cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estonija
Industrija, rudarstvo i energetika
Estonija je relativno siromašna prirodnim resursima. Najvažniji privredni resursi su uljni škriljevci, vapnenac koji se koristi kao građevinski materijal i drvo (šume pokrivaju oko polovine državnog teritorija). Postoje i manje zalihe fosforita, uraninita i granita, koje se još uvijek ne eksploatiraju u značajnijim količinama. Značajnija su i nalazišta rijetkih zemljinih oksida koji su se tokom posljednjih 50 godina nataložili na odlagalištima uranove rude, škriljevaca i loparita na području Sillamäe. Trenutno se godišnje izvozi oko 3,000 tona ovih oksida, što čini oko 2% ukupne svjetske produkcije.
Najvažnije industrijske grane u zemlji su strojarska (na koju otpada oko 25% ukupne industrijske proizvodnje) i drvoprerađivačka industrija (oko 20%), a nakon njih slijede prehrambena i kemijska industrija s udjelom od po 10%, metaloprerađivačka (oko 13%) i laka industrija (s manje od 5% udjela u ukupnoj industrijskoj proizvodnji). U posljednje vrijeme, znatnije se razvija i elektroindustrija. Najvažnija industrijska postrojenja nalaze se na istoku zemlje, u okrugu Ida-Viru te u okolici Tallinna. Prehrambena industrija koncentrirana je uglavnom na domaće tržište na kojem podmiruje oko 80% ukupnih potreba za hranom. Rudarstvo kao djelatnost dosta je slabo razvijeno, upravo zbog siromaštva u rudama, i uglavnom se svodi na eksploatacije uljnih škriljevaca, treseta i građevinskog materijala (šljunak, pijesak, vapnenački kamen i glina).
Industrija uljnih škriljevaca visoko je razvijena, a škriljevci zadovoljavaju oko tri četvrtine ukupnih potreba za električnom energijom (i sudjeluje s čak 4% u ukupnom nacionalnom dohotku). Uljni škriljevci (estonski: põlevkivi) predstavljaju jedan od strateški najvažnijih energenata u Estoniji. U ovoj grani industrije u 2012. bilo je zaposleno oko 6,500 radnika, ili oko 1% ukupne radne snage u zemlji. Oko 70% škriljevaca koristi se kao pogonsko gorivo u termoelektranama, dok se jedan manji postotak koristi za dobivanje sintetičke nafte putem procesa pirolize. Estonija je, poslije Kine, druga zemlja na svijetu po proizvodnji nafte iz uljnih škriljevaca. Škriljevci se koriste i u građevinskoj industriji kao sirovina za proizvodnju cementa. Ukupne zalihe uljnih škriljevaca u Estoniji procijenjene su na oko 4.8 milijardi tona, a ekonomski isplativ period eksploatacije procijenjen je na narednih 30 godina.
Estonija je energetski ovisna zemlja koja proizvodi oko 75% od ukupno potrebne električne energije, dok se ostatak električne energije uvozi. Oko 85% od ukupne proizvodnje električne energije proizvodi se u termoelektranama, koje kao pogonsko gorivo koriste uljni škriljevac. Najveći elektroenergetski objkat u zemlji je kompleks Narvske termoelektrane (estonski: Narva Elektrijaamad), koji se nalazi u okolini grada Narve, na krajnjem sjeveroistoku zemlje. Kompleks čine dvije zasebne termoelektrane (Esti i Balti), koje kao pogonsko gorivo koriste uljne škriljevce, ujedno dva najveća elektroenergetska objekta tog tipa na svijetu. Prema podacima iz 2007. godine, u Narvskim termoelektranama proizvodilo se gotovo 95% ukupne estonske produkcije električne energije.
Među obnovljivim izvorima energije najviše se koristi energija vjetra, a prema podacima iz 2014. godine, ukupna snaga svih vjetroelektrana iznosila je 303 MW, što je činilo oko 3.2% ukupne produkcije električne energije. Najveća koncentracija vjetroelektrana je u području oko jezera Peipsi i na otoku Hiiumi.
Promet, trgovina i turizam
Ukupna dužina svih cestovnih pravaca u zemlji je 57,565 km, od čega je asfaltirano tek 12,926 km (podaci za 2013. godinu). Glavni je razlog za lošiju cestovnu infrastrukturu, pored nedostatka novca, i slaba gustoća naseljenosti i gotovo odsustvo populacije u mnogim dijelovima zemlje. Oko 10% ili 1,607 km čine glavne cestovne prometnice od nacionalnog značaja. Najvažnije autoceste su E20 Tallinn–Narva–Sankt Peterburg (dužine 211 km), E263 Tallinn–Tartu–Võru–Luhamaa (291 km), E264 Jõhvi–Tartu–Valga (216 km), E67 Tallinn–Pärnu–Ikla (193 km) i drugi. Postoji ukupno 12 cestovnih pravaca prvog stupnja. Cestovni promet dominira prijevozom putnika s udelom od oko 90% u ukupnom putničkom prometu.
Željeznica dominira u prijevozu tereta i ovim vidom prijevoza transportira se gotovo 70% ukupnog transporta robe. Ukupna dužina svih željezničkih pruga u zemlji je oko 1,200 km, dok je u upotrebi oko 900 km. Željeznički je promet u vlasništvu države, a širina kolosijeka iznosi 1,520 mm (tzv. ruski kolosijek). Najfrekventniji željeznički pravci su Tallinn–Narva, Tallinn–Paldiski, Tallinn–Rapla i Tapa–Tartu.
Estonija je među vodećim zemljama u Europi po broju električnih vozila, s prosjekom od oko 1 električnog automobila na 1,000 stanovnika. Vlada potiče korištenje vozila na električni pogon, a na čak 165 pumpi u zemlji nalaze se i odgovarajući adapteri za punjenje baterija električnih automobila. Prema službenom državnom registru lučkih pristaništa, u Estoniji postoji 45 luka i gotovo sve nalaze se na baltičkim obalama. Najveće i ekonomski najvažnije luke su Muuga (u blizini Tallinna), Tallinn (s nekoliko pristaništa), Paldiski, Kunda, Pärnu i Sillamäe. Najveći značaj u putničkom prometu na Baltiku ima kompanija Tallink koja održava redovne brodske veze između Tallinma s jedne i Helsinkija, Sankt Peterburga i švedskih gradova sa druge strane. Tokom ljetnih mjeseci, iz Tallinna ka Helsinkiju polaze trajekti na svaki sat, a rutu između dva grada dužine oko 80 km godišnje pređe oko osam milijuna putnika. Između kontinentalnog dijela i otoka postoje redovne trajektne linije.
U zemlji se nalazi 12 aerodroma i 1 heliodrom. Tallinnski aerodrom (koji se zove po bivšem predsjedniku Lennartu Meriju) najveći je u zemlji i kroz njega je tokom 2019. godine prošlo 3,267,909 putnika. Međunarodni letovi obavljaju se i s aerodroma u Pärnu i Tartuu. Sva četiri veća otoka takođe imaju vlastite aerodrome s kojih polaze letovi uglavnom u domaćem prometu.
U prometu je zaposleno oko 7.5% radno sposobnog stanovništva. Tranzitni promet između Rusije i ostatka Europe donosi znatne prihode u estonski budžet.
Nakon članstva u Europskoj uniji, broj stranih turista koji posjećuju Estoniju porastao je za više od 25%, pa tako prema aktualnim podacima zemlju godišnje posjeti oko četiri milijuna stranih turista. Najviše stranih turista dolazi iz susjedne Finske, i uglavnom je riječ o jednodnevnim turistima koji zbog kupovine posjećuju Tallinn. Tallinn je redovna stanica svih baltičkih krstarenja.
Od uspostave nezavisnosti zemlje, estonska se privreda bazira na modelu tržišne ekonomije i jedna je od zemalja Istočne Europe sa najvišim BDP-om. Najvažniji financijski centar u zemlji je Tallinn, a Tallinnska burza članica je Nasdaq Nordic grupe.
Najvažniji izvozni proizvodi su strojevi i oprema, drvo i papir, odjeća, hrana, namještaj te proizvodi kemijske i metalne industrije. Značajan udio u izvozu čini i električna energija, u prosjeku oko 1.562 milijarde kilovat sati godišnje. S druge strane, godišnje se uveze u prosjeku oko 200 milijuna kilovat sati električne energije. Najviše se uvoze nafta (iz Litve i Norveške) i zemni plin (iz Rusije). Tri najvažnija izvozna tržišta Estonije su Švedska, Finska i Latvija, na koje otpada oko polovina ukupnog izvoza.
Obrazovanje i nauka
Prve škole na tlu današnje Estonije otvarane su tokom XIII. i XIV. vijeka i uglavnom su to bile škole koje su otvarane pod patronatom crkvenih (katedralne škole) i monaških zajednica. Prvi bukvar na estonskom jeziku tiskan je 1575. godine. Najstarija sveučilišna ustanova u zemlji je Univerzitet u Tartuu, a osnovao ga je još 1632. švedski kralj Gustav II. Adolf. Prva predavanja na estonskom jeziku na sveučilištima održana su tek 1919. godine, čime je prekinuta praksa dotadašnjeg visokoškolskog obrazovanja na latinskom, ruskom ili njemačkom jeziku.
Obrazovni sustav u Estoniji danas je podijeljen na 4 razine: predškolsko obrazovanje (vrtić, do sedme godine), osnovno obrazovanje (osnovna škola, 9 razreda, od 8. do 16. godine), srednje obrazovanje (srednja škola, 3 godine) i visoko obrazovanje (više škole i fakulteti). Školske institucije mogu biti državne, općinske (lokalne), javne i privatne ustanove, a prema podacima iz 2009. godine, na teritoriju Estonije djelovalo je ukupno 589 škola. Kvalitetu estonskog obrazovanja najbolje potvrđuje podatak da su prema procjenama europske agencije za vrednovanje kvalitete obrazovanja (PISA) godine 2018. estonski gimnazijalci rangirani na 5. mjestu u svijetu (u sve tri kategorije, ispred njih su samo učenici iz azijskih zemalja, dok je Estonija ispred svih ostalih zemalja svijeta). U Estoniji je nepismenost službeno iskorijenjena, a pismeno je sto posto odraslog stanovništva. Jednako tako, čak 89% stanovništva starosti između 25 i 64 godine ima visoku stručnu spremu, što je jedna od najviših stopa u suvremenom svijetu.
Akademski stupanj obrazovanja podijeljen je na tri razine: diplomski studiji, magistarski (master) studiji i doktorski studiji. U nekim studijskim programima (diplomski medicinski studiji, veterina, farmacija, dentalna medicina, arhitektura i pedagoški studiji) izjednačeni su diplomski i magistarski studiji te imaju isti stupanj. Javna sveučilišta imaju visok stupanj autonomije u svom radu i pored organiziranja akademskog života unutar samog sveučilišta, ona imaju slobodu kreiranja vlastitih nastavnih programa, uspostavljanja uvjeta za prijem novih studenata, usvajanja budžeta i planova budućeg razvoja, vrše izbor rektora i donose odluke o upravljanju vlastitom imovinom. Najveća javna sveučilišta su Univerzitet u Tartuu, Univerzitet u Tallinnu te Estonska akademija umjetnosti, dok je najveća privatna visokoškolska ustanova Estonska poslovna škola. Tartuski univerzitet najstarija je i najprestižnija visokoškolska ustanova u zemlji i pohađa ga oko 13,000 studenata (od čega oko 1,300 stranih akademaca). Prema publikaciji QS Global World Rankings, Univerzitet u Tartuu je rangiran na 285. mjesto u svijetu i najprestižniji je univerzitet na Baltiku. Jedino je sveučilište iz Baltičkih zemalja koji se nalazi na listi 200 najboljih europskih sveučilišta.
Najvažnija znanstvena ustanova u zemlji je Estonska akademija znanosti (estonski: Eesti Teaduste Akadeemia) sa sjedištem u Tallinnu, osnovana 1938. godine. U ožujku 2017. godine, Akademija je imala 77 stalnih i 20 stranih članova. Jedna od najvažnijih znanstveno-istraživačkih institucija u zemlji je Nacionalni institut za kemijsku fiziku i biofiziku (estonski: Keemilise ja Bioloogilise Füüsika Instituut, KBFI). Prvi informatički znanstveni centri u zemlji osnovani su tokom 1950-ih godina u Tallinnu i Tartuu, a estonski informatički stručnjaci uvelike su sudjelovali u razvoju softvera kojim su se koristila razna ministarstva Sovjetskog Saveza tokom 1980-ih. Estonska vlada ulaže značajna sredstva u istraživanja i razvoj i od 2015. godine, postotak ulaganja u znanost iznosi oko 4% nacionalnog BDP-a, što je više u odnosu na prosjek EU koji iznosi oko 2%. Godine 1810., u Dorpatu (današnji Tartu) završeni su radovi na izgradnji opservatorija, a 1814. godine postavljeni su prvi instrumenti. Ovaj opservatorij koristio je Friedrich Georg Wilhelm von Struve kao početnu točku prilikom određivanja svog geodetskog luka (istraživanja su obavljana već tokom 1816. godine). Godine 1824., u opservatoriju je instaliran u to vrijeme najmoćniji 9" refraktor. Opservatorij danas raspolaže s dva reflektorska teleskop dimenzija 1.5 m i 0.6 m.
Neki od najpoznatijih estonskih naučnika su astronomi Friedrich Georg Wilhelm von Struve, Ernst Öpik i Jaan Einasto, biolozi Karl Ernst von Baer i Jakob von Uexküll, kemičari Wilhelm Ostwald i Carl Schmidt, ekonomist Ragnar Nurkse, matematičar Edgar Krahn, medicinski naučnici Ludvig Puusepp i Nikolaj Pirogov, fizičar Thomas Johann Seebeck, politolog Rein Taagepera, psiholozi Endel Tulving and Risto Näätänen, te semiotičar Juri Lotman.
Kultura
Tokom srednjeg vijeka, estonska se kultura svodila na usmenu književnost i narodne običaje, a pisana riječ na estonskom jeziku gotovo da nije postojala. Danski historičar Saxo Grammaticus u svom djelu Gesta Danorum iz 1179. po prvi put detaljnije opisuje estonsku tradicionalnu glazbu, spominjući estonske ratnike koji pjevaju noću prije nego što krenu u bitku. Livonski monah Henrik na početku XIII. vijeka detaljnije je opisivao estonski duhovni život, njihove žrtvene običaje, božanstva i duhove. Njemački kroničar i svećenik Balthasar Rüssow 1578. godine u svom djelu Chronica der Provinz Lyfflandt (srpskohrvatski: Kronika provincije Livonije) između ostalih opisuje i tradicionalne estonske proslave tokom ljetnog solsticija (estonski: jaanipäev) te praznika svetog Ivana Krstitelja, i to su bili prvi detaljniji opisi narodnih običaja nakon kristijanizacije zemlje. Estonska narodna vjerovanja, tradicije i nekoliko narodnih pjesama opisani su u djelu Topograpische Nachrichten von Lief- und Ehstland (srpskohrvatski: Topografske vijesti iz Livonije i Estonije) Augusta Hupela (pisano od 1774. do 1779. godine, u tri toma). Godine 1778., Johann Gottfried Herder preveo je nekoliko estonskih narodnih pjesama na njemački jezik i objavio ih u svom djelu Volkslieder (srpskohrvatski: Narodne pjesme).
Interes za estonsko narodno stvaralaštvo naglo je porastao tokom estonskog narodnog preporoda. Godine 1839., osnovano je Estonsko učeno društvo (estonski: Õpetatud Eesti Selts) s osnovnim zadatkom u prikupljanju i proučavanju estonskog folklora i tradicija. Jedan od najistaknutijih članova društva bio je književnik Friedrich Robert Faehlmann koji je u prijevodu na njemački jezik objavio brojne estonske mitove i legende. Alexander Heinrich Neus prikupio je oko 1,300 estonskih narodnih pjesama i objavio ih u trotomnoj antologiji Ehstnische Volkslieder (srpskohrvatski: Estonske narodne pjesme) na estonskom i njemačkom jeziku.
Najvažnija kulturna ustanova u zemlji danas je Estonska akademija umjetnosti (estonski: Eesti Kunstiakadeemia, EKA) u Tallinnu, osnovana 1914. godine.
Književnost
Književna djelatnost na estonskom jeziku gotovo da nije postojala u periodu od kraja Sjevernih križarskih ratova do kraja Prvog svjetskog rata, i svodila se na svega nekoliko književnih radova. Jedno od najstarijih djela u kojima se nalaze dijelovi pisani na estonskom narodnom jeziku je Kullamski molitvenik pisan u periodu između 1524. i 1528. godine. Prva poznata tiskana knjiga izdana u dvojezičnoj verziji, na njemačkom i estonskom jeziku, bio je Luteranski katekizam iz 1535. godine. Zanimljivo je da je prvo izdanje estonske gramatike tiskano na njemačkom jeziku 1637. godine. Novi zavjet prvi je put tiskan 1686. na južnoestonskom dijalektu, a izdanje na standardnom estonskom jeziku tiskano je tri desetljeća kasnije, 1715. godine. Književna djelatnost na estonskom jeziku počela se aktivnije razvijati u periodu estofilskog buđenja od sredine XVIII. do sredine XIX. vijeka. "Ocem" moderne estonske književnosti i osnivačem moderne estonske poezije smatra se pjesnik Kristjan Jaak Peterson. U Tallinnu je 1842. godine osnovano Društvo estonskih književnika.
Prvobitna estonska književnost bazirana je na bogatom epskom i lirskom usmenom stvaralaštvu koje je pretočeno u pisanu riječ. Jedan od najvećih predstavnika tog žanra bio je Friedrich Reinhold Kreutzwald, koji je napisao prvi estonski nacionalni ep Kalevipoeg (srpskohrvatski: Kalevov sin, tiskan tokom 1850-ih), temeljem inicijalnog nedovršenog teksta što ga je započeo Friedrich Robert Faehlmann. U njegova značajnija djela ubrajaju se i Stare estonske bajke (1866.) i poema Lembitu (1885.). Kreutzwald se smatra autorom prvog originalnog djela na estonskom jeziku.
Jedan od najutjecajnijih estonskih prozaista iz početnog perioda estonske književnosti bio je i Oskar Luts, a njegov roman Kevade (srpskohrvatski: Proljeće) smatra se jednim od najboljih književnih djela na estonskom jeziku. Lydia Koidula smatra se utemeljiteljicom ženske poezije u Estoniji.
Među najznačajnija djela estonske književnosti ubraja se i realistička pentologija Tõde ja õigus (srpskohrvatski: Istina i pravda; pisana u periodu od 1926. do 1933.) A. H. Tammsaarea, koja prati evoluciju estonskog društva od seoskih zajednica do nezavisne nacije.
Među najznačajnije estonske suvremene autore ubrajaju se Jaan Kross, Jaan Kaplinski, Tõnu Õnnepalu i Andrus Kivirähk.
Muzika
Estonska muzika razvila se iz tradicionalnih narodnih pjesama, a najstariji tragovi te muzike vuku korijene još iz XII. vijeka i perioda runskih zapisa. Runsko pjevanje dominiralo je estonskom tradicionalnom muzikom sve do XVIII. vijeka, kada su ga zamijenile znatno ritmičnije forme. Najstariji pisani trag estonske tradicionalne muzike i plesa datira iz 1179. godine, kada je danski historičar Saxo Grammaticus u svom djelu Gesta Danorum među prvima detaljno opisao muzičku tradiciju estonskog naroda. Saxo posebno spominje tradicionalne ratničke pjesme, koje su se pjevale uoči vojničkih pohoda. Narodne pjesme javljaju se u više formi; mogu biti epske, lirske ili radničke pjesmea. Prva osoba koja je započela sakupljati estonske tradicionalne pjesme bio je Jakob Hurt. Hurt je ukupno prikupio i objavio preko 12,400 stranica tradicionalnih pjesama iz svih dijelova Estonije. Tokom XX. vijeka, tradicionalno runsko pjevanje održalo se još jedino na krajnjem zapadu zemlje, na otoku Kihnuu, te na krajnjem jugoistoku u regiji Setumaa.
Među najstarije tradicionalne muzičke instrumente ubrajau se razne vrste puhačkih instrumenata, poput frule i roga, koje su koristili estonski pastiri napasajući svoja stada. U sredinama s njemačkom većinom popularni su bili instrumenti poput citre, končertine, violine i harmonike. Tradicionalni instrument koji se i danas koristi prilikom izvođenja tradicionalnih pjesama je kannel, žičani instrument koji je danas jedan od nacionalnih simbola. U Viljandiju je 2008. godine osnovan centar za očuvanje tradicionalne muzike.
Profesionalno muziciranje počinje se razvijati tek nakon narodnog preporoda i to je period kada se pojavljuju prvi profesionalni kompozitori klasične muzike. Najznačajniji među njima bili su Rudolf Tobias i Artur Kapp. Značajan dio muzičke scene Estonije predstavlja zborsko pjevanje. Prvi festival zborova (estonski: Laulupidu) održan je 1869. godine i danas predstavlja jedan od najstarijih i najvećih festivala amaterskih zborova u svijetu i održava se svakih pet godina u Tallinnu (Tallinn je domaćin festivala od 1928. godine).
Tokom 1960-ih godina dolazi do prave renesanse tradicionalne muzike. Širom zemlje osnivaju se brojna kulturno-umjetnička društva koja njeguju tradicionalne muzičke vrednosti. Godine 1967. snimljena je prva gramofonska ploča s tradicionalnim pjesmama i melodijama (Eesti rahvalaule ja pillilugusid). U tom periodu djelovanje započinju i kompozitor Arvo Pärt, jedan od najpoznatijih i najznačajnijih suvremenih klasičnih kompozitora, te operni pevač (bariton) Georg Ots. U suvremenoj pop i rock muzici najveći uspjeh ostvarila je pjevačica Kerli Kõiv, koja je ostvarila značajan uspjeh širom Europe i Sjeverne Amerike. Kerli Kõiv pojavila se i kao izvođač jedne pjesme u američkom filmu Alice in Wonderland iz 2010. i televizijskoj seriji Smallville. Među popularnije estonske izvođače ubrajaju se još i Koit Toome, Ivo Linna, Gerli Padar, Laura Põldvere, Birgit Õigemeel, Jüri Pootsmann i drugi.
Godine 1994., Estonija je debitirala na Eurosongu. Svoju prvu i jedinu pobjedu na ovom natjecanju Estonija je ostvarila u Kopenhagenu 2001. godine, kada je pjesma "Everybody" u izvođenju Tanela Padara i Davea Bentona zauzela prvo mjesto sa 198 osvojenih bodova. Zahvaljujući toj pobjedi, grad Tallinn je naredne godine bio domaćin Eurosonga.
Pjesma "Rändajad" u izvođenju grupe Urban Symphony, koja je ujedno bila predstavnik Estonije na Eurosongu 2009. godine, jedina je pjesma na estonskom jeziku koja se našla na top listama u Ujedinjenom Kraljevstvu, Belgiji i Švicarskoj.
Likovna umjetnost i arhitektura
Najstariji primjerak likovne aktivnosti na tlu Estonije pronađen je na lokalitetu Tamula u okrugu Võru na jugu zemlje, a riječ je o uklesanom ljudskom liku na komadu kosti, za koji se pretpostavlja da je nastao negdje u drugom tisućljeću prije nove ere. Kako je dio estonske historije od XIII. do XX. vijeka period vladavine susjednih naroda nad Estoncima, likovna umjetnost Estonaca u tom periodu svodi se na narodnu radinost.
Krajem XIX. i početkom XX. vijeka, mnogobrojni estonski umjetnici odlaze na studij na prestižne univerzitete diljem Europe i, po prvi puta u historiji, u Estoniji se stvara klasa školovanih likovnih umjetnika. Tako se Johann Köler, koji se školovao na Likovnoj akademiji u Sankt Peterburgu, smatra prvim školovanim estonskim slikarom. Estonska likovna umjetnost dijeli se na "njemački period" (ekspresionizam iz perioda Prvog svjetskog rata), "francuski period" (postimpresionizam iz 1930-ih) i "ruski period" (socrealizam iz 1940-ih i 1950-ih godina). Kraj 1960-ih uglavnom se definira kao "američki period" u kojem se umjetnost razvijala u stilu pop-arta, da bi krajem XX. i početkom XXI. vijeka dominantan pravac u estonskoj umjetnosti postao figurativizam.
Među najznačajnije likovne umjetnike Estonije ubrajaju se još i slikari Ants Laikmaa, Paul Raud, Evald Okas, Kristjan Raud i Konrad Mägi.
Najznačajnija muzejska ustanova posvećena likovnoj umjetnosti u zemlji je Muzej likovnih umetnosti Estonije (estonski: Eesti Kunstimuuseum), osnovan 17. studenog 1919. godine u Tallinnu. Muzej, čije je prvobitno sjedište bila palača Kadriorg, ubrzo se proširio na više lokaliteta i danas, pored stalnog postava lokalnih autora izlaže i međunarodne radove.
Scenska umjetnost
Osnivanje amaterskog teatra u Tallinnu 1784. godine od strane dramaturga Augusta von Kotzebuea smatra se datumom osnivanja teatarske scene u Estoniji. U tom periodu, većinu predstava činile su komedije koje su se izvodile isključivo za malobrojnu njemačku plemićku elitu koja je vladala gradovima. Prva profesionalna teatarska grupa osnovana je 1809. godine, a njen repertoar uglavnom su činili komadi na njemačkom jeziku, iako su se u pojedinim prilikama izvodile i predstave na estonskom i ruskom jeziku. Prvi isključivo estonski teatar, Vanemuine, osnovan je tek 1865. godine u gradu Tartuu, a pet godina kasnije, teatarska grupa iz ovog grada izvela je prvi izvorno estonski pozorišni komad, komediju Saaremaa onupoeg koju je napisala Lydia Koidula. Teatar iz Tartua 1906. je godine dobio vlastitu zgradu, a početkom prošlog vijeka u njemu se počinju prikazivati komadi nastali po djelima stranih autora, poput Henrika Ibsena, Gerharta Hauptmanna, Maksima Gorkog, ali i domaćih autora Augusta Kitzberg, Oskara Lutsa i Eduarda Vildea.
Najveća teatarska ustanova u zemlji je Estonski teatar (estonski: Estonia teatrihoone) u Tallinnu, osnovan 1913. godine. U to vrijeme, bila je to najveća građevina u Tallinnu.
Filmska industrija u Estoniji službeno je počela sa radom 1896. godine, kada su u Tallinnu snimljeni prvi "pokretni snimci", a nekoliko godina kasnije – 1908. godine – u istom gradu otvoreno je i prvo kino (godinu dana kasnije otvoreno je i kino u Pärnuu). Iste godine snimljen je i prvi dokumentarac u formi filmske novosti, a odnosio se na posjetu švedskog kralja Gustafa V. Tallinnu.
Prvi filmski studio osnovao je 1912. u Tartuu Johannes Pääsuke (Estonia Film Tartus), gdje je snimljen je i ranije navedeni dokumentarni film. Dvije godine kasnije, Pääsuke je snimio i svoj drugi film, Karujaht Pärnumaal (srpskohrvatski: Lov na medvjede u Pärnumi), koji je postao prvi estonski igrani film. Pääsuke, koji se smatra ocem estonske kinematografije, snimao je dokumentarne i kratkometražne filmove o estonskoj prirodi, a u Estonskom filmskom arhivu do danas je sačuvano ukupno osam njegovih radova.
Prvi dugometražni film, Mineviku varjud (srpskohrvatski: Sjenke prošlosti), snimljen je 1924. godine u režiji Konstantina Märske. Nijemi film Noored kotkad (srpskohrvatski: Mladi orlovi) Theodora Lutsa iz 1927. godine uglavnom se smatra prekretnicom i prvim ozbiljnim filmom u historiji estonske kinematografije (film ima ratnu tematiku i bavi se Estonskim ratom za nezavisnost). Prvi zvučni film (Kuldämblik) snimljen je 1930. godine.
Godine 1997., na inicijativu Ministarstva kulture Estonije, osnovana je Estonska filmska fondacija (estonski: Eesti Filmi Sihtasutus).
Sport
Sport je važan dio estonske kulture i estonskog života. Debitantski nastup na Ljetnim olimpijskim igrama sportaši iz Estonije ostvarili su na Igrama u Antwerpenu 1920. godine, iako je Estonski olimpijski odbor osnovan tek 1923. godine. Estoniju je na Igrama u Antwerpenu predstavljalo 13 sportaša koji su se natjecali u tri sporta (u dizanju utega, atletici i hrvanju), a prvu zlatnu olimpijsku medalju za Estoniju u historiji osvojio je dizač utega Alfred Neuland. Najuspješniji estonski sportaš koji je sudjelovao na Olimpijskim igrama bio je hrvač Kristjan Kristjan Palusalu, koji je na Igrama 1936. godine u Berlinu osvojio dvije zlatne medalje u najtežoj hrvačkoj kategoriji, u obje discipline. Palusalu je tako postao prvi i zasad jedini hrvač koji je na jednim olimpijskim igrama osvojio zlatne medalje i u grčko-rimskom i u slobodnom stilu hrvanja. Na Zimskim olimpijskim igrama, estonski su sportaši debitirali na Igrama 1928. u St. Moritzu 1928. godine; naime, iako se estonska zastava službeno zavijorila na ceremoniji otvaranja Zimskih igara 1924. godine u Chamonixu, Estonija nije sudjelovala na ovim igrama pošto je njihov jedini predstavnik, brzoklizač Christfried Burmeister odustao od natjecanja prije njegovog početka. Najuspješnija estonska sportašica na Zimskim olimpijskim igrama je reprezentativka u nordijskom skijanju, Kristina Šmigun-Vähi, sa dvije zlatne i jednom srebrnom medaljom. Nakon sovjetske aneksije zemlje, estonski sportaši natjecali su se kao dio sovjetske reprezentacije (od 1952. do 1988.), a kao nezavisna se zemlja na međunarodnu scenu ponovo vraćaju 1991. godine. Najuspješniji olimpijski sportovi u Estoniji su atletika, dizanje utega, hrvanje i nordijsko skijanje. Grad Tallinn bio je domaćin olimpijske regate u jedrenju tokom Olimpijskih igara 1980. u Moskvi.
Najpopularniji ekipni sportovi u zemlji su nogomet, košarka, odbojka i hokej na ledu. Nogometna reprezentacija najveći je uspjeh na međunarodnoj sceni ostvarila u kvalifikacijama za UEFA Euro 2012., kada se uspjela plasirati u doigravanje (ali je izgubila od Irske i nije se plasirala na završni turnir). Najuspješniji nogometni klubovi u zemlji s deset, odnosno 19 nacionalnih titula su Flora i Levadia. Muška košarkaška reprezentacija sudjelovala je na Olimpijskim igrama 1936. (zauzela 9. mjesto) i na ukupno pet europskih prvenstava.
Hokej na ledu u Estoniji počeo se razvijati početkom tridesetih godina XX. vijeka, a prvi amaterski klubovi osnovani su u Tallinnu i Tartuu. Ubrzo je osnovan i nacionalni hokejaški savez, koji postaje punopravnim članom Međunarodne hokejaške federacije 17. veljače 1935. godine. Savez ostaje članom IIHF-a sve do 27. travnja 1946. godine, kada je Estonija ušla u sastav Sovjetskog Saveza, a sve ingerencije u vezi s hokejom na ledu s republičkih prenesene su na savezni nivo. Djelovanje estonskog saveza ponovo je pokrenuto 4. svibnja 1992. godine.
Paul Keres je u periodu od 1930-ih do 1960-ih bio jedan od najboljih estonskih i sovjetskih šahista. Među najuspješnije estonske sportaše ubrajaju se i atletičari Erki Nool, Gerd Kanter i Aleksander Tammert. Najuspješnije estonske tenisačice su Kaia Kanepi i Anett Kontaveit. Od ostalih značajnijih sportaša, tu su još i hrvači Johannes Kotkas, Voldemar Väli i Georg Lurich, skijaš Andrus Veerpalu, dizač utega Jaan Talts, mačevalac Nikolai Novosjolov i biciklisti Jaan Kirsipuu i Erika Salumäe.
Ragenfrid
Ragenfrid (također Ragenfred, Raganfrid ili Ragamfred) (? -731) bio je franački majordom Neustrije i Burgundije od 715. do 718. godine, odnosno u periodu građanskog rata poslije smrti dugogodišnjeg majordoma Pipina Herstalskog.
Ragenfrid je poticao iz Véxina, svog glavnog uporišta. Nakon Pipinove smrti 714. godine je, uz podršku neustrijskih velikaša, uspio nagovoriti kralja Dagoberta III da za novog majordoma imenuje njega umjesto Pipinovog unuka Teudoalda. Tome su se suprostavili ne samo Teudoald i njegova baka Plektruda, nego i Pipinov nezakoniti sin Karlo Martel, koji je i sam, uz podršku austrazijskog plemstva, tražio mjesto majordoma.
U građanskom ratu je Ragenfrid ispočetka imao uspjeha. U bitci kod Compiegnea je 715. porazio Teudoalda, a sljedeće godine je Ragenfridov saveznik, frizijski kralj Radbod porazio kod Kölna Karla Martela. Potom je oslabljenu Plektrudu natjerao da mu preda austrazijsku riznicu, te prizna njega za majordoma i njegovu merovinšku marionetu Hilperika II za kralja.
Karlo Martel je, međutim, nastavio pružati otpor, istaknuvši svog merovinškog kandidata Klotara IV za kralja. U nizu bitaka je uspio poraziti Ragenfrida te ga do 719. stjerati u današnji Angers. Iste se godine Karlu Martelu pokorio i Ragenfridov saveznik Odo Veliki, vojvoda Akvitanije. Na kraju je rat završen sporazumom kojim je Karlo priznao Hilperika za kralja, ali mu je predano mjesto majordoma. Ragenfridu je ostao Anjou.
Godine 724. je Ragenfrid digao ustanak protiv Karla, ali su mu ostali posjedi, kada je Karlu dao sinove kao taoce.
4-Hidroksibenzoat-KoA ligaza
4-Hidroksibenzoat-KoA ligaza (, 4-hidroksibenzoat-KoA sintetaza, 4-hidroksibenzoat—koenzim A ligaza (formira AMP), 4-hidroksibenzoil koenzim A sintetaza, 4-hidroksibenzoil-KoA ligaza) je enzim sa sistematskim imenom 4-hidroksibenzoat:KoA ligaza (formira AMP). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Brief Encounter
Brief Encounter je britanski crno-bijeli snimljen 1945. u režiji Davida Leana, koji se smatra jednim od najboljih ostvarenja britanske i svjetske kinematografije.
Brief Encounter se temelji na kazališnom komadu Still Life Noëla Cowarda koji je napisao scenario i producirao film. Protagonistica, koju tumači Celia Johnson, je situirana žena u 30-im godinama života koja živi u monotonom braku sa starijim muškarcem (koga glumi Cyril Raymond) kome je rodila dvoje djece. Radnja prikazuje kako prilikom šopinga slučajno upozna i sprijatelji se sa šarmantnim ljekarom (koga glumi Trevor Howard) te kako njih dvoje s vremenom shvaćaju da su zaljubljeni jedno u drugo, ali i kako društvene konvencije i okolnosti priječe da njihova veza ima ikakvu budućnost.
Godine 1968. je u tadašnjoj Jugoslaviji po motivima istog djela napravljena istoimena TV drama u produkciji RTV Zagreb.
Vanjske veze
Streaming audio
Nedjeljna Dalmacija
Nedjeljna Dalmacija (odmilja Nedjeljna) je bio hrvatski tjednik iz Splita.
Izlazio je kao izdanje dnevnih novina Slobodne Dalmacije za vikend, u vrijeme kada dnevne novine u Hrvatskoj nisu izlazile nedjeljom. Stoga je i bila krilatica tih novina štivo za vikend.
Vrhunac popularnosti su imale 1980-ih. U Nedjeljnoj su onda bile objavljivane i epizode Velog mista, a današnji tjednik Feral Tribune je svoje početke imao na predzadnjoj stranici Nedjeljne Dalmacije, kao Feral i Felal alko. Stripovni serijal Dubravka Matakovića Prot pictures je također izlazio u Nedjeljnoj.
Vremenom, kako su dnevne novine počele izlaziti i nedjeljom, značaj ovih novina je opadao.
Poznati suradnici
Hrvatski novinari Josip Jović, Miljenko Smoje, Toma Bebić, Dražen Vrdoljak, bosanskohercegovački književnik Miljenko Jergović, srpski Aleksandar Tijanić...
Goran Karan
Goran Karan (Beograd, Srbija, SFRJ, 2. travnja 1964. -), domaći pjevač zabavne glazbe.
Glazbena karijera
Početkom 80-tih počinje se baviti glazbom u grupama “Epicentar”, “Zippo”, “Big Blue” (ranije Crna Udovica). Godine 1995. kao vokalni solist grupe “Big Blue” dobiva nagradu za rock-hit godine “Priznaj mi”. Iste godine dobiva glavnu ulogu u mjuziklu “Sarajevski krug”. Album “Sarajevski krug”, kao i prvijenac grupe “Big Blue”, izdani su na hrvatskom i engleskom jeziku, uz mnoge koncerte u Austriji, Njemačkoj, Italiji, Francuskoj, te dva gostovanja u Sjedinjenim Američkim Državama.
Početkom 1997. godine Goran Karan započinje solo karijeru, a već 1998. osvaja “Zadar-fest” s pjesmom “Kazna mi je što te ljubim”. Krajem 1998. godine u Beču nastupa u glavnoj muškoj ulozi u mjuziklu “Rock It” u teatru “Ronacher” u bečkoj produkciji sastavljenoj od osam najpopularnijih mjuzikla od kraja 60-tih godina naovamo: “Jesus Christ Superstar”, “Grease”, ”Hair”, “Tommy”, itd.
Goran Karan 1999. objavljuje svoj prvi solo album “Kao da te ne volim”, koji je rezultat suradnje s proslavljenim splitskim skladateljem Zdenkom Runjićem. Ploča je bila najprodavanija te godine u Hrvatskoj i postala je platinasta. Iste godine on pobjeđuje na najprestižnijem hrvatskom festivalu “Melodije hrvatskog Jadrana” s Runjićevom pjesmom “Prozor kraj đardina”. U anketi “Slobodne Dalmacije” proglašen je “Pjevačem godine”, kao i u izboru i glasanjima brojnih drugih listova i radio postaja u Hrvatskoj. Pjesma “Lipa si, lipa” pobijedila je na festivalu “Hit ljeta” u Puli.
Goran Karan imao je do sada niz značajnijih koncerata. Sa “Sarajevskim krugom” nastupio je osam puta u Koncertnoj dvorani “Vatroslav Lisinski” u Zagrebu, dva puta u “Posthofu” u Linzu i u “Theater an der Wien” u Beču. Vrlo uspješno nastupa kao samostalni izvođač, te je zbog velikog interesa u veljači i ožujku 2000. godine održao četiri velika solistička koncerta u Koncertnoj dvorani “Vatroslav Lisinski”. Televizijska snimka koncerta na splitskom Peristilu (ljeto 1999. godine) nominirana je za svjetski TV festival “Zlatna ruža Montreauxa”.
U lipnju 2000. godine Goran Karan održao je uspješnu turneju na Zapadnoj obali Sjedinjenih Država, a kraj turneje “Kao da te ne volim” obilježio je spektakularnim koncertom na Trgu bana Josipa Jelačića u Zagrebu, kojeg je snimala Hrvatska radiotelevizija.
Na “Dori 2000” s pjesmom “Kad zaspu anđeli” Goran Karan osvaja prvo mjesto i na natjecanju “Eurosong” za pjesmu Eurovizije u Stockhlomu zastupa Hrvatsku gdje osvaja deveto mjesto.
Prestižna diskografska nagrada “Porin 2000” pripala mu je tri puta i to za “Najbolji album zabavne glazbe”, za “Najbolju mušku vokalnu izvedbu” i “Najbolju vokalnu suradnju” (duet s Oliverom Dragojevićem).
Za novu diskografsku kuću “Cantus” u srpnju 2000. godine Karan izdaje promotivni singl s pjesmom “Ja sam samo vagabundo”, s kojom nastupa na festivalu “Melodije hrvatskog Jadrana 2000” i osvaja nagradu “Zlatni galeb”. Krajem srpnja 2000. objavljuje svoj drugi samostalni album pod nazivom “Vagabundo”. Na njemu je s kompozitorom Zdenkom Runjićem okupio istu “pobjedničku” ekipu suradnika kao i na prvom albumu.
Iste godine nastupit će na “Zagrebfestu”, održati turneje po Hrvatskoj (s posebnom serijom koncerata "Vagabundo" u kazališnim kućama), Sloveniji (također s “kazališnim” koncertima), Švicarskoj, Njemačkoj, Francuskoj i Slovačkoj.
U 2001. godini album "Vagabundo" bilježi uspjehe u Turskoj, izdan je u izvornoj verziji, a skladba "Stay With Me" (Ostani u engleskoj verziji) zauzima prva mjesta na turskim top ljestvicama. Krajem godine Karan je boravio u Turskoj gdje je imao nekoliko nastupa u sklopu promotivne turneje; na izboru Ford Super model of the year, u turskoj verziji BIG BROTHER SHOW. Nastupi su izuzetno medijski popračeni, intervjui za 10 TV postaja kao i za časopis Cosmopoliten. Nakon uspjeha u Turskoj pjesma "Stay With Me" doživjela je mnoge obrade u svijetu (južna Koreja, Njemačka).
Novi album s najvećim hitovima i dvjema novim skladbama, "Dalmatinske suze", objavio je krajem lipnja 2001. godine. Ploča je prodana u zlatnoj tiraži, a sa naslovnom pjesmom je osvojio nagradu "Zlatni galeb" na "Melodijama hrvatskog Jadrana" 2001. godine.
U 2004. godini na Splitskom festivalu osvaja drugu nagradu stručnog žirija sa pjesmom "Pristajem na sve", na internacionalnom festivalu "Sunčane skale" u duetu sa Ivanom Banfić i pjesmom "Ljubav trebam svaki dan" osvaja drugo mjesto, a na "Ohridfestu" pripala mu je prva nagrada za pjesmu "Svit je luda balota".
2005. godina Karan potpisuje ugovor s diskografskom kućom Menart za koju iste godine objavljuje svoj četvrti studijski album, "Od srca do usana", sa 16 skladbi. Album je najavljen uspješnim singlom "Bijele zastave" kojeg je Goran izveo na Dori 2005. Uslijedilo je sudjelovanje na Splitskom festivalu sa skladbom "Ružo moja bila" s kojom je Karan pobijedio i osvojio Grand Prix. Usporedo s izlaskom albuma, Goran je započeo i humanitarnu akciju "Od srca do usana" s kojom je do sredine 2006. obilazio Domove za nezbrinutu djecu.
Goran dalje nastavlja redati nove singlove koji će se naći na njegovom nadolazećem petom studijskom albumu čiji se izlazak najavljuje za studeni 2007. godine. Finale HRF-a 2006. osigurava mu skladba 'Ovo srce'. Ponovni uspjeh postiže i na Festivalu zabavne glazbe Split '06 s pjesmom 'Da me pojubiš' kojoj je pripalo Srebrno jedro publike u Superfinalu festivala. Pjesma 'Dite jubavi', inače duet s mladim opernim umjetnikom Sašom Jakelićem, na 9. po redu festivalu Dalmatinske šansone u Šibeniku 2006. dobila je Prvu nagradu publike i ponovno Karan vratila na vrhove domaćih top lista.
2007. ulazi u finale 11. HRF-a sa skladbom "Vitre moj". A na 10. jubilarnom festivalu Dalmatinske šansone Goran s pjesmom "Dica" osvaja drugu nagradu stručnog žirija. U studenom (15.11) Goran održao je veliki koncert u Koncertnoj dvorani Vatroslav Lisinski.
Pri Zagrebfestu 2007. je nastupao s Tamburškim Orkestrom i Zborom Pinkovac s jačkom "Daleko je more", koju je napisao društvu za 30-ljetni jubilej postojanja.
Eksterni linkovi
Službena stranica www.goran-karan.info Fan stranica gorankaran.atspace.com
716
Godina 716. (DCCXVI) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. Oznaka 716. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Frauenstein
Frauenštajn je grad u njemačkoj saveznoj državi Saksonija. Jedno je od 61 opštinskog središta okruga Srednja Saksonija. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 3.159 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 14522170.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Srednja Saksonija Frauenštajn se nalazi u saveznoj državi Saksonija u okrugu Srednja Saksonija. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 650 metara. Površina opštine iznosi 58,8 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 3.159 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 54 stanovnika/km².
Loc. Prod. Ovidio, L'Aquila
'''Loc. Prod. Ovidio''' je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Rozaramicin
Rozaramicin je organsko jedinjenje, koje sadrži 31 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 581,738 Da.
Loc. Prod. Ovidio, L'Aquila
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 76 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 359 m.
Boussens (Mire)
Busan je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Gornja Garona koja pripada prefekturi Mire.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 833 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 192 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 4,33 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 271 metar (maksimalnoj 403 m, a minimalnoj 257 m).
Fulvestrant
Fulvestrant je organsko jedinjenje, koje sadrži 32 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 606,771 Da.
Glutaril-KoA dehidrogenaza
Glutaril-KoA dehidrogenaza (, glutarilna koenzim A dehidrogenaza, glutaril-KoA:(akceptor) 2,3-oksidoreduktaza (dekarboksilacija)) je enzim sa sistematskim imenom glutaril-KoA:elektron-transfer flavoprotein 2,3-oksidoreduktaza (dekarboksilacija). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim sadrži FAD. Enzim katalizuje oksidaciju glutaril-KoA do glutakonil-KoA.
1158 Luda
1158 Luda je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 19,06 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 2,853 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,274 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,112, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 14,839 stepeni, a orbitalni period iznosi 1499,913 dana (4,106 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 10,80 a geometrijski albedo 0,232.
Asteroid je otkriven 31. avgusta 1929. godine.
Azle, Texas
Azle je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 10.947 stanovnika.
Octa, Ohio
Okta je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 59, što je 24 (-28,9 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Lecompte, Louisiana
je grad u američkoj saveznoj državi Luizijana.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.227, što je 139 (-10,2 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
In vitro
In vitro (u prevodu s latinskog unutar stakla) se odnosi na eksperimentalne biološke studije koje se sprovode koristeći komponente organizma koje su bile izolovane iz njihovog uobičajenog biološkog konteksta, da bi omogućila detaljnija ili podesnija analiza nego što bi bilo moguće sa celim organizmom. Kolokvijalno, ti eksperimenti se obično nazivaju „eksperimentima u epruveti“. Suprotno, termin in vivo se odnosi na rad koji se sprovodi na živim organizmima u njihovom normalnom, netaknutom stanju, dok se ex vivo odnosi na studije na funkcionalnim organima, koji su odvojeni od organizma.
Uobičajeni primeri in vitro eksperimenata su (a) ćelije izvedene iz višećelijskog organizma (ćelijske kulture ili kulture tkiva), (b) subćelijske komponente (npr. mitohondrije ili ribozomi), (c) ćelijski ili subćelijski ekstrakti (npr. pšenične klice ili retikulocitni ekstrakti), ili (d) prečišćeni molekuli u epruveti (često proteini, DNK, ili RNK, bilo individualno ili u kombinaciji).
Vidi još
• 2
Borgo Mizzari, Pordenone
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 30 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 127 m.
The Roy Rogers Show
The Roy Rogers Show je američka vestern televizijska serija koja se originalno emitirala na programu mreže NBC od 1951. do 1957. Naslovni protagonist, koji je nosio ime kao i glavni glumac Roy Rogers, bio je vlasnik ranča, kome su vlasnica saluna (koju je tumačila Rogersova supruga Dale Evans), kuhar po imenu Pat Brady (koga je također tumačio Pat Brady), te konj Trigger i pas Bullett pomagali u borbi protiv zlikovaca. Serija je prvenstveno bila namijenjena dječjoj publici i bila radnjom smještena u fiktivni univerzum koji je posjedovao suvremene odlike i tehnologiju 20. vijeka (kao što su automobili, telefoni i električna struja), ali u kome su se istovremeno tradicionalni kauboji naoružani revolverima služili za prijevoz konjima i borili protiv tradicionalnih negativaca sa Divljeg Zapada.
3a,7a-dihidroksi-5b-holestanat-KoA ligaza
3a,7a-dihidroksi-5b-holestanat-KoA ligaza (, 3alfa,7alfa-dihidroksi-5beta-holestanoil koenzim A sintetaza, DHCA-KoA ligaza, 3alfa,7alfa-dihidroksi-5beta-holestanat:KoA ligaza (formira AMP)) je enzim sa sistematskim imenom (25R)-3alfa,7alfa-dihidroksi-5beta-holestan-26-oat:KoA ligaza (formira AMP). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Freiberg
Frajberg je grad u njemačkoj saveznoj državi Saksonija. Jedno je od 61 opštinskog središta okruga Srednja Saksonija. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 41.823 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 14522180.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Srednja Saksonija Frajberg se nalazi u saveznoj državi Saksonija u okrugu Srednja Saksonija. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 400 metara. Površina opštine iznosi 48,0 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 41.823 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 870 stanovnika/km².
Beaucourt-en-Santerre
Bokurt an Santer je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Soma koja pripada prefekturi Mondidje.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 114 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 19 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 5,95 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 95 metara (maksimalnoj 99 m, a minimalnoj 58 m).
Defensola I, Foggia
Defensola I je naselje u Italiji u provinciji Фођа, u regiji Apulija.
Sirius (časopis)
Sirius je bio hrvatski časopis za znanstvenu fantastiku iz Zagreba.
Defensola I, Foggia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 26 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 42 m.
Sirius (časopis)
Ime je dobio po prividno najsjajnijoj zvijezdi na nebu, gledano sa Zemlje.
Izlazio je od 1976. do 1989., a izdavala ga je zagrebačka novinsko-izdavačka kuća Vjesnik. List se ugasio 1990. godine.
Osnivanje je predložio hrvatski književnik Damir Mikuličić 1976. godine. Mikuličić je bio i taj koji je dao ime ovom časopisu, a u prvim godinama Siriusovog izlaženja je bio i jednim od njegovih recenzenata.
U Siriusu su objavljeni brojni radovi domaćih autora, kao i prijevodi inozemnih autora znanstvene fantastike. Osim njih, objavljivao je teorijske radove, osvrte i ine priloge. Razdoblje izlaženja Siriusa se smatra zlatnim razdobljem SF književnosti u Hrvatskoj i SFRJ. .
Kulturološki, Sirius je odigrao ključnu ulogu za visoku kvalitetu i razvoj znanstveno-fantastičnog žanra u Hrvatskoj i cijeloj ondašnjoj SFRJ, izazvavši eksploziju znanstvenofantastične novelistike, kratke priče i minijature te popularizaciju tog žanra uopće po Hrvatskoj i SFRJ. Značajno je i to što je dosta vremena ovaj list bio jedinim mjestom gdje se redovito mogli objaviti domaći radovi ovog žanra, a bio je odskočnom daskom brojnim kasnije poznatim piscima znanstvene fantastike.
Objavljena djela
Pisci čija su djela objavljena u Siriusu: Branko Pihač, Branko Belan, Vesna Gorše, Predrag Raos, Slobodan Petrovski, Jack Williamson, Damir Bajs, Miha Remec, Vladimir Lazović...
Bacliff, Texas
Bacliff je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 8.619 stanovnika.
Formoterol
Formoterol je organsko jedinjenje, koje sadrži 19 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 344,405 Da.
1159 Granada
1159 Granada je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 29,98 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 2,379 astronomskih jedinica (AJ).
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 13,034 stepeni, a orbitalni period iznosi 1341,020 dana (3,671 godine). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,058. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 11,55 a geometrijski albedo 0,047.
Asteroid je otkriven 2. septembra 1929. godine.
Rozarin
Rozarin je organsko jedinjenje, koje sadrži 20 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 428,430 Da.
Shelburne Falls, Massachusetts
Šelbern Fols je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Masačusets.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.731, što je 220 (-11,3 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Letter, Padova
Letter je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.