cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Operacija Mostobran Kraljevo
Prethodne okolnosti
Suočena sa prevratima u Rumuniji i Bugarskoj, i mogućnošću brzog prodora Crvene armije kroz ove dve zemlje, nemačka komanda donela je odluku o evakuaciji Armijske grupe E iz Grčke i njenom čvrstom povezivanju sa Drugom oklopnom armijom na teritoriji Srbije, u cilju odbrane fronta na Plavoj liniji (od Đerdapa na jug do Skoplja). Međutim, prodor glavnine Armijske grupe E u moravsku dolinu nije uspeo, i ona je zaustavljena u nivou Vranja. Nemački improvizovani front na bugarskoj granici nije izdržao napad Crvene armije, NOVJ i bugarske armije. Jedinica koja je držala front od Zaječara na jug, 7. SS divizija, teško je poražena i razbijena u Niškoj operaciji, a brojno stanje svedeno joj je na trećinu. Na taj način nastala je situacija da je dolina Zapadne Morave, prostor od velike operativne važnosti, slabo branjena. Za Nemce je postojala opasnost da savezničke snage brzim prodorom u zahvatu Zapadne Morave zatvore ibarsku komunikaciju, poslednju koja je ostala na raspolaganju Armijskoj grupi E.
Nakon oslobođenja Kruševca 14. oktobra otvorena je mogućnost za napad na prostor Kraljevačkog mostobrana sa istoka, a nakon oslobođenja Kragujevca 21. oktobra i sa severa i sa severa. Međutim, komanda Crvene armije opredelila se da težište ofanzive Trećeg ukrajinskog fronta bude na drugom mestu (u Baranji), pa je napad velikog stila u dolini Zapadne Morave izostao. Snage NOVJ su u velikoj meri sledile sovjetske operativne zamisli. Ipak, postojeće snage bile su dovoljne da izvrše ozbiljan pritisak i učine situaciju Armijske grupe E dramatičnom.
Angažovane snage
Nemačke snage 6. novembra 1944:
Savezničke snage 25. oktobra 1944:
Savezničke snage 15. novembra 1944:
Borbe tokom oktobra
Nastupajući od Kruševca prema Kraljevu, 52. streljačka divizija 64. korpusa Crvene armije i Druga proleterska divizija oslobodile su 16. oktobra, posle oštre borbe, Vrnjačku Banju i Trstenik. Pred njima se nalazila nemačka borbena grupa Burgemajster, sastavljena uglavnom od delova 524. puka 297. divizije, prebačena iz sastava 21. korpusa, brojčano slaba i sposobna samo za zadržavajuću borbu. Odsudnu odbranu nemačke snage u visini sela Vitanovac i Vrba.
U borbama od 14. do 21. oktobra 93, i 113. divizija 68. korpusa Crvene armije i Sedamnaesta divizija NOVJ oslobodile su Kragujevac. Time se otvorio prostor za napad na Kraljevački mostobran sa severa. Taj prostor pokrile su Sedamnaesta divizija NOVJ i jedan puk 93. divizije Crvene armije. U odbrani pred njima stajali su delovi borbene grupe Fišer koji su se povukli iz Kragujevca: manji delovi 117. lovačke divizije, 14. SS puka i tri bataljona 1. brdske divizije.
Borbe tokom novembra
Tokom prvih dvadesetak dana novembra došlo je do ravnoteže snaga i relativnog primirja na Kraljevačkom mostobranu. Svakodnevno su vođeni artiljerijski dueli, uz česte pešadijske ispade sa obe strane. Tokom ovog perioda snage NOVJ stalno su pojačavane. Glavni štab Srbije uputio je na Kraljevački mostobran 25. i 45. diviziju. Od 18. do 22. novembra 25. divizija uvedena je desno od Druge proleterske, posevši front širine 40 km na glavnom grebenu planine Kotlenika. 19. novembra je 45. divizija izbila je u rejon severno od Užica, šireći front pritiska. Izvršavajući naređenje Vrhovnog štaba od 15. oktobra o sprečavanju proboja Nemaca od Požege ka Višegradu i od Sjenice ka Prijepolju, slabiji delovi 37. sandžačke divizije proterali su slabije neprijateljske delove i poseli Užice, a 22. oktobra i Požegu. Korpusna grupa Miler u cilju raščišćavanja ove krize na svom pravcu formirala je borbenu grupu Šrajber (, ojačani oklopni lovački bataljon 104. divizije). 4. novembra ova borbena grupa zauzela je Požegu, a 6. novembra Užice, što je Komanda Jugoistoka konstatovala sa zadovoljstvom i optimizmom.
Borbena dejstva oživljavala su sa uvođenjem svežih jedinica NOVJ. 17. novembra front Druge proleterske divizije ojačan je slanjem svežih bataljona Šeste srpske brigade. U tom periodu uvedene su u borbu i brigade 25. divizije. Delovi ove dve divizije izveli su od 22. do 26. novembra uspešnu akciju zabacivanjem u dobinu i pozadinu nemačkih linija južno od Kraljeva. Sa osloncem na Devetnaestu srpsku, Treća srpska brigada izbila je na desnu obalu Ibra u rejonu Mataruge, i 23. novembra sa dva bataljona forsirala Ibar. Iznad sela Roćevići ova brigada uspela je da prekine nemačku kolonu u pokretu. U toku 24. novembra došlo je do intervencije nemačkih snaga protiv bataljona Treće srpske, kojoj je priskačočila u pomoć s desne obale Šesta srpska brigada. U ovoj borbi Nemci su, prema izveštaju jedinica NOVJ, imali oko 200 poginulih, veći broj ranjenih i 23 zarobljena vojnika. Uništena su 2 tenka, 10 kamiona i više drugih vozila. Bataljoni na levoj obali Ibra zauzeli su Progorelicu, Bogutovac i Debelo brdo. Protiv ovog ozbiljnog ugrožavanja komunikacija i pozadine, Nemci su bili prisiljeni da formiraju i angažuju dve jače napadne grupe.
Završna faza
Krajem novembra 1944, zahvaljujući odbrani Kraljevačkog mostobrana, uspešno je okončano izvlačenje glavnine Armijske grupe E iz Makedonije i sa Kosova. Time je mostobran izgubio svoju svrhu, pa je otpočela njegova planska evakuacija. 25. novembra trupe su dobile naređenje da otpočnu rušenje vojnih, privrednih i saobraćajnih objekata, a 27. novembra počelo je povlačenje iz Kraljeva. 29. novembra, progoneći nemačke zaštitnice, 1041. puk 223 streljačke divizije Crvene armije, Četvrta proleterska i Treća srpska brigada na svojim pravcima forsirale su Ibar i oslobodile Kraljevo.
Pred povlačenje, Nemci su temeljno uništili sve što su smatrali da bi moglo biti od koristi NOVJ.
Nakon oslobođenja Kraljeva, 68. korpus Crvene armije prebačen je na Sremski front u cilju učestvovanja u ofanzivi 3. decembra. S ozirom na zadatu liniju fronta na Drini koju je trebalo da izgradi i posedne, Korpusna grupa Miler, odnosno 34. armijski korpus postepeno se, pod snažnim pritiskom Četrnaestog korpusa NOVJ, povlačio iz doline Zapadne Morave, istovremeno osiguravajući tačke na liniji napredovanja od Užica prema Zvorniku. Četrnaesti korpus oslobodio je 3. decembra Čačak, a 16. decembra Užice.
Ocene o taktici borbe
Prema oceni Sredoja Uroševića, tadašnjeg komandanta Druge proleterske divizije, inicijativu tokom borbi na Kraljevačkom mostobranu imale su snage i štabovi Crvene armije, dok su se snage NOVJ priklonile njihovim koncepcijama. Delom zbog precenjivanja protivnika, delom zbog ofanzivnih planova na drugom sektoru koji su onemogućivali dugotrajnu koncentraciju jačih snaga, Crvena armija prema nemačkom mostobranu nije nastupila ambiciozno.
Snage NOVJ, po Uroševiću, takođe su se nepotrebno priklonile za njih neadekvatnom obliku borbenih dejstava Crvene armije.
Jedinice NOVJ služile su kao pomoćne snage u frontalnom ratovanju, umesto da se, koristeći prostor i topografske odlike terena, zabacuju u dubinu nemačkih položaja, pri čemu bi bile znatno korisnije i efikasnije. Ispravnost ovakve koncepcije sugeriše uspešno izveden smeli napad 22-25. novembra u oblasti Magliča i Bogutovca, koji je Nemce koštao znatnih gubitaka i naterao ih na opsežne uzvratne mere. Međutim, to je bio samo izolovan slučaj, a ne pravilo.
Sticajem ovih okolnosti, iako je postojala mogućnost da se proboj Armijske grupe E znatno oteža ili čak spreči, ona nije iskorišćena, i "nemačke trupe su se, skoro nekažnjene, izvukle iz nimalo zavidnog položaja".
Neubeuern
Nojbojern je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 46 opštinskih središta okruga Rozenhajm. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 4.211 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9187154.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Rozenhajm Nojbojern se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Rozenhajm. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 478 metara. Površina opštine iznosi 15,3 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 4.211 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 275 stanovnika/km².
Marko Fulvije Flak (konzul 264. pne.)
Marko Fulvije Flak (Marcus Fulvius Flaccus) bio je rimski vojskovođa i političar. Godine 264. pne. je izabran za konzula, te je za vrijeme mandata osvojio Velznu, posljednji etrurski grad u centralnoj Italiji. Smatra ga se osnivačem Flaka, ogranka roda Fulvijevih.
Kvint Fabije Maksim Gurg (konzul 265. pne.)
Kvint Fabije Maksim Gurg (Quintus Fabius Maximus Gurges, ? - 265. pne.) bio je rimski političar i vojskovođa, koji je tri puta izabran za konzula.
Gurg je bio sin nekadašnjeg konzula Kvinta Fabija Maksima Gurga.
Godine 265. pne. je ubijen prilikom pohoda kojim je gušena pobuna kod Vulsina u Etruriji.
Najpoznatiji je po tome što je bio otac Kvinta Fabija Maksima Veroska, državnika, vojskovođe i heroja iz vremena drugog punskog rata. Kći mu je bila udana za pretora Tiberija Otacilija Krasa.
Arnèke
Arnek je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Sever-Pa d Kale, u departmanu Sever koja pripada prefekturi Denkerk.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1549 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 115 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 13,41 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 25 metara (maksimalnoj 50 m, a minimalnoj 14 m).
Viburnum, Missouri
Vajbernam je grad u američkoj saveznoj državi Misuri.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 693, što je 132 (-16,0 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Drlupa (Sopot)
Drlupa je naselje u Gradskoj opštini Sopot u Gradu Beogradu. Nalazi se na obroncima planine Kosmaj, sa zapadne strane. Prema popisu iz 2002. bilo je 547 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 675 stanovnika).
Istorija
Drlupa se nalazi jugozapadno mesta Sopota. Najstarije pisane podadke o ovome selu imamo iz početka 18. veka. Na karti iz doba austrijske vladavine (1718.—1739. g) ovo je selo zabeleženo kao naselje pod imenom Terlupe. Selo ranije, kako velei predanje, bilo u Selištu, a „uništio ga je ćesar“. Godine 1721. austrijske su vlasti naredile da se sela gropišu. U to doba je, po predanju, u Drlupi bio knez Milovan, predak današnjih Matića. Njemu je ćesar naredio „da zbija sela u šorove.“ Zbog toga je on pozvao sve seljake na dogovor u Vrbicu. Ali sakupljeni seljaci nisu pristali i nisu hteli da izvrše ćesarevu naredbu. „Zbog toga ćesar pošalje u selo dve katane“ od kojih seljaci jednog ubiju. Sada i sam ćesar pođe sa vojskom na Drlupu „ i raseli je.“ U narodnom predanju očuvala se uspomena i danas se još priča o nekoj varoši koja je za vreme Madžara postojala i zvala se Zanoga-Zanova. Vele da se ta varoš nalazila severno od sela, pod Boblijom.
Posle 1739. godine raseljeno stanovništvo se počelo vraćati a dolazili su i novi doseljenici. Za najtarije porodice smatraju se: Sirkovići starinom od Bihora, Ljubićići starinom od Sjenice. Zatim Paunovići, Stamenići i Savići. itd.
Prvi sukob Srba i Turaka bio je u Drlupi 11. i 12. februara 1804. g. U prvim desetinama 19. veka Drlupa je ulazila u sastav Katićeve knežine i imala je 1818. g. 37 a 1822. g. 44 kuće. Po popisu iz 1921. g. selo je imalo 150 kuća sa 933 stanovnoka.
Jovan Matić poklonio zemljište sa kućom za školu koja je služila. (podaci krajem 1921. godine).
Demografija
U naselju Drlupa živi 444 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 43,1 godina (41,1 kod muškaraca i 45,2 kod žena). U naselju ima 170 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,22.
Deal, New Jersey
Dil je grad u američkoj saveznoj državi Nju Džerzi.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 750, što je 320 (-29,9 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
NGC 1155
NGC 1155 je galaksija u zviježđu Eridan.
Međunarodni filmski festival u Tokiju
mini|Poster festivala iz 2005. godine Međunarodni filmski festival u Tokiju (TIFF, jap. (東京国際映画祭), Tōkyō Kokusai Eigasai) je međunarodna filmska manifestacija u glavnom gradu Japana i jedan od najvećih filmskih festivala u Aziji.
Godina pet careva
Godina pet careva je naziv za period političke nestabilnosti i građanskih ratova u Rimskom Carstvu izazvan smrću Komoda, posljednjeg cara Antoninske dinastije, a koji je trajao od 193. do 197. Ime je dobio po tome što je godine 193. čak pet ličnosti proglašeno za rimske careve, iako su samo trojica uspjela preuzela vlast u Rimu, odnosno kao carevi biti priznati od Senata. Period je završio pobjedom Septimija Severa koji je osnovao Seversku dinastiju, pod kojom će Carstvo uživati nekoliko decenija relativne stabilnosti.
Azaperon
Azaperon je organsko jedinjenje, koje sadrži 19 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 327,396 Da.
Maleševska planina
Maleševska planina, rijeđe Maleš planina , je granična planina između Makedonije i Bugarske. Prostire se na istoku Makedonije i na jugozapadu Bugarske.
Geografske-geološke karakteristike
Granica planine na istoku je rijeka Struma, sa zapada je to rijeka Bregalnica, na sjeveru granicu tvore Sušička i Lubiševska rijeka, a sa juga je to rijeka Lebnica. Vrhovi Maleševske planine nižu se uz granicu, veći dio planine pripada Bugarskoj.
Champcevinel
Šansevinel je naselje i opština u jugozapadnoj Francuskoj u regionu Akvitanija, u departmanu Dordonja koja pripada prefekturi Periže.
Intro d'Acqua, Pescara
Intro d'Acqua je naselje u Italiji u provinciji Pescara, u regiji Abruzzo.
Champcevinel
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 2 335 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 132 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 17,72 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 190 metara (maksimalnoj 237 m, a minimalnoj 86 m).
Intro d'Acqua, Pescara
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 15 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 556 m.
Azaprid
Azaprid je organsko jedinjenje, koje sadrži 20 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 399,874 Da.
Lucije Julije Libon
Libon je poticao od Julijevaca koji su, po tradiciji, u Rim prebjegli iz Alba Longe. Preci su mu tvrdili da potiču od Venere i prvog rimskog kralja Romula. Libon je zajedno s Cecilijom Matelom Makedonikom - kćeri Lucija Cecilija Metela Denterom i Barsinom iz Makedonije - imao sina po imenu Lucije Julije Libon II.
Godine 267. pne. je Libon izabran za konzula. Prema Fastima 23. januara 266. pne. proslavio trijumf nad Salentincima.
Njegov istoimeni sin je imao sina po imenu Numerije Julije Cezar, poznatog kao djeda Seksta Julija Cezara I.
Arktički ocean
frame|right|Arktički ocean
Arktički ocean, Arktički okean ili Sjeverno ledeno more je najmanji i najplići od svih pet svjetskih oceana. Neki oceanografi ga nazivaju jednim od sredozemnih mora Atlantskog oceana.
Pokriva 14,090.000 km² i gotovo sa svih strana je okružen kopnom - Eurazijom, Sjevernom Amerikom, Grenlandom i velikim brojem otoka. Uključuje Baffinov zaljev, Barentsovo more, Beaufortovo more, Chukchi more, Istočno sibirsko more, Grenlandsko more, Hudsonov zaljev, Hudsonov prolaz, Kara more, Laptevo more, Bijelo more i druga mora. S Tihim oceanom je povezan preko Beringovog prolaza, a s Atlantikom preko Grenlandskog mora.
Države koje ga okružuju
Na Arktik izlaze najsjeverniji dijelovi država ili njihovi dijelovi : Aljaska (SAD), Kanada, Grenland (Danska), Island, Norveška i Rusija.
Otoci
Osim toga, uz njegov rub nalaze se i sljedeći otoci ili grupe otoka: Otok Banks, Otoci kraljice Elizabete, Otok Ellesmere, Grenland, Island, Svalbard, Kolgujev, Zemlja Franje Josipa, Novaja Zemlja, Severnaja Zemlja, Novosibirski otoci i Wrangelov otok.
Sjeverni pol
Unutar Arktičkog oceana odnosno na njegovim otocima leže 4 pola sjeverne polutke (Sjeverni pol).
Morsko dno
U pragove spadaju Flečerov greben, Gakelski greben, Lomonosovljev-(Harisov)-prag, Istočnosibirski prag i Čukčenski prag. U Arktiku postoje tri duboka bazena: Euroazijski (u kojem je i udubina s najvećom dubinom Antarktika od 5.449 m) bazen, Kanadski bazen (s dubinom do 4.994 m) i Centralnoarktički bazen (s dubinom do 3.290 m).
Pritoci
Najvažniji azijski pritoci su Ob, Jenisej, Lena i Kolima a u Sjevernoj Americi to je Mackenzie.
T-90
T-90 je glavni borbeni tenk ruske vojske. Napravljen je spojem najboljih karakteristika tenka T-72 i T-80. Po svojim karakteristikama T-90 spada u najmodernije tenkove u svijetu, ali ima i nekoliko bitnih mana kao što je koncept smještaja municije ispod kupole koji je je izuzetno opasan (što se pokazalo u Čečeniji i u ratovima na prostoru bivše SFRJ), transmisija je zastarjela, motor je preslab (ranija V-84MS verzija) i ne postoji mogućnost njegovog brzog vađenja iz tenka. Prednosti T-90 u odnosu na zapadne tenkove su mogućnost lansiranja protuoklopnih vođenih raketa iz topa, niska silueta, mala masa, odlična pokretljivost i prohodnost, efikasan reaktivni oklop, posjedovanje samozaštitnog sistema Štora, napredni sustav upravljanja paljbom (noviji modeli) i niža cijena.
Razvoj
mini|lijevo|200px|T-90 za vrijeme vojne vježbe
Krajem osamdesetih godina konstruktori tenkova u Njižnjem Tagilu počeli su rad na projektu modernizirane varijante tenka T-72B, sa ciljem da se vatrena moć, pokretljivost i oklopna zaštita dovedu na nivo sličan tenku T-80U (koji je razvijen u konkurentskom birou u Sankt Petersburgu). Tijekom razvoja vozilo je bilo označeno Objekt 188. Tenk je prošao državna ispitivanja 1989. godine, a manja serijska proizvodnja je počela u studenom 1993. u tvornici "Uralvagonzavod". Ruska vojska je tenk prvobitno označila T-72BU, ali je zatim oznaka promijenjena u T-90.
Vatrena moć
Pomoćno naoružanje se sastoji od strojnice 7,62 mm PKT spregnutom sa topom i protuavionske strojnice 12,7 mm NSVT postavljene na krov kupole. Noviji modeli T-90 imaju KORD 12,7 mm tešku strojnicu umjesto NSVT. Uz pomoć ciljaničkog sustava PZU-7 zapovjednik tenka može iz unutrašnjosti vozila upravlja protuavionskom strojnicom.
Sustav za upravljanje paljbom (SUP) napredniji je nego kod T-80U i znatno je boljih karakteristika u odnosu na ranije tenkove porodice T-72. Zapovjednik raspolaže s PNK-4S/SR AGAT dnevnim i noćnim sustavom za upravljanje paljbom koji omogućuje otkrivanje tenkova noću na udaljenosti do 1 km. Topnik raspolaže širokom paletom uređaja koji uključuju: 1G46 dnevni i noćni (SUP) koji uključuje laserski daljinomjer sposoban za otkrivanje ciljeva veličine tenka na rastojanjima 5-8 km, 2E42-4 stabilizator paljbe, 1V528 balističko računalo i DVE-BS mjerač vjetra. Vozač koristi TVN-5 dnevni i noćni vidokrug. T-90 koristi ESSA infracrveni nišan koji se služi CATHERINE-FC infracrvenom kamerom razvijenom u suradnji s francuskim Thales-om.
Oklopna zaštita
Oklop tijela tenka izrađen je varenjem ploča pancirnog čelika, a sa prednje strane je primijenjen višeslojni oklop. Testiranja krajem 90' tih u Rusiji pokazala su otpornost prednjeg oklopa na sva dotadašnja 125 mm i 120 mm tenkovska zrna kao i mnoge protutenkovske rakete. Na prednju gornju kosu ploču i na bočne štitnike gusjenica ("suknje") postavljeni su elementi eksplozivnog reaktivnog oklopa Kontakt-5. Kupola je izrađena od ljevanog čelika, sa dodatkom sloja od kompozitnog materijala u prednjem dijelu od 35 stupnjeva. Elementi reaktivnog oklopa Kontakt-5 postavljeni su i na kupolu. Time je oklopna zaštita tenka T-90 malo poboljšana u odnosu na zaštitu T-80U, koja je 1985. kad je T-80U predstavljen, bila jedna od najboljih na svijetu. No ipak, budući da je zaštita tenkova kao i protutenkovske municije nevjerojatno napredovala u zadnjih 20 godina, ta razina zaštite je ipak nedostatna ukoliko se uspoređuje s, primjerice, zaštitom Leopard 2A6 tenka. Na kupolu tenka T-90 postavljen je sustav aktivne zaštite TŠU-1-7 "Štora-1". Sustav se sastoji od detektora laserskog zračenja, bacača dimnih kutija i dvije IC lampe koje šalju signale za ometanje protuoklopnih vođenih raketa.
Pokretljivost
mini|desno|200px
U osnovnoj varijanti tenk pokreće 12-cilindričnim višegorivi motor V-84MS. Maksimalna snaga motora je 618 kW (840 ks), što je nedovoljno za tenk mase 46,5 t. Zato je proizvođač kasnije ponudio i mogućnost ugradnje jačeg motora V-92S2 (1000 ks). Najjača verzija motora je V-96 koji razvija snagu od 1250 ks. Snaga se prenosi preko mehaničke transmisije, identične kao kod tenka T-72B. Mjenjač ima sedam stupnjeva prijenosa za kretanje naprijed i jedan za nazad. Primijenjen je sustav oslanjanja sa torzionim štapovima, a na prvom, drugom i šestom oslonsku točku su ugrađeni hidraulični amortizeri.
Bambecque
Bambek je naselje i općina u Francuskoj u regiji Nord-Pas-de-Calais, u Departmanu Nord.
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 589, a gustina naseljenosti je iznosila 50 stanovnika/km².
Celeste Holm
Celeste Holm (29. travnja 1917. - 15. srpnja 2012.) bila je američka filmska, kazališna i televizijska glumica, dobitnica Oscara za najbolju sporednu glumicu (1947. godine), vjerojatno najstarija svjetska aktivna glumica.
Biografija
Celeste Holm je rođena u New Yorku, u obitelji norveškog podrijetla. Holm je studirala glumu na sveučilištu u Chicagu. Prvi nastup na kazališnim daskama je imala 1936. godine i uskoro je postala poznata glumica na Broadwayju. Na filmu je debitirala 1946. godine ulogom u Trima djevojčicama u plavom (Three Little Girls in Blue).
Već za treći film, Džentlmenski sporazum iz 1947. godine, Celeste Holm je dobila Oscara za najbolju sporednu glumicu, kao i Zlatni globus za najbolju sporednu glumicu. Slijedile su još dvije nominacije za Oscara, 1949. za Pridružite se stadu i 1950. za Sve o Evi, obje u kategoriji najbolje sporedne glumice.
Holm je, kao rijetko koja glumica, na vrhuncu filmske slave napustila Hollywood i vratila se kazalištu, premda se i dalje povremeno pojavljivala na filmu. Unatoč djelomičnom povlačenju, zabilježila je preko 100 filmskih i televizijskih uloga.
Celeste Holm je bila jedna od glasnogovornica UNICEF-a. Posljednji joj je film bio Driving Me Crazy iz 2008. godine.
Bosco Arsego, Padova
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 46 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 19 m.
McNeil, Arkansas
Maknil je grad u američkoj saveznoj državi Arkanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 516, što je 146 (-22,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Nepetin
Nepetin je organsko jedinjenje, koje sadrži 16 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 316,262 Da.
Катанац
thumb|225px|Катанац Катанац је преносива брава, која се користи за заштиту имовине од неауторизоване употребе, вандализма и крађе. Катанац се често користи за закључавање кавеза.
Историја
Катанци су се користили у Кини за време династије Хан (25.-220. године). Катанци су се правили од бронзе, месинга, сребра и других материјала. Први кинески катанци су били направљени најчешће од бронзе. Пронађени су катанци из Римског доба (500 године п. н. е. - 200. године н.е.). Користили су их трговци који су путовали у Азију и Кину. Први катанци у Енглеској су из 850 године н.е., пронађени су у Јорку, у викиншком насељу Јорвик.
1508
Godina 1508 (MDVIII) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).
NGC 1157
NGC 1157 je galaksija u zviježđu Eridan.
Hayesville, Ohio
Hejzvil je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Neubrunn (Unterfranken)
Nojbrun je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 52 opštinska središta okruga Vircburg. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 2.195 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9679164.
Hayesville, Ohio
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 448, što je 100 (28,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Neubrunn (Unterfranken)
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Vircburg Nojbrun se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Vircburg. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 293 metra. Površina opštine iznosi 26,6 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.195 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 83 stanovnika/km².
Bryan Carrasco
Bryan Carrasco (Santiago, 31. siječnja 1991.), čileanski nogometni reprezentativac i igrač Audax Italiano.
Početci
Nogomet je počeo igrati kao desetogodišnjak u podmlatku nogometnog kluba Audax Italiano, 2001. godine. Može igrati na poziciji desnog beka i desnog krila.
Dinamo Zagreb
U zagrebački Dinamo došao je na posudbu iz čileanskoga kluba Audax Italiano, do kraja sezone 2012./13. Za Dinamo je u 1. HNL debitirao, u 8. kolu sezone 2012./13., u utakmici protiv NK Osijeka, 14. rujna 2012. godine.
Reprezentativna karijera
Za čileansku nogometnu do 23 reprezentaciju odigrao je 8 utakmica i postigao 3 pogotka. Za čileansku seniorsku nogometnu reprezentaciju debitirao je 2012. godine.
Kanadski Stjenjak
thumb|250px|lijevo|Karta Kanadskog Stjenjaka
Kanadski Stjenjak je kanadski dio Stjenjaka, sjevernoameričkog i istočnog dijela Kordiljera, koji se proteže od unutarnjih prerija Alberte na istoku do jarka Stjenjaka u Britanskoj Kolumbiji na zapadu, te od rijeke Liard na sjeveru do granice sa SAD-om na jugu.
Kanadski Stjenjak je uglavnom sastavljen od šejla i vapnenca, a najviši vrhovi su Mount Robson (3.954 m) i Mount Columbia (3.747 m). Veliki dio gorja je zaštićen u sustavu poznatom kao "Nacionalni parkovi kanadskog Stjenjaka", koji je 1984. god. upisan na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Americi. Njega čine 4 nacionalna parka: thumb|250px|lijevo| Nacionalni parkovi kanadskog Stjenjaka
te tri pokrajinska parka Britanske Kolumbije:
T-84
Dizajn
Opća koncepcija tenka formirala se prema sovjetskom tenku T-80 koji se djelomično proizvodio u sovjetskoj Ukrajini. Mjesto vozača je u prednjem središnjem djelu oklopnog tijela, kupola sa naoružanjem i mjestima zapovjednika i topnika postavljena je na središnji dio tijela, dok je u zadnji dio vozila ugrađena pogonska grupa.
Vatrena moć
Vatrena moć zasniva se na topu 125 mm KBA3, koji predstavlja ukrajinsku varijantu sličnog ruskog topa 2A46M1. Iz topa se ispaljuje sva standardna municija kalibra 125 mm, uključujući i laserski vođene protuoklopne rakete 9M119 (AT-11 Sniper). Primijenjen je automatski punjač sa municijom smještenom ispod kupole tenka. Kao u T-64 i T-80, kod T-84 granate su smještene vertikalno. Kapacitet punjača je 28 metaka, a ukupno se u borbenom kompletu nalaze 43 granate.
Sistem za upravljanje vatrom SUP je suvremen i omogućava visoku vjerojatnost pogađanja cilja iz pokreta, danju i noću, uz mogućnost da i zapovjednik tenka gađa. Topnik na raspolaganju ima stabiliziranu dnevnu ciljničku spravu 1G46 "Irtiš" sa uvećanjem 2,7x i 12x, integriranim laserskim daljinomjerom i uređajem za vođenje raketa. Za ciljanje noću koristi se sprava T01-K01 dometa 600-900 metara u pasivnom režimu i 1300 m u aktivnom režimu (uz upotrebu IC reflektora). Na tenkove predviđene za izvoz se umjesto ciljnika T01-K01 ugrađuje termovizijski sistem Buran-E. Zapovjednik za promatranje koristi dnevno-noćnu spravu TKN-4S "Agat", kojom danju može otkriti ciljeve na udaljenosti od 5000 m, a noću na 900 m. U sastav sistema za upravljanje vatrom ulaze još i balističko računalo 1V528 i stabilizator topa 2E42. Pošto ova elektronska oprema ne spada u najsuvremenija rješenja, proizvođač nudi i mogućnost ugradnje elektronike zapadnog porijekla. Glavni nedostatak tenka je termovizija, ali se ona, kao što je već rečeno, može dodati ugradnjom uređaja tipa Buran-E i Catherine-FC.
Pomoćno naoružanje sastoji se od mitraljeza PKT kalibra 7,62 mm supregnutog sa topom i protuavionskog mitraljeza NSVT kalibra 12,7 mm. Mitraljezom NSVT se može upravljati iz unutrašnjosti vozila uz pomoć ciljničkog uređaja PZU-7.
Oklopna zaštita
Oklopna zaštita je na istom nivou kao kod tenka T-80U. Kao i kod svih suvremenih tenkova na prednjem dijelu kupole i tijela vozila primijenjen je višeslojni oklop. Na vozilo je postavljen i eksplozivni reaktivni oklop (ukrajinska verzija sličnog ruskog oklopa Kontakt-5) koji štiti od kumulativnih projektila i znatno umanjuje efikasnost potkalibarnih penetratora. Tenk T-84 opremljen je optoelektronskim sistemom za aktivnu obranu Štora-1. Sistem se sastoji od signalizatora laserskog zračenja, lansera dimnih kutija i dva IC ometača koji smanjuju vjerojatnost pogađanja protivničkih protuoklopnih vođenih raketa.
Pokretljivost
Za pogon tenka koristi se dvotaktni 6-cilindrični dizel motor 6TD-2, sa vodenim hlađenjem i direktnim ubrizgavanjem goriva. Maksimalna snaga motora je 1200 KS pri 3000 okretaja u minuti. Prednosti ovog motora u odnosu na konkurentni agregat V-46 su nešto manja potrošnja goriva, manje dimenzije i izbacivanje ispušnih plinova kroz hladnjak (čime se smanjuje IC odraz tenka). Naime, 6TD-2 ima osrednji životni vijek i sjajne performanse u pustinjskim uslovima i zato je  izabran od strane pakistanske vojske za upotrebu na njihovom tenku Al-Khalid. Cijena pogonske grupe u Al-Khalidu je oko 470,000 dolara a to predstavlja približnu cijenu motora V-92S, ruskog motora sličnih performansi ali snage oko 1000 KS. Snaga se prenosi preko mehaničke transmisija sa dva planetarna mjenjača (7 stupnjeva prijenosa za kretanje naprijed i jedan za nazad) i servo-hidrauličnim uređajem za upravljanje. Moguća je ugradnja suvremenije transmisije i gusjenica sa gumenim papučama za kretanje po asfaltnim putevima.
T-84U Oplot
Daljim radom na projektu tenka nastala je modernizirana varijanta T-84U. Poboljšan je sistem za upravljanje paljbom, ugrađen je novi top 125 mm Tip 501 "Vitjaz", a moguća je i ugradnja topa kalibra 140 mm Tip 551 "Bagira". Za pogon se koristi novi motor 6TD-3 koji razvija 1500 KS. Ugrađen novi eksplozivni reaktivni oklop tipa "Nož". Ima novu kupolu koja je varena i sličnog oblika onoj na tenku T-90A. Postavljene su nove gusjenice, a tenk je dobio i pomoćni agregat koji se koristi za napajanje električnom energijom kada glavni motor nije u pogonu.
T-84-120 Yatagan
Varijanta tenka označena T-84-120 "Yatagan" ili KERN-2.120 naoružana je topom KBM2 kalibra 120 mm, zbog usklađivanja sa NATO standardima. Ugrađen je i potpuno novi automatski punjač sa 22 granate smještena u zadnji dio kupole (kao kod francuskog tenka Leclerc) i prototipa T-72-120. Tenk je ponuđen turskoj vojsci koja je u to vrijeme raspisala tender za novi tenk, budući da su njeni tenkovi tipa Leopard 1 i M60 bili zastarjeli. Još jedan razlog je to što je Grčka strana Kipra u službu uvela tenkove tipa T-80U i T-80K koje je nabavila od Rusije i nakon toga ih modernizovala sa termovizijom tipa Catherine-FC. Yatagan nije nabavljen, već su Turci izabrali sopstveni tenk Altay.
T-84BM Oplot-M
Najnovija verzija tenka prestavljena 2008. godine. Ima novu kupolu i novi eksplozivni reaktivni oklop tipa "Nož-2", poznatiji kao "Duplet". Duplet je sastavljen od više modula tipa Nož postavljenih jedan iza drugog (2-3 modula), zarad zaštite od modernih tandem-kumulativnih bojevih glava kakve koriste RPG-29 i Konkurs-M. Ovi moduli su raspoređeni duž cijele šasije tenka i omogućavaju sjajnu zaštitu u urbanim borbama.Tajland je naručio 49 tenkova ove vrste uz mogućnost za još 200 tenkova po cijeni od 4-5 milliona dollara. Tenk ima motor 6TD-2E koji manje zagađuje sa životnu sredinu. Koristi soft-kill sistem "Varta" a moguća je ugradnja hard-kill sistema "Zaslon". Ima najveći panoramski uređaj za komandira na svijetu koji teži oko 400 kg i blokira put mitaljezu kalibra 12.7 mm. Novi SUV je ugrađen, a mogućnost korišćenja vođenih raketa je zadržana.
BMPT-84
Sredinom 2001. godine prikazano je vozilo BMPT-84 koje predstavlja spoj tenka i oklopnog transportera. U prostor između kupole i motorno-transmisijskog dijela može se smjestiti pet vojnika sa opremom. Naoružanje je identično kao kod tenka T-84, ali je borbeni komplet topa smanjen na 30 granata.
Dučina
Dučina je naselje u Gradskoj opštini Sopot u Gradu Beogradu. Prema popisu iz 2002. bilo je 736 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 845 stanovnika).
Istorija
Dučina se nalazi jugozapadno od Sopota. Dučina je starije naselje. Po predanju selo je nekada bilo u Selištu, u izvorištu potoka Dučanica. Predanje veli da je u selu živeo neki vojvoda Duč, i da je on odveo na Kosovo osamdeset konjanika, od kojih se ni jedan nije vratio. Po pvome vojvodi je, vele, prozvan potok Dučanac, a po potoku selo se premestilo severnije, i danas uglavnom zauzima te iste položaje.
Prve pisane podatke imamo iz doba austrijske vladavine (1718-1739.g) na karti iz toga doba zabeleženo je ovo mesto pod imenom Tutcina. Od toga doba selo je sve više raslo pridolaskom novih doseljenika. Godine 1818. ulazilo je u sastav Katićeve knežine i imalo je 17, a 1822.g. 20 kuća.
Za najstarije porodice smatraju se: Milijanovići, Živanovići, Mišići i Ostojići. Milijanovići ne znaju otkuda su njihovi stari došli, ali znaju da su bežali „preko“ (Banat) i da su neko vreme probavili u okolini Pančeva. Isti slučaj je i sa Živanovićima. Gaja, predak Ostojića, došao je iz Tule u doba oslobođenja Šumadije. I.t.d. (podaci krajem 1921. godine).
Demografija
U naselju Dučina živi 604 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 44,3 godina (43,8 kod muškaraca i 44,8 kod žena). U naselju ima 235 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,13.
Ovo naselje je u velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
Morca, Vercelli
Morca je naselje u Italiji u provinciji Vercelli, u regiji Piemonte.
Zagrebački derbi
Zagrebački derbi je nogometna utakmica između dva najuspješnija zagrebačka nogometna kluba. Prvi zagrebački derbi i prvu javnu nogometnu utakmicu u Zagrebu odigrali su na Marulićevu trgu HAŠK i PNIŠK (1:1) 28. listopada 1906. godine. Najveći gradski rivali, najgledaniji i najuspješniji klubovi od 1911. godine do 1945. godine bili su HAŠK i Građanski, a nakon 1945. godine Dinamo i Zagreb.
Morca, Vercelli
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 42 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 500 m.
Zagrebački derbi
Povijest
Gradsko rivalstvo između “Purgera“ (Građanski) i “Akademičara“ (HAŠK) počinje 21. svibnja 1911. godine odigravanjem njihove prve utakmice. Prva službena natjecateljska utakmica odigrana je 27. listopada 1912. godine u Prvenstvu Hrvatske i Slavonije 1912./13. Rivalstvo se nakon Prvog svjetskog rata nastavilo kroz prvenstva Zagrebačkog nogometnog podsaveza (1919. – 1945.), te prvenstva Jugoslavenskog nogometnog saveza (1923.-1940.) i Hrvatskog nogometnog saveza (1941.-1945.). Posljednja utakmica odigrana je 10. travnja 1945. godine.
Zajednička momčad
HAŠK i Građanski su 1931. godine igrali u zajedničkoj momčadi prijateljsku utakmicu protiv mađarske momčadi Újpest FC (2:2)
Chenillé-Changé
Šenije Šanže je naselje i opština u zapadnoj Francuskoj u regionu Loara, u departmanu Men i Loara koja pripada prefekturi Segre.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 148 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 27 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 5,3 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 23 metara (maksimalnoj 72 m, a minimalnoj 17 m).
Elmwood, Louisiana
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 4.635, što je 365 (8,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Azaprocin
Azaprocin je organsko jedinjenje, koje sadrži 18 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 284,396 Da.
Champagne-et-Fontaine
Šampanj et Fonten je naselje i opština u jugozapadnoj Francuskoj u regionu Akvitanija, u departmanu Dordonja koja pripada prefekturi Periže.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 431 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 17 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 25,04 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 95 metara (maksimalnoj 169 m, a minimalnoj 77 m).
Nevidljive senke Chuburos Airesa
Nevidljive senke Chuburos Airesa je roman koji je napisao srpski pisac Vojislav Todorović (Beograd 1966. godine), objavljen 1997. godine u izdanju kuće Revision Publishing iz Beograda.
Đurinci
Đurinci je naselje u Gradskoj opštini Sopot u Gradu Beogradu. Prema popisu iz 2002. bilo je 1088 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1255 stanovnika).
Istorija
lijevo|bezokvira Đurinci je naselje novojeg datuma. Selo je osnovano u prvim desetinama 19.veka. Na mestu današnjeg sela ranije je bila alija, koja se pominje u „Spisku od ovih u Nahiji Beogradskoj nalazeći se u godini 1834.“ Iz ovoga spiska (čuva se u Državnoj arhiva i, Beograd) vidi se da je alija „veličine soderžavala u sebe dužine i širine po 1 sata, dužine i ½ sata širine.“ U aliji (Alija-spahiska zemlja koja je posle odlaska Turaka pripadala Srbima ) se nalazilo „oraće zemlje 83 dana, zavata 12 dana, kosanice 84 kos., vinograda 26 motika; ostalo je sve žirorodna gora; u lug zarastle zemlje nema“. „ Na ovoj aliji naseljeno je selo Đurinac, koe se iz 18 kuća sastoi, i ono svu zemlju zirati. Zemlja je polak pitoma. Spaiji niko ništa plaćao nije osim desetka. Rečeno selo bez ove alije biti ne može, budući je na istoj aliji naseljeno“.
Na ovu aliju prvi je došao i sa porodicom se naselio Vojin Jelić, od koga su današnji Vojinovići. Vojin je došao iz Mokre (srez belopalanački) i nastanio najpre u dlini Karličine, odakle se kasnije preselio na današnje mesto.. (podaci krajem 1921. godine).
Demografija
U naselju Đurinci živi 851 punoletni stanovnik, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,9 godina (39,5 kod muškaraca i 42,3 kod žena). U naselju ima 365 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,98.
Ovo naselje je u velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).
Korišćena Literatura
U uvodnom delu autor je dao kratak istorijski pregled ovog područja od praistorijskih vremena do stvaranje države Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Najveći prilog u ovom delu čine ,»Letopisi« i trudio se da ne propusti nijednu važnu činjenicu u prošlosti opisivanih mesta.
Neuburg an der Kammel
Nojburg an der Kamel je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 34 opštinska središta okruga Gincburg. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 3.126 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9774162.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Gincburg Nojburg an der Kamel se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Gincburg. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 506 metara. Površina opštine iznosi 37,9 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 3.126 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 82 stanovnika/km².
Zuko Džumhur
Zulfikar Zuko Džumhur, bosanskohercegovački i jugoslovenski putopisac, slikar i karikaturista.
Biografija
Rođen je u Konjicu 24. septembra 1920. godine, a potiče iz stare ugledne ulemanske porodice. Otac mu je Abduselam Džumhur i majka Vasvija rođena Rufo. Osnovnu školu i nižu gimnaziju završio je u Beogradu, gdje mu je otac radio kao imam, a višu gimnaziju u Sarajevu 1939. godine. Počeo je studirati pravo, ali je prešao na likovnu akademiju i završio je u klasi Petra Dobrovića. Prve crteže je objavio u "Narodnoj armiji" 1947, a od tada sarađuje kao karikaturista i ilustrator u "Ježu", "Borbi", "Vetrenjaci", "Politici", "Oslobođenju", reviji "Danas", NIN-u kao stalni saradnik i urednik. Objavio je više od 10.000 karikatura.
LOM (izdavač)
LOM je izdavačka kuća iz Beograda (Srbija), nastala 1989. godine, a do 1996. je nosila naziv HAOS. Urednik je Flavio Rigonat.
Vulkan
mini|desno|250px|Vulkan [[Augustine, Aljaska, SAD]] 250px|right|thumb|Vulkan Muhameru u Indoneziji mini|desno|250px|Erupcija Svete Helene, [[Sjedinjene Američke Države|Amerika]]
Vulkan je geološki oblik (najčešće planina, no također ima i podmorskih vulkana) gdje lava izlazi na površinu Zemljine kore. Vulkani bitno utječu na oblikovanje Zemljinog reljefa. Na Zemlji, najčešće se susreću na rubovima litosfernih ploča. Vulkan može biti aktivan ili neaktivan, ovisno o njegovim erupcijama i tektonskoj aktivnosti u njegovoj blizini. Najistaknutiji dio vulkana je vulkanska kupola koja se neprestano povećava. Na vrhu kupole se nalazi krater, a vezu između kratera i vulkanskog ognjišta čini vulkanski kanal. Naziv "vulkan" potječe od rimskog boga Vulkana, boga vatre i vulkana. Proučavanjem vulkana se bavi vulkanologija.
Prodor magme može se dogoditi iz više razloga kao što su tektonski utjecaji i promjene dubinskog tlaka koji je guraju, visoka temperatura (600 do 1200 °C) koja povećava pokretljivost magme te tali stijene ili zbog plinova i para koji povećavaju uzgon magme. Magmu na površini Zemlje nazivamo lava.
Lava može izbijati na površinu na dva načina:
Osim lave iz vulkana može izbijati i piroklastični materijal: vulkanske bombe - veći komadi lave koji prilikom hlađenja dobivaju vretenast oblik, vulkanski blokovi – zdrobljeni piroklastični materijal koji može težiti i po nekoliko tisuća tona, vulkanski prašinac ili tuf – vulkanski pepeo pomiješan s vodom te lapile – užareno kamenje veličine šljunka. Vulkanska aktivnost često je praćena popratnim pojavama, izbijanjima vodene pare, različitih plinova i kemijskih spojeva.
Fumarole su otvori iz kojih izbija vodena para, a iz solfatara izbija sumporovodik (H2S). Mofeti su otvori iz kojih izbija ugljikov dioksid, CO2. Vulkanska područja često prate termalni i mineralni izvori. Gejziri su otvori iz kojih zbog visokog tlaka izbija vrela voda i vodena para. Najpoznatiji gejzir je onaj u Nacionalnom parku Yellowstone, Old Faithful.
Podjela vulkana prema svojstvima
Vulkani se mogu svrstati po njihovim svojstvima.
Vulkani postoje i pod morem pa tako imamo i podvodne vulkane koji nerijetko stvaraju nove otoke. (npr. Havaji).
Aktivni vulkani na Zemlji tvore vulkanske zone. Najaktivnija vulkanska zona je ona koja oktužuje Pacifik, još se naziva Vatreni pojas Pacifika. Nakon nje ona duž Centralnoatlantskog grebena. Okomito na te dvije zone pruža se sredozemna zona, od američkog do euroazijaskog jarka (pukotine) gdje je zabilježena velika vulkanska aktivnost s puno manjih vulkana, ali i nekih koji su malo veći (npr. Kilimandžaro)
U blizini vulkana područje je vrlo bogato rudama i termalnim izvorima, a tlo je veoma plodno, no živjeti u blizini vulkana je vrlo opasno što nam svjedoči i primjer Kratakaua – vulkanskog otoka koji je nakon 200 godina mirovanja eksplodirao, 1883. g. Ta je eksplozija raznijela veći dio otoka, ali i povećala dva susjedna otoka. Pretpostavlja se da je to bio najglasniji zvuk zabilježen u povijesti, čuo se u krugu od 5000 kilometara. Posljedice eksplozije bile su velike štete i plimni val visine 36 metara koji je uzeo 36 000 života.
Nešto slično se dogodilo i s vulkanom Mont Pele koji je uništio grad St. Pierre kada je iz kratera izbio užareni oblak s vodenom parom, sumpornom kiselinomi drugim materjalom, srušio se na grad i okolicu, potpuno uništio zgrade i polja te je 26 000 ljudi poginulo.
Tako je i planina St. Helens u američkoj saveznoj državi Washington erumpirala 1980. g, eksplozija je raznijela vrh vulkana, a uokolo su letjele stijene veličine autobusa. Pretpostavlja se da je erupcija imala snagu 500 atomskih bombi, jer su sva stabla na području od 600 četvornih kilometara sravnjena sa zemljom.
Zanimljivo bi bilo spomenuti još i Maunu Keu, vulkansku planinu na Havajima koja je, mjerena od dna Tihog oceana, visoka 10 203 metara što je za oko 2,5 km više od Mount Everesta.
Pojavni oblici vulkana
Najuobičajenije shvatanje vulkana je da je on kupastog oblika sa otvorom u sredini (krater, ždrelo ili grotlo) preko koga je povezan sa žarištem. Međutim vulkani mogu biti najraznolikijih oblika pa čak i oblika platoa (bazaltni platoi).
Ustanovljeno je da pojavni oblik vulkana zavisi od više faktora a jedan od njih je svakako kiselost magme.
Najviše vulkanske kupe
Takođe i prečnik kratera može imati znatne razmere. Vezuv i Etna imaju prečnik kratera oko 600 m, vulkani na Javi oko 7 km, dok vulkani na Havajskim ostrvima dostižu i do 15 km u prečniku.
Geografski raspored vulkanskih pojasa na zemlji
Vatrenom pojasu Pacifika pripada najveći broj aktivnih vulkana. Od preko 600 aktivnih vulkana, vatrenom pojasu Pacifika pripada 418 vulkana.
Azaserin
Azaserin je organsko jedinjenje, koje sadrži 5 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 173,127 Da.
Denis & Denis
Denis & Denis je elektropop sastav iz Rijeke, osnovan 1982. g., koji je u Jugoslaviji bili su jedan su od najpopularnijh sastava, koji je često bio na naslovnicama raznih časopisa i muzičkih novina.
Sastav je objavio četiri studijska albuma Čuvaj se! (1984.), Ja sam lažljiva (1985.), Budi tu (1988.). i Restart (2013.).
Povijest sastava
mini|lijevo|Davor Tolja s riječkim glazbenicima na okupljanju "Riječkog novog vala" 15. veljače 2008. Nakon što se sastav Vrijeme i zemlja raspao početkom 1980-ih, Davor Tolja (1957.) osniva postavu Toljina funk-selekcija s kojom 1982. godine nastupa na Ri-rocku. Sastav su činili Davor Tolja i Marina Perazić te njih dvoje 1982. godine osnivaju pop duet kojeg nazivaju Denis & Denis. Marina je prije toga pjevala u zboru "Jeka primorja", dok je na fakultetu gdje je studirala građevinu bila članica mulitmedijalnog sastava Sigma Tau.
Sastav Denis & Denis je vrlo brzo postigao uspjeh, za što su bili zaslužni efektni demo snimci i Marinin seksipilan vokal. Gotovo su preko noći osvojili sve veće radio stanice u Jugoslaviji. Prvi nastup imali su krajem 1982. godine u riječkoj Dvorani mladosti kao predizvođači sastavu Boa, dok 1983. godine dobivaju veliku medijsku pozornost. Sljedeće godine objavljuju svoj prvi studijski album pod nazivom Čuvaj se!, kojeg je najavio hit singl "Program tvog kompjutera" (B-strana pjesma "Noć"). Materijal se sastojao od kolekcije potencijalnih hit-singlova te je teško neki izdvojiti jer su svi bili favorit. Čuvaj se je od strane publike i po mišljenju kritike u časopisu "Rock" proglašen najboljim albumom u 1984. godini. Na snimanju materijala gostovali su Massimo Savić (gitara), Zoran Prodanović (vokal) i Edi Kraljić (vokal), dok su producenti bili Davor Tolja i Andrej Baša. Po objavljivanju albuma slijedi velika medijska pažnja, gdje se nižu televizijski nastupi, dok rjeđe nastupaju u živo.
Sljedeće godine Tolja odlazi na odsluženje vojnoga roka, a kod njegovog redovnog dolaska snimaju mini LP Ja sam lažljiva. U verziji koja je izašla na kazeti nalaze se dvije demo snimke koje je Tolja snimio još 1982. godine. Ovim albumom postižu još veću popularnost, a kao veliki hitovi, između ostalih, ističu se "Voli me još ovu noć", "Ja sam lažljiva" i "Soba 23" za koju je snimljen erotični video spot. U spotu zajedno s Marinom Perazić pojavljuje se i Edi Kraljić, koji je mijenjao Tolju dok je ovaj bio na odsluženju vojnoga roka. Kao tekstopisci na pjesmama potpisuju se Alka Vuica, Domenika Vanić i Mladen Popović. Na kraju godine od časopisa "Rock" pokupili su niz priznanja od kojih su neki najbolji video za pjesmu "Ja sam lažljiva" te proglašenje Marine Perazić najseksipinijom i najpopularnijom pjevačicom godine. Nakon toga Marina Perazić i novosadski muzičar Rex Ilusivii snimaju njegovu skladbu "Plava jutra", ali ona nikada nije objavljena.