cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iran
Ustavna revolucija i modernizacija Irana
Zbog zbližavanja s Njemačkom, Britanci prisiljavaju Reza-šaha na abdikaciju u korist svoga sina M.-R. Pahlavija 1941. godine. Reza-šah poslan je u egzil gdje je i umro 1944. godine. Okupacija zemlje bila je vrlo važna saveznicima. Nakon proglašenja rata Njemačkoj 1943. godine, Iran se približio zapadnim snagama. Iste godine u Teheranu sastali su se Churchill, Roosevelt i Staljin čime su ojačali svoju ulogu u Iranu, koji je ubrzo postao član Ujedinjenih naroda. mini|desno|200px|Vojnici okupiraju zgradu [[Iranski medžlis|Medžlisa u Teheranu (19. 8. 1953.)]] U decembru 1945. godine, uz potporu SSSR-a, Narodna Republika Azarbajdžan i Kurdska Narodna Republika proglašavaju svoju nezavisnost u područjima iranskog Azarbajdžana i iranskog Kurdistana. Dijelove Horasana, Gorgana, Mazandarana i Gilana okupirale su sovjetske trupe; iransko-sovjetska kriza, prva u Hladnom ratu, završila je u decembru 1946. nakon što su vlade separatističkih pokreta izgubile potporu SSSR-a.
Godine 1953. premijer Muhamed Mosadek nacionalizira naftu. Radi zaštite zapadnjačkih interesa u iranskoj naftnoj industriji, britanske i američke tajne službe provode operaciju Ajax čiji je cilj postavljanje vlade koja bi štitila zapadnjačke interese. Nakon Mosadekova pada, Muhamed-Reza Pahlavi uspostavlja autokratski diktatorski režim uz pomoć SAD-a. Godine 1955., Iran pristupa Bagdadskom paktu čime prelazi na američki stranu u Hladnom ratu. Pahlavi je modernizirao industriju i društvo zahvaljujući prihodima od nafte te programu zvanom Bijela revolucija. Za vrijeme njegova režima uklonjeni su svi oblici političke oporbe, a njegova vladavina općenito nije bila dobro prihvaćena u iranskom društvu.
Iranska revolucija i islamska republika
mini|lijevo|170px|[[Muhamed-Reza Pahlavi|M.-R. Pahlavi (zbačen revolucijom 1979.) s Farah Pahlavi, bivšom iranskom kraljicom]] Nakon mjeseci demonstracija i prosvjeda protiv njegovog režima, Muhamed-Reza Pahlavi napustio je Iran 16. 1. 1979. godine. Dana 1. 2. 1979. Ruholah Homeini vratio se u zemlju nakon 15 godina egzila. Nakon proglašenja neutralnosti oružanih snaga u revoluciji, Homeini je proglasio kraj monarhije 11. 2., te uspostavio prijelaznu vladu.
Iako je među stanovništvom većinom vladalo pozitivno raspoloženje zbog odlaska šaha, postojalo je mnogo nesuglasica oko budućnosti Irana. Iako je Homeini bio najpopularnija politička figura, postojalo je više revolucionarnih skupina, od kojih je svaka imala drugačiji pogled na budućnost zemlje. Grupe su uključivale liberale, marksiste, anarhiste i laike, uz veliki broj vjerskih skupina koje su tražile modeliranje iranske budućnosti.
Teolozi su bili prvi koji su uspostavili red u zemlji uz pomoć lokalnih odbora. Poznati pod imenom Branitelji revolucije od maja 1979., ove skupine su brzo dobile moć na lokalnoj razini po cijelom Iranu, te time i najveći dio moći na sveukupnoj razini. Uz pomoć revolucionarnih sudova koji su uspostavljeni, eliminirane su ključne ličnosti iz starog režima, kao i protivnici iz drugih skupina. Krajem 1979. organiziran je referendum, na kojem je uspostavljena islamska republika po Homeinijevom nacrtu, s vrhovnim vođom na čelu.
mini|desno|200px|Povratak [[Ruholah Homeini|Homeinija u Teheran (februar 1979.)]]
Zbog iranske talačke krize (opsada američkog veleposlanstva u Teheranu između 4. 11. 1979. i 20. 1. 1981. i uzimanje osoblja kao talce) Carterova administracija je prekinula diplomatske veze s Iranom, te nametnula 7. 4. 1980. ekonomske sankcije. Dana 22. 9. 1980., iskorištavajući slabost iranskih oružanih snaga pod novim političkim sustavom, Irak napada Iran. Službena politika SAD-a tražila je izolaciju Irana. SAD i njezini saveznici pružili su oružje i tehnologiju režimu Sadama Huseina koji je htio osvojiti naftna polja u Huzestanu. Članovi Reganove administracije potajno su prodavali oružje i dijelove Iranu, što je poznato pod nazivom Iran-Contra afera. Iran je pristao na poštovanje prekida vatre kojeg je zahtijevala 598 rezolucija Vijeća sigurnosti UN-a 20. 7. 1987. godine. Dana 15. 8. 1990. Sadam Husein je pristao vratiti se na dogovore iz Alžira iz 1975., tj. status quo ante bellum.
Nakon Homeinijeve smrti 3. 6. 1989., Vijeće stručnjaka prihvatilo je Alija Hameneija kao vođu revolucije. Njegovim dolaskom na vlast ustav je promijenjen.
Tokom Zaljevskog rata 1991. godine, Iran je ostao neutralan (dopustio je jedino prisutnost iračke avijacije i ulazak iračkih izbjeglica na svoj teritorij).
Revolucija, nakon koje je slijedio rat s Irakom ostavili su velike posljedice na ekonomiju zemlje koje su vodili pragmatičari kao Hašemi Rafsandžani, koji je izabran kao predsjednik 1987., te 1991. godine. Krah ekonomske politike i modernizacije iranske države doveo je do izbora umjerenjaka Muhameda Hatamija na mjesto predsjednika 1997. godine. Njegovu vladavinu obilježile su nesuglasice između društva koje je zahtijevalo promjene i svećenstva koje je željelo zadržati svoju moć. Ova situacija doseže svoj vrhunac u julu 1999., kada su na ulicama Teherana i drugih većih gradova izbili masovni protesti protiv vlasti. Hatami je ponovno izabran 2001. godine, ali konzervativne struje u iranskom parlamentu destabilizirale su njegov reformatorski pokret.
Godine 2005. godine, na mjesto predsjednika države izabran je Mahmud Ahmadinežad, konzervativni gradonačelnik Teherana. Njegov mandat obilježava spor sa SAD-om oko nuklearnog programa i tvrda vanjska politika. Iran je trenutačno izvrgnut američkim specijalnim operacijama s ciljem destabiliziranja političkog sustava, rušenja vlade i sprečavanja Irana od razvoja nuklearnog programa.
Geografija
300px|desno|Karta Irana
Iran je većinom planinska zemlja s površinom od 1 648 000 km². Na sjeveru ima granice s Armenijom (35 km), Azerbajdžanom (611 km), Turkmenistanom (992 km), te ima 740 km obale na Kaspijskom jezeru. Zapadne granice dijeli s Turskom na sjeveru i Irakom na jugu, završavajući na Šat al-Arabu (na perzijskom: Arvand Rūd). Na jugu zemlja ima izlaz na Perzijski i Omanski zaljev u dužini od 1770 km. Iran od 1970-ih ima granični spor s Ujedinjenim Arapskim Emiratima zbog Abu Muse, Velikog i Malog Tunba, otokâ koje je Iran zauzeo nakon povlačenja britanskih trupa. Istočnu granicu dijeli s Afganistanom na sjeveru i Pakistanom na jugu. Udaljenost između Azarbajdžana na sjeverozapadu i Sistana i Balučistana na jugoistoku je oko 2330 km.
Iranskim krajolikom prevladavaju planinski lanci između kojih se nalaze mnoge doline i prema istoku i jugoistoku pustinjske visoravni. U istočnom dijelu zemlje prevladavaju slabo naseljene ravne pustinje Dašt-e Lut („Prazna pustinja”) i Dašt-e Kavir („Velika slana pustinja”) s povremenim slanim jezerima, koje se nastavljaju istočnije u zapadnom Pakistanu i južnom Afganistanu. Sjeverozapadni dio zemlje koji je plodniji i najnapučeniji je ujedno i najbrdovitiji. Ovdje se nalazi na sjeveru visoki planinski lanac Alborz (Elburz) s najvišom točkom Irana, 5621 m visokim Damavandom. Na jugozapadu od Omanskog zaljeva sve do slanog jezera Urmije, proteže se drugi veliki vapnenački lanac Zagros (ili Kuhaje-Dinarun - „Dinarsko gorje”) s najvišim kraškim vrhovima Dinar-Kuh („Dinarski vrh” 4976 m), Oštran-Kuh („Oštri vrh” 4328 m) i Kukalar-Kuh („Kukasti vrh”, 4298 m). Iranska visoravan pruža se između spomenutih planinskih lanaca u središtu i na istoku zemlje.
U širokom području između planina nalaze se velika poljoprivredna i urbana središta kao Isfahan ili Širaz. Sve do 20. vijeka, kada su izgrađene glavne ceste i željezničke pruge kroz planinske lance, ova područja bila su relativno izolirana jedna od drugih. Obično je jedan veliki grad dominirao jednim ovakvim područjem, te su postojali složeni ekonomski odnosi između grada i sela na periferiji. U višim područjima planinskih lanaca, živjele su praktički plemenske skupine koje su se selile zajedno sa stadima ovaca i koza između tradicionalnih ljetnih i zimskih pašnjaka.
mini|300px|desno|[[Stanište|Staništa i vegetacija Irana:
]]
U zemlji ne postoje veći riječni sustavi, a promet se kroz historiju odvijao karavanama koje su prolazile kroz klance i prijevoje u planinama. Visoke planine su također predstavljale problem u pristupu prema Perzijskom zaljevu i Kaspijskom jezeru. Većih slatkovodnih jezera nema, a na sjeverozapadu je plitko poluslano jezero Urmija.
U Iranu vlada uglavnom suha i polusuha klima. Iznimka je ravnica uz Kaspijsko jezero gdje vlada blaga suptropska klima oceanskog tipa; ovdje temperature zimi rijetko padaju ispod 0°C, a klima je vlažna tokom cijele godine. Temperature ljeti se rijetko penju iznad 29 °C, a prosječne godišnje padaline su od 680 mm na istoku do 1700 mm na zapadu zemlje. Na zapadu u naseljima u dolinama gorja Zagros javljaju se iznimno niske temperature, jake zime, te prosječna temperatura ispod 0 °C i velike količine snijega. U istočnim i središnjim bazenima vlada iznimno suha pustinjska klima s manje od 200 mm padalina godišnje i prosječnim ljetnim temperaturama do 38 °C. Uz obale Perzijskog zaljeva je sušna polupustinjska klima gdje vladaju umjerene zime, te vrlo suha i vruća ljeta. Količina oskudnih padalina ovdje varira između 135 i 355 mm.
Iran se nalazi u sezmički vrlo aktivnom dijelu svijeta kojeg često pogađaju potresi.
Flora, fauna i okoliš
mini|lijevo|[[Gepardi u Iranu]]
Biljni i životinjski svijet u Iranu je zbog velikog broja bioma i staništa vrlo raznolik, te ovdje živi veliki broj životinja i biljaka. U biljnom pokrovu postoji izraziti klimatski gradijent, od polupustinjskih ljetopadnih grmljaka uz južne obale, do bujnih vlažnih šuma oceanskog tipa na sjeveru uz Kaspijsko more. Na istoku su gole pustinje s rijetkim travnatim oazama, a u središtu zemlje na prostranoj nutarnjoj visoravni prevladavaju za Iran osobiti kuglasto-ježinasti trnjaci (tragantidi) otporni na ovdašnju sušno-hladnu klimu s mrazovima i žarkim ljetom.
O očuvanju okoliša država je počela voditi brigu od 1950-ih, nakon degradacije okoliša i prevelikog izrabljivanja prirodnih resursa. Iran je osnovao 1956. društvo za zaštitu divljih životinja, pa 1967. organizaciju za lov i ribolov, te na kraju 1971. ministarstvo za zaštitu okoliša. Cilj svih ovih organizacija bila je zaštita okoliša. Od početka 21. vijeka, glavni ekološki problemi u državi su:
Vjerojatno najveći ekološki problem je onaj kvalitete zraka, ponajviše u glavnom gradu Teheranu. Ugljični monoksid ima vrlo veliki udio u 1,5 milijuna tona štetnih plinova koji su zabilježeni u Teheranu 2002. godine.
Politička podjela
Pokrajinama ili provincijama (perz. استان; ostān, mn. استانھا; ostānhā) upravlja se iz lokalnog središta, obično najvećeg grada (perz. مرکز; markaz, dosl. „središte”). Pokrajinom upravlja upravitelj (perz. استاندار; ostāndār), kojeg postavlja Ministarstvo unutarnjih poslova, a odobrava vlada.
Do 2004. godine Iran je imao 28 pokrajina. Nakon donešenog zakona, pokrajina Horasan podjeljena je na tri dijela, dok je 2010. godine stvorena i nova Alborška pokrajina.
Svaka pokrajina podjeljena je na okruge (perz. شهرستان, šaherestān) koji se nadalje dijele na kotare zvane bahš (perz. بخش).
Administrativna struktura u Iranu vrlo često se mijenja. 2005. godine, u Iranu je postojalo 324 šahrestana, 865 bahša, 982 grada i 2378 sela.
Pogledajte i: Popis gradova u Iranu
Raspodjela vlasti
mini|desno|430px|Političke institucije u Iranu. Stvaranjem islamske republike u Iranu, stvoren je i jedinstven sustav vlasti u svijetu. Iran je jedina službeno šijitska država u muslimanskom svijetu. Islamska republika Iran je praktički i jedina teokracija u svijetu, tj. smatrajući da vlast dolazi od Boga, moć leži u rukama svećenstva. Ovaj oblik teokracije počiva na načelu velayat-e faqih (ولایت فقیه) kojeg je u 1960-ima teorizirao ajatolah Ruholah Homeini, prvi Vođa Revolucije. Također u ovom sustavu postoji i predstavnička dimenzija, budući da je priznata i vladavina naroda, te se putem izbora izabire predsjednik republike, zastupnici i članovi vijeća stručnjaka.
Politički sustav islamske republike baziran je na temelju ustava iz 1979. koji se naziva Qānun-e Asasi („Osnovni zakon”). U sustavu se nalazi više državnih tijela koja su usko povezana, a većinu članova izabire vođa, dok se predsjednik republike, zastupnici u parlamentu i članovi vijeća stručnjaka izabiru sveopćim izborima. Minimalna dob za glasovanje određena je na 15 godina.
Izvršna vlast
Ustav definira predsjednika kao najveći državni autoritet nakon vođe revolucije. Predsjednik se izabire na sveopćim izborima na mandat od četiri godine, kojeg je moguće još jednom obnoviti. Predsjedničke kandidate mora odobriti Vijeće čuvara. Predsjednik je odgovoran za izvršavanje izvršne vlasti, osim onih koje su vezane uz vrhovnog vođu.
Predsjednik odabire i nadgleda Vijeće ministara, koordinira odlukama vlade i odabire vladinu politiku koju predstavlja parlamentu. Deset potpredsjednika pomaže predsjedniku, kao i kabinet od 22 ministra čije imenovanje mora odobriti parlament.
Trenutni predsjednik republike je Hasan Ruhani koji je na to mjesto izabran u junu 2013. godine.
Zakonodavna vlast
Medžlis, službenog naziva „Savjetodavna islamska skupština” (perzijski: مجلس شورای اسلامى, Madžles-e Šora-je Eslami) je jednodomski iranski parlament. Broji 290 zastupnika koji su izabrani na mandat od četiri godine. Medžlis izglasava zakone, ratificira međunarodne sporazume i odobrava državni proračun. Svi zakonodavni zastupnici moraju biti predstavljeni Vijeću čuvara. Od 2006. godine, šest zastupničkih mjesta u medžlisu rezervirana su za zastupnike vjerskih manjina.
Vijeće stručnjaka koje zasjeda jedan tjedan godišnje, broji 86 članova probranog svećenstva koji se izabiru sveopćim glasovanjem na mandat od osam godina. Kao i za predsjedničke i parlamentarne izbore, Vijeće čuvara određuje podobnost kandidata za članstvo u Vijeću stručnjaka. Ovo vijeće izabire vrhovnog vođu i ima ustavno pravo povući ga s dužnosti u bilo kojem trenutku. Ipak, dosad nije zabilježen slučaj u kojima bi se vijeće usprotivilo odlukama vrhovnog vođe.
Vijeće čuvara broji 12 pravnika od kojih šest imenuje vrhovni vođa. Drugu polovicu preporučuje šef sudbene vlasti (kojeg izabire vrhovni vođa), a imenuje ih iranski parlament. Vijeće tumači ustav i može iskoristiti pravo veta na odluke medžlisa, ako smatra da je doneseni zakon neuskladiv s ustavom ili s islamskim običajima, te vraća zakon parlamentu na doradu.
Sudbena vlast
Vođa revolucije imenuje šefa sudbene vlasti koji imenuje članove vrhovnog suda i glavnog tužioca. Postoji više vrsta sudova, od javnih sudova koji se bave građanskim i kriminalnim slučajevima do revolucionarnih sudova koji se bave zločinima protiv državne sigurnosti. Odluke revolucionarnih sudova su zaključne, te je na njih nemoguća žalba. Poseban svećenski sud odgovoran je za suđenje zločina koje su počinili pripadnici svećenstva, a također može biti primijenjen i u slučajevima kad su optuženi laici. Posebni svećenski sud ne nalazi se u regularnom pravosudnom sustavu, te ti sudovi odgovaraju samo vođi revolucije.
Unutarnja politika
Iranska država, osim institucionalne strukture, ima i mnoge druge posebnosti u pogledu politike. Mnoge strukture državnog aparata su udvostručene. Te strukture koje se nazivaju revolucionarne strukture (nahadha ye enqelāb) odgovorne su izravno vođi revolucije. Iranska vojska u ovom pogledu udvostručena je Braniteljima islamske revolucije, a sudovi s revolucionarnim sudovima. U svakom ministarstvu i svakoj pokrajini imenovan je predstavnik vođe.
Politikom upravljaju islamističke frakcije, dok su ostale tradicionalne stranke zabranjene. Kod islamista postoje dvije struje: konzervativna i reformistička. Obije struje žele očuvati postojeći politički sustav, ali se razlikuju načini na koje to žele ostvariti. Konzervativci se suprostavljaju ikakvim promjenama sustava, te zastupaju strogo provođenje revolucionarnih ciljeva, dok se reformisti zalažu za nešto liberalniju politiku. Izbor reformista Muhameda Hatamija na mjesto predsjednika 1997. pokrenuo je određene promjene u zemlji, ipak nakon određenog vremena na vlast su ponovno došli konzervativci.
Mediji
Mediji u zemlji postoje još od pojave prvih novina 1835. Medije čine brojne službene novinske agencije, veliki broj dnevnih novina i časopisa, službeni televizijski kanali i privatni (koji emitiraju iz inozemstva), te radijske stanice. Zabilježen je i snažan trend blogova, zbog mogućnosti slobodnog i anonimnog izražavanja.
Iranski ustav dopušta slobodu medija sve dok se poštuju islamska načela. Svaki izdavač novina ili časopisa mora imati odgovarajući dozvolu za rad. Sva izdanja koja su ocjenjena kao protuislamska ne mogu dobiti ovu dozvolu. U praksi ovu dozvolu ne dobivaju ni mediji za koje se smatra da šire raspoloženje protiv vlade. Godine 1987., sve novine i časopisi podržavali su institucije islamske republike. Nakon Hatamijevog izbora 1997. i relativne liberalizacije medija, neka papirnata izdanja postala su kritičnija prema vlasti.
Televizijske i radio postaje postoje u Teheranu i svim većim pokrajinskim gradovima. Postaje u iranskom Azarbajdžanu i Kurdistanu mogu emitirati programe na azerskom i kurdskom jeziku. Neke opozicijske skupine emitiraju programe iz Iraka ili iz kavkaskih zemalja.
Vanjska politika
mini|Darvāzeh-je Bāg-e Meli - ulazna vrata u ministarstvo vanjskih poslova u [[Teheranu]] Revolucionarna vlast u Iranu kojeg je započeo ajatolah Homeini radikalno je promijenio vanjsku politiku te zemlje u odnosu na onu koju je provodio šah, to se posebno odnosi na dotadašnju prozapadnjačku politiku. Nakon teške postrevolucionarne vanjske politike i iračko-iranskog rata, Iran je racionalizirao svoju vanjsku politiku i usredotočio se na njezine ekonomske ciljeve. Ipak, ova politika je daleko od normalizacije.
U novije doba, Iran se trudi poboljšati svoje odnose sa susjednim državama, pogotovo s Irakom. Ciljevi vanjske politike uključuju nenametljivo preuzimanje vodeće uloge u regiji, smanjiti i prekinuti američki utjecaj i utjecaj drugih sila u regiji, te zasnivanje kvalitetnih trgovačkih odnosa.
Općenito se može reći da su osnovna načela iranske vanjske politike: djelovanje protiv SAD-a i Izraela u smislu ukidanja njihove vojne dominacije u Perzijskom zaljevu i potpora stvaranju palestinske države, smanjenje utjecaja vanjskih sila (kao SAD i UK) u zaljevu i povećanje svoje regionalne uloge, te razvoj diplomatskih odnosa s zemljama u razvoju.
Izvoz revolucije
Termin „izvoza islamske revolucije” proizlazi iz posebnog pogleda na svijet, koji gleda na islamsku revoluciju kao na način kojim se muslimani i nemuslimani mogu osloboditi od ugnjetavanja tirana koji služe interesima međunarodnog imperijalizma.
Postoji puno struja misli o provođenju izvoza islamske revolucije, od onih koji se zalažu samo za djelovanje putem obrazovanja, pa do onih koji žele aktivno pomoći revolucionarnim skupinama u provođenju revolucije. Iako se iransko ministarstvo vanjskih poslova zalaže samo za obrazovno djelovanje, mnogi zagovornici aktivističkog pristupa nalaze se na visokim političkim položajima, te mogu bitno utjecati na iransku vanjsku politiku. Ovo se posebno može vidjeti u politici prema Libanonu. . Godine 1982. Iran je poslao 1500 branitelja revolucije u Baalbek u Libanonu kako bi organizirali, opremili i obučili Hezbolah. Prema nekim procjenama, Hezbollah je u februaru 2010. primio 400 milijuna USD od Irana. Teheran također podupire i šijitske pokrete u Iraku, Bahreinu, Saudijskoj Arabiji i Afganistanu.
Ipak, neki autori misle da se izvoz revolucije ne slaže s željama za otvaranjem Irana prema svijetu, te smatraju da je koncept izvoza revolucije nestao u prvim godinama nove vladajuće strukture.
Iranski nuklearni program
mini|Ministarstva vanjskih poslova Francuske, Njemačke, SAD-a, Velike Britanije, Rusije i Kine tokom sastanka o iranskom nuklearnom programu u martu 2006. Iranski nuklearni program postao je predmet velike rasprave između Irana i zapadnih zemalja. Uzrok je bio veliki jaz u političkim pogledima na program između Irana i zapadnih zemalja. Iranska javnost gleda na nuklearni program kao na način kojim bi se uvela raznolikost u iranske izvore energije, te kao način kojim bi se pojačala iranska međunarodna uloga. Iranska javnost, praktički svi političari i vlada ujedinjeni su u tome da Iran mora razviti svoju nuklearnu industriju, jer ne može prihvatiti činjenicu da druge zemlje, kao Izrael, Indija ili Pakistan imaju nuklearne programe, a Iran ga ne može imati. Vlade zapadnih zemalja imaju mišljenje da ovaj nuklearni program u civilne svrhe ima skrivene namjere, te da će možda biti iskorišten za proizvodnju nuklearnog oružja. Iran je ratificirao sporazum o neširenju nuklearnog oružja 1970. godine, prema kojim je obvezan ne proizvoditi i ne pokušavati nabaviti nuklearno oružje. Ipak, Međunarodna agencija za atomsku energiju vjeruje da je zbog iranske nesuradnje nemoguće provesti inspekcije tehnologije i ustvrditi rabi li se tehnologija u vojne svrhe, što stoji u izvještaju direktora agencije od 31. 8. 2006..
Vojska
Oružane snage Irana podijeljene su na sljedeći način:
Poslije Islamske revolucije, Iran se našao u izolacijskom i oskudnom stanju u pogledu vojne tehnologije. Zbog ekonomskih sankcija i embarga na oružje kojeg su uveli Amerikanci, Iran je bio prisiljen okrenuti se domaćoj vojnoj industriji te trgovini s malobrojnim zemljama koje su bile spremne poslovati s Iranom. Revolucionarna garda je postala odgovornom za stvaranje današnje iranske vojne industrije. Od njihova preuzimanja kontrole nad proizvodnjom, vojna industrija se značajno proširila i zbog velikog ulaganja u raketnu tehnologiju, Iran je ubrzo stvorio golemi arsenal balističkih raketa.
Od 1992. godine, Iran također proizvodi i vlastite tenkove, oklopne transportere, navođene projektile, podmornice i borbene zrakoplove. Posljednjih godina iranska izvješća su otkrila razvoj mnogih soficticiranih oružja poput projektila i balističkih raketa Hut, Kovsar, Fatih-110, Šahab-3, Sajdžil, Ašura, Gadr-110, Fadžr-3, te mnogo drugih raketnih sustava. Smatra se kako Iran danas ima od 3000 do 5000 tenkova, treću najveću helikoptersku flotu na svijetu , najveći broj vojnika (uključujući paravojsku) , te golemi arsenal balističkih projektila.
California Golden Seals
California Golden Seals je naziv za klub Nacionalne hokejšake lige (NHL) koji je postojao od 1967. do 1976. Ispočetka se zvao California Seals, pa je tokom sezone 1967/68. promijenio ime u Oakland Seals, da bi godine 1970. promijenio ime u California Golden Seals.
Iran
Stanovništvo
mini|desno|250px|Gustoća stanovništva po pokrajinama u Iranu. mini|desno|250px|Etničko-vjerski raspored u Iranu Broj stanovništva Irana značajno je narastao tokom 20. vijeka. Početkom tog vijeka na području Irana živjelo je oko 10 milijuna stanovnika, a popisani broj stanovnika u 2011. bio je 75,149.669 ljudi. Zadnjih desetljeća ovako veliki rast stanovništva smanjen je obiteljskim planiranjem. 1970. godine, prosječni broj djece fertilne žene bio je 5, dok je danas smanjen na 1,82. Istraživanja pokazuju da će, ako se nastavi ovakav trend opadanja rasta stanovništva, Iran 2050. godine imati 90 milijuna stanovnika. Državu karakterizira vrlo mlado stanovništvo, od kojeg više od dvije trećine ima ispod 30 godina. Samo 5% stanovništva starije je od 65 godina.
Stopa pismenosti iznosi 92,7% kod stanovništva starijeg od 15 godina. Prosječno trajanje školovanja iznosi 12 godina.
Etničke skupine
U Iranu žive pripadnici oko 100 različitih etničkih skupina. Postoje dva glavna porijekla ovih skupina, indoevropsko i turkijsko.
Glavne etničke skupine su Perzijanci (61%), Azeri (16%), Kurdi (10%), Luri (6%), Baluči (2%), Arapi (2%), Turkmeni (2%), Kašgajci, Armenci, Židovi, Gruzi, Asirci, Čerkezi, Tati, Paštunci i drugi (1%).
Jezici
Glavne jezične skupine su:
Religija
Osim islama, ustavom su službeno priznate još tri religije: kršćanstvo, judaizam i zoroastrizam koji imaju svoje predstavnike u parlamentu (Madžlis). Prema posljednjem popisu stanovništva iz 2011. godine u zemlji živi 74,682.938 šijita, sunita i pripadnika drugih islamskih struja, 117.704 kršćana, 25.271 zoroastrijanaca, 8756 Židova, a ostatak čine 49.101 pripadnik drugih religija odnosno 265.899 neizjašnjenih. Prema stranim procjenama, među potonje dvije statističke skupine spadaju i grupe poput mandaista, jesida ili bahaista koji se u Iranu službeno klasificiraju pripadnicima sljedbi a ne religija. Najveći broj među njima čine bahaisti koji su progonjeni pod svim iranskim političkim sustavima 20. vijeka, a prema podacima FIDH-e (Međunarodna federacija za ljudska prava) iz 2003. godine i dan danas su izloženi oblicima diskriminacije. Po članku 14 iranskog ustava, vlada mora poštivati prava nemuslimana sve dok njihovo djelovanje nije usmjereno protiv islama i Islamske republike Iran.
Migracije
Geografijski položaj države, te ekonomska i demografska situacija čine Iran zemljom izvorišta, tranzita i odrediša migranata. Iako u zemlji trenutno živi veliki broj izbjeglica, ovo je zemlja i emigracije i imigracije.
Najveći broj izbjeglica u Iranu su iz Afganistana i Iraka. 2001. godine, broj afganistanskih izbjeglica u državi bio je 3 809 600, a iračkih 530 100. Ovaj pritok izbjeglica započeo je početkom 1980-ih, te su ga uzrokovali ratovi na iranskim granicama. Iz Afganistana su izbjeglice počele dolaziti od 1980. godine, a iz Iraka između 1980. i 1981. kada je režim Sadama Huseina odlučio prognati Iračane iranskog podrijetla.
Službena politika iranske vlade je povratak ovih izbjeglica, od kojih je oko 2 milijuna vraćeno, od kojih određeni dio uz pomoć UNHCR-a.
Iranska dijaspora procjenjuje se na oko 4 milijuna ljudi koji su emigrirali većinom u Sjevernu Ameriku, Zapadnu Evropu, te Južnu Ameriku, veliki dio nakon revolucije 1979. godine Trenutna je u zemlji veća emigracija od imigracije, te se procjenjuje na oko 40 000 osoba godišnje. Razlozi emigracije su najvjerojatnije ekonomska nestabilnost, politička situacija, obrazovanje i nezaposlenost.
Ekonomija
Cilj iranske vlade na ekonomskom planu je smanjiti ovisnost o proizvodnji nafte i uvesti raznolikost u ekonomiju planiranim tržišnim reformama. U pokušaju ostvarenja tog cilja, iranska vlada ulaže u područja automobilske, zračne, elektroničke, petrokemijske i nuklearne industrije. Jako naftno tržište od 1996. godine pomoglo je u smanjenju financijske ovisnosti i redovito otplaćivanje dugova zbog čega je Iran danas treća zemlja svijeta s najmanjim postotkom vanjskog duga u odnosu na BDP (3,7% odnosno 12,8 milijardi USD ). Nafta i prirodni plin, nekoć glavni iranski ekonomski aduti, danas sačinjavaju 70% izvoza ali ujedno manje od 10% ukupnog bruto domaćeg proizvoda.
Posljednjih 20-ak godina cvjeta lokalna proizvodnja najmjenjena domaćnoj potrošnji što uključuje kućanske uređaje, automobile, poljoprivredne proizvode, lijekove, itd. Danas Iran ima razvijenu domaću industriju, a mnogo se ulaže i u napredne naukei poput nanotehnologije, biotehnologije, farmakologije, svemirske i nuklearne tehnologije, itd. Iran ima i veliki turistički potencijal s obzirom da se na temelju atraktivnih prirodnih i historijskih lokaliteta navodi kao jedna među prvih 10 turističkih zemalja svijeta. Između 2005. i 2010. godine Iran je prošao proces privatizacije zbog čega je državni udjel u bruto domaćem proizvodu smanjen sa 80% na 40%, dok se narednih godina planira spuštanje istog na 20%.
Ekonomija Irana u 2010. godini procjenjena je između 858.66 i 863,5 milijardi USD prema paritetu kupovne moći, odnosno na oko 11.396 USD po glavi stanovnika što je četverostruki porast u odnosu na razdoblje prije revolucije 1979. godine unatoč udvostručenju stanovništva. Usprkos sankcijama nametnutih zbog nuklearnog programa, Iran je jedno od rijetkih vodećih svjetskih ekonomija koja bilježi pozitivan ekonomski rast u vrijeme svjetske financijske krize. Glavni ekonomski problemi tokom 2000-ih godina bili su dvoznamenkasti postoci nezaposlenosti i inflacije, koji su 2010. godine iznosili 14,6% odnosno 8%.
Kultura
100px|mini|Ljudska figura iz [[6. milenijum pne.|6. milenija pne., nađeno u jugoistočnom Iranu (Louvre, Pariz)]] Iranska kultura je dugo vremena bila dominantna kultura na prostoru Jugozapadne i Centralne Azije, a perzijski je smatran jezikom intelektualaca. Gotovo svi filozofski, naučni i književni radovi u islamskim kalifatima pisani su pahlavijem, te prevedena na arapski jezik.
Iransku kulturu karakterizira mnoštvo običaja i tradicija, islam u šijitskom obliku, jezik, bogata mitologija, veze sa zoroastrizmom, bogata umjetnost, te poezija i perzijska, kurdska, azerska i druge književnosti.
Vrlo važna karakteristika kulture je i iranska uljudnost tarof (تعارف) koja nalaže poštovanje prema starijima i prema ženama, upotrebu pristojnog jezika i široku gostoljubivost prema strancima.
Književnost
Najstarija djela na perzijskim jezicima (staroperzijski ili srednjeperzijski) su iz ahemenidskog perioda, a sežu i do 650. pne.. Najbitnija djela perzijske književnosti nastala su u razdoblju islamskog osvajanja sasanidskog Irana, oko 650. godine. Nakon dolaska Abasida na vlast (750.), mnogi Perzijanci su postali pisari i službenici u islamskom kalifatu, te sve više i više pisci odnosno pjesnici. Perzijanci su u isto vrijeme pisali i na arapskom i na perzijskom, a kasnije je perzijski postao dominantniji u književnim krugovima. Perzijski pjesnici kao Sadi, Hafiz i Rumi čitani su u cijelom svijetu, te su imali veliki utjecaj na književnost u mnogim zemljama. Moderna iranska književnost je vjerojatno manje poznata.
Perzijska književnost je posebno prepoznatljiva po epskoj, historijskoj, filozofskoj i ljubavnoj poeziji. Važni perzijski pisci su Firdusi, (autor Šahname), Nizami (autor djela Lejla i Madžun, Sedam princeza), Rumi (autor Mesnevija), Sadi, Hafiz, Omar Hajam i drugi.
Od modernih pisaca, vjerojatno su najpoznatiji: Sadek Hedadžat, Ali Šarijati, Ferejdun Moširi, Foruk Farohzad.
Umjetnost
U Velikom Iranu, odnosno na području koje uz Iran obuhvaća i Afganistan, Tadžikistan, Azerbajdžan, Uzbekistan i okolna područja, nastala su mnoga djela perzijske umjetnosti koja uključuje i slikanje, izradu tepiha, lončarstvo, kaligrafiju itd.
Vjerojatno u svijetu najpoznatije područje iranske umjetnosti je izrada tepiha (farš فرش). Svi sagovi izrađuju se ručno i od prirodnih materijala, a za izradu je obično potrebno nekoliko mjeseci. Postoji više vrsta perzijskih sagova, a u balkanskom području najpoznatiji je nomadski tepih zvan ćilim (perzijski: gelim (گلیم), turski: kilim).
Još jedno poznato područje perzijske umjetnosti su minijature. Ove minijature obično ukrašavaju knjige ili su rađene posebno za album minijatura. Perzijske minijature karakterizira izuzetna složenost, a obično prikazuju teme iz perzijske mitologije i pjesništva.
Perzijska kaligrafija tj. kaligrafija pisana perzijskim jezikom datira iz predislamskog vremena, a s vremenom razvijeno je više stilova. Danas postoji pokret revitaliziranja ove umjetnosti spajanjem s ostalim oblicima umjetnosti.
Arhitektura
središte|mini|650px| Trg [[Nakš-e Džahan u Isfahanu iz 16. vijeka]] Glavni tipovi građevina klasične iranske arhitekture su palače, džamije i bazari. Iransku arhitekturu karakteriziraju velike kupole koje se često mogu vidjeti na bazarima i džamijama. Ove kupole su obično uređene mozaicima. Perzijanci su poznati po upotrebi matematike, geometrije i astronomije u arhitekturi.
Iranska arhitektura iz raznih razdoblja može se naći u područjima od Sirije do sjeverne Indije i kineske granice, te od Kavkaza do Zanzibara. Iran se nalazi na 7. mjestu UNESCO-vog popisa zemalja po broju arheoloških ruševina. Petnaest UNESCO-vih spomenika svjetske baštine djela su iranske arhitekture, a Mauzolej u Halikarnasu označen je kao jedno od sedam drevnih svjetskih čuda.
Film
Kinematografija je bila stara samo nekoliko godina kad se pojavila u Iranu početkom 20. vijeka. Prvi iranski režiser zasigurno je bio Mirza Ibrahim-han Akas Baši, službeni fotograf tadašnjeg iranskog vladara Mozafaradin-šaha Kadžara. Nakon posjeta Parizu 1900. godine, Baši je nabavio kameru, te snimio posjet šaha Belgiji.
Iranska kinematografija nakon revolucije je dosegla značajan uspjeh na međunarodnoj razini zbog istaknutog stila i posebnosti temi i autora. Iz iranske kinematografije pojavili su se brojni režiseri svjetske klase, kao Abas Kijarostami, Madžid Madžidi i Asgar Farhadi. Stalna prisutnost iranskih filmova na brojnim prestižnim internacionalnim festivalima kao Kanski festival, Venecijanska mostra ili Berlinale privukli su pozornost publike na ova djela.
Muzika
mini|Muzičari izvode tradicionalnu iransku komornu muziku Muzika na području današnjeg Irana ima historiju staru nekoliko milenija, još iz doba neolitika. Ovo potvrđuju arheološka istraživanja elamitske kulture na jugozapadu Irana. Potrebno je razlikovati muzikologiju (Elm-e Musiki) tj. nauku o muzici, od muzičkog izvođenja (Tarab, Navahte, Tasnef, Tarane ili u novije vrijeme Muzik).
Iranska klasična muzika (Musiki Asil) snažno je utemeljena na teorijama estetike. Ovaj muzički žanr sačuvao je elemente još iz sasanidiskog perioda. Popularna i folkflorna muzika igra važnu ulogu u svakodnevnom životu Iranaca, pogotovo u ruralnim područjima, kao npr. folklorne pjesme u Kurdistanu i Horasanu.
Iranska pop muzika je razvijena 1970-ih, a koristila je autohtone oblike i instrumenata uz dodatak električne gitare i nekih drugih karakteristika. Vjerojatno najpoznatija muzičarka tog razdoblja je pjevačica Guguš. Nakon revolucije iz 1979. godine, pop-muziku zapadnjačkog tipa potisnula je renesansa klasične perzijske muzike u kojoj su se istaknuli mnogi poznati nacionalni i međunarodni izvođači kao Muhamed-Reza Lotfi, Husein Alizade, Šahram Nazeri i Muhamed-Reza Šadžarijan. Jedno od najpopularnijih tradicionalnih iranskih instrumenata je tar (perz. žica) iz kojeg se razvio i najpopularniji suvremeni instrument − gitara.
Gastronomija
mini|Tipično iransko jelo Kulinarstvo je vrlo raznoliko u Iranu, svaka pokrajina ima svoja vlastita jela, kao i način priprave i gastronomsku tradiciju. Hrana nije ljuta, a pripravlja se obično uz puno bilja i voća. Koriste se šljive, nar, grožđe, dunje i dr. Veliki broj iranskih jela kombinacija su riže s mesom (piletina, janjetina) ili s ribom, s puno češnjaka, luka, povrća i drugih dodataka.
Nauka i tehnologija
mini|Iranski [[astrolab iz 18. vijeka]] Iranci su još tokom starog vijeka gradili kanate da osiguraju pristup svježoj vodi. Prva vjetrenjača pojavila se u Iranu u 9. vijeku. Iranci su značajno doprinijeli razumijevanju mnogih naučnih područja poput prirodnih nauka, astronomije, medicine, matematike i filozofije. Al-Hvarizmi se smatra ocem algebre. Isti se naučnik služio Pascalovim trokutom gotovo sedamsto godina prije Pascalovog rođenja. Omar Hajam je definirao iranski kalendar koji je i dan danas u uporabi i precizniji je od šest vijeka mlađeg gregorijanskog kalendara. Otkriće etanola (alkohola) pripisuje se iranskom alkemičaru Raziju. Teorije heliocentričnog sustava i evolucije bile su poznate iranskim naučnicima vjekovima prije rođenja Kopernika odnosno Darwina. Za vrijeme srednjeg vijeka osnove filozofije i matematike iz drevnog Irana i Grčke očuvane su u perzijskim naučnim krugovima. Akademija u Gundišapuru bila je najpoznatije naučno učilište tog vremena i jednim od najstarijih univerziteta na svijetu, značajno prvenstveno po medicinskim otkrićima u čemu su bili vodeći tokom 6. i 7. vijeka. U ovo doba Iran je postao i svjetski centar proizvodnje mjernih instrumenata, a tu su reputaciju zadržali sve do 19. vijeka.
U biomedicinskim naukama, Iranski institut biokemije i biofizike predsjeda UNESCO-ovim sektorom za biologiju. Potkraj 2006. godine, iranski naučnici u istraživačkom centru Rojan u Teheranu uspješno su klonirali embrij ovce pomoću nuklearnog trasfera somatskih stanica.
Iranski nuklearni program je pokrenut 1950-ih godina. Današnja iranska nuklearna postrojenja uključuju nekoliko istraživačkih reaktora, rudnike urana, komercijalni nuklearni reaktor, postrojenja za obogaćivanje urana i za tešku vodu. Iranska svemirska agencija (ISA) je nakon tri uspješna suborbitalna leta vlastitom tehnologijom lansirala prvi iranski satelit Omid u orbitu u februaru 2009. godine, kada je obilježavana 30. obljetnica Iranske revolucije.
Iranski naučnici izvan Irana su također mnogo pridonijeli nauci. Godine 1960., Ali Džavan je izumio prvi plinski laser, a teoriju sistema neizrazite logike postavio je Lotfi Zade. Iranski kardiolog Tofi Musivand izumio je prvu srčanu pumpu, preteču umjetnom srcu. Prilikom istraživanja dijabetesa, Samuel Rahbar otkrio je HbA1c. Iranski fizičari izuzetno su uspješni na području teorije struna, o kojoj se mnogo radova objavljuje u samom Iranu. Iransko-američki naučnik Cumrun Vafa uspostavio je Vafa-Wittenov poučak zajedno s Edwardom Wittenom.
Sport
mini|250px|desno|[[Nogometni stadion Azadi u Teheranu]] mini|250px|lijevo|Skijalište [[Dizin na Alborzu]] Budući da oko dvije trećine iranskog stanovništva ima ispod 35 godina, sport je vrlo jaka društvena aktivnost u zemlji. Na području današnjeg Irana stvoreni su mnogi sportovi i igre kao polo, šah i backgammon. Tradicionalni iranski sport je varzeš-e pahlavani koji je sličan hrvanju. Danas je najpopularniji sport u Iranu nogomet. Iranska nogometna reprezentacija dosad je sudjelovala tri puta na svjetskim prvenstvima: 1978. u Argentini, 1998. u Francuskoj i 2006. u Njemačkoj. Reprezentacija je dosad i tri puta pobjedila na azijskom prvenstvu (1968., 1972. i 1976.).
Prvu olimpijsku medalju za Iran je osvojio hrvač Golamreza Tahti u Helsinkiju 1952. godine. Nakon te srebrne medalje osvojio je i zlatnu u Melbourneu 1956., te ponovno srebrnu u Rimu 1960. godine. Zemlja je u sportskom smislu na međunarodnom nivou istaknuta u hrvanju i dizanju utega. Hosein Reza Zade je trenutni svjetski rekorder u dizanju utega u kategoriji za teže od 105 kg, te je prvi Iranac koji je osvojio dvije zlatne olimpijske medalje.
Skijanje je također popularno među određenim društvenim klasama. Iran ima brojna uređena skijališta, od kojih su najpopularnija ona na Alborzu. Budući da je veliki dio teritorija države brdovito, popularno je i planinarenje i penjanje.
2002. godine, najprakticiraniji sportovi među stanovništvom bili su nogomet, body building, odbojka, borilačke vještine, plivanje, planinski sportovi (alpinizam, skijanje, trekking) i hrvanje. Tenis, golf, košarka, gimnastika i varzeš-e pahlavani su manje prakticirani.
742 Edisona
742 Edisona je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 45,60 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 3,374 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,650 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,120, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 11,210 stepeni, a orbitalni period iznosi 1909,660 dana (5,228 godina). Apsolutna magnituda asteroida je 9,55 a geometrijski albedo 0,128.
Asteroid je otkriven 23. februara 1913. godine.
Sontra
Zontra je grad u njemačkoj saveznoj državi Hesen. Jedno je od 16 opštinskih središta okruga Vera-Majsner. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 8.156 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 6636011.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Vera-Majsner Zontra se nalazi u saveznoj državi Hesen u okrugu Vera-Majsner. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 265 metara. Površina opštine iznosi 111,3 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 8.156 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 73 stanovnika/km².
N8-acetilspermidin oksidaza (formira propan-1,3-diamin)
N8-acetilspermidin oksidaza (formira propan-1,3-diamin) (, N8-acetilspermidinska oksidaza (formira propan-1,3-diamin)) je enzim sa sistematskim imenom N8-acetilspermidin:kiseonik oksidoreduktaza (formira propan-1,3-diamin). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim je takođe aktivan na N1-acetilsperminu. On u maloj meri deluje na N1,N12-diacetilspermin.
Green Valley Farms, Texas
Green Valley Farms je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.272 stanovnika.
Kozila
Kozila je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Šipovo koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 58 stanovnika.
Domagović
Domagović je naseljeno mjesto u Republici Hrvatskoj u Zagrebačkoj županiji.
Panigai, Pordenone
Panigai je naselje u Italiji u provinciji Pordenone, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 15 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 10 m.
Domagović
Zemljopis
Administrativno je u sastavu Jastrebarskog. Naselje se proteže na površini od 8,99 km².
Stanovništvo
Prema zadnjem popisu stanovništva iz 2001. godine Domagović broji 502 stanovnika koji žive u 132 kućanstva. Gustoća naseljenosti iznosi 55,84 st./km².
Midway, Ohio
Midvej je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 322, što je 48 (17,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Stannards, New York
Stanards je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 798, što je 70 (-8,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
743 Eugenisis
743 Eugenisis je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 53,17 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 2,950 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,634 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,056, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 4,827 stepeni, a orbitalni period iznosi 1704,281 dana (4,666 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 10,00 a geometrijski albedo 0,062.
Asteroid je otkriven 25. februara 1913. godine.
Bangalor
thumb|desno|300px|Parlament Karnatake u Bangaloru
Bangalor je glavni grad indijske države Karnataka. Procenjuje se da ima 6,1 miliona stanovnika 2006., pa predstavlja treći grad u Indiji po broju stanovnika. Bangalor se smatra "Silicijskom dolinom Indije" jer izvozi 35% indijskog izvoza softvera, koji iznosi 9 milijardi $ za celu Indiju. Vlada Bangalora je odlučila da se gradu promeni ime u Bengaluru, ali ta promena treba biti odobrena od centralne vlade Indije. Kao veliki grad Bangalor se suočava sa problemima zagađenja, kriminala i zagušenja saobraćaja.
Istorija
Jedan natpis otkriva da je taj distrikt bio deo Ganga dinastije, pod nazivom Beng-val-oru. Gradom su vladale Čole, pa je došao pod vlast carstva Hojsala. Moderni Bangalor osnovan je 1537. tokom Vijanagara carstva. Posle ga preuzimaju Marati, a zatim ga zauzimaju Moguli. Mogulski car Aurangzeb predaje grad kraljevstvu Majsore 1689. Vladali su tu Hajder Ali, pa njegov sin Tigar od Majsora. Posle poraza Tigra od Majsora Bangalor dolazi 1799. pod vlast britanske istočnoindijske kompanije. Britanci predaju upravu nad Bangaloreom maharadži od Majsora. Kraljevstvo od Majsora premešta sedište u Bangalor 1831. Velika kuga iz 1898. je jako smanjila stanovništvo Bangalora. Bangalor je 1906. postao prvi grad u Indiji sa elekričnom strujom.
Ekonomija
Bangalor predstavlja treći grad u Indiji po broju stanovnika. Bangalor se smatra "Silicijskom dolinom Indije" jer izvozi 35% indijskog izvoza softvera, koji iznosi 9 milijardi $ za celu Indiju. Hardverska industrija Bangalora izvozi u iznosu od 500 miliona $. Biotehnologija Bangalora daje 50% svih indijskih prihoda u tom sektoru, koja iznose 500 miliona $.
Stanovništvo
U gradu živi preko 6 miliona ljudi, pa Bangalor predstavlja treći grad u Indiji. Kanada je službeni jezik u Bangaloru, a engleski je službeni jezik nemanuelne radne snage u Bangaloru. U gradu se govori i tamilski, telegu, tulu i hindi. 79% stanovništva su hinduisti, muslimani čine 13% stanovništva, a hrišćani 6%. Oko 10% stanovništva živi u slamovima, što je znatno manje nego u Mumbaju, gde 54% stanovništva živi u slamovima. Stopa kriminala u Bangaloru je jako visoka, tako da čini 9% kriminala svih 35 velikih gradova Indije. U gradu su česti etnički sukobi dve grupe Kanadu i Tamila. Posle uništenja džamije u Ajođi 1992. izbilo je nasilje između hindusa i muslimana u Bangaloru. Pri tome je bilo zapaljenih muslimanskih kuća.
Ostalo
Poznat je kao "grad vrt Indije", zbog mnoštva javnih parkova i klime i zelenila. Bangalor je okružen velikim brojem jezera. Ipak leti su redovite nestašice vode. Zimska temparatura retko pada ispod 12 °C, a letnja retko premašuje 38 °C. Najviše padavina ima u avgustu, septembru i oktobru.
Calderov memorijalni trofej
thumb|desno|200px|Calderov memorijalni trofej iložen u [[Hokejaška hala slavnih|Hokejaškoj hali slavnih]] Calderov memorijalni trofej (engleski Calder Memorial Trophy) se svake godine dodjeljuje najboljem igraču-debitantu u Nacionalnoj hokejaškoj ligi. Pobjednik se određuje glasovima članova Udružemnja profesionalnih hokejaških pisaca na završetku redovne sezone. Trenutni nositelj Calderovog trofeja je igrač Washington Capitalsa Aleksandar Ovečkin. On je pobijedio Sidney Crosbya iz Pittsburgh Penguinsa i Dion Phaneufa iz Calgary Flamesa.
Annebault
Anbo je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Donja Normandija, u departmanu Kalvados koja pripada prefekturi Lisje.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 347 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 62 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 5,54 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 141 metar (maksimalnoj 153 m, a minimalnoj 60 m).
Glicerol-2-fosfataza
Glicerol-2-fosfataza (, beta-glicerofosfataza, beta-glicerofosfatna fosfataza, 2-glicerofosfataza) je enzim sa sistematskim imenom glicerol-2-fosfat fosfohidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Greenville, Texas
Greenville je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 25.557 stanovnika.
Gvožđe sumporni klaster
thumb|center|600px|Sintetički Fe-S klusteri. Sa leva na desno: Fe3S2(CO)9, [Fe3S(CO)9]2-, (C5H5)4Fe4S4, i [Fe4S4Cl4]2-.
Kalijum glukonat
Kalijum glukonat je organsko jedinjenje, koje sadrži 6 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 234,246 Da.
Stazione di San Demetrio, L'Aquila
Stazione di San Demetrio je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 65 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 578 m.
Felsberg
Felsberg je grad u njemačkoj saveznoj državi Hesen. Jedno je od 27 opštinskih središta okruga Švalm-Eder. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 10.792 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 6634003.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Švalm-Eder Felsberg se nalazi u saveznoj državi Hesen u okrugu Švalm-Eder. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 162 metra. Površina opštine iznosi 83,3 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 10.792 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 130 stanovnika/km².
Briaucourt (Gornja Saona)
Brijokur je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Gornja Saona koja pripada prefekturi Lir.