuspjeh da uvjeri papu Klementa VII. da poništi Henrijev brak sa Katarinom Aragonskom. S druge strane stvorio si je ozbiljne neprijatelje među visokim plemstvom koji su ga prezirali zbog njegova niskog porijekla i oholosti. Kad mu je u jul 1529. propao posljednji pokušaj da dobije poništenje braka, njegovi neprijatelji lako su okrenuli kralja protiv njega. Već u oktobru je optužen da je prekoračio svoj legatski položaj. Smjenjen je sa svih pozicija, ali mu je ostavljen položaj Nadbiskupa Yorka.
U aprilu 1530. napustio je London i otišao u York, to njegovim neprijateljima a ni samom Henriju nije bilo dovoljno, jer su posumljali da kuje zavjeru kako bi se vratio na dvor. Zbog tog je uhapšen 4. novembra, na temelju optužbe za izdaju, ali je umro krajem mjeseca, pa nije ni izveden pred kralja.
Ljutići (pleme)
Ljutići, Vilci ili Veleti su bili savez plemena Polapskih Slovena, koji su u periodu od 10. do 12. vijeka naseljavali područje sjeveroistočne Njemačke, od srednjeg toka rijeke Labe na zapadu sve do Odre na istoku i na sjever do Baltičkog mora uključujući i ostrvo Rigen, na jugu su graničili sa Lužičkim Srbima.
Živjeli su istočno od Bodrića, a njihov savez su sačinjavala sledeća plemena: Kišani, Prekopjenci ili Circipani, Dolenčani ili Dolenci, Retari, Rujanci ili Ranci, Ukrani, Riječani, Stodorani ili Havoljani, Brežani, Sprevljani i Moričani (Moračani) koji su imali dva plemena. Smatra se da im je ime izvedenica od slovenske riječi ljut, zbog žestokog otpora koji su pružali osvajačima. Politički i vjerski centar ovog plemenskog saveza bio je grad Retra. Tokom svoje istorije ratovali su protiv susjeda, kako germanaskih tako i slovenskih. Bili su često u sukobima sa Bodrićima, a za vrijeme vojevanja Bodrića za franačkog kralja Karla Velikog, Ljutići su napadali i pljačkali njihove zemlje. Karlo Veliki ih je u savezu sa Bodrićima i Lužičkim Srbima kaznio za taj napad i prisilio na plaćanje danka. Godine 808. u vrijeme danske invazije na zemlju Bodrića u napadu su učestvovali i Ljutići, a Karlo Veliki je ponovo vodio ratove sa njima 818. i 819. godine. Polovinom 9. vijeka Oton I ih je pokorio ali oni su zajedno sa ostalim Polapskim Slovenima 983. godine digli ustanak i oslobodili se. Posle skoro 150 godina slobode konačno su ih pokorili njemački feudalci Albreht Medved i Henrik Lav. Tokom narednih vijekova su prisilno pokršteni i u potpunosti germanizovani.
Moser, Bolzano
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 20 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1258 m.
Melar, Vicenza
Melar je naselje u Italiji u provinciji Vicenza, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 36 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1028 m.
Opština Băile Olănești, Vâlcea
Băile Olănești je opština u Rumuniji u okrugu Valča.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 541 m.
Vlado Košić
Političke kontroverze
Vlado Košić je postao predmetom kontroverzi u javnosti zbog iznošenja političkih stavova, prije svega kritike vlade Zorana Milanovića koju je 2012. proglasio "nenarodnom", odnosno komunističkom. Godine 2015. je izjavio da napušta svoj Facebook profil, nakon što su mediji citirali njegov post u kome Božu Petrova, vođu stranke Most nezavisnih lista, opisuje kao "naivčinu i izdajicu" koji svoju stranku "baca u ralje komunista".
Doux (De Sevr)
Du je naselje i opština u zapadnoj Francuskoj u regionu Poatu-Šarant, u departmanu De Sevr koja pripada prefekturi Partne.
Lunca, Borca
Lunca je naselje u Rumuniji u okrugu Njamc u opštini Borca.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 249 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 603 m.
Curva el Treinta y Seis, Culiacán
Curva el Treinta y Seis je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sinaloa, u opštini Culiacán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 69 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 7 m.
Stanley Baldwin
Odrastao je u porodici imućnog industrijalca i konzervativnog političara Alfreda Baldwina. Prije bavljenja politikom. se, kao mladić, istakao poslovnim uspjesima. Njegov prvi pokušaj da uđe u britanski Parlament 1906. godine, nije uspio, ali je dvije godine kasnije poslije očeve smrti izabran na njegovo mjesto na dopunskim izborima. Za vrijeme Prvog svjetskog rata je bio niži ministar za financije u koalicijskoj vladi. 1922. godine je bio među najistaknutijim konzervativcima koji su se zalagali za raskidanje koalicije sa liberalima premijera Davida Lloyda Georgea; tadašnji vođa konzervativaca Bonar Law je to prihvatio, te postao premijer.
Godine 1923. je Bonar Law zbog bolesti napustio mjesto vođe stranke i premijera, te ga je preuzeo Baldwin. Prvi premijerski mandat je bio kratak, jer na izborima nije osvojio nužnu većinu; umjesto toga su vladu sastavili laburisti na čelu sa Ramsayem MacDonaldom. Međutim, već sljedeće godine je ta vlada pala i održani su novi izbori na kojima su pobijedili konzervativci. Tako je Baldwin ponovno postao premijer. Njegov drugi mandat je obilježio pokušaj vraćanja zlatnog standarda i ekonomski problemi koji će dovesti do Generalnog štrajka 1926. godine.
Godine 1929. su MacDonaldovi laburisti odnijeli pobjedu na izborima, te je Baldwin ponovno morao ići u opoziciju. Velika ekonomska kriza je, međutim, 1931. godine natjerala obje stranke da sklope Veliku koaliciju u kojoj je Baldwin postepeno preuzimao primat od MacDonalda. Premijerom je postao 1935. godine, a treći i posljednji mandat mu je obilježila ustavna kriza izazvana željom mladog kralja Edwarda VIII da se oženi za Wallis Simpson; upravo se Baldwin najoštrije suprotstavio kralju i doprinio njegovoj odluci da abdicira. Mnogo važniji problem za Baldwina je predstavljalo pogoršanje sigurnosne situacije u Evropi. Baldwin je bio jedan od prvih britanskih političara koji je smatrao da može izbiti Drugi svjetski rat i također bio uvjeren da će u njemu Britanija teško stradati uslijed zračnog bombardiranja - stav koji je ilustrirala njegova izreka  "Bombarder će se uvijek probiti". Iako je pod njim započelo ponovno naoružavanje Britanije, ti su napori bili minimalni zbog snažnog otpora tada izuzetno uticajnih pacifista, laburističke opozicije koja je tražila da se sredstva ulože u socijalnu državu, te zagovornika politike popuštanja Njemačkoj, uključujući Nevilla Chamberlaina kome je na kraju morao prepustiti vodstvo stranke i mjesto premijera te se povući iz javnog života.
Fenil acetat
Fenil acetat je organsko jedinjenje, koje sadrži 8 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 136,148 Da.
Butor
Butor (lat. Galeorhinus galeus ) riba je iz nadreda Selachimorpha ili morskih pasa. Po samom izgledu liči na svoju vrstu. Naraste do 1.93 m duljine i do 45 kg težine. Sive je boje, s bjelkastim donjim dijelom (ili sivkastim). Ima dugu, zašiljenu njušku, velika usta i male, oštre zube nalik na oštricu. Mladi imaju često crne oznake na vrhovima peraja. .
Butor se nalazi na listi IUCN-a kao ugrožena vrsta (IUCN = International Union for the Conservation of Nature and Natural Resources - Međunarodno udruženje za zaštitu prirode i prirodnih izvora).
Rasprostranjenost i prehrana
Ova vrsta je prisutna u svim oceanima, u Atlantiku od Argentine i Južne Afrike do Islanda, u Pacifiku oko Australije i Novog Zelanda, Havaja, od British Columbije do juga poluotoka Kalifornije, u Indijskom oceanu oko obala Afrike, te u Mediteranu.
Živi na dubinama do 1100 m, u jatima koja migriraju, posebno u hladnijim područjima. Može ga se naći i pri dnu, ali i na otvorenom moru, gdje živi pelagijski.
Hrani se većinom ribom, ali i drugim morskim organizmima; rakovima, crvima, glavonošcima,...
Razmnožavanje
Pas butor je ovoviviparan, gdje ženka leže jajašca koja čuva u svojoj utrobi, a mladi izlaze živi (6-52 potomka). Razmnožavanje se dešava u dva perioda; zimi i u proljeće. Većina ženki se razmnožava u naizmjeničnim godinama, a trudnoća traje 12 mjeseci. Mladi se rađaju s veličinom oko 240 –320 mm i 88 – 109 g. Spolno sazrijevaju oko desete godine, godišnje dobivaju na težini oko 1,5 do 4 kg.
Zanimljivosti
Meso butora je dobro za jelo, a lovi se osim zbog mesa i zbog jetrenog ulja, peraja, kao i za riblje brašno.
1937. godine je otkriveno da je jetra butora jedan od najbogatijih prirodnih izvora vitamina A. Zbog toga je tijekom drugog svjetskog rata započeo je intenzivan lov na butora. Tek otkrićem sintetskog vitamina A smanjen je lov butora.
Hinorani
Hinorani je naseljeno mjesto u okrugu Partizanske, u Trenčinskom kraju, Republika Slovačka.
Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2011. godine naselje je imalo 2.743 stanovnika.
Gradonačelnik
Gradonačelnik je funkcionar (najčešće politički funkcionar) koji se nalazi, najčešće, na čelu lokalne zajednice ili lokalne samouprave (u pravilu grada) odnosno čelnik je njezine izvršne vlasti. Ovlasti gradonačelnika, njegova odgovornost, način izbora i druge karakteristike ovise o državi, njezinom administrativnom uređenju, stupnju autonomije koje ima lokalna zajednica u odnosu na središnju vlast, i slično. Gradonačelnik može biti osoba birana neposredno od građana koje predstavlja, tijela kojemu odgovara (npr. predstavničkog tijela) ili od strane nekih drugih tijela ili skupina osoba. Gradonačelnik može vršiti stvarnu vlast, a također može imati i samo ceremonijalnu ulogu.
Opština Jamapa, Veracruz
Jamapa je opština u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 3832 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 21 m.
El Naranjal, Tlachichilco
El Naranjal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tlachichilco.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 43 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 808 m.
Santa Elena, Ayotoxco de Guerrero
Santa Elena je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Ayotoxco de Guerrero.
Bucanj veliki
Bucanj veliki (Mola mola) je riba iz reda Zrakoperki. Ovo je jedna od dvije vrste bucnja koji je ulovljen u Jadranskom moru, a ujedno je i najveća riba koštunjača na cijelome svijetu.
Opis
thumb|lijevo|Veliki bucanj uhvaćen 1910, težina je procijenjena na 1600 kg Veliki bucanj je neobična riba koja sliči na riblju glavu na koju je nasađen rep, kojoj nedostaje čitav trup. Gledano iz profila je ovalan, a gledano prema glavi je vrlo izdužen, prema plosnatosti, Repna peraja mu je velika i zauzima cijeli zadnji dio tijela. Boje je smeđe sive i sive sa srebrnim odsjajem. Na tijelu nema ljusaka, koža mu je izuzetno debela i elastična, često obrasla raznim nametnicima. Najveća je riba koštunjača, naraste i do 3,2 m duljine i do 2300 kg težine. Razmak između peraja mu može biti i do 4,2 m. Kljun mu je oštar, sličan kljunu papige, uvučen u tijelo i bez zuba. Vrlo je dobar i brz plivač, što se ne bi reklo iz oblika njegovog tijela, tako da mnoge iznenadi svojom brzinom. Prilikom plivanja pri površini viri mu gornji dio repne peraje, te ukoliko se sporo giba može biti zamijenjen za morskog psa, ali čim se pokrene brže, taj vrh se počme micati. Nema plivajući mjehur.
Prebivalište
thumb|lijevo|Veliki bucanj tijekom plivanja
Prehrana bucnja i bucanj u prehrani
thumb|lijevo|Bucanj u Oceanariumu na [[Expou u Lisabonu.]] Veliki bucanj se hrani najviše morskim meduzama, a pored njih jede i zooplankton, glavonošce, račiće, manju ribu, larve... Kako je hranjiva vrijednost ove hrane mala, bucanj mora pojesti velike količine da bi održao svoju veličinu. Zbog toga područja gdje nalazimo velikog bucnja su obično područja bogata hranom.
U ljudskoj prehrani veliki bucanj nema ulogu u većini svijeta, s iznimkom područja Dalekog istoka. Najveća tržišta su Tajvan i Japan, gdje se meso belikog bucnja smatra delikatesom, i upotrebljavaju sve dijelove ove ribe. .
Pojedini dijelovi bucnja se upotrebljavaju i u tradicionalnoj kineskoj medicini.
Zanimljivosti
thumb|lijevo|Plutanje velikog bucnja U samoj koži se može naći i više od 40 vrsta nametnika, što potiče ribu da ih se pokuša riješiti na razne načine. U tropskom pojasu veliki bucanj često boravi oko koraljnih grebena gdje mu manje ribe čiste nametnike s kože. U drugim područjima, može ga se vidjeti kako pluta bočno na površini, omogućujući pticama da se hrane nametnicima s njegove kože. Ponekad zna iskočiti i do par metara iz mora u nastojanju da se riješi parazita.
U Guinessovoj knjizi rekorda veliki bucanj se spominje kao najveća koštunjača i kao riba s najvećim brojem jajašaca.
The Immigrant (film, 1917)
Useljenik (eng. The Immigrant) je kratki film iz 1917. s Charliejem Chaplinom u ulozi Skitnice kao imigranta koji stiže u Sjedinjene Države, a koji je optužen za krađu na putu preko Atlantskog oceana, tijekom kojeg je se sprijateljio s mladom ženom. U filmu se pojavljuju i Edna Purviance i Eric Campbell.
Film je napisao i režirao Chaplin.
Prema seriji dokumentaraca Kevina Brownlowa i Davida Gilla, Nepoznati Chaplin, scene koje su napisane i snimljene prve, postale su dio drugog dijela filma, u kojem Skitnica bez prebijene pare pronalazi novčić i odlazi u restoran kako bi ručao, ne shvaćajući da je novčić ispao iz njegova džepa. Chaplin je tek poslije odlučio da razlog što je Skitnica osiromašena bude to što je tek stigao brodom iz Europe, pa je iskoristio ideju kao temelj za prvi dio. Navodno je Purviance morala pojesti toliko tanjura graha zbog ponavljanja sekvence iz restorana da je postala bolesna.
Scena u kojoj Chaplinov lik udara imigracijskog službenika je 1950-ih za vrijeme makartističkih progona navođena kao dokaz njegova antiamerikanizma prilikom postupka nakon koga je prisljen napustiti SAD.
Sinopsis
Film počinje na parobrodu na Atlantskom oceanu, a prvo se prikazuju nezgode anonimnog useljenika (Chaplin), koji se uvaljuje u nevolje dok, među ostalim, karta, jede u blagovaonici, i izbjegava putnike koji pate od morske bolesti. Na putu se sprijateljuje s drugom anonimnom useljenicom (Purviance) koja putuje u Ameriku sa svojom boležljivom majkom. Po dolasku u Ameriku, Skitnica i Edna se razdvajaju.
Kasnije, gladan i bez pare, skitnica pronalazi novčić na ulici i odlazi u obližnji restoran, gdje naručuje tanjur graha. Tamo pronalazi Ednu i otkriva kako joj je umrla majka. Charlie naruči jelo za Ednu.
Dok jedu, ugledaju kako krupni glavni konobar (Campbell) i drugi konobari napadaju i silom izbacuju gosta koji ne može ili ne želi platiti jelo. Skitnica, zastrašen od strane konobara, posegne po svoj novčić i otkriva kako je ispao kroz rupu u džepu. Prestrašen da će proći kao čovjek kojeg su izbacili, Skitnica počinje planirati kako će se suprotstaviti krupnom muškarcu. Ubrzo, međutim, pronalazi drugi novčić (ili možda onaj isti) na podu i uspijeva ga pokupiti. Daje ga konobaru, ali se prestravi nakon što je konobar otkrio da je lažan. Skitnica se ponovno počne pripremati za borbu života. Upravo tada, umjetnik koji se našao u restoranu primjećuje Ednu i Charlieja i ponudi im posao da mu poziraju za sliku. Njih dvoje pristaju. Umjetnik plaća za svoje jelo i daje konobaru napojnicu. Napojnica je tolika da može pokriti i njihovo jelo. Poslije, ispred matičnog ureda, skitnica zaprosi Ednu koja se isprva zastidi, ali Charlie unese nasmijanu djevojku u ured.
Produkcija
Prva epizoda dokumentarca iz 1983., Nepoznati Chaplin, otkriva da Chaplin napisao smislio radnju Useljenika kad je snimanje već počelo. Film se počeo snimati kao komedija smještena u umjetničkom restoranu, s Purviance u ulozi gošće. Ova priča je napuštena gotovo odmah, prije nego što se pojavio Chaplinov lik, kaže dokumentarac, a Chaplin je započeo priču, opet smještenu u restoran, o čovjeku koji nikad prije nije bio u restoranu pa izvodi neumjesne geste prije nego se upoznao s ljupkom djevojkom (Purviance) i dotjerao se. Henry Bergman prvo je glumio glavnog konobara grubijana, ali ga je Chaplin poslije zamijenio s Ericom Campbellom. Prema dokumentarcu, Chaplin je razvio priču o skitnici i Purviance kao useljenicima nakon što je shvatio kako mu treba podloga za scenu u restoranu. Nakon snimanja uvodne sekvence dolaska u Ameriku, ponovno je snimio neke scene u restoranu kako bi bile konzistentne s novom radnjom (ovaj put s Bergmanom u ulozi umjetnika koji rješava Charliejev problem s plaćanjem obroka), te dodao epilog u kojem se Skitnica i Purviance odlaze vjenčati.
Camden, Tennessee
Kamden je grad u američkoj saveznoj državi Tenesi.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.582, što je 246 (-6,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
King Lear
Kralj Lir, tragedija Vilijema Šekspira. Verovatno je nastala 1605. godine. Zasnovana je na legendi o kralju Liru. Tragični kraj ove drame, smrt Kordelije i kralja Lira bio je podvrgnut mnogim kritikama u 18. i 19. veku posle kojih su nastale verzije i izvođenja u kojima glavni junaci prežive, a Edgar i Kordelija se venčaju. right|thumb|Kralj Lir i budala u oluji
Izvori
Šekspirova tragedija za osnovu ima različite priče o polu-legendarnom Liru, kralju Britanije, o kome prvi zapisi potiču iz 12. veka koje je ostavio istoričar Geoffrey of Monmouth.
Jedan od Šekspirovih izvora bio je raniji komad Kralj Lir. U tom komadu Kordelija i kralj Francuske služe Lira prerušeni u seljake. Činjenica je da je drevna priča o kralju Liru postojala u brojnim verzijama pre ove i verovatno je Šekspir bio upoznat sa njima.
Šekspirovim najvažnijim izvorom smatra se drugo izdanje The Chronicles of England, Scotlande, and Irelande koje je napisao Raphael Holinshed, objavljeno 1587. Holinshed je našao priču u ranijem delu Historia Regum Britanniae koje je napisao Geoffrey of Monmouth, u 12. veku.
Ime Kordelije verovatno je preuzeto iz dela Edmunda Spensera The Faerie Queene, objavljeno 1590. Spenserova Kordelija takođe strada vešanjem kao i u Kralju Liru.
Horvatski Grob
Horvatski Grob (Hrvatski Grob) je naseljeno mjesto u okrugu Senjec, u Bratislavskom kraju, Republika Slovačka.
Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2011. godine naselje je imalo 3.932 stanovnika.
Opština Brezoi, Vâlcea
Brezoi je opština u Rumuniji u okrugu Valča.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 417 m.
Hornje Salibi
Hornje Salibi je naseljeno mjesto u okrugu Galanta, u Trnavskom kraju, Republika Slovačka.
Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2011. godine naselje je imalo 3.225 stanovnika.
Urichiqui, Bocoyna
Urichiqui je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Bocoyna.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 26 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2378 m.
Le Pozze, Verona
Le Pozze je naselje u Italiji u provinciji Verona, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 54 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 26 m.
Lebanon, Oregon
Lebanon je grad u američkoj saveznoj državi Oregon.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 15.518, što je 2.568 (19,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Griero, Cuneo
Griero je naselje u Italiji u provinciji Cuneo, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 17 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 355 m.
Veinte Casas, Ocozocoautla de Espinosa
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 259 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 569 m.
Meledo, Vicenza
Meledo je naselje u Italiji u provinciji Vicenza, u regiji Veneto.
La Noria, Chapantongo
La Noria je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Hidalgo, u opštini Chapantongo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2434 m.
Avesnes-en-Bray
Avnez an Bre je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Gornja Normandija, u departmanu Primorska Sena koja pripada prefekturi Djep.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 256 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 21 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 11,9 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 136 metara (maksimalnoj 229 m, a minimalnoj 102 m).
El Vergel, Hidalgo del Parral
El Vergel je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Hidalgo del Parral.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1629 m.
Vallorsara, Modena
Vallorsara je naselje u Italiji u provinciji Modena, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 58 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 966 m.
Varoni, Rieti
Varoni je naselje u Italiji u provinciji Rieti, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 17 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1088 m.
El Mirador, Uriangato
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 39 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1896 m.
Campamento Nayarit, San Blas
Campamento Nayarit je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Nayarit, u opštini San Blas.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 108 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 7 m.
Los Álamos, Atzacan
Los Álamos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Atzacan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1315 m.
Ventilator
mini|Kućanski električni ventilator Ventilator je električno pogonjen uređaj koji se koristi za zračni protok u svrhu postizanja tjelesne udobnosti (osobito za grijanje, ali i za druge svrhe kao što je ventilacija, ispuh, hlađenje ili bilo kakav transport plinova.
Ako gurnete prst u ventilator verovatno ce te ga izgubiti,dokazano na osnovu primata Nikole koji je pokusao to da uradi i zavrsio u poprilicno losem stanju. Mehanički gledano, ventilator može biti bilo kakav uređaj koji ima lopaticu ili više njih koje se kružno gibaju i koriste za proizvodnju zračne struje. Ventilatori proizvode zračne protoke visokog volumena i niskog tlaka, u odnosu prema plinskim kompresorima koji proizvode visoke tlakove uz relativno nizak volumen. Lopatica ventilatora često će se rotirati za vrijeme izlaganja strujanja zraka, te uređaji koji to iskorištavaju, kao što su vjetrene turbine često imaju konstrukciju sličnu ventilatoru.
Obično se primjenjuju za klimatsku kontrolu, rashladne sisteme, osobnu udobnost (npr. stolni električni ventilator), ventilaciju (npr. ispušni ventilator), vijanje (npr. odvajanje pljeve od zrna žita), uklanjanje prašine (npr. usisavač), sušenje ili osiguravanje zraka za vatru. Uobičajeno je koristiti električne ventilatore kao osvježivače zraka tako da se pričvrsti sloj tkanine koja sadrži omekšivač, na zaštitno kućište. To uzrokuje širenje ugodnog mirisa u okolni zrak.
Uz njihovu utilitarnu funkciju, antikni ventilatori, a osobito električni ventilatori proizvedeni krajem 19. stoljeća, postali su prepoznatljiva kolekcionarska kategorija koja u SAD-u ima svoj aktivni klub kolekcionara, the Antique Fan Collectors Association.
Vrste ventilatora
mini|Ventilator za opskrbu zrakom od 75 [[Konjska snaga|KS]] Ventilatori se mogu konstruirati na više raznih načina. U kućanstvu se mogu naći ventilatori koji se mogu postaviti na pod ili stol, objesiti o strop, ugraditi u prozor, zid, krov, dimnjak itd. Mogu se pronaći u elektroničkim sistemima kao što su računala gdje hlade sklopove, ili u raznim aparatima kao što su sušilice ili grijalice. Koriste se još za hlađenje u klimatizacijskim uređajima, i u automobilskim motorima gdje su pokretani remenjem ili izravno motorom. Ventilatori stvaraju nalet svježeg zraka, ali ne snizuju temperaturu izravno.
Tri su glavne vrste ventilatora: aksijalni, centrifugalni (radijalni) i poprečno protočni (tangecijalni).
Aksijalni ventilator
thumb| Stropni ventilator sa svjetlom Aksijalno protočni ventilatori imaju lopatice koje tjeraju zrak da se kreće paralelno do vratila, oko kojeg se okreću lopatice. Aksijalni ventilatori tjeraju zrak preko osi ventilatora, linearno, odakle i njihovo ime. Ova vrsta ventilatora ima mnogo primjena, od malih ventilatora za hlađenje elektronike pa sve do velikih ventilatora korištenih u zračnim tunelima.
Primjer aksijalnih ventilatora:
Stolni ventilator – Osnovni elementi običnog stolnog ventilatora uključuju lopatice, postolje, armaturu i olovne žice, motor, zaštitu lopatica, kućište motora, zupčani prijenos oscilatora i vratilo oscilatora. Oscilator je mehanizam koji pokreće ventilator s jedne strane na drugu. Vratilo izlazi s obje strane motora. Jedan kraj vratila je priključen na lopatice, a drugi na zupčani prijenos oscilatora. Kućište motora spaja se sa zupčanim prjenosom i sadržava rotor i stator. Vratilo oscilatora povezuje postolje i zupčani prijenos. Kućište motora pokriva mehanizam oscilatora. Zaštita lopatica je povezana s kućištem motora zbog sigurnosti.
Elektromehanički ventilatori, kod kolekcionara, cijene se prema svojoj veličini, starosti, broju lopatica i očuvanosti. Najčešći ventilatori su oni s 4 lopatice. Ventilatori s 5 ili 6 lopatica su rijetki. Kolekcionari još gledaju i na materijale od kojih su napravljene pojedine komponente ventilatora.
Stropni ventilator – Ventilator obješen o strop se zove stropni ventilator. Većinom nemaju zaštitu za lopatice zato jer su na visini koju čovjek ne može dosegnuti. Često su u kombinaciji sa svjetlom. Koriste se za pokretanje strujanja zraka u prostorijama.
U automobilima, ventilator se koristi za hlađenje motora i sprječava pregrijavanje motora tako što puše ili usisava zrak kroz hladnjak napunjen sredstvom za hlađenje. Može biti pogonjen remenjem snagom motora ili električnom energijom akumulatora.
Računalni ventilator - Ventilator koji služi za hlađenje procesora i ostalih komponenata računala.
Centrifugalni ventilator
thumb|left|200px|Tipični centrifugalni ventilator Centrifugalni ventilator posjeduje pomičnu komponentu (rotor ili impeler) koja se sastoji od centralnog vratila oko kojeg je smješten komplet lopatica, ili rebara. Centirfugalni ventilatori pušu zrak pod pravim kutem od dovoda zraka i vrte zrak prema odvodu zraka. Rotor se rotira uzrokujući da zrak uđe u ventilator blizu vratila i da se kreće okomito od vratila prema otvoru na kućištu ventilatora. Centrifugalni ventilatori proizvode veći tlak za zadani volumen zraka i koriste se gdje je potreban veći tlak, kao što je na primjer puhalica za lišće, sušilo za kosu, pumpa za zračne madrace i ostalo. Uobičajeno je da su bučniji od aksijalnih ventilatora.