cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mliječna staza
Fizička svojstva
Samo središte naše galaksije, koje se nalazi u smjeru zviježđa Strijelac, je zaklonjeno od pogleda gustim neprozirnim oblacima prašine. Na sreću, prašina ne zaustavlja elektromagnetsko zračenje u infracrvenom, radio, gamma i röntgenskom dijelu spektra, pa se ta područja spektra koriste za istraživanje galaktičkog središta. Složeni radio izvor u blizini galaktičkog centra nazvan je Sagittarius A. Smatra se da se u središtu nalazi velika crna rupa čija masa još nije precizno utvrđena - procjene se kreću od 100 do 3 milijuna masa Sunca.
Količina mase unutar Sunčeve orbite oko galaktičkog centra je približno 9.0 × 1010 puta veća od mase Sunca.
Etimologija
Mliječna staza prijevod je latinskog imena Via Lactea, dok je korijen riječi galaksija izveden iz grčke riječi galaxia - (gala, galactos znači mlijeko i prema grčkoj mitologiji Mliječna staza nastala je kada se po nebu izlilo mlijeko iz prsiju božice Here, dok je dojila Herakla).
Mliječna staza u hrvatskom narodu nosi i nazive Kumova slama i Rimska cesta.
Korektura (biologija)
Termin korektura se koristi u genetici za označavanje procesa korekcije grešaka. Termin su uveli Džon Hopfield i Žak Ninio u kontekstu replikacije DNK, specifičnosti imunskog sistema, enzimskog prepoznavanja supstrata i niza drugih procesa koji zahtevaju povećanu specifičnost. Mehanizmi korekture su neravnotežni procesi koji konzumiraju ATP radi povećanja specifičnosti raznih biohemijskih reakcija.
Kod bakterija, sve tri DNK polimeraze (I, II, i III) su one koje imaju sposobnost korekture, koristeći 3'->5' aktivnost egzonukleaze. Kad se prepozna nekorektni bazni par, DNK polimeraza promeni svoj smer za jedan par baza DNK i ukloni nesparenu bazu. Nakon isecanja, polimeraza može da umetne korektnu bazu i replikacija se nastavlja.
Kod eukariota jedine polimeraze koje vrše produžavanje lanca (γ, δ i ε) imaju sposobnost korekture (3'->5' egzonukleazno dejstvo).
Korektura se takođe javlja pri translaciji iRNK tokom proteinske sinteze. U ovom slučaju, jedan od mehanizama je otpuštanje svake nekorektne aminoacil-tRNK pre formiranja peptidne veze.
Fruit Heights, Utah
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 4.987, što je 286 (6,1 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Bisfosfogliceratna mutaza
Bisfosfogliceratna mutaza (, difosfogliceratna mutaza, gliceratna fosfomutaza, bisfosfogliceratna sintaza, bisfosfogliceromutaza, bifosfogliceratna sintaza, difosfoglicerna mutaza, 2,3-difosfogliceratna mutaza, fosfogliceromutaza, 2,3-difosfogliceratna sintaza, DPGM, 2,3-bisfosfogliceratna mutaza, BPGM, difosfogliceromutaza, 2,3-difosfogliceromutaza) je enzim sa sistematskim imenom 3-fosfo-D-glicerat 1,2-fosfomutaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim se fosforiliše 3-fosfogliceroil fosfatom.
Beale AFB, California
Beale AFB je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1,319 stanovnika.
Weißenfels
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Burgenland Vajsenfels se nalazi u saveznoj državi Saksonija-Anhalt u okrugu Burgenland. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 100 metara. Površina opštine iznosi 51,6 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 33.436 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 648 stanovnika/km².
Saharinska kiselina
Saharinska kiselina je organsko jedinjenje, koje sadrži 6 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 210,139 Da.
Ram Jaane
Ram Jaane (Devanagari: राम जाने, Nastaliq: رام جانے, prevod: "Ram zna" ili "Bog zna") je Bolivud film koji je režisirao Rajiv Mehra, a radi se o bezimenom đetetu, koji odrasta kako bi postao gangster. Ime Ram Jaane, koristi od kada mu je sveštenik, kojeg je pitao za njegovo ime, odgovorio "Ram Jaane" (Bog zna).
Sadržaj
Ram Jaana hapsi policija, pošto ga uhvate u krađi robe sa voza. On je uhapšen na kratko i od tada on postaje jedan od najvećih gangstera u gradu. Posle opasne tuče i pucnjave u kafiću korumpirana policija ga opet hapsi, i on ostaje u zatvoru duže vrijeme. Izlazeći iz zatvora, on odlazi kod svog starog prijatelja i tamo sreće Belu u koju je bio zaljubljen još kao dijete i koju voli i u tom periodu. Ona je zaljubljena u njegovog druga, koji se bavi odgajanjem siročića.
On se prikazuje neustrašivo, iako ga drug moli, da zbog đece promjeni ploču, kako se ne bi ugledali na njega i postali kao i on, što on na kraju i čini. Posle njegovog pogubljenja Bela nalazi pismo, u kojem Jan objašnjava njegovo ponašanje prema njoj i đe joj želi sreću sa njegovim drugom.
Trivija
Film je bolivudska verzija klasičnog holivudskog gangterskog filma Anđeli prljavih lica  sa Jamesom Cagneyem u glavnoj ulozi.
Bračan, Gorica
Bračan (italijanski: Brazzano, furlanski: Breçan, istočni furlanski: Brezan, slovenski: Bračan) je naselje u Italiji u provinciji Gorica, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 616 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 68 m.
Kariotip
thumb||Kariogram muškarca prikazan bojenjem po [[Bojenje po Giemsi|Giemsi ]] thumb|Shematski kariogram čovjeka Kariotip (od grčke riječi karyon = sjeme ili jezgra) je broj i vanjski izgled kromosoma u jezgri eukariotske stanice. Pojam također obuhvaća cijeli skup kromosoma u vrsti ili u organizmu jedinke, odnosno kompletnu garnituru kromosoma neke vrste.
Kariotipi opisuju broj kromosoma i kako izgledaju pod mikroskopom. Pozornost se daje njihovoj dužini, položaju u centromeri, kako se povezuju, razlike u spolnim kromosomima i svim ostalim fizičkim osobinama. Priprema i proučavanje kariotipa dio je citogenetike.
Pojam ljudskog kariotipa uveden je i sistematiziran 1960. godine, iste godine kad je na konferenciji u Denveru standardizirana nomenklatura u području citogenetike. Kariotip čovjeka je kromosomski komplement jedne osobe. Kariotip ne valja miješati s pojmom kariogram, koji je kromosomska slika jedne stanice odnosno stanične linije. Kariotip i kariogram ne moraju se uvijek podudarati, za razliku od mozaičnih kariotipova koji uvijek odgovaraju jedan drugomu. Dva ili više kariograma čine kariotip.
G-130
G-130 je organsko jedinjenje, koje sadrži 12 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 191,269 Da.
Blossom, Texas
Blossom je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.494 stanovnika.
Buigny-lès-Gamaches
Binji le Gamaš je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Soma koja pripada prefekturi Abevil.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 403 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 84 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 4,77 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 110 metara (maksimalnoj 116 m, a minimalnoj 84 m).
Litchfield, Connecticut
Ličfild je grad u američkoj saveznoj državi Konektikat.
Dilwale Dulhania Le Jayenge
Dilwale Dulhania Le Jayenge (Hindi: दिलवाले दुल्हनिया ले जाएँगे, ), takođe poznat i kao DDLJ (prevod: Hrabro-srce će odvesti mladu) je indijski klasični film čija je premijera bila 19 oktobra 1995. Film je stvorio Aditya Chopra a glavne uloge su pripale Shahrukh Khanu i Kajol. Film je zaradio više od 580 miliona rupa u Indiji i 175 miliona van nje. Film je bio najveći bolivudski hit te godine, poznat kao jedan od najvećih bolivudskih filmova svih vremena. Film je poznat kao jedan od najdužih po trajanju filmova u indijskom bioskopu. Aprila 2007, film je postigao rekord u bioskopskom prikazivanju u Mombaju - 600 nedjelja..
Sniman u Londonu, prikazuje jedan od prvih bolivudskih filmova, đe se prikazuje život Indijca izvan Indije. Ovo je jedan od boljih filmova Shahrukh Khana.
Sadržaj
Raj i Simran (Shahrukh Khan i Kajol ), su mlada generacija britanskih Indijca koji žive u Londonu. Raj je jedini sin bogatog Indijca, koji svom sinu nije ograničavao troškove, tako da je navikao na dosta ugodan život, dok je Simranin otac jako konzervativan, i tipični indijski čovjek, čiji je jedini san da se jednog dana vrati u Indiju. On je ponosan što je svoje kćeri odgajao na tradicionalan način. Simran vječito sanja o njenom princu iz snova. Ona ima svog zamišljenog ljubavnika, kojemu piše poeziju.
Simranin otac je ugovorio brak između nje i sina njegovog najboljeg prijatelja u Indiji. Iz poštovanja prema svome ocu, ona pristaje na taj brak, ali moli oca da joj dozvoli da ide na putovanje po Evropi, sa svojim prijateljicama. Posle dugog ubjeđivanja, on joj dozvoljava da ide.
Simran se sreće sa Rajem na tom putovanju, i posle određenog vremena on se zaljubljuje u nju, kao i ona u njega.
Po povratku, Simran govori svojoj majci da je našla čovjeka svojih snova i da ne može pristati na ugovoreni brak. To čuje njen otac, i silom je odvodi u Indiju, kako bi se udala po dogovoru.
U Punjabu, Simran upoznaje Kuljeta i shvata da je to čovjek koji je pun sebe i koji je ponosan na sebe što je lovac. Njena majka želi da poštedi svoju kćer, ali je nemoćna.
Raj dolazi u Punjab, sprijateljuje se sa Kuljejem, a tajnovito govori Simran da se ne brine, da će on sve udesiti kako treba. Simran ga moli da napušte to mjesto i vjenčaju se krijući, ali on to ne želi bez pristanka njenoga oca.
Pjesme
U filmu se nalazi sedam pjesama, koje je komponovao Jatin Lalit, sa tekstopiscem Anand Bakshi.
Lista pjesama:
Crna rupa
mini|300px| Snimak aktivnog [[Galaksija|galaktičkog jezgra koje verovatno sadrži supermasivnu crnu rupu]] U astronomiji, crna rupa je naziv za objekat čije je gravitaciono polje toliko jako da nijedan oblik materije ili radijacije ne može da se otisne od nje, uključujući i kvante svetlosti za koje se smatra da imaju najveću brzinu u prirodi, zbog čega objekat pri posmatranju deluje crno (odatle i naziv). Opšta teorija relativnosti crnu rupu opisuje kao mesto u kome je prostor-vreme beskonačno zakrivljeno.
Pojam crne rupe
mini|300px|desno|Simulacija crne rupe Mlečnog puta Termin crne rupe je sasvim novog datuma. Godine 1969. skovao ga je američki naučnik Džon Viler kao grafički opis jedne zamisli koja je stara najmanje dve stotine godina. Ova zamisao potiče iz vremena kada su postojale dve teorije svetlosti. Jedna od njih smatra da svetlost ima korpuskularnu prirodu i da na nju deluje gravitacija. (Međutim, mi danas znamo da su obe teorije tačne i da svetlost ima dualnu prirodu tj. da je i talas i čestica). Crne rupe su objekti sa gravitacionim poljem toliko jakim da nijedan oblik materije ili radijacije ne može da se otisne od nje. Čak ni kvanti svetlosti za koje se smatra da imaju najveću brzinu u prirodi, ne mogu da pobegnu njenoj jakoj gravitacionoj sili, zbog čega nam deluje crno (po čemu je dobila i ime - crna rupa).
Istorija pojma
Pošavši od pretpostavke da na svetlost utiče gravitacija, profesor sa Kembridža Džon Mičel objavio je 1783. godine rad u kome je istakao da bi zvezda dovoljno masivna i zbijena imala tako snažno gravitaciono polje da mu ni svetlost ne bi mogla pobeći. Smatrao je da postoje mnogo ovakvih zvezda. Iako mi ne bismo bili u stanju da ih vidimo, mogli bismo da osetimo njihovu gravitaciju.
Na sličnu zamisao je nekoliko godina kasnije došao francuski naučnik Laplas. On je u svojim radovima istakao da malo znamo o prirodi svetlosti da bi mogli da pretpostavimo kako na nju deluje gravitacija i da nije sasvim na mestu izjednačiti svetlost sa topovskom đuladi u Njutnovoj teoriji gravitacije, jer je brzina svetlosti konstantna.
Teorija koja objašnjava na koji način gravitacija utiče na svetlost pojavila se 1915. godine kada je Ajnštajn objavio svoju opštu relativnost. Međutim, proći će mnogo vremena dok se koncept crne rupe potpuno ne usvoji.
Karl Švarcšild je, nekoliko meseci kasnije, rešio Ajnštajnovu jednačinu polja gravitacije, što je dovelo do boljeg razumevanja crnih rupa i do snažnog uticaja Ajnštajnovih jednačina na kosmologiju. Zanimljivo je to da je te jednačine rešio dok je bio na frontu, a rešenja poštom poslao Ajnštajnu. Međutim, ubrzo je umro od bolesti koju je zaradio u ratu. Tada je već bilo poznato da su crne rupe u stvari, poslednji stadijum evolucije zvezde koja ima dovoljno veliku masu.
Godine 1928. mladi diplomac Padma Subramanijan Čandrasekar iz Indije izračunao je koliko bi zvezda morala biti masivna da bi se suprostavila sopstvenoj gravitaciji kad istroši svoje gorivo tj. da ne postane crna rupa. Čandrasekar je izračunao da ta granica iznosi 1,4 Sunčeve mase i ona je danas poznata kao Čandrasekarova granica. Artur Edington se suprotstavio Čandrasekaru smatrajući da će se zvezda „nekako“ sigurno odupreti kolapsu, i donekle je bio u pravu jer se ispostavilo da zvezde sa masom izmedu 1,5 i 2 Sunčeve mase se mogu odupreti gravitacionom kolapsu zbog načela isključenja između protona i neutrona u jezgru i takve zvezde se nazivaju neutronske zvezde. Ali zvezde sa masom iznad 2 Sunčeve mase ne mogu izbeći kolaps i one postaju crne rupe.
Nastanak crnih rupa
Da bismo razumeli kako može nastati jedna crna rupa, potrebno je da se upoznamo sa životnim ciklusom jedne zvezde. Zvezda biva obrazovana kada velika količina gasa (uglavnom vodonika) počinje da kolabira pod dejstvom sopstvenog gravitacionog privlačenja. Kako se gas sažima, njegovi atomi se sve češće i sve većom brzinom međusobno sudaraju što dovodi do zagrevanja gasa. Konačno, gas postaje toliko topao da se vodonikovi atomi prilikom sudaranja više ne odbijaju jedan od drugoga, već srastaju obrazujući helijum. Toplota oslobođena pri ovoj reakciji, koja nalikuje na kontrolisanu eksploziju vodonične bombe, dovodi do sijanja zvezde. Ova dodatna toplota takođe povećava pritisak gasa, sve dok on ne postane dovoljno visok da se javi kao protivteža gravitacionom privlačenju, što zaustavlja njegovo dalje sažimanje. Situacija pomalo podseća na onu sa balonom – postoji ravnoteža između pritiska unutrašnjeg vazduha, koji pokušava da dalje raširi balon, i napetosti gume, koja nastoji da smanji balon. Zvezda zadržava postojano stanje veoma dugo, sa toplotom iz nuklearnih reakcija u ravnoteži sa gravitacionim privlačenjem. Konačno, međutim, zvezda će istrošiti zalihe vodonika i ostalog nuklearnog goriva. Paradoksalno, što jedna zvezda na početku svog veka ima više goriva (tj. što je masivnija), to će ga ona brže istrošiti, jer će joj biti potreban veći unutrašnji pritisak da bi se oduprela svojoj gravitaciji, a za veći pritisak je potrebna veća temperatura koja se postiže većim utroškom goriva. Naše Sunce po svoj prilici ima dovoljno goriva za narednih 5 hiljada miliona godina, ali masivnije zvezde mogu da potroše svoje gorivo za samo sto miliona godina.
Nakon što zvezda potroši svoje vodonično gorivo, hladi se i unutrašnji pritisak opada tako da ona počinje da se sabija pod uticajem gravitacionog privlačenja. Paradoksalno, dok se jezgro sabija, omotač jezgra se širi. Jezgro se zbog sabijanja toliko zagreva da započinje drugu nuklearnu reakciju u kojoj helijum prelazi u ugljenik. Dotle se omotač proširio od više desetina do stotinu puta, a boja zvezde postaje crvena. Te zvezde se nazivaju crveni džinovi, njihova temperatura je prepolovljena na oko 2300K (dok je temperatura našeg,, žutog” Sunca oko 5760K). Crveni džin će se održavati sve dok ne potroši sve zalihe helijuma, nakon toga gravitacija opet pobeđuje i zvezda se opet sabija i zvezdana materija postaje veoma gusta. Ako je njena masa ispod Kandrasekarove granice (1.5 masa Sunca) ona će završiti kao „beli patuljak“, zvezda prečnika oko 1000 milja, koja sija belom svetlošću. Gravitaciji se u ovom slučaju suprostavilo Paulijevo načelo isključenja koje glasi da čestice sa istom energijom moraju imati različite spinove. S obzirom da postoje dva spina, a materija je veoma zgusnuta, ovo ih nagoni da se međusobno udaljavaju. Ako je masa zvezde između 1.5 i 2 Sunčeve mase, kod ovakvih zvezda kao protivteža gravitaciji takođe bi se javilo odbijanje proisteklo iz načela isključenja, ali ne više između elektrona, već izmedu protona i neutrona. Ove zvezde su zbog toga dobile naziv neutronske zvezde. One u prečniku imaju tek desetak milja, dok bi im gustina iznosila stotine miliona tona po kubnom centimentru.
Zvezde sa masom većom od 2 Sunčeve suočavaju se sa velikim problemom kada utroše svoje gorivo. U nekim slučajevima one mogu da eksplodiraju u vidu supernove, te na taj način, odbacujući materiju, da izbegnu katastrofalni gravitacioni kolaps, no teško je poverovati da se ovo uvek desi bez obzira na veličinu zvezde. Poslednji stadijum jedne masivne zvezde je crna rupa. Načelo isključenja u tom slučaju nije dovoljno jako da se odupre gravitaciji, pa zvezda kolabira u jednu tačku (singularitet) koja zadržava masu te zvezde, ali sa zapreminom jednakoj nuli.
Dokazi
Postoje mnogo tehnika kojima se može otkriti potencijalna crna rupa. Kao što je pokazao Džon Mičel u svom pionirskom radu iz 1783, crna rupa i dalje vrši gravitacioni uticaj na obližnje objekte. Astronomi su registrovali mnogo sistema kod kojih dve zvezde kruže jedna oko druge, međusobno privlačene gravitacijom. Takođe su uočili sisteme kod kojih postoji samo jedna vidljiva zvezda koja kruži oko nevidljivog pratioca. Ne može se, razume se, odmah zaključiti da je ovaj pratilac crna rupa: možda je po sredi naprosto zvezda koja je odveć slaba da bi se videla. Međutim, neki od ovih sistema, kao što je Labud X-1, takođe su veoma snažni izvori rengenskih zračenja. Najverovatnije objašnjenje ovog fenomena jeste da materija nekako biva skidana sa površine zvezde i da krećući se spiralno pada na nevidljivog pratioca gde se zagreva i emituje rengensko zračenje. To se naziva akreacijski disk crne rupe. Na osnovu uočene orbite vidljive zvezde dolazi se do vrednosti mase nevidljivog pratioca koja je otprilike 6 Sunčevih, što može ukazati samo na crnu rupu. Gravitaciono sočivo je jedan od efekata koji se javlja kada objekat snažne gravitacije savije svetlost koja potiče od nekog udaljenog izvora, prema jednoj žižnoj tački, čineći udaljeni objekat bližim. Ovaj efekat često izazivaju crne rupe svojom snažnom gravitacijom. Mlazevi crne rupe javljaju se kad i akreacijski disk, kad se crna rupa „hrani“. Ovi mlazevi se javljaju kao posledica magnetnog polja materije koja se kreće spiralno oko crne rupe i obrazuje akreacijski disk. Magnetsko polje izbacuje materiju u vidu plazme u pravcu ose rotacije akreacijskog diska. To je još jedan način da se detektuje crna rupa.
Najbliže crne rupe
Pored Sagitariusa A, supermasivne crne rupe koja se nalazi u centru naše galaksije ovo su moguće crne rupe u relativnoj blizini Zemlje. • 2
Veličina crnih rupa
Crne rupe mogu imati skoro bilo koju masu. Skoro svaki objekat kad je dovoljno sabijen može postati crna rupa, jer bi njegova gravitacija rasla sa smanjenjem zapremine. Međutim, crne rupe prirodno mogu da nastanu samo sa određenim masama.
Crne rupe se mogu podeliti u više kategorija u zavisnosti od njihove veličine:
„Bez dlaka“ teorija
„Bez dlaka“ teorija kaže da rešenja crnih rupa u Ajnštajn-Maksvelovim jednačinama zavise od samo tri, praktično veoma lako uočljiva parametra: mase, električnog naboja i ugaonog momenta. Teorija je dobila ime po izjavi poznatog fizičara Džona Vilera da crne rupe nemaju dlaku, misleći pri tome, da su karakteristike crne rupe eksperimentalno lako uočljive.
Entropija i Hokingova radijacija
Stiven Hoking je još 1971. pokazao da horizont događaja klasične crne rupe ne može nikada da se smanji. To je veoma podsećalo na drugi zakon termodinamike, tačnije na fizičku veličinu poznatu kao entropija kojom se meri stepen nereda nekog sistema. Činjenica da će se nered povećati ako se stvari prepuste same sebi predstavlja stvar svakodnevnog iskustva. Nered se može pretvoriti u red ali je za to potrebno da se uloži energija. Primer toga je ponašanje molekula gasa u kutiji. Da pretpostavimo da kutija ima dve pregrade i da se molekuli gasa nalaze u jednoj gde su sabijeni i u sređenom stanju. Kada se ukloni pregrada molekuli će ispuniti celu kutiju, sudarajući se i odbijajući međusobno i od zidova kutije. Entropija kutije se povećala, a da bi se smanjila potrebno je uložiti energiju kako bi se svi molekuli vratili natrag na svoje mesto.
Crna rupa, naizgled narušava drugi zakon termodinamike, jer ako bi progutala materiju sa puno entropije, ukupna entropija izvan crne rupe bi se smanjila. Može se, naravno reći da se ukupna entropija računajući materiju u crnoj rupi, nije smanjila ali kako nema načina da se zaviri u crnu rupu, ne možemo ni da ustanovimo kojom se entropijom odlikuje materija u njoj. Jedno rešenje ovog problema predložio je Džejkob Bekenstajn, izloući zamisao po kojoj područje horizonta događaja predstavlja meru entropije crne rupe, s obzirom da kada materija dospe u crnu rupu ona joj poveća masu a samim tim i njeno gravitaciono privlačenje i horizont događaja.
Zamisao je bila dobra, ali je otvorila i nova pitanja. Ako crna rupa ima entropiju mora imati temperaturu, a ako ima temperaturu mora emitovati zračenje. Ali kako crna rupa može da odašilje čestice ako po njenoj samoj definiciji ništa ne može da pobegne iz područja horizonta događaja? Odgovor leži u kvantnoj teoriji. Čestice koje emituje crna rupa ne potiču iz horizonta događaja već iz njegove neposredne blizine. Opšte je poznato da vakuum nije prazan prostor već da sadrži male količine energije. Kvant energije se može predstaviti kao jedan par čestice i antičestice. Budući da se energija ne može stvoriti ni iz čega jedan član para imaće pozitivnu, a drugi negativnu energiju. Onome sa negativnom energijom je suđeno da bude kratkovečna virtuelna čestica, zato što stvarne čestice imaju pozitivnu ukupnu energiju pod normalnim okolnostima. Ali gravitaciono polje crne rupe je toliko jako da tu čak i stvarna čestica ima negativnu energiju, stoga može i virtuelna antičestica da upadne u crnu rupu samim tim oslobađajući svog partnera sa kojim se nije potrla. Ta čestica može opet upasti u crnu rupu, ali može joj i pobeći u vidu stvarne čestice ili antičestice. Udaljenom posmatraču bi ovo delovalo kao da je česticu emitovala crna rupa. Kao protivteža pozitivnoj energiji emitovanog zračenja javio bi se priliv čestica sa negativnom energijom u crnu rupu. Prema Ajnštajnovoj jednačini E=mc2 energija je upravno srazmerna masi, tako da priliv negativne energije u crnu rupu dovodi do smanjenja njene mase. Kako crna rupa gubi masu, područje njenog horizonta događaja se smanjuje, samim tim i njena entropija, ali ovo smanjenje entropije crne rupe dobija više nego punu nadoknadu u entropiji emitovanog zračenja, tako da nikada ne dolazi do narušavanja drugog zakona termodinamike.
Informacioni paradoks crne rupe
Paradoks se javio zbog toga što informacije u crnoj rupi „nestaju“, a to se protivi naučnoj činjenici – da se informacije ne mogu uništiti. Kvantno stanje materije koja uđe u crnu rupu se razlikuje od kvantnog stanja energije koja biva emitovana kao posledica Hokingove radijacije.
Matematička teorija
Ajnštajn-Maksvelove jednačine za crne rupe su veoma komplikovane. Najjednostavnija je jednačina Švarcšildove crne rupe koja glasi:
Gde je: G – gravitaciona konstanta; M – masa objekta (crne rupe); r – radijus objekta
Rs=2GM/c² Opšta relativnost tvrdi da svaki objekat koji ima radijus manji od Rs, poznatiji kao Švarcšildova daljina, mora da kolabira u crnu rupu.
Eksplozija crne rupe
Isparavanjem (Hokingovom radijacijom) crna rupa se smanjuje. Time ona postaje sve toplija i na izmaku svoje mase i energije, temperatura se brzo povećava tako da crna rupa svoj kraj beleži praskom tj. eksplozijom. Hoking ovo povećanje temperature objašnjava time što smanjenje mase prouzrokuje to da čestice sa negativnom energijom treba da pređu kraći put da bi postale stvarne, te je tako veći obim emitovanja, a time i prividna temperatura crne rupe.
Hoking je izračunao da bi praiskonske crne rupe mase oko 1011 kg, koje su mogle biti stvorene Velikim praskom, trebale do sada potrošiti svoju energiju i time eksplodirati negde u našoj sadašnjosti. Međutim, tako nešto još nije detektovano.
Jačina eksplozije zavisi od toga koliko različitih vrsta elementarnih čestica tamo ima. Naravno, kada bi se rešio problem o kvarkovima gotovo bi se rešio i problem posmatranja eksplozije crne rupe. Još uvek niko nije otkrio samu eksploziju crne rupe. Za velike crne rupe se pretpostavlja da ostavljaju pustoš po svemiru. Međutim, njihov životni tok je jako dugačak tako da je malo verovatno da će neka od njih uskoro eksplodirati, ako se uzme u obzir da su najranije nastale u vreme Velikog praska. Zato treba istraživati male tj. praiskonske crne rupe, jer one svoju energiju brzo troše. Da bi uopšte došli u priliku da vidimo eksploziju crne rupe potrebno je pronaći način za registraciju ovih eksplozija na razdaljini od oko jedne svetlosne godine. Osim toga, detektori gama zračenja bi morali biti veliki, a njihovo pravljenje je skupo. U ovom slučaju ne bi bilo neophodno utvrditi da svi kvanti, koji su emitovani tokom eksplozije, dolaze iz istog pravca, već bi bilo dovoljno uočiti da svi stižu u veoma kratkom razmaku, jer je to prilična pouzdanost da potiču iz iste eksplozije.
Pulsari - rotirajuće neutronske zvezde
Prvo se mislilo da su u pitanju vanzemaljci i zato su prva 4 otkrivena pulsara nazvani LGM 1-4 (, odnosno mali zeleni ljudi). Pulsari su kompaktni objekti, hiljadu puta gušći od vode. U njima su protoni i elektroni slepljeni u neutrone. Oni nastaju prilikom ekspozije supernove, gde u njenim donjim slojevima dolazi do implozije u objekat kao što je neutronska zvezda (ili crna rupa). Neutronske zvezde koje rotiraju zovu se pulsari. Jaki su izvori radio talasa, ali njihova osa rotacije se ne poklapa sa osom magnetnog polja tako da zračenje pulsara dolazi u prekidima tj. impulsima i to onda kada je osa magnetnog polja uperena ka nama. Odavde se vidi da zračenje pulsara nije toplotno, već potiče od ubrzanog kretanja naelektrisanih čestica u magnetskom polju. Njihov prečnik je svega nekih desetina kilometara.
ATC kod G04
{{Columns-list|2|
G04CX Drugi lekovi koji se koriste za benigno uvećanje prostate
}}
Maglio, Padova
Maglio je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 37 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 30 m.
Glicin dehidrogenaza (citohrom)
Glicin dehidrogenaza (citohrom) (, glicin---citohrom c reduktaza) je enzim sa sistematskim imenom glicin:fericitohrom-c oksidoreduktaza (deaminacija). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Gabazin
Gabazin je organsko jedinjenje, koje sadrži 15 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 368,226 Da.
Cagnano
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 179 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 12 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 14,72 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 300 metara (maksimalnoj 1.068 m, a minimalnoj 0 m).
Ostrander, Ohio
Ostrander je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 643, što je 238 (58,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Blue Berry Hill, Texas
Blue Berry Hill je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 866 stanovnika.
Trimurti (film)
Sadržaj
Khokha Singh namješta zatvor policijskom inspektoru Satyadevi Singh, doživotnu robiju, kako bi se oslobodio nje, jer mu je stajala na putu. On ubija njenog muža takođe, tako da njoj ostaju tri sina Shakti, Anand i Romy - kojeg rađa u zatvoru, njena tri znaka. Ona ih ostavlja na čuvanje njenom bratu, a njemu govori da im kaže da im je majka mrtva. Oni odrastaju sa tim znanjem, sa tom razlikom, što Anand smatra kako treba steći što više bogatstvo, a Shahkti skroz suprotno. Njih dvojica se još kao đeca, posvađaju zbog vaspitanja njihovog najmlađeg brata Romyija, tako da Anand odlazi od njih, a Šakti vodi sam brigu o svom najmlađem bratu Romiju. Shakti radi za vojsku, dok Romy dolazi sa studija i on se zaljubljuje u đevojku iz visoke klase, koja se zove Radha. On pokušava da je ženi, ali njeni to odbijaju sa prezirom. Poslije nekog vremena Shakti vidjeći kako mu je brat istinski zaljubljen ide sa njim u proševinu i tu bivaju jako poniženi.
Romy se odlučuje na odlazak iz kuće, jer želi da postane jako bogat, kako bi mogao oženiti Radhu. On odlazi da radi kod Khokhe, ne znajući za svoju prošlost i prošlost njegove majke, koja je vezana za njega. On tamo sreće Sikandera, bogatog čovjeka i udružuje se sa njim, ne znajući da je to u stvari njegov srednji brat Adnan. Zahvaljujući Adnanu on postaje bogat, i odlazi u Radhinu kuću, đe mu "padaju na koljena". Shakti takođe upoznaje Sikandera, i poslije nekog vremena, on shvata da je to u stvari Adnan. Oni započinju svađu, iz istog razloga kao i prije 18 godina. Zbog dobrog ponašanja, njihova majka izlazi iz zatvora, i shvata u kakvom su stanju njeni sinovi. Ipak, na kraju se njih trojica udružuju i ubijaju Khokhu Singha. Tri znaka se ujedinjuju sa svojom majkom poslije 21 godine.
Largolungo, Foggia
Largolungo je naselje u Italiji u provinciji Foggia, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 53 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1 m.
Bear Creek, California
Bear Creek je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 290 stanovnika.
Nagrada Saturn za najbolje specijalne efekte
Slijedi lista dobitnika Nagrade Saturn za najbolje specijalne efekte:
Saklofen
Saklofen je organsko jedinjenje, koje sadrži 9 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 249,714 Da.
Arnac-Pompadour
Arnak Pompadur je naselje i opština u centralnoj Francuskoj u regionu Limuzen, u departmanu Korez koja pripada prefekturi Brive la Gajar.
Northwest Harbor, New York
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.317, što je 258 (8,4 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Dushman Duniya Ka
Dushman Duniya Ka (Devanagari: दुशमन दुनिया का, Nastaliq: دشمن دنیا کا) (prevod: Svjetski neprijatelj'') je indijski film koji je režirao Mehmood, snimlojen 1996. U filmu igra Mehmoodov sin Manzoor i to je njegovo jedino pojavljivanje na filmu.
Bear Valley, Mariposa County, California
Bear Valley je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 125 stanovnika.
Fosfoglukomutaza (glukoza-kofaktor)
Fosfoglukomutaza (glukoza-kofaktor) (, glukozna fosfomutaza, glukoza-1-fosfatna fosfotransferaza) je enzim sa sistematskim imenom alfa-D-glukoza 1,6-fosfomutaza (glukozni kofaktor). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim se aktivira D-glukozom.
Bengalski kalendar
Bengalski kalendar (bengalski: বঙ্গাব্দ Bônggabdo ili বাংলা সন Bangla Shôn) ili Bangla kalendar je tradicionalni solarni kalendar koji se koristi u Bangladešu i istočnim indijskim državama Zapadni Bengal, Asam i Tripura.
Prvi dan godine je praznik Pôhela Boishakh i to je 14. april/travnja u Bangladešu odn. 15. april/travnja u Indiji. U Asamu to odgovara eri Bhaskar, nazvanoj po kamarupanskom kralju, Bhaskarvarman-u. Broj bengalske godine je uvek za 593 manji od gregorijanske (n.e.) u periodu od bengalske do međunarodne nove godine, odn. za 594 manji pre Pohela Boišaha.
Bengalska godina (april 2023. - april .) je .
Istorija
Po drugačijem tumačenju, početak bengalske ere je pripisan Šašanki, kralju starog Bengala, koji je vladao negde između 600. i 625. n.e. Pod njegovom vlašću je bio veći deo današnjih indijskih država Bengal, Bihar i Orisa. Ovo se uglavnom objašnjava time da godina 963. B.S. (Bangla Shôn apr. 1556-57.) nije počela istovremeno sa 963. hidžretskom godinom (nov. 1555 - nov. 1556. n.e.). Prva godina bengalske ere bi onda odgovarala 593/594. n.e. i do Akbarovog doba, 963. bengalska se skoro poklapala sa 963. godinom već korišćene hidžretske ere. Akbar je zbog praktičnih prednosti počeo da koristi bengalsku eru kao zvanični kalendar za sakupljanje poreza.
Tokom vladavine Mogula, bengalski kalendar je zvanično uveden širom njihovog carstva (veći deo Indije). Ali, s krajem njihove vladavine i kalendar je izašao iz upotrebe, osim u Bengalu.
Godišnja doba
Bengalski kalendar obuhvata šest sezona (godišnjih doba), svaka ima po dva meseca, kako se može videti u tabeli. Osim nama poznatih, proleća, leta, jeseni i zime, tu su još i dva karakteristična za klimu Bengala: suvo i kišno.
Meseci
Imena dvanaest meseci bengalskog kalendara potiču od imena nakšatri (na bengalskom: নক্ষত্র nokkhotro - "mesečeva kuća"): položaja Meseca u odnosu na određene zvezde tokom lunarnih ciklusa. Pretpostavlja se da ova imena potiču iz Shakabda-e (Saka kalendara), još jednog kalendara korišćenog u ovom regionu, uvedenom tokom dinastije Šaka. Imena meseci su:
Navodi se i da su na početku imena meseci bila drugačija nego danas, da su korišćena persijska imena: Farwadin, Ardi, Vihisu, Khordad, Teer, Amardad, Shahriar, Aban, Azur', Dai, Baham i Iskander Miz.
English Babu Desi Mem
English Babu Desi Mem ( prevod : Engleski gospodin, indijska dama) je indijski Bollywood film, ostvaren1996 sa glavnim ulogama Shahrukh Khan i Sonali Bendre.
Bengalski kalendar
Dani
I bengalski kalendar ima sedmodnevnu nedelju/tjedan. Takođe, nalik nekim drugim kalendarima, imena potiču od nebeskih tela (নবগ্রহ nôbogroho).
English Babu Desi Mem
Sadržaj
Hari je iz bogate indijske porodice koja živi u Engleskoj. Pošto ga njegovi roditelji ćeraju, da se oženi sa ženom koju ne voli, on odlazi u Indiju, i tamo doživi brodolom, a svi misle da je mrtav. Međutim, on tamo upoznaje đevojku, koja ga je njegovala i on se ženi njom. Žena ostaje u drugom stanju, i tokom požara u jednoj kući, on umire, kako bi spasao nju. Ona rađa Nandua i od posledica od požara umire. Nandua žele da strpaju u dom za siročad, ali njegova tetka, tada još uvijek dijete, ga nosi iz bolnice i ide sa njim u šumu, đe se nalazi statua boginje. Vidjevši to, stanovnici sela odlučuju da je ne diraju, već da ostave dijete u njenim rukama. Bidžurija je radila svakakve poslove kako bi mogla da othrani i nju i Nandua.
Bengalski kalendar
Dani
U bengalskom kalendaru dan počinje izlaskom Sunca, za razliku od gregorijanskog (ponoć) i islamskog (zalazak Sunca).
Zittau
Citau je grad u njemačkoj saveznoj državi Saksonija. Jedno je od 59 opštinskih središta okruga Gerlic. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 28.906 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 14626610.
Bengalski kalendar
Revidirani bengalski kalendar
Komitet na čelu sa čuvenim naučnikom dr. Muhammad Shahidullah-om i pod nadzorom Bengalske akademije je 17.2.1966. modifikovao kalendar. Ovaj komitet je dao neke preporuke u vezi različitih problema s kojim su se suočavale ruralne bengalske kulturne tradicije usled promena meseci i sezona.
English Babu Desi Mem
Sadržaj
Kada je Nandu napunio osam godina, Bidžurija je tada radila u kafiću kao igračica, što uopšte nije bio hvaljen posao. U Indiju dolazi Vikram, brat Harijev, koji je jako bogat, jer saznaje od Indijca iz sela, da njegov brat nije bio mrtav kada je došao u Indiju, već da ima i dijete. On dolazi u Indiju, kako bi odveo dijete sa sobom, ali tu upoznaje Bidžuriju, koja ne da dijete ni pod razno. Ona se njemu predstavila kao jako bogata dama, i on se zaljubljuje u nju. Kasnije saznaje da ona u stvari radi kao igračica.
Bengalski kalendar
Revidirani bengalski kalendar
Dužina godine u bengalskom kalendaru, kao i u gregorijanskom, se računa kao 365 dana, a godina zapravo ima oko 365 i 1/4 dana (npr. tropska godina oko 365 dana, 5 sati, 48 min. i 47 sek. a sideralna godina oko 365 dana, 6 sati, 9 min. 10 sek.). Za razliku od gregorijanskog, bengalski kalendar je počivao na astronomskim proračunima i nije imao imao prestupnu godinu kojom bi se to uskladilo. I bengalski meseci su bili različite dužine. Da bi ispravili ovaj nesklad i da bi bengalski kalendar bio precizniji, postupilo se po sledećim preporukama Bengalske akademije:
English Babu Desi Mem
Sadržaj
Vikram sve češće provodi vrijeme sa Nanduom, i tako se Nandu upoznaje sa navikama visokog društva i shvata šta znači biti bogat, dok to Bidžuriji, jako teško pada.
Zittau
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Gerlic Citau se nalazi u saveznoj državi Saksonija u okrugu Gerlic. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 242 metra. Površina opštine iznosi 66,7 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 28.906 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 433 stanovnika/km².
Bengalski kalendar
Reformisane i nereformisane verzije
Prvi dan meseca Boišak, Pohela Boishakh, je Bengalska nova godina. U Bangladešu je to 14. aprila/travnja svake godine, prema reformisanom kalendaru. U zapadnom Bengalu to je (uglavnom) 15. aprila/travnja, jer tamo slede nereformisani kalendar, koji nije fiksiran u odnosu na zapadni kalendar.
English Babu Desi Mem
Sadržaj
Nemajući kud, Bidžurija govori Nandumu, kako ga ne voli i kako ga je hranila, samo da bi joj oni dali veliki novac, jer je znala da je njegova porodica po ocu jako bogata. To njemu teško pada, i on zajedno sa svojim stricem ostavlja njoj kofer sa novcima, za njegovo izdržavanje, a on ide sa Vikramom u Englesku.
Bengalski kalendar
Reformisane i nereformisane verzije
U indijskom Zapadnom Bengalu, Bengalci slede sideralni solarni kalendar, za razliku od tropskog, kakvi su gregorijanski i reformisani bengalski. Matematička razlika između dve vrste kalendara izaziva razliku u prvom danu godine u dva područja. Dužine meseci takođe nisu fiksirane u sideralnom bengalskom kalendaru, već se baziraju na realnom kretanju Sunca.
English Babu Desi Mem
Sadržaj
Bidžuriji je jako teško, ali ona ne ide ni da ga isprati, jer bi popuštila. Kod nje dolazi u kuću vlasnik kafane i traži novac. Takođe, jedan bogat čovjek želi Bidžuriju za sebe i on hoće na silu da je otme. Nandu na aerodromu osjeća da je Bidžurija u nevolji i želi da se vrati da joj pomogne. On ispušta kofer i tu nalaze sve novce koje su dali Bidžuriji. Ona ih je ostavila za njega. Tu Nandu shvata, prevaru, kao i Vikram, koji saznaje koliko je u stvari Bidžurija dobra i požrtvovana osoba. Oni je spašavaju, i svo troje se spremaju da zajedno idu u Englesku.
Bengalski kalendar
Prestupna godina
Prema novom kalendarskom sistemu, mesec Falgun (koji počinje 13. februara/veljače) ima 31 dan svake četvrte godine. Kako bi se održala veza sa gregorijanskim kalendarom, bengalske prestupne godine su one čija se odgovarajuća gregorijanska kalendarska godina računa kao prestupna. Npr. Falgun 1410. B.S. se smatrao presupnim mesecom, jer je zahvatao gregorijanski prestupni mesec februar/veljaču 2004.
Mada se u Zapadnom Bengalu koristi sideralni solarni kalendar, broj dana u mesecima se određuje realnim kretanjem Sunca kroz zodijak. U ovom kalendaru, od broja godine se oduzima sedam, rezultat se deli sa 39. Ako je ostatak posle deljenja 0 ili deljiv sa 4, godina se označava kao prestupna i sadrži 366 dana, poslednji mesec Choitro uzima 31 dan (npr. za 1410: 1410 - 7 = 1403; 1403 mod 39 = 38, što nije deljivo sa 4). U svakih 37 godina ima 10 prestupnih (ili prosečno 365 dana, 6 sati, 29 min. 11 sek. po godini, 20-tak minuta duže od sideralne godine), mada tokom dužeg vremena može biti potrebna i vanredna revizija.
Upotreba
Upotreba i popularnost bengalskog kalendara na istoku Južne Azije delom potiče od njegove prilagođenosti jedinstvenim godišnjim dobima tog regiona. Istočna Južna Azija ima klimu koju je najbolje podeliti u šest godišnjih doba, pored proleća, leta, jeseni i zime, tu je i kišno (posle leta) i suvo (posle jeseni).
U svakodnevnoj upotrebi bengalski kalendar je uglavnom zamenjen gregorijanskim kalendarom. Još uvek se njime određuju praznici karakteristični za bengalsku kulturu (npr. Pohela Boishakh, Durga Puja itd.) i označavanje godišnjih doba, čime ga bangladeška vlada priznaje za obeležavanje državnih praznika u Bangladešu. Skoro sve novine na bengalskom i engleskom u Bangladešu i Zapadnom Bengalu daju datum po bengalskom kalendaru pored gregorijanskog. Mnoge novine u Bangladešu takođe dodaju i treći datum, po islamskom kalendaru. To bi moglo izgledati "17 Jyeshtho 1415, 25 Jumada 'l-Ula 1429, 31 May 2008".
Srodni kalendari
Bengalski kalendar je srodan Hindu solarnom kalendaru, koji počiva na Surya Siddhanta-i. Hindu solarni kalendar takođe počinje polovinom aprila/travnja, prvi dan ovog kalendara se, osim Bengala i Bangladeša, slavi kao tradicionalna Nova godina i u indijskim državama Asam, Kerala, Manipur, Orisa, Pendžab, Tamil Nadu i Tripura, te u Nepalu. Ova nova godina je takođe poznata kao Mesha Sankranti.
Gabeksat
Gabeksat je organsko jedinjenje, koje sadrži 16 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 321,372 Da.
Pianelle, L'Aquila
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 145 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 864 m.
Blue Mound, Texas
Blue Mound je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 2.394 stanovnika.
Hipotenzija
Hipotenzija u medicini i fiziologiji označava pritisak ispod normalnog.
Hipotenzija se javlja kod mišićnog tonusa, likvora (cerebralna h.), intraokularnog pritiska ili kod krvnog pritiska.
Nizak krvni pritisak se definiše kao vrednost krvnog pritiska koja je niža od normalno očekivane za pojedinu osobu u određenim uslovima. Vrednosti krvnog pritiska razlikuju se zavisno od aktivnosti, godina starosti, lekova i zdravstvenog stanja.
Metilacija
U hemiji, metilacija označava adiciju metil grupe na supstrat ili supstituciju atoma ili grupe metil grupom. Metilacija je forma alkilacije metil grupom, umesto dužeg ugljovodoničnog lanca, čime se zamenjuje atom vodonika. Ovaj termin se ćesto koristi u hemiji, biohemiji, i biološkim naukama.
U biološkim sistemima, metilacija je katalizovana enzimima. Takva metilacija može da učestvuje u modifikaciji teških metala, regulaciji ekspresije gena, regulaciji proteinkih funkcija, i RNK metabolizma. Metilacija teških metala se takođe može javiti izvan bioloških sistema. Hemijska metilacija uzoraka tkiva je jedan od metoda umanjenja određenih posledica histološkog bojenja.
Hipotenzija
Hipotenzija se definiše krvnim pritiskom manjim od 100/60 mmHg izmerenim više puta u ambulantnim uslovima uz postojanje simptoma (umor, poremećaj sna, vrtoglavica, nesvestice, anksioznost ili depresija, osećaj jakog lupanja srca, znojenje) i odsutnost drugih bolesti. Osim trajno prisutnog niskog krvnog pritiska (hronična primarna, idiopatska) kome se ne može otkriti uzrok, postoji sekundarna hipotenzija uzrokovana različitim bolestima, stanjima i lekovima, i akutna stanja s naglim padom krvnog pritiska od kojih su ortostatska (posturalna) i postprandijalna hipotenzija najučestalije.
Trajno nizak krvni pritisak retko je pokazatelj ozbiljnog zdravstvenog poremećaja, telo se na njega prilagodi i često ne uzrokuje simptome. Problem nastaje kod naglog pada pritiska kada mozak i drugi vitalni organi ostaju bez snabdevanja krvlju i nemaju vremena za prilagođavanje. U tom slučaju može nastati vrtoglavica, slabost tela, poremećaj vida pa i kratka nesvest (sinkopa).
Primarna hipotenzija - trajno nizak krvni pritisak kome se ne može otkriti uzrok naziva se primarna, idiopatska ili konstitucionalna hipotenzija. Osim naslednih faktora, istraživanja pokazuju značajan uticaj geografskog područja, ishrane (naročito količine soli u hrani), telesne mase, vežbanja i stresa na krvni pritisak.
Sekundarna hipotenzija - stanja koja mogu uzrokovati nizak pritisak su: krvarenje, infekcije, dehidratacija, različite bolesti srca - infarkt, aritmije, adrenalna insuficijencia, trudnoća, produženo odmaranje u krevetu, trovanje, toksični šok sindrom, alergijske reakcije, anafilaksija, moždani „udar“, šok, pad pritiska nakon obavljanja male i/ili velike nužde, strah, Parkinsonova bolest, neuropatija, hemodijaliza, opekotine, uznapredovali dijabetes, oštećenja kičmene moždine. Lekovi koji mogu uzrokovati hipotenziju: antihipertenzivi, diuretici, antagonisti kalcijuma, beta blokatori, antidepresivi, analgetici iz grupe narkotika, alkohol.
Protektorat Aden
Protektorat Aden (arapski: محمية عدن) bio je Britanski protektorat na jugu Arapskog poluotoka koji je trajao od kraja 19. st. do sredine 20. st. Zajedno s Kolonijom Aden, bio je poznat pod imenom Južna Arabija te kasnije Južni Jemen. Danas je teritorij bivšeg protektorata dio države Jemen.
Početci
Protektorat Aden je na samom startu nastao iz neslužbenih dogovora između Britanskog carstva i devet Jemenskih plemenskih vođa iz neposrednog zaleđa grada i luke Aden.
Britanci su svoje širenje na jugu Jemena osmislili iz strateških razloga, da osiguraju plovni put do svoje krunske kolonije Britanske Indije, Aden je bio važna stanica na tom putu iz Crvenog mora do idijskih luka. Od 1874 godine, ove ugovore o zaštiti, prešutno je prihvaćalo već dobro poljuljano Otomansko carstvo, koje je formalno i nadalje imalo suverenitet nad Jemenskim sjeverom (a i na jugu, ali bez ikakvog prava). Ta politika zvala se Politika devet plemena ili Politika devet kantona.
Službeni ugovori o zaštiti
Od 1917, uprava nad Adenskim protektoratom je u nadležnosti britanskog ministarstva vanjskih poslova, do tada je bila jedan od resora britanske Vlade Indije. Zvog efikasnije uprave, protektorat je neslužbeno podijeljen na Istočni (sjedište Mukala od 1937 do 1967) i Zapadni dio (sjedište Lahidž od 1937-1967) u svakom od sjedišta bio je britanski upravitelj zadužen za svoj dio protektorata.
Zbog sigurnosnih razloga Britanci su 1928 godine, osnovali Adenski štab (Aden Command), koji je bio pod komandom Kraljevske avijacije. Kasnije su te snage preimenovane u Britanske snage iz Adena (1936) koje su zvali i Britanska vojska Arapskog poluotoka, ili Komanda Srednjeg Istoka, Aden (Middle East Command, Aden).
Istočni dio Protektorata Aden imao je površinu od 230,000 km ², u njegovom sastavu bile su slijedeće države (najveći dio njih bio je u dolini Hadramaut):
Zapadni dio Protektorata Aden imao je površinu od 55,000 km², u njegovom sastavu bile su slijedeće države:
Granice između vazalnih sultanata, šeikata i ostalih egzotičnih tvorevina, bile su provizorne i često su se mijenjale, čak se i njihov broj često mijenjao tijekom vremena. Pojedini sultanati poput Sultanata Mahra nisu imali gotovo nikakvu upravu ili nešto što bi bilo nalik državnom aparatu.
Savjetodavni Ugovori
thumb|right|260 px|Poštanska marka iz Protektorata Aden - Država Kuvaiti iz 1942. Od 1938 godine, Velika Britanija otpočela je s novom politikom, - počeli su nuditi nove Ugovore o Savjetovanju, prvi takav ugovor sklopljen je s sultanom Kuvaitija, a tokom 1940-ih i 1950-ih, slične ugovore sklopili su s drugih dvanaest sultanata i šeikata. Takve ugovore imali su:
Istočne države Protektorata: Zapadne države Protektorata