cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu
Predratna savezništva
Raspadu ratnog savezništva je bitno pridonijelo uvjerenje da je Njemačka tako temeljito poražena da u bliskoj budućnosti neće predstavljati opasnost po svjetski mir i sigurnost ratnih pobjednika, kao i uvjerenje da će novostvorena Liga naroda svojim diplomatskim mehanizmima uspješno spriječiti izbijanje novih kriza i ratova, učinivši tako nekadašnje vojne i političke saveze nepotrebnim. S druge strane se 1920-ih počelo javljati sve veće razilaženje među Britanijom i Francuskom, s obzirom da su Britanci u skladu s tradicionalnom politikom sjajne izolacije držali i načela ravnoteže sila držali da Francuska kao kontinentalna sila ne smije dominirati Evropom. Francuska se, pak, zbog postojanja granice s Njemačkom, nastojala osigurati s pojačanim utjecajem na njemačke istočne susjede i stvaranjem vojnih aranžmana i saveza od kojih je najpoznatija Mala Antanta.
Pokušaji britanskih i francuskih diplomata da u svoj savez uključe druge države u Evropi nisu urodili plodom. Nesuglasice između Poljske i Čehoslovačke s jedne, te Poljske i Sovjetskog Saveza s druge strane su, pak, spriječile stvaranje jedinstvenog fronta koji bi se suprostavio Hitlerovoj politici za vrijeme sudetske krize 1938. godine.
Mathews, Louisiana
Metjuz je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Luizijana.
Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu
Predratna savezništva
Da će savez morati ući u rat je postalo jasno nakon što je u proljeće 1939. godine Hitler pogazio minhenski sporazum i okupirao, a potom raskomadao Čehoslovačku. Ubrzo nakon toga, kao i italijanske okupacije Albanije, su zapadne sile reagirale davanjem garancija o nezavisnosti Poljske, Rumunjske i Grčke. Od svih tih zemalja je, međutim, jedino Poljska to iskoristila da uđe u formalni vojni savez s Britanijom i Francuskom, te su tako 3.9. 1939. te tri države bile jedine važnije članice Saveznika u drugom svjetskom ratu.
Mathews, Louisiana
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.209, što je 206 (10,3 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu
Saveznici u prvim godinama rata
Britanija i Francuska su vrlo brzo izgubile svog jedinog saveznika, s obzirom da je Poljska pregažena za mjesec dana, iako će se na strani Saveznika kasnije boriti snage poljske vlade u izbjeglištvu.
Kasnije su se Saveznicima uglavnom priključivale države nakon napada osovinskih snaga - Norveška nakon njemačke invazije u aprilu, a Belgija, Holandija i Luksemburg u maju 1940. godine. To, međutim, nije imalo velike koristi za saveznike, s obzirom da su te države bile pregažene; jedini izuzetak su bili netaknuti resursi u belgijskim i holandskim kolonijama.
Međutim, to je sve izblijedilo nakon što je u junu 1940. godine kapitulirala Francuska. Novi francuski režim - prozvan vichyjskim - je preuzeo kontrolu nad većim dijelom francuskog kolonijalnog imperija, učinivši Britaniju jedinom važnijom članicom Saveznika. Usprkos toga što se smatrala osamljenom, Britanija se nastavila boriti, ohrabrena pobjedom u bitci za Britaniju.
Zbog italijanskog napada se u oktobru 1940. Saveznicima priključila i Grčka, ali je i ona ubrzo pregažena, kao i Jugoslavija u aprilu 1941. godine.
Rat je svoju prekretnicu, pak, dobio kada je u junu 1941. Hitlerova Njemačka napala Sovjetski Savez. Nade Hitlera da će se Britanija iz ideoloških razloga priključiti tom pohodu su se izjalovile. Umjesto toga Britanija je u SSSR-u vidjela dragocjenog saveznika, koji je ne samo na sebe preuzeo glavnu zadaću vođenja rata, nego na stranu Saveznika uz svoje ljudske i druge resurse stavio komunističke i druge prosovjetske pokrete u Evropi i svijetu.
Japanski napad na SAD je istovremeno na stranu Saveznika doveo i mnogoljudnu Kinu, koja je od 1937. godine bila u ratu s Japanom. Zbog toga kineski historičari smatraju upravo Kinu prvom državom - članicom Saveznika, odnosno kako je drugi svjetski rat počeo 1937. godine.
Velika trojka
250px|right|thumb|Velika trojka za vrijeme Teheranske konferencije u novembru 1943.
Ulaskom SAD u rat se konačno formirala srž saveza, koji će kasnije biti neformalno poznat kao Velika trojka, odnosno u kome će se sve ključne odluke donositi savjetovanjem triju velikih vođa - britanskog premijera Winstona Churchilla, sovjetskog vođe Josifa Staljina i američkog predsjednika Franklina Delana Roosevelta.
Iako je taj savez, kao i svi savezi, bio prije svega motiviran interesima - u slučaju Britanije i SSSR vlastitim opstankom, a u slučaju SAD nastojanjem da se ostvari globalna dominacija u poratnom svijetu - njegovi ključni članovi su mu nastojali dati svojevrsno ideološko opravdanje. Za to je poslužila tzv. Deklaracija Ujedinjenih naroda s početka 1942. godine, kojom su članice Saveznika prihvatile načela Atlantske povelje, donesene od strane Britanije i tada još neutralnih SAD u augustu 1941. Ta je deklaracija kasnije poslužila kao model temeljem koga će se stvoriti današnja Organizacija Ujedinjenih naroda, odnosno mnoge važne institucije poratnog svijeta.
Odnosi među Saveznicima nikada nisu bili potpuno skladni, ali se za vrijeme samog rata, a pogotovo u trenucima kada su Sile Osovine bile na vrhuncu moći, izbjegavalo javno izražavanje nesuglasica, a članice Velike trojke su bile spremne na ponekad bolne ustupke svojim saveznicima. Tako su SAD, na primjer, usprkos daleko veće popularnosti rata protiv Japana među vlastitom javnošću, odmah donijele odluku da se prvo porazi Njemačka, što je bilo u interesu Britanije i SSSR-a. Staljin je, s druge strane, formalno ukinuo Kominternu kako bi savez učinio prihvatljivim svojim saveznicima, kao i antikomunističkom dijelu njihove javnosti. I Britanija i SAD su, pak, pokazale razumijevanje prema odluci SSSR-a da radi izbjegavanja rata na dva fronta održi svoju neutralnost u odnosu na Japan odnosno ne uđe u pacifički rat nakon napada na Pearl Harbor.
Nesuglasice među Saveznicima su uglavnom, pogotovo na početku saveza, bile uglavnom praktičke prirode. Tako je Staljin, suočen s njemačkom ofenzivom na istočnom frontu u ljeto 1942. iznistirao da zapadni saveznici otvore drugi front u zapadnoj Evropi. Taj je zahtjev kasnije postao manje važan promjenom situacije na frontu, odnosno iskrcavanjem Saveznika u Sjevernoj Africi i Italiji.
Nesuglasice su postojale i među samim zapadnim saveznicima, pa su SAD 1942. godine smatrale da Saveznici moraju podilaziti vichyjskoj Francuskoj, za razliku od Britanije koja je podržavala Slobodne Francuze.
Iako su se nesporazumi intenzivirali pred sam slom Sila Osovine u Evropi - pri čemu je najeklatantniji primjer postojanje dvije poljske vlade nakon oslobođenja od strane Crvene armije 1944. godine - savez je ostao čvrst do samog kraja.
Saveznici poslije rata
Savezništvo Velike trojke je s nestankom Sila Osovine vrlo brzo izgubilo svoju svrhu postojanja, ali su se prvih poratnih godina određeni oblici suradnje održali, prvenstveno u oblastima kao što su okupacija Njemačke, repatrijacija i zbrinjavanje izbjeglica, odnosno suđenja ratnim zločincima od čega su najpoznatiji Nirnberški proces i Tokijski proces.
Međutim, nakon što su ta praktična pitanja riješena, nesuglasice po pitanju poratnog uređenja svijeta su SSSR i njegove zapadne saveznike odvele na suprotne strane, odnosno u otvoreno neprijateljstvo koje je bilo poznato kao hladni rat.
Velika Britanija
Nedostaci britanskih kopnenih snaga su imali potpunu suprotnost u Kraljevskoj mornarici (RN) koja je, usprkos svojevrsnog zaostajanja početkom 1930-ih, još uvijek predstavljala silu sposobnu da ostvari potpunu nadmoć na većini svjetskih mora. RN je imala vrlo kvalitetno ljudstvo, kao i komandni kadar otvoren prema novim idejama, zbog čega su britanski brodovi bili prilično raznoliki - od torpednih čamaca do nosača aviona - te u stanju izvoditi različite i najsloženije operacije. Slično kao i u napoleonskim ratovima, upravo će RN omogućiti Britaniji da sama vodi rat protiv ostatka europskog kontinenta.
Najvredniji i najmoderniji dio britanskih oružanih snaga predstavljalo je Kraljevsko ratno zrakoplovstvo (RAF). Bilo je sastavljeno od raznolikih tipova aviona i sposobno za raznovrsne zadatke, dijelom i zbog različitih doktrina koje su, svaka na svoj način, pomogle njegovom razvoju između dva rata. Na početku se smatralo da ništa ne može zaustaviti bombardere, te se umjesto inzistiranja na lovačkoj avijaciji stvorio velikih broj teških tzv. strateških bombardera kako bi se na neprijateljske napade odgovorilo istom mjerom. Kasnije je veći naglasak stavljen na lovačke avione koji će braniti Britansko Otočje i njegove industrijske centre, za što su razvijeni kvalitetni lovci Spitfire i Hurricane, od kojih se potonji pokazao i dobrim izborom za podršku kopnenim snagama.
Francuska
thumb|250px|Jedan od mnogobrijnih bunkera na [[Maginot linija|Maginot liniji.]] Francuska je 1939. godine bila pod snažnim utjecajem iskustava prvog svjetskog rata koje su se odrazile kako na vojnu doktrinu, tako i na moral nacije.
Osnovna misao vodilja francuskih vojnih stratega su bili enormni gubici u ljudstvu nakon pokušaja da se ofenzivnim akcijama probiju njemačke linije. Zato se za budući rat odabrala defanzivna strategija temeljena na primjeni poprečne vatre i sistema utvrđenja koji je trebao na smrt iskrvariti njemačkog napadača. Krajnji izraz te doktrine bila je čuvena Maginot linija - sistem utvrđenja na njemačkoj granici koji se smatrao najmodernijim na svijetu i praktički neprobojnim.
Maginot linija je, s druge strane, u sebi krila ozbiljni nedostatak - ogromne troškove zbog kojih se, djelomično, odustalo od gradnje sličnog kompleksa na belgijskoj granici (iako je odluka bila dijelom i političke naravi, u svrhu ohrabrenja Belgije da se u budućem sukobu pridruži saveznicima). No, daleko veći problem je bio taj što su sredstva uložena u Maginot liniju uskraćena razvoju i proizvodnji novih, modernih oružja. Zato je francuska kopnena vojska u rat ušla s velikim dijelom zastarjele i neadekvatne opreme. Jedini izuzetak su bili tenkovi, koji su u to doba bili najsuvremeniji u svijetu, ali čije prednosti nisu došle do izražaja zbog pogrešne taktike.
Dodatni problem za francusku vojsku bila je u izuzetno lošoj kvaliteti najvišeg komandnog kadra koji su, s izuzecima poput generala de Gaullea, sačinjavali potpuno nesposobni ljudi zastarjelih shvaćanja, pa tako u zgradi francuskog generalštaba nije postojao niti jedan telefon ili radio-stanica. I među ljudstvom je bilo dosta problema, pogotovo zbog toga što su veliki dio jedinica sačinjavali nekvalitetni i defetizmu skloni rezervisti.
Francuska ratna mornarica je, s druge strane, bila prilično moderna, ali ona u ratu, s obzirom da je bila koncentrirana u Mediteranu, uglavnom nije došla do sadržaja.
Francusko ratno zrakoplovstvo je, pak, bilo inferiorno njemačkom brojem i kvalitetom aparata. Tek je krajem 1930-ih uložen određen napor da se počnu proizvoditi moderni tipovi aviona, ali je to došlo prekasno da bi se odrazilo na bojištu.
Sovjetski Savez
thumb|left|250px|Jedan od mnogih neugodnih prizora iz Zimskog rata. SSSR je od svih velikih sila godine 1939. imao najbrojnije oružane snage, kako po pitanju ljudstva, tako po pitanju broja aviona, tenkova i drugog suvremenog oružja. Prave razmjere sovjetske vojne sile su postale očite tek kasnije tokom rata.
No, ta je brojčana nadmoć u sebi krila ozbiljnu slabost. Početkom 1930-ih su uloženi veliki napori da se Crvena armija opremi ne samo modernim naoružanjem, nego i doktrinom koja će, po uzoru na iskustva na građanskog rata, koristiti moderna tehnička sredstva kako bi se manevrom i napadačkom taktikom slomio neprijatelj.
Sovjetska avijacija je također brojčano bila prilično impresivna, ali je, slično kao i Luftwaffe, bila pretežno orijentirana na podršku kopnenim trupama. S druge strane, Sovjeti su bili među prvima koji su prepoznali potencijale vertikalnog manevra te stvorili zračno-desantne i padobranske jedinice, odnosno razvili tehnike snabdijevanja padobranima.
Zbog zatvorenosti mora i orijentacije na kopnenu i zračnu silu, sovjetska RM je 1930-ih igrala podređenu ulogu. Većina plovila je bila zastarjela, ali je brojnošću bila sposobna podržati kopnenu vojsku u amfibijskim operacijama.
SAD
thumb|250px|Jedan od brodova Američke ratne mornarice Zbog oceana koji su je odvajali od Europe i Azije, te u domaćoj politici vladajućeg izolacionizma, SAD su 1930-ih vrlo malo ulagali u obranu, držeći kako će se budući rat izbjeći, odnosno da SAD u njemu neće sudjelovati.
Zbog toga je razvoj kopnene vojske, odnosno planovi za eventualno djelovanje na europskim bojištima bio potpuno zanemaren. Godine 1939. američka vojska je imala zastarjelu opremu i neadekvatnu taktiku. No, relativno kasni ulazak u rat je omogućio učenje na tuđim iskustvima, dok su mnogi od tih nedostataka kompenzirani industrijskom moći SAD koja je, slično kao i SSSR, kvalitativne nedostatke izbrisala kvantitetom.
Pretty Baby (pjesma)
Pretty Baby je američka zabavna pjesma iz 1916. godine, za koju se navodi da su je napisali Gus Kahn i Egbert Van Alstyne, iako drugi izvori kao autore navode crnog pijanista Tonyja Jacksona koji ju je napisao 1912. i izvodio kao ragtime pjesmu. Iste godine ju je snimio Billy Murray, a kasnije je obrađivana mnogo puta, od strane pjevača kao što su Al Jolson i Dean Martin (koji je po njoj nazvao i album). Godine 1978. je poslužila kao podloga za kontroverzni igrani film sa Brooke Shields u glavnoj ulozi.
Mary Kim Titla
Mary Kim Titla (24. novembar 1960 -) je američka izdavačica i novinarka rodom iz apačkog plemena San Carlos. Poznata je po tome što se 2008. godine natjecala za Predstavnički dom Kongresa SAD; njen pokušaj da izbori kandidaturu Demokratske stranke je, međutim, zaustavljen na preliminarnim izborima na kojima ih je porazila Ann Kirkpatrick, koja je kasnije i izabrana za predstavnicu 1. kongresnog okruga Arizone.
Katolički institut za kulturu, povijest i duhovnost "Ivan Antunović"
Katolički institut za kulturu, povijest i duhovnost "Ivan Antunović" je rimokatolička vjersko-kulturno-znanstveno-izdavačka ustanova iz grada Subotice.
Opći podatci
Zove se po bačkom hrvatskom velikanu, Ivanu Antunoviću.
Utemeljen je ... "da bi nastavio utrtim stazama koje je Antunović započeo, služeći se metodama kojima se on služio".
Na čelu Instituta Ivan Antunović se od njegovog osnutka do 1995. godine nalazio svećenik iz Đurđina Lazar Ivan Krmpotić.
Predsjednik Instituta, mr. Andrija Kopilović je rekao "Katolički institut "Ivan Antunović" se smatra pravnim sljednikom koji ima zadaću ostvarenja Zadužbine biskupa Budanovića".
Sjedište je u Subotici.
Na 4. Danima Balinta Vujkova 2005. u Subotici je svečano otvorena Spomen-kuća prof. Bele Gabrića, u koju je pored ostalih ustanova ovdašnjih Hrvata, smješten i Katolički institut "Ivan Antunović". Po želji pokojnog Bele Gabrića, njegovu spomen-kuću će koristiti Institut "Ivan Antunović" za potrebe sastanaka. Pored toga, u njoj će biti smještena mala knjižnica.
Djelatnosti
Pored ostalog, organizira znanstvene skupove, književne večeri, susrete zborova, organizira proslave obljetnica velikana Hrvata iz Vojvodine, koncerte, izložbe, izdaje knjige na hrvatskom jeziku, časopise...
Roden
Roden je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 40 opštinskih središta okruga Majna-Špesart. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 1.040 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9677178.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Majna-Špesart Roden se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Majna-Špesart. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 252 metra. Površina opštine iznosi 20,1 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.040 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 52 stanovnika/km².
Katolički institut za kulturu, povijest i duhovnost "Ivan Antunović"
Djelatnosti
U sklopu ovog Instituta djeluje i književni klub "Miroljub" (nazvan po Miroljubu Anti Evetoviću), etnografski odjel "Blaško Rajić", Bunjevačko-šokačka knjižnica Ivan Kujundžić (kojoj je od 1999. pročelnica Katarina Čeliković )...
Pored navedenih, ovaj institut ima i svojevrsnu arhivnu funkciju, u smislu što su u ovom institutu pohranjena i djela, koja se bave bačkim Hrvatima. Tako je svoje brojne dokumentarne filmove ovom institutu darovao subotički redatelj Rajko Ljubič.
Institut svake godine obilježava obljetnicu smrti svog naslovnika, biskupa Ivana Antunovića, svetom misom i "Razgovorom". , tradicionalnim okupljanjem Hrvata u Subotici, u kojoj se iskaziva "trenutak istine" o nekoj značajnoj temi iz života bačkih Hrvata. Ovo se okupljanje održavalo od 1934.-1941., a ovaj je Institut obnovio ovo okupljanje 1990. godine.
Danas, Razgovor se održava u sklopu Dana biskupa Ivana Antunovića.
Suorganizira pjesničku manifestaciju Hrvata iz Vojvodine "Lira naiva".
Doživotna članica ovog Instituta bila je poznata Hrvatica iz Bačke, umjetnica naive u tehnici slame Marija (Mara) Ivković Ivandekić. . Poznati član je još jedna poznata slikarica naivne umjetnosti Cilika Dulić Kasiba.
U okviru instituta djeluje komorni ansambl Collegium Musicum Catholicum.
Nagrade
Ovaj institut je dodjelitelj trenutno jedine nagrade među bačkim Hrvatima, Antušove nagrade.
Izdavački rad
Od studenoga 1994., od dana Svih svetih, izdaje časopis "Zvonik".
Zlatko Čajkovski
Zlatko "Čik" Čajkovski (Zagreb, 24. studenog 1923. - München, Njemačka, 27. srpnja 1998.), hrvatski i jugoslavenski nogometni reprezentativac i nogometni trener.
Brat Željko također je bio nogometaš i reprezentativac bivše Jugoslavije. "Čik" je najveće uspjehe postigao kao trener klubova FC Bayern München, 1. FC Köln i Kickers Offenbach. Umro je u Münchenskoj bolnici od dijabetesa, pokopan je u Beogradu.
Klupska karijera
Igrao je za HAŠK, Partizan iz Beograda, 1. FC Köln i Hapoel iz Haife. Igrajući za beogradski Partizan osvojio je 2 prvenstva Jugoslavije (1947., 1949.) i 3 kupa (1947., 1952., 1954.).
Reprezentativna karijera
Za odabrano hrvatsku nogometnu reprezentaciju nastupio je dva puta (1. studenog 1942. u Stuttgartu protiv Njemačke, 1:5, i 6. lipnja 1943. u Bratislavi protiv Slovačke, 3:1).
Za reprezentaciju bivše Jugoslavije nastupio je 55 puta, s kojom je sudjelovao na Olimpijskim igrama 1948. u Londonu i 1952. u Helsinkiji, osvojivši oba puta srebrnu medalju, nastupio je i na dva Svjetska prvenstva 1950. i 1954.
1953. godine nastupio je u momčadi FIFA–e protiv Velike Britanije (4:4), zajedno s Bernardom Vukasom, Vladimirom Bearom i Brankom Zebecom.
Fonte Nuova, Pescara
Fonte Nuova je naselje u Italiji u provinciji Pescara, u regiji Abruzzo.
Nadir
mini|250px|Odnos između zenita, nadira i horizonta
Zlatko Čajkovski
Trenerska karijera
Diplomirao je za zvanje nogometnog trenera na Njemačkoj športskoj akademiji u Kölnu, u klasi profesora Hennes Weisweilera.
Svoj prvi veliki trenerski uspjeh ostvaruje osvojivši prvenstvo SR Njemačke 1962. sa 1. FC Kölnom. 1963. preuzima FC Bayern München, kojeg iz druge dovodi u prvu ligu, dva puta osvaja njemački kup, te jednom europski Kup pobjednika kupova, pobjedivši u finalu škotskog Glasgow Rangers FC 1967. godine. Kroz tadašnju momčad su se dokazali danas legendarni njemački internacionalci, vratar Sepp Maier, Franz Beckenbauer i Gerd Müller, koji su tada, iako 20-ogodišnjaci, činili okosnicu jedne od najjačih europskih momčadi.
Poslije toga "Čik" Čajkovski je trenirao Hannover 96, 1. FC Nürnberg, Kickers Offenbach, s kojima je kao drugoligašima osvojio njemački kup 1970. godine. Nakon toga vodi zagrebački Dinamo i 1. FC Nürnberg. Ponovo se vraća u 1. FC Köln i onda opet u Kickers Offenbach. Odlazi u Švicarsku preuzeti FC Zürich (1978.-1980.), pa FC Grenchen (1980.). Zadnja momčad koju je vodio bio je Grazer AK 1981. godine.
Zanimljivosti
Nadimak Čik (opušak) dobio je zbog svog omanjeg rasta, naime bio je visok samo 164 cm. Zlatko Čajkovski ima i jedan nastupa u prijateljskoj utakmici za Hajduk, ali bez zgoditka.
Kiro Gligorov
Kiro Gligorov (1917 - 1.1. 2012.) je bio makedonski i bivši jugoslovenski političar. Učesnik Narodnooslobodilačke borbe, društveno-politički radnik SFR Jugoslavije i SR Makedonije. U periodu od 1974. do 1978. godine obavljao je funkciju predsednika Savezne skupštine SFRJ, a od 1991. do 1999. godine se nalazio na funkciji prvog predsednika Republike nezavisne Makedonije.
Biografija
Rođen je 3. maja 1917. godine u Štipu. Potiče iz srednje imućne porodice, otac mu je bio zanatlija, a majka domaćica. Osnovnu školu je završio 1928. u Štipu, a gimnaziju 1936. godine u Štipu i Skoplju. Jula 1939. godine diplomirao je na Pravnom fakultetu u Beogradu.
Po završetku studija Kiro je kratko vreme radio kao pripravnik u jednoj advokatskoj kancelariji u Beogradu. Posle okupacije Kraljevine Jugoslavije, aprila 1941. godine, prešao je u Skoplje. Najpre se zaposlio kao pravnik u "Vardarskoj banci", a potom je otvorio svoju advokatsku kancelariju.
Drugi svetski rat
Bio je uhapšen pod sumnjom da je komunist. Posle puštanja iz pritvora, aktivno se uključio u Narodnooslobodilački poktet i sarađivao sa poznatim makedonskim revolucionarom i narodnim herojem Kuzmanom Josifovskim.
U jesen 1943. godine, kada je, na inicijativu KPJ, formiran Antifašistički narodnooslobodilački komitet (ANOK), Kiro Gligorov je postao njegov član. Početkom maja 1944. godine postao je sekretar Inicijativnog odbora za osnivanje Antifašističke skupštine narodnog oslobođenja Makedonije (ASNOM).
Na prvom zasedanju ASNOM-a, održanom 2. avgusta 1944. godine u manastiru Prohor Pčinjski, izabran je za člana AVNOJ-a. Iste godine, kao predstavnik Makedonije otputovao je sa Svetozarom Vukmanovićem Tempom na ostrvo Vis, gde se sastao sa članovima Vrhovnog štaba NOVJ i Centralnog komiteta KPJ.
Na drugom zasedanju ASNOM-a, održanom od 28. do 31. decembra 1944. godine u Skoplju, izabran je za člana Predsedništva ASNOM-a i poverenika za finansije u Predsedništvu ASNOM-a.
Socijalistička Jugoslavija
U Socijalističkoj Jugoslaviji (FNRJ i SFRJ), Kiro Gligorov je obavljao mnoge odgovorne državne i partijske dužnosti:
Nezavisna Makedonija
Gligorov je prvi predsednik Republike Makedonije. Funkciju je obavljao u dva mandata, u periodu od 1991. godine do 1999. godine. Za predsednika Republike Makedonije izabran je 27. januara 1991. godine (prvi mandat), i 19. novembar 1994. godine (drugi mandat).
3. oktobra 1995. godine ispred hotela „Bristol“ u Skoplju, na njega je izvršen neuspeli atentat.
Odlikovanja
Kiro Gligorov je odlikovan:
Zajedno sa Borisom Trajkovskim je, 2005. godine, postao prvi nosilac - Ordena Republike Makedonije.
Brigné (Men i Loara)
Brinje je naselje i opština u zapadnoj Francuskoj u regionu Loara, u departmanu Men i Loara koja pripada prefekturi Somir.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 316 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 21 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 14,63 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 75 metara (maksimalnoj 90 m, a minimalnoj 40 m).
Betametazon/kalcipotriol
Betametazon/kalcipotriol je organsko jedinjenje, koje sadrži 55 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 935,208 Da.
Željezno doba
Gvozdeno ili željezno doba je najmlađi period praistorije, koji smenjuje bronzano doba i traje do početka nove ere. Ovo je doba kada je čovek ovladao proizvodnjom i upotrebom gvožđa, koje ulazi u široku primenu, metalurgijom i kada se javlja prvi novac.
Za početak gvozdenog doba se smatra 1000. godina pne. kada se znanje o topljenju gvožđa proširilo Bliskim istokom i Grčkom. U srednjoj i južnoj Evropi govzdeno doba počinje u 9 veku pne (u Grčkoj se završava protogeometrijski period). Pretpostavka je da se razvija samostalno. Obrada gvožđa hladnim kovanjem počinje negde na Bliskom istoku oko 6000. g. pne. U zapadnoj Evropi Kelti su bili prvi koji su upotrebljavali gvožđe. U francuskoj školi ovaj period se naziva "protoistorija".
Najstariji nalazi gvozdenih predmeta
Oko 4000. godine pne. pojavljuju se predmeti izrađeni od gvožđa iz meteorita. Razlika između meteoritskog i metalurškog gvožđa se vidi u većem sadržaju nikla kod meteoritskog. Ovakvo gvožđe se javlja u velikim civilizacijam (na primer u grobu carice Šubad u Egiptu krajem 4. milenijuma) U više grobova asirskih vladara javlja se gvozdeni nakit, u 2. milenijumu. Oko 1500. godine pne. Hetiti, koji su živeli na području današnje Turske, čuvali su tajnu obrade gvožđa. U Tel-Amarni kada su hetitski kraljevi poklonili Amenhotepu -{III}- i Ehnatopu (1418-1400. pne. ) predmete od gvožđa. Gvozdeni predmeti su pronađeni i u Tutankamonovoj grobnici. Ramzesu -{III}- (1317—1250. pne. ) su poklanjani gvozdeni mačevi, što nam je poznato sa glinenih pločica. Na freskama Ramzeza -{III}- u Mediket habu predstavljene su borbe "naroda sa mora" i Egipćana, vojske su različito naoružane, predstavljena su koplja različite boje - siva predstavlja gvožđe a oranž - bakar i bronzu. U Evropi se gvožđe prvi put javlja na grčkim ostrvima, u grobovima iz oko 1100 godine pne. Najčešće je to nakit, ogrlice i prstenje, ili bodeži od bronze sa gvozdenim nitnama. Gvožđe je pronađeno na Kritu na planini Idi (veza sa Hefestom i mitom po kome su patuljci topioničari radili u pećini). Smatra se da u Evropu stiže kasnije, preko Kavkaza, dolaskom Kimeraca.
Opšte karakteristike perioda
thumb|250px|Nalaz iz istočne [[Azija|Azije, Gvozdeni oklop iz perioda kraljevstva Sila, Nacionalni muzej u Koreji]] Početkom ovog perioda, kada gvožđe ulazi u široku primenu, nakit i oružje postaju masivniji, keramika gubi dekorativnost. Eksploatacija rudnih bogatstava podstiče razvoj zanatstva i trgovine. Dolazi do pojačanih populacionih kretanja, što izaziva i nemire, sukobe.
Naselja se podižu na utvrđenim uzvišenjima, gradinama.
Nekropole se sastoje od grupa tumula. Češći oblik sarhanjivanja je inhumacija. Krajem ovog perioda javljaju se veliki tumuli sa složenim pogrebnim ritualom ograničenim brojem sahrana i velikim brojem priloga od srebra, zlata, oružija, metalnih posuda i keramike. Ovo dokazuje početak stvaranja plemenske aristokratije.
Datovanje
Osnovna podela izvršena je krajem 19. veka na dva perioda: Montelius je podelio gvozdeno doba severne Evrope na 8 faza Rajneke je podelio starije i mlađe gvozdeno doba srednje evope na po 4 faze A-D.
Tisler je podelio Laten na osnovu materijala iz Nemačke, južne Frnacuske, srednje Evrope po nalazima fibula i mačeva na tri faze:
Starije gvozdeno doba
Starije gvozdeno doba je dobilo ime po velikoj i bogatoj nekropoli Halštat u gornjoj Austriji. Prova sistematska iskopavanja rađena su 1846-1864. godine. Istraženo je oko 2500 grobova sa veoma bogatim prilozima, na osnovu kojih je izvršena podela na
Konstatovana su dva načina sahranjivanja, inhumacija i kremacija, paraleno praktikovane.
Metalni nalazi
thumb|right|150px|Oruđe iz gvozdenog doba Gvožđe se koristi za izradu oružija, u Halštatu C se javljaju gvozdeni mačevi, neki sa baličkom od slonovače ukrašeni ćilibarom. Javljaju se i bodeži, vrhovi kopalja i strelice.
Bronza se zadržava u upotrebi, izrađuju se mačevi, sekire, brijači, ukrasni predmeti: igle, fibule, privesci.. Posebno su interesantne bronzane antrpomorfne figurine,kao i plastika u obliku životinja i ptica. Zlatni nakit se retko pojavljuje, ali otkriven je veći broj zlatnih posuda, pehara, zdela, koji pripadaju Halšatatu D. Bakarne i bronzane posude, kaldroni i situle su ukrašene iskucanim ornamentom ili figuralnim prestavana u horizontalnim frizovima.
Keramika
Keramika nije rađena na vitlu. Kakarteristične su savršeno glačane posude koje imitiraju metlane. Ornamet je urezivanje, a ređe slikanje crnom i crvenom bojom. Najčešđe se koriste jednostavni pravolinijski motivi. Obilici:
Rasprostiranje
Matično područje Halštatske kulture je Alpska oblast. Halštat zahvata gornje i srednje Podunavlje, kao i veći deo srednje i jugozapadne Evrope. U ovo doba formiraju se etničke grupe. U zapadnoj Evropi dominiraju Kelti, a u istočnoj Skiti. Na Balkanu su prisutni Iliri i Tračani.
Izvorišta gvožđa u Evropi
Na Kakvkazu su Kimerci imali utvrđene gradove sa metalurškim centrima.
Laten – mlađe gvozdeno doba
Laten je dobio ime po sojeničarskom naselju u Švajcarskoj, gde je pronađen veliki broj metalnih predmeta i nekoliko votivnih ostava.
Ca' Miari, Padova
Ca' Miari je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 13 m.
Joplin, Missouri
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 50.150, što je 4.646 (10,2 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Lilly, Pennsylvania
Lili je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 968, što je 20 (2,1 %) stanovnika više nego 2000. godine.
It Had to Be You
It Had to Be You se može odnositi na:
Cantillac
Kantijak je naselje i opština u jugozapadnoj Francuskoj u regionu Akvitanija, u departmanu Dordonja koja pripada prefekturi Nonron.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 167 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 20 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 8,12 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 240 metara (maksimalnoj 233 m, a minimalnoj 124 m).
Claflin, Kansas
je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 645, što je 60 (-8,5 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Roding
Roding je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 38 opštinskih središta okruga Kam. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 11.451 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9372153.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Kam Roding se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Kam. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 369 metara. Površina opštine iznosi 113,8 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 11.451 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 101 stanovnika/km².
Superteški tenk
thumb|desno|220px|Britanski prototip [[TOG2.]]
Nijedan superteški tenk nije stigao do masovne proizvodnje, ali su znanja stečena u ovim projektima iskorišćena za razvoj klasičnih tenkova.
Invertibilna matrica
U linearnoj algebri, n-sa-n (kvadratna) matrica A je invertibilna ili nesingularna ili regularna ako postoji n-sa-n matrica B, takva da
gde I_n označava n-sa-n jediničnu matricu a množenje je uobičajeno množenje matrica. Ako je ovo slučaj, onda je matrica B jedinstveno definisana matricom A i naziva se inverzom matrice A, što se označava sa A^{-1}. Sledi iz teorije matrica da ako je
za kvadratne matrice A i B, onda je takođe
Kvadratna matrica koja nije invertibilna se naziva singularnom. Uobičajeno je da su elementi matrica realni ili kompleksni brojevi, ali ove definicije mogu biti date za matrice nad bilo kojim prstenom.
Invertovanje matrice A je postupak pronalaženja matrice B takve da zadovoljava uslove za invertibilnu matricu matrice A.
Svojstva invertibilnih matrica
Neka je A kvadratna matrica dimenzije n-sa-n nad poljem K (na primer poljem R realnih brojeva). U tom slučaju su sledeća tvrđenja ekvivalentna:
Inverz invertibilne matrice A je i sam invertibilan, i Inverz invertibilne matrice A pomnožen skalarom k, različitim od nule daje proizvod inverza skalara i matrice Za invertibilnu matricu A, transponat inverza je inverz transponata: Proizvod dve invertibilne matrice A i B iste veličine je i sam invertibilan, i jednak (Obratiti pažnju da je redosled činilaca obrnut.) Zbog toga, skup invertibilnih n-sa-n matrica gradi grupu, poznatu pod imenom opšta linearna grupa Gl(n).
El Cenizo, Starr County, Texas
El Senizo je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Teksas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 249.
Beta-Metilfentanil
Beta-Metilfentanil je organsko jedinjenje, koje sadrži 23 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 350,497 Da.
Franjo Šoštarić
Franjo Šoštarić (Zagreb, 1. kolovoza 1919.– Beograd, 27. kolovoza 1975.), hrvatski je nogometaš, osvajač srebrne medalje na Olimpijskim igrama u Londonu 1948. godine.
Deklaracija Ujedinjenih nacija
Deklaracija Ujedinjenih nacija je dokument iz Drugog svetskog rata potpisan 1. januara 1942. godine od strane 26 vlada zemalja, od kojih su nekoliko vlade u izgnanstvu. Originalne potpisnice su Sjedinjene Države, Ujedinjeno Kraljevstvo, Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika, Republika Kina, Australija, Belgija, Kanada, Kostarika, Kuba, Čehoslovačka, Dominikanska Republika, El Salvador, Grčka, Gvatemala, Haiti, Honduras, Indija, Luksemburg, Holandija, Novi Zeland, Nikaragva, Norveška, Panama, Poljska, Južna Afrika, i Jugoslavija.
Ujedinjene nacije su postale sinonim tokom rata koji je označavao Saveznike i predstavljao je formalno ime pod kojim su se borili.
Druge zemlje su naknadno potpisale deklaraciju. To su Meksiko, Filipini, i Etiopija tokom 1942, Irak, Brazil, Bolivija, Iran i Kolumbija tokom 1943, Liberija i Francuska tokom 1944. i Peru, Čile, Paragvaj, Venecuela, Urugvaj, Turska, Egipat, Saudijska Arabija, Liban, Sirija i Ekvador tokom 1945. godine.
Quare, Vercelli
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 50 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 788 m.
Francuska
Francuska (francuski: France), službeno Francuska Republika (francuski: République française), država je u zapadnoj Evropi koja uključuje i nekoliko prekomorskih departmana i teritorija. Metropolitanska Francuska, što je termin koji se koristi za francuski teritorij u Europi, proteže se, na relaciji sjever-jug, od Mediterana do La Manchea i Sjevernog mora, odnosno, na relaciji istok-zapad, od Rajne do Atlantika. Francuska je jedna od samo tri zemlje (uz Maroko i Španjolsku), koja ima i atlantsku i mediteransku obalu. Zbog svog oblika, za Francusku se često koristi naziv l’Hexagone (srpskohrvatski: heksagon).
Po površini, Francuska je najveća zemlja Zapadne Europe i Europske unije, dok je na europskoj razini ukupno treća. S gotovo 67,000,000 stanovnika, Francuska je druga najmnogoljudnija zemlja Europske unije. Francuska je unitarna polupredsjednička ustavna republika sa središtem u Parizu, koji je najveći grad te kulturno i prometno središte zemlje. Aktualni Ustav, usvojen 4. listopada 1958., definira državu kao sekularnu i demokratsku, uz suverenitet koji proizlazi iz naroda. Nacionalni ideali izneseni su u slavnoj Deklaraciji o pravima čovjeka i građanina, jednom od najranijih dokumenata o ljudskim pravima, koja je donesena 26. kolovoza 1789., u jeku Francuske revolucije.
Francuska je bila dominantna svjetska i europska sila još od kasnog srednjeg vijeka, a najveći utjecaj imala je u periodu od druge polovice XIX. do sredine XX. vijeka, kada je posjedovala drugi najveći kolonijalni imperij u svijetu, iza onog britanskog. Tokom svoje duge i bogate povijesti, Francuska je izrodila cijeli niz uglednih i utjecajnih umjetnika, znanstvenika i mislioca tako da i danas ostaje jedan od globalnih kulturnih centara. Francuska je četvrta u svijetu po broju spomenika na UNESCO-voj listi svjetske baštine, a godišnje privlači oko 83,000,000 stranih turista - više nego ijedna druga zemlja u svijetu.
Francuska zadržava status globalne velesile, vršeći snažan kulturni, ekonomski, vojni i politički utjecaj kako u Europi tako i u svijetu. Francuska ima peti najveći vojni budžet u svijetu, treća je po broju nuklearnog oružja i druga po broju diplomatskih misija. Zahvaljujući svojim prekomorskim posjedima, Francuska uživa drugi najveći gospodarski pojas u svijetu. Francuska je razvijena zemlja i peta svjetska ekonomija po nominalnom BDP-u, odnosno sedma po paritetu kupovne moći. Što se tiče situacije po pojedinim domaćinstvima, Francuska je najbogatija zemlja u Europi i četvrta u svijetu. Ima istocnu geografsku širinu i severnu geografsku dužinu.I nalazi se u severnom umerenom toplotnom pojasu.
Francuski građani uživaju visoki životni standard dok se zemlja nalazi na samom vrhu na poljima obrazovanja, zdravstvene skrbi, očekivanog trajanja života, građanskih sloboda i razvoja. Francuska je jedna od zemalja osnivačica Ujedinjenih nacija te drži jedno od stalnih mjesta u Vijeću sigurnosti. Francuska je, također, članica brojnih međunarodnih organizacija, poput OIF-a, G8, G20, NATO-a, OECD-a, WTO-a i Latinske unije. Francuska je i jedna od osnivačica i vodećih zemalja Europske unije.
Etimologija
Naziv "Francuska" direktno je deriviran iz latinskog izraza Francia, što u prijevodu znači "država Franaka". Postoje brojne teorije o porijeklu naziva "Franci", a jedna od njih pretpostavlja da je naziv deriviran iz protogermanskog izraza frankon, koji se prevodi kao koplje, što je relevantno jer se franačka sjekira nazivala francisca.
Prema teoriji češkog povjesničara Davida Solomoan Ganza, naziv je potekao od Francija (u nominativu Franci ili Francio), jednog od germanskih kraljeva plemena Sikambri koji je vladao oko 61. pne., a čiji se dominion protezao na područja zapadno od Rajne, od Strasbourga do Belgije. Ova je država eksplicitno spomenuta u Cezarovom djelu Commentarii de bello Gallico, dok je Francio spomenut u Fredgarovoj kronici.
Prahistorija
thumb|left|thumb|250px|Slikarije na zidovima spilje [[Lascaux, oko 12000. pne.]] Prvi stanovnici Francuske bili su plodni umjetnici. Prije više od 20.000 godina realističnim slikama životinja ukrašavali su spilje u Lascauxu i drugdje. Rezbarili su oblike životinjskih glava iz kosti, rogova i kamena.
Početak pisane povijesti današnjeg teritorija Francuske nastupa pojavom Gala na njenom teritoriju. Ako bismo uzeli u obzir prvobitno ime ovog naroda, oni bi se danas u povjesnim knjigama zvali Keltima jer ih je grčki povjesničar još 517. godine prije nove ere tako imenovao. S druge strane Rimljani su im dali ime Gali, tako da je samo radi imena ovaj negdašnji veliki narod sada podijeljen na one koji su živjeli u današnjoj Francuskoj i one koji su živjeli na britanskim otocima.
Danas zvuči gotovo nevjerojatno da se taj narod bez ikakve centralne uprave i puteva uspio proširiti preko cijele Europe od Škotske do Turske gdje jedna pokrajina dobiva ime Galatia zbog velikog broja naseljenih Gala.
Antika
Između 58. i 51. pne. rimska vojska predvođena Julijem Cezarom zauzela je Francusku. Nova provincija Gallija bila je jedna od najbogatijih u carstvu. Cvjetala je trgovina, a Rimljani su gradili mnoge ceste i mostove. Uveli su i uzgoj vinove loze.
Prošlo je bilo više od dva i pol stoljeća do trenutka kada su se Rimljani ohrabrili stupiti na teritorij naroda koji im je opljačkao prijestolnicu 390. prije nove ere, ali kada su prvi put tamo stupili više nisu otišli. Konačno osvajanje Francuske početo 121. prije nove ere završava tek Julije Cezar sedamdeset godina kasnije. Tijekom više od pet stoljeća Rimske vlasti Galija je bila romanizirana, ali nikad potpuno vjerna Rimu.
Franačka
thumb|320px|[[Karlo Veliki bio je, neupitno, najmoćniji evropski vladar svoga vremena. Njegova vladarska sposobnost omogućila je ekspanziju franačkog teritorija, a odnosi s crkvom donijeli su mu brojne privilegije. Karlo Veliki je, s druge strane, bio i jedan od rijetkih kulturno osviještenih vladara svoga doba, iako sam nije znao čitati ni pisati.]] Germanska plemena izvršila su značajan utjecaj na stvaranje francuske države. Franci, jedno od tih plemena, svoje središte imali su u tadašnjoj sjevernoj Galiji, ali će pod vladavinom Klodviga I. steći većinu okolnih kraljevstava. Klodvig je bio zaslužan za ujedinjenje Franaka i osnivanje Franačke Kraljevine, koja će pod vladavinom dinastije Merovinga, biti najdominantnija europska država u ranom srednjem vijeku. Krajem V. vijeka, Klodvig uspostavlja čvrste odnose s Katoličkom crkvom, a njegovim krštenjem 498. godine, Franačka je iz izborne i sekularne pretvorena u nasljednu monarhiju čiji su kraljevi vladali s božanskim pravom. Središte države bilo je u Parizu.
Vladavina Merovinga bila je višestoljetna, a svoj postepeni krah doživljava u prvoj polovici VIII. vijeka, kada merovinški vladari gube moć u odnosu na svoje dvorske namjesnike, majordome. Jedan od tih majordoma, Karlo Martel, bio je zaslužan za zaustavljanje arapskog pohoda preko Pirineja kada ih je porazio kod Poitiersa 732. godine. Iskoristivši svoj tadašnji utjecaj, Karlo Martel je došao na prijestolje i započeo novu fazu u razvoju franačke države.
Njegov sin, Pipin Mali, smatra se ocem karolinške dinastije, a svoj je ugled izgradio preko pomoći Katoličkoj crkvi u sukobu s Langobardima. Uspješni vojni pohodi omogućili su mu da Katoličkoj crkvi 756. godine preda osvojene teritorije, što je postala jezgra srednjovjekovne Papinske Države. Zauzvrat, rimski papa je dao svoj blagoslov Pipinu kao kralju. Pipina su nasljedili njegovi sinovi, Karlo i Karloman, no potonji je ubrzo preminuo pod sumnjivim okolnostima tako da je kao samostalni vladar ostao Karlo Veliki. Karlo Veliki će svojim uspješnim vojnim pohodima i tijesnim vezama s Papinskom Državom izgraditi neupitni autoriet koji će ga učiniti najmoćnijim europskim vladarom svoga perioda. Njegova ideja o "ognju i maču" donijela je Franačkoj masovnu teritorijalnu ekspanziju, a njegov protekcionizam prema crkvi brojne povlastice. Dana 25. prosinca 800. godine, papa Lav III. proglasio je Karla carem, čime je osnovano Franačko Carstvo.
Karlov sin, Ludovik I. Pobožni nije se pokazao jednako sposobnim te je nakon njegove smrti došlo do feudalne anarhije koja će 843. godine, potpisivanjem Verdunskog sporazuma, kulminirati trodiobom velike franačke države. Na teritoriju tadašnje Zapadne Franačke postepeno će nastajati jezgra buduće francuske države, koja će biti formirana 987. godine, kada je Hugo Capet postao francuski kralj.
Razvijeni i kasni srednji vijek
Nasljednici Huga Capeta - dinastije Capet, Valois i Bourbon - izmjenjivale su se na vlasti i postepeno doprinosile širenju teritorija i konsolidaciji moći Kraljevine Francuske. Nova država službeno je proglašena 1190. godine od strane Philippea II. Augustea. Utjecaj Francuske, ipak, počeo je još tokom XI. vijeka, čemu svjedoči i izbor Gerberta d'Aurillaca za papu Katoličke crkve. Papa Silvestar II. bio je, tako, prvi papa francuskog porijekla.
Francuska je imala znakovitu ulogu i tokom Križarskih ratova, no najznačajnija zbivanja bila tokom XIII. vijeka ipak su bile teritorijalne ekspanzije. Francuska u ovom periodu još uvijek ima oblik feudalne države. Kada 1328. godine Charles IV. Lijepi umire bez muških nasljednika, a salijsko pravo nije dozvoljavalo da prijestolje nasljedi žena, na prijestolje je došla nova dinastija, ona Valoisa, čiji je predstavnik, inače Charlesov rođak, postao novi kralj po imenu Philippe IV. Lijepi. Pod njegovom vladavinom, Francuska je postala centralizirana država, formirano je narodno predstavništvo, a zemlja će ubrzo ostvariti vrhunac svoje srednjovjekovne moći. thumb|left|220px|Iako simbol francuskog junaštva u [[Stogodišnji rat|Stogodišnjem ratu, Ivana Orleanska je svoj život okončala kao heretik te je, u konačnici, spaljena na lomači u Rouenu.]] Ipak, XIV. vijek je bio izrazito turbulentan za Francusku, ponajviše zbog zategnutih odnosa s Engleskom. Naime, engleski kralj Edward III., koji je bio pretendent na francusko prijestolje, izazvao je Philippea IV. te je 1337. godine, u jeku prvog velikog vala Crne smrti, započeo rat s Francuskom koji će u historiji ostati zapamćen kao Stogodišnji rat. U prvom godinama rata, Englezi su imali velikog uspjeha te su osvojili dobar dio francuskih posjeda na kontinentu, no kako su ratne godine odmicale, uz pomoć karizmatičnih vođa poput Ivane Orleanske, Francuzi su uspjeli preoteti gotovo sve engleske kontinentalne posjede i 1453. godine odnijeti konačnu pobjedu. Uspješno vođenje rata i kaos izazvan Crnom smrću ojačao je autoritet kralja u Francuskoj, što će biti uvertira za razvoj apsolutizma u narednim vijekovima.
Francuski utjecaj bio je vidljiv i kroz djelovanje Katoličke crkve. Naime, francuska je političkim igrama uspjela, 1305. godine, preseliti sjedište rimskog pape iz Rima u Avignon. Avinjonsko papinstvo trajalo je kroz gotovo cijeli XIV. vijek, do 1378. godine, a njegovim je završetkom de facto započeo novi raskol unutar crkve, ovoga puta između katolika i protestanata.