cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Proljetna točka
Ekliptika
Sunce se giba među zvijezdama koje se nalaze na dnevnoj strani nebeske sfere, no to njegovo relativno pomicanje izravno ne zapažamo. Zato ćemo na noćnoj strani vidjeti da se zvijezde smjenjuju iz dana u dan, od mjeseca do mjeseca. Mijenja se vidljivo područje noćnog neba. Budući da se spojnica od Sunca do Zemlje prema nebeskoj sferi zakreće na istok, novo će nam zvjezdano područje nicati na istočnom obzoru. Zaključujemo da se godišnje gibanje neba odvija od istoka prema zapadu, isto kao i dnevno gibanje neba, a suprotno od godišnjeg gibanja Sunca među zvijezdama.
Godišnja doba
S obzirom na položaj Zemljina ekvatora prema smjeru Sunčevih zraka, razlikujemo u toku godine 4 važna trenutka, a to su počeci godišnjih doba. Za datume početaka godišnjih doba uvjetno uzimamo: proljeće 21. ožujka, ljeto 21. lipnja, jesen 23. rujna i zima 21. prosinca, jer tom pravilnom izmjenom najčešće i započinju godišnja doba. U tim važnim trenucima Sunce je projicirano u 4 glavne točke ekliptike: proljetnu, ljetnu, jesensku i zimsku točku. Promatramo li ih iz položaja Sunca, zapazit ćemo da su one razmaknute za pravi kut.
Kakav je odnos Zemlje i Sunca 21. ožujka i 23. rujna? Tih se dana smjer linije koji spaja centar Zemlje s centrom Sunca prolazi točno uzduž ravnine ekvatora, dok je Zemljina os vrtnje okomita na tu spojnicu. Sunčeve zrake padaju stoga okomito na sva mjesta koja se nalaze na Zemljinom ekvatoru. Drukčije rečeno, na mjestima sa zemljopisnom širinom 0°, Sunce će se u gornjoj kulminaciji naći u zenitu. Na Zemljinim polovima, gdje je zemljopisna širina +90° ili -90°, Sunce će "ležati" na obzoru. Obasjana su mjesta svih zemljopisnih širina. Tih datuma Sunce će presjeći nebeski ekvator. Početkom proljeća, 21. ožujka, Sunce će proći proljetnom točkom ♈ koja se nalazi u zviježđu Ovna. Početkom jeseni, 23. rujna, Sunce će proći jesenskom točkom ♎ koja se nalazi u zviježđu Vage. U oba trenutka duljina dana i noći jednaka je na cijeloj Zemlji, pa se ti dani nazivaju ravnodnevice ili ekvinociji.
Poslije početka proljeća, Zemlja putuje oko Sunca tako da joj je područje Sjevernog pola sve više okrenuto Suncu. Dana 21. lipnja, kada Sunce prolazi ljetnom točkom ♋' koja se nalazi u zviježđu Raka, Sunčeve zrake obasjavaju cijeli sjeverni ledeni pojas i Sunce je tamo iznad obzora. Paralela na sjevernoj zemljopisnoj širini 66° 33′ 39″ N čitav je dan obasjana Suncem. Ona se naziva sjevernom polarnicom (polarni krug). Istog trenutka Sunčeve zrake padaju okomito na mjesta sjeverne zemljopisne širine 23° 26′ 21″ N, pa će tim mjestima Sunce u toku dana proći kroz zenit. Sjevernije od tih mjesta Sunce nikada ne može proći kroz zenit, pa tako ne prolazi zenitom ni u našim krajevima. Paralela na sjevernoj zemljopisnoj širini 23° 26′ 21″ N zove se sjeverna ili Rakova obratnica. Na svom "putu" prema sjeveru Sunce je "zastalo", pa će poslije tog datuma obasjavati okomito mjesta sa zemljopisnim širinama manjim od 23° 26′ 21″ N. To je razlog zašto se prvi dan ljeta naziva ljetnim suncostajem ili solsticijem. Do tog dana Sunce se nebeskom sferom udaljavalo od ekvatora, a poslije tog dana približavat će mu se.
S dolaskom u jesensku točku, Sunce će tlo na ekvatoru ponovno obasjavati pod pravim kutom. S daljim putovanjem Zemlje po stazi Sunce prvog dana zime, 21. prosinca, prividno stiže u zimsku točku ♑ koja se nalazi u zviježđu Jarca. Sada je stanje na Zemljinoj južnoj polutki posve jednako stanju koje je prvog dana ljeta vladalo na sjevernoj polutki. To je zimski suncostaj. Sunce prolazi kroz zenit mjestima južne zemljopisne širine 23° 26′ 21″ S, a paralela se naziva južnom ili Jarčevom obratnicom. Na Južnom polu je tada visina Sunca 23.5° iznad obzora. Sva mjesta južne zemljopisne širine 66° 33′ 39″ S, jedan su čitav dan obasjana Suncem; tu je južna polarnica. Južnija mjesta obasjana su i više od jednog dana. Na samom Južnom polu rasvjeta traje polovicu godine.
Godišnji ciklus završava s povratkom Sunca u proljetnu točku. To je ciklus promjene godišnjih doba ili sezona, nazvan tropska ili Sunčeva godina. Praćenje perioda izmjene godišnjih doba bilo je jednim od najvažnijih praktičkih zadataka astronomije u prošlosti, zbog važnosti koju ta izmjena ima u ljudskoj djelatnosti. Stoga je već vrlo rano i u pojedinačnim, međusobno odvojenim civilizacijama, postignuta visoka točnost određivanja trajanja godine. Tropska ili Sunčeva godina je jednaka 365 d 5 h 48 min 46 s ili 365.24219 d.
mini|desno|300px|Zemljina precesija.
mini|desno|300px|[[Nebeska sfera|Nebeski svod se kreće po krivulji, koja je rezultanta uzajamnog djelovanja rotacije (zeleno), Zemljine precesije (plavo) i nutacije (crveno).]]
Zemljina precesija i nutacija
Osim vrtnje (rotacije) i obilaženja oko Sunca (revolucije), Zemlja pokazuje još jednu vrstu gibanja. Njena os također se neprestano giba i opisuje stožac oko pola ekliptike, i to u smislu lijevog vijka koji napreduje na sjever. Vršni polukut stožca jednak je nagibu ekliptike (ekliptika je nagnuta je pod kutom od 23°27′ prema nebeskom ekvatoru). Zbog toga zakretanja osi u istom se smislu zakreće i presjecište ravnine ekliptike s nebeskim ekvatorom, a s njime i proljetna točka. Zato proljetna točka mijenja mjesto među zvijezdama. Pomak proljetne točke odvija se u smjeru dnevne vrtnje neba, a to je upravo suprotno od prividnog, godišnjeg gibanja Sunca: proljetna točka se kreće na zapad, a Sunce na istok. To znači da proljetna točka ide u susret Suncu, ili "pred" Sunce. Otuda potječe latinski naziv te pojave, jer praecedere znači ići naprijed.
Opća precesija
Veličina luni-solarne precesije iznosi 50.37" na godinu. To je kut za koji bi se po ekliptici pomaknula proljetna točka kada bi djelovali samo Mjesec i Sunce. No utječu još i planeti. Njihov se učinak ili planetska precesija ističe kao promjena položaja ravnine ekliptike. Pod privlačnom silom planeta, Zemlja se njiše oko 0.05" na godinu (u današnje vrijeme). Zbog toga će proljetna točka kliziti i po nebeskom ekvatoru za 0.13" na godinu, pa će u smjeru ekliptičkih dužina ukupan pomak iznositi 50.25" na godinu. To je godišnji iznos opće Zemljine precesije.
Zemljina precesija dovodi do razlike između Sunčeve (tropske) i zvjezdane (sideričke) godine. Zvjezdana godina je vrijeme potrebno da Sunce na nebeskoj sferi prevali puni kut ili, drugim riječima, vrijeme obilaženja Zemlje oko Sunca s obzirom na neki zadani smjer u prostoru (npr. u odnosu na proljetnu točku). U Sunčevoj godini Sunce prevali nebeskom sferom kut koji je od punog kuta manji za iznos Zemljine precesije; kut od 360° - 50.25” Sunce prijeđe za vrijeme Sunčeve godine od 365.2422 dana, a kut od 360° za vrijeme zvjezdane godine. Zvjezdana godina je oko 20 minuta duža od Sunčeve godine.
Platonova godina
Iz iznosa opće precesije lako nađemo razdoblje vremena u kojemu Zemljina os obiđe precesijski stožac, a proljetna točka puni krug po nebeskom ekvatoru. Ako pomak u jednoj godini iznosi 50.25", tada za pomak od 360° treba 25 800 godina. To je Platonova godina. U tom razdoblju nebeski pol opiše kružnicu među zvijezdama. Stoga će današnju Sjevernjaču (α Malog medvjeda) zamjenjivati druge zvijezde. Prije 5000 godina zabilježena je kao Sjevernjača zvijezda Tuban (α Zmaja). Oko godine 14 000. kao Sjevernjača će služiti zvijezda Vega, iako sjevernom nebeskom polu neće prići bliže od 5°. Od vremena kada su astronomi imenovali zviježđa i ustanovili Zemljinu precesiju, proljetna se točka pomaknula iz zviježđa Ovna u zviježđe Riba, a tako su se u susjedno zviježđe pomaknule i ostale glavne točke ekliptike. Znakovi tih točaka ostali su međutim isti kao što su i bili. S pomakom proljetne točke povezana je najviše i promjena zvjezdanih rektascenzija, dok je promjena deklinacija mnogo manja.
Antonio Milić
Antonio Milić (Split, 10. ožujka 1994.) je hrvatski nogometaš. Trenutačno je član splitskog Hajduka.
2011./12.
Kao jednom od najboljih proizvoda Hajdukove akademije tadašnji trener Krasimir Balakov mu je odlučio pružiti šansu da se izbori za dres prve momčadi, pa je tako Milić upisao svoje prve minute za prvu momčad u utakmici Kupa Hrvatske protiv Jadran Gunje, a prvi ligaški nastup je dočekao s klupe 26. studenoga 2011., u 2:1 pobjedi protiv Šibenika, u dobi od samo 17 godina, 8 mjeseci i 16 dana. Do kraja te sezone on je ostvario samo još jedan nastup, također s klupe, ali je nastupio u dvije kup utakmice protiv Zagreba. Nakon što je Krasimir Balakov napustio Hajduk, novi trener je postao Mišo Krstičević. Budući da je Krstičević vodio Hajdukov juniorski tim, dobro je znao kako iskoristiti Milićev talent za sljedeću sezonu. U lipnju 2012. Antonio je s Hajdukom osvojio hrvatsko juniorsko prvenstvo.
2012./13.
U sezoni 2012./13. ​​počeo je kao standardni član prve momčadi. Trener Mišo Krstičević mu je promijenio poziciju u momčadi te ga je iz zadnje linije prebacio srednji red, točnije na poziciju zadnjeg veznog gdje je u prvom dijelu sezone igrao u paru s Josipom Radoševićem. Odigrao je značajnu ulogu u velikoj pobjedi od 2:0 nad Interom na San Siru u trećem kolu kvalifikacija za UEFA Europska liga 2012./13.. On je pokazao veliki talent dok je igrao u Prvoj HNL​​, a mnogi stručnjaci smatraju da će postati vodeći hrvatski branič. Tijekom zimskih priprema Hajduka je pretrpio ozljedu koja ga je držala izvan terena za gotovo 2 mjeseca, ali se vratio i pomogao svojoj momčadi da dođe do finala kupa 2012./13. postigavši ​​gol u utakmici protiv Slaven Belupa na Poljudu. U svibnju 2013. Antonio je potpisao novi ugovor s Hajdukom koji će ga zadržati u klubu do ljeta 2015. U svibnju 2013. s Hajdukom je osvojio Hrvatski kup.
Klupski uspjesi
HNK Hajduk Split:
Upper Bear Creek, Colorado
Aper Ber Krik je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Kolorado.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.059.
Anton Josipović
Anton Ante Josipović (Banja Luka, 22. oktobar 1962.) bio je olimpijski pobednik na Olimpijskim igrama 1984.
Kao član banjalučkog bokserskog kluba „Slavija“ osvojio je prvenstvo Jugoslavije 1982. Balkanski prvak je postao 1983.
Na Olimpijskim igrama 1984. u Los Anđelesu postao je prvi jugoslavenski sportista koji je osvojio zlatnu medalju bez borbe. Josipović je u finalu ostao bez protivnika nakon što je jugoslovenski sudija Gligorije Novičić diskvalifikovao američkog boksera Evandera Holifilda koji je u drugom polufinalnom meču udario i nokautirao svog protivnika, Novozelanđanina Kevina Barija, nakon znaka za prekid borbe.
Profesionalnu boksersku karijeru započeo je 1990. pobedivši u prvih osam borbi.
Aleksandar Josipović, profesionalni igrač u najpoznatijem svetskom kabareu Mulen ruž, u srodstvu je sa Antonom Josipovićem.
Anton Josipović danas živi u rodnoj Banjoj Luci.
627
Godina 627. (DCXXVII) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. Oznaka 627. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Humanitarna nagrada Jean Hersholt
Humanitarna nagrada Džina Heršolta je nagrada koja se dodeljuje na dodeli Oskara za humanitarni rad. Nagrada je dobila ime po Džinu Heršoltu, glumcu i dugogodišnjem predsedniku humanitarne organizacije Motion Picture Relief Fund.
Conception Junction, Missouri
Konsepsion Džankšon je grad u američkoj saveznoj državi Misuri.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 198, što je 4 (-2,0 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Kanski filmski festival 1946.
Međunarodni festival filma, održan od 20. septembra do 5. oktobra 1946. godine u Cannesu, bio je prvi filmski festival koji će kasnije postati poznat kao Kanski festival.
Originalno se trebao održati krajem ljeta 1939. godine, ali je njegovo otvaranje - predviđeno za 1. septembar - spriječila diplomatska kriza koja će na isti dan eskalirati u Drugi svjetski rat. Konačno je održan godinu dana nakon njegovog završetka, ali na program, odnosno sadržaj filmova je značajno uticao rat. Organizatorima je također bilo izuzetno stalo da festival iskoriste kao priliku da obnove ratom pokidane veze između svjetskih sineasta i kinematografija, a zbog čega je čak 11 filmova iz 11 različitih država podijelilo Veliku nagradu (Grand Prix), preteču današnje Zlatne palme.
Ballans (Primorski Šarant)
Balan je naselje i opština u zapadnoj Francuskoj u regionu Poatu-Šarant, u departmanu Primorski Šarant koja pripada prefekturi Sen Žan d'Anželi.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 218 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 31 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 6,94 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 72 metara (maksimalnoj 82 m, a minimalnoj 24 m).
A Streetcar Named Desire (film, 1951)
A Streetcar Named Desire (prevođen kao Tramvaj zvan čežnja i Tramvaj zvan želja) je američki film iz 1951. snimljen po istoimenoj drami Tenesija Vilijamsa. Film je režirao Elija Kazan koji je režirao i originalnu brodvejsku predstavu, a u glavnim ulogama su Vivijen Li, Marlon Brando, Kim Hanter i Karl Malden. Svi glumci su, osim Vivijen Li, nastupili i u pozorišnoj adaptaciji drame. Scenario je potpisao Vilijams lično, ali je pod pritiskom tadašnje cenzure morao da izmeni scenario, izbacivši iz njega sve aluzije na homoseksualnost.
Razlike u odnosu na dramu i cenzura
Nekoliko tema koje je ovaj pozorišni komad obrađivao nije mogao zbog holivudskog moralnog koda toga vremena, da se nađe na filmu, zato je Tenesi Vilijams bio prisiljen, da bi film prošao strogu cenzuru da promeni par scena ili su te scene zaista bile snimljene ali su u produkciji isečene, bez znanja režisera. Najveće odstupanje u odnosu filma na dramu jeste sam kraj filma. Naime u pozorišnoj predstavi, Stela tužna zbog toga što je svoju sestru poslala u mentalnu instituciju i obuzeta sumnjom da ju je njen muž silovao, bukvalno se prepušta Stenlijevim milovanjima. Naravno, tadašnja moralna holivudska politika nije mogla da dozvoli takav kraj gde krivac prolazi bez kazne. Iz tog razloga je snimljena scena, gde Stela teatralno izgovara da se više nikada neće vratiti Stenliju i napušta svoju kuću zauvek.
Isto tako zbog moralnih tendencija tog doba iz same adaptacije drame u film izbačene su sve aluzije na homoseksualnost. U samoj drami Blanš kazuje Miču da se njen muž ubio nakon što je saznala da je imao homoseksualnu aferu sa drugim muškarcem. Ta scena, iako snimljena, je u postprodukciji isečena iz filma, ostavljajući nam samo podatak da se Blanšin muž iz ne baš jasnog razloga ubio. U to vreme samo izgovaranje reči homoseksualac donosilo je zabranu prikazivanja filma.
Godine 1993. objavljen je DVD u kome su ubačene scene koje su proširile film za 3 minuta. Između ostalog on sadrži malo provokativniji dijalog između likova, jasniju sliku da je razlog ubistva Blanšinog muža njegova homoseksualnost, i uvećavajući kadar Stelinog lica koja beži na sprat, nakon Stenlijevog šamara, koji jasno prikazuju emocije koja treba da nam reflektuju osećanje želje.
Kasting
Džesiku Tendi, glumicu iz brodvejske predstave, zamenila je Vivijen Li, Blanš u londonskoj predstavi. Producenti su smatrali da je ovom filmu potrebna zvezda, a Vivijen Li je bila upravo to, prvenstveno zahvaljujući ulozi u filmu „Prohujalo sa vihorom“. S druge strane, producenti su smatrali da Marlon Brando, tumač glavne muške uloge, nije bio dovoljno velika zvezda za to ulogu, ali su na insistiranje reditelja Kazana ipak angažovali Branda, što se pokazalo kao dobar potez, budući da je Brando odlično odigrao, a ta ga je uloga lansirala u sam vrh holivudske produkcije.
Lokacija i dizajn
Najveći deo ovog filma sniman je u holivudskom studiju, ali su neke scene snimane u Nju Orleansu, od kojih je najvažnija scena Blanšinog dolaska. Tramvaj koji se vidi u toj sceni i danas se upotrebljava u saobraćaju.
Elija Kazan je za potrebe filma uredio pokretne zidove na setu, koji su se iz scene u scenu tokom filma sve više približavali. Oni su trebali da najavljuju nervni slom glavne junakinje Blanš i njeno ludilo.
Brandova poznata uska majica, koja je posle ovog filma postala modni trend, nastala je tako što je kupljena obična majica koja je zatim nekoliko puta bila prana da bi se materijal skupio. Uska majica činila je ne samo Marlon Branda još seksipilnijim, već je uskoro ta vrsta majci, počela i da se proizvodi.
Muzika
Muzika, koju je za taj film komponovao Aleks Nort, bila je radikalno odstupanje od tadašnjih modnih trendova u Holivudu i bila je bazirana na manipulativnosti i nabijena akcijom. Umesto baziranja na lajtmotivima, Nort je komponovao kratke muzičke delove koji su reflektovali psihološku dinamiku likova. Nort je te godine nominovan u kategoriji za najbolju muziku za čak dva filma (osim za „Tramvaj zvani želja“, te godine je novim stilom komponovao muziku i za film „Prodavčeva smrt“) ali je ipak te godine Oskar otišao u ruke Francu Vaksmanu za muziku u filmu „Mesto pod suncem“.
The Devil Is a Woman
The Devil Is a Woman je američki crno-bijeli film snimljen 1935. u režiji Josefa von Sternberga. Po žanru je melodrama, a temelji se na romanu La Femme et le pantin francuskog pisca Pierrea Louÿsa. Radnja je smještena u Andaluziju za vrijeme karnevala i prikazuje kako fatalna zavodnica Concha (čiji lik tumači Marlene Dietrich) uspijeva zavaditi i poniziti dvojicu najboljih prijatelja (koje glume Lionel Atwill i Cesar Romero. The Devil Is a Woman je dobio nagradu za fotografiju na venecijanskoj Mostri 1935. godine.
Šime Milutin
Šime Milutin, Rođen 10. travnja 1911. u Splitu, umro 21. lipnja 1945. u Dubrovniku. Reprezentativac sa jednom odigranom utakmucom, 7. maja 1939. protiv Rumunjske (0:1) u Bukureštu. U Hajduku je od 1929. do 1940. kada odlazi u Dubrovnik i nastupa za GOŠK. Poginuo je u saobraćajnom udesu 21. lipnja 1945. a sahranjen je na dubrovačkom groblju Svetog Mhovila.
Š. Milutin za Hajduk je imao 217 nastupa i jedan službeni zgoditak u prvenstvenoj utakmici i to sezone 1936/7 protiv BAŠK-a u Beogradu (2:1). Svoj prvi nastup zabilježio je za Proljetno prvenstvo Splitskog podsaveza 8. svibnja 1929. protiv HAŠK-a (3:0). Sa Jozom Matošićem jedan od najboljih bekovskih parova u povijesti Hajduka.
Au (Breisgau)
Au je grad u njemačkoj saveznoj državi Baden-Virtemberg. Jedno je od 50 opštinskih središta okruga Brajsgau-Hohšvarcvald. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 1.455 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 8315003.
Le voyage imprévu
Le voyage imprévu je francuska crno-bijela filmska komedija snimljena u režiji Jeana de Limura i premijerno prikazana početkom 1935. godine. Temelji se na motivima djela Jeana de Limura. Radnja prikazuje kako je muž izgubio jednu od svoje dvije omiljene papuče, te šalje svoju suprugu da je pronađe u Švicarskoj, pri čemu joj u pomoć pristiže prijateljica koju glumi Betty Stockfield. Le voyage je dobio priznanje žirija venecijanske Mostre 1935. godine.
Godine 1938. je de Limur u Britaniji režirao remake pod naslovom Runaway Ladies, gdje je Stockfield ponovila svoju ulogu.
Case di Riccio, Frosinone
Case di Riccio je naselje u Italiji u provinciji Frosinone, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 75 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 520 m.
Kandicin
Kandicin je organsko jedinjenje, koje sadrži 11 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 180,267 Da.
Silazni čvor
mini|desno|250px|Orbitalni elementi. Silazni čvor je točka u kojima staza nebeskog tijela presijeca ravninu ekliptike. Označavamo ga slovom N. Nalazi se nasuprot uzlaznom čvoru.
Fiziološki agonizam i antagonizam
Fiziološki agonizam opisuje dejstvo supstance koja ultimativno proizvodi iste efekte u telu kao i druga supstanca — kao da su obe agonisti istog receptora — bez vezivanja za isti receptor. Fiziološki antagonism opisuje ponašanje supstance koja deluje tako da poništava dejstvo druge supstance (rezultat sličan dejstvu antagonista, koji blokira dejstvo agonista na istom receptoru), koristeći mehanizam u kome ne dolazi do vezivanje za isti receptor.
1602
Godina 1602 (MDCII) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.
Uzlazni čvor
mini|desno|250px|Orbitalni elementi. Uzlazni čvor je točka u kojima staza nebeskog tijela presijeca ravninu ekliptike. Označavamo ga slovom L. Nalazi se nasuprot silaznom čvoru.
Louisville, Kansas
Luisvil je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 188, što je 21 (-10,0 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Enrico Guazzoni
Enrico Guazzoni (18. septembar 1876 - 24. septembar 1949) je bio italijanski filmski režiser i scenarist, poznat po dugoj i plodnoj karijeri, ali prije svega kao jedan od pionira italijanske kinematografije. 1907. godine se priključio filmskom studiju Cines i za nekoliko godina izgradio reputaciju snimajući nijeme historijske spektakle.
Vivaldi, Torino
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 32 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 500 m.
Uridin
Uridin je molekul (nukleozid) koji se sastoji od uracila i riboznog prstena (ribofuranoze) vezanih β-N1-glikozidnom vezom. Ako je uracil vezan za dezoksiribozni prsten, jedinjenje se zove dezoksiuridin.
Uridin u glikoliznom putu
Uridin učestvuje u glikolizi galaktoze. Ne postoji katabolički proces koji metabolizuje galaktozu. I tog razloga, galaktoza se konvertuje u glukozu i metabolizuje uobičajemim glukoznim putem. Kad je jednom prispela galaktoza konvertirana u galaktozu-1-fosfat (Gal-1-P), ona učestvuje u reakciji sa UDP-glukozom, glukoznim molekulom vezanim za UDP (uridin-difosfat). Taj proces je katalizovan enzimom galaktoza-1-fosfat uridil transferaze, koji prenosi UDP na molekul galaktoze. Krajnji rezultat je UDP-galaktozni molekul i glukoza-1-fosfatni molekul.
Costalta, Belluno
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 468 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1297 m.
1029
Godina 1029. (MXXIX) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru.
Ballon (Primorski Šarant)
Balon je naselje i opština u zapadnoj Francuskoj u regionu Poatu-Šarant, u departmanu Primorski Šarant koja pripada prefekturi Rošfor.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 526 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 43 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 12,18 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 12 metara (maksimalnoj 47 m, a minimalnoj 0 m).
Bretten (Baden-Württemberg)
Breten je grad u njemačkoj saveznoj državi Baden-Virtemberg. Jedno je od 32 opštinska središta okruga Karlsrue. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 28.429 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 8215007.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Karlsrue Breten se nalazi u saveznoj državi Baden-Virtemberg u okrugu Karlsrue. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 176 metara. Površina opštine iznosi 71,1 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 28.429 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 400 stanovnika/km².
Operacija Crno
Operacija Crno (Fall Schwarz), poznata kao peta neprijateljska ofenziva, je bila udružena osovinska operacija sa ciljem razoružanja četnika i uništenja partizana na teritoriji okupirane Jugoslavije, tokom Drugog svjetskog rata, od 15. svibnja do 16. lipnja 1943. godine.
Najpoznatija bitka pete neprijateljske ofanzive je Bitka na Sutjesci, kojom su partizani izvršili proboj iz njemačkog obruča juna 1943. godine, u blizini rijeke Sutjeske u jugoistočnoj Bosni.
Nijemci su imali za cilj razbiti grupe otpora i čvrsto posesti jadransko zaleđe, usled nastupanja Saveznika u Sredozemlju. Sile Osovine su pod Njemačkim zapovjedništvom okupile oko 127,000 vojnika i oklopnih vozila, uključujući Njemačke, Talijanske, Endehazijske, Bugarske i neke četničke jedinice, te preko 300 zrakoplova, protiv 18,000 vojnika Jugoslavenske Narodnooslobodilačke vojske.
10. juna, u ranim jutarnjim satima, Prva proleterska udarna brigada je razbila njemačku borbenu grupu Höhne i probila neprijateljski obruč na Sutjesci. Partizanske bolnice su ostale okružene - poubijani su bez milosti, ranjenici i liječničko osoblje. Ukupno je stradalo oko 7,500 partizana, više od trećine vojnika koji su ušli u borbe. I pored gladi, teških gubitaka, ekstremnih fizičkih napora i neprekidnih borbi snage NOVJ zadržale su visok moral, disciplinu i borbenost, što im je priznao i neprijatelj. Njemački glavnokomandujući general Rudolf Lüters je u svom izvješću opisao "komunističke pobunjenike" kao "dobro organizirane, vješto vođene i s borbenim moralom koji izaziva čuđenje".
Borbe su završene 15. juna 1943. godine probojem glavnine snaga NOVJ u Bosnu. Odmah po proboju iz obruča NOVJ je prešla u protuofenzivu u istočnoj Bosni, čisteći utvrde Sila osovine u Vlasenici, Srebrenici, Olovu, Kladanju i Zvorniku tokom slijedećih 20 dana.
Operacija Schwarz je bila nesumnjivo, i po obimu i po broju poginulih vojnika, najveća do tada preduzeta operacija na prostoru Jugoslavije. Uslijedila je odmah nakon Operacije Weiss, koja nije uspijela ostvariti isti cilj: uništi glavninu partizanskih snaga. Vezane operacije „Belo“ i „Crno“ predstavljaju prelaz između gonjenja gerilskih grupa, što je bio preovlađujući oblik dejstava 1941. i 1942, i otvorenog manevarskog rata, koji je nastupio dolaskom Druge oklopne armije na teritoriju Jugoslavije avgusta 1943. godine.
Katedrala u Salisburyju
thumb|300px| Katedrala u Salisburyju thumb|250px| Tlocrt katedrale thumb|250px| Unutrašnjost katedrale thumb|250px|Katedrala u Salisburyju je bila čest motiv na slikama [[John Constable|Johna Constablea, ovdje iz 1825.]] Katedrala u Salisburyju je katedrala ranoengleskog gotičkog stila u Salisburyju u Engleskoj, izgrađena od 1220. do 1258.
Operacija Crno
Neuspeh pete ofenzive bio je prekretnica za Jugoslaviju u Drugom svjetskom ratu. U SFRJ, Sutjeska je postala simbol izuzetnog požrtvovanja, hrabrosti i moralne čvrstine u najtežim iskušenjima.
Pozadina
minijatura|Četnici i Nemci u Hercegovini 1943. minijatura|Italijani i četnici u Jablanici 1943.
Katedrala u Salisburyju
Povijest
Izvorna katedrala stajala je na brežuljku normanskog utvrđenog grada Salisburyja (iz saksonskog: Searisbyrig, u značenju "Cezarov burg", tj. grad). Godine 1217. biskup Richard Poore molio je papu da premjesti crkvu, tvrdeći da je vjetar tako bučan da vjernici ne mogu da čuju ni sebe ni misu. No, vjerojatno iza njegova zahtjeva stoji želja za osamostaljenjem od moćnih normanskih gospodara. U to vrijeme je završena šestogodišnja zabrana gradnje crkava koju je papa Inocent III. (pontifikant od 1198.-1216.) donio za vrijeme vladavine kralja Ivana (1199.-1216.). Papa je ukinuo zabranu jer je kralj obećao suverenitet crkvi.
Operacija Crno
Pozadina
Tokom prethodne operacije Weiss, četnici su se borili protiv partizana pod italijanskom komandom. Međutim, još u toku operacije, vođeni su pregovori nemačkog i italijanskog vrha o razoružanju četnika. Načelnik italijanskog generalštaba kopnene vojske general Vitorio Ambrozio je početkom marta 1943. godine pozvao u Rim generala Robotija i Birolija na razgovore o razoružanju četnika i operacijama protiv partizana. General Roboti je bio žestoko protiv razoružavanja četnika, bar dok se ne unište partizani, o čemu je ostavio sledeću belešku:
Ovaj stav delio je i general Ambrozio, ali su se morali povinovati obećanju koje je Musolini dao Hitleru. Hitler je računao da bi se, u slučaju eventualnog engleskog upada na Balkan, "italijanski" četnici našli na strani neprijatelja.
Katedrala u Salisburyju
Povijest
Katedrala je vandalizirana i uništena u protestantskoj reformaciji u Engleskoj za vrijeme vladavine kralja Henrika VIII. (1509.-1547.).
U 18. stoljeću, engleski arhitekt James Wyatt, prozvan "Uništavač", predložio je temeljitu rekonstrukciju za koje su vitraji i skulpture potpuno uklonjene ili pomiješane. Slične kampanje "preuređenja" srednjovjekovnih crkava bile su uobičajene u to vrijeme. Želje tih restauratora su bile komplicirane i daleko od onoga što mi danas smatramo povijesnom autentičnošću.
Operacija Crno
Nemački plan operacije
mini|175px|General-major [[Walter Stettner komandant 1. brdske divizije tokom anti-partisanskih operacija u Crnoj Gori, jun 1943.]] Operacija Švarc je imala dve etape - razoružanje i raspuštanje četnika (i likvidaciju Mihailovićevog štaba), i uništenje operativne grupe NOVJ. U prvoj fazi, Nemci su planirali da na prepad razoružaju i interniraju četnike oslonjene na italijanske snage. U drugoj fazi predviđeno je koncentrično nastupanje protiv snaga NOVJ. Delikatan problem predstavljale su čvrste veze četnika sa italijanskim snagama. I pored saglasnosti sa najvišeg mesta, italijanske snage na svim nivoima snažno su se suprotstavljale toj ideji.
Katedrala u Salisburyju
Oblik
Suzdržano ukrašena, katedrala je piramidalne kompozicije, a geometrijski oblici njenih masa kulminiraju u glasovitoj krovnoj kapi. Toranj je visok 123 metra i bio je najviši kameni toranj u srednjem vijeku. Kamene stijene koje ga nose tako su tanke da je s konstruktivnog stajališta upravo nevjerojatno da ovaj divni toranj još stoji.
Tlocrt je dug i uzak s istaknutim dvostrukim transeptima i četverokutnom apsidom umjesto kružne; manje kompaktan nego tlocrti francuskih crkava.
Operacija Crno
Nemački plan operacije
Nemačka komanda je operativni plan nastupanja protiv NOVJ prilagodila karakteristikama terena. Planirali su da koncentričnim nastupanjem Operativnu grupu NOVJ sabiju na prirodno izolovani i gotovo nenastanjeni prostor između kanjona Tare i Pive, i planine Durmitor, te da je tamo unište masovnom upotrebom avijacije, artiljerije i planinskih trupa. 1. brdska divizija svojim severnim krilom, italijanska divizija "Venecija", borbena grupa "Ludviger" (724. nemački, 61. i 63. bugarski puk), 369. divizija i 118. lovačka divizija sa 4. planinskim zdrugom NDH raspoređene su polukružno sa istočne i severne strane. Ove snage trebalo je da u prvoj fazi ovladaju Sandžakom i potisnu snage NOVJ na levu stranu Tare. Južno krilo 1. brdske, divizija Ferara i 7. SS divizija trebalo je da potisnu snage NOVJ sa juga i jugoistoka. Nakon toga, 118. divizija imala je zadatak da posedne levu obalu Pive i tako zatvori okruženje, da proboj ometaju ne samo jake snage nego i duboki rečni klanci. Time bi snage NOVJ bile dovedene u bezizlaznu situaciju i uništene.
Pripreme za operaciju „Švarc“
minijatura|Oslobođena [[Slobodne teritorije u Narodnooslobodilačkom ratu|partizanska teritorija u Jugoslaviji i Hitlerova tvrđava Evropa, maja 1943. godine.]]
mini|Izviđač borbene grupe "Gertler" u kanjonu Sutjeske (maj 1943). Na osnovu posete ministra inostranih poslova Itali], grofa Galeaca Ćana, Hitlerovom glavnom stanu u Vinici na Istočnom frontu, kao i iz pisma koje je Hitler uputio Benitu Musoliniju, videlo se da nemački Vermaht duboko veruje da će saveznici izvršiti invaziju Balkana posle pobede kod El Alamejna i posedanje severne Afrike. Operacijama „Vajs I“, „Vajs II“ i „Vajs III“ ( I, II i III, „belo“), tj. bitke na Neretvi, nemački Vermaht nije postigao željene ciljeve i nije uništio pobunjenu gerilu na Balkanu, pa se pristupilo pripremama za novi poduhvat.
Katedrala u Salisburyju
Oblik
Glavni brod s jednostavnim četverodijelnim svodom visok je samo 26 metara. Njegova vodoravna linija naglašena je galerijom iznad pobočnih brodova. Zapadno pročelje je zasigurno građeno pod utjecajem razvučenog pročelja katedrale u Wellsu. Osmerokutna kaptolska zgrada s lijepim svodom počela se graditi 1263. godine. Geometrijski oblici mrežišta tipični su za prvu fazu engleske rane gotike, tzv. Decorated Style. Klaustar, dovršen 1284. godine, bogato je perforiran u stilu "Decorated Style" i to je najveći i najbolje sačuvan klaustar u Engleskoj.
Ograđeni prostor iz 18. stoljeća na sjeverozapadu jedna je od njenih najljepših osobina.
Katedralu je u njenom pastoralnom okviru svojim slikama ovjekovječio romantičarski slikar John Constable.
Operacija Crno
Pripreme za operaciju „Švarc“
Operacijom „Švarc“, Vermaht je nameravao da raščisti pozadinu jadranske obale uništavajući i četnički i partizanski pokret, koji su se i dalje čvrsto držali u Hercegovini i Crnoj Gori. Pošto je plan „Vajs“ zahtevao angažovanje dodatnih snaga radi potpunog uništenja snaga NOV i POJ, Hitler je zamislio operacijski plan „Švarc“ potpuno suprotan od plana „Vajs“. Pošto su italijanski komandanti u Jugoslaviji bili veoma neskloni razoružanju četnika, Hitler je saglasnost izborio preko Musolinijeve vlade i Generalštaba. Ipak, u prvoj fazi po tom pitanju došlo je do napetosti i nesporazuma između nemačke i italijanske vojske.
Za ovu operaciju komandant Jugoistoka, general-pukovnik Aleksandr Ler, dobio je kao pojačanje na raspolaganje 1. brdsku diviziju sa istočnog fronta. Ler je taktičku komandu poverio nemačkom komandantu trupa u Hrvatskoj Rudolfu Litersu. Borbena grupacija za ovu operaciju otuda je nosila naziv Korpus Hrvatska.
Angažovane snage
desno|mini|Njemačke snage u maršu. desno|mini|Partizanske snage u maršu.
Osovinske snage
Nemci su znali za veliku važnost cele operacije pa su za nju angažovali čak 8 divizija, 3 puka i jednu celokupnu brigadu. Oko 120.000 vojnika. Osim Nemaca, angažovani su i delovi italijanske armije, hrvatskog domobranstva i bugarskih pukova. Za operaciju „Švarc“, Nemcima je bilo ustupljeno na raspolaganje:
Za operaciju je intenzivno angažovana i avijacija. Osovinske snage na terenu podržavalo je preko 300 aviona raznih tipova. Celokupnom operacijom na nemačkoj strani je rukovodio general-pukovnik Aleksandar Ler, komandant Armijske grupe E. Taktički komandant bio je general Rudolf Liters, komandant korpusa Hrvatska.
NOVJ
minijatura|Smotra boraca 2. proleterske divizije u Boanu neposredno uoči bitke na Sutjesci, maja 1943. godine. Pred strojem je komandant [[Peko Dapčević.]]
Snage NOV i POJ su brojale oko 22.000 boraca (uključujući bolnicu):
Ofanziva NOVJ u Crnoj Gori
Dok su Nemci vršili pripreme za operaciju „Švarc“, na teritoriji Hercegovine i Crne Gore vođene su oštre borbe. Operativna grupa NOVJ-a je nakon pretrpljene ofanzive „Vajs“ krenula svim snagama preko Hercegovine da se probije u Crnu Goru, uništi četnike i Italijane, i zavlada terenom. Na tom prostoru bi se iscrpljeni borci odmorili, ranjenici lečili, a zatim bi se krenulo prema Kosovu u južnu Srbiju.
Žestoke borbe između partizana i italijansko-četničkih snaga vođene su na sektoru Foča-Kalinovik-Gacko-Šavnik. Nevesinje koje je prelazilo iz ruke u ruku čak osam puta. Snage NOVJ su 6. aprila forsirale Drinu, razbile delove divizije Taurinenze i četnike kod Ifsara, zauzele Čajniče i opkolile Foču, u kojoj je opkoljen jedan italijanski bataljon i oko 1000 četnika. Goneći četnike sve dublje u Crnu Goru, Vrhovni štab NOVJ se prebacio na planinu Durmitor.
Nakon teškog poraza nanesenog Italijanima u pivskom Javorku, 1. maja Prva i Druga proleterska divizija krenule su u obuhvatno nastupanje radi likvidiranja italijansko-četničkog garnizona u Kolašinu, sa namerom da nastave prodor prema Beranama.
U sklopu opkoljavanja Kolašina, udarna grupa bataljona (dva bataljona Četvrte i jedan bataljon Pete crnogorske brigade) razbili su 15. maja 383. italijanski puk kod Bioča.
Nastupanje Nemaca ka Crnoj Gori
Snage Vermahta su ka Crnoj Gori nastupale sa severa i sa istoka. U utvrđenjima u Foči još od 15. aprila snage NOVJ držale su u blokadi delove italijanske alpske divizije "Taurinenze" i oko 1.100 četnika. Početkom maja, delovi nemačke 369. legionarske divizije su prodrli do Foče, potiskujući Šestu istočnobosansku i Petnaestu majevičku brigadu, oslobodivši bataljon Aosta italijanske divizije Taurinenze i oko 1.000 četnika, koje su snage NOVJ 23 dana držale pod opsadom. Četnici su razoružani, ali nisu internirani već su pušteni kućama.
Levo krilo 369. legionarske divizije nastupilo je iz pravca Priboja prema Pljevljima, i, ne naišavši na otpor, spojilo se sa glavninom divizije "Taurinenze".
Operacija je sa istoka počela nastupanjem 1. brdske divizije u Crnu Goru iz pravca Peć-Novi Pazar. Početkom maja Đurišić je uspostavio kantakte sa delovima (prethodnicom Remold) 1. brdske divizije i 4. pukom Brandenburg.
Sredinom maja 1943. glavnina snaga JVuO se nalazila oko grada Kolašina. U međuvremenu, Mihailović je napustio selo Lipovo u krenuo ka Srbiji. Istog dana uprkos uspostavljenim kontaktima i snažnom protivljenju komandanta italijanskog 14. korpusa generala Ronkalje, Nemci su nakon ulaska u Kolašin zarobili majora Pavla Đurišića sa celim štabom i oko 1.200 četnika. Nakon zarobljavanja glavnine crnogorskih četnička kod Kolašina, Nemci su nastavili operaciju „Švarc“.
Razoružanje i hapšenje četnika
minijatura|Zbog upada u italijansku zonu i hapšenja Đurišića nastupila je kriza u nemačko-italijanskim odnosima.
Četnici su Italijanima učinili ogromnu uslugu učešćem u borbi protiv ustanika, tj. partizana. Međutim, usled očekivanog iskrcavanja Saveznika, postignut je dogovor Rima i Berlina da se oni razoružaju. Đurišićevi četnici su početkom maja uspostavili kontakt sa nastupajućim delovima nemačke 1. brdske divizije. Prihvativši komunikaciju, Nemci su postigli da se veliki broj četnika na čelu sa Đurišićevim štabom koncentriše u Kolašinu. Iznenadnim prepadom 14. maja ujutro, Nemci su bez otpora pohvatali i razoružali glavninu Đurišićevih snaga u Crnoj Gori (četnička kolona je brojala oko 2.000 ljudi, računajući i neke meštane ).
minijatura|Letak koji su Nemci bacali partizanima sa pozivom na predaju.
Oko hvatanja Pavla Đurišića je izbio ozbiljan sukob između Nemaca i Italijana. Italijani su opkolili grupu kuća gde se nalazio štab nemačke divizije sa Đurišićem, na položaje postavili mitraljeze i jaku pešadiju:
Valter fon Štetner, komandant nemačke 1. brdske divizije, je zahtevao od Ronkalje, komandanta XIV korpusa italijanske vojske, da četnici budu razoružani. Ronkalja je odgovorio da za područje Kolašina ne brinu i da bez naređenja italijanskog guvernera "ne sme ni jedan četnik da bude razoružan". Nakon što je Štetner insistirao da ima izričito naređenje pretpostavljenih da četnike smesta razoruža, Ronkalja je zapretio da to znači rat:
mini|Nemci sprovode kolonu zarobljenih četnika i civila (okolina [[Kalinovika, 1943).]]
Neki četnici su uspeli da se izvuku uz pomoć Italijana, preobučeni u talijanske uniforme:
Nemačke snage na terenu su apelovale na višu komandu da preispita odluku o hapšenju četnika, jer su se pokazali kao pouzdani saborci protiv partizana:
minijatura|Poternica za Dražom Mihailovićem, koji je uspeo da se izvuče.
Nemačka komanda nije odustala od prvobitne zamisli. Od 3.200 ukupno zarobljenih četnika, oko pola (34 oficira i 1588 vojnika) je internirano u zarobljeničke logore. Od preostalog broja, oko 800 četnika je upućeno u nosački bataljon, evakuisani su bolesni, iznemogli, ljudi preko 60 i deca ispod 16 godina. Tih 800 četnika Nijemci će koristiti za nosače municije, konjovodce i, uopće, fizičke radnike tokom bitke na Sutjesci.
Ipak, potpuno razoružavanje nije uspjelo: preostale četničke jedinice uspješno su se sklonile pod talijansku zaštitu. Sam Mihailović izbjegao je zarobljavanje i povukao se u Srbiju. Nakon Mihailovićevog bekstva iz Crne Gore, nemačka komanda naređuje da se štampa poternica za njim. Istovremeno, izašla je ucena i za Tita na istom plakatu sa Mihailovićem i sa istom cifrom od 200.000 zlatnih nemačkih maraka.
Sudar Vermahta i NOVJ
U oblasti Kolašina i Bijelog Polja se ofanziva NOVJ sudarila sa ofanzivnim nastupanjem Nemaca. Prvi oštri sukobi izbili su u Mojkovcu i kod Brodareva 15. maja.
Početne borbe u Crnoj Gori
minijatura|369. legionarska "vražija" divizija u selu Gotovuša, Pljevlja, maj-jun, 1943.
minijatura|Teški mitraljez Vražije divizije na položaju kod Vrbnice, 10. juna 1943.
minijatura|Mapa operacije Schwarz.
Suočivši se sa nastupanjem krupnih nemačkih snaga sa istoka, Vrhovni štab NOVJ-a odlučio je da zauzimanjem Foče spreči zatvaranje obruča i obezbedi komunikaciju prema istočnoj Bosni. Napad je od 21. do 25. maja izvodila ojačana Prva proleterska divizija protiv glavnine nemačke 118. lovačke divizije i 4. gorskog zdruga NDH. I pored određenih taktičkih uspeha (razbijanja 7. gorske pukovnije 21. maja i 13. gorske pukovnije 24. maja), nakon bočnog udara delova 369. divizije kod Gradca 25. maja, ovaj napad pokazao se besperspektivnim. Otuda je Vrhovni štab 27. maja naredio prebacivanje svih snaga na levu obalu Tare.
118. lovačka divizija imala je zadatak da sa zapada izbije na Pivu i blokira je. Njen 738. puk 22. maja bez kontakta sa jedinicama NOVJ izbio je na Vučevo, visoravan zapadno od Pive. Međutim, na ovoj širokoj i neprohodnoj oblasti nisu mogli da organizuju veze i snabdevanje, pa je komandant puka, potpukovnik Anaker, jedan bataljon uputio na jug, radi uspostavljanja veze sa 7. SS divizijom, a jedan na zapad, radi veze sa štabom svoje divizije. Preostali, 2. bataljon u dramatičnoj borbi 29. maja dva bataljona Druge proleterske zbacili su sa dominantnih pozicija. Intervenciju delova divizije sa severa, preko Drine, suzbiole su snage Prve proleterske divizije koje su se prebacile preko Tare. Time su snage NOVJ čvrsto zaposele Vučevo i sprečile Nemce da zatvore obruč na Pivi. Sledeća prirodna prepreka na kojoj je 118. divizija to mogla učiniti, bila je dolina Sutjeske.
Od 18. maja počelo se ispoljavati nastupanje 7. SS divizije i italijanske divizije Ferara sa juga prema Šavniku, Žabljaku i Mratinju. Uspešna odbrana Prve dalmatinske i Pete crnogorske koje su suzbile nastupanje desnog krila 7. SS divizije i Italijana, omogućila je organizovanje napada na levo krilo 7. SS divizije.
Proboj ka istočnoj Bosni
mini|Njemački ranjenici u Foči, maj 1943.
Počev od 31. maja, pa do 5. juna, 4. crnogorska, 7. krajiška i 10. hercegovačka vodile su oštre i iscrpljujuće borbe sa Nemcima na krševitim stranama planine Bioč i u gornjem toku Pive. Postignuti uspesi bili su nedovoljni, s obzirom na rezerve kojima su Nemci raspolagali.
Ustanovivši da je taj pravac, preko izvorišnog dela Sutjeske i Gatačkog polja, gusto posednut po dubini, Vrhovni štab je organizovao savetovanje 3. juna u Mratinju. Zaključeno je da je situacija kritična, i snage su podeljene na dva dela. Prvu grupu sačinjavale su Prva i Druga divizija sa vrhovniš štabom, a drugu Treća (u nešto izmenjenom sastavu) i Sedma divizija, sa Centralnom bolnicom i delom većnika AVNOJ-a. Drugom grupom rukovodili su Milovan Đilas, kao delegat Vrhovnog štaba, i Sava Kovačević, koji je imenovan za komandanta Treće divizije. Dve grupe trebalo je da se probijaju u divergentnim smerovima radi razvlačenja nemačkih snaga. Prva grupa trebalo je da se probija preko Sutjeske, dok je drugoj dat zadatak da se vrati na desnu obalu Tare, u Sandžak.
Saveznička misija kod NOVJ
U noći 27/28. maja je stiglo je britansko Odeljenje za vezu, sa šifrovanim nazivom misija „Tipikal“. Na čelu ove misije nalazili su se kapetan Bil Stjuart, koji je govorio srpsko-hrvatski jezik, jer je pre rata radio u britanskom konzulatu u Zagrebu, i Vilijam Dikin, profesor istorije na Oksfordu. Pored njih dvojice misija je imala još 4 člana.
Već sutradan Tito je primio Britance i zahtevao je vojnu pomoć i tražio da britansko vazduhoplovstvo bombarduje nemačke centre koncentracije. Pošto na ovom sektoru nije bilo nijednog četničkog vojnika, Dikin je javljao komandi da se jedino snage NOVJ bore protiv Nemaca. Nešto kasnije, nakon borbe na Sutjesci i upoznavanja sa situacijom u Bosni, te nakon zarobljavanja četničkog komandanta Zeničkog odreda Goluba Mitrovića kod kojeg su zaplenjeni dokumenti o saradnji s NDH i Nemcima, kapetan Dikin javio je da četnici sarađuju sa Nemcima i Italijanima protiv partizana.
U Mihailovićevom štabu se tada nalazio britanski pukovnik Vilijam Bejli. Nakon prolećne krize u odnosima, kad je izvestio o saradnji četnika sa Italijanima, Bejli je izvestio komandu u Kairu da je Draža Mihailović na vreme izbegao iz Crne Gore, i da Nemci razoružavaju četnike.
Saveznički komandant Sredozemlja general Vilson je 26. maja 1943. godine izdao zapoovest Mihailoviću da svoje trupe prebace istočno od Ibra, i da tamo vode borbu sa Nemcima, jer zapadno od Ibra "partizani predstavljaju dobru i efikasnu borbenu snagu u svima rejonima gde je general Mihailović pretstavljen jedino kvislinzima".
Glavnina NOVJ i Vrhovni Štab u obruču
minijatura|Druga proleterska divizija u pokretu kroz Zelengoru, tokom bitke na Sutjesci juna 1943. minijatura|Ustaška štampa javlja o "obkoljenju moskovskih bandi" u operaciji Schwarz.
Vrhovni štab je video da se glavna operativna grupa može probiti jedino dolinom Sutjeske jer su tu bile slabije snage Nemaca. Međutim, Nemci su predvideli ovakav razvoj događaja, pa su požurili da utvrde čitavu dolinu Sutjeske.
Na mestima: Tjentište, Ljubin Grob, Vučevo, Bare, Ličke Kolibe, Košuta, Popov Most, Milinklade, Suha, Vrbnica, Maglić i Volujak, koja leže u dolini reke Sutjeske skoro mesec dana su se vodile teške i krvave borbe u drugoj fazi operacije „Švarc“, pa je bitka zbog ovih mesta koja leže u dolini reke Sutjeske i dobila naziv „Bitka na Sutjesci“.
Operativna glavnina NOVJ je imala i centralnu bolnicu sa oko 3000 ranjenika, od kojih su 1000 bili tifusari.
U napad preko Pive i Vučeva u dolinu Sutjeske upućena je Prva proleterska divizija. Kao dominirajuća tačka trebalo je posesti brdo Vučevo, napraviti koridor za slobodni prolaz preko Sutjeske, pravcem Zelengore i dalje u Bosnu.
I Nemačka komanda je predvidela takvu mogućnost, pa je poslala prethodnicu da zauzme Vučevo. U borbi prsa u prsa, snage Prve proleterske divizije su uspele da zbace Nemce i zagospodare ovom dominirajućom tačkom. Nemci su zatim počeli zaposedati čitavu dolinu Sutjeske, od Tjentišta do njenog ušća u Drinu kod Čelebića. Tim pravcem je prodirala i 7. SS divizija „Princ Eugen“ koja je opkoljavala glavninu snaga i centralnu bolnicu. Početkom juna počela je prava drama na Sutjesci.
Pošto je pokušaj proboja fronta preko Foče propao, Vrhovni štab je morao da se vrati na početne položaje, što su Nemci iskoristili da naprave još čvršći obruč.