cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
F-16 Fighting Falcon
Električne komande leta
Osnova za smanjenje i optimizaciju veličine rezerve stabilnosti, po kriterijumu dobrog manevra u široj anvelopi leta aviona F-16 fajting falkon, jesu njegove četvorokanalne električne komande leta. Sa njihovom funkcijom, sprečava se tendencija bežanja aviona sa nominalne kontrolisane putanje leta, pri negativnoj i nedovoljnoj rezervi statičke stabilnosti. Električne komande leta prihvate izraženu želju pilota, preko pomeranja palice / pedala i postave komandne površine u odgovarajuću poziciju, ali istovremeno se brzo mere svi parametri leta, sa senzorima. Računar upoređuje željene i izmerene vrednosti parametara leta i brzo određuje i zadaje korekciju, u smeru smanjenja razlike na nulu. Taj proces se odvija na osnovu nekoliko hiljada izmerenih odstupanja vrednosti ostvarenih od željenih parametara leta, koje sistem brzo obradi i na osnovu čega koriguje komandni signal otklona površina za upravljanje avionom. Zakoni toga upravljanja su optimizirani, u softveru sistema komandi leta aviona F-16. Električne komande leta F-16, u svome meniju mogućnosti, sadrže i niz ograničenja za upravljanje oko sve tri ose i upravljanja sa rastom uzgona, za bezbedan let aviona u okviru njegove eksploatacione anvelope. Za avion F-16 prag ograničenja je za napadni ugao od 25° i faktor aerodinamičkog opterećenja n = 9 odnosno ubrzanje az = 9 g.
Na prototipu YF-17, sistem komandi leta zasniva se na rezervnom tradicionalnom hidro-mehaničkom kanalu, za povećanje pouzdanosti upravljanja. Za razliku od standarda YF-17 prototip YF-16 i serijski F-16 imaju četiri međusobno nezavisna, isključivo elektronska kanala upravljanja sa svakom od komandnih površina. To je daleko naprednije od prenosa komandnog signala preko kinematike do razvodnika hidropokretača, u rezervnom sistemu. Početni razvoj F-16A/B, imao je analogne električne komande leta, kasnije varijante F-16C/B dobile su digitalni sistem, koji je retroaktivno uveden i na prethodno proizvedene avione.
Dvokomorne hidrauličke pokretače komandnih površina napajaju dva ravnopravna hidrosistema i jedan pomoćni.
Funkcionalnost i ergonomija kabine
Simbolika gornjeg prikazivača [[F/A-18 horneta, za vreme borbe, slično je i na F-16|desno|mini|250px]] Jedna od upadljivih karakteristika aviona F-16 fajting falkon jeste izuzetna preglednost pilota iz njegove pozicije u kabini. To je od izuzetnog značaja za vođenje borbe vazduh-vazduh. Ispupčena kalota poklopca kabine pruža pilotu preglednost u punom uglu od 360° usmerenja glave, odnosno očiju u horizontalnoj ravni, a u vertikalnoj na dole 40° i 15° bočno. Te karakteristike su daleko bolje, u odnosu na sve starije lovce od F-16.
F-16 fajting falkon je prvi serijski avion u kome se koristi zavaljeno sedište pilota, sa mogućnošću katapultiranja na nultoj brzini i na nultoj visini. Efekat zavaljenosti sedišta je ostvaren sa povećanjem njegovog nagiba, unazad na 30°, za razliku od ranijih standardnih rešenja sa 13-15°. Ovo je urađeno zbog lakšeg pilotovog podnošenja inercijalnih opterećenja, na ubrzanjima u manevru i od 9 g.
Pošto su na F-16 uvedeni sistemi električnih komandi leta i zavaljeno izbacivo sedište, stvoreni su preduslovi, a i nužnost, za uvođenje bočne komandne male palice (džojstika), umesto centralne, klasične. Sa tim rešenjem je povećana udobnost i efikasnost pilota u toku leta, a posebno u toku vođenja borbe. Ova mala palica nema velike ugaone otklone sa silom suprostavljanja pomeranju, kao klasična, te nije bilo jednostavno za pilote da se brzo adaptiraju na nju. Na F-16 je prvi put uveden sistem upravljanja HOTAS, pri kome su ruke stalno na palicama, desna na palici komandi leta i leva na ručici gasa motora. Na palicama su i prekidači za upravljanje sa avionskim sistemima, tako da se obavljaju sve radnje u toku leta bez potrebe skidanja ruku sa palica. Posle F-16 praktično svi lovački avioni primenjuju HOTAS sistem.
F-16 poseduje nišansku glavu, gornji prikazivač, na kojoj se prikazuju parametri leta i upotrebe naoružanja. Kada bi pilot bio primoran da te podatke prati samo na tome prikazivaču, stalno bi mu glava i pogled bili usmereni u prednji unutrašnji deo kabine i tada ne bi dovoljno dobro pratio šta se dešava u okruženju aviona. To bi mu slabilo uslove i koncentraciju na vođenje borbe. Zato je opremljen i sa kacigom, na čijem viziru su prenete te informacije, tako da on može i da okreće glavu, da prati okruženje, a da istovremeno ima na raspolaganju podatke sa nišanske glave. Ovaj sistem je uveden na avionima od partije proizvodnje 40 pa na dalje, posebno se koristi pri upotrebi raketa vazduh-vazduh. Pri navođenju rakete, ista prati pokret glave pilota, odnosno pravac u kome pilot gleda. Sistem je prvi put primenjen u operacijama u ratu u Iraku.
Pilot dobija detaljne informacije iz multi-funkcionalnog prikazivača, o letu aviona i o statusu njegovih sistema. On prikazuje radarsku sliku, mapiranje, važne informacije o motoru, stajnim organima, linijama podvešavanja spoljnih tereta, količini goriva i statusu oružja. U početku, F-16A/B je imao samo jednu crno-belu katodnu cev, koja je služila kao ekran prikazivača informacija sa različitim tradicionalnim simbolima. To je zamenjeno sa prikazivanjem u boji, na bazi tečnih kristala, na partijama proizvodnje 50/52, a u partiji 60 uvedena su u funkciju tri prikazivača. Sa programiranjem i izmenom boja i sistemom slika u slici, moguće je simulirati punu taktičku situaciju na ekranu, na pokretnoj mapi.
Ca' dei Ratti, Pavia
Ca' dei Ratti je naselje u Italiji u provinciji Pavia, u regiji Lombardija.
F-16 Fighting Falcon
Funkcionalnost i ergonomija kabine
F-16D sa automatskim praćenjem konfiguracije terena|desno|mini|250px Radar AN/APG-68|desno|mini|250px
Ca' dei Ratti, Pavia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 90 m.
F-16 Fighting Falcon
Radar
Avioni varijante F-16A/B, bili su opremljeni impulsno doplerovim radarom AN/APG-66, koji je integrisan u sistem za upravljanje vatrom. Njegova ravna rešetkasta antena, projektovana je tako da se uklapa u uski nosni deo trupa F-16. Poseduje četiri režima rada u zadacima vazduh-vazduh i sedam u vazduh-zemlja, u dnevnim, noćnim i u svim meteorološkim uslovima. Otkriva ciljeve na zemlji, na udaljenosti od 37 do 56 km, a u vazduhu na 46 do 74 km. Automatski zahvata cilj na rastojanju od 9 km. Novija varijanta APG-66(V)2 ima jači procesor, veću izlaznu snagu, povećanu pouzdanost i otpornost na ometanje. Nadogradnjom, dobijena je nova varijanta APG-66(V)2A, sa većom brzinom rada i sa većom memorijom. Razvijena je i varijanta APG-66(V)3 za Tajvan, koji može da vodi rakete AMRAAM.
Falkon F-16C/D, opremljen je sa radarom AN/APG-68, koji je nastao sa daljim razvojem prethodnih. AN/APG-68 ima veći domet i rezoluciju, kao i 25 režima rada, uključujući i mapiranje terena. U režimu otkrivanja i praćenja zemaljskih ciljeva, doplerski izoštrava signal i skenira i istovremeno prati do 10 ciljeva. Integrisan je u avionski napadno-navigacijski sistem i obezbeđuje kontinualno osvetljenje cilja i poluaktivno navođenje rakete srednjeg dometa AIM-7 „Sperou”. Naprednija partija proizvodnje 50/52 F-16, u početku je bila opremljena radarom AN/APG-68 (V) 5, koji ima sofisticiran procesor signala, zasnovan na savremenoj tehnologiji. Kasniji avioni iz te partije, opremljeni su sa AN/APG-68 (V) 9, kome je povećan opseg detekcije za 30%, u režimu vazduh-vazduh. Može da mapira teren, sa visokom rezolucijom slike, otkriva i prepoznaje ciljeve.
F-16E/F opremljen je sa radarom AN/APG-80, sa aktivnim elektronskim skeniranjem i tako je on postao jedan od tri lovačka aviona u svetu, koji poseduju takav sistem.
Pogon
Sistem pogona aviona F-16 fajting falkon, sastoji se iz jednokanalnog podtrupnog uvodnika vazduha fiksne geometrije, dvoprotočnog turbomlaznog motora i mlaznice, sa promenljivim izlaznim presekom. Sa početnim zahtevima uslovljena je unifikacija motora Prat end Vitni PW F100-PW, za lovce F-16 i F-15 igl. Na avionima F-16 prvih partija proizvodnje, primenjivao se motor PW F100-PW-200, neznatno izmenjen u odnosu na osnovnu verziju PW F100-PW-100, koji se koristio na F-15 igl. Stepen dvoprotočnosti motora PW F100-PW je 0,7, a vreme opsluživanja svedeno je na rad od 2 čovek-sata po jednom satu leta aviona. Zahtevi američkog vazduhoplovstva bili su blaži, do 3 čovek-sata rada po jednom satu leta.
U tabeli desno, prikazane su verzije motora, koji su integrisani u varijante i partije proizvodnje aviona F-16. Motori su kroz modifikacije i razvoj poboljšavani, u domenu pouzdanosti rada, povećanja potiska, ekonomičnosti eksploatacije i većoj unifikaciji. U okviru toga nastojanja razvijen je i F100-PW-220/220E, koji je rezultat nastojanja Američkog ratnog vazduhoplovstva, da obezbedi univerzalni motor za lovačke avione. Taj program, poznat je pod nezvaničnim nazivom „veliki borbeni motor”, koji je promovisan na avionu F-16.
U okviru nastojanja da se poboljša motor F-16, podržavana je i konkurencija između firmi Prat end Vitni i Dženeral elektrik, tako da je prihvaćen i motor GE F110-GE-129 za partiju 50, a za partiju 52 suparnički PW F100-PW-229. Motor GE F110-GE-132 razvijen je za avione F-16, iz partije 60, za Arapske Emirate. On je najveći od svih primenjivanih na tome avionu.
Motor PW F100-PW-200, na probnom stolu i mlaznik sa mehanizmom za promenu njegovog izlaznog preseka.
Naoružanje
F-16 fajting falkon poseduje vatreno, raketno i bombardersko naoružanje, sisteme za elektronsku borbu i za pasivnu i aktivnu zaštitu. Raketno i bombardersko naoružanje, alternativno se kombinuje zajedno sa kontejnerima elektronske opreme i sa dopunskim rezervoarima goriva, na devet podvesnih tačaka, nosivosti do 6.800 kg. U zavisnosti od mase podvešenih spoljnih tereta, određena je i granica anvelope leta po faktoru aerodinamičkog opterećenja, n = 5,5 – 9. Od ukupnih jedanaest podvesnih tačaka, dve su na krajevima krila rezervisane samo za stalno nošenje raketa AIM-9 Sajdvinder, a ostalih devet su za kombinovanje alternativnog nošenja spoljneg tereta, šest ispod krila i tri ispod trupa.
Varijante aviona F-16
Standardi aviona F-16 obeleženi su rastućim brojevima partije lansiranja proizvodnje, koji naznačavaju nadogradnje. Partije se odnose na jednosede i dvosede avione. Nadogradnja je u domenu različitih softvera i hardvera sistema, usklađivanja oružja i strukturnih poboljšanja. Pokrenu se tokom određenog vremena i postepeno se realizuju na avionima, tokom njihove proizvodnje. Sve partije, koje se završavaju sa brojem „0” (na primer, partija 30) poseduju GE F110-GE motor, a partije koje se završavaju sa brojem „2” (na primer, partija 32), opremljene su sa P&WF100-PW.
Avioni F-16 su proizvedeni u skladu sa standardima partija proizvodnje, ali bilo je i mnogo drugih većih zahvata u varijantama sa značajnim promenama i razlikama. Ove ostale značajnije promene su rezultat uloga specijalizacije u nameni, kao što su bliska vazdušna podrška i izviđanje ili promene po porudžbini kupaca. Neke varijante su razvijene za istraživanje, ispitivanje i proveru novih tehnologija. Projekat F-16, inspirisao je razvoj nekoliko sličnih aviona, za koje se smatra da su njegovi derivati. Stariji standardi F-16, koji su penzionisani, firma Boing ih je modifikovala u avione bez pilota, a kao takvi se koriste za leteće mete, za vežbanje i proveru gađanja u vazdušnom prostoru. To su takozvani „trutovi”.
F-16A/B
F-16 je jednosed, a F-16B je dvosed, početne su varijante serijske proizvodnje i upotrebe. Ove varijante, proizvodile su se u partijama 1, 5, 10 i 20. U partiji 15, napravljena je prva velika promena na F-16. Povećana je površina horizontalnog stabilizatora. To je najbrojnija varijanta F-16, sa proizvedenih 475 primeraka.
F-16B, dvosed|desno|mini|250px
Champlas Janvier, Torino
Champlas Janvier je naselje u Italiji u provinciji Torino, u regiji Piemonte.
San Salvador, Carmen
San Salvador je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Campeche, u opštini Carmen.
Champlas Janvier, Torino
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 22 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1786 m.
F-16 Fighting Falcon
F-16A/B
U partiji 1 proizvedno je ukupno 23 aviona F-16 fajting falkon, uključujući i 22 F-16B. Avioni iz ove partije, prepoznatljivi su po crnom nosnom delu trupa. Malo se međusobno razlikuju sve tri partije. Najviše primeraka proizvedeno je u partiji 10, ukupno 312, a 197 u partiji 5. Primećeno je da crni nos aviona povećava njegovu uočljivost, te je u partiji 5 promenjen u sivu boju. Tokom njegove eksploatacije primećeno je da se u prostoru strukture trupa skuplja atmosferski talog, što je oklonjeno u partiji 5, sa posebnim otvorima za njegovo odvođenje. U partiji 10 smanjena je upotreba titanijuma, zamenjen je sa novom tehnologijom korišćenja aluminijuma u izradi dotične srukture. Takođe je usavršena i tehnologija izrade saćastih delova strukture.
[[Belgija|Belgijski F–16AM (partija 15)|desno|mini|250px]] F-16C američkog ratnog vazdhoplovtva|desno|mini|250px
Prva veća promena na avionu F-16 napravljena je u pariji 15. Tada je povećana površina horiontalnog repa, za približno 25%, što mu je povećalo efikasnost na malim brzinama. Uveden je poboljšani radar AN/APG-66(V)2 i povećana je spoljna nosivost, ispod krila. Ugrađena je nova sigurnija UHF radio-stanica. Partija proizvodnje 15 je najbrojnija, poslednji avioni iz te partije isporučeni su Tajlandu 1996. godine.
Serijska proizvodnja partije 15, počela je tokom proizvodnje motora PW F100-PW-220, kada je isti bio dostupan. Nadogradnja je urađena sa uvođenjem: širokougaonog gornjeg pokazivača, radio visinomera, lasersko-inercijalnog sistema za navigaciju, moćnijeg procesora i softvera za konverziju podataka leta i statusa avionskih sistema. Osposobljen je da radar APG-66(V) 2 otkrije i osvetli cilj izvan vizuelnog polja i da navodi raketu AIM–120 AMRAAM.
U partiji 20, dodate su na varijantama aviona F-16A/B neki od elemenata nadogradnje iz partija 50/52: poboljšani su radar APG-66(V) 3 sa kontinualnim osvetlenjem cilja i poluaktivnim navođenjem rakete srednjeg dometa AIM-7 sperou i AIM–120 AMRAAM, integrisana je raketa AGM-84 harpun i napadno-navigacijski sistemom, sa IC senzorom, tako zvani LANTIRN.
F-16C/D
F-16C (partija 25)|desno|mini|250px
F-16C je unapređeni jednosed, a F-16D je njegov pandan dvosed. Njihova proizvodnja, počela je 1984. godine, u partiji 25, sa poboljšanon kabinom, avionskom opremom i radarom. F-16C/D dejstvuju u svim vremenskim uslovima, sa i bez vizuelnog kontakta sa ciljem, sa raketama vazduh-vazduh AIM-7 i AIM-120. Kasniji standard aviona F-16C/D je iz poboljšanih partija proizvodnje 30/32, 40/42, 50/52.
Avion F-16C iz partije 25, poleteo je prvi put u junu 1984. godine, a uveden je operativnu upotrebu u septembru. Partija 25 je poboljšani multinacionalni standard, u okviru nove varijante proizvođene i u Evropi. Uveden je radar tipa AN/APG-68, većeg dometa veće rezolucije, sa većim brojem režima rada (modova).
[[Izraelski F-16D, partija 40|desno|mini|250px]] [[Singapurski F-16C partija 52, 2008. godina|desno|mini|250px]] [[Poljska|Poljski F-16C iz partije 52+, 2006. godine|desno|mini|250px]] [[Izraelski F-16 iz partije 52+|desno|mini|250px]]
Modernizovana je kabina sa širokougaonim gornjim pokazivačem, nadograđena elektronika, pojačana je struktura, poletna težina se uvećala. Uvedeno je poboljšano upravljanje sa vatrom i računar za upravljanje sistemima i radarski visinomer. U ovoj partiji proizvodnje uveden je motor P&W F100-PW-200, a kasnije je nadograđena varijanta P&W F100-PW-220E.
La Pulsera, Cucurpe
La Pulsera je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sonora, u opštini Cucurpe.
F-16 Fighting Falcon
F-16C/D
Ukupno je proizvedeno 733 aviona, u partiji 30/32, koji su uvedeni u operativnu upotrebu u šest država.
Američko ratno vazduhoplovstvo, uvelo je u operativnu upotrebu i partiju proizvodnje 32H/J, iz 1986. i 1987. godine. Oni su služili za demonstracione letove. U nacionalnoj gardi su bili u operativnoj upotrebi iz partije proizvodnje 30/32, u kojima su uključena poboljšanja na napadno-navigacijskom sistemu (inercijalna platforma i GPS) i sistem za elektronsko ratovanje.
La Pulsera, Cucurpe
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 860 m.
F-16 Fighting Falcon
F-16C/D
Uvedena su poboljšanja, sa partijama 40/42, za eksploataciju aviona u svima uslovima vidljivosti i u svim vremenskim uslovima, sa pasivnom protiv-raketnom i protiv-radarskom zaštitom. U toj funkciji i nameni obeležen je kao F–16CG/DG („Noćni falkon”). U tim partijama integrisano je dopunsko kontejnersko oružje, sa kasetnim bombama i EGBU-27 Pavivej „kontejner-lanser”. Uveden je i sistem za noćno osmatranje i izviđanje (na bazi IC senzora), 2004. godine. U okviru partija 40/42, proizvedeno je 615 aviona F-16, koji su u operativnoj upotrebi u 5 zemalja.
Prvi avioni, iz ovih partija, isporučeni su 1991. godine, a opremljeni su sa napadno-navigacijskim sistemom sa džipiesom, savremenim raketama AGM-88 HARM, JDAM, JSOW i WCMD. Partija 50 je sa motorom F110-GE-129, a 52 sa F100-PW-229.
Partija proizvodnje 50/52 plus podešena je prema izraelskim zahtevima i u odnosu na osnovni avion, karakterišu je: spoljni priljubljeni rezervoari goriva, na trupu, radar APG-68(V9), generator kiseonika (OBOGS) i poseban pokazivač na viziru kacige JHMCS.
Rezervoari su postavljeni bočno, iznad krila, na trupu (kao i na nekim varijantama F-15 igla) od 1.400 kg, a svi dvosedi imaju još i po 850 litara.
Poljskoj je isporučeno 36 aviona F-16 iz partije proizvodnje 52. septembra 2006. godine i to jednosedi F-16 i dvosedi F-16D. Grčkoj je isporučeno 48 primeraka F-16 22. maja 2008. godine. Isto iz partije proizvodnje 52, isporučeno je i Pakistanu 18 primeraka aviona u ovom standardu.
F-16E/F
F-16E je jednosed, a F-16F je njegov pandan dvosed, najnovije varijante aviona F-16. Partija 60, njihove proizvodnje, zasnovana je na varijanti F-16C/D iz partije proizvodnje 50/52, a razvijeni su po narudžbini Ujedinjenih Arapskih Emirata. Odlikuje se poboljšanim radarom AN/APG-80, sa aktivnim elektronskim skeniranjem, inovacijom elektronske opreme, spoljnim rezervoarima goriva prilepljenim duž bočnih strana trupa i sa jačim motorom GE F110-132. Partija 60 je nastala na osnovu F-16C/D, iz partije proizvodnje 50/52, sa poboljšanom funkcijom radara, avionske opreme i nošenja spoljneg trupnog rezervoara za gorivo, što je specifirano i prodato samo Ujedinjenim Arapskim Emiratima. Glavna razlika od prethodnih partija proizvodnje je radar AN/APG-80, sa aktivnim elektronskim skeniranjem, koji omogućava avionu da istovremeno prati i uništava ciljeve na zemlji i u vazduhu. Partija 60 je opremljena motorom GE F110-GE-132, sa sistemom za elektronsko ratovanje i za samozaštitu. Ovaj avion je sposoban da nosi sav asortiman naoružanja kao i ostali F-16, kao i rakete dugog dometa vazduh-vazduh AIM-132 i vazduh-zemlja AGM-84E. Dopunski trupni rezervoari goriva su kapaciteta 2.045 litara, sa čime se oslobađaju podvesne tačke za nošenje raznog raketnog i bombarderskog naoružanja, a značajno se povećava dolet.
Izvršena je visoka sofisticirana integracija avionskih sistema, uz upotrebu optičkih provodnika preko magistrale podataka MIL-STD-1773 (umesto standardne ranije MIL-STD-1553). Sa ovim je postignuto ubrzanje obrade i razmene podataka za 1.000 puta. Na ovoj varijanti aviona, integrisani su laserski mamci za IC rakete, kao na F-35.
Razvoj, ovoga standarda F-16, finansirali su Ujedinjeni Arapski Emirati sa tri milijarde dolara, stim da im se deo ulaganja povrati u slučaju prodaje aviona trećim zemljama. Ovo je prvi put u istoriji SAD da izvezu bolji avion od uvedenog u operativnu upotrebu u svome ratnom vazduhoplovstvu.
F-16IN
U toku su pregovori sa Indusima o opremanju njihovog vazduhoplovstva sa specijalizovanom varijantom F-16IN, baziranom na F-16E iz partije 60, sa spoljnim rezervoarima goriva na trupu, radarom AN/APG-80 AESA, motorom F110-132A sa sistemom upravljanja FADEC, sistemom za elektronsko ratovanje, IC pretraživačem i sistemom za prilagođavanje boja stakla kabine i vizira kacige pilota. Predviđeno je da na desnoj strani aviona bude postavljena fleksibilna priključna cev, za dopunjavanje sa gorivom u vazduhu.
Ostale varijante
F-16 fajting falkon, veoma je često služio kao osnova i platforma za razvoj sličnih aviona i za proveru efikasnosti uvođenja novih tehnologija. Sa tom svrhom ima veoma mnogo varijanti sa različitim rešenjima i opitima.
Azijski derivati F-16
Prototip F-CK-1A čing kuo|desno|mini|250px
Zbog političkih prepreka da Amerika isporuči Tajvanu avione F-16 ili F-20, pristupilo se njihovom vlastitom razvoju, uz tehničko-tehnološku pomoć i saradnju. Na Tajvanu, koncipiran je dvomotorni borbeni avion u 1980. godini, a njegova realizacija je pokrenuta posle dve godine. U pružanju tehnološke podrške učestvovalo je više američkih kompanija, na čelu sa Dženeral dajnamiksom. Razvijani avion nije bio kopija F-16, ali je projektovan pod dominantnim uticajem njegovih karakterističnih rešenja. Sličan je raspored komandnih površina, ugradnja motora itd. Takođe je bilo prisutno dosta uticaja rešenja sa F-5, koji je tradicionalno u naoružanju tajvanske vojske.
U decembru 1988. godine, avion je dobio naziv F-CK-1 čing kuo, u kome je i ime njihovog preminulog predsednika Čjang Čing Kua. Prvi, od četiri prototipa (3 jednoseda i 1 dvosed), poleteo je 28. maja 1989. godine. Ukupno je proizvedeno 130 aviona F-CK-1 čing kuo (102 jednoseda i 28 dvoseda) u vremenskom razdoblju od 1994-2000. godine.
Lokid je u Japanu razvio, sa japanskom opremom, avion F-2 micubiši, na osnovu F-16C. Pošto je Japan ostrvska zemlja, specifičan im je vazdušni prostor koji štite iznad mora, te su bili specifični i zahtevi. Avionu je povećana spoljna nosivost, sa povećanim kompozitnim krilima sa podvešene četiri protiv-brodske rakete. Izmenjen je poklopac kabine, vraćen je ojačani klasičan, zbog češćeg udara morskih ptica (galebova).
T-50 golden igl|desno|mini|250px
Japanski tehnički institut je ranije pokrenuo razvoj svoga lovca F-1, još 1982. godine, što je kasnije poslužilo kao iskustvo, za pravljenje zahteva za F-2. Rezultat tih napora, studija i analiza, jeste doneta odluka 21. oktobra 1987. godine, za razvoj novog aviona, po uzoru na F-16C/D. Prototip F-2 je poleteo 15. decembra 1995. godine, sa oznakom za jednosed i dvosed F-2A/B. Isporuka vojsci, za operativnu upotrebu, otpočela je 25. septembra 2000. godine. Bila je planirana ukupna proizvodnja 130, ali je zbog troškova i štednje smanjeno na svega 94 primerka aviona F-16C/D.
U toku licencne proizvodnje F-16 u Koreji, pod oznakom KF-16, 1992. godine, firma Samsung vazduhoplovstvo, počela je raditi na projektu nadzvučnog borbenog aviona, dvoseda, za zamenu aviona Nortrop T-38. U datom trenutku formiranja korejske avio-industrije, bilo je objektivno integrisati firme Samsung, Daevo i Hjundai, oko kojih je i organizovan potreban kapacitet za razvoj novog aviona. T-50 izgleda kao F-16, u obimu od oko 80%. Razlikuje se po dvokanalnom uvodniku vazduha, ispod izduženja korenog dela krila, „strejka”, slično kao na F/A-18 Hornetu. Južnokorejska vlada, dala je saglasnost 3. jula 1997. godine, a intenzivan rad na njegovom razvoju počeo je u oktobru. U februaru 2000. godine, određen mu je naziv T-50 Golden igl, a prvi od dva prototipa, poleteo je 20. avgusta 2002. godine. Prva porudžbina ugovorena je za 25 primeraka T-50, u decembru 2003. godine, a prvi par T-50 aviona, isporučen je 29. decembra 2005. godine, sa ulaskom u operativnu upotrebu u aprilu 2007. U decembru 2006. godine, zaključen je drugi ugovor o proizvodnji 50 T-50, sa početkom isporuke u 2009. godine. Sa daljim razvojem u varijantu F-50 (ili F/A-50) za protivvazdušnu odbranu, želi Koreja da zameni svoje mnogobrojne F-5E Tajgere.
F-16/79
U duhu odluke američkog predsednika Džimija Kartera, u februaru 1977. godine, da se kontroliše i smanji izvoz naoružanja, pokušano je rešenje sa izvozom F-16/79, sa redukovanom opremom i sa manjim motorom. Dženeral dajnamiks je razvio varijantu F-16 sa starijim motorom J79-GE-119. Ovakav prototip je poleteo 29. oktobra 1980. godine, pod nazivom F-16/79. Ukupni troškovi programa razvoja F-16/79 iznose 18 miliona dolara. Južna Koreja, Pakistan i druge zemlje nisu pokazali zainteresovanost, za ovaj avion, tako da se program završio samo na prototipu.
F-16/101
Dženeral Elektrik je u februaru 1979. godine dobio 79,9 miliona USA $, za razvoj dvoprotočnog motora za avione vazduhoplovstva i mornarice. Od postojećeg F101, za bombardera B-1A, razvijen je motor za F–16 sa ciljem da zameni standardni P&W F100. Prvi avion F-16A (sa serijskim brojem № 75-0745) dobio je nov motor F101X DFE, a sa njim je poleteo 19. decembra 1980. godine. Ovo je značajno i ako ovaj motor nije usvojen u operativnu upotrebu, ali njegovi rezultati su doprineli razvoju F110, za što je F101 poslužio kao osnova. Dvoprotočni motor F110 je unifikovan za avione F-16 i F-14 tomket.
F-16XL
F–16XL je eksperimentalni avion za istraživanje u [[Nasa|NASA|desno|mini|250px]]
Dženeral dajnamiks F-16XL je eksperimentalni F-16 sa delta krilom, za istraživanje aerodinamike na nadzvučnim brzinama za optimizaciju manevra. Površina krila je povećana za više od dva puta, u odnosu na bazni F-16. Rezultat tih istraživanja je super-krstaš (krstarenje na nadzvučnim brzinama), bez uključivanja dopunskog sagorevanja motora.
U drugoj polovini 1980. godine, počele su modifikacije jednog jednoseda i jednog dvoseda u varijantu F-16XL, sa ugradnjom delta krila. U toj funkciji je produžen trup aviona za 1420 mm (760 mm nosni deo i 660 mm na zadnjem delu trupa). Zadnji deo trupa je zakrenut, na gore, za 3 stepena, zbog većih napadnih uglova poletanja i sletanja sa delta krilom. F-16XL ima dvostruku nosivost u odnosu na bazni F-16, a i za 82% veći dolet, zbog većih unutrašnjih kapaciteta za smeštaj goriva.
Jednosed je poleteo 3. jula 1982. godine, a zatim dvosed 29. oktobra 1982. Oni su konkurisali u takmičenju za poboljšanog taktičkog lovca (ETF), ali pošto je pobedila varijanta F-16E/F ovi prototipovi su smešteni u skladište. Krajem 1988. godine, oba prototipa su predati iz skladišta NASI za ispitivanja u programu procene aerodinamičkog koncepta za poboljšanje laminarnog protoka vazduha preko krila, tokom leta sa nadzvučnom brzinom. Od 1989-1999. godine, oba aviona je koristila NASA u nekoliko eksperimentalnih istraživačkih programa, a u 2007. godini, NASA je razmatrala povratak jednoseda F-16XL u operativni status.
YF-16 CCV
YF-16 CCV je prototip sa rekonfiguracijom sopstvene aerodinamike, u toku leta. Pokrenut mu je razvoj u decembru 1975. godine, sa namenom aviona laboratorije, za istraživanje i razvoj tehnologija upravljanja sa izmenom konfiguracije u toku leta, za potrebe na borbenim avionima. Koncept upravljanja sa konfiguracijom (CCV; ) podrazumeva automatsko upravljanje komandnim površinama aviona, prema zadatim zakonima bez intervencije i mešanja pilota. Ovaj pristup omogućava specifične manevre, kao što je mogućnost usmeravanja trupa bez njegovog skretanja sa putanje i realizaciju drugih oblika kretanja aviona. Sposobnost aviona da izvede manevar u jednoj ravni, bez istovremenog skretanja otvara nove taktičke mogućnosti u borbi. YF-16 CCV poseduje udvojene upravljive ventralne peraje, postavljene vertikalno ispod trupa, a obezbeđeno je i usaglašeno korišćenje flaperona na izlaznim ivicama krila, u kombinaciji sa celoobrtnim horizontalnim repom. Sistem automatski pretače gorivo iz jednog rezervoara u drugi, sa čime se prilagođava položaj težišta aviona, pa i rezerva statičke stabilnosti. Avion YF-16 CCV je prvi put leteo 16. marta 1976. godine. Program ispitivanja u letu se odvijao sve do 30. juna 1977. godine, a bio je samo usporen oštećenjem pri sletanju aviona YF-16 CCV, 24. juna 1976. godine. Posle popravke, ispitivanje je nastavljeno. Program je sa svojim uspehom doveo do ambicioznijeg nastavka istraživanja i razvoja, u obliku „Integracija naprednih tehnologija lovačkih aviona” (AFTI).
HiMAT
F-16 je korišćen i kao platforma za istraživanje primenjivosti tehnoloških rešenja za ostvarenje visokih manevarskih karakteristika, tehnologija aviona velike agilnosti. Ovaj program, pod skraćenom oznakom HiMAT, realizovan je zajedno u saradnji američkog vazduhoplovstva i NASA. HiMAT je daljinski upravljan avion bez pilota, poslužio je za istraživanje aerodinamike kanard konfiguracije i drugih rešenja za visoki manevar. Istraživana je primena kompozitnih struktura male mase, kao preduslov za postizanje visokih performansi, kao što su konstantno ubrzanje od 8g u stacionarnom zaokretu. Proizvedene su dve ovakve letelice, a ispitivane su u letu u periodu od 1979. do 1983. godine, u ukupno 26 misija podkačinjanja i lansiranja sa bombardera B-52.
F-16 SFW
mini|desno|250px|Efekat negativnog ugla strele [[krilo|krila, istraživan je i sa Falkonovom osnovom, pod oznakom F-16 SFW]] mini|desno|250px|Bočni izglled F-16 Dženeral dajnamiks je jedan od nekoliko američkih proizvođača aviona, koji su imali ugovore sa vladom za razvoj eksperimentalnog aviona sa strelom krila unapred. Razumljivo je da su oni za taj program usvojili svoj F-16 kao bazni avion, na koji su integrisali odgovarajuće krilo. U toj funkciji su morali produžiti trup, zbog integracije većeg krila, kompozitne strukture. U januaru 1981. godine je za ta istraživanja izabran Graman sa svojim poznatim kasnije realizovanim rešenjem X-29A. Predlog Dženeral dajnamiks sa F-16 je odbačen i ako je na X-29A preuzeto dosta njegovih rešenja.
Operativna upotreba
F-16 fajting falkon je prvenstveno nacionalni borbeni avion SAD, u operativnoj upotrebi je njihovog ratnog vazduhoplovstva. Pored SAD, Falkon je masovni borbeni avion i u NATO alijansi. Korišćen je kao masovni višenamenski lovački avion, u velikom broju misija širom sveta, a najviše na Bliskom istoku (posebno u Iraku).
U aprilu 1981. godine, izraelski pilot je, sa avionom F-16 oborio sirijski helikopter Mi-8 sa topovskom vatrom, iznad doline Beka. To je prva pobeda ostvarena sa avionom F-16.
Više od 4.450 primeraka F-16 je isporučeno širom sveta od početka programa pre više od 30 godina - uključujući 53 naknadnih kupljenih od 14 zemalja.
Borbena upotreba u Iraku
Formirana je borbena grupa od 72 aviona F-16, za dejstva protiv ciljeva u centru Bagdada 19. januara. Tada su oboreni, raketama zemlja-vazduh, kapetan Majk Roberts i major Tice. Obojica su se uspešno katapultirali i pali su u ratno zarobljeništvo. Ta operativna misija je obeležena kao najveća do danas, realizovana sa avionima F-16.
Avioni F-16 su korišćeni i za uništavanje zemaljskih radarskih sistema sa dejstvom sa protivradarskim raketama AGM-88 HARM, zajedno sa F-4 Fantomima.
Od kraja Zalivskog rata do invazije Iraka od strane koalicionih snaga 2003. godine, američki i britanski avioni su patrolirali vazdušnim prostorom zabranjene zone leta. U toj misiji je 27. decembra 1992. godine američki F-16D oborio irački MiG-25, u južnom delu vazdušnog prostora sa raketom AIM-120 AMRAAM. Ovo je bila prva vazdušna pobeda Falkona sa ovom raketom. Američki F-16C je 17. januara 1993. godine oborio irački MiG-23 sa raketom AIM-120 AMRAAM, to je druga takva pobeda u istoriji Falkona.
Američki F-16 su učestvovali i u invaziji Iraka 2003. godine.
Arapsko-izraelski sukobi
desno|mini|300p|Operacija „Opera”
Posle „vatrenog krštenja” u činu obaranja sirijskog helikoptera Mi-8, 7. juna 1981. godine, desila se Operacija Opera prva značajnija akcija bombardovanja, u kojoj je osam izraelskih F-16, u pratnji aviona F-15 igl, uništilo nedovršeni nuklearni reaktor Osirak, pored Bagdada, čime je prekinut program razvoja nuklearnog oružja pod vođstvom režima Sadama Huseina.
Sledeće godine, tokom Operacije Mir za Galileju, izraelski F-16 su se sukobili sa sirijskim avionima u jednoj od najvećih bitaka u vazdušnom prostoru, sa avionima sa turbomlaznim pogonom, koja je počela 9. juna 1982. godine i neprekidno je trajala dva dana. Izraelsko vazduhoplovstvo je masovno koristilo avione F-16, koji su izašli kao pobednici u velikom broju borbi vazduh-vazduh, objavljeno je 44 pobede bez gubitaka. Sirijski oboreni avioni, prvenstveno su bili MiG-21 i MiG-23. Tokom sukoba u Libanu korišćeni su F-16 i za napade na ciljeve na zemlji. Izraelski F-16, učestvovali su u ratu u Libanu 2006. i tokom napada u Pojasu Gaze, u decembru 2008. godine.
Sirijski i sovjetski izvori nude drugačije podatke, tvrdeći da je oboreno tokom borbi u Libanu, od 6. do 11. juna 1982. godine pet aviona F-16A.
Avganistan i Pakistan
Tokom rata u Avganistanu, u periodu od maja 1986. do januara 1989. godine, Pakistanski F-16 branili su od uljeza iz Avganistana, a izgubili su jedan F-16 od avganistanskih snaaga. Sovjetski MiG-23MLD avion je oborio pakistanski F-16A, koji je ušao u avganistanski vazdušni prostor.
Tokom rata u Avganistanu, F-16 pakistanskog ratnog vazduhoplovstva, oborili su najmanje 10 protivničkih aviona, koji su povredili pakistanski vazdušni prostor. U četiri obaranja se radilo o avganistanskim bombarderima Su-22, tri su bila transportni avioni (2 An-26 i 1 An-24), dok je jedan bio sovjetski bombarder Su-25. Većina ih je oborena raketom Sajdvinder AIM–9, dok je Su-22 oboren sa topom, a An-24 je nakon presretanja bio prisiljen na sletanje, pri čemu se srušio.
Pakistansko vazduhoplovstvo je koristilo svoje F-16 u raznim stranim i unutrašnjim vojnim vežbama, kao što su „Indus Vipers” vežbi u 2008. godine, sprovene zajedno sa Turskom. Od maja 2009. godine, Pakistansko vazduhoplovstvo je takođe koristilo svoj F-16 flotu da napadnu militantne položaje i podržavaju operacije pakistanske vojske u severozapadnoj Pakistanu protiv pobune talibana. Od novembra 2011. godine, pakistanski F-16 su izveli 5.500 operacionih letova. Više od 80% od sve odbačenih eksplozivnih sredstava su laserski vođene bombe.
Pakistanski F-16 su patrolirali granicom sa Indijome tokom „Kargil sukoba” tokom 2008. godine, za sve vreme tenzija sa Indijom.
Bosna i Hercegovina
NATO operacija u okviru odluke Ujedinjenih nacija, u funkciji zaštite zone zabranjenog leta iznad Bosne i Hercegovine, započeta je 12. aprila 1993. godine. Kasnije je ova akcija proširena na napade na srpske kopnene položaje, sve do 20. decembra 1995. godine, sa ukupno 100.420 borbenih letova. U okviru ove borbene operacije najviše su korišćeni avioni F-16. Svi američki avioni, pa i F-16, masovno su koristili municiju sa osiromašenim uranijumom.
Prva veća akcija F-16 je bila u okolini Banjaluke, 28. februara 1994. godine, prilikom sprečavanja srpskih jurišnih aviona tipa J-21 jastreb i J-22 orao da bombarduju pogone vojne industrije u Novom Travniku. Tom prilikom su od šest srpskih aviona četiri oborena, a dva su preletela u Srpsku Republiku u Hrvatsku. Od četiri oborena srpska aviona tri su sa raketama Sajdvinder AIM-9, a jedan sa raketom srednjeg dometa.
U okolini Mrkonjić grada srpske snage su oborile jedan F-16, 2. juna 1995. godine, raketnim sistemom 2K12 kub (po NATO nomenklaturi SA-6), video snimak.
Savezna Republika Jugoslavija
Delovi repa i poklopac kabine od oborenog aviona F-16CG, izloženi u [[Muzej vazduhoplovstva|Muzeju vazduhoplovstva na Aerodromu Nikola Tesla u Beogradu|desno|mini|250px]]
Jednostrano NATO bombardovanje SRJ, izvršeno je u periodu od marta do juna 1999. godine, bez odluke Ujedinjenih nacija i Saveta bezbednosti. Protiv male zemlje, oslabljene dugotrajnim sankcijama angažovan je čitav NATO pakt, sa mnogobrojnom najsavremenijom avijacijom. U okviru te avijacije, učestvovalo je i 126 borbenih aviona F-16, sa najsavremenijim naoružanjem, u okviru čega i masovna upotreba municije sa osiromašenim uranijumom.
Iznad područja Mačve protiv-avionskim raketnim sistemom „Neva” oboren je F-16, 2. maja 1999. godine. Ostaci toga aviona, prikazani su na slici desno.
Holandski F-16, sa raketom AIM-120, oborio je jugoslovenski MiG-29 № 18111, sa pilotom majorom Nebojšom Nikolićem, u blizini Titela. Pilot se katapultirao i spasao se. To se smatra prvom pobedom Falkona u borbi u vazdušnom prostoru Evrope.
Udesi
[[Pilot Američkog ratnog vazduhoplovstva katapultirao se iz F-16, neposredno pred udar aviona u zemlju, 14. septembra 2003. godine|desno|mini|250px]]
Napomene
<references group="lower-alpha"/>
San Fatucchio, Perugia
San Fatucchio je naselje u Italiji u provinciji Perugia, u regiji Perugia.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 791 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 294 m.
Las Adjuntas, Guanaceví
Las Adjuntas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Durango, u opštini Guanaceví.
Leyva, Granja, Luis Moya
Leyva, Granja je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Zacatecas, u opštini Luis Moya.
Las Adjuntas, Guanaceví
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 33 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2346 m.
Leyva, Granja, Luis Moya
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 117 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2021 m.
Gemma Camolli
Gemma Camolli je jugoslavenska TV drama u produkciji Radiotelevizije Zagreb emitirana 1968. godine. Režirao ju je Daniel Marušić, a temelji se na istoimenoj noveli Vladimira Nazora.
Semmering (prijevoj)
Semmering (njemački: Semmering-Pass) je najistočni i svojom visinom od 985 metara najniži od svih velikih alpskih prijevoja, koji leži na istoku Austrije, na granici između Austrijskih saveznih zemalja Štajerske i Donje Austrije.
Karakteristike
Prva cesta preko prijevoja sagrađena je 1728.(obnovljena je između 1839. - 42.)
Željeznička pruga preko prijevoja - Semmeringbahn podignuta je između 1848. - 1854., kao prva planinska pruga na svijetu, ona prolazi 86 metara ispod vrha prijevoja kroz tunel dug 1600 m. Druga paralelna cijev tunela dovršena je 1952.
Danas je na prijevoju izgrađeno sportsko - turističko naselje sa skijalištem, okruženo borovom šumom i planinskim vrhuncima - Rax (2007 m) i Schneeberg (2075 m).
Konferencija o svjetskom stanovništu
Konferencija o svjetskom stanovništu (engleski World Population Conference) bio je niz konferencija održanih na temu porasta svijetskog stanovništva. Eksplozivni nekontrolirani rast stanovništva u 19. vijeku, izazvao je zabrinutost naučnika i državnika, pa je nakon Prvog svjetskog rata pod pokroviteljstvom Lige naroda 1927. u Genevi održana konferencija na tu temu.
Nakon Drugog svjetskog rata održano je 5 konferencija na tu temu u organizaciji Ujedinjenih nacija. ;
Prva konferencija o svjetskom stanovništu održana je u Rimu, Italija 1954. Druga konferencija o svjetskom stanovništu održana je u Beogradu, Jugoslavija 1965. Treća konferencija o svjetskom stanovništu održana je u Bukureštu, Rumunjska 1974. Četvrta konferencija o svjetskom stanovništu održana je u Ciudad de Mexicu, Meksiko 1984. Peta konferencija o svjetskom stanovništu održana je u Kairu, Egipat 1994.
Nuevo Progreso, Chilón
Nuevo Progreso je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Chilón.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 408 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1297 m.
Santa Beatriz, Carmen
Santa Beatriz je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Campeche, u opštini Carmen.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 19 m.
Al Mi‘rāḑ, Sa'dah
Al Mi‘rāḑ je naselje u Jemenu u pokrajini Sada.
Santo Domingo de Guzmán, Ixtlahuaca
Santo Domingo de Guzmán je naselje u Meksiku, u saveznoj državi México, u opštini Ixtlahuaca.
Al Mi‘rāḑ, Sa'dah
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 1 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1533 m.
Colledoro, Teramo
Colledoro je naselje u Italiji u provinciji Teramo, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 79 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 552 m.
Colonia Julián Adame, Luis Moya
Colonia Julián Adame je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Zacatecas, u opštini Luis Moya.
Bajío de los Arrieros, Guanaceví
Bajío de los Arrieros je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Durango, u opštini Guanaceví.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 51 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2738 m.
Colonia Julián Adame, Luis Moya
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 386 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1968 m.
Santo Domingo de Guzmán, Ixtlahuaca
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 8008 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2536 m.
Muzička forma
Muzička forma je struktura muzičke kompozije. Termin se uobičajeno koristi u dva slučaja: za označavanje standardnog tipa ili muzičkog žanra i za označavanje metode u određenom djelu. Nomenklatura različitih muzičkih formalnih tipova može se odrediti medijem izvođenja, tehnikom kompozije ili funkcijom.
Muzička forma je po mnogočemu slična gramatici i sintaksi u jeziku i literaturi. To su opći teorijski modeli koji u praksi komponiranja rezultiraju sa neograničenim brojem pojedinačnih rješenja kao jedinstveno kreiranih muzičkih djela.
Muzika egzistira jedino u vremenu, pa se može reći muziku vrijeme čini slušnom. Pravilna percepcija muzičkog djela uglavnom zavisi o sposobnosti povezivanja onoga što momentalno čujemo, sa onim što smo čuli i sa onim što očekujemo da ćemo čuti.
Muzička forma dakle zavisi, o rasporedu pojedinih strukturalnih cjelina raspoređenih u vremenu. Melodija se može definirati kao organizirana sukcesija muzičkih tonova. To nizanje tonova sastoji se od dijelova, strukturalnih cjelina, čija je glavna fraza - kompletna muzička espresija, a što otprilike odgovara onom što se može odpjevati u jednom dahu ili odsvirati na mah. Melodija se obično sastoji od niza fraza, koje se povremeno mogu ponavljati (ponavlja se ista fraza), ili ući u kontrast (potpuno drugačija fraza) ili varijacije (fraza je promjenjena, ali na takav način da se prepoznaje).
Ca' dei Rovati, Pavia
Ca' dei Rovati je naselje u Italiji u provinciji Pavia, u regiji Lombardija.
Muzička forma
Historija
Termin muzička forma proizišao je iz estetike i [[muzika|muzičke teorije 18. vijeka, artikuliravši racionalističku potrebu za integritetom, proporcijom i simetrijom umjetničkoga djela.
Ca' dei Rovati, Pavia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 35 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 222 m.
Muzička forma
Historija
Opći i pojedinačni procesi raskidanja sa tradicionalnim formama i strukturama kako u društvu, tako i u umjetnosti tokom 19. vijeka - rezultirali su bijegom od konvencionalnog shvaćanja muzičke forme. Kompozitori tog vremena pored težnji za slobodnim kreiranjem zvukovne strukture kod komponiranja, poseban akcent su stavljali na interpretaciju i na samom slušanju muzike.
Promatrano sa aspekta historije, muzičke forme zavisile su o idejama i umjetničkim zahtjevima pojedinih perioda te kulturnih i etničkih krugova u kojima su nastale. U evropskoj klasičnoj muzici muzičke forme dijele se prema nekoliko kriterija. Jedna od podjela ide po vrstama, pa tako imamo; vokalne, vokalno-instrumentalne, instrumentalne i muzičko-scenske forme.
Pored tog muzička forma može biti jednostavačka i višestavačka. Od višestavačkih instrumentalnih formi najpoznatije su suita, sonata, koncert i simfonija, a u vokalnoj i vokalno-instrumentalnoj muzici; misa, pasija, oratorij i kantata, a u muzičko-scenskoj opera.
Unutar pojedinih stavaka razlikuju se prema broju osnovnih muzičkih ideja, na monotematske i bitematske forme i forme sa više tema. Monotematske forme su; srednjovjekovni organum, diskant, rani motet, ali i barokna passacaglia i chaconne. Bitematske i politematske forme sa svim tipovima varijacija su; barokna suita i sonata, dvodijelna pjesma, klasični sonatni oblik, rondo i druge.
Prema broju dionica muzičke forme se dijele na homofonske i polifonske.
Etnomuzikologija razlikuje četiri bazične muzičke forme; Iterativnu (ponavljačku) - ista se fraza stalno ponavlja, Povratnu - sa modificiranom frazom nakon kontrasta, Strofičnu - to je veća melodijska cjelina koja se iznova i iznova ponavlja u različitim strofama poetskog teksta i Progresivnu u kojoj se kontinuirano iznosi novi melodijski materijal.
Kao važan poseban predmet muzičke forme se uče u okviru Muzičke pedagogije.
La Manga, Luis Moya
La Manga je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Zacatecas, u opštini Luis Moya.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 106 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1966 m.
Patbaxil, Chilón
Patbaxil je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Chilón.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 432 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1391 m.
Bedivere
Bedivere je bio jedan vitezova Okruglog stola iz legende o Kralju Arthuru.
Za njega se pored tog zna da je veći dio života imao samo jednu ruku, prvu je izgubio u borbi, kao i to da je imao je sina Amrena i kćer Eneuavc.
Bedivere je bio sudionik posljednje sudbinske Bitke kod Camlanna, u kojoj su jedino on i Arthur preživjeli. Njemu je Arthur naredio da baci Excalibur natrag u jezero. Nakon što se dvaput vratio do Arthura, napokon je bacio dragocjeni mač u jezero, tad se pojavila ruka Gospe od jezera i uzela mač i povukla ga u dubinu jezera.
Njegovo ime - Bedivere je velškog porijekla od Bedwyr, a tako se zvao i njegov djed. On je po legendi osnovao grad Bayeux, a ubijen je u rimskoj vojnoj kampanji.
Rancho Chico, Cosolapa
Rancho Chico je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Cosolapa.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 139 m.
Champlas Seguin, Torino
Champlas Seguin je naselje u Italiji u provinciji Torino, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 42 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1770 m.
Los Pozos, Cucurpe
Los Pozos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sonora, u opštini Cucurpe.