cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Redna i uporedna kola
Induktori
Međutim, u nekim situacijama teško je sprečiti susedne induktore da utiču jedan na drugog jer se magnetsko polje jednog uređaja spaja sa zavojima susednog. Ovaj uticaj je difinisan međusobnom indukcijom M. Na primer, ako su dva induktora u seriji, postoje dva moguća ekvivalenta indukcije u zavisnosti od toga kako magnetska polja oba induktora utiču jedno na drugo.
Prema tome:
Po reciprocitetu Mij ꞊ Mji tako da se dve poslednje grupe mogu kombinovati. Prva tri termina predstavljaju zbir samoindukcija različitih kalemova. Formula se lako proširuje na bilo koji broj serijskih kalemova sa međusobnom spregom. Metoda se može koristiti da se pronađe samoindukcija velikih kalemova žice bilo kog oblika poprečnog preseka računanjem zbira međusobnih indukcija svakog namotaja žice u kalemu sa svakim drugim namotajem pošto su u takvom kalemu svi namotaji u seriji.
Kondenzatori
Za kondenzatore važi isti zakon korišćenja recprociteta. Zbir električnih kapaciteta kondenzatora u seriji je jednak recipročnom zbiru recipročnih vrednosti njihovih pojedinačnih kapaciteta:
A diagram of several capacitors, connected end to end, with the same amount of current going through each.
Ćelije i baterije
Baterija je skup elektrohemijskih ćelija. Ako se ćelije povezuju u nizove napon baterije će biti zbir napona ćelije. Na primer, baterija za automobil od 12v sadrži šest 2-voltnih ćelije povezanih u seriju. Neka vozila, kao što su kamioni imaju dve baterije od 12v da pune sistem od 24v.
Paralelna kola
Ako su dve ili više komponenti paralelno vezane one imaju istu razliku u potencijalu (napon) po svim krajevima. Razlika u potencijalu u komponentama je iste veličine, i one takođe imaju isti polaritet. Isti napon je primenjiv na svim komponentama kola paralelno povezanim. Ukupna struja je zbir struja koje prolaze kroz pojedinačne komponente, u skladu sa prvim Kirhofovim zakonom.
Napon
U paralelnim kolima napon je isti za sve elemente.
Otpornici
Struja u svakom pojedinačnom otporniku se pronalazi primenom Omovog zakona. Izvlačenjem napona dobija se
Da bi se došlo do ukupnog napona svih komponenti dodaje se reciporočna vrednost otpora Ri svake komponente i uzima se recipročna vrednost zbira. Ukupan otpor će uvek biti manji od vrednosti najmanjeg otpora:
A diagram of several resistors, side by side, both leads of each connected to the same wires.
Za samo dva otpornika nerecipročan izraz je jednostavan:
Ovo se ponekad pominje kraće kao „količnik proizvoda i zbira“. Za N jednakih otpornika paralelno vezanih, izraz recipročnog zbira se pojednostavljuje do:
pa prema tome i do:
Da bi se našla strujna komponenta preko otpora Ri, ponovo se koristi Omov zakon:
Stari izraz za uređaje povezane paralelno je višestruko povezivanje kao što je višestruka veza za elektrolučne lampe.
Pošto je električna provodljivost G recipročna otporu izraz ukupne provodljivosti paralelnog kola otpornika je:
Odnosi između ukupne provodljivosti i otpora su komplementarni; izraz za redno povezane otpore je isti kao i za paralelno povezane provodnosti i obrnuto.
Induktori
Za induktore važi isti zakon po kom je ukupna indukcija nespregnutih induktora u paralelnoj vezi ista kao recipročan zbir recipročnih vrednosti individualnih indukcija:
A diagram of several inductors, side by side, both leads of each connected to the same wires.
If L_1=L_2
Obeležje M zavisi od toga kako magnetska polja utiču jedno na drugo. Za dva jednako čvrsto spregnuta kalema ukupna indukcija je blizu indukcije pojedinačnog kalema. Ako se polaritet jednog kalem obrne tako da je M negativno, onda je paralelna indukcija skoro nula ili je kombinacija skoro neinduktivna. Pretpostavlja se da je u „čvrsto spregnutom“ slučaju M skoro jednako L. Međutim, ako indukcije nisu jednake a kalemovi su čvrsto spregnuti može doći do uslova za kratak spoj i do visoko pokretljive struje i za pozitivne i za negativne vrednosti M koje mogu stvoriti probleme.
Više od tri induktura komplikuje sve i međusobna indukcija svakog induktora na svaki drugi induktor i njihov uticaj jedan na drugoga mora se uzeti u obzir. Za tri kalema postoje tri međusobne indukcije M12, M13 i M23. Ovo se najbolje prikazuje metodom matrice i sabiranjem člana inverzije od L matrice (3 puta 3 u ovom slučaju).
Jednačina koja se na to odnosi je:
Kondenzatori
Potpuni električni kapacitet kondenzatora u paralelnoj vezi jednak je zbiru njihovih pojedinačnih kapaciteta:
Località Bredasse, Brescia
Località Bredasse je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 37 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 44 m.
Redna i uporedna kola
Kondenzatori
Radni napon paralelne kombinacije kondenzatora je uvek ograničen najmanjim radnim naponom pojedinačnih kondenzatora.
Prekidači
Dva ili više prekidača u paralelnoj vezi formira logičku disjunkciju; kolo prenosi struju ako je bar jedan prekidač okrenut ka „uključeno“. Pogledati ILI vrata.
Ćelije i baterije
Ako su ćelije baterije povezane paralelno, napon baterije će biti isti kao i napon ćelije ali će struja koja napaja svaku ćeliju biti deo potpunog zbira struja. Na primer, ako baterija sadrži četiri paralelno povezane ćelije i daje struju od 1ampera, struja koja napaja svaku ćeliju biće 0,25 ampera. Paralelno povezane baterije su u širokoj upotrebi da se napajaju žarne niti lampice u portabl radio aparatima ali su oni sada retki. Neki solarni električni sistemi imaju paralelno povezane baterije da bi povećali kapacitet; najbliža približna vrednost ukupnog amper-časa je zbir svih paralelno vezanih baterija.
Kombinovanje konduktansi
Iz Kirhofovih zakona možemo doći do pravila za kombinovanje konduktansi. Za dve konduktanse G1 i G2 u paralelnoj vezi napon u njima je isti i po Kirhofovom prvom zakonu ukupna struja je
Zamenjujući Omov zakon konduktansama dobija se
i ekvivalent konduktansi biće,
Za dve konduktanse G1 i G2 u seriji, struja u njima će biti ista i drugi Kirhofov zakon nam kaže da je napon u njima zbir napona u svakoj konduktansi, tj:
Zamenjujući Omov zakon konduktansama dobija se:
što daje formulu za ekvivalent konduktanse,
Ova jednačina se može blago preurediti mada je ovo poseban slučaj pa će se ovako preurediti samo za dve komponente:
Notacija
Vrednost dve komponente paralelno povezane često je prikazana u jednačini dvema vertikalnim linijama „¬||“ pozajmljujući tako notaciju paralelnim linijama iz geometrije.
Ovo pojednostavljuje izraz koji bi inače postao komplikovan širenjem termina. Na primer izraz R1|| R2||R3 odnosi se na tri otpornika u paralelnoj vezi dok bi proširena verzija bila: refers to 3 resistors in parallel, while the expanded expression is.
Primena
Najčešća primena serijskog kola u potrošačkoj elektronici je blok-baterija od 9v, baterija za protivpožarni alarm, koja se iznutra sastoji od šest baterija od 1,5v svaka.
Serijska kola su se nekada upotrebljavala za osvetljenje vozova na struju. Na primer, ako je napajajući napon bio 600 volti moglo se upotrebiti 70 v sijalice u seriji (ukupno 560 volti) plus otpornik da obori preostalih 40 volti. Serijska kola za osvetljenje vozova su istisnuli, prvo motorni generatori a onda uređaji od čvrstih materijala.
Serijski otpor takođe može biti primenjen u sistemu krvnih sudova u svakom organu. Svaki organ snabdevaju velika arterija, manje arterije, arteriole, kapilari i vene i svi su uređeni u rednu vezu. Ukupni otpor je zbir svih pojedinačni otpora kao što je prikazano u sledećoj jednačini: 1/Rtotal = 1/Ra + 1/Rb + ... 1/Rn. Ra, Rb, and Rn
Najveću proporciju otpora u ovoj seriji dodaju arteriole.
Fosseto, Alessandria
Fosseto je naselje u Italiji u provinciji Alessandria, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 33 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 123 m.
Samoupravni socijalizam
Samoupravni socijalizam ili radničko samoupravljanje je bio specifičan model uređenja jugoslavenske privrede i društva, od 1949. do njenog raspada 1990. godine.
Suština radničkog samoupravljanja je da preduzeća vode radnički kolektivi, koji u svakom preduzeću djeluju nezavisno, samostalno kupuju sirovine, odredjuju vrstu, obim proizvodnje, cijenu proizvoda koje sami iznose na tržište, odredjuju sopstvene platne liste i raspodjelu profita. Ta preduzeća imaju pravo kupovine nekretnina, prodaje, unajmljivanja i davanja pod najam. Zbog samostalnosti poslovanja preduzeća, jugoslovenska privreda je dobrim delom bila tržišna.
Nakon uvođenja samopravljanja industrijska proizvodnja u Jugoslaviji doživjela je bum, a izvoz se više nego udvostručio između 1954. - 1960., tako da je Jugoslavija između 1957. i 1960., bila druga po stopi rasta na svijetu. Tokom 1950-ih godina, industrijska proizvodnja se uvećavala 13,4% godišnje a bruto domaći proizvod 9,8%. Rast je bio nešto manji tokom 1960-ih i 1970-ih godina: u industrijskoj proizvodnji 8,8% i 7,5% respektivno, a BDP 7% i 6%. Taj rast je omogućio poboljšanje standarda građana, bolju zdravstvenu zaštitu, obrazovanje i dostupnost kulture širim slojevima. Nakon četvrt veka od uvođenja samoupravljanja, izvedena je masovna urbanizacija, izgrađena su dva miliona društvenih stanova, izgrađena infrastruktura, podignuta je industrija i građevinska operativa, te podignut obrazovni nivo stanovništva.
Samoupravni socijalizam je tokom nekoliko decenija svog razvoja dao kolosalne rezultate, što u ekonomskoj sferi, što u podizanju životog standarda, a prava radnika su bila bez presedana u historiji. Kritike uglavnom glase da samoupravni sistem nije bio dovoljno efikasan, da je bio birokratizovan i sklon korupciji.
Historija
Predlozi za uvođenje samoupravljanja su se pojavljivali mnogo puta tokom istorije socijalističkog pokreta, a zagovarali su ih na razne načine socijalisti, komunisti i anarhisti. U komunizmu se ideja samouprave zastupljena u komunizmu saveta, koji se javljao u raznim društvenim pobunama 19. i 20. veka (pariska komuna, kronštatska pobuna, itd.). Primjeri radničkog samoupravljanja u fabrikama pojavili su se za španjolske revolucije (tokom Španjolskog građanskog rata) 1930-ih.
Revolucija i razlaz sa SSSR
U Jugoslaviji je tokom Drugog svetskog rata i antifašističke borbe podignuta revolucija. Borbu je vodila partizanska vojska pod vođstvom komunista sa parolama: "Zemlja seljacima!" i "Fabrike radnicima!". Nakon pobede revolucije, rešili su da stvore socijalističku Jugoslaviju. U to vreme postojao je samo jedan model socijalizma - sovjetski. Tada su krenuli sa kolektivizacijom zemlje, nacionalizacijom sredstava za proizvodnju i razvojem planske privrede. Kao i u sovjetskom sistemu, pravljen je godišnji plan s ciljevima za svaki proizvod i stimulacije u bonovima ako se ciljevi dostignu, a planovi su bili veoma detaljni.
Obim rada državne uprave neprekidno se proširivao, što je imalo za posledicu umnožavanje njenih organizacionih oblika i porast činovničke armije. Državna uprava je preuzimala sve veći broj funkcija u oblasti planiranja, privrede, kontrole, javnih službi. Njeni organi rešavali su najraznovrsnija pitanja s područja proizvodnje, prometa robe, saobraćaja, građevinarstva, nauke, kulture, narodnog zdravlja, socijalne zaštite, socijalnog osiguranja. Posle 1948—1949. počeo je da se ispoljava strah od ovog džinovskog aparata, koji je pretio da postane tutor i gospodar društvenog života u celini.
1948. godine je došlo do sukoba sa Staljinom. Teorijska misao bila je nerazvijena, jer se očekivalo da Sovjeti daju odgovore na pitanja koja su se množila. Nakon rezolucije Inforbiroa, suočeni sa ekonomskom stagnacijom zbog blokade koju su uvele zemlje Varšavskog pakta, rastućeg nezadovoljstva naroda i uviđajući manjkavosti sovjetskog modela, jugoslavenski komunisti vratili su se korijenima marksizma - Marxovim spisima. Tražili su način da povećaju efikasnost društva i poduzeća, i motiviraju radnike, i pretvore ih iz objekata (kojima se dirigira) u subjekte koji sami odlučuju o svojoj egzistenciji. Oni su se poslužili idejama izvornog marksizma, i radničke savjete, kao metodu direktne demokracije, postavili na vrh društvene ljestvice.
Tih godina jugoslavenski komunisti su žestoko preispitavali vlastitu ideologiju, da bi postavili temelje za novi ekonomski mehanizam kojeg su nazvali radničko samoupravljanje. Ideju samoupravljanja teorijski su promišljali Edvard Kardelj, Boris Kidrič i Milovan Đilas.
Uvođenje radničkih saveta 1949.
Prvi radnički savjeti su formirani po državnim poduzećima 1949, što je dodatno uređeno saveznim zakonskim aktima 1950. i 1951. godine. Tim zakonima državno vlasništvo nad sredstvima za proizvodnju, postalo je društveno vlasništvo, povjereno na upravljanje radnicima po poduzećima. Radnički savjeti su sami sebi određivali proizvodne planove, cijene svojih proizvoda i usluga i nadzirali financije, ali je vlast preko direktora zadržala kontrolne mehanizme nad odlukama radničkih savjeta, jer su imenovani direktori imali pravo veta nad odlukama Radničkih savjeta. Istovremeno je provedena reforma ekonomskog planiranja i uvedena tržišna privreda na mala vrata, prepuštajući da cijene formiraju sama poduzeća, ali je vanjska trgovina ostala pod ingerencijom Savezne vlade.
Zamjena centralističke planske privrede samoupravnim sistemom, tražila je da se i sama Komunistička partija Jugoslavije reformira kako bi prepustila svoj ​​monopol na donošenje odluka. Na Šestom kongresu partije, u novembru 1952, Komunistička partija Jugoslavije, promjenila je ime u Savez komunista Jugoslavije, želivši time jasno naglasiti prekid sa svojom staljinističkom historijom i revidirati vlastitu vodeću ulogu u političkom životu zemlje. Umjesto direktnog uplitanja u rad vlade i ekonomske procese u zemlji, SKJ će težište svog rada usmjeriti na utjecaj u svim slojevim društva, na donošenje odluka demokratskim putem kroz obrazovanje, propagandu i sudjelovanje pojedinih komunista u političkim institucijama, radničkim savjetima i drugim organizacijama. Slobodne unutarpartijske rasprave trebale su određivati politički program, koji bi se nakon toga na kongresima usvojio, nakon čega je, po načelu demokratskog centralizma, obavezivao sve članove da ga provode. Tri mjeseca nakon Kongresa, Narodni Front je preoblikovan u Socijalistički savez radnog naroda Jugoslavije, krovnu organizaciju svih građana i njihovih udruženja. Savezna skupština izglasala je Ustavni zakon 1953. kojim je gotovo promjenjen cijeli Ustav iz 1946 u skladu s novim zakonima o radničkom samoupravljanju.
Od marta 1953., vlada je počela raspuštati dotad favorizirane zadruge i državne poljoprivredne kombinate. Dvije trećine seljaka odustala od daljnjeg zadrugarstva u roku od devet mjeseci, a društveni udio vlasništva nad zemljom pao od 25% na 9 posto u roku od tri godine. U pokušaju da ublaži problem seljačkog bezemljaštva, vlada je smanjila veličinu privatnog posjeda od 25 - 35 hektara obradivog zemljišta na 10 hektara, to ograničenje ostalo je na snazi više od tri dekade i limitiralo razvoj efikasnih porodičnih poljoprivrednih imanja. Vlada je također ukinula Sistem obveznih otkupa i fiksnih poreza unaprijed, potičući seljake da se pridruže nabavi i prodaji svojih proizvoda preko zadruga. Tih godina povećana su ulaganja u poljoprivredu. Kao rezultat toga, jugoslavenska poljoprivredna proizvodnja rasla je kontinuirano 1950-ih godina, tako da je 1958. i 1959. imala rekordne žetve. Ipak u tom razdoblju se država fokusirala na industrijski razvoj.
Nakon reformi iz 1953., i uvođenja radničkog samopravljanja industrijska proizvodnja doživjela je bum, a izvoz se više nego udvostručio između 1954. - 1960., tako da je Jugoslavija između 1957. i 1960., bila druga po stopi rasta na svijetu. Taj rast je omogućio poboljšanje standarda građana, bolju zdravstvenu zaštitu, obrazovanje i dostupnost kulture širim slojevima.
Privredna reforma 1964. i širenje samupravljanja
Uvođenje tržišnog socijalizma i liberalniji režim vanjske trgovine, koji je počeo od 1961. doveli su ubrzo do velikog debalansa u razmjeni sa inozemstvom i inflacije, te je Jugoslavija ušla u recesiju 1962. Kriza je rezultirala hitnim raspravama o potrebi za temeljnom ekonomskom reformom. Naročito se inzistiralo da se odlučivanje o investicijama decentraliza - pod parolom da o tome trebaju odlučivati oni koji su taj višak stvorili - dakle da se prepusti radničkom samoupravljanju. Rasprave su dovele do republičkih i regionalnih sukoba, zbog različitih ekonomskih interesa, na kraju je to dovelo do obnove etničkog suparništva i emocionalnih nacionalističkih zahtjeva. Partijski lideri nisu bili u stanju riješiti sve veći ekonomski jaz između bogatijih sjevernih republika i nerazvijenog juga. Iracionalnost i sržbu podgrijavale su i sumnje da su neke republike primale neopravedno visok dio iz investicijskih fondova.
Savezna vlada je na kraju prihvatila kao privremeno sredstvo ponovno jačenja uloge centralnih državnih organa, kako bi se zaustavila recesija iz 1962., ali je inflacija i deficit u razmjeni sa inozemstvom ponovno oštro porastao. Zbog tog je obnavljena debata o potrebi za radikalnom ekonomskom reformom. Na čelu tadašnjih reformatora bili su Edvard Kardelj i Vladimir Bakarić koji su bili za decentralizaciju (u ime jačanja samoupravljanja) i novu investicijsku strategiju koja bi išla u prilog bogatijim republikama. Konzervativci koje su tad zvali unitaristi (načelno uglavnom iz Uže Srbije i Crne Gore, ali ih je zapravo imala svaka republika) bili su za status quo ili čak za jačanje centralizma i nastavak ulaganja u manje razvijene republike i regije.
Sve te mjere nisu bile dovoljne da se spriječi galopirajući rast debalansa u trgovini sa inozemstvom, i rastući problem servisiranja inozemnih kredita. Zbog tog je 1964 godine opozvan Petogodišnji plan 1961 - 1965 i najavljena privredna reforma na ''8. kongresu SKJ'', održanom u decembru 1964 u Beogradu. Između 1964. - 1967., brojnim zakonskim aktima, smanjena je uloga države u ekonomskom upravljanju zemljom i stvorene su brojne zakonske pretpostavke za tržišni socijalizam. Privredna reforma., tražila je i promjene u vanjskoj trgovini, zbog tog je Jugoslavija provela devalvaciju dinara (1965), pridružila se Općem sporazumu o carinama i trgovini (GATT) i dobila vanjske kredite.
Razdoblje neposredno nakon ovog skupa reformi, obilježila je kriza, brojni radnici su otpušteni, porasla je nezaposlenost i val poskupljenja, porasla nelikvidnosti i značajno su se povećale socijalne razlike u društvu. Brojni otpušteni i nezaposleni radnici krenuli su u svijet trbuhom za kruhom. Od 1967. stupio je na snagu zakon koji je dopuštao strana ulaganja do 49 % udjela u jugoslavenska poduzeća i povrat uloženih sredstava i izvlačenje dobiti, a 1970 Jugoslavija je potpisala ugovor o ekonomskoj suradnji sa Evropskom ekonomskom zajednicom.
Kriza nakon provođenja Privredne reforme završila je 1969., tad je pala nezaposlenost, i počeli rasti prihodi i životni standard stanovništva. Strani turisti i radnici na privemenom radu u inozemstvu, donijeli su zemlji nasušno potrebne devize. Ali inflacija je ubrzo opet uzela maha i mnoga poduzeća proizvodila su gubitke.
Ustav iz 1974. i Zakon o udruženom radu
Veliki politički potresi: studentski nemiri 1968., nemiri na Kosovu 1968., masovni pokret u Hrvatskoj 1970. i brojni štrajkovi po poduzećima - ultimativno su tražili rješenja. Parole onog vremena bile su: Devize onima koji ih stvaraju (u Hrvatskoj) ili Trepča radi Beograd se gradi (na Kosovu). Izlaz je ponovno nađen u jačanju samoupravljanja. Da se anulira privredna kriza, pojavio se napor da se privreda vrati planiranju, ali ne odozgo, nego od osnove: direktnim ugovorima između različitih preduzeća, kao i između proizvodnog i društvenog sektora, što je nazvano "dogovorna ekonomija".
Pristupilo se temeljnoj izmjeni Ustava, koji je poslije dugih rasprava donešen kao Novi Ustav iz 1974.. Nakon toga su sve dotadašnje radne organizacije preoblikovane u Složene organizacije udruženog rada (SOUR), i podijeljene na manje jedinice na razini tvorničkih odjela - Organizacije udruženog rada (OUR-e). Svaka manja samupravna jedinica tzv. OUR, bila je samostalni pravni subjekt, financijski i komercijalno nezavisan. Kao članovi osnovnih organizacija, svi zaposleni radnici OUR-a imali su pravo sudjelovati u radu zbora radnika (skupštine) i pravo da biraju i budu birani u najviše tijelo OUR-a - Radnički savjet. Radnički savjet, kao najviši organ, određivao je poslovnu politiku: cijene i planove, odlučivao o raspodjeli dohotka i nagrađivanju, odobravao ulaganja i zaduživanja, odobravao poslovne račune, te kao zadnja instanca odlučivanja, davao odobrenje za imenovanje direktora i ostalih rukovodioca. Unatoč tih velikih nominalnih ovlasti, na rad i odluke i radničkih savjeta uvelike su utjecali direktori, na čije je imenovanje, veliki uticaj imao Saveza komunista Jugoslavije (preko svojih organizacija).
U praksi, jedna trećina direktora dolazila je iz redova onih koje su predlagali sami radnički savjeti. Ostali su dolazili iz političkih struktura lokalnih općina i sindikata, koji su bili pod snažnom kontrolom SKJ. U posljednjem izbornom koraku, Radnički savjet je birao direktora, na osnovu predložene liste kandidata, koje je u brojnim slučajevima imala samo jedno ime. OUR-i kao osnovne organizacione jedinice su razvijeni za sve oblike rada, od industrije, poljoprivrede, usluga, školstva i kulture. Niži oblik samoupravne organizacija (sa manjim pravima i obavezama) bile su Radne zajednice, osmišljene za administrativno i tehničko osoblje u OUR-ima.
SOUR-i kao najkrupnije samoupravne proizvodne organizacije trebali su osigurati integraciju svojih OUR-a i poboljšati suradnju i specijalizaciju među nima i njihovih sastavnim jedinicama. Istovremeno su osnovane i Samoupravne interesne zajednice (SIZ -ovi) koje su trebale služiti proizvodnim radnicima po OUR-ima u pružanju stambenih, kulturnih, sportskih, transportnih, komunikacijacijskih, obrazovnih i zdravstvenih usluge, što se u ono vrijeme zvalo društvena nadgradnja.
Jugoslavenski ekonomski sistem imao je još jednu specifičnost u posljednjoj fazi svog razvitka od 1974. - 1990. godine: samoupravne sporazume i društveno dogovaranje. Samoupravni sporazumi su bili pravno obvezujući ugovori između samoupravnih organizacija u društvenom sektoru, njihova funkcija bila je financiranje zajedničkih interesa, - infrastrukture i društvene nadgradnje (zdravstva, sporta, školstva, socijalnog i mirovinskog osiguranja). Samoupravni sporazumi su kanalizirani preko Samoupravnih interesnih zajednica i Udruženih samoupravnih interesnih zajednica (USIZA) kao krovnih organizacija po republikama i pokrajinama. Kad bi se nakon uobičajeno dugog perioda dogovaranja i usaglašavanja stavova, delegati dogovorili i potpisali samoupravni sporazum, a njime bi se dogovorila raspodjela zajedničkih prihoda između potpisnica sporazuma, visina plaća i investicija i dijeljenje rizika, ali i način financiranja, koji bi pao na teret potpisnika sporazuma (OUR-a, SOUR-a, SIZ-ova i USIZ-a). Ukoliko koji od potpisnika samoupravnog sporazuma nije ispunio svoje obaveze, završio bi na sudu, a nerijetko i u stečaju.
Društvenim dogovaranjem regulirani su međusobni odnosi između OUR-a, SIZ-ova, saveznih i republičkih sekretarijata, privrednih komora i sindikata. Oni su određivali kriterije za raspodjelu dohotka, vanjsko trgovinske odnose (prava na uvoz i izvoz), politiku zapošljavanja i rangirali prioritete.
Rezultati
Visoka stopa rasta. Tokom perioda samoupravnog socijalizma u Jugoslaviji, došlo je do izrazito visoke stope ekonomskog rasta, pa je Jugoslavija u tom periodu bila među najbrže rastućim privredama u svetu.
Visoke stope ulaganja. Kritičari su takođe smatrali da će radnici, kada im se da vlast, između sebe raspodeljivati sav prihod preduzeća, te se neće vrši dovoljno ulaganja u preduzeće, ali nasuprot tome javile su se visoke stope investicija: 1976. godine 33% BDP-a je bilo uloženo. Jedina zemlja sa stopom koja se može uporediti s Japanom od 30%; Kanada je imala 23% i SAD 16%. Intenzivno se uvodila moderna tehnologija, jer su članovi radničkih kolektiva tražili način da uvećaju prihode i zato su ulagali u vrhunsku tehnologiju.
Uključenost radnika. Postoji mnogo studija u kojima se ističe da su radnici dosta učestvovali i da su imali dosta znanja o funkcionisanju svojih preduzeća.
Socijalna mobilnost. Nisu bile rijetke životne priče ljudi koji su prešli put od KV radnika, neposrednog proizvođača i samoupravljača do direktora jedne radne organizacije.
Zdravstvena zaštita. Svakom stanovniku Jugoslavije je bila potpuno besplatna i dostupna zdravestvena zaštita.
Obrazovanje. Osnovno, srednje i fakultetsko obrazovanje je postalo dostupno širokim slojevima stanovništva. Značajno je podignut nivo pismenosti i obrazovni nivo stanovništva.
Balans rada i života. Radno vreme je bilo od 7 do 15 časova uz pauzu koja se obično provodila u restoranima društvene ishrane. Subote i nedjelje su bile neradne osim za one radne organizacije kod kojih je priroda posla zahtijevala da se radi i za dane vikenda. Bez većih problema su se mogla koristiti neplaćena odsustva i bolovanja.
Benefiti zaposlenih. Pod okriljem sindikata unutar radnih organizacija organizovano je puno konkretnih stvari (sport, umetnost, kultura) koje su omogućavale da se podigne kvalitet života svakog radnika. Sistematski ljekarski pregledi su bili obavezni i provođeni u svim preduzećima.
Topli obrok. Zaposleni su dobivali bonove za topli obrok, pa su se hranili u restoranima društvene ishrane. U SFRJ se smatralo prirodnim da zaposlenima bude plaćen topli obrok. Jelo se ili u restoranu društvene ishrane, odnosno menzi ili u nekom od brojnih ekspres restorana u gradu, za bonove, nekoj vrsti novca za internu upotrebu. Skromnije, ali jeftinije i brže, glad se mogla utoliti na kioscima s hrenovkama.
Godišji odmori. U vrijeme godišnjih odmora išlo se u radnička odmarališta u organizaciji sindikata. Plaćalo se na rate u toku godine pa je porodični godišnji odmor bio uobičajena stvar. Puno radničkih odmarališta je napravljeno na Jadranskom moru ulaganjem sredstava radne organizacije, a bilo je i banja i planinskih odmarališta. Radnici su u svrhu finansiranja svog godišnjeg odmora obavezno dobijali i tzv. regres.
Podrška u slučaju smrti bližnjeg. Kada bi se desio smrtni slučaj, radnik je imao pravo na besplatnu sahranu. Ukoliko ga je smrt zadesila za vrijeme radnog vijeka, a ne u toku penzije, u istu radnu organizaciju se odmah zapošljavao neko od članova najuže porodice kako bi se njenim članovima omogućilo da i dalje imaju novčane prihode.
Sigurnost zaposlenja. Postojala je velika sigurnost zaposlenja, jer članovi kolektiva nisu otpuštali svoje članove. Bilo je uobičajeno penziju dočekati u istoj firmi.
Odlučivanje. Cilj samoupravnog društva je bio da čovjek stvara i upravlja onim što je stvorio. Radnici su imali utisak da oni donose odluke, da jedva postoji otuđenje, i da postoji visoka solidarnost među firmama.
Kritike
Neefikasanost i vrdanje sistema. Neki radnici su nalazili načine da izvrdaju sistem, uzimajući lažna bolovanja i sl. Na primer, radnici sa sela su zbog čuvanja živine i uzgajaja povrća obično kasnili na posao, a preko leta su uglavnom bili "na izmišljenom bolovanju". Pošto je sistem bio organizovan u njihovu korist, direktor im obično ništa nije mogao. Ako bi im poslao kontrolu, kolega bi ih na selu počastio bogatom trpezom i poljoprivrednim proizvodima, nakon čega bi oni predali pozitivnu ocenu organima upravljanja. Najveći deo jugoslovenskog radništva činila je kategorija „polutana", seljaka-industrijskih radnika. Oni su se teško odvajali od zemlje, ali ih je, s druge strane, privlačila industrija, uopšte zaposlenje u gradu, obezbeđujući im veća primanja i besplatno zdravstveno osiguranje.
Nedovoljna uključenost radnika. Radnici su doživljavali svoje upravljačke i skupštinske obaveze kao dodatno vreme koje moraju provesti na poslu. Smišljen je izraz „sastančenje“, i postojao je stalni pritisak da se ti sastanci nekako uguraju u radno vreme. Dobar deo materijala bio je nezanimljiv, protokolarne prirode, usvajanje nekih izveštaja, produžavanje nekih procesa. Za dobar deo su radnici bili nekompetentni, pa su se u pravilu oslanjali na „mig“ odozgo. Tek oko pitanja kao što su odluke o stanovima, platama, letovanjima i slično, je bilo dosta rasprava. Tako je vremenom opadao uticaj radnika unutar preduzeća u korist eksperata. Izvor ovih pojava bio je nizak materijalni i kulturni nivo velikog dela radničke klase, koja je uglavnom poticala sa sela. Službenici su takođe zadržavali snažan uticaj u organima upravljanja.
Nezaposlenost. Samoupravna preduzeća nisu otpuštala radnike, ali takođe nisu otvarala mnogo radnih mesta, jer su vršili intenzivna ulaganja u kapital. Pred ovakvom situacijom radnici su počeli emigrirati u Zapadnu Evropu kao "gastarbajteri". Stopa nezaposlenosti u Jugoslaviji 1971. godine bila je 7%, a Lebovitz smatra da na ovo treba dodati "još 20% radne snage koja je radila u inostranstvu".
Rast nejednakosti. Takođe, usled uvođenja tržišnog principa, nejednakost se povećala 1960-ih godina, kada je počeo da se upotrebljava termin crvena buržoazija. Rasla je nejednakost između firmi unutar iste industrije, između industrija, između sela i grada, kao i nejednakost između regiona. Na primer, razlika u nivoima prihoda između Slovenije i Kosova je bila šest puta. Sve ovo je uzrokovalo pobune krajem šezdesetih i početkom sedamdesetih godina.
Nasleđe
Odmah nakon uspostavljanja radničkog samoupravljanja, "jugoslovenski eksperiment" je odjeknuo u svetskim komunističkim i socijalističkim krugovima. Decembra 1950. godine Morgan Filips, generalni sekretar Laburističke partije Velike Britanije, govorio je da će svaka socijalistička stranka na svetu morati, ukoliko jugoslovenski pokušaj uspe, da ponovo razmotri svoj stav prema industrijskoj demokratiji, uzimajući u obzir iskustva jugoslovenskih radnika.
Pojam samoupravljanja preveden na španski autogestión danas igra veliku ulogu u političkim borbama radnika širom Južne Amerike, a posebno u pokretu zaposedanja fabrika u Argentini. U Italiji se pojam samouprave koristi od strane anarhističkog pokreta skvotiranih socijalnih centara.
Eksperiment jugoslovenskog samoupravljanja nastavlja da se proučava širom sveta. Kandaski ekonomista Michael Lebovitz na svome predavanju kaže: "Da bismo stvorili novo društvo, moramo učiti iz istorijskih iskustava. Zbog toga, moramo učiti iz iskustva jugoslovenskog samoupravljanja koje se razvijalo skoro 40 godina."
Courgent (Francuska)
Kurgan je naselje i opština u Francuskoj u regionu Pariski region, u departmanu Ivlen koja pripada prefekturi Mant la Žoli.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 403 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 199,5| stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 2,02 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 100 metara (maksimalnoj 119 m, a minimalnoj 57 m).
Heltersberg
Heltersberg je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 84 opštinska središta okruga Jugozapadni Palatinat. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 2.176 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7340015.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Jugozapadni Palatinat Heltersberg se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Jugozapadni Palatinat. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 415–440 metara. Površina opštine iznosi 28,2 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.176 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 77 stanovnika/km².
Francisco Villa, Soto la Marina
Francisco Villa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Soto la Marina.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 111 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 166 m.
Galijum
Galijum (Ga, latinski - gallium) je metal IIIA grupe Ima 4 izotopa od kojih su postojani 69 i 71.
Zastupljen je u zemljinoj kori u količini od 18 ppm kao pratilac ruda bakra i cinka.
otkriven je 1875 od strane Paula Lecoqa de Boisbaudrana.
Fluoridi i fosforiti galijuma imaju osobine poluprovodnika i oni se dodaju silicijumu koji se koristi u elektroindustriji. Slojevi galijum-arsenika se koriste za izradu ultrabrzih procesora. Metalni galijum se koristi za punjenje termometara koji mere visoke temperature.
Biološki značaj- nema nikakav biološki značaj.
Jedinjenja galijuma boje plamen u ljubičasto.
Ciorăști, Priponești
Ciorăști je naselje u Rumuniji u okrugu Galac u opštini Priponești.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 1186 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 109 m.
St Bartholomew's Hospital
thumb|Bolnica St Bartholomew's godine 2007.
St Barholomew's Hospital, poznata i po skraćenom nazivu Bart's je bolnica koja se nalazi u Smithfieldu, jednom od naselja londonskog Cityja. Osnovana je godine 1123. i predstavlja najstariju bolnicu u Londonu. U njoj se nalazi jedina statua kralja Henryja VIII u Londonu.
Bart's je široj javnosti poznat i kao mjesto gdje su se u priči A Study in Scarlet Arthura Conana Doylea iz 1887. prvi put sreli Dr. Watson i Sherlock Holmes. Watson je u istoj bolnici i studirao medicinu. Bolnica se također pojavljuje kao lokacija The Reichenbach Fall, završne epizode u drugoj sezoni BBC TV-serije Sherlock.
Upper Marlboro, Maryland
Aper Marlboro je grad u američkoj saveznoj državi Merilend.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 631, što je 17 (-2,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Dedal
Dedal (grč. Δαίδαλος, Daídalos) je najvještiji obrtnik, legendarni letač; Ikarov i Japiksov otac. Isprva bivši kretski junakom, Atenjani ga premještaju u svoje krajeve i smatraju Erehtejevim sinom. Dedalovo grčko ime znači "lukav". thumb|left|Pasifaja s Dedalom i drvenom kravom, freska iz Pompeja
Labirint
Homer ga spominje kao kreatora Arijadnina plesnog podija. Budući da je bio najvještiji rukotvorac, govorilo se da je izmislio slike. Također je sagradio i Labirint. Ovidije u svojim Metamorfozama govori da je Dedal tako lukavo napravio Labirint, da ni sam nije mogao izaći iz njega - toliko brojnih prolaza i skretanja, činilo se kao da nema ni početka ni kraja. Dedal je Labirint sagradio za kralja Minosa, koji ga je trebao da bi u nj zatvorio ženina sina Minotaura. Dedal je napravio drvenu kravu, a Pasifaja je ušla u nju i skrila se, a bik ju je oplodio. Tako je Pasifaja začela i rodila polubika i polučovjeka - Minotaura. Pasifaja ga je odgajala u dok je bio dijete, ali kako je rastao, tako je postao bjesniji.Minotaura je ubio Tezej.
Let
thumb|Charles Paul Landon: Dedal i Ikar, 1799. Dedal je, da bi se spriječilo širenje znanja o Labirintu javnosti, zatvoren u toranj. Nije mogao napustiti Kretu morem jer je kralj Minos budno pazio na sva plovila. Dedal je odlučio napraviti krila sebi i svome mladom sinu Ikaru. Zavezao je pera zajedno, od najmanjeg do najvećeg, stvorivši veliku plohu. Veća je osigurao nitima, a manja voskom te su tako gotovo bila jednaka ptičjim krilima. Kad je posao napokon dovršen, Dedal je mahao krilima na mjesto i iskušavao ih, a potom opremio svoga sina i naučio ga kako letjeti. Kad su se obojica pripremila za let, Dedal je upozorio Ikara da ne leti previsoko jer će Sunce otopiti vosak te da ne leti prenisko jer će morska pjena smočiti krila i više neće moći nastaviti s letom. I tako su poletjeli. Prošli su otoke Samos, Delos i Lebint, kad je Ikar počeo letjeti sve više i više da bi dostigao nebesa. Sunce je zagrijalo vosak te su se pera razdvojila, a Ikar je pao u more. Dedal je plakao, krivio svoju vještinu, a mjesto gdje mu se sin utopio nazvao Ikarijom. Na posljetku je Dedal sigurno stigao u Siciliju, gdje se o njemu brinuo kralj Kokal. Ondje je sagradio hram Apolonu i objesio svoja krila kao žrtvu bogu.
Zagonetka
thumb|left|180 px|Dedal i Ikar s krilima Tražeći Dedala, kralj Minos odlazio je od grada do grada postavljajući zagonetku. Pokazao bi spiralnu morsku školjku i tražio da se provuče konopac kroz cijelu školjku. Kad je stigao kralju Kokalu u Siciliji, kralj je znao da će Dedal znati riješiti zagonetku. Dedal je privezao konopac za mrava koji je hodao kroz spirale te školjke i tako riješio zagonetku. Tako je Minos znao da je to Dedal te je zatražio izručenje. Kokal ga je uvjerio da se prvo okupa, a kraljeve su ga kćeri zalile vrućom vodom i ubile.
El Arrocito, Santa María Huatulco
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 28 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 28 m.
Sinaloa, Montecristo de Guerrero
Sinaloa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Montecristo de Guerrero.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1259 m.
El Mamey, La Unión de Isidoro Montes de Oca
El Mamey je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini La Unión de Isidoro Montes de Oca.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 272 m.
Eagarville, Illinois
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 127, što je 1 (-0,8 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Palagnana, Lucca
Palagnana je naselje u Italiji u provinciji Lucca, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 24 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 763 m.
Zona Industriale-Artigianale, Salerno
Zona Industriale-Artigianale je naselje u Italiji u provinciji Salerno, u regiji Campania.
Car Taizu od Jina
Car Taizu od Jina (Han ime ) (1. august 1068 – 19. septembar 1123) bio je poglavica džurčenskog (女真) klana Wanyan, poznat kao osnivač i prvi car dinastije Jin, koji je vladao od 1115. do smrti.
Rodio se kao sin poglavice Wanyan Heliboa, koji je upravljao Džurčenima kao vazal kitanske dinastije Liao. Prema službenim historijama, ocu je kao mladić pomagao u ratnim pohodima, odnosno u regrutiranju najjačih ratnika iz drugih džurčenskih klanova kada je Džurčene jedne godine pogodila glad. Kada je godine 1112. na džurčenske teritorije posjetio car Tianzuo od Liaoa kako bi tamo lovio ribu, naredio je džurčenskim poglavicama da ga zabavljaju plešući. Wanyan Aguda je bio jedini poglavica koji je odbio plesati, smatrajući to poniženjem. Time je izrazio tinjajuće nezadovoljstvo Džurčena vlašću Kitana, čije je službenike smatrao korumpiranim, a dinastiju dekadentnom.
Godine 1113. je na mjestu poglavice naslijedio svog brata Wanyan Wuyashua, a već sljedeće godine otpočeo pripreme za ustanak protiv kitanske vlasti, šaljući uhode duboko u kitansku teritoriju. Ustanak je službeno otpočeo u septembru 1114. kada je oko sebe okupio 2500 sljedbenika. Među njima su najvažniji bili daroviti vojskovođa Wanyan Nianhan, šaman Wanyan Xiyin i nećak Gushe. Nakon niza pobjeda na kitanskim trupama, 28. januara 1115. se proglasio carem. Džurčeni su pod njegovim vodstvom nastavili nizati pobjede nad Kitanima - uspjeli su zauzeti značajne dijelove Mandžurije, a do augusta 1116. i cijeli poluotok Liaodong.
Taj je događaj, osim vojno-političkog saveza, imao za posljedicu i uspostavu kulturnih veza. Wanyan Aguda je nastojao na noovosvojenim područjima uspostaviti feudalni sistem uprave, odnosno zamijeniti dotadašnje plemensko uređenje kojim su živjeli njegovi nomadski sunarodnjaci. U tu je svrhu naložio svom bratu Wanyan Xiyinu, koji je odmah pokazao veliki interes za kinesku kulturu, tehnologiju i običaje, da sastavi džurčensko pismo.
Wanyan Agudin rat protiv Kitana je bio uspješan, te je do njegove smrti u septembru 1123. gotovo cijela kitanska teritorija bila zauzeta. Naslijedio ga je brat Wanyan Wuqimal pod čijom će vladavinom Džurčeni ne samo dokrajčiti Kitane, nego se okrenuti protiv svojih saveznika iz dinastije Song i osvojiti sjeverni dio Kine. Wanyan Aguda je kasnije dobio posthumno ime "car Taizu".
El Porvenir, Tomatlán
El Porvenir je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Tomatlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 58 m.
Pado, Messina
Pado je naselje u Italiji u provinciji Messina, u regiji Sicilija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 19 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 905 m.
Uvala (Istočni Drvar, BiH)
Uvala je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Istočni Drvar koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 33 stanovnika.
Raya Obscura, Tamiahua
Raya Obscura je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tamiahua.
Whitten, Iowa
je grad u američkoj saveznoj državi Ajova. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 149 stanovnika.
Javier Cárdenas, Acuña
Javier Cárdenas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Acuña.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 304 m.
Adolph Menzel
thumb|desno|250px|Adolph von Menzel
Adolph Friedrich Erdmann von Menzel (8. decembar 1815 – 9. februar 1905) bio je njemački likovni umjetnik koji je izrađivao slike, crteže i gravire. Zajedno sa Casparom Davidom Friderichom se smatra jednim od dva najveća njemačka umjetnika 19. vijeka, i najuspješnijim njemačkim umjetnikom svog doba. Popularnost u svojoj domovini je velikim dijelom dugovao patriotskim motivima svojim djela, odnosno njihovom korištenju u propagandne svrhe; većina njegovih slika nikada nije napustila Njemačku. Menzelovi crteži i gravire su, s druge strane, bili daleko poznatiji izvan njemačkih granica.
Velika petorka
thumb|200px|desno|"Ruska petorka" Velika petorka, ruska petorica ili moćna gomilica (rus. Могучая кучка) je bio naziv za grupu ruskih kompozitora s polovine 19. veka. Grupa, čiji je predvodnik bio Milij Balakirjev, oformljena je u Sankt Peterburgu pod snažnim uticajem muzike Mihaila Glinke.
Cilj "Ruske petorke" bio je komponovanje muzike s korijenima u ruskom folkloru, umjesto oslanjanja na evropsku muzičku tradiciju. Romantizam je snažno uticao na rusku kulturu i nacionalnu svest, a njegovi najznačajniji predstavnici u muzici su bili upravo članovi "moćne gomilice", osim Balakireva još i:
La Avena, Tijuana
La Avena je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Tijuana.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 2 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 345 m.
Amr Safari
Amr-i Lajs Safari (Amr-i Laith Saffari; ? - 902.) bio je drugi vladar safaridske dinastije u Iranu, koji je vladao od 879. do 901. Bio je vodič mazgi i mlađi brat Jakuba-i Lajasa Safara, osnivača dinastije, sa kojim je sudjelovao u ratnim pohodima. Godine 875. brat ga je postavio za guvernera Herata. Brata je naslijedio godine 879. Vladavinu su mu označile stalne pobune, od kojih je najveća bila Rafija ibn Hartame u Horasanu, koja je izbila oko 882. te je ugušena tek nakon Rafijeve pogibije 896. godine. Poslije toga se Amrova pažnja okrenula na sjever, prema Transoksijani koju je pokušao osvojiti. To je dovelo do sukoba sa samanidskom dinastijom čiji ga je vladar Ismail Samani porazio 901. kraj Balha. Amr je zarobljen te poslan abasidskom kalifu u Bagdad koji ga je 902. dao pogubiti.
Bellmore, New York
Belmor je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 16.218, što je 223 (-1,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Salč
Demografija
U naselju Salč živi 4 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 71,8 godina (74,5 kod muškaraca i 69,0 kod žena). U naselju ima 2 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,00.
Ovo naselje je u potpunosti naseljeno Albancima (prema popisu iz 2003. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
Кумане (Нови Бечеј)
Кумане је насеље у Србији у општини Нови Бечеј у Средњобанатском округу. Према попису из 2011. године било је 3284 становника (Према попису из 2002. године 3814, а према попису из 1991. године било је 4068 становника).
Име
Кумане је добило назив по номадском азијском народу татарског порекла, Кумани, који је у 11. веку продро чак до Мађарске. Под данашњим називом село се први пут помиње у Пећком катастигу, списку прилога Пећке патријаршије из 1660. и 1661. године.
Историја
На основу археолошких налаза утврђено је да је подручје села било настањено још у неолиту, а неки налази указују да су у 6. и 7. века овде боравили Авари и Словени.
Кумане није увек било на данашњој локацији (Црни песак). До 1801. године село се налазило 4 километра према западу, уз некадашњу леву обалу Тисе (тај део атара се сада зове Старо село).
Најстарији писани споменик који се чува у куманској цркви је протокол рођених из 1757. године. У њему се село води као Шанац Кумани.
Село је депопулацијско (1936. године у селу је живело 6.537 становника, а 2002. године - 3.806).
Кроз Кумане пролази друм Зрењанин - Меленци - Кумане - Нови Бечеј - Ново Милошево - Кикинда, а пре Новог Бечеја један крак друма се одваја преко реке Тисе за Бечеј. Поред Кумана пролази железничка пруга Кикинда - Зрењанин.
Црква Светог Архангела
Сеоска црква грађена је у периоду од 1820. до 1830. године. Посвећена је светим архангелима Михаилу и Гаврилу. То је једнобродна грађевина са звоником на западној фасади, који се подиже из прочеља фасаде. Иконостас и зидне слике рад су сликара Николе Алексића из 1854. године