cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Curzonova linija
Curzonova linija je aktualnom postala pred izbijanje drugog svjetskog rata godine 1939. tokom pregovora između SSSR-a i nacističke Njemačke o novoj podjeli Poljske. Oni su rezultirali paktom Ribbentrop-Molotov temeljem koga je nakon vojničkog sloma Poljske u septembru 1939. uspostavljena demarkaciona linija koja je uglavnom odgovarala Curzonovoj liniji, s izuzetkom područja oko Lublina koja su bila pomjerena na zapad u sovjetsku korist. Područja istočno od Curzonove linije je u jesen iste godine SSSR jednostrano priključio Bjeloruskoj i Ukrajinskoj SSR. Zapadni saveznici to nisu priznali sve do operacije Barbarossa nakon koje se SSSR priključio antihitlerovskoj koaliciji; britanski premijer Winston Churchill je, međutim, formalno odbijao prihvatiti Curzonovu liniju kao istočnu poljsku granicu sve do sovjetske pobjede u kurskoj bitci 1943. godine, kada se učinilo izglednim sovjetsko ponovno preuzimanje tih teritorija. Curzonovu liniju je neformalno priznao u dogovoru sa Staljinom na Teheranskoj konferenciji krajem 1943. Nekoliko mjeseci kasnije su na nju izbile sovjetske trupe te je postala demarkacijska linija između sovjetske i novostvorene pro-sovjetske poljske države, a što je odbila prihvatititi poljska vlada u izbjeglištvu. Na konferenciji u Jalti u februraru 1945. je formalno potvrđena, a nakon završetka rata je u julu 1945. i formalno priznata od savezničkih država. Poljski teritorijalni gubici su, pak, kompenzirani aneksijom njemačkih područja na zapadu, odnosno područja istočno od linije Odra-Nisa.
734 Benda
734 Benda je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 70,82 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 3,451 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,849 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,095, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 5,798 stepeni, a orbitalni period iznosi 2042,845 dana (5,593 godina). Apsolutna magnituda asteroida je 9,70 a geometrijski albedo 0,046.
Asteroid je otkriven 11. oktobra 1912. godine.
315
mini|250px|[[Konstantinov slavoluk]]
Godina 315. (CCCXV) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Konstantina i Licinijana (ili, rjeđe, godina 1068. Ab urbe condita). Oznaka 315. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Naklo (Gorenjska)
Naklo (njemački: Naklas) je gradić u Sloveniji od 1.721 stanovnika, on je i administrativni centar Občine Naklo.
Geografske karakteristike
Naklo leži 5 km sjeverozapadno od Kranja na nadmorskoj visini od 407 metara, usred suhe doline, po kojoj je inače nekad tekla Tržiška Bistrica.
Historija
Mjesto se prvi put spominje u dokumentima 1241., za srednjeg vijeka često su ga robili Turci, u to vrijeme to je bilo zbijeno selo oko crkve. Napoleonova vojska ga je dva puta zauzimala i napuštala.
Danas je Naklo pravi maleni gradić, koji više nema veze sa selom. Odmah iznad grada prostire se rezervat prirode - Spominski park Udin boršt.
Gagliano del Capo, Lecce
Gagliano del Capo je naselje u Italiji u provinciji Lecce, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 5042 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 139 m.
Nacionalna oceanska i atmosferska administracija
Nacionalna oceanska i atmosferska administracija (National Oceanic and Atmospheric Administration, skraćeno NOAA) je naučna agencija američkog Ministarstva trgovine zadužena za praćenje stanja svjetskih oceana i Zemljine atmosfere. NOAA kao svoj zadatak ima praćenje i upozoravanje na eventualne loše vremenske prilike, pravljenje atmosferskih i oceanskih karti, vodi zaštitu oceanskih resursa i provodi istraživanja sa ciljem zaštite okoline. Osim civilnih zaposlenika, NOAA čine još oko 300 uniformiranih pripadnika koji čine Oficirski zbor NOAA. Na čelu NOAA je trenutno kao vršilac dužnosti podsekretar trgovine za oceane i atmosferu, odnosno glavni administrator Kathryn Sullivan, nominirana 28. februara 2013.
Dokmanovići
Dokmanovići su selo u Primorsko-goranskoj županiji. Nalazi se u Gorskom kotaru, u blizini grada Vrbovsko, kojem administrativno pripada. Mjesto se nalazi na državnoj cesti Zagreb-Rijeka.
Ankirski sabor
Ankirski sabor ili Ankirski sinod, također poznat i kao Prvi pomesni sabor, je bio pomesni sabor, odnosno regionalni sinod kršćanske Crkve održan 314. u Ankiri u Maloj Aziji. Na njemu je sudjelovalo 18 episkopa iz Male Azije i Sirije, a predsjedao mu je Vitalije Antiohijski. Na njemu se uglavnom raspravljalo o posljedicama nedugo prije završenih progona te o odnosu prema "izdajnicima" (traditores), tj. vjernicima koji su pristali na poganske rituale kako bi spasili svoj život. Sabor je donio razna kanonska pravila koja su za njih nalagala pokoru, kao i disciplinska pravila za svećenstvo.
Dobropoljana
Dobropoljana je naselje u istoimenoj uvali na sjeveroistočnom dijelu otoka Pašmana. Nalazi se ispod najvišeg vrha na otoku (Bokolj, 274 m). Gospodarska je osnova poljodjelstvo, vinogradarstvo, maslinarstvo, ribarstvo i pomorstvo. Lučica je zaštićena od južnih i zapadnih vjetrova i osigurava dobro zaklonište manjim jahtama. Prvi put se spominje 1270., a intenzivnije naseljena u 17. stoljeću izbjeglim stanovništvom iz zadarskog zaleđa.
Podrijetlom iz Dobropoljane je i Krešimir Ćosić, hrvatski košarkaš i trener.
JWH-398
JWH-398 je organsko jedinjenje, koje sadrži 24 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 375,891 Da.
Nacionalna oceanska i atmosferska administracija
NOAA je godine 1970. osnovao tadašnji predsjednik Richard Nixon objedinivši nadležnost i resurse tri dotadašnje federalne agencije - Obalne i geodetske službe SAD, Meterološkog biroa i Uprave za službe ekoloških nauka; sve tri agencije danas djeluju kao odjeli NOAA.
Dokmanovići
Mjesto ima 61 stanovnika, prema popisu iz 2001. godine. Pripada poštanskom uredu 51325 Moravice.
Gorica (Šipovo)
Gorica je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Šipovo koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 27 stanovnika.
Midvale, Ohio
Midvejl je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Staatsburg, New York
Statsberg je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Dolenja Vas (Lupoglav)
Dolenja Vas je selo u općini Lupoglav, u Istri.
Staatsburg, New York
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 377, što je 534 (-58,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Dolenja Vas (Lupoglav)
Po popisu iz 2001., u selu je živjelo 82 stanovnika.
Midvale, Ohio
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 754, što je 207 (37,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Dolenja Vas (Lupoglav)
Župna crkva Dolenje Vasi je posvećena Svetom Martinu, sagrađena je 1808. godine. Zvonik je sagrađen 1919. zahvaljujući župniku po imenu Bartolumeo Persich, kako piše na kamenoj isklesanoj ploči na zvoniku. Nekad je na mjestu crkve Sv. Martina bilo seosoko groblje. Danas se ono nalazi stotinjak metara dalje od župne crkve, uz crkvicu Svetog Ivana. Župnik je Božo Milanović, rođen 1890. u istarskom selu Kringa.
James Earl Jones
James Earl Jones (17.1. 1931.-) je američki filmski i kazališni poznat po svom dubokom basu, odnosno glasu koji je posudio liku Dartha Vadera u originalnoj trilogiji Star Wars.
Melsungen
Melzungen je grad u njemačkoj saveznoj državi Hesen. Jedno je od 27 opštinskih središta okruga Švalm-Eder. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 13.574 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 6634014.
Prognostička karta
mini|300px|Sinoptička karta Europe, listopad [[1874.]] mini|300px|Današnji izgled prognostičkih karti Prognostička karta grafički je prikaz meteoroloških elemenata u prostoru, u nekom budućem vremenu. Prognostičke karte se danas općenito izrađuju pomoću računala, i to na način da sustav diferencijalnih jednadžbi, kojim se simulira ponašanje atmosfere tijekom vremena, svoje rezultate računanja prosljeđuje softveru za analizu i grafički prikaz. Nakon grafičke obrade, prognostičke karte se ispisuju na papir ili, češće, spremaju u digitalnom obliku pogodnom za prikaz na računalu.
Melsungen
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Švalm-Eder Melzungen se nalazi u saveznoj državi Hesen u okrugu Švalm-Eder. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 160 – 462 metra. Površina opštine iznosi 63,1 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 13.574 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 215 stanovnika/km².
Prognostička karta
Prognostičkih karata ima svakojakih, onih koje prikazuju prizemne meteorološke parametre (npr. prizemni atmosferski tlak, temperaturu na 2 metra visine, količinu akumulirane oborine tijekom određenog razdoblja i sl.), te onih koje prikazuju vrijednosti meteoroloških elemenata na visini (npr. gibanja zraka, temperaturu, geopotencijal, relativnu topografiju, vrtložnost i sl.). Visinske karte mogu biti za određenu izobarnu plohu (npr. 500hPa) ili pak prikazuju razliku nekog parametra između dvije izobarne plohe (npr. relativna topografija 1000/500 hPa).
Prognostičke karte se, također, najčešće odnose na određeni termin u budućnosti, ali mogu prikazivati i promjenu nekog meteorološkog elementa u određenom periodu. Moguće je i prikazivanje uprosječenih podataka, kako prostorno, tako i vremenski. Uz kvalitetan softver za analizu i grafički prikaz, mogućnosti su praktički neograničene. Vrlo popularan softver za ovu namjenu su GEMPAK i GrADS.
Prognostičke karte omogućuju prognostičaru da "vizualizira" ponašanje atmosfere tijekom prognoziranog razdoblja, dobije uvid o kretanju zračnih masa, kretanju frontalnih zona i baričkih sustava, promjeni količine vlage u atmosferi, da identificira područja s uzlaznim gibanjima zraka, procijeni stabilnost atmosfere, smicanje vjetra po visini i druge bitne parametre za prognozu vremena.
Prognostička karta nipošto nije potpuno točna; svaki prognostički materijal zavisi o kvaliteti prognostičkog softvera, a zbog nepoznavanja točnih početnih uvjeta i determinističkog kaosa, nijedan softver, ma koliko bio kvalitetan, nikad ne može sa 100-postotnom sigurnošću predvidjeti stanje atmosfere u budućnosti. Zbog toga, prognostičar ne smije slijepo vjerovati prognostičkoj karti, već ju uzimati samo kao nužan orijentir za postavljenje vremenske prognoze.
N1-acetilpoliamin oksidaza
N1-acetilpoliamin oksidaza (, hPAO-1, PAO (nespecifična), mPAO, hPAO, poliaminska oksidaza (nespecifična)) je enzim sa sistematskim imenom N1-acetilpoliamin:kiseonik oksidoreduktaza (formira 3-acetamidopropanal). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
JWH-424
JWH-424 je organsko jedinjenje, koje sadrži 24 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 420,342 Da.
Kenjiro Takayanagi
Kenjiro Takayanagi (高柳 健次郎) bio je japanski inženjer, pronalazač i poslovni čovjek koji se smatra najznačajnijim japanskim pionirom televizije. Krajem 1926. je prvi demonstrirao elektronski prikaz televizijskih slika. Kasnije je igrao važnu ulogu u razvoju televizijskog programa NHK, a nakon drugog svjetskog rata vodio JVC, gdje je sudjelovao u razvoju magnetoskopa. Iako nije poznat na Zapadu, u domovini se smatra "ocem japanske televizije".
735 Marghanna
735 Marghanna je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 74,32 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 2,728 astronomskih jedinica (AJ).
Asteroid je otkriven 9. decembra 1912. godine.
TAN-1057 C
TAN-1057 C je organsko jedinjenje, koje sadrži 13 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 355,396 Da.
Doliće
Doliće je naselje u blizini grada Krapine. Broji oko 126 kuća koje su uglavnom smještene po brežuljcima i uz lijevu stranu ceste Krapina-Đurmanec u duljini od oko 3 km. Ima dvije željezničke stanice: Doliće i Žutnica.
Arfons
Arfon je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Tarn koja pripada prefekturi Kastr.
Point Pleasant Beach, New Jersey
Pojnt Plezant Bič je grad u američkoj saveznoj državi Nju Džerzi.
Donja Bistra
Donja Bistra je naselje u općini Bistra, Zagrebačka županija. Površina naselja iznosi 11,2 km2. Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 1.273 stanovnika.
Arfons
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 176 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 4 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 40,71 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 659 metara (maksimalnoj 904 m, a minimalnoj 566 m).
Ponte Franco, Padova
Ponte Franco je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 62 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 8 m.
Point Pleasant Beach, New Jersey
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 4.665, što je 649 (-12,2 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Dol (Postira)
Dol je naselje na otoku Braču, nedaleko Postira. Administrativno pripadaju općini Postira.
Dol je 1637. brojio 200 stanovnika, 1681. 220, 1712. 200, 1738. 260, a 1763. godine oko 300 ljudi. U mjestu je osnovna škola osnovana 1868., a u nju je uveden hrvatski jezik 1885. godine. Školske godine 1869./70. bilo je 10 upisanih učenika.
736 Harvard
736 Harvard je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 16,66 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 2,201 astronomskih jedinica (AJ).
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 4,375 stepeni, a orbitalni period iznosi 1193,267 dana (3,266 godine). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,165. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 11,64 a geometrijski albedo 0,140.
Asteroid je otkriven 16. novembra 1912. godine.
Grays Prairie, Texas
Grejs Preri je grad u američkoj saveznoj državi Teksas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 337, što je 41 (13,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Rat u Bosni i Hercegovini
Rat u Bosni i Hercegovini bio je oružani sukob u okviru ratova u bivšoj Jugoslaviji. Smatra se da je počeo 6. aprila 1992, nakon brojnih prethodnih nasilnih incidenata. Okončan je 14. decembra 1995. s potpisivanjem Dejtonskog sporazuma. Glavne zaraćene strane bile su: Republika Bosna i Hercegovina, Hrvatska Republika Herceg-Bosna i Republika Srpska. Potonje dvije paradržavne formacije poimenično su predvodile i snabdijevale Hrvatska i Srbija.
Rat je bio dio raspada SFR Jugoslavije. Nakon otcjepljenja Slovenije i Hrvatske 1991. multietnička Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina – u kojoj su živjeli Bošnjaci muslimani (44%), Srbi pravoslavci (32,5%) i Hrvati katolici (17%) – održala je referendum o nezavisnosti 29. februara 1992. Politički predstavnici Srba bojkotirali su referendum i odbacili njegov ishod. Poslije proglašenja nezavisnosti Bosne i Hercegovine (koja je ubrzo stekla međunarodno priznanje) i povlačenja Alije Izetbegovića iz prethodno potpisanog Cutileirovog plana (koji je predlagao podjelu zemlje na etničke kantone), Srbi u Bosni i Hercegovini, predvođeni Radovanom Karadžićem, uz podršku srpske vlade Slobodana Miloševića i Jugoslovenske narodne armije (JNA) mobilizirali su svoju vojsku da bi obezbijedili teritoriju etničkih Srba.
Sukob je u početku bio između jedinica JNA u Bosni i Hercegovini, koje su se kasnije preustrojile u Vojsku Republike Srpske (VRS) s jedne strane, a na drugoj strani bili su Hrvatsko vijeće obrane (HVO) i Armija Republike Bosne i Hercegovine (ARBiH), uglavnom sastavljena od Bošnjaka. Tenzije između Bošnjaka i Hrvata povećavale su se krajem 1992, što je dovelo do eskalacije bošnjačko-hrvatskog sukoba početkom 1993. Rat u BiH odlikovao se teškim borbama, neselektivnim granatiranjem gradova, etničkim čišćenjem i sistematskim masovnim silovanjem, što je većinom počinila srpska strana, a u manjoj mjeri i hrvatska i bošnjačka. Posebno su se izdvojili događaji poput opsade Sarajeva i genocida u Srebrenici.
Vojska Republike Srpske, iako u početku vojno nadmoćnija zbog naoružanja i resursa koje je obezbijedila JNA, na kraju je izgubila zamah jer su se ARBiH i HVO udružili protiv nje 1994. stvaranjem Federacije Bosne i Hercegovine prema Vašingtonskom sporazumu. Poslije masakra na Markalama NATO je intervenisao 1995. u Оperaciji Namjerna sila gađajući položaje VRS-a. Početkom 2008. Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju osudio je četrdeset pet Srba, dvanaest Hrvata i četiri Bošnjaka za ratne zločine. Procjenjuje se da je poginulo približno 100.000 ljudi, a raseljeno više od 2.200.000 ljudi. Stoga je rat u BiH bio najrazorniji oružani sukob u Evropi po završetku Drugog svjetskog rata. Procjenjuje se i da je između 12.000 i 50.000 žena silovano, a većina žrtava bile su bošnjačke žene.
Bosna i Hercegovina pred raspad Jugoslavije
left|thumb|225px|Primjer međunacionalne tolerancije: katolička crkva, [[džamija i pravoslavna crkva stoje zajedno u Bosanskoj Krupi]] Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina je bila jedna od šest konstitutivnih republika Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Kao takva je, temeljem saveznog Ustava iz 1974. godine, uživala pravo na samoodređenje do otcjepljenja. Ono čime se SR BiH razlikovala od drugih republika je bilo to da u njoj nijedan od konstitutivnih naroda SFRJ nije imao apsolutnu većinu. To se odrazilo kroz to da SR BiH nije bila ustavno definirana kao eksluzivna nacionalna država, nego kao ravnopravna zajednica triju konstitutivnih naroda - Muslimana, Srba i Hrvata. Iako su u SR BiH postojala određena područja sa izuzetnom nacionalnom homogenošću, to je bio prije izuzetak nego pravilo, te se heterogenost stanovništva mogla primjetiti u gotovo svim područjima, a pogotovo velikim gradovima. Taj je fenomen kasnije od stranih promatrača slikovito opisivan kao "leopardova koža".
Zbog svoje nacionalne, ali i religijske i kulturne heterogenosti se BiH često smatrala svojevrsnim minijaturnim odrazom SFRJ, pa se za nju također koristio i izraz "Jugoslavija u malom", te se smatrala i "najjugoslavenskijom" od svih jugoslavenskih republika. SR BiH je 1991. imala najveći postotak Jugoslavena među svojim građanima, a i do 27 % svih brakova su bili nacionalno miješani.
Takva je situacija dijelom bila posljedica službene politike promoviranja bratstva i jedinstva od strane jugoslavenskih i bosanskohercegovačkih vlasti, odnosno traumatičnih iskustava vezanih uz prethodne decenije, kada je upravo BiH bila glavno poprište, odnosno predmet srpsko-hrvatskog sukoba, koji je za vrijeme Drugog svjetskog rata dobio svoj najekstremniji oblik kroz masovne pokolje na nacionalnoj osnovi. SR BiH, također, za razliku od svih drugih federalnih jedinica SFRJ, nije imala vanjske granice, odnosno njena je ekonomija gotovo u potpunosti ovisila o jedinstvenom jugoslavenskom tržištu. Sve je to bilo razlogom što vladajući Savez komunista BiH, čak i nakon što je 1970-ih stekao veću autonomiju u odnosu na saveznu Partiju, inzistirao na održavanju ustavnopravnog status quoa, odnosno opstanka Jugoslavije.
Dolazak nacionalnih stranaka na vlast
Duboka ekonomska kriza koja je pogodila SFRJ nakon smrti Josipa Broza Tita se odrazila i na SR BiH, ali su njene prve ozbiljnije političke posljedice zabilježene 1987. godine, kada je afera Agrokomerc izazvala određene kadrovske primjene u republičkoj Partiji. Ti su događaji koincidirali sa dolaskom Slobodana Miloševića na ćelo SK Srbije, pod čijim je vodstvom tamošnja Partija preuzela srpski nacionalizam kao dio svoje platforme. Rukovodstvo SR BiH je postalo predmetom propagandne kampanje u državnim medijima uz optužbe za korupciju, represiju, dok su istovremeno radikalni srpski nacionalisti, od kojih su mnogi, poput Vojislava Šešelja, bili rodom iz BiH, počeli otvotreno dovoditi u pitanje postojanje Muslimana kao zasebne nacije, odnosno tražiti stvaranje Velike Srbije koja bi uključila BiH. Iako Milošević tokom antibirokratske revolucije 1988. i 1989. godine nije pokušao izvoziti "mitinge istine" i "događanja naroda" u SR BiH, tamošnja Partija se, zabrinuta za vlastiti opstanak svrstala u antimiloševićevski blok sa SK Slovenije i SK Hrvatske, mada nije dijelila njihove zahtjeve da za jačanje suvereniteta republika i transformaciju Jugoslavije u labavu konfederaciju. Slično kao i SK Makedonije, bosanskohercegovačka republička delegacija početkom 1990. nije napustila XIV kongres SKJ, te je do posljednjeg trenutka pokušavala pronaći kompromisno rješenje između sve nepomirljivijih opcija. Takav stav će službena BiH, u većoj ili manjoj mjeri, zadržati i nakon silaska SK BiH sa vlasti na prvim slobodnim višestranačkim izborima nekoliko mjeseci kasnije.
Prije izbora u BiH su bili održani prvi slobodni izbori u susjednoj SR Hrvatskoj na kojima je pobijedila nacionalistička Hrvatska demokratska zajednica (HDZ) na čelu sa Franjom Tuđmanom. Njen program, pod uticajem radikalne emigracije, čiji su mnogi istaknuti članovi bili rodom iz BiH je uključivao "Hrvatsku u prirodnim i povijesnim granicama". Tako se BiH našla, osim sa istoka, suočena i sa iredentističkim prisizanjima sa zapada, a naglo kvarenje etničkih odnosa između Hrvata i Srba u Hrvatskoj se počelo prenositi i preko njenih granica.
SK BiH, koja se dotada smatrala najkonzervativnijom i najrepresivnijom od svih partijskih organizacija u Jugoslaviji, se u proljeće 1990. godine, pod uticajem događanja u Istočnih Evropi "reformirala" u socijaldemokratsku stranku i odlućila na uvođenje višestranačkog sistema. Nastojeći ostati na vlasti, pod parolom tzv. "građanske" BiH i očuvanja međuetničke harmonije se predstavljala kao jedina alternativa sukobima te je upravo u tu svrhu ustavnim promjenama dozvolila stvaranje novih političkih stranaka na etničkom načelu, kasnije poznatih kao tzv. nacionalne stranke, a koje su joj trebale biti glavna opozicija. Tu su priliku iskoristili muslimanski političari osnovavši Stranku demokratske akcije na čelu sa Alijom Izetbegovićem; srpski nacionalisti su se, pak, okupili u Srpskoj demokratskoj stranci na čelu sa Radovanom Karadžićem, dok je bosanskohercegovačke Hrvate predstavljala HDZ BiH kao republička ispostava HDZ, a na čijem je čelu bio Stjepan Kljujić.
Tokom izborne kampanje se, međutim, ispostavilo da nacionalne stranke, usprkos toga što su - pogotovo u slučaju SDS i HDZ - imale suprotne stavove o ustvanopravnoj budućnosti BiH i Jugoslavije, pronašle zajednički interes u dolasku na vlast, te su pod parolom antikomunizma i dovršetka demokratske tranzicije stvorile de facto predizbornu koaliciju. Time je stvoren dojam da će i u novim okolnostima biti očuvana međuetnička harmonija te tako izbijen ključni preoizborni argument SK BiH, a glasači dobili dodatni razlog da na glasačkim listićima iskažu svoj dugo vremena zatomljivani nacionalni identitet. Iako su se izbori u takvom okolnostima često posprdno nazivali "popis stanovništva", etnička homogenizacija na izborima u novembru 1990. godine je bila zamjetnija kod Hrvata i Srba nego kod Muslimana, čiji se relativni veliki dio opredijelio za SK BiH i reformiste tadašnjeg saveznog premijera Ante Markovića; usprkos toga su izbori predstavljali gotovo potpuni trijumf nacionalnih stranaka, koje su osvojile većinu ne samo na republičkoj razini, nego u gotovo svim općinama. Nacionalne stranke su trijumfirale i na izborima za Predsjedništvo SR BiH, gdje je od 7 mjesta njih 2 osvojio HDZ, 2 SDS i 3 SDA; mada je najviše glasova kao predstavnik Muslimana osvojio Fikret Abdić, predsjednikom je postao Alija Izetbegović.
Nova je vlast formirana prema unaprijed dogovorenom nacionalnom ključu - tako je uz Izebegovića na čelu predsjedništva, predsjednikom Skupštine SR BiH postao Momčilo Krajišnik iz SDS, dok je predsjednikom vlade SR BiH postao Jure Pelivan iz HDZ. Vlasti su se, u skladu sa rezultatima izborima, ali i sličnim dogovorima, počele formirati i na lokalnim razinama.
Usprkos toga, nova se vlast brzo počela suočavati sa nesuglasicama oko budućnosti BiH, tako i eskalacijom političke krize i sukoba u susjednoj Hrvatskoj. Tadašnji Ustav SR BiH je još uvijek za najvažnije političke odluke koristio mehanizme koji su pretpostavljali konsenzus, odnosno postojanje jedinstvene vladajuće stranke. Slično kao i na saveznoj razini, njen nestanak je doveo do permanentne opstrukcije svih važnih odluka, pa je, tako, između ostalog, SR BiH bila jedina od jugoslavenskih republika kojoj nije uspjelo izbrisati "socijalistički" naziv iz svog službenog imena. U takvim okolnostima je Izetbegovićeva SDA, odnosno lokalne zajednice i institucije pod njenim naslovom, postale neformalni, a kasnije de facto i jedini predstavnik BiH koji je inzistirao na njenom opstanku, a istovremeno imala demokratski legitimitet. Prilikom pregovora vodstva jugoslavenskih republika, kojima se u prvoj polovici 1991. godine pokušavala mirnim putem riješiti ustavna kriza, Izetebegović je slično kao i Makedonija, nastojao postići kompromis između secesionistički raspoložene Slovenije i Hrvatske, te Miloševićeve Srbije koja je inzistirala na centralizaciji. Ti napori nisu doživjeli uspjeh, a to se dijelom tumači i kao posljedica sastanka u Karađorđevu održanog početkom 1991. godine, a na kome su Milošević i Tuđman postigli navodni načelni dogovor da se tokom predstojećeg raspada SFRJ BiH podijeli na srpski i hrvatski dio.
Bosna i Hercegovina nakon izbijanja rata u Hrvatskoj
desno|mini|225px|Početak nove srpske republike: [[Srpska autonomna oblast|SAO oblasti 1991.]]
Raspad SFRJ je formalno započeo kada su 25. juna 1991. Slovenija i Hrvatska donijele jednostrane odluke o proglašenju nezavisnosti. Dok je u Sloveniji ta odluka kratkim oružanim sukobom republičkih snaga sa JNA, koja se brzo povukla sa teritorije i Sloveniju učinila de facto nezavisnom, u Hrvatskoj je sukob započeo između republičkih snaga i paravojnih formacija lokalnih Srba iz samoproglašene SAO Krajine, a kojima je tokom vremena sve veću podršku davala JNA pod kontrolom Beograda. Ratna zbivanja u Hrvatskoj su dodatno pogoršala političku situaciju u BiH, dijelom zbog toga što su dodatno radikalizirane tamošnja srpska i hrvatska zajednica, a dijelom zbog toga što se sukob povremeno prelijevao preko bosanskoherecgeovačkih granica; pri tome je najpoznatiji slučaj sela Ravno u istočnoj Hercegovini, koga su napale i uništile snage JNA tokom pohoda na Dubrovnik u jesen 1991. godine. u BiH su se, zbog povlačenja iz Slovenije, a kasnije i dijela Hrvatske, našli značajni ljudski i materijalni efektivi JNA; u hrvatskoj i dijelu muslimanske javnosti su postale sve češće špekulacije da će JNA pomoći srpsku separatističku pobunu u BiH na isti način na koji je pomogla pobunu u Hrvatskoj.
BiH, odnosno Izetbegović, je na samom početku rata nastojao zadržati "ekvidistancu", odnosno neutralnost prema Hrvatskoj i Srbiji, pri čemu se isticala njegova izjava "da to nije naš rat", ali je njegova politika izazivala sve veće podjele unutar same SDA, odnosno frakcija koje su tražile da se sklopi savez sa Hrvatskom i započnu pripreme za eventualni rat, i onih koje su se, makar radi dobivanja vremena, zalagale za popustljivost prema Beogradu. Izetbegović je tako u ljeto 1991. godine poslao delegaciju u Beogradu na razgovore sa Miloševićevem oko statusa BiH u tzv. krnjoj Jugoslaviji, odnosno eventualnog novog modela državnopravnih veza Srbije i BiH. Taj je pokušaj, međutim, vrlo brzo propao, te se SDA počela okretati prema Hrvatskoj i HDZ-u. U septembru 1991. je Skupština BiH donijela odluku da se regruti iz te republike više neće slati u JNA.
15. oktobra 1991. je u Skupštini SR BiH donesen Akt o reafirmaciji suverenosti Republike Bosne i Hercegovine, kojom se naložilo povlačenje predstavnika BiH iz saveznih institucija. On je donesen zajedničkim glasovima SDA i HDZ, a uz protivljenje SDS, po čijem su tumačenju prekršene ustavne odredbe o dvotrećinskoj većini, odnosno međunacionalnom konsenzusu. Prije te odluke je Radovan Karadžić u Skupštini BiH rekao kako će zbog te odluke "za par dana poginuti 500.000 ljudi, a muslimani iščeznuti iz Bosne i Hercegovine" ; te prijetnje, koje su kod Muslimana izazvale kontra-efekt, su kasnije često navođene dokaz da je kasnije brutalno etničko čišćenje, odnosno bosanski genocid bio unaprijed planiran od strane Srba.
Dolec Podokićki
Dolec Podokićki je naselje koje se nalazi u sastavu Grada Samobora, Zagrebačka županija. Površina naselja iznosi 0,39 km2.
Rat u Bosni i Hercegovini
Bosna i Hercegovina nakon izbijanja rata u Hrvatskoj
Bosanski Srbi su na odluku republičkih vlasti reagirali slično kao i njihovi sunarodnjaci u Hrvatskoj, odnosno formiranjem tzv. Srpskih autonomnih oblasti, koje su se trebale sastojati od područja BiH sa srpskom većinom. Taj je proces djelomično započeo već u aprilu 1991. ali se dodatno intenzivirao i referendumom održanim 9. i 10. novembra 1991. na područjima sa srpskom većinom, gdje je izglasano "samostalne srpske republike na teritoriju Bosne i Hercegovine" s namjerom da "ostanu u Jugoslaviji zajedno sa Srbijom, Crnom Gorom, SAO Krajinom, SAO Slavonijom, Baranjom i Zapadnim Sremom i drugima koji odluče ostati". Teritorija te srpske republike se trebala sastojati od "područja Bosne na kojima su Srbi većina ili su ostali manjina zbog genocida tijekom Drugog svjetskog rata." Na temelju te odluke je 9. januara 1992. proglašena tzv. Srpska Republika Bosna i Hercegovina koja će kasnije postati Republika Srpska (RS). Vlada BiH, međutim, osim izjave kojom se referendum proglašava nevažećim, nije imala nikakve reakcije na te događaje.
Dolec Podokićki
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 78 stanovnika te 20 obiteljskih kućanstava.
Rat u Bosni i Hercegovini
Bosna i Hercegovina nakon izbijanja rata u Hrvatskoj
Gotovo istovremeeno sa tim procesom, došlo je do stvaranja sličnih entiteta i na područjima sa hrvatskom većinom. Prvi od njih je bila Hrvatska zajednica Posavine osnovana od strane HDZ u Bosanskom Brodu 4. novembra, a potom je 18. novembra u mjestu Grude u zapadnoj Hercegovini osnovana i Hrvatska zajednica Herceg-Bosna; 25. januara 1992. će, pak, biti osnovana i Hrvatska zajednica Središnje Bosne.
Diplomatske i političke aktivnosti pred izbijanje sukoba
Eskalacija rata u Hrvatskoj je nakon nekoliko mjeseci dovela do intenziviranja diplomatske aktivnosti, prije svega kod vodećih zemalja Evropske ekonomske zajednice koje su nastojali jugoslavenske republike potaći da pronađu trajno rješenje međusobnih sporova. Među zemljama EEZ je sa vremenom počeo prevladavati stav na kome je inzistirala Njemačka, a prema kome se sukob može najlakše zaustaviti priznanjem nezavisnosti Slovenije i Hrvatske. EEZ je taj stav konačno prihvatio nakon što je Njemačka krajem 1991. godine objavila kako će te dvije države priznati jednostrano.
U međuvremenu je došlo i do postepenog smirivanja sukoba u Hrvatskoj, pogotovo nakon odluke ostataka saveznih vlasti u Beogradu da pozovu UN-ove mirovne snage radi razdvajanja zaraćenih strana. 3. januara 1992. je u Sarajevu potpisan sporazum o primirju koji se, za razliku od većine ranijih, uglavnom poštovao, i nakon koga je JNA počela sa povlačenjem svojih snaga u Srbiju i BiH. U dijelu međunarodne zajednice, ali i bosanskohercegovačke javnosti, je zbog toga zavladao određeni optimizam, odnosno uvjerenje kako će BiH zahvaljujući pritisku vodećih evropskih država ipak uspjeti izbjeći sukob.
EEZ je prije toga, kako bi formulirala svoj stav prema raspadu Jugoslavije, osnovala Badinterovu komisiju sastavljeno od nekoliko najuglednijih pravnika. Stav te komisije je bio da Jugoslavija više ne postoji, ali da se nezavisnost Bosne i Hercegovine ne može priznati sve dok se o tome ne sprovede referendum. Ta je odluka objavljena 15. januara 1992. godine, na dan priznanja Hrvatske i Slovenije od strane EEZ. Deset dana kasnije je Skupština BiH nakon izuzetno burne rasprave donijela odluku o raspisivanju refernduma za 29. februar i 1. mart 1992. kako bi građani odlučili žele li ostati u Jugoslaviji. Prije njenog donošenja su zastupnici SDS, koji su joj se protivili, napustili Skupštinu, tumačeći da je time prekršen tadašnji Ustav, odnosno odredbe o dvotrećinskoj večini i konsenzusu tri naroda.
Ishod referenduma je unaprijed bio unaprijed odlučen odnosom vodeća tri naroda i nacionalne stranke prema nezavisnosti - dok je SDS htjela da BiH po svaku cijenu ostane u Jugoslaviji, dotle je HDZ htjela po svaku cijenu da BiH iz Jugoslavije izađe. SDA je, pak, temeljem iskustava rata u Hrvatskoj, ali i ohrabrena mišljenjem Badinterove komisije da granice bivših republika trebaju priznate kao državne, upravo u nezavisnosti iza koje bi stala EEZ vidjela jedini jamac teritorijalnog integriteta BiH. Ti su se stavovi, bez obzira na određene varijacije na lokalnim razinama, odrazile i na njegov krajnji rezultat. SDS je, znajući da će Muslimani i Hrvati svojim glasovima prevagnuti u korist nezavisnosti, pozvala Srbe da ga bojkotiraju, odnosno spriječavala njegovo sprovođenje na područjima gdje je bila na vlasti. Na kraju je na referendum izašlo 63,4 % upisanih birača, od kojih se 99,4 % izjasnilo za nezavisnost.
Dok se ishod referenduma, odnosno nezavisnost BiH činio izvjesnim, počelo se postavljati i pitanje budućeg ustavnog ustrojstva nezavisne BiH. Prema tadašnjem Ustavu bi BiH trebala biti unitarna država u kojoj ispod republičke/nacionalne vlasti nije postojala nijedna razina viša od općine. Vodeći diplomati EEZ zaduženi za mirovni proces - lord Carrington i José Cutileiro - su, nastojeći djelomično odobrovoljiti srpsku stranu, predložili da se BiH umjesto toga decentralizira, odnosno podijeli na regije ili kantone koji bi preuzeli dio nacionalnih ovlasti, a koji bi bili sastavljeni na etničkom principu. Taj prijedlog, poznat kao Cutileirov plan je predstavljao prvi od nekoliko prijedloga za trajno političko rješenje krize i jedini koji je ponuđen prije izbijanja samog sukoba.
Zaraćene strane
Posebnu dimenziju sukobu, pogotovo u ranoj fazi, je dalo i relativno velika količina streljačkog oružja u posjedu građana - prema podacima republičkog MUP-a iz juna 1991. godine, 92.500 Muslimana prijavilo je 110.400 komada oružja, 131.900 Srba prijavilo je 157.200 komada oružja, a 43.000 Hrvata je prijavilo 51.800 komada oružja. Smatra se da je stvarna količina oružja u posjedu građana bio gotovo triput veća. Velike količine ilegalnog oružja su značajno olakšale stvaranje različitih paravojnih formacija koje su djelovale u prvim mjesecima sukoba. Određenu ulogu je imao i embargo UN na izvoz oružja na područje bivše Jugoslavije, izglasan u jesen 1991. kao dio napora da se zaustavi rat u Hrvatskoj, a koji je na snazi ostao sve vrijeme sukoba; on je najteže pogodio muslimansku stranu, pogotovo na početku, s obzirom da je JNA (a kasnije i Vojska Republike Srpske uz već postojeće teško oružje u BiH raspolagala i sa sredstvima povučenim iz Slovenije i Hrvatske.
Specifičnost rata u BiH se ogledala i u tome da je, zbog predratne etničke izmiješanosti, ali i geografskih prilika, postojao određeni broj enklava, odnosno područja koja su se našla manje ili više izolirana od svojih matičnih vlasti, a gdje su lokalne vojno-političke strukture odnosno gospodari rata provodili vlastitu politiku, a što je ponekad uključivalo različite oblike ekonomske suradnje, a nekada prešutno ili otvoreno vojno savezništvo sa nominalnim neprijateljima. Tako su, na primjer, Hrvati u Usori od početka do kraja rata, čak i za vrijeme bošnjačko-hrvatskog sukoba ostali u čvrstom savezu sa Bošnjacima, dok su Hrvati u Žepču surađivali sa srpskim snagama. Najekstremniji oblik ovog fenomena je zabilježen na krajnjem sjeverozapadu BiH, gdje je politika suradnje sa Srbima na kraju dovela do krvavog međubošnjačkog sukoba.
Muslimanske/bošnjačke snage
Na samom početku rata su vlasti u Sarajevo teoretski pod svojom nadležnošću imale republičke snage Teritorijalne obrane i policiju; u stvarnosti su mogle raspolagati samo sa dijelom tih snaga, koje su bile djelomično razoružane ili, zbog velikog broja Srba u svojim redovima, nepouzdane. Umjesto toga se obrana BiH u prvim danima sukoba morala oslanjati na paravojne formacije koje su bile etnički homogene, ali sa druge stranbe obično slabo naoružane i opremljene, neobučene ili loše vođene. Među njima se isticale Patriotska liga BiH koju je vodio Sefer Halilović, te neformalna stranačka milicija SDA koja je kasnije dobila naziv Zelene beretke. U nekim slučajevima su se srpskim snagama suprotstavljale i formacije koje su osnivali i vodili predratni kriminalci, a što je posebno bio slučaj na početku opsade Sarajeva. Vlasti u Sarajevu su aktivnosti tih formacija počele koordinirati tek nakon početka rata, odnosno od njih stvarari jedinstvenu oružanu formaciju koja će 23. maja 1992. dobiti ime Armija Republike Bosne i Hercegovine (ARBiH). Njoj se tokom nekoliko sljedećih mjeseci priključio dio jedinica HOS-a, ali je taj proces zaustavljen nakon ubojstva generala Blaža Kraljevića.
ARBiH je od svih vojnih formacija bila najslabije opremljena, a gotovo potpuni nedostatak oklopnih vozila, artiljerije i teškog oružja je posebno došao do izražaja na samom početku sukoba, značajno otežavši obranu muslimanskih područja pred srpskim napadima. U kasnijem periodu rata ti su nedostaci djelomično otklonjeni zapljenama od strane neprijatelja, odnosno nabavkama na međunarodnom crnom tržištu, a sa vremenom ih je kompenzirao to što se Središnja Bosna, gdje su se nalazile glavne predratne tvornice oružja i municije, od samog početka našla pod muslimanskom vlašću. Nakon početnih neuspjeha i reogranizacije, odnosno nakon što su ARBiH počeli preuzimati bivši profesionalni oficiri JNA, ARBiH je počela razvijati vlastitu taktiku i strategiju temeljenu na predratnoj doktrini ONO, korištenju geografskih prilika i lakih pješadijskih snaga, ali i relativnoj nadmoći u ljudstvu u odnosu na Srbe i Hrvate. Zahvaljujući njoj je uspjela pod vlašću muslimanske vlade u BiH održati važne populacijske centre kao što su Sarajevo, Tuzla i Bihać, odnosno stvoriti uvjete za uspješne ofenzivne operacije, koje su u zajedničkom djelovanju sa hrvatskim snagama i NATO-om izvedene na kraju rata.
Muslimanska strana je od druge polovice 1992. godine nadalje primala i određenu stranu pomoć, vojnu prije svega od muslimanskih zemalja; ona je uključivala pošiljke suvremenog oružja, prije svega iz Irana, slanje vojnih savjetnika (koji su, prema nekim svjedočanstvima, uključivali vojne savjetnike elitne Iranske revolucionarne garde i libanonskog Hezbollaha. Mnogo je poznatiji bio dolazak relativno velikog broja dobrovoljaca iz sunitskih odnosno arapskih zemalja, uključujući veterane afgansko-sovjetskog rata, a koje su mediji i lokalno stanovništvo zvali mudžahedini; vjeruje se da nisu imali značajnu ulogu u samim vojnim operacijama, ali su, sa druge strane pridonijeli radikalizaciji dijela muslimanskih snaga, dio kojih je prihvatio njihovu militantnu islamističku ideologiju. Ti su dobrovoljci, od 1993. godine formalno organizirani u jedinicu pod nazivom El Mudžahid, često korišteni od srpske i hrvatske propagande kako bi se cijela ARBiH i njeno civilno vodstvo proglasilo islamskim fundamentalistima; vjeruje se da je to i razlog zbog čega su propuštani kroz hrvatske teritorije.
Srpske snage
Srpske snage su na samom početku i tokom najvećeg dijela rata bile najbolje opremljene od svih zaraćenih strana, ali i najbolje opremljene za rat. Pripreme za sukob su otpočele još 1991. godine tokom raspada Jugoslavije, pri čemu je ostvarena čvrsta suradnja između JNA, lokalnih SDS-ovih političara kao i ostataka savezne vlasti, te srpske vlade u Beogradu. Najveći dio oružja JNA povučenog iz Slovenije i Hrvatske je završio u BiH gdje je podijeljen jedinicima TO te raznim drugim paravojnim formacijama sastavljenim od lokalnih Srba; kada se JNA u proljeće 1992. povukla iz BiH, to se odnosilo samo na kadrove porijeklom izvan BiH, većinu tehnike je ostavila iza sebe, te je ona došla u posjed novoformirane Vojske Republike Srpske (VRS) koja je naslijedila ogranizaciju i doktrinu nekadašnje JNA. To je uključivalo i zračne snage, te su bosanski Srbi također imali i vlastito ratno zrakoplovstvo koje je aktivno sudjelovalo u borbama (sve dok ga u tome nije spriječio NATO nakon proglašenja zone zabrane leta nekoliko godina kasnije). Prednost srpskih snaga je bila i u tome što je dio njihovih kadrova stekao i bogato iskustvo modernog ratovanja tokom sukoba u Hrvatskoj, mada je ta prednost anulirana čim bi se srpske snage suprotstavile jednako iskusnim hrvatskim snagama. Srpske snage su također mogle računati i na logističku, financijsku, obavještajnu, tehničku i propagandnu podršku iz Srbije, mada je ona sa vremenom oslabila uslijed efekata UN-ovih sankcija.
Srpska strana je, međutim, od samog početka sukoba bila suočena i sa ozbiljnom slabošću, a koja se ticala prije svega inferiornosti u ljudstvu u odnosu na Muslimane i Hrvate, ali još više nepovoljnim geostrateškim položajem. Područja sa srpskom većinom su se sastojala od dva glavna dijela - zapadnog i istočnog, od kojih je prvi bio okružen neprijateljskim područjima, a čiju je izuzetno dugu granicu bilo prilično teško čuvati sa relativno malim brojem ljudstva; taj su problem dodatno povećale muslimanske enklave unutar srpskih područja, prije svega Bihaćki džep, koji je imao ključnu ulogu u završnoj fazi sukoba.
Slično kao i muslimanska strana, iako u bitno manjoj mjeri, i srpska strana je u svojim redovima - uz veliki broj nacionalističkih paravojnih formacija iz same Srbije - imala određeni broj dobrovoljaca iz stranih zemalja, koji su Srbe dolazili podržavati prije svega u ime pravoslavne solidarnosti. Među njima je bilo najviše boraca iz Rusije i drugih dijelova bivšeg SSSR, te Rumunjske i Grčke. Oni uglavnom nisu imali neku ulogu u sukobu, te su korišteni prije svega u propagandne svrhe radi dizanja morala srpskog stanovništva; izuzetak je bila Grčka dobrovoljačka garda čiji su pripadnici sudjelovali u napadu na Srebrenicu pred kraj rata.
Hrvatske snage
Iako su hrvatske vojne i paravojne formacije bile brojčano slabije od muslimanskih, odnosno na samom početku sukoba slabije opremljene od srpskih, pokazale su sposobnim suprotstaviti se svojim neprijateljima, a na kraju i imale ključnu ulogu u završetku sukoba. To se često tumači time da su hrvatske snage u BiH bile relativno dobro pripremljene za rat, odnosno da je stvaranje paravojnih formacija teklo gotovo paralelno sa stvaranjem oružanih snaga u susjednoj Hrvatskoj, od kojih će bosansko-hrvatske vojne formacije, kasnije poznate kao Hrvatsko vijeće obrane na početku sukoba preuzeti doktrinu, taktiku, veliki dio ljudstva, ali i opreme. Na samom početku sukoba su uz paravojne formacije koje su se na stranačkom i etničkom ključu stvarale na područjima pod hrvatskom većinom i vlašću HDZ, djelovale i formacije Hrvatskih obrambenih snaga (HOS), u kojima su se, u skladu sa pravaškom ideologijom matične stranke HSP uz Hrvate borio i veliki broj Muslimana; one su, međutim, prestale postojati nakon ubojstva Blaža Kraljevića i izbijanja bošnjačko-hrvatskog sukoba.
Dok su hrvatske snage ispočetka djelovale pod nominalnim okriljem bosanskohercegovačke države, odnosno Teritorijalne obrane, već 8. aprila 1992. ih je vođa HDZ Mate Boban proglasio snagama Hrvatskog vijeća obrane. One su, osim što su izvodile vojne operacije, preuzele i ovlasti civilne državne uprave te tako značajno pridonijele da hrvatska područja u BiH od samog početka postanu država u državi, odnosno nukleus budeće Hrvatske Republike Herceg-Bosne.
Hrvatska strategija prema BiH je, pogotovo u prve dvije godine sukoba, bila obilježena sa dva imperativa - jedan je bilo nastojanje da se okonča rat u samoj Hrvatskoj, odnosno likvidira Republika Srpska Krajina; drugi je bilo nastojanje da se raspad BiH iskoristi za priključenje njenih dijelova s hrvatskom većinom matičnoj državi. Čisto vojnički razlozi, a prije svega povoljna geostrateška situacija zbog koje se srpska teritorija u BiH i Hrvatskoj našla u poluokruženju, su nalagali suradnju sa Muslimanima, uz čiju pomoć bi se ne samo uklonila JNA sa najvećeg dijela hrvatskih granica, nego kontrolom Bosanske Posavine zapadna srpska područja odvojila od svoje matice, a što se, zapravo, i dogodilo u prvim mjesecima sukoba. Međutim, izbijanje bošnjačko-hrvatskog sukoba je vojno rješenje srpskog pitanja stavilo u drugi plan; tek je američki diplomatski pritisak i sklapanje Washingtonskog sporazuma 1994. godine omogućio hrvatskoj strani da u potpunosti iskoristi svoj vojnički potencijal i bude ključan faktor u okončanju rata.
Međunarodne snage
right|thumb|225px|Vozilo UNPROFOR-a na ulicama Sarajeva Specifičnost rata je bila i u tome da su na teritoriju BiH gotovo od samog početka djelovale međunarodne mirovne snage pod okriljem Ujedinjenih naroda, poznate po skraćenici UNPROFOR. Njihov dolazak je bio planiran i dogovoren već prije samog sukoba, ali u kontekstu rata u susjednoj Hrvatskoj, pri čemu im je glavna zadaća bila održavanje Sarajevskog primirja te razdvajanje hrvatskih i snaga pobunjenih Srba. Pri tome je Sarajevo, kao glavni grad teoretski neutralne strane u sukobu, trebalo služiti kao sjedište i glavna logistička baza. Izbijanje rata u BiH je, međutim, promijenio misiju UNPROFOR-a koji je tako trebao obavljati slične mirovne zadaće - posredovanje i razdvajanje zaraćenih stranama, odnosno nadzor primirja - u samoj BiH. Kasnije je, pod pritiskom javnosti vodećih zapadnih država, ta misija proširena na dostavu i distribuciju humanitarne pomoći, kao i zaštitu civilnog stanovništva, prije svega u tzv. zaštićenim zonama.
Iako je iza mirovnih snaga teoretski stajala cijela međunarodna zajednica, odnosno vodeće svjetske, prije svega zapadne sile, one su se uglavnom pokazale nesposobnim za obavljanje svojih misija, odnosno bilo kakvu aktivniju ulogu u sukoba. Dijelom je to bila posljedica njihove heteregenosti i slabe koordinacije, ali i raspršenosti, kao i relativne slabe opremljenosti, koja je ih je učinila ranjivima u odnosu na u pravilu bolje opremljene domaće snage, prije svega bosanske Srbe; ta se ranjivost ogledala i u završnim mjesecima rata kada je relativno veliki broj UN-ovih vojnika zarobljen i korišten kao živi štit kako bi se pokušalo zaustaviti NATO-vo zračno bombardiranje. Do kraja sukoba su u sastavu snaga UNPROFOR-a počelo biti sve više vojnika iz zemalja NATO-saveza, odnosno njihovo vodstvo bilo u rukama francuskih i britanskih generala; dio njih je dobio i teško oružje i opremu, prije svega kroz tzv. Snage za brzu reakciju pred kraj rata. Međutim, UNPROFOR se u pravilu ustručavao otvoreno angažirati u sukobima, pa tako prisutstvo elitnih britanskih snaga u Centralnoj Bosni 1993. nije spriječilo ni eskalaciju bošnjačko-hrvatskog sukoba, kao ni masakr u Ahmićima, a još je poznatiji slučaj nizozemskog bataljona koji je bez ispaljenog metka 1995. predao zaštićenu zonu u Srebrenici.