cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carrollton, Mississippi
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 190, što je 218 (-53,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
La Ca', Verona
La Ca' je naselje u Italiji u provinciji Verona, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 30 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 468 m.
Kitami
Kitami (北見) je grad u Japanu u prefekturi Hokaido. Prema popisu stanovništva iz 2005. u gradu je živelo 129.365 stanovnika.
Stanovništvo
Prema podacima sa popisa, u gradu je 2005. godiine živelo 129.365 stanovnika.
Turčok
Turčok je naseljeno mjesto u okrugu Revuca, u Banskobistričkom kraju, Republika Slovačka.
Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2011. godine naselje je imalo 273 stanovnika.
Maggian, Vicenza
Maggian je naselje u Italiji u provinciji Vicenza, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 25 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 43 m.
Torre Ellera, Reggio Calabria
Torre Ellera je naselje u Italiji u provinciji Reggio Calabria, u regiji Kalabrija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 46 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 18 m.
Buen País, Tlacotalpan
Buen País je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tlacotalpan.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 8 m.
Cannetolo, Parma
Cannetolo je naselje u Italiji u provinciji Parma, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 213 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 47 m.
Plan Galeana, Iliatenco
Plan Galeana je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Iliatenco.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 92 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1038 m.
FIBA Svjetsko prvenstvo u košarci
Svjetska košarkaška prvenstva se održavaju svake četvrte godine u organizaciji Međunarodne košarkaške federacije (FIBA).
Odličja po državama
Po stanju nakon SP 2006.
Bicazu Ardelean, Bicazu Ardelean
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 4212 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 630 m.
Opština Pungești, Vaslui
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 193 m.
Portezuelos, Atoyac
Portezuelos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Atoyac.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 28 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 562 m.
Granja la Peineta, Pénjamo
Granja la Peineta je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Pénjamo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1691 m.
Brentford, South Dakota
Brentford je grad u američkoj saveznoj državi Južna Dakota.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 77, što je 12 (18,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Fujieda
Fudžijeda (藤枝) je grad u Japanu u prefekturi Šizuoka. Prema popisu stanovništva iz 2005. u gradu je živelo 129.248 stanovnika.
Stanovništvo
Prema podacima sa popisa, u gradu je 2005. godiine živelo 129.248 stanovnika.
Vocabolo Collericcio, Rieti
Vocabolo Collericcio je naselje u Italiji u provinciji Rieti, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 20 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 310 m.
Fenetil alkohol
Fenetil alkohol je organsko jedinjenje, koje sadrži 8 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 122,164 Da.
Mohammedia
Geografija
Mohammédia leži na obali Atlanskog oceana udaljena 24 km sjeveoistočno od Casablance.
Historija
Razvoj grada počeo je tokom 14. i 15. vijeka na račun luke u koju su često dolazili trgovački brodovi evropskih trgovca u potrazi za žitom i sušenim voćem. Tokom 18. i 19. vijeka njen status je i službeno institucijaliziran jer je Fedala i službeno postala luka za kkršćanske trgovce.
Modernu luku sa svim pratećim objektima podigli su francuski investitori nakon 1913. Ime grada promjenjeno je 1959., iz Fedale u Mohammédia u čast kralja (ranijeg marokanskog sultana) Muhameda V (vladao 1927.-61.).
Privreda
Današnja Mohammedia je glavna marokanska luka za trgovačke brodove, preko nje se uvozi gro nafte jer se jugozapadno od grada nalazi najveća marokanska rafinerija Pored toga Mohammedia ima i veliku tvornicu kemikalija koja proizvodi klor i natrijev karbonat, kao i nekoliko manjih tvornica iribljih konzervi.
Uza sve to ona je i popularno ljetovalište sa velikim kasinom.
El Rosarito, Culiacán
El Rosarito je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sinaloa, u opštini Culiacán.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 119 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 12 m.
Maghi, Vicenza
Maghi je naselje u Italiji u provinciji Vicenza, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 193 m.
Misato
Misato (三郷) je grad u Japanu u prefekturi Saitama. Prema popisu stanovništva iz 2005. u gradu je živelo 128.278 stanovnika.
Stanovništvo
Prema podacima sa popisa, u gradu je 2005. godiine živelo 128.278 stanovnika.
Bonneuil (Endr)
Bonej je naselje i opština u centralnoj Francuskoj u regionu Centar (region), u departmanu Endr koja pripada prefekturi Blan.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 83 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 7 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 11,41 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 210 metara (maksimalnoj 234 m, a minimalnoj 160 m).
San Francisco Chihuindo, Valle de Santiago
San Francisco Chihuindo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Valle de Santiago.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 441 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1712 m.
Toporec
Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2011. godine naselje je imalo 1.861 stanovnika.
Tahtadžjanov sistem
Tahtadžjanov sistem klasifikacije biljaka u stemima biljne taksonomije razvio je Armen Tahtadžjan (Армен Леонович Тахтаджян), u nekoliko verzija, od 1950-ih nadalje. Ovaj sistem se obično poredi sa Cronquisovim sistemom (autor: Arthur Cronquist), koji priznaje parafiletske grupe.
Dundee, Ohio
Dandi je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 297.
Zama
Stanovništvo
Prema podacima sa popisa, u gradu je 2005. godiine živelo 128.174 stanovnika.
El Cuervo, Janos
El Cuervo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Janos.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 71 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1520 m.
Tlacotlale, Atzitzintla
Tlacotlale je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Atzitzintla.
Bajichi, Bocoyna
Bajichi je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Bocoyna.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 39 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2162 m.
Opština Rebricea, Vaslui
Rebricea je opština u Rumuniji u okrugu Vasluj.
Ignacio Zaragoza, Ocozocoautla de Espinosa
Ignacio Zaragoza je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Ocozocoautla de Espinosa.
Opština Rebricea, Vaslui
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 144 m.
Ignacio Zaragoza, Ocozocoautla de Espinosa
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 1675 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 845 m.
Los Cajones, Ruíz
Los Cajones je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Nayarit, u opštini Ruíz.
Canonica Vecchia, Parma
Canonica Vecchia je naselje u Italiji u provinciji Parma, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 84 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 33 m.
Opština Chontla, Veracruz
Chontla je opština u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 6694 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 91 m.
Zakonski status istopolnih parova
Istopolni parovi imaju različit zakonski status u različitim državama. Trenutno (maj 2013.) 14 država u svetu priznaje istopolni brak, i to: Holandija, Belgija, Španija, Južna Afrika, Kanada, Norveška, Švedska, Portugal, Island, Argentina, Danska, Novi Zeland, Urugvaj i Brazil. Pored njih, 14 američkih saveznih država takođe priznaje istopolne brakove, kao i nekoliko država u Meksiku te Teritorija glavnog grada u Australiji. Brojne druge države i regioni priznaju druge oblike zakonski priznatih istopolnih parova, kao što su registrovano partnerstvo, građanska zajednica, građansko partnerstvo i slično. Pitanje priznavanja istopolnih parova i posebno istopolnih brakova je još uvek kontroverzno u mnogim društvima i nekoliko država je postavilo zakonsku ili ustavnu zabranu za donošenje zakona o istopolnim brakovima i/ili partnerstvima.
Omogućavanje zajednica
Prvi zakon o registrovanim istopolnim partnerstvima je usvojen u Danskoj u junu 1989. Pre toga, nekoliko država je donelo zakone o neregistrovaniom kohabitacijama istopolnih parova. Nakon Danske, nekoliko drugih, uglavnom evropskih država, donelo je zakone kojima su priznate različite forme istopolnih partnerstava.
Prva država koja je priznala istopolne brakove je bila Holandija. Zakon je donet u decembru 2000, a stupio je na snagu 2001. Nakon Holandije, istopolne brakove je priznalo još 11 država.
Napomene:
Ustavne zabrane istopolnih brakova i/ili zajednica
Kao odgovor na pojavu istopolnih brakova i drugih vrsta zajednica, neke države su donele ustavne odredbe kojima se onemogućava donošenje zakona o istopolnim brakovima ili drugim pravima istopolnih parova. U nekim državama ta zabrana se odnosi samo na brakove, dok u drugim zabrana ide čak dotle da se onemogućuju privatni ugovori, kao na primer testament, istopolnim parovima. Dok u većini ustava zabrana prepreka za sklapanje istopolnih brakova se sastoji u tome što se brak definiše kao zajednica između jednog muškarca i jedne žene, postoje i države koje su donele direktne odredbe o zabrani istopolnih brakova, kao što je slučaj u Hondurasu, Ugandi i Letoniji. Većina država (računajući i 30 država u SAD) je donelo ove zabrane na referendumu na kome su se građani izjašnjavali o većem broju odredbi odjednom (ili o celom ustavu, kao što je slučaj sa Srbijom), a ne samo o pitanju istopolnih brakova kao izolovanom pitanju.
Napomene:
Povezano
''U ovom tekstu SAD se pominje samo u inicijativama na federalnom nivou. Za status istopolnog braka i istopolnih zajednica po saveznim državama, videti: Zakonski status istopolnih parova po državama SAD-a.''
Giaccone, Cuneo
Giaccone je naselje u Italiji u provinciji Cuneo, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 797 m.
Sagrado Corazón de Jesús Dos, Ocotepec
Sagrado Corazón de Jesús Dos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Ocotepec.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 28 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1368 m.
Colonia Loma Encino, Iliatenco
Colonia Loma Encino je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Iliatenco.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 93 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1114 m.
Peña Blanca, Atoyac
Peña Blanca je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Atoyac.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 27 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 481 m.
Rancho Viejo de Torres, Valle de Santiago
Rancho Viejo de Torres je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Valle de Santiago.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 455 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1734 m.
Colonia México, Janos
Colonia México je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Janos.
Montagna, Bolzano
Montagna je naselje u Italiji u provinciji Bolzano, u regiji Trentino-Alto Adige.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 947 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 438 m.
Maglio, Vicenza
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 21 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 204 m.
Telec, Bicazu Ardelean
Telec je naselje u Rumuniji u okrugu Njamc u opštini Bicazu Ardelean.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 2123 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 681 m.
Travnjik
Travnjik je naseljeno mjesto u okrugu Komoran, u Njitranskom kraju, Republika Slovačka.
King City, Oregon
King Siti je grad u američkoj saveznoj državi Oregon.
Travnjik
Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2011. godine naselje je imalo 702 stanovnika.
King City, Oregon
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.111, što je 1.162 (59,6 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Izumiranje jezika
Moguće je razlikovati dvije vrste smrti jezika:
U prvom slučaju jezik izumre, ali jezici (ili dijalekti) koji su se razvili iz njega dalje se koriste. Primjer: Latinski jezik, iz koga su se razvili romanski jezici.
U drugom slučaju jezik izumre bez da ostavi nasljedničkog jezika. U tim slučajevima govornici napuste svoj materinski jezik u korist nekog drugog jezika. Primjer: Koptski jezik kao govoreni jezik Egipta izumro je u 17. stoljeću a zamijenio ga je arapski. Koptski je i primjer za izumrli jezik koji se i dalje koristi — u ovom slučaju kao crkveni jezik egipatskih kršćana.
Nekoliko izumrlih jezika nastavljali su se upotrebljavati u književnosti, znanosti ili liturgiji. To su uz koptski npr. i latinski ili sanskrt.
Uzroci
Jezik može izumrijeti zbog jezičnog pomaka. To je društveni (sociolingvistički) proces koji se događa postupno unutar jedne određene jezične zajednice. Govornici prestanu govoriti svojim materinskim jezikom i služe se nekim drugim jezikom.
Jezik može izumrijeti i zbog političkog pritiska. To namjerno uništavanje jednog jezika naziva se i lingvocid.
Revitalizacija jezika
U vrlo rijetkim slučajima smrt jezika nije konačan rezultat jezičnog razvoja. Hebrejski je jezik primjer izumrlog jezika čija je revitalizacija uspjela tako da je danas ponovno živi jezik.
La Cattolica, Verona
La Cattolica je naselje u Italiji u provinciji Verona, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 31 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 19 m.
Лесковац (Кнић)
Лесковац је насеље у Србији у општини Кнић у Шумадијском округу. Према попису из 2011. било је 255 становника.
Демографија
У насељу Лесковац живи 246 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 47,6 година (44,6 код мушкараца и 51,2 код жена). У насељу има 107 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 2,75.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Kirju
Kirju (桐生) je grad u Japanu u prefekturi Gunma. Prema popisu stanovništva iz 2005. u gradu je živelo 128.037 stanovnika.
Stanovništvo
Prema podacima sa popisa, u gradu je 2005. godiine živelo 128.037 stanovnika.
La Purísima, Pueblo Nuevo
La Purísima je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Pueblo Nuevo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 224 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1717 m.
San Marcos Buenavista, Ocotepec
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 38 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1514 m.
Fenetil estar kofeinske kiseline
Fenetil estar kofeinske kiseline je organsko jedinjenje, koje sadrži 17 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 284,307 Da.
Maini, Vicenza
Maini je naselje u Italiji u provinciji Vicenza, u regiji Veneto.
Topolja
Topolja je naseljeno mjesto u okrugu Snjina, u Prešovskom kraju, Republika Slovačka.
Maini, Vicenza
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 60 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 738 m.
Wales, Alaska
Vejls je grad u američkoj saveznoj državi Aljaska.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 145, što je 7 (-4,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Bernardvillé
Bernarvile je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Alzas, u departmanu Donja Rajna koja pripada prefekturi Selestat Erštajn.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 199 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 72 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 2,76 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 340 metara (maksimalnoj 560 m, a minimalnoj 247 m).
Santa Loreto, Culiacán
Santa Loreto je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sinaloa, u opštini Culiacán.
Giachelli, Cuneo
Giachelli je naselje u Italiji u provinciji Cuneo, u regiji Piemonte.
Santa Loreto, Culiacán
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 118 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 152 m.
Giachelli, Cuneo
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 530 m.
13 de Septiembre, Iliatenco
13 de Septiembre je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Iliatenco.
Kirishima
Kirišima (霧島) je grad u Japanu u prefekturi Kagošima. Prema popisu stanovništva iz 2005. u gradu je živelo 127.309 stanovnika.
El Chalán, Ruíz
El Chalán je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Nayarit, u opštini Ruíz.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 24 m.
Torre, Reggio Calabria
Torre je naselje u Italiji u provinciji Reggio Calabria, u regiji Kalabrija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 306 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 5 m.
Tuhar
Tuhar je naseljeno mjesto u okrugu Lučenjec, u Banskobistričkom kraju, Republika Slovačka.
Ruchirasi, Bocoyna
Ruchirasi je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Bocoyna.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 39 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2377 m.
Opština Roșiești, Vaslui
Roșiești je opština u Rumuniji u okrugu Vasluj.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 179 m.
Tlaxixinca, Axutla
Tlaxixinca je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Axutla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 118 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1011 m.
Malleo, Vicenza
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 18 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 527 m.
Matsubara
Stanovništvo
Prema podacima sa popisa, u gradu je 2005. godiine živelo 127.276 stanovnika.
Talmage, Kansas
Talmidž je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Kanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 99.
Košarkaška reprezentacija Argentine
Košarkaška reprezentacija Argentine je košarkaški tim koji predstavlja Argentinu na međunarodnim košarkaškim takmičenjima. Prvu i do sada jedinu titulu na svetskim prvenstvima su osvojili 1950. Pobednici su i olimpijskog košarkaškog turnira 2004. i osvajači Dijamantske lopte 2008. Trenutno su prvi na Fibinoj rang listi.
Olimpijske igre
Emanuel Đinobili, Luis Skola, Andres Nosioni, Karlos Delfino, Ugo Skonokini, Valter Erman, Fabrisio Oberto, Huan Ignasio “Pepe” Sančez, Ruben Volkovicki, Alehandro Montekja, Gabrijel Fernandez, Leonardo Gutijerez (Trener: Ruben Manjano)
Montepío, Tlacotalpan
Montepío je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tlacotalpan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 4 m.
San Ricardo, Atoyac
San Ricardo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Atoyac.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 22 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 722 m.
Campo Arbaco, Culiacán
Campo Arbaco je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sinaloa, u opštini Culiacán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 113 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 28 m.
Buenavista, Janos
Buenavista je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Janos.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 81 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1360 m.
Cantarana I, Parma
Cantarana I je naselje u Italiji u provinciji Parma, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 25 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 51 m.
Tristan i Izolda
Tristan i Izolda je srednjovjekovna ljubavna tragična priča. Prepoznatljivi motiv nesretne odnosno nemoguće ljubavi poznat je u brojnim varijacijama u literaturi te kao predložak za brojna druga umjetnička djela, od kojih su najpoznatiji opera Richarda Wagnera Tristan i Izolda te film Kevina Reynoldsa iz 2006. godine, također s nazivom Tristan i Izolda.
Nastanak i razvoj
Iako nastala dosta ranije među Keltima, ova legenda tek od srednjeg veka dobija na važnosti, naročito u Francuskoj i to u više verzija, od kojih je najpoznatiju napisao Toma Dangleter oko 1180 god. U moderno ruho ovu verziju je uvio Žozef Bedije 1900 god. Sagu „Tristan i Izolda“ je takođe obradio i Gotfrid fon Strazbur, na osnovu koje je Rihard Vagner napisao čuvenu istoimenu operu, Tristan i Izolda.
Osnovna priča
Tristan, sin kralja Rivalena, ostavši siroče, našao je u vjernom štitonoši Gorvenalu odgojitelja i prijatelja. U petnaestoj godini dolazi na dvor svoga ujaka Marka, kralja od Cornvalla. Tristan je hrabar, vješt u oružju, zadivljuje sviranjem na harfi.
Oulu
Oulu (švedski: Uleåborg) je grad i općina na sjeverozapadu Finske od 193,798 stanovnika.
On je i administrativni centar Regije Sjeverna Ostrobotnija. Oulu je peti po veličini i najveći grad sjeverne Finske.
Geografske karakteristike
Oulu leži na ušću rijeke Oulujoki u Botnijski zaljev.
Historija
Oulu je izrastao za srednjeg vijeka kao trgovište. Tadašnje prosperitetno naselje je utvrđeno 1590., a povelju o statusu grada dobio je 1610.
Od 1776. grad je administrativni centar. Fortifikacija je razorena od eksplozije - 1793., a i sam grad je gotovo potpuno uništen u požaru 1822; ali je unatoč tome postao jedan od glavnih finskih trgovačkih centara u 19. vijeku.
Oulu je bio i važna luka, specijalizirana za izvoz drvenog katrana, ali su skladišta i lučke objekti razorili Britanci za Krimskog rata.
Za Drugog svjetskog rata, brojni dijelovi grada teško su oštećeni od bombardiranja sovjetske avijacije, tako da je nakon rata grad obnovljen modernističkim građevinama.
Znamenitosti i obrazovanje
Oulu je sjedište biskupije od 1900., ima katedralu sagrađenu između 1830.- 32., na mjestu starije crkve srušene 1822.
Oulu je važan obrazovni centar, ima univerzitet osnovan 1959. i univerzitetsku bolnicu.
Privreda
Na prijelazu u 21. vijek - Oulu je postao centar za informacijsku tehnologiju, jer se tu nalazi Technopolis, najstariji i najproduktivniji naučni park u Skandinaviji.
Grad je odlično povezan zrakom (aerodrom IATA: OUL, ICAO: EFOU), željeznicom, cestama (autoput 4) i morem sa ostatkom zemlje.
Saku
Saku (佐久) je grad u Japanu u prefekturi Nagano. Prema popisu stanovništva iz 2005. u gradu je živelo 100.462 stanovnika.
Stanovništvo
Prema podacima sa popisa, u gradu je 2005. godiine živelo 100.462 stanovnika.
Ticoș, Bicazu Ardelean
Ticoș je naselje u Rumuniji u okrugu Njamc u opštini Bicazu Ardelean.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 348 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 546 m.
Whitwell, Tennessee
Vitvel je grad u američkoj saveznoj državi Tenesi.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.699, što je 39 (2,3 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Voceto, Rieti
Voceto je naselje u Italiji u provinciji Rieti, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 42 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1065 m.
Ludwig Schnorr von Carolsfeld
Ludwig Schnorr von Carolsfeld (2. jul 1836 – 21. jul 1865) bio je njemački operni pjevač, najpoznatiji kao prvi koji je tumačio lik Tristana u Wagnerovoj operi Tristan i Izolda. Rođen je kao sin poznatog slikara Juliusa Schnorra von Carolsfelda, a godine 1860. se oženio za deset godina stariju portugalsko-dansku pjevačicu Malvinu Garrigues, koja će u istoj operi tumačiti lik Isolde. Nedugo nakon što je tumačio Tristanov lik, Ludwig Schnorr von Carolsfeld se iznenada razbolio i umro, a što se često tumači kao posljedica fizičkih napora koja je iziskivala uloga u Wagnerovoj operi.
Милатовац (Баточина)
Милатовац је насеље у Србији у општини Баточина у Шумадијском округу. Према попису из 2011. има 555 становника (према попису из 2002. било је 584 становника).
Географија
Територија села Милатовац налази се у централном делу Србије. Смештена је у источном пределу Шумадије и захвата сливно подручје доњег тока Лепенице. Налази се у југозападном делу општинске територије Баточине. Део насеља смештен је на левој, а део на десној обали Лепенице (притоке Велике Мораве).
Милатовац се налази на 141 метара надморске висине, на 15 км југозападно од Баточине, 18 км северно од Крагујевца и 132 км јужно од Београда. Кроз Милатовац пролази железничка пруга Лапово - Крагујевац - Краљево. Налази се на два километра од магистралног пута Баточина - Крагујевац - Краљево - Чачак.
Археолошка налазишта
У Милатовцу се налазе два локалитета из античког периода, локалитет Црквине и локалитет Поље. Почетком деведесетих година на локалитету Поље изрвшена су сондажна истраживања. Приликом истраживања утврђено је да се на поменутом локалитету налазе остаци виле рустике. Поред камена опеке и црепа пронађено је обиље керамичког материјала:делови керамичких здела, лонаца, крчага и масивних питоса. На основу стилско-типолошких одлика керамичког материјала вила рустика је највероватније подигнута почетком II или III века нове ере у време када је подручје Србије било у саставу римске провинције Горње Мезије.
На локалитету Црквине пронађен је велики број фрагментованих керамичких посуда:разне врсте лонаца, крчага, амфора и питоса. Посебну пажњу привлаче крчази као и посуде украшене печатном орнаментиком. На основу налаза локалитет Црквине такође се везује за II или III века нове ере.
Настанак Милатовца
Не зна се тачно како је село добило име, али се сматра да је назив дошао од личног имена Милат, по неком његовом првобитно досељеном становнику.
Његов почетак пада пре сеобе Срба 1690. године. У аустријском попису 1718. и турском попису од 1739. до 1941. налазимо на напуштено село.
За време првог српског устанка село је поново насељено. Почетком деветнаестог века по некад се звао и Милатовићи. Пошто се није могао развити у веће село, није имао своју општину, већ је био у саставу ресничке општине. Све до 1821. сматран је као заселак Ресника. Година 1825. Село има 11 домова са 25 харачке главе. Већ 1845. Милатовац има 30 домова са 141 житељом, а 1884. године 39 домова са 169 житеља. Број становника је наставио да расте па 1895. има 53 дома са 294 становника.
Према попису становништва из 1903. године село је имало 62 куће са 324 становника, а 1910. има исти број кућа и 357 становника. У наредном попису 1921. године примећен је пад у броју становника узрокован Првим светским ратом, па је број становника пао 284 становника.
Село се нагло насељава од шездесетих година прошлога века када велики број Срба са Косова и Метохије под притиском Албанаца долази у ове крајеве.
Демографија
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године).
Школство
Село Милатовац је са Ресником чинио исту општину па су деца из овог села почтком двадесетог века ишла у школу у Реснику и Цветојевцу. У Милатовцу је оформљена школа после Другог светског рата.
Такође у Милатовцу постоји издвојено одељење дечјег вртића „Полетарац“ из Баточине.
Пољопривреда
Пољопривреда је водећа привредна грана по обиму производње као и по запослености локалног становништва.
Спорт
У Милатовцу постоји фудбалски клуб Слога који се тренутно такмичи у Међуопштинској лига Рача-Кнић-Баточина, шестом такмичарском нивоу српског фудбала. Клуб је основан 1945. године, а највеће успехе је остварио у пероду од 1974 до 1992. године када се клуб такмичио и у шумадијској лиги. Данас, сваке сезоне клуб се налази у врху међуопштинске лиге Рача-Баточина-Кнић.
Trenč
Trenč je naseljeno mjesto u okrugu Lučenjec, u Banskobistričkom kraju, Republika Slovačka.
Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2011. godine naselje je imalo 482 stanovnika.
Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva
Po završetku svakog FIFA Svjetskog prvenstva, FIFA dodjeljuje nekoliko nagrada igračima i reprezentacijama koji su se na određeni način istaknuli u nekoj od kategorija. Trenutno se nagrade dodjeljuju u pet kategorija po završetku turnira, dok se nagrada za igrača utakmice dodjeljuje tokom turnira. Aktivne kategorije su:
Zlatna lopta
Zlatna lopta dodjeljuje se najboljem igraču završnog turnira FIFA Svjetskog prvenstva; popis kandidata izrađuje FIFA-in tehnički odbor, nakon čega predstavnici medija izabiru dobitnika. Igrači koji završe na drugom i trećem mjestu dobivaju Srebrnu i Brončanu loptu kao drugi i treći najbolji igrači turnira. Nagrada je službeno predstavljena na Svjetskom prvenstvu 1982. godine, kada je uručena Paolu Rossiju, mada je FIFA retroaktivno proglasila dobitnike za sva prvenstva, od 1930. godine. Dio ovih podataka (1930. - 1974.) dobiven je iz knjige World Cup (1930-2010): A Statistical Summary, koju je sastavio ugledni historičar nogometa i statističar Ejikeme Ikwunze, popularno znan kao Mr. Football, a koja je dio službene FIFA-ine arhive; iako postoje neke nekonzistencije s nekim drugim podacima, FIFA je službeno potvrdila kako su podaci prema kojima su nagrade dobili José Nasazzi, Leônidas, Zizinho, Didí,   Garrincha,   Bobby Charlton, Pelé (Zlatna i Srebrna lopta),  Johan Cruyff, Franz Beckenbauer (Srebrna lopta), Josef Masopust (Srebrna lopta), Fritz Walter (Brončana lopta), György Sárosi (Brončana lopta) i Eusébio (Brončana lopta). točni. Dobitnici su sljedeći:
Zlatna kopačka
Zlatna kopačka je nagrada koja se uručuje najboljem strijelcu Svjetskog prvenstva. Iako je svaki turnir imao najboljeg strijelca, nagrada se službeno dodjeljuje tek od 1982. godine; inicijalno se nazivala Zlatna tenisica, ali je od 2010. godine poznata kao Zlatna kopačka. FIFA nerijetko navodi najbolje strijelce turnira prije 1982. godine kao dobitnike Zlatne kopačke, s tim da nisu postojala konkretna pravila rangiranja u slučaju jednakog broja golova većeg broja igrača, kao što postoje danas.
Pravilo o rangiranju uvedeno je 1994. godine, a navodi da se u slučaju jednakog broja golova Zlatna kopačka dodjeljuje igraču koji nije postigao gol iz jedanaesterca; u slučaju da nijedan igrač nije postigao takav gol, nagrada ide igraču s većim brojem asistencija, a što utvrđuje FIFA-in tehnički odbor. Za slučaj da i po tom kriteriju igrači budu izjednačeni, od 2006. godine se primjenjuje pravilo da nagrada ide igraču koji je proveo manje vremena u igri.
Zlatna rukavica
Zlatna rukavica je nagrada koja se dodjeljuje najboljem golmanu na turniru. Uvedena je 1994. godine kao Jašinova nagrada, nazvana u čast legendarnog sovjetskog golmana. Aktualno ime nosi od 2010. godine. FIFA-ina tehnička skupina odlučuje o dobitniku ove nagrade temeljem nastupa svih golmana na turniru.
Iako golmani imaju svoje specifične nagrade, oni su također u konkurenciji za Zlatnu loptu, čemu svjedoči primjer Olivera Kahna iz 2002. godine, kada je njemački golman dobio obe nagrade. Kako se nagrada službeno dodjeljuje od 1994. godine, ovdje će biti navedeni samo službeni dobitnici; za golmane koji su bili uvršteni u idealne momčadi ranijih izdanja, a koji se u tom kontekstu mogu smatrati "dobitnicima" ove nagrade, vidjeti niže.
Najbolji mladi igrač
Najbolji mladi igrač je nagrada koja je prvi put uručena na Svjetskom prvenstvu 2006. godine, kada ju je dobio njemački reprezentativac Lukas Podolski. Od tada, nagrada se dodjeljuje igraču koji je s početkom kalendarske godine imao najviše 21 godinu života. Izbor za dobitnika provodi se preko službenih stranica FIFA-e uz pomoć tehničke skupine.
FIFA je retroaktivno objavila izbor najboljeg mladog igrača od 1958. do 2002. godine, a usput je organizirala i anketu za izbor najboljeg mladog igrača svih vremena. Sa 61% glasova, najboljim mladim igračem postao je Pelé, dok su drugo i treće mjesto podijelili Teófilo Cubillas, peruanski nogometaš koji je bio najbolji mladi igrač prvenstva 1970., i Michael Owen, engleski reprezentativac i dobitnik nagrade 1998. godine.
FIFA Fair Play trofej
FIFA Fair Play trofej daje se reprezentaciji koja je skupila najmanje kartona i isključenja tokom turnira, a dodjeljuje se od 1970. godine; uvjet je da se reprezentacija plasirala u drugi krug natjecanja. Reprezentacije kojima se uručuje ova nagrada dobivaju FIFA Fair Play trofej, diplomu, Fair Play medalju za svakog igrača i nogometu opremu za razvoj tog sporta među mladima u vrijednosti od $50,000.
Inicijalno, trofej se sastojao samo od pisane diplome. Od 1982. do 1990., dodjeljivao se trofej s likom Sport Billyja, animiranog lika koji je postao ikona fair playja. Od 1994. godine, dodjeljuje se obični trofej s likom nogometaša. Peru je bio prvi dobitnik nagrade 1970. godine, nakon što nisu dobili ni žuti ni crveni karton na cijelom prvenstvu.
Najzanimljivija ekipa
FIFA-ina nagrada za najzanimljiviju ekipu uručuje se reprezentaciji koja je ostavila najbolju subjektivni dojam na gledatelje temeljem svog pristupa nogometnoj igri. Radilo se ovdje isključivo o nagradi publike, a pobjednička reprezentacija određivala se javnim glasovanjem. Prva nagrada dodijeljena je 1994. godine, a posljednja 2006. godine. Iako su izbori za najzanimljiviju ekipu provođeni i za kasnije turnire, FIFA tu distinkciju od 2006. godine ne priznaje kao svoju službenu nagradu.
All-Star momčad
All-Star momčad je idealna momčad svakog prvenstva, sastavljena od najboljih igrača na turniru. Ova nagrada je bila službena FIFA-ina distinkcija samo od 1994. do 2006. godine, dok je sponzor natjecanja bila kompanija MasterCard. Ipak, idealne momčadi birale su se i prije 1994. godine, ali i poslije 2006. godine. Historijski, idealnu momčad birala je skupina novinara (mahom iz Europe i Južne Amerike) i stručnjaka, dok je od 2010. godine organizirana javna anketa za izbor najbolje momčadi.
Broj igrača varirao je tokom godina. Inicijalno je bilo odabirano 11 igrača, koji bi bili raspoređeni u različite formacije; prvi izuzetak od tog pravila dogodio se 1990., kada su izabrana dva golmana tako da je ukupan broj igrača porastao na 12. Tokom prvog službenog izbora 1994. godine, FIFA je odabrala 11 najboljih igrača, mada je od 1998. do 2006. taj broj proširen na 22 (1998.), odnosno 23 (2002. i 2006.); tokom izbora 1998. i 2002. odabrana je idealna momčad od 16 igrača plus šest, odnosno sedam zamjena, dok su 2006. godine odmah izabrana 23 igrača. Nakon ukidanja nagrade, organiziran je javni izbor na mrežnim stranicama FIFA-e, na kojem se odabire idealna jedanaestorka, ali i najbolji izbornik turnira; najbolji izbornik više se nije birao od 2018. godine.
Oulujoki
Geografske karakteristike
Oulujoki izvire iz Jezero Oulujärvi na nadmorskoj visini od 122,7 metra kod naselja Vaala. Od tamo teče prema sjeverozapadu, preko niza akumulacionih jezera do ušća u Botnijski zaljev kod grada Oulu, gdje ima deltu.
Oulujoki ima prosječni protok od 259 m³/s, i sliv od 22841 km², jedan od najvećih u zemlji.
U sliv rijeke ubrajaju se i brojna jezera, od kojih njih 398 ima više od 50 hektara, a najveće od njih Oulujärvi, ima - 928 km². . Sliv rijeke je relativno rijetko naseljen, u njemu živi ukupno 226 000 stanovnika, što iznosi 11,5 stan. po 1 km². Većina živi na zapadu pored ušća. Teren pokrivaju uglavnom šume, a samo 3% oranice, koncentrirane oko ušća.
Velika tvornica celuloze i papira nalazi se na obali najvećeg jezera sliva Oulujärvi, ona je sve do 1980-ih kad su ugrađeni pročistači, bila veliki zagađivač.
Rijeka Oulujoki, koja je nekoć često plavila je regulirana izgradnjom 18 hidroelektrana između 1941. - 1957. snage od 550 MW i više, tako da sve zajedno proizvode više od 2500 GWh električne energije.
Tako da je čak 99,6% hidropotencijala rijeke iskorišteno, što je najviši postotak od svih finskih rijeka.
Paso Hondo, Axutla
Paso Hondo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Axutla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 874 m.
Прњавор (Баточина)
Прњавор је насеље у Србији у општини Баточина у Шумадијском округу. Према попису из 2011. има 166 становника (према попису из 2002. било је 186 становника).
Географија
Територија села Прњавор налази се у централном делу Србије. Смештена је у источном пределу Шумадије и налази се у југозападном делу општинске територије Баточине.
Никшић се налази на 239 метара надморске висине, на 13 км југозападно од Баточине, 20 км североисточно од Крагујевца и 128 км јужно од Београда. Кроз Никшић пролази магистрални пут на релацији Баточина—Крагујевац—Краљево—Чачак.
Историја
Првобитан назив села је био Грнчарица, према истоименом манастиру, чији је посед Прњавор био. Село највероватније постоји од кад постоји и манастир. У турском попису 1739/41. године налази међу пустим селима. На првом попису након завршетка Другог српског устанка 1818. село је имало 6. домаћинства са 18 харачких глава. Године 1820. први пут се помиње под садашњим именом.
Манастир Грнчарица
Манастир Грнчарица је женски манастир Српске православне цркве, припада Епархији Шумадијској. Посвећен је Светом Николи.
По легенди манастир је подигнут за време краља Драгутина крајем XIII или почетком XIV века. Легенда каже да је манастир прво био подигнут на Чукари код извора Младенова вода. У најезди Турака црква је срушена и од њеног материјала подигнута је нова Грнчарица на данашњем скровитом месту.
Ипак вероватније је да је манастир Грнчарица саграђен средином XVI века, након обнове Пећке патријаршије. Према натпису изнад улазних врата, Грнчарица „сазда се и пописа“ за време турског султана Сулејмана Величаснтвеног трудом и настојањем игумана Максима и његовог братства. Међутим треба напоменути да се реч „сазда се“ користила и када се црква обнављала после рушења или запустелости.
Школство
Школа у Прњавору је била смештена у конаку манастира Грнчарица и радила је од 1848. до 1870. године када је одлучено да се ђаци преселе у ботуњску школу. Према подацима за прво полугође 1847. године школа је имала само 5-6 ученика, а учитељ је био Атанасије. У школској 1855/56. године је било 43 ученика у три разреда. Све до 1870. године доброводичка и жировничка деца су ишла у грнчарску (прњаворску) школу. Своју школу Прњавор је поново добио тек уочи Другог светског рата.
Данас у Прњавору постоји четвороразредна школу коју осим деце из Прњавора похађају и деца из Никшића.
Пољопривреда
Пољопривреда је водећа привредна грана по обиму производње као и по запослености локалног становништва.
Демографија
У насељу Прњавор живи 171 пунолетни становник, а просечна старост становништва износи 48,9 година (48,2 код мушкараца и 49,6 код жена). У насељу има 63 домаћинства, а просечан број чланова по домаћинству је 2,78.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Ancretiéville-Saint-Victor
Ankretjevil Sen Viktor je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Gornja Normandija, u departmanu Primorska Sena koja pripada prefekturi Ruan.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 272 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 23 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 11,54 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 170 metara (maksimalnoj 172 m, a minimalnoj 114 m).
Mino
Mino (箕面) je grad u Japanu u prefekturi Osaka. Prema popisu stanovništva iz 2005. u gradu je živelo 127.135 stanovnika.
Stanovništvo
Prema podacima sa popisa, u gradu je 2005. godiine živelo 127.135 stanovnika.
Fasoracetam
Fasoracetam je organsko jedinjenje, koje sadrži 10 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 196,246 Da.
Malo, Vicenza
Malo je naselje u Italiji u provinciji Vicenza, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 13218 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 113 m.
Coalanda, Valle de Santiago
Coalanda je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Valle de Santiago.
Giacosa, Cuneo
Giacosa je naselje u Italiji u provinciji Cuneo, u regiji Piemonte.
Coalanda, Valle de Santiago
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 469 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1743 m.
Đuro Gašparović
Rođen je od roditelja Antuna i Ruže rođene Bešker.
Giacosa, Cuneo
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 20 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 381 m.
Đuro Gašparović
Osnovno školovanje je imao u rodnom mjestu, a srednju školu ima u Interdijecezanskom dječačkom sjemeništu u Zagrebu. Potom druge dvije godine srednje škole ima u Liceju u Đakovu gdje i maturira 1970. godine.
U Đakovu pohađa filozofsko-teološki studij.
Za rimokatoličkog svećenika ga je zaredio biskup mons. Ćiril Kos 29. lipnja 1977. godine u Đakovu.
Polietilen
Karakteristike
Polietilen (Akronim PE) je lagana, vrlo prilagodljiva sintetička smola koja se dobija polimerizacijom etilena. On je najviše korištena plastika na svijetu, od koje se prave različiti proizvodi od prozirnih folija za ambalažu, boca za deterdžente do automobilskih rezervara. thumb|left|240px| Termoskupljajuća polietilenska [[folija]] thumb|left|240px| Proizvodi napravljeni od polietilena thumb|left|240px| Staklenik od polietilena Također se može usitnjavati u sintetička vlakna ili modificirati sve dok ne postane elastičan kao guma.
Jednostavna linearna struktura u izduženim konformacijama omogućuje njegovu laku kristalizaciju, pa se polietilen morfološki sastoji od kristalnih i amorfnih zona, a o njihovom procentu zavise i mehaničke karakteristike. Kako makromolekule polietilena nisu potpuno linearne, već imaju i bočne lance koji doprinose njihovoj granatosti oni smanjuju procent kristalnosti, odnosno gustoću polietilena.
Polietilen je žilav, nalik na vosak, skoro potpuno transparentan i velikoga modula elastičnosti. Na sobnoj temperaturi je generalno nepropusan za vodu i većinu kemikalija i nenetopljiv u otapalima. Sa povećanjem gustoće povećava mu se i modul elastičnosti, otpornost na lomljivost, krutost, tvrdoća i kemijska stabilnost, a smanjuje mu se lomna žilavost i propusnost za plinove.
Proizvodi se visokotlačnim procesom (radikalskom polimerizacijom) na temperaturi oko 200 °C, uz tlak 1500 do 3000 bara i temperaturi do 200 °C, ili niskotlačnim procesom (koordinativnom polimerizacijom), uz tlak do 100 bara i temperaturu od 60 do 180 °C.
Visokotlačnom metodom dobiva se polietilen veće granatosti i zato manje kristalnosti i manje gustoće (PE-LD), a niskotlačnom nastaje polietilen manje granatosti, ali zato veće kristalnosti i veće gustoće (PE-HD).
Polietilen se najviše koristi za izradu folija koje se direktno koriste za ambalažu prehrambenih, farmaceutskih, tekstilnih i drugih proizvoda, od jednostavnih vrećica do folija za vakumiranje. Polietilen služi i za izradu različitih kutija i posuda za domaćinstvo, vreća, velikih industrijskih spremnika, oblaganje enterijera teretnih brodova, vodovodnih i drugih cijevi, za izolaciju električnih kablova, impegraciju tekstilnih vlakana i papira, kao i polietilenskih vlakana.
Kemijski sastav i molekularna struktura
Etilen (C2H4) je plinoviti ugljikovodik koji se najviše proizvodi krekiranjem etana, koji je pak glavni sastojak prirodnog plina, ili se može proizvesti i destiliranjem iz nafte. molekule etilena bazično se sastoje od dvije metilennske jedinice (CH2) povezane dvostrukom vezom između ugljikovih atoma - strukturom koja se opisuje formulom; CH2 = CH2
Ta jednostavna struktura, ponovljena hiljadu puta u jednoj molekuli, ključna je karakteristika polietilena. Dugi lanac molekula, u kojima su atomi vodika povezani sa ugljikovim glavnim lancem, mogu se proizvesti linearnim ili Bočnim lancima.
Bočne verzije poznate su kao Polietileni niske gustoće (akronim: PE-LD) ili Linearni polietileni niske gustoće (akronim: PE-LLD), dok su linearne verzije poznate su kao Polietileni velike gustoće (akronim: PE-HD) i Polietileni vrlo visoke molekularne mase (akronim: PE-UHMW).
Osnovni sastav polietilena može se mijenjati dodavanjem drugih elemenata ili kemijskih grupa.
Historija
Polietilen niske gustoće prvi je put dobijen 1933. u britanskoj kompaniji - Imperial Chemical Industries Ltd (akronim: ICI), tokom eksperimenata o efektu visokog tlaka na polimerizaciju polietilena. Njegova kemijska formula bila je; nH2C=CH2 → (–H2C–CH2–)n ICI je taj proces patentirao 1937., a sa komercijalnom proizvodnjom započeo je 1939. Prvi put je korišten za Drugog svjetskog rata kao izolator za radarske kabele.
Karlu Ziegler iz Instituta Max Planck za istraživanje ugljena u Mülheim an der Ruhru, je zajedno sa Erhardom Holzkampom - proizveo 1953. - Polietilen visoke gustoće (PE-HD), katalizom niskog tlaka sa organometalicima. Metodu je kasnije poboljšao talijanski kemičar Giulio Natta, tako da je danas taj proces poznat kao Ziegler-Natta. Oni su za to otkriće 1963. dobili Nobelovu nagradu za kemiju.
Od tada su naučnici koristeći različite katalize i metode polimerizacije, proizveli polietilene različitih karakteristika i struktura.
Glavne vrste polietilena
Na bazi molekularne strukture i karakteristika, polietilen se kao konstrukcijski materijal dijeli u nekoliko vrsta, od kojih su najvažnije;