cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bette Davis
1930—1934: Početak filmske karijere
Dejvisova je sa majkom stigla u Holivud 13. decembra 1930. godine. Niko od agenata nije bio na železničkoj stanici da je dočeka. Zapravo, bio je jedan, ali se vratio u studio rekavši da „nije video nikoga ko liči na glumicu“. Beti nije prošla probu, ali je poslužila za testiranje drugih. Četrdeset godina kasnije, našalila se da je bila „najčasnija devica koja je ikada hodala zemljom“ i objasnila da je na njoj „testirano“ petnaest potencijalnih glumaca za filmove koje je studio tada snimao. „Stavili su me na kauč... Svi ti muškarci morali su da legnu preko mene i da me strastveno poljube. Mislila sam da ću umreti. Jednostavno sam mislila da ću umreti!“ Početkom 1931. došla je na audiciju za film A House Divided. Izašla je pred Vilijama Vajlera u kostimu sa veoma niskim dekolteom, koji prethodno nije ni probala, i koji joj očigledno nije lepo stajao. Režiser se iznervirao te glasno upitao prisutne: „Gospodo, šta mislite o ovim gospođicama koje pokažu sise i misle da su dobile posao?“. Direktor Studija Juniverzal je bio već planirao da okonča bezuspešne pokušaje Dejvisove i da je pošalje kući, kada je snimatelj Karl Frojnd prokomentarisao da „devojka ima ljupke oči“ i da bi bila odlična za ulogu u filmu Loša sestra. Reditelj Hobart Henli složio se sa njim i Beti je dobila glavnu žensku ulogu, sa kojom počinje njena filmska karijera. Film je bio kritički i komercijalni neuspeh, a uloga u drami Seme, koju je snimila odmah potom, bila je isuviše mala da bi iko obratio pažnju na novu mladu glumicu. Ipak, produžili su joj ugovor na još tri meseca, a stigle su i ponude od studija Kolumbija i Kepital filmsa da Beti glumi u njihovim filmovima. Nakon devet meseci rada i šest neuspešnih filmova, Juniverzal je odlučio da je otpusti, a Dejvisova je baš tada dobila glavnu ulogu u skromnom filmu Čovek koji se igrao Boga, Džordža Arlisa za koju je dobila odlične kritike. Nedeljnik The Saturday Evening Post objavio je da „Beti nije samo lepa, već i neverovatno šarmantna“, a Dejvisova je uvek govorila da joj je Arlis pomogao da se probije u Holivudu. Sa zadovoljstvom je prihvatila petogodišnji ugovor koji joj je ponudio studio Vorner braders, i napustila Juniverzal, gde su njene glumačke sposobnosti bile potcenjivane.
Merseburg
Merzeburg je grad u njemačkoj saveznoj državi Saksonija-Anhalt. Jedno je od 29 opštinskih središta okruga Zale. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 36.075 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 15088220.
Bette Davis
„Ljudski okovi“
thumb|right|200px| Uloga u [[Of Human Bondage (1934 film)|Ljudskim okovima je bila prva značajna u njenoj karijeri.]]
Merseburg
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Zale Merzeburg se nalazi u saveznoj državi Saksonija-Anhalt u okrugu Zale. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 88 metara. Površina opštine iznosi 54,8 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 36.075 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 658 stanovnika/km². Smješten je na reci Zale, 14 kilometara južno od grada Hale.
Bette Davis
„Ljudski okovi“
Beti je 1934. dobila ulogu zlobne i lukave konobarice, Mildred Rodžers, u filmu Ljudski okovi. Partner joj je bio Lesli Hauard, kome je Dejvisova u početku bila odbojna, ali je posle promenio mišljenje. Ostali glumci su kritikovali režisera da treba da bude strožiji prema Dejvisovoj i ne dozvoli joj da utiče na njegove odluke. Džon Kromvel je kasnije priznao da je bio popustljiv prema glavnoj glumici, i da joj je dao velike slobode zato što je verovao njenim instinktima. Ovaj film joj je doneo najbolje kritike u dotadašnjoj karijeri, kao i brojne kvalitetne ponude, dok je magazin Lajf napisao da je Beti verovatno „pokazala najbolju glumu koju su kamere ikada zabeležile“. U to vreme glumice su očajnički izbegavale da igraju zle žene; Marlen Ditrih i Greta Garbo su napravile karijeru glumeći žene lakog morala, ali posve dobrih i nesrećnih. Beti je, s druge strane, tu ulogu oberučke prihvatila i od tada je postala cenjena baš zbog neobične volje da igra negativce, a Mildred Rodžers je bila samo prva u nizu. Izostanak nominacije za Oskara veoma je iznenadio kako Betine kolege, tako i javnost. Jedna od nominovanih, Norma Širer, pridružila se kampanji „Beti za Oskara“, nakon čega je komisija za dodelu Oskara promenila odluku i na listu nominovanih dopisala i Dejvisovu, a predsednik Akademije za film odlučio je da kandidate za nagradu od sledeće godine biraju svi članovi Akademije, tajnim glasanjem. Oskar za najbolju glumicu je te godine dobila Klodet Kolber, koja je bila ubeđena da će Beti biti nagrađena, te nije ni došla na ceremoniju dodele. Iako je predvidela da će joj novostečena slava doneti bolje uloge, Beti je bila iznenađena i razočarana kada je direktor Vornera odbio da joj dozvoli da sarađuje sa Kolumbijom koja joj je ponudila glavnu ulogu u ambicioznoj ljubavnoj drami Dogodilo se jedne noći. Nije ni slutio koliko će ova njegova odluka uticati na mentalno zdravlje Dejvisove.
1935—1939: Uspeh kod filmskih kritičara
Dejvisova je 1935. igrala problematičnu glumicu u filmu Opasna i za nju dobila odlične kritike. Kolumnista Pikčer posta (Picture Post) napisao je: „Mislim da bi Beti verovatno bila spaljena na lomači da je živela pre dvesta ili trista godina.“ Zapravo, aludirao je na moć i entuzijazam sa kojima je Beti iznela film. Njujork tajms je objavio da „Dejvisova postaje jedna od najzanimljivijih glumica svog doba“. Beti je za ovu ulogu dobila Oskara za najbolju glavnu glumicu, ali ona je oduvek govorila da je to samo zakasnelo priznanje za film Ljudski okovi i nazivala je utešnom nagradom. Zapravo, Dejvisova je zvanično dobila Nagradu Američke akademije za nauku i film, ali našalivši se jednom da je statua neverovatno podseća na supruga, čije je srednje ime Oskar, nagrada je dobila ovaj naziv, najpre kao nadimak, a potom i kao zvanično ime. Sledeće godine glumila je Gabrijelu u trileru Okamenjena šuma, međutim sve pohvale kritičara otišle su Hamfriju Bogartu, kome je ovo bio prvi veliki film. Godine 1937. igrala je u filmovima Kid Galahad i Obeležena, zasnovanom na životu mafijaša Lakija Lučana. Za obe uloge dobila je Volpi pehar na Filmskom festivalu u Veneciji. Nagrada na ovom prestižnom festivalu učvrstila je Beti na poziciji ozbiljne i talentovane glumice, te joj je Vilijam Vajler dodelio glavnu ulogu u filmu Džezebel. Poniženje koje je pre sedam godina pretrpela od njega bilo je zaboravljeno i režiser i glumica su bili u strasnoj ljubavnoj vezi. Film je bio komercijalni i kritički uspeh, a Dejvisova je dobila svog drugog Oskara. Zahvaljujući odličnoj izvedbi zločeste južnjačke lepotice u Džezebelu, Beti je postala favorit javnosti za ulogu Skarlet O'Hare u filmu Prohujalo sa vihorom. I studio i Dejvisova su bili veoma zainteresovani za projekat, no producent Dejvid O. Selznik je jasno stavio do znanja da Beti neće dobiti ulogu. Džezebel je bio film koji je Dejvisovu doveo na listu deset najprofitabilnijih holivudskih zvezda. Godine 1939. snimala je dramu Pobeda nad tamom, gde je igrala aristokratkinju na samrti koja je vodila veoma neumeren i bahat život. Pritisnuta brojnim privatnim problemima, kao i razlazom sa mužem, glumica je često dolazila na snimanje u potpuno bezvoljnom raspoloženju. Kada je režiseru saopštila da će napustiti film i da treba da razmišlja o novoj glumici, on je posavetovao da svoj očaj pretoči u ulogu. Ta ideja je iznenada neverovatno uzdigla Beti i ona je sa novim entuzijazmom završila film. Dobila je još jednu nominaciju za Oskara, a Pobeda nad tamom bio je jedan od komercijalno najuspešnijih filmova 1939. godine. Dejvisova je kasnije priznala da joj je to bila omiljena uloga.
Merseburg
Istorija
Merzeburg se prvi put pominje 850. Kralj Henrik I Ptičar je ovde napravio palatu. U gradu su rado boravili njemački kraljevi tokom 10, 11. i 12. veka. Kasnije je Merzeburg izgubio na značaju. Početkom 20. veka u gradu je nastao centar za razvoj savremene industrijske hemije. Grad je teško stradao od bombardovanja u Drugom svetskom ratu.
Grad je poznat po Merzeburškim bajalicama, prehrišćanskom tekstu koji je ovde otkriven 1841.
Bette Davis
1935—1939: Uspeh kod filmskih kritičara
Uprkos tome što su njene interpretacije nailazile na odličan prijem kod filmskih kritičara i publike, Beti još uvek nije bila zvezda blokbastera, te samim tim, ni toliko popularna van granica Sjedinjenih Država, poput Ditrihove ili Garbo. Tri filma koja je snimila na kraju tridesetih bili su: Huarez sa Polom Mjunijem, Usedelica sa Mirijam Hopkins (koju je Beti hvalila i poštovala dok je nije upoznala), i Privatan život Elizabete i Eseksa (njen prvi film u boji). Iako je imala tek trideset godina, prihvatila je ulogu Elizabete I u njenim šezdesetim, mada se kasnije požalila prijatelju Čarlsu Lotonu da je ova odluka bila pomalo ishitrena. U nameri da se u potpunosti uklopi u ulogu, obrijala je obrve i prednji deo temena.
Sukob sa „Vorner bradersom“
Beti je 1936. prekršila ugovor po kom može da snima jedino uz saglasnost Vornera, otišavši u Englesku da snimi dva filma. Znajući da će je studio tužiti i želeći da dobije na vremenu, Dejvisova je iz Engleske otišla u Kanadu, gde je pripremila tužbu protiv studija, koju je iznela pred sudom u Engleskoj, tako da je Vorner braders, pre nego što je stigao da je tuži, bio optužen za uskraćivanje slobode izbora uloga glumcima. Beti je na sudu rekla da će, „ako nastavi da prihvata uloge u mediokritetskim filmovima, napraviti karijeru za koju nije vredno boriti se“. Ser Patrik Hejstings, koji je zastupao studio, optužio ju je da sve to radi samo da bi dobila više novca. Rugao se njenom opisu svog ugovora (Beti ga je nazivala „ropstvom“), lažući da je nedeljno dobijala 1.350 dolara. Njen branilac je prikazao spor u pravoj svetlosti — u slučaju da odbije ulogu, glumica je mogla biti suspendovana na neodređeno i za to vreme ne bi dobijala platu. Mogla je biti pozvana da igra u bilo kom filmu, bilo koji lik, bez obzira na njene sposobnosti ili lična uverenja. Mogla je čak biti pozvana da promoviše političku stranku, čiji je možda neistomišljenik. Morala je da prihvati da će njena ličnost biti korišćena na način koji je najbolji za studio, a ne nju kao pojedinca. Kada je sudija pitao svedoka, Džeka Vornera, da li Dejvisova mora bespogovorno da igra bilo koju ulogu koju joj dodele, bez obzira da li joj se dopada ili ne, on je jednostavno odgovorio: „Da, mora da je igra“. Britanski mediji nisu pružili podršku glumici, tvrdeći da je „preplaćena i nezahvalna“. Iako je Beti ovim postupkom stekla veliku naklonost i poštovanje kolega, izgubila je proces. Vratila se u Ameriku, znajući da će biti suspendovana i da će bukvalno morati da počne sve ispočetka. Međutim, kad je dobila Oskara za najbolju glavnu glumicu u Džezebelu, Beti je povratila svoj uticaj i integritet. Šest godina kasnije, Olivija de Hevilend je pokrenula isti proces, ali je za razliku od Beti, imala više sreće i dobila je parnicu. Među brojnim glumcima koji su je podržali najglasnija je bila Dejvisova.
1940—1941: „Male lisice“ – svetska slava
Dobivši Oskara 1938. za ulogu u filmu Džezebel, a potom i sjajne kritike za ulogu u Pobedi nad tamom, Beti je povratila uticaj koji je imala pre sukoba sa Vornerom, te je opet imala brojne povlastice i slobode koje su joj bile ukinute. Videvši da je glumica veoma omiljena u narodu, i da ništa ne može smanjiti njenu popularnost, studio je počeo da vodi računa o njenom imidžu u medijima, ali i o ulogama koje joj se dodeljuju. Beti je u to vreme dobijala najbolje ponude i pritom je sama odlučivala da li će ih prihvatiti ili ne. Snimatelji su imali zadatak da krupnim kadrovima istaknu njene velike, osobene oči. Već 1940, kao glavna zvezda Vornera, Dejvisova je dobila ponudu za glavnu ulogu u trileru Pismo, od koga se dosta očekivalo. Videvši da se radi o hladnokrvnom ubici, Beti je rado prihvatila ulogu, za koju je dobila još jednu nominaciju za Oskara. Film je zapravo imao osam nominacija za ovu nagradu, i kao što su producenti predvideli, bio je jedan od najprofitabilnijih filmova u 1940. U januaru sledeće godine, Beti je izabrana za predsednika Američke akademije za nauku i film, postavši tako prva žena na toj funkciji u istoriji Akademije. thumb|right|250px| Beti u filmu [[Male lisice (film)|Male lisice glumi beskrupuloznu Redžinu Gidens.]] Nije mnogo prošlo, a članovi Akademije su upoznali Betinu plahovitu narav i njene, po njihovom mišljenju, odveć radikalne ideje. Pošto se suočila sa neodobravanjem i otporom odbora, Dejvisova je dala ostavku, a na njeno mesto došao je Džin Heršolt, koji je, na iznenađenje Akademije, počeo da sprovodi reforme koje je glumica ranije osmislila.
Nakon razlaza sa Akademijom, Beti se posvetila svom novom filmu Velika laž, u kom je, za promenu, glumila dobru i osećajnu ženu. Da bi je naterao da bude ljupka i vesela, njen partner u filmu, Džordž Brent, krišom ju je golicao tako da ne vide snimatelj i režiser. Naviknuta na sasvim drugačiju Beti, publika nije sa oduševljenjem dočekala Veliku laž, tako da već u sledećem filmu, Dejvisova se vratila svom omiljenom tipu junakinja s ulogom neverovatno zlobne Redžine Gidens. Bila je to drama Male lisice, snimljena sredinom 1941. godine, gde je Beti igrala okrutnu južnjačku bogatašicu spremnu da se odrekne vlastite porodice zarad sopstvenih zamisli. Iako je jednom napustila snimanje i nije se pojavljivala nekoliko dana, Beti je za Male lisice svake nedelje dobijala tri hiljade dolara. Kada je saznala da je Vorner, „pozajmivši je“ Goldvinu, čiji je bio film, dobio 385.000 dolara, zahtevala je i dobila polovinu zarade od matičnog studija. Film je snimljen po scenariju Lilijan Helman, a režiser je bio Vilijam Vajler. Redžinu Gidens je pre Beti u pozorištu igrala Talula Bankhed, i Helmanova je bila u potpunosti zadovoljna njenom glumom. Vajler je mislio da bi lik u filmu trebalo učiniti humanijim, dok je Beti insistirala da Redžina postane još zlobnija, zbog čega je došla u žestok sukob sa režiserom. Shvativši da bi svako veće suprotstavljanje tvrdoglavoj glumici ugrozilo projekat, Vajler je popustio. Beti je odigrala ulogu na svoj način i za nju opet bila nominovana za Oskar za najbolju glavnu glumicu, ali Vajler sa njom više nikada nije radio. Film je bio veliki bioskopski hit zahvaljujući kome je Dejvisova postala međunarodna zvezda, dok je Redžina Gidens bila izabrana za jednu od najvećih filmskih negativki svih vremena.
1942—1945: Aktivizam u Drugom svetskom ratu
Nakon napada na Perl Harbor 1942, Dejvisova pauzira sa snimanjem i odlazi da finansijski potpomogne saveznike prodajući ratne obveznice. Džek Vorner je kritikovao da previše agresivno privlači kupce, na šta je ona odgovorila da je ljudi najviše vole kada je kučka. Od obveznica je zaradila dva miliona, a od svog postera iz Džezebela – 250.000 dolara. Bila je jedina bela zvezda koja je nastupala pred crnačkim pukovima, u trupi Hati Makdanijel i Etel Voters. Na sugestiju Džona Garfilda, stari vojnički klub u Holivudu je uz pomoć Kerija Granta pretvorila u ekskluzivni restoran Hollywood Canteen, gde su filmske zvezde radile kao konobari i bile na usluzi vojnicima. Beti je koristila svoj uticaj da svako veče dovede nove glumce i glumice. Kasnije je snimljen film Hollywood Canteen, u kome je ona glumila sebe, i za koji je rekla da je jedan od njenih projekata na koji je istinski ponosna. Glumica je 1980. za svoju moralnu i finansijsku pomoć pruženu narodu tokom rata, dobila Orden za civilne zasluge od Ministarstva odbrane Sjedinjenih Američkih Država. thumb|left|250px| Kultna scena iz filma [[Na raskršću, u kojoj joj Pol Henrid pali cigaretu.]] Krajem 1942. Beti je snimila film Na raskršću, gde je dala jedno od svojih najpoznatijih portretisanja prosečne, ranjive žene. Nije pokazivala veliko interesovanje tokom snimanja, jer očigledno to nije bila jedna od onih uloga koje je volela. Proucent joj je ipak skrenuo pažnju da bi bilo dobro za nju kada ne bi napustila snimanje, jer je ženskom delu njene publike potreban baš jedan ovakav lik, u ljubavnom filmu, koji će im na tren odvojiti misli od sive, posleratne realnosti. I za ovu ulogu je bila nominovana za Oskara, a National Board of Review je napisao da je „Beti filmu dala dostojanstvo, koje mu je bilo uskraćeno scenarijom.“ Neki njeni filmovi iz tog perioda su za temu imali rat, ili su propagirali borbu protiv nacizma. Najpoznatiji među njima je bila drama Straža na Rajni, sa Polom Lukasom u glavnoj ulozi. Beti je 1943. snimila i propagandni mjuzikl Thank Your Lucky Stars, gde se pojavljuje veliki broj holivudskih zvezda. Beti je ovde izvela potonji veliki hit They're Either Too Young or Too Old. Iste godine je igrala glavnu ulogu u filmu Stare poznanice, sa Mirijam Hopkins, koja je bila u ulozi njene najveće rivalke. Reditelj je imao velikih problema sa glumicama, koje su rivalstvo i animozitet sa platna prenele na set.
Beti se neprestano žalila da Mirijam pokušava da joj ukrade film, a kasnije se našalila da ništa nije morala da radi u sceni gde je Hopkinsova van sebe od besa i ljubomore. U drugoj polovini 1943. snimila je dramu Gospodin Skefington, koju je zbog jednog tragičnog događaja, pokušala da napusti. Iako je odavno imala reputaciju teške i zahtevne glumice, na snimanju ovog filma je više nego ikad izmučila ljude oko sebe. Najpre je beskompromisno odbijala da snima scene koje joj se nisu dopadale. Potom je zahtevala da se promeni scenografija. Često je improvizovala dijaloge i tako glumce dovodila u zabunu, iako je scenarista nekoliko puta prepravio scenario onako kako je ona naložila. Beti je ovakvo ponašanje kasnije objasnila rečima: „Kada sam bila najnesrećnija, nisam kukala već kritikovala sve oko sebe.“ Za konflikte koji su nastali na snimanju, delimično je odgovoran i Džek Vorner, koji joj nije dozvolio da napusti film kada su okolnosti to očekivale. Neki kritičari su smatrali da je glumica ovde dala i više nego što je trebalo, dok je Džejms Ejdži napisao da Dejvisova u ovom filmu na maratonskoj skali pokazuje sve strahote egocentrizma. Ipak, Akademija je smatrala da je njena izvedba bila odlična, te je Beti osmi put bila nominovana za Oskar za najbolju glavnu glumicu.
1946—1950: „Sve o Evi“ – spektakularni povratak
Početkom 1950. snimila je dramu Payment on Demand, i to je bilo jedino što je uradila od kada je napustila Vorner, a nove ponude još uvek nisu stizale. Jednog dana je nazvao producent i scenarista Daril F. Zanuk, i ponudio joj glavnu ulogu u filmu Sve o Evi. Lik Margo Čening urađen je zapravo za Klodet Kolber, koja se u to vreme oporavljala od povrede kičme. Snimanje je odloženo na dva meseca, kako bi francuska glumica bila spremna, međutim ona ni tada nije bila u stanju da snima. Beti je pročitala scenario i rekla da je to najbolji tekst koji je ikada držala u rukama.
1951—1960: Nagli pad popularnosti
Nakon brojnih privatnih problema 1951, Beti je otputovala u Englesku, na snimanje kriminalističkog filma Another Man's Poison. On je dobio uglavnom loše ocene filmskih kritičara, a isto tako je prošao i na bioskopskim blagajnama. Bilo je to iznenađujuće s obzirom na ugled koji je tada Dejvisova uživala zahvaljujući ogromnom uspehu koji je godinu dana pre postigao Sve o Evi. Sledeće godine je u drami Zvezda igrala glumicu koja je spremna na sve samo da na kratko produži svoju karijeru i dobije bar još nekoliko dobrih uloga. Iako je za ovaj film deveti put bila nominovana za Oskara, njena popularnost je primetno opadala, a zvanje najpopularnije holivudske glumice ponela je Ketrin Hepbern. Beti je te godine prvi put zaigrala u mjuziklu. Bio je u pitanju Two's Company, koji se izvodio na Brodveju, i gde se videlo da Dejvisovoj nedostaje iskustvo u ovakvim predstavama. Nekoliko filmova koje je snimila pedesetih bili su pohvaljeni od strane kritike, dok je većina dobila izuzetno loše ocene. Oni koji su pored Zvezde dobro prošli, bili su Storm Center i Payment on Demand. Na sve strane su kritkovali njen izbor uloga, kao i veoma mali trud oko njih. The Hollywood Reporter je objavio da se gluma slična onoj koju daje Dejvisova može naći u noćnom klubu, dok je jedan od londonskih kritičara napisao da je Beti propala od egoizma, i da su njoj dobri jedino loši filmovi. Krajem 1960. Beti se razvela, a ubrzo potom njena majka je preminula. Nove filmske ponude nije dobijala i mislila je da je njenoj filmskoj karijeri ponovo došao kraj. Stoga je prihvatila gostujuću ulogu u seriji Wagon Train. Time je okončala najlošiju deceniju u svojoj karijeri, ali i u privatnom životu.
Brakovi i afere
Budući da je odgojena kao protestantkinja, te su se mnoge situacije, tako uobičajene u Holivudu, kosile sa njenim shvatanjima i moralnim načelima, Dejvisova je u početku bila izložena podsmesima iskusnih holivudskih kolega. Njena majka je iz tog razloga bila zabrinuta kada je čula da će Beti u svom prvom filmu menjati pelene jednom detetu, čiji ne zna pol. Snimatelji su svedočili da je glumica crvenela do suza kada je shvatila da je beba dečak, i prvi put u životu videla penis. Beti se 1932. udala za Harmona Nelsona, koji je od tada postao česta meta štampe i predmet ismevanja. Naime, mediji su neretko naglašavali da muž Beti Dejvis zarađuje jedva četirsto dolara mesečno, dok ona za to vreme zaradi oko četiri hiljade dolara. To u početku nije smetalo njihovoj vezi, međutim kasnije je bilo nepremostiva prepreka. Iako je Dejvisova često isticala da je normalno da jedna holivudska glumica zarađuje više od svog supruga, Harmon joj nije dozvolio da kupi kuću dok on sam ne skupi dovoljno para za to. Posle nekoliko abortusa, i mnogo strpljenja, Beti ga je napustila 1938. godine. Harmon je na brakorazvodnoj parnici obelodanio da je njegova supruga bila u vezi sa Hauardom Hjuzom, i još dodao da je u braku bila veoma surova i nečovečna. Iste godine je glumica bila u burnoj ljubavnoj vezi sa Vilijamom Vajlerom. Beti je govorila da je pronašla ljubav svog života i da je snimanje Džezebela bio „period njene najpotpunije sreće.“
Godine 1940. Dejvisova je kupila malu farmu Butternut, i pretvorila je u luksuznu rezidenciju, gde se preselila njena majka Ruti. Šetajući se jednog dana šumom koja je bila u njenom posedu, glumica se izgubila a čovek koji je pronašao, bio je njen sused, Artur Farnzvert. Od tada je postao stalan gost u njenoj kući, a bili su venčani već do kraja godine. Posle tri godine mirnog i stabilnog braka, na snimanju filma Gospodin Skefington, Dejvisovoj je javljeno da joj je muž kolabirao na ulici, i da je smešten u bolnicu. Umro je posle dva dana, a autopsija je pokazala da je dobio frakturu lobanje. Artur je i dve nedelje pre toga povredio glavu, padnuvši niz stepenice, zbog čega je ova mala nezgoda imala fatalne posledice. Beti je zbog te prethodne nesreće bila pod istragom, međutim nije pronađen ni jedan dokaz koji bi ukazivao na to da ga je ona gurnula. Kada je tražila od Džeka Vornera da joj dozvoli da napusti film kako bi bila uz muža, on joj je ljubazno stavio do znanja da mora da nastavi. To možda objašnjava njeno nepodnošljivo ponašanje koje je usledilo na snimanju, i koje je često izazivalo revolt ostalih glumaca. Betin treći muž bio je manje poznati slikar Vilijam Grant Šeri, koji je često radio i kao maser. Glumici se neobično dopalo to što je kada su se upoznali tvrdio da nikada nije čuo za nju. Venčali su se 1945. a razveli 1950. godine, kada se Dejvisova na snimanju filma Sve o Evi zaljubila u kolegu Garija Merila, koji je ubrzo postao njen četvrti i poslednji suprug. Venčali su se 28. jula 1950, posle samo dvadesetpet dana od okončanja brakorazvodne parnice sa Šerijem. Kćerki Barbari Dejvis, koju je 1947. rodila sa Vilijamom, dodato je prezime Meril, dok je sa novim suprugom usvojila još jednu devojčicu i nazvala je Margot. Godine 1952. par je usvojio i sina Majkla. Te godine su lekari otkrili da Margot ima neka oštećenja na mozgu, izazvana nezgodom nekoliko dana posle rođenja. Ovo je izazvalo veliku krizu u životu Merila i Dejvisove, i ta kriza nikada nije prevaziđena. Oboje su onom drugom pripisivali krivicu za bebino zdravlje, Beti se još i opijala i fizički razračunavala sa Garijem. Razveli su se 1960, nakon čega je glumica do kraja života ostala sama. U poznim godinama je izjavila da „nijedan od njena četiri supruga nije bio dovoljno muževan da postane gospodin Dejvis.“
Sukob sa kćerkom
Beti i njena kćerka Barbara su oduvek bile u ne tako dobrim odnosima, međutim netreljivost koju je Barbara pokazivala prema majci, još od njenih burnih svađa sa mužem, rasla je godinama. Kulminirala je kada se devojka okrenula religiji i pritom počela da preobraća Beti. U kući su živele dve potpuno različite osobe, jedna religiozna i konzervativna, a druga liberalna i previše kolerična, te su svađe bile svakodnevnica. Kada se 1985. vratila iz Engleske, sa snimanja filma Ubistvo sa ogledalima, Dejvisova je saznala da je njena kćerka u međuvremenu objavila svoje memoare, odnosno svojevrsnu biografiju njene majke, nazvanu My Mother's Keeper. Barbara se tu bavila svim njihovim problemima, o Betinom problemu sa alkoholom; pisala je o mentalnoj surovosti njene majke, emocionalnoj hladnoći, egocentričnosti i, po mišljenju svoje porodice i prijatelja, iznela brojne neistine, s ciljem da što više naruži Betino ime. Javnost nije reagovala na način na koji je Barbara očekivala, već je stala u glumičinu odbranu, kao uostalom i Betine kolege. I Gari Meril, bivši suprug Dejvisove, rekao je da je nezahvalna ćerka samo htela da zaradi na majčinom imenu. Dejvisova je bila više iznenađena nego povređena. U otvorenom pismu koje joj je napisala, rekla je da je zbunjena i da se pita ko je Barbara ustvari. Dodala je još i da je tu knjigu shvatila kao znak za zahvalnosti za vrlo privilegovan život koji je vodila. Beti je kćerku i njenu decu nakon ovoga isključila iz testamenta. To pismo je zapravo bilo poslednja glava njene druge biografije, This 'N That, koju je glumica napisala 1987. Premda se u celoj knjizi bavila svojom karijerom od 1960. do 1985, Beti je pisala i o sukobu sa Barbarom. Rekla je da se od moždanih udara nekako i oporavila, ali da se nikada neće oporaviti od saznanja da je njeno dete pisalo neistine njoj iza leđa. Ipak, u jednom intervjuu iz 1989. godine, na pitanje šta oseća prema Barbari Meril, glumica je rekla: „Naravno da je volim. Ona je ipak moja krv.“
Bolest i smrt
Godine 1983, dok je radila na miniseriji Hotel, Beti je saznala da ima rak dojke. Budući da je bolest bila u poodmakloj fazi, dojka joj je odstranjena nekoliko dana kasnije. Dve nedelje nakon operacije, glumica je preživela četiri moždana udara, koji su izazvali paralizu levog dela lica i levog ramena. Dejvisova se duže vreme fizički i psihički oporavljala, ali baš u to vreme njena kćerka je objavila svoje memoare, čija je sadržina potresla i povredila njenu majku. Beti je kolabirala tokom dodele nagrada American Cinema Awards 1989, međutim to je nije sprečilo da otputuje u Španiju, gde je trebalo da joj bude dodeljena nagrada za životno delo. Tu su njeno zdravlje naglo pogoršalo, te je otišla u Francusku, plašivši se da leti natrag u SAD. Umrla je 6. oktobra iste godine, u jedanaest časova i dvadeset minuta uveče, u francuskom gradiću Nejiu. Beti je čitave poslednje tri decenije svog života mrzela što u krevet odlazi sama, a noći je smatrala zastrašujućim. To je bila velika ironija sudbine s obzirom na to da je dok je bila mlada govorila da starenje nije za pičkice.
Beti Dejvis je sahranjena u memorijalnom parku Forest Loun, u Holivudu, pored njene majke, Ruti, i mentalno obolele sestre Bobi. Na njenoj nadgrobnoj ploči napisan je epitaf Radila je na teži način (en – She did it the hard way). To je zapravo rečenica kojom ju je 1951. opisao Džozef L. Mankevic. Njena zaostavština je kasnije procenjena na šesto hiljada do milion dolara.
Uticaj, kritike i priznanja
Beti je bila najveća holivudska zvezda u periodu posle Marlen Ditrih i Grete Garbo, a pre Ketrin Hepbern, Merilin Monro, Elizabet Tejlor i Odri Hepbern, i jedno od značajnih imena u istoriji filma. Bila je prva glumica koja nije izbegavala uloge negativaca, već ih je oberučke prihvatala i od njih napravila karijeru. Borila se za veća prava i slobode filmskih zvezda, te je u tu svrhu pokrenula sudski postupak protiv kompanije Vorner braders. Zalagala se za mogućnost biranja uloga po sopstvenom nahođenju i pokušala je da spreči preveliko uplitanje producenata u stvari koje se tiču samih glumaca. Postala je prva žena predsednik Američke akademije za nauku i film, ali na toj poziciji nije dugo ostala. Kada je 1953. nominovana za Oskara, bila je prva osoba koja je deset puta bila nominovana za tu nagradu. Smatra se i da je ona zaslužna što nagrada nosi to ime, rekavši da je podseća na njenog muža.
Dejvisova je bila glumica karaktera, a tokom karijere je promenila čak tri tipa uloge. Tridesetih i četrdesetih je igrala beskrupulozne i lukave žene, i to je bio najuspešniji period u njenoj karijeri. Šezdesetih je glumila lude starice, te postala začetnik novog podžanra u kategoriji trilera, u kome je glavni negativac mentalno obolela žena. thumb|left|250px| Beti sa [[Ronald Regan|Ronaldom Reganom na prijemu u Beloj kući 1987. godine.]] Deset godina kasnije, kada su joj zdravstveni problemi onemogućili svaku veću aktivnost, Beti je tumačila uloge bespogovornih porodičnih matrijarha, a odlične kritike dobila je čak i za svoj poslednji film. Glumica je već od četrdesetih postala predmet imitacija i parodija. Magazin Los Angeles Examiner je međutim napisao da nijedan imitator nije uspeo da imitira Dejvisovu onako kako je ona samu sebe u filmu Beyond the Forest, dok je Tajm (en Time) objavio da Betina gluma često i nije prava gluma već jednostavno predstavljanje same sebe: „Ali čik pokušajte da gledate u nekog drugog!“ Uloga Lesli Krozbi je pohvaljena rečima da je to jedan od najneobičnijih ženskih likova u istoriji filma, dok je za kultnu Margo Čening rečeno da je Beti uspela da prikaže jedan izuzetno realan lik, ikonu velikog stila.
Godine 1977. Beti je postala prva žena koja je dobila Nagradu za životno delo od Američkog filmskog instituta, s čime počinje niz novih priznanja i nagrada. Dejvisova tada kreće na turneje po svetu, gde je davala intervjue, gostovala u emisijama i šou programima, i gde je slavljena njena plodna karijera. Gostovala je i kod Larija Kinga, Džoan Rivers, Džonija Karsona i Dejvida Letermana, i sve te emisije su imale izuzetnu gledanost i često bile reprizirane. Krajem 1988. dobila je nagradu Kennedy Center Honor za izuzetan doprinos filmskoj umetnosti, zatim nagradu Film Society of Lincoln Center Lifetime, a u Francuskoj je bila proglašena vitezom Legije časti. U Italiji je progašena za Campione d'Italia, što je najviše civilno odlikovanje u toj zemlji, dok je na Međunarodnom filmskom festivalu u San Sebastijanu, u Španiji, takođe dobila nagradu za životno delo. Neposredno pred smrt bila je na naslovnici magazina Lajf, koji je proglasio za najveću filmsku zvezdu njenog doba. Glumica je tada bila prijatno iznenađena još jednim neobičnim priznanjem. Naime, radi se o pesmi Bette Davis Eyes koju je izvela američka kantautorka Kim Karns. Betin unuk je bio iznenađen što je njegova baka predmet jednog svetskog hita, najprodavanijeg singla u Americi 1981. godine. Kao i on, brojna mlada populacija je tek tada shvatila veličinu jedne Beti Dejvis, što je izazvalo nov talas interesovanja za njen život i delo. Beti je pevačici i tekstopiscima napisala pismo gde im se zahvalila na toj velikoj počasti, a Kim joj je zauzvrat poslala zlatno izdanje ploče, koju je glumica okačila na zid.
Američki filmski institut je Dejvisovu 1999. godine proglasio za drugu najbolju glumicu dvadesetog veka, posle Ketrin Hepbern. Godine 2008, na sto godina od njenog rođenja, Vlada Sjedinjenih Država je pustila poštansku marku sa likom Beti Dejvis u filmu Sve o Evi, dok je na Bostonskom univerzitetu organizovano komemorativno slavlje. Enciklopedija Britanika je Dejvisovu proglasila za jednu od 300 žena koje su promenile svet. Betin sin, Majkl Meril, ustanovio je Fondaciju Beti Dejvis, koja svake godine stipendira određen broj studenata glume u Americi.
Uzor gej muškaraca
Napisane su studije i snimljeni dokumentarni filmovi o Betinom uticaju na LGBT zajednicu; najnoviji film je snimljen 2009. i nazvan je Queer Icon: The Cult Of Bette Davis. Iako je u Los Anđelesu jedno vreme delila stan sa gej muškarcem, i izlazila sa njegovim prijateljima, to joj nije smetalo da često daje homofobične izjave. Govorila je da joj nikada neće biti jasno kako dva bića istog pola mogu da se privlače, kao i da nikada nije srela muškarca koji bi mogao da se takmiči sa jednom ženom. Na pitanje ima li nešto protiv zakonskih mera kojima se LGBT ljudima daju veća prava, rekla je: „Sloboda za gej osobe? Nemam ništa protiv toga, ali tu nema ničega što bi se mene ticalo“. Uprkos tome, gej muškarci su oduvek bili njena najbrojnija publika, i ona je to znala. Dejvisova nije bila klasična fatalna holivudska zavodnica, niti pak povučena i poslu predana filmska glumica. Ono što je karakteriše jeste ambivalentna seksualnost i muška snaga i hrabrost na svom putu do slave. Beti nije prezala ni od koga i ni od čega da kaže šta misli i uradi šta želi. Svojim ulogama samosvesnih, hrabrih i nepokornih žena pomogla je generacijama gej muškaraca da po svaku cenu ostanu verni sebi uprkos kritikama i odbacivanju okoline. Američki publicista Entoni Slajd je rekao da Dejvisova tako predstavlja agenta gej osoba na filmskom platnu, za šta su joj se gejevi i transeksualci odužili čestim imitiranjem i parodiranjem, te tako održavanjem njene popularnosti i posle smrti. Često je kao primer velike pomoći gej zajednici navođena njena uloga u filmu Pobeda nad tamom, koji kvir teoretičar Iv Sedžvik naziva epistemologijom ormana. Glumica je nadahnuto odglumila Džudit Trahern, ženu koja u poslednjem trenutku shvata da je ceo život činila protiv sebe i da je vreme da se promeni, da živi onako kako je normalno. Mnogi gejevi i lezbijke su u tom liku prepoznali sebe i svoje večito skrivanje i pretvaranje, te odlučili da govore o svom seksualnom opredeljenju. Ed Sikov, jedan od njenih biografa, rekao je da je Beti Dejvis do te mere bila inspiracija homoseksualcima dvadesetog veka, da su oni razvili pravu gej–potkulturu, ugledajući se na likove koje glumi, i obožavajući je gotovo kao božanstvo. Godinama kasnije Beti se borila protiv svake vrste diskriminacije, pa i protiv seksualne. Pružala je bezrezervnu podršku svom sinu Majklu, kada je priznao da je homoseksualac, a za LGBT zajednicu je rekla da su oni najzahvalnija umetnička grupa ljudi na svetu, kad je umetnost u pitanju. Veoma stara, Dejvisova je na jedno pitanje u vezi sa svojom sjajnom karijerom, odgovorila: „Velikim delom je na uspeh moje karijere uticao dobar prijem koji sam imala kod gej muškaraca. Oni su veoma obrazovani i vole umetnost, i naspram njih, običan muškarac izgleda glupo“.
Rivalstvo sa Džoun Kraford
Glumice su neštedimice komentarisale jedna drugu u medijima. Beti je jednom rekla da one nikada nisu bile u dobrim odnosima: „Poštujem je, ali mi je sa njom uvek nekako nelagodno. Ona je slika i prilike jedne filmske zvezde. Mislim da je najbolje što je odigrala baš Džoun Kraford kao Džoun Kraford.“ Na pitanje zašto uvek igra kučke, odgovorila je: „Zašto uvek igram kučke... Možda zato što nisam kučka. Eto zašto Džoun uvek igra dame!“ Kada je ova pak umrla, Beti je bila nešto blaža: „Kažu da se o mrtvima govori samo lepo. Džoun Kraford je mrtva. Lepo.“ Kasnije se ispravila: „Ma ko se to promenio kad je umro!“
Kada je međutim Kristina, usvojena kćerka Krafordove, objavila knjigu Najdraža mamice u kojoj je opisivala kako je majka psihički i fizički zlostavljala, kako se lako hvatala alkohola i muškaraca, Beti je bila zgrožena i bila je jedna od prvih glumica koje su javno kritikovale nezadovoljnu autorku knjige. ''Nisam bila najveći obožavalac gospođe Kraford, ali ipak poštujem njen talenat. Ona nije zaslužila da se o njoj objavi nešto tako neukusno, i to još od strane njene kćerke... Mislim da je strašna, strašna stvar da kćerka uradi nešto poput toga. I to osobi koja te je izvukla iz sirotišta i ko zna čega. Ako joj se već nije dopadala osoba koja je odlučila da postane njena majka, bila je dovoljno odrasla da počne da vodi sopstveni život. Jako mi je žao Džoun, ali znam da ona ne bi želela moje sažaljenje. Zapravo, to je poslednje što bi želela. Mogu da je razumem. Ustvari, ne mogu: ne mogu da zamislim da moja voljena, divna kćerka, Barbara Meril, napiše nešto takvo o meni. Nezamislivo! Zahvalna sam svojoj deci što znam da oni meni nikada ne bi uradili to što je Džounina kćerka uradila njoj.'' Barbara Meril je baš to isto uradila svojoj majci – objavila je svoje memoare, naslovljene sa Čuvar moje majke, gde se bavila Betinim životom onako kako se Kristina, nezahvalno i preuveličano bavila Džouninim.
Džordž Kjukor je jednom zaključio: „Oduvek mi je izgledalo da su obe želele ono što je ona druga imala – Džoun neverovatni talenat Dejvisove, a Beti zavodljivi glamur Krafordove.“
Marfil (razvrstavanje)
Marfil ima više značenja:
Bangor, Wisconsin
Bangor je grad u američkoj saveznoj državi Viskonsin.
Krnja Jela (Bosanski Petrovac)
Krnja Jela je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Bosanski Petrovac koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 475 stanovnika.
Bangor, Wisconsin
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.459, što je 59 (4,2 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Terrabianca, Sassari
Terrabianca je naselje u Italiji u provinciji Sassari, u regiji Sardinija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 51 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 108 m.
Santa Brigida, Bergamo
Santa Brigida je naselje u Italiji u provinciji Бергамо, u regiji Ломбардија.
Arta Terme, Udine
Arta Terme je naselje u Italiji u provinciji Udine, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
Santa Brigida, Bergamo
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 635 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 785 m.
Arta Terme, Udine
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1408 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 487 m.
Jessica Tandy
Jessie Alice Tandy (7. jun 1909 – 11. septembar 1994.) bila je britanska i američka kazališna i filmska glumica.
Ponte Conca, Pesaro e Urbino
Ponte Conca je naselje u Italiji u provinciji Pesaro e Urbino, u regiji Marche.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 738 m.
Margarita Maza de Juárez (razvrstavanje)
Margarita Maza de Juárez ima više značenja:
Devizes
Devizes je trgovački gradić i civilna parohija u engleskoj grofoviji Wiltshire. Smješten je oko 16 km jugoistočno od Chippenhama i oko 18 km istočno od Trowbridgea.
Devizes služi kao sjedište lokalnih banki, advokatskih ureda i trgovački radnji, uz veliku tržnicu otvorenu jednom tjednom. U njemu se nalazi preko 500 građevina zaštićenih kao spomenici kulture, te veliki park u središtu, kao i znamenite crkve i gradsku vijećnicu. Nastao je oko istoimenog normanskog zamka postavljenog u 11. vijeku.
Atla (razvrstavanje)
Atla ima više značenja:
Luis Echeverría Álvarez, Gustavo Díaz Ordaz
Luis Echeverría Álvarez je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Gustavo Díaz Ordaz.
Sânnicoară, Apahida
Sânnicoară je naselje u Rumuniji u okrugu Kluž u opštini Apahida.
Kosmos-2343
Kosmos-2343 je jedan od preko 2400 sovjetskih vještačkih satelita lansiranih u okviru programa Kosmos.
Sânnicoară, Apahida
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 1309 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 307 m.
Kosmos-2343
Kosmos-2343 je lansiran sa kosmodroma Tjuratam, Bajkonur, Kazahstan, 15. maja 1997. Raketa-nosač Sojuz je postavila satelit u orbitu oko planete Zemlje.
El Jazmín, Autlán de Navarro
El Jazmín je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Autlán de Navarro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 917 m.
La Barranca, Hidalgo
La Barranca je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Hidalgo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 189 m.
Brookston, Minnesota
Brukston je grad u američkoj saveznoj državi Minesota.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 141, što je 43 (43,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Jürgenshagen
Jirgenshagen je opština u njemačkoj saveznoj državi Meklenburg-Zapadna Pomeranija. Jedno je od 62 opštinska središta okruga Gistrov. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.157 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 13053037.
Margaritas (razvrstavanje)
Margaritas ima više značenja:
Učenjak
Učenjak je izraz koji u najširem, odnosno kolokvijalnom smislu, označava osobu koja je učena, tj. koja se svojim obrazovanjem ističe od ostalih ljudi. U užem smislu se pod time podrazumijeva osoba koja je stekla stručno znanje iz određene naučne oblasti, najčešće vezane uz društvene nauke ili njoj srodne oblasti kao što su filozofija ili teologija. Učenjak često predstavlja sinonim za naučnika, iako se u tom smislu najčešće primjenjuje u historijskom kontekstu.
Kazahstan
Kazahstan (kazaški Qazaqstan [qɑzɑqˈstɑn], ruski Казахстан [kəzɐxˈstan]; službeno Republika Kazahstan, kazaški Qazaqstan Respublikasy, ruski Республика Казахстан), država smještena na području Evroazije. Sa površinom od 2.727.300 km², po veličini je deveta u svijetu, dok je najveća od svih zemalja koje nemaju izlaz na more. Graniči sa Rusijom, Kinom, Kirgistanom, Uzbekistanom i Turkmenistanom, a na zapadu izlazi na Kaspijsko jezero. Glavni grad je Nursultan, koji je to postao 1997. godine, do kad je glavni grad bila Alma Ata, koja je inače najveći kazahstanski grad.
S obzirom na svoju veličinu, Kazahstan ima vrlo različite tipove terena, od prostranih nizija, preko visoravni, stepa, tajgi, stjenovitih kanjona, brda, delti do pustinja i visokih planina čiji su vrhovi stalno pod snijegom. Sa 16,4 miliona stanovnika (prema popisu iz 2009. godine), ova zemlja je 62. u svijetu u toj kategoriji, a sa gustinom od 6 stanovnika po kilometru kvadratnom, spada u najrjeđe naseljene zemlje svijeta.
Veći dio historije prostor današnjeg Kazahstana su naseljavala nomadska plemena. Do 16. vijeka su se formirali Kazasi kao zasebna grupa, sastavljena od tri horde. Rusi na ovaj prostor prvi put dolaze u 18. vijeku, a do sredine 19. vijeka već je cijeli Kazahstan postao dijelom Ruskog Carstva. Nakon Oktobarske revolucije 1917. i Ruskog građanskog rata koji je uslijedio, teritorij Kazahstana nekoliko puta biva reorganiziran da bi 1936. godine bila osnovana Kazaška SSR u okviru SSSR-a. Tokom 10. vijeka Kazahstan je bio mjesto mnogih sovjetskih projekata, kao što su Hruščovljeva "Djevičanska polja", zatim kosmodrom u Bajkonuru, te "Poligon" u Semipalatinsku, primarna sovjetska lokacija za testiranje nuklearnog oružja.
Kazahstan je proglasio nezavisnost 16. decembra 1991. godine, kao posljednja sovjetska republika koja je to uradila. Dotadašnji komunistički lider Nursultan Nazarbajev postao je prvi i dosad jedini predsjednik Kazahstana. Nakon sticanja nezavisnosti ova država vodi umjerenu vanjsku politiku, te pokušava razviti svoju ekonomiju, posebno hemijsku industriju. Dok se privredni imidž zemlje u svijetu poboljšava, predsjednik Nazarbajev ima jaku kontrolu nad državnom politikom. Ipak, međunarodni ugled se polako gradi. Kazahstan se već sada smatra za vodeću zemlju centralne Azije. Ova država je član mnogih međunarodnih organizacija uključujući: UN, Partnerstvo za Mir, ZND i Šangajsku Organizaciju za Saradnju. 2010. godine će Kazahstan predsjedavati OSCE-om.
Kazahstan je etnički i kulturno vrlo raznolik, što je dobrim djelom posljedica masovnih deportacija u SSSR-u za vrijeme Staljinove vladavine. Kazasi su najbrojniji narod. Dozvoljene su vjerske slobode, pa postoji nekoliko različitih religija koje se praktikuju ovdje. Po broju vjernika najzastupljeniji je Islam. Kazaški je državni jezik, ali se uz njega i ruski koristi kao službeni u državnim institucijama.
Kazaški Kanat
Kazahstan je bio naseljen još od kamenog doba. Klima i reljef ove oblast su bili pogodni za stočarstvo. Historičari vjeruju da je konj prvi put pripitomljen upravo u stepama Evroazije. Kako su gradovi Taraz i Hazrat-e Turkestan služili kao važne stanice na Putu svile, koji je povezivao istok i zapad, ovo područje dobija veliki strateški značaj, kada ga u 18. vijeku osvajaju Mongoli. Pod Mongolskim Carstvom, ovo područje je podjeljeno na pokrajine, koje su poslije postale dio Kazaškog Kanata.
Rusko Carstvo
Od 90-tih godina 19. vijeka pa nadalje teče intenzivnije naseljavanje ruskog stanovništva na teritorij današnjeg Kazahstana, posebno u provinciju Semirečje. Taj trend se još i povećao nakon izgradnje željeznice Orenburg-Taškent, koja je završena 1906. godine. Ova doseljavanja su nadzirana od strane Preseljeničke Uprave, sa sjedištem u Sankt Peterburgu.
Kazaška SSR
thumb|left|250px|thumb|Položaj Kazačke SSR unutar SSSR-a Iako je za kratko vrijeme uspostavljena Alaška autonomija (1917.-1920.), ovo je bio veoma buran period praćen mnogim ustancima i pobunama, koje su brutalno ugušene, te su Kazasi ipak došli pod sovjetsku upravu. Prostor današnjeg Kazahstana je 1920. godine postao autonomna republika unutar Ruske SFSR.
Sovjetska represija nad tradicionalnom elitom zajedno sa forsiranjem kolektivizacije u kasnim 30-tim dovela je do velike gladi. Između 1926. i 1939. godine broj stanovnika Kazahstana je opao za 22% uslijed gladi, nasilja i emigracije. Procjene su da bi danas Kazahstan brojao blizu 20 miliona stanovnika da u tom periodu nije bilo gladi i masakra nad kazaškom populacijom. Tokom 30-tih godina mnogi vodeći kazaški pisci, mislioci, pjesnici, političari i historičari su likvidirani po Staljinovoj naredbi, a sve u cilju suzbijanja kazaškog identiteta i kulture. Komunistički sistem je činio velik napor da integrira Kazahstan u sovjetski sistem. Kazahstan je postao sovjetska republika 1936. godine. U ovom periodu na njegovu teritoriju se prisilno doseljava veliki broj ljudi iz drugih djelova Sovjetskog Saveza. Većina deportacija u SSSR-u su vršene u pravcu Sibira i Kazahstana, a one su često vršene samo na osnovu etničke ili religijske pripadnosti ti ljudi. Nerijetko su oni dospjevali u velike sovjetske radne logore, kao što je Alžir u okolini Astane, koji je bio rezervisan za žene ljudi koji su smatrani za narodne neprijatelje.
Nezavisnost
Sljedeće godine su bile obilježene značajnim reformama vezanim za tranziciju socijalističke ekonomije u novi kapitalistički sistem. Pod vodstvom Nursultana Nazarbajeva, koji se 1989. godine pojavio kao lider Komunističke Partije Kazahstana, te koji je dvije godine kasnije pobijedio na izborima za predsjednika Kazahstana, ova država je ostvarila značajan napredak u razvoju tržišne ekonomije. Od 2000. godine usljeđuje još brži privredni rast, prvenstveno zahvaljujući velikim rezervama nafte, plina i mineralnih ruda.
Politički sistem
Parlament je dvodomni, sastavljen iz donjeg doma (Medžlis) i gornjeg doma (Senat). Za Medžlis se bira 67 pojedinačnih poslanika, te još 10 poslanika sa stranačke liste. Senat ima 39 mjesta. Iz svake administrativne jedinice (14 povincija + gradovi Nursultan i Alma Ata) se biraju po dva senatora. Predsjednik imenuje preostalih sedam članova Senata. Medžlis i vlada imaju pravo predlagati zakone.
Izbori
Parlamentarni izbori 2004. godine su dale većinu pro-vladinoj Otan stranci predsjednika Nazarbajeva. Većinu preostalih mjesta su dobile dvije stranke naklonjene predsjedniku, poljoprivredno-industrijski blok AIST i stranka Asar, čija je osnivačica Nazarbajeva kćerka. Opozicija je osvojila jedno jedino mjesto na tim izborima za koje je OSCE kazao da nisu zadovoljili međunarodne standarde.
Kazahstan je aplicirao za status posmatrača u Vijeću Evrope 1999. godine. Službeni odgovor je glasio da bi Kazahstan mogao postati i punopravni član, jer je manjim svojim dijelom ipak teritorijalno dio Evrope, ali da neće moći dobiti nikakav status dok se demokratija i ljudska prava u ovoj zemlji ne unaprijede.