cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Žilina
Moderno doba
Nakon kraja Prvog svetskog rata i raspada Austrougarske, u Pragu je 28. oktobra 1918. godine proglašeno stvaranje nove države, Čehoslovačke. Dva dana kasnije, predstavnici slovačkog naroda su u Martinu potpisali tzv. Martinsku deklaraciju o pristupanju Čehoslovačkoj, a predstavnici Žiline su bili među prvima koji su je prihvatili. Grad je tada postao prva prestonica Slovačke i sedište njene vlade, do marta 1919. godine. Unutrašnja organizacija Čehoslovačke se menjala tokom godine, a nakon njene centralizacije 1928. godine, kojom je država podeljena na četiri dela, Žilina je ušla u sastav Slovačke krajine. Posle zaključivanja Minhenskog sporazuma 29. septembra 1938. godine, kojim je počeo raspad Čehoslovačke, predstavnici sedam političkih stranaka su, nakon razgovora u Žilini, 6. oktobra iste godine proglasili autonomiju Slovačke unutar Čehoslovačke, a odluku je saopštio katolički sveštenik dr. Jozef Tiso. On će kasnije, uoči Drugog svetskog rata, postati vođa marionetske Nezavisne države Slovačke, koja će biti formirana pola godine kasnije, 14. marta 1939. godine. mini|levo|300p|Mapa [[Slovački narodni ustanak|Slovačkog narodnog ustanka]] Posle uspostavljanja marionetske države, Žilina je postala središte okruga u Trenčinskoj župi i grad koji se nalazio na granici tzv. zaštitne zone koju je nacistička Nemačka uspostavila na severozapadnom delu zemlje, pred početak Drugog svetskog rata. Tokom Slovačkog narodnog ustanka, koji je trajao od kraja avgusta do kraja oktobra 1944. godine, Žilina se našla na oslobođenoj teritoriji, a nedaleko od nje je vođena bitka u Strečnianskom tesnacu u kojoj su nemačke trupe suzbile ustanike i povratile kontrolu nad važnim železničkim pravcem uz reku Vah. Snage Crvene armije su tokom 1945. godine oslobodile prostor današnje Slovačke, koja ušla u sastav obnovljene Čehoslovačka.
Političke reforme u Čehoslovačkoj i uvođenje višestranačkog sistema u državu, doveli su i do uvođenja direktnog izbora za gradonačelnika. Na prvim izborima, održanim 1990. godine, pobedio kontroverzni nacionalistički političar Jan Slota. On je pobeđivao i u naredna 4 izborna ciklusa, tako da se na čelu grada nalazio sve do 2006. godine, kada je poražen na izborima, od Ivana Harmana. Tokom ovog perioda, grad je započeo svoj intenzivan razvoj. Već 1990. godine je otpočela obnova istorijskog jezgra grada, a u novembru 1994. godine je počeo da funkcioniše trolejbuski sistem u gradu, koji je finansiran isključivo iz gradskog budžeta. Nedaleko od grada je, iste godine, započela izgradnja Žilinske brane na reci Vah, čija je prva turbina puštena u rad krajem 1997. godine. Posle mirnog raspada Čehoslovačke 1. januara 1993. godine, novostvorena Slovačka Republika je reformom 1996. godine ponovo formirala Žilinski kraj, kao jednu od 8 upravnih oblasti države. Gradsko veće je 09. 11.2003. godine usvojilo plan ekonomskog i socijalnog razvoja grada. Naredne godine, 07. 04., postavljen je kamen temeljac fabrike automobila KIA, iz koje je prvi automobil izašao 07. 12.2006. godine, čime je Žilina postala jedno od tri središta automobilske industrije u Slovačkoj.
Stanovništvo
mini|350px|Panorama trga Andreja Glinke U Žilini živi 85 399 stanovnika, a na poslednjem popisu, obavljenom 2001. godine, imala je 85 400 stanovnika (40 968 muškaraca i 44 432 žena). U gradu ima 8 398 kuća, od čega je njih 7 341 stalno naseljeno.
Stanovništvo je, u verskom pogledu, uglavnom rimokatoličke veroispovesti (74,91 %), dok u nacionalnom smislu dominiraju Slovaci (96,90 %).
Gradska uprava
mini|desno|250p|Zgrada gradskog veća mini|desno|250p|Gradska kuća Gradom upravljaju gradonačelnik (primátor) i gradsko veće (mestské zastupiteľstvo), koji se biraju istovremeno neposrednim tajnim glasanjem i njihov mandat traje četiri godine. Gradonačelnik se nalazi na čelu grada, zastupa ga i obavlja izvršnu funkciju u njemu, a poseduje i svog zamenika. Sam grad je podeljen u osam izbornih oblasti iz kojih se bira 31 odbornik gradskog veća :
Regionalne uprave
Žilina je sedište jednog od 8 krajeva, kao i okruga Žilina koji se nalazi u njemu. U gradu je smeštena i regionalna kancelarija Narodne banke Slovačke.
Okrug Žilina
Okrug Žilina (Okres Žilina) obuhvata površinu od 815 km², na kojoj živi 157 787 stanovnika (51,4% žena i 48,6% muškaraca) i ima gustinu naseljenosti od 194 stanovnika po km². Sačinjavaju ga 53 mesne zajednice od kojih 3 sa statusom grada (Žilina, Rajec i Rajecke Teplice).
Žilinski kraj
Žilinski kraj (Žilinský kraj) se prostire na površini od 6.808,7 km², na kojoj živi 695 698 stanovnika (51% žena i 49% muškaraca) i ima gustinu naseljenosti od 102 stanovnika po km². Čini ga 11 okruga, unutar kojih postoji 315 mesnih zajednica od kojih 18 imaju status grada (Bitča, Vrutki, Dolni Kubin Žilina, Kisucke Nove Mesto, Krasno nad Kisuću, Liptovski Grad, Liptovski Mikulaš, Martin, Namestovo, Rajec, Rajecke Teplice, Ružomberok, Tvrdošin, Turzovka, Trstena, Turčijanske Teplice, Čadca).
Privreda
mini|levo|250p|[[KIA sid (Kia cee'd) koji se proizvodi u Žilini]] Žilina je danas jedan od najznačajnijih privrednih centara u Slovačkoj i njeno odeljenje Slovačke trgovačke i industrijske komore je drugo po veličini u državi. Sam grad se, prema broju trgovaca na sto stanovnika, nalazi na drugom, a prema broju akcionarskih društava i društava sa ograničenom sposobnošću na trećem mestu u Slovačkoj. Kupovna moć stanovnika u Považju, čiji je centar Žilina, je druga po redu u Slovačkoj, dok se grad, sa okrugom, nalazi na drugom ili trećem mestu prema bruto domaćem proizvodu. Najveća investicija u gradu je svakako dolazak južnokorejskog automobilskog giganta KIA 2004. godine, koji je u Žilini podigao fabriku vrednu 1 milijardu evra. Pored automobilske industrije, u gradu je još razvijena i prehrabrena, inženjerska i drvna industrija, kao i građevinarstvo, koje čini 13% proizvodnje u Žilinskom kraju. Pored regionalne kancelarije Narodne banke Slovačke, dvadesetak banaka imaju svoja predstavništva u gradu.
Kompleks fabrike automobila KIA se prostire na površini od 166 hektara, od čega zgrade, u kojima radi oko 2 700 radnika, zauzimaju 16,3 hektara. U njemu se proizvode tri različita modela vozila u koja se ugrađuju četiri vrste motora, a kapacitet fabrike je 300.000 vozila godišnje. Pored fabrike automobila KIA, čitav niz njenih kooperanata ima svoje fabrike u gradu: „Dong Hi“, koji pravi automobilske šasije za potrebe, kako fabrike u Žilini, tako i Hjundaijeve fabrike u Ostravi, zatim fabrika automobilskog čelika „Hjundai hisko“ i „MOBIS“, koji pravi 40% auto-opreme za KIA automobile. Krajem 2008. godine, KIA je najavila podizanje nove fabrike automobilskih motora u Žilini, vredne između 100 i 200 miliona evra, što je sredinom 2009. godine podržala i Vlada Slovačke Republike, koja je izdvojila 15 miliona evra za podršku ovom projektu. mini|desno|250p|Upravna zgrada fabrike tekstila „Slovena“ Od prehrambrene industrije, u gradu se nalazi mlekara „Laktis“, pekarska industrija „Peza“, koja funkcioniše u sastavu grupe „Junajted bejkeris“ i fabrika za preradu živinskog mesa „HIZA“, koja postoji od 1974. godine i danas spada među najveće fabrike tog tipa u Slovačkoj. U domenu mašinske i drvne industrije, u Žilini se nalaze preduzeća: „Elektrovod“, koji se bavi proizvodnjom i izgradnjom raznih čeličnih struktura (npr. dalekovoda i zaštitnih ograda pored puteva) osnovan 1. januara 1950, fabrika kugličnih ležajeva „ZVL“, koja postoji od 1966. godine i sarađuje sa mnogim svetski poznatim firmama (poput Boša, Simensa, Volvoa, Virlpula, Merlonija i drugih), zatim „Drevoindustrija mehanik“, koja proizvodi mašine za drvnu industriju i reciklažu, zapošljava 165 radnika i ima mesečni promet od preko 250.000 evra tj. 8 miliona nekadašnjih slovačkih kruna. mini|levo|200p|Dimnjak Žilinske toplane, visok 192 metra Među građevinskim preduzećima, izdvaja se „Vahostav“, koji je osnovan 01. jula 1954. godine da bi gradio brane, akumulaciona jezera i hidroelektrane na gornjem i srednjem toku Vaha. Danas je jedna od vodećih slovačkih firmi u oblasti građevinarstva i bavi se izgradnjom puteva, pruga, akumulacionih jezera, ekoloških, industrijskih i komunalnih građevina, ali i industrijskih parkova sa pratećom infrastrukturom. Pored građenja u samoj zemlji i učešća u izgradnji hidrocentrale Gobčikovo na Dunavu (koju zajednički grade Slovačka i Mađarska), Vahostav je gradio i u Nemačkoj, Rusiji, Ukrajini i na Kipru.
Od ostalih većih preduzeća, u Žilini radi „Povaški hemijski zavod“ (osnovan 1892. godine kao fabrika hemijskih proizvoda „Považje“), zatim fabrika papira „Tento“, koja zapošljava oko 600 ljudi i ima godišnji promet od 90 miliona evra i nekadašnji tekstilni gigant (pred Prvi svetski rat bila je jedna od najvećih tog tipa na tlu današnje Slovačke), fabrika „Slovena“, osnovana 1891. godine. Pored njih, u gradu postoji velika toplana, a na Vahu su kod grada izgrađene dve hidroelektrane sa veštačkim jezerima:
Prosečna plata u Žilinskom kraju 2008. godine iznosila je 19 460 slovačkih kruna odnosno 645.95 evra, što je manje u odnosu na prosečnu platu u državi (21 782 Sk tj. 723.03 €). Stopa nezaposlenosti je iznosila 7,7% (sam okrug Žilina je sredinom godine imao stopu od 6,44 % ), što je niže od državnog nivoa od na kome je bila 9,6%, ali treba imati u vidu da je stopa danas najverovatnije dosta viša, usled svetske ekonomske krize i krize u automobilskoj industriji, što je dovelo do povećanja stope nezaposlenosti u Slovačkoj na 12,07%, sredinom avgusta 2009. godine.
Saobraćaj
Žilina se nalazi na raskrsnici značajnih prirodnih puteva, koji se koriste još od srednjeg veka, povezujući prvenstveno dolinu Dunava sa Baltičkim morem i istokom današnje Slovačke ka Rusiji, kroz dolinu Vaha. Sama reka danas nije plovna, ali postoje planovi da se to omogući, čime bi se grad preko Dunava povezao sa svetskim morima. Danas spada među najvažnije drumske i železničke raskrsnice u zemlji, a nalazi se na panevropskim koridorima:
Gradski prevoz
mini|desno|300p|Trolejbus [[Škoda (fabrika)|Škoda 14Tr na ulicama Žiline]] Gradski prevoz u Žilini je započet 1949. godine, osnivanjem Saobraćajnog preduzeća grada Žiline (Dopravný podnik mesta Žiliny s.r.o.) 01. 05. i puštanjem u rad prvih autobuskih linija 28. 10. iste godine. Ideja o razvoju trolejbuskog sistema u gradu javila se 1978. godine, a idejni projekat je urađen 1985. godine. On je 1988. godine pokrenut pomoću autobusa, da bi gradska uprava u maju 1992. godine odobrila početak radova na izgradnji trolejbuske mreže, čija je prva linija je puštena u rad 17. 11. 1994. godine.
Prema podacima iz 2007. godine, u Saobraćajnom preduzeću je bila zaposlena 301 osoba, a tokom godine je prevezeno 14.348.825 putnika, što je manje nego prethodnih godina (2006. je prevezeno 14.666.257, a 2005. 15.616.869 putnika ). Vozni park čini ukupno 54 autobusa (9 različitih modela) i 42 trolejbusa (3 različita modela).
mini|desno|300p|Deonica puta E 50 između Žiline i [[Martin (grad)|Martina kod Varinskog Grada]]
Drumski saobraćaj
Grad se nalazi na predviđenim trasama međunarodnih evropskih auto-puteva: odnosno na trasama slovačkih auto-puteva koji ih prate: a u blizini grada je u planu izgradnja tunela Ovčiarsko i Višnova—Dubna Skala. mini|levo|250p|Karta izgrađenih i trase planiranih auto-puteva u Slovačkoj Od ovih trasa, izgrađen je gotovo celokupan potez od Bratislave do Žiline, osim segmenta oko Povaške Bistrice na auto-putu D 1, dok radovi na trasi D 3, praktično nisu ni započeti.
U gradu se nalazi autobuska stanica preko koje se obavlja saobraćaj sa svim većim gradovima u Slovačkoj i inostranstvu (Berlin, Bern, Beč, Birmingem, Bolonja, Brisel, Brno, Đenova, Ženeva, Kardif, Karlsrue, Liberec, London, Makarska, Milano, Minhen, Padova, Prag, Rim, Roterdam, Split, Firenca, Frankfurt, Hamburg, Cirih, Štutgart ).
Vazdušni saobraćaj
mini|levo|250p|[[Cesna 525 na aerodromu Žilina (aeromiting Žilina 2008)]] Aerodrom Žilina (Letisko Žilina) se nalazi kod Donjeg Hričova, desetak kilometara zapadno od grada i opslužuje oblast severozapadne Slovačke u kojoj živi oko 1.2 miliona stanovnika.
San Fermo, Vicenza
San Fermo je naselje u Italiji u provinciji Vicenza, u regiji Veneto.
La Rosa, Pénjamo
La Rosa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Pénjamo.
Žilina
Vazdušni saobraćaj
Danas postoji redovna linija ka Pragu, koju dva puta dnevno obavlja ČehoslovačkaA pomoću dva aviona ATR 42, sa 46 sedišta.
Pozorišta
U Žilini postoje dva pozorišta: mini|desno|250p|Gradsko pozorište
Muzeji
U Žilini postoje tri muzeja: mini|desno|250p|Zamak Budatin, sedište Povašskog muzeja mini|desno|250p|Povaška umetnička galerija
Ostale kulturne institucije
U Žilini se nalazi Dom Matice slovačke, zatim Krajski kulturni centar i Povašski planetarijum, smešteni u Babuškovoj kući, kao i dva bioskopa, Centar i SineMaks. Pored njih, u gradu deluju i: mini|levo|250p|Crkva svete Barbare
San Fermo, Vicenza
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 20 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 133 m.
Žilina
Znamenitosti
Stari grad je rekonstruisan početkom 1990ih godina i od tada je zaštićen kao spomenik kulture (Mestská pamiatková rezervácia). Centar grada čine dva trga - Marijanski (Mariánske námestie) i trg Andreja Glinke (Námestie A. Hlinku). Marijanskim trgom dominira crkva svetog apostola Pavla, stara zgrada gradskog veća i barokna statua Device Marije. U blizini se nalazi crkva svetog Trojstva, izgrađena oko 1400. godine, koja je od 2008. i saborna crkva Žilinske biskupije.
Među gradskim znamenitostima treba istaći i sledeće : mini|desno|200p|Finansijska palata
Sedam čuda Žiline
U sklopu proslave 800. godišnjice od prvog pominjanja Žiline u pisanim izvorima (1208), 2008. godine je napravljen spisak sedam najznačajnijih spomenika kulturne baštine Žiline, koji sačinjava pet arhitektonskih celina i dva pisana spomenika.
Prvo čudo Žiline (Istorijsko jezgro grada)
levo|300p|mini|Marijanski trg Istorijsko jezgro grada (Historické jadro Žiliny) je formirano u srednjem veku i njegova osnovna struktura je ostala nepromenjena do današnjih dana. Centralno mesto zauzima Marijanski trg, približno kvadratnog oblika (okvirnih dimenzija 100 x 100 metara), sa čijih temena polaze po dve široke ulice ka ostalim delovima grada, dok dve uže polaze sa sredine njegove zapadne i istočne strane. Ovakav sistem gradnje potiče od nemačkih kolonista koji su došli u grad krajem 13. veka i karakterističan je za nemačke gradove, zbog čega su Žilinu nazivali i mađarski Nirnberg. Veliki požari, koji su zahvatili Žilinu u prošlosti, uticali su na izgled istorijskog jezgra grada. Prvobitne drvene kuće, zamenjene su onima od kamena i cigle, kuće podignute u gotičkom stilu, zamenjene su, nakon 1521. godine, novim u renensansnom stilu, ispod kojih su očuvani gotički podrumi. Od prvobitnih 40 kuća na trgu, danas je sačuvano njih 32. Na trgu je smeštena barokna skulptura Device Marije, postavljena 1738. godine, a njime dominira stara gradska većnica (danas gradska kuća u kojoj je sedište gradonačelnika) i crkva svetog apostola Pavla (završena 1754. godine) sa jezuitskim samostanom. Tokom rekonstrukcije grada krajem 20. veka, sa trga je uklonjena bazen sa fontanom, koji je na njega postavljen 1966. godine. U blizini trga se nalazi i crkva svetog Trojstva podignuta početkom 15. veka u gotičkom stilu, koja je od 2008. godine postala saborna crkva novoformirane Žilinske biskupije. Pored nje se nalazi Burijanova kula, zvonik visok 46 metara, podignut u prvoj polovini 16. veka u renesansnom stilu, po uzoru na italijanske zvonike iz tog perioda.
Celokupno gradsko jezgro je 1987. godine proglašeno zaštićenom urbanom celinom, a u narednoj deceniji je doživelo potpunu rekonstrukciju.
Drugo čudo Žiline (Crkva svetog Štefana Kralja)
desno|250p|mini|Crkva svetog Štefana Kralja Crkva svetog Štefana Kralja (Kostol svätého Štefana kráľa) se nalazi u kvartu Rudini, nedaleko od železničke stanice Zarječje i predstavlja najstariji sačuvanu građevinu na prostoru grada. Posvećena je svetom Stefanu (Štefanu/Ištvanu) Arpadu (997—1038), koji je primio hrišćanstvo, pokrstio Mađare i postao prvi kralj Ugarske. Narodno predanje podizanje same crkve vezuje za njega i njegovo doba, navodeći da ju je podigao u znak zahvalnosti za pobedu nad poljskim kraljem Boleslavom Hrabrim (992—1025). Međutim, na osnovu naučnih istraživanja smatra se da je crkva podignuta početkom 13. veka (najverovatnije između 1200. i 1230. godine ) u stilu kasne romanike i to u središtu naselja, koje je tokom 13. veka postojalo na tom prostoru. Već početkom narednog veka, novo naselje je podignuto na prostoru današnjeg istorijskog jezgra Žiline, tako da naselje oko crkve svetog Štefana gubi na značaju i vremenom nestaje, a od njega je ostala samo crkva.
Oko crkve svetog Štefana Kralja postoji visoki bedem, a unutar zatvorenog kompleksa postoje još: Sama crkva svetog Štefana Kralja je većim delom očuvala svoj prvobitni izgled, a najveće promene izvršene su 1762. godine, tokom velike obnove celog kompleksa u baroknom stilu. Prozori su joj urađeni u romaničkom stilu, ima kamenu krstionicu, a njena unutrašnjost bila je ukrašena freskama, čiji delovi su otkriveni 1950. godine, ispod slojeva mlađih fresaka, nakon čega su restaurirani. Najstarije među njima su nastale oko 1260. godine i nalaze se u apsidi, stvarajući iluziju o postojanju rebarnih lukova tj. izbočina na zidu, dok su na vrhu apside predstavljeni simboli Meseca, Sunca i Krsta. Početkom 14. veka naslikana je kompozicija koju sačinjava dvanaest apostola i Isus Hrist. U kasnijem periodu, od 15. do 17. veka, prvobitni freskopis je zamenjen novim na kome su, između ostalog, bili prikazani i mađarski sveci.
Treće čudo Žiline (Žilinski Grad)
levo|300p|Žilinski grad|mini Žilinski Grad (Žilinský hrad) je bilo gradsko utvrđenje u Žilini, koje se do 2008. godine smatralo iščezlim. Tokom radova na izgradnji tržnog centra u starom gradskom jezgru, otkriveni su ostaci nekadašnje tvrđave, o čemu je javnost obaveštena 30. maja 2008. godine. Neposredno pored crkve svete Trojice na trgu Andreja Glinke, podignute oko 1400. godine, otkriveni su ostaci kule ovalnog oblika. Njen spoljni prečnik je 14 metara, a unutrašnji 8 metara, zbog čega se procenjuje da bi mogla biti visoka i do 20 metara. Smatra se da je podignuta u 13. veku, a mogla bi biti Donžon kula nekadašnje tvrđave , koja je imala i stambenu ulogu. U izvorima se utvrđenje prvi put pominje 1318. godine, u doba vladavine Matije Čaka ovim podnebljem, ali ima onih koji ga smatraju starijim i smeštaju njegovo podizanje u drugu polovinu 13. veka, nakon mongolske najezde (1241—1242), kada je širom tadašnje kraljevine Ugarske podignut veći broj utvrđenja. Poslednji pisani podatak o tvrđavi zabeležen je 1457. godine. Danas ostaci Žilinskog Grada predstavljaju najveći arheološki lokalitet u gradu i stavljeni su pod zaštitu države.
Četvrto čudo Žiline (Budatinski Grad)
desno|250p|mini|Budatinski Grad Budatinski Grad (Budatínsky hrad) je utvrđenje napravljeno na ušću Kisuće u Vah, da bi kontrolisalo putni pravac koji je povezivao Ponitrje i Šleziju. Podignut je najverovatnije u drugoj polovini 13. veka, verovatno posle mongolske najezde (1241—1242) , kao tipičan vodeni grad. Najstariji danas očuvani deo predstavlja romanička okrugla kula sa elementima rane gotike, koja je kasnije dorađena u renesansnom stilu. Tvrđava je tokom vekova menjala vlasnike, da bi sa gubitkom strateškog značaja bila u prvoj polovini 19. veka pretvorena u barokni letnjikovac. Kasnije je uz njega napravljena kapela i veliki park u engleskom stilu koji se prostirao do samih reka. Poslednja velika rekonstrukcija Budatinskog Grada je urađena nakon Prvog svetskog rata. Danas je u njemu smešten Povaški muzej, a sama građevina je u procesu obnove.
Peto čudo Žiline (Neologička sinagoga)
levo|250p|Sinagoga u Žilini|mini Neologička sinagoga (Neologická synagóga) je delo čuvenog nemačkog arhitekte Petera Berensa i predstavlja značajno delo moderne evropske arhitekture na tlu današnje Slovačke. Podignuta je na mestu stare sinagoge iz 1860. godine, u periodu od 1928. do 1931. godine. Zgrada je napravljena u modernom stilu sa elementima mavarske arhitekture, prizemnim delom od grubo tesanog tamnog kamena na koji se nadovezuje svetliji deo sa nizom prozora , a nad celom građevinom se uzdiže široka crvena kupola prečnika 16 metara. U njenoj unutrašnjosti se nalazi velika dvorana za molitvu, sa galerijama namenjenim ženama, smeštenim sa strane. Danas se u zgradi nalazi bioskop „Centar“, a na njoj se nalazi spomen ploča u znak sećanja na Jevreje stradale u nacističkim koncentracionim logorima.
Šesto čudo Žiline (Privilegium pro Slavis)
desno|270p|Privilegium pro Slavis Privilegium pro Slavis je povelja koju je 7. maja 1381. godine, tokom posete gradu, izdao kralj Lajoš I Veliki. Njom je uvažio pritužbe slovenskih građana Žiline i izjednačio njihova prava sa pravima nemačkih kolonista. U povelji je bilo potvrđeno da polovinu članova gradskog veća čine Nemci, a drugu polovinu Slovaci, dok se gradonačelnik bira na godinu dana i to naizmenično iz redova jednih i drugih. Očuvana je u prepisu iz 1431. godine, a danas se čuva u Državnom arhivu u obližnjoj Bitči. U znak sećanja na izdavanje ove povelje, na gradskoj kući je 3. decembra 1993. godine otkrivena spomen ploča.
Sedmo čudo Žiline (Žilinska knjiga)
levo|mini|250p|Žilinska knjiga Žilinska knjiga (Žilinská kniha) predstavlja najvrednije pismeno nasleđe srednjeg veka u Slovačkoj, a ujedno i najstariji sačuvani zapis na slovačkom jeziku koji se nalazi u današnjoj Slovačkoj. Pisana je na tri jezika (latinskom, nemačkom i slovačkom) u periodu od 1378. do 1561. godine i sastoji se od tri dela. Prvi deo čini prepis Magdeburškog zakonika na nemačkom jeziku, koji je 1378. godine napravio Mikulaš od Lukova. Drugi deo je njegov prepis na slovačkom jeziku nastao 1473. godine, dok treći i najobimniji deo čine imovinski i privatni zapisi vođeni u kontinuitetu od 1380. do 1524, nakon čega su sporadično unošeni do 1561. godine. Žilinsku knjigu sačinjava 149 listova papira dimenzija 29 x 22 cm, ukoričenih u 15. veku. Danas je smeštena u Državnom arhivu u Žilini, a 1988. godine je proglašena za narodni kulturni spomenik.
Manifestacije
Tokom godine, u Žilini se održava veći broj tradicionalnih manifestacija iza kojih stoji lokalna samouprava, bilo kao direktan organizator, bilo kao partner u organizaciji. Među njima treba izdvojiti: mini|desno|250p|Trg Andreja Glinke, na kome se odvija deo manifestacija u gradu mini|levo|175p|Crvka svetih Ćirila i Metodija u Terhovi mini|desno|175p|Spomenik Juraju Janošiku u Terhovi a pored njih, u gradu se održavaju „Srednjoevropski festival koncertnih umetnosti“ (april), festival lutkarskih pozorišta (jun), međunarodni festivala animacije „Anča fest“ (jul), međunarodni festival kreativnosti i fantazije „Vesela radionica“ (septembar).
Okolina grada
Turističku ponudu grada, upotpunjuju interesantne destinacije u njegovoj neposrednoj blizini. Gradići, banje i sela, zatim ostaci nekoliko utvrđenja koja su štitila putne pravce koji se ukrštaju u Žilini, kao i okolni planinski venci i zaštićene prirodne celine na njima.
Utvrđenja
mini|levo|170p|Ruševine Lietave Uzvodno od grada nad Vahom se uzdižu tvrđave Varin i Strečno, koje su kontrolisale prolaz kroz Strečnianski tesnac. Prvo je, u prvoj polovini 13. veka, podignut Varin (prvi put se pominje u izvorima 1235. godine kao castrum Warna ), da bi krajem 13. ili početkom 14. veka u njegovoj blizini bio u gotičkom stilu podignut Strečno, koji se prvi put javlja u izvorima 1316. godine kao castrum de Strechun. Varin je tokom godina postao poznat kao Stari Grad, a napušten je u 16. veku i danas je većim delom u ruševinama. Strečno su 1698. godine spalile snage cara Leopolda I, nakon čega je napušten, ali je danas delimično konzerviran i restauriran, tako da funkcioniše u sklopu Povaškog muzeja iz Žiline.
Nedaleko od Hričovske brane, 14 kilometara zapadno od grada, se nalaze ruševine Hričovskog Grada, koji se u izvorima prvi put pominje 1208. godine, kao vlasništvo nitranskog biskupa. Podignut je u gotičkom stilu, a tokom vekova je menjao gospodare (među kojima je bio Matija Čak), sve do 17. veka, kada je napušten. Između Vaha i Rajčanke se uzdiže planina Sulovski vrhi, na kojoj se nalaze ruševine tvrđava Sulov i Lietava. Među Sulovskim stenama nalazi Sulov, podignut u prvoj polovini 15. veka, koji je napušten nakon razaranja 1763. godine. Zapadno od njega, na udaljenosti od 11 kilometara od Žiline, nalaze se ostaci tvrđave Lietava, podignute u 13. veku. Značajna proširenja i obnovu je doživela u 15. i 16. veku, a trajno je napuštena u 18. veku. mini|desno|250p|Veljki Krivan na Maloj Fatri
Planine
Jugoistočni obod Žilinske kotline čini jugozapadni deo Male Fatre tzv. Lučanska Mala Fatra koju od severoistočnog dela tzv. Krivanske Male Fatre odvaja Strečnianski tesnac na Vahu. Najviši vrh planine je Veljki Krivan sa 1 709 metara nmv, koji se nalazi u severnom delu, dok je najviši vrh Lučanskog dela Veljka Luka sa visinom od 1 475 metara. Na planini se nalazi veliki broj obeleženih pešačkih staza, čija ukupna dužina prelazi 400 kilometara. U okviru severnog dela planine, formiran je 1988. godine Nacionalni park Mala Fatra, a veliki ski centar na planini je Vratna dolina kod sela Terhova. Mala Fatra je bogata vodom, tako da na njoj ima dosta izvora i vodopada, od kojih je najveći Šutovski, sa visinom pada od 38 metara. mini|levo|175p|Gotička kapija Na prostoru jugozapadno od Žiline, između Rajčanke i Vaha, uzdižu se planine Stražovski i Sulovski vrhi. Njihove najviše tačke su Stražov (1 213 m nmv) i Veljki Manin (891 m nmv). Pojedini delovi obe planine su 1989. godine proglašene zaštićenom oblašću, u okviru koje posebno mesto zauzima oblast Sulovskih stena sa svojim kamenim formacijama, među kojima se ističe tzv. Gotička kapija. Sulovski vrhi su poznati i po najvećem staništu orhideja u Slovačkoj, kao i po Sulovskom ili Hlbockom vodopadu, koji ima dve kaskade, ukupne visine 15 metara.
U oblastima severno od grada, uzdižu se planine Javorniki (prema severu i severozapadu) i Kisućka vrhovina (prema severoistoku), čiji su najviši vrhovi Veljki Javornik (1 071 m nmv) odnosno Veljka Rača (1 236 m nmv). Venac Javorniki se pruža do Češke republike, a na njemu, između ostalih, žive i velike grabljivice, poput vuka i risa, ali i najveći grabljivac koji živi u Slovačkoj, smeđi medved. Na obema planinama postoje skijaški centri, a na delu njihovih masiva je 1984. godine formirana zaštićena oblast. mini|desno|200p|Tiesnjavi, jedna od zaštićenih celina NP Mala Fatra
Zaštićene prirodne celine
Nacionalni park Mala Fatra (Národný park Malá Fatra) se nalazi severozapadno od grada i obuhvata 40 posebno zaštićenih rezervata. Proglašen je 1988. godine (prve zaštićene oblasti na tlu današnjeg parka su proglašene 1967. godine) i obuhvata zaštićenu oblast površine 226,3 km² (površina šire zaštitne zone iznosi 232,62 km²). U okviru parka živi 1 141 vrsta zeljastih (od toga su 92 vrste pravih mahovina, 111 vrsta lišajeva i 7 vrsta gljiva, na razne načine ugrožene ) i 973 vrste drvenastih biljaka (od čega 22 zapadnokarpatska i 14 karpatskih endemita, 15 karpatskih subendemita i 1 lokalni endemit), dok od životinjskog sveta ima oko 3 000 vrsta beskičmenjaka (od toga 28 retkih, 12 ugroženih i 2 kritično ugrožene vrste) i 210 vrsta kičmenjaka (od toga 15 retkih, 56 ugroženih i 15 kritično ugroženih vrsta). Veći deo teritorije nacionalnog parka se nalazi pod šumom (oko 70%), u kojima su najzastupljenije bukve, smreke i jele, a na pojedinim mestima i planinski javor. Među zaštićenim zonama se nalaze i razni geomorfološki oblici, poput Šutovske epigenije (dvostruka epigenija Vaha i Šutovskog potoka ), stena u obliku igle (Poluvsijanska i Hričovska ), Slnečnih stena (masiv dolomitskih stena raznih oblika ) i brda Šip (dominantni vrh sa stenjacima ). mini|levo|200p|Maninski tesnac, kroz koji prolazi lokalni put Kostolec-Povaška Tepla Zaštićena oblast Stražovski vrhi (Chránená krajinná oblasť Strážovské vrchy) je formirana 1989. godine na prostoru planina Stražovski i Sulovski vrhi. Obuhvata površinu od 30.979 ha na kojoj se nalazi 12 posebno zaštićenih rezervata. Pre njenog formiranja, četiri rezervata su se već nalazili pod zaštitom države:Maninski tesnac (1967), Kostolecki tesnac (1970), Sulovske stene (1973) i Stražov (1981). Raznolika flora ove oblasti obuhvata i nekoliko zapadnokarpatskih i karpatskih endemita, kao i jednu endemsku vrstu čička. Šume na ovom prostoru su bukove, koje na višim predelima smenjuju zajednice bukve i jele, iznad kojih preovlađuju četinari. Životinjski svet je uobičajen za pojas listopadnih šuma, sa predstavnicima reda zveri (medved i ris), lovne divljači (muflon, jelen, srndać i divlja svinja), kao i nekoliko retkih vrsta leptira.
Zaštićena oblast Kisuća (Chránená krajinná oblasť Kysuce) je formirana 1984. godine na prostoru planina Javorniki i Kisućka vrhovina. Obuhvata površinu od 65.462 ha na kojoj se nalazi 22 posebno zaštićenih rezervata. Pre njenog formiranja, trinaest rezervata su se već nalazili pod zaštitom države:Veljki Javornik (1967), Bukovski pramenj (1973), Čierna Lutiša (1972), Veljke Ostre (1973), Vojtovski pramenj (1973), Vihilovske prahi (1973), Klokočovske stene (1973), Kornjanski ropni pramenj (1973), Ohodnicki pramenj (1973), Veljka Rača (1976), Zajačkova luka (1979), Mali Polom (1981), Vihilovske stene (1983). Jedna od specifičnosti ove oblasti su kamene lopte nepoznatog porekla. U pitanju su loptaste formacije, od peščara i konglomerata, čiji prečnik dostiže i do 260cm, a javljaju se na dve odvojene lokacije, koje su zaštićene kao rezervati Megonki i Klokočovske stene. Rezervat Kornjanski ropni pramenj obuhvata prirodni izvor sirove nafte, iz koga povremeno izbija i prirodni gas (sa visokom koncentracijom metana), dok je selo Vihilovka poznato po turističkoj pruzi uskog koloseka i muzeju tradicionalne seoske arhitekture.
San Gaetano, Vicenza
San Gaetano je naselje u Italiji u provinciji Vicenza, u regiji Veneto.
Žilina
Obrazovanje
Početak obrazovnih institucija u Žilini, datira u 1542. godinu, kada se u izvorima prvi put pominje protestantska gimnazija tzv. Akademija. Vek i po` kasnije, Jezuiti su 1691. godine otvorili nižu gimnaziju. Danas u gradu postoje većinom državne obrazovne ustanove, ali se, nakon promena u tadašnjoj Čehoslovačkoj, od 1989. godine javljaju privatne i verske.
Osnovno obrazovanje
mini|desno|300p|Osnovna škola u kvartu Zavodje U gradu postoji 18 državnih, jedna privatna, tri verske i tri umetničke osnovne škole, sa oko 7 500 učenika (u školskoj 2006/2007 bilo je upisano 7 484 učenika). Među umetničkim školama se ističe škola „Ladislav Arvaja“, osnovana 1927. godine, koja spada među najveće škole tog tipa u Slovačkoj. Na njoj se, između ostalog, izučava sviranje raznih instrumenata, balet i ples.
San Gaetano, Vicenza
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 330 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 167 m.
Žilina
Srednje obrazovanje
Žilina, kao oblasno središte, ima razvijen sistem srednjih škola koji sačinjava: 8 gimnazija sa oko 3 500 učenika (u školskoj 2006/2007 bilo je upisano 3 514 učenika), 10 specijalizovanih srednjih škola sa oko 3 700 učenika (u školskoj 2006/2007 bilo je upisano 3 696 učenika) i 9 stručnih srednjih škola sa 4 900 učenika (u školskoj godini 2006/2007 bilo je upisano 4 870 učenika).
Među srednjim školama treba istaći Konzervatorijum, koji spada među najveće u Slovačkoj, a u sklopu njega deluju hor, big bend i druge muzičke sekcije. Pored njega, izdvajaju se: dvojezična privatna gimnazija, u kojoj se nastava, pored slovačkog, odvija na francuskom i španskom, kao i verska gimnazija „sveti Franja Asiški“.
Žilinski univerzitet
mini|levo|250p|Rektorat Univerziteta u Žilini U Žilini danas postoji državni univerzitet koji sačinjava sedam fakulteta : i tri instituta: na kojima je zaposleno oko 1450 ljudi, od čega nastavno osoblje čini : mini|desno|250p|Univerzitetski izdavački zavod (ranije zgrada fakulteta prirodnih nauka) Osnovan je 01. 10.1953. godine u Pragu (danas Češka republika), kao Visoka železnička škola (Vysoká škola železničná), da bi 1959. godine promenio ime Univerzitet transporta (Vysoká škola dopravná). Njegovo sedište se 06. 09.1960. godine premešta u Žilinu, a 1980, usled širenja delatnosti, biva preimenovan u Univerzitet transporta i komunikacija (Vysoká škola dopravy a spojov). Nove promene i restrukturiranje samog univerziteta otpočele su 1989. i on je 1996. godine dobio svoje današnje ime Žilinski univerzitet (Žilinská univerzita).
Tokom pola veka postojanja univerziteta, na njemu je diplomiralo preko 33 000 studenata (uključujući i 1 130 stranih studenata iz 15 zemalja), od kojih je skoro 750 steklo viša naučna zvanja. Danas (školska 2008/09) na Žilinskom univerzitetu studira:
Sport
mini|levo|200p|Poluvreme utakmice FK Žilina-FK Slovan na stadionu pod Dubnom ([[09. 05.2009)]] FK Žilina (MŠK Žilina) je osnovana 1908. godine od strane radnika fabrike tekstila „Slovena“ i hemijskih proizvoda „Považje“, a zvanično je formirana na sastanku održanom 20. 06.1909. godine. Tokom svoje istorije, deset puta je menjao ime, a najznačajniji uspesi na međunarodnoj sceni su četvrtfinale Kupa pobednika kupova u sezoni 1961/1962. kada su ispali od Fiorentine, finale Mitropa kupa u sezoni 1973/1974, kada su izgubili od FK Tatabanje i učešće u grupnoj fazi Lige šampiona u sezoni 2009/2010. Na domaćem planu, klub je bio dva puta — 1928. i 1929. prvak Slovačke između dva svetska rata. Nakon raspada Čehoslovačke 1993. godine, FK Žilina je pet puta bila prvak države (2002, 2003, 2004, 2007. i 2010), tri puta drugoplasirana (2005, 2008. i 2009) i tri puta je osvajala Super Kup Slovačke (2003, 2004. i 2007), što je čini najuspešnijom ekipom u Slovačkoj po broju osvojenih titula (FK Slovan iz Bratislave je takođe osvojio pet titula) i najuspešnijom ekipom po broju osvojenih bodova. mini|desno|200p|Stadion pod Dubnom Klub svoje utakmice igra na stadionu pod Dubnom, koji se trenutno renovira i proširuje (radovi su otpočeli 2006. godine i planira se njihovo okončanje 2011. godine). Sam stadion je napravljen 1941. godine oko terena koji je klub koristio od svog osnivanja, a tokom prve decenije 21. veka je postao peti stadion u Slovačkoj koji je dobio rasvetu. Rekordan broj gledalaca na stadionu je 25 000, zabeležen 1953. godine na utakmici protiv moskovskog Dinama, dok je današnji kapacitet stadiona 7 781 mesta za sedenje.
Uz zapadnu tribinu fudbalskog stadiona, nalazi se ledena dvorana, podignuta 1945. godine. Ona je tokom 2006. i 2007. godine renovirana i sada ima kapacitet od 6 328 (5 000 mesta za sedenje + 1 328 mesta za stajanje). U njoj svoje utakmice igra HK Žilina (MsHK Žilina) koja je osnovana 1925. godine. Ona nastupa u slovačkoj hokejaškoj Super ligi, koju je osvojila u sezoni 2005/2006, a naredne godine je u evropskom Super Siks turniru zauzela četvrto mesto. mini|levo|300p|Sportska hala Južno od središta grada, smešteno je gradsko plivalište. Napravljeno je u periodu od 1959. do 1963. godine i u to doba je to bio prvi zatvoreni pedesetometarski (olimpijski) bazen u tadašnjoj Čehoslovačkoj. Ceo kompleks je obnovljen u periodu od 1991. do 1996. godine, a radovi na rekonstrukciji su obavljani i 2008. godine. Danas se kompleks sastoji od jednog zatvorenog pedesetometarskog bazena, dva na otvorenom, tobogana i niza drugih pratećih sadržaja, a kapacitet mu je 3 000 posetilaca.
Neposredno pored bazena, nalazi se sportska hala kružnog oblika. Podignuta je 1986. godine, a njenim projektantima (ing. arh. Ljudovit Kupkovič i ing. Andrej Bašist) je iste godine za nju dodeljena prestižna nagrada „Dušan Jurkovič“, koju dodeljuje Savez arhitekata Slovačke (Spolok architektov Slovenska). Danas se koristi za sportske, ali i muzičke i druge vrste aktivnosti. Njena aktivna površina iznosi 4 500 m², dok joj je kapacitet 2 000 sedišta i dodatnih 1 200 mesta na tribini, a može se proširiti na 6 000 mesta, korišćenjem površine predviđene za igru.
Pored navedenih sportskih društava i objekata, u Žilini postoje klubovi koji se bave veslanjem, kajakom, tenisom, golfom, košarkom, odbojkom, slobodnim penjanjem na veštačkoj steni površine 300 m², visine 3.4 m, na kojoj ima 3 000 hvatišta, paraglajdingom (na obližnjem brdu Stranik (769 m nmv)) i drugim sportovima, dok se u bližoj okolini grada nalazi nekoliko zimskih centara.
Gradovi pobratimi
Žilina ima 17 gradova pobratima :
Diamond City, Arkansas
Dajmond Siti je grad u američkoj saveznoj državi Arkanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 782, što je 52 (7,1 %) stanovnika više nego 2000. godine.
El Picho, Tlalixcoyan
El Picho je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tlalixcoyan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 8 m.
Nullum crimen, nulla poena sine lege
Nullum crimen, nulla poena sine praevia lege poenali (latinski, dosl. "Nijedan zločin, nijedna kazna bez prethodnog krivičnog zakona") je osnovna maksima kontinentalnog krivičnog prava. Prvi ju je izričito naveo Paul Johann Anselm Ritter von Feuerbach kao dio Bavarskog krivičnog zakonika 1813.
Ta maksima znači da se nijedan zločin ne može počiniti, niti za njega izreći kazna ako prethodno nisu bili navedeni i opisani u krivičnom zakonu. To znači da zločin može biti zločin jedino ako je naveden u zakonu (nullum crimen sine lege), a ako i jest naveden za njega se može izreći jedino ona kazna koja je u trenutku počinjenja bila navedena u zakonu (nulla poena sine lege).
El Puerto de Jiliapa, Eloxochitlán
El Puerto de Jiliapa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Hidalgo, u opštini Eloxochitlán.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 27 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1574 m.
Svätý Jur
Sveti Jur, ranije Jur pri Bratislavi su grad u Slovačkoj, koji se nalazi u okviru Bratislavskog kraja, gde je pripada okrugu Pezinok.
Prirodni uslovi
Sveti Jur je smešten u zapadnom delu države. Glavni grad države, Bratislava, nalazi se svega 15 km jugozapadno od grada, pa je suštinski Sveti Jur njeno predgrađe.
Reljef: Sveti Jur se razvio u Malokarpackoj oblasti, koja je naziv dobila po Malim Karpatima, planini koja se izdiže neposredno zapadno od grada. Grad je u ravnici, na približno 165 metara nadmorske visine. Istočno od Modre počinje Panonska nizija.
Klima: Klima u Svetom Juru je umereno kontinentalna.
Vode: Blizu Svetog Jura nalazi se Šurska močvara, koja je pod zaštitom države.
Istorija
Ljudska naselja na ovom prostoru datiraju još iz praistorije. Naselje se prvi put spominje 1209., kao mesto u okviru Kraljevine Ugarske. Sveti Jur je dobio gradska prava 1647. godine, kada postaje značajan zanatsko središte naseljeno Nemcima.
Stanovništvo
Sveti Jur danas ima preko 5.000 stanovnika i poslednjih godina broj stanovnika relativno brzo raste.
Etnički sastav: Po popisu iz 2001. sastav je sledeći:
Verski sastav: Po popisu iz 2001. sastav je sledeći:
The Benny Hill Show
The Benny Hill Show je bila britanska humoristička serija koja se emitirala od 1955. do 1968. na programu BBC-ja, od 1957. do 1960. na programu ATV, te od 1969. do 1989. na programu ITV-a. Ime je dobila po svojoj glavnoj zvijezdi, popularnom komičaru Bennyju Hillu koji je u njoj zajedno sa stalnom postavom glumačkih suradnika izvodio humorističke skečeve. Hill je u emisijama često koristio pionirske tehnike video-trikova zahvaljujući kojima je, pogotovo kasnije, tumačio više različitih likova u pojedinim scenama. Hill je zahvaljujući showu postao međunarodna zvijezda, te je godine 1974. distribuiran kino-film The Best of Benny Hill s najpopularnijim skečevima. Godine 1977. Benny Hill je za vrijeme gostovanja u Australiji snimio i australijsku verziju emisije.
Hill je zbog čestog korištenja oskudno odjevenih žena u emisiji 1970-ih često napadan kao seksist, a ti su se napadi intenziviorali 1980-ih u eri političke korektnosti. Kada je godine 1989. ITV odlučio prekinuti snimati seriju to je navedeno kao razlog, ali se kasnije otkrilo da je Hill, zapravo, imao sve veće zdravstvene probleme te je umjesto snimanja novog montirao stari i neiskorišćeni materijal iz prethodnih sezona.
Benny Hill Show je stekao popularnost i na prostoru bivše Jugoslavije gdje ga je 1970-ih i 1980-ih emitirala Radiotelevizija Zagreb u okviru mreže JRT.
Casa Abbadina, Modena
Casa Abbadina je naselje u Italiji u provinciji Modena, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 2 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 935 m.
Istopolni brak u Vermontu
Vermont je prva američka država koja je počela da priznaje građanske zajednice, jula, 2000. godine i prva država koja je donela zakon o istopolnim brakovima putem poslaničkog glasanja, a ne putem presude suda. Zakon o istopolnim brakovima je donet 7. aprila, 2009. godine, a stupio je na snagu 1. septembra, 2009. Od trenutka stupanja na snagu ovog zakona, zakon o građanskim zajednicama prestaje da važi i više istopolni parovi više neće moći da sklapaju takve zajednice. Parovi koji su ranije sklopili građanske zajednice zadržavaju svoj status, ali će imati opciju da sklope brak.
Istorija – građanska zajednica
Vrhovni sud Vermonta je 20. decembra, 1999. doneo presudu u slučaju Baker v. Vermont da istopolni parovi "imaju prava po Poglavlju I, članu 7 Ustava Vermonta da dobiju iste povlastice i zaštitu koju zakon Vermonta obezbeđuje venčanim parovima različitog pola". Sud nije doneo odluku o tome da li Vermont treba da počne da izdaje venčane listove istopolnim parovima, ali je predložio da bi zakonodavstvo moglo da uvede paralelnu shemu priznavanja istopolnih parova sa omogućavanjem jednakih povlastica i zaštite kao onu koju imaju venčani parovi. Nakon nategnute debate, zakonodavno telo je odlučilo da posluša sudsku preporuku i donet je zakon H.B.847, koji je potpisan 26. aprila, 2000. Zakon je stupio na snagu 1. jula, 2000. čime je Vermont postao druga država u SAD koja je zakonski priznavala istopolne parove (nakon Kalifornije), odnosno prva koja je omogućila priznavanje građanske zajednice sa istim pravima i obavezama koja su data brakom.
Građanske zajednice u Vermontu su hvaljene od jednog dela javnosti kao dobar kompromis koji daje pravno priznavanje istopolnim parovima, a istovremeno ograničava brak na partnere različitih polova. Mnogi LGBT aktivisti i aktivistkinje su smatrali/e da je ovaj zakon samo prvi korak u veće priznavanje prava LGBT osoba. Neki su, međutim, bili veoma kritični prema zakonu, povlačeći paralelu sa politikom "odvojeni ali jednaki" kojom se opravdavala segregacija u američkim školama i koja je odbačena od strane Američkog vrhovnog suda.
Brak
Predlog zakona o istopolnim brakovima - H275 - je predstavljen 9. februara, 2007. godine. . Jula 2007. najavljeno je formiranje odbora koji treba da ispita pitanja u vezi sa istopolnim brakovima. Odbor je podneo izveštaj aprila 2008. godine, ali nije dao nikakve preporuke. Predlog zakona o istopolnim parovima je podnesen 6. februara, 2009. godine.
Pravni odbor Senata je 20. marta, 2009. jednoglasno dao preporuke o implementaciji istopolnih brakova i zakon je izglasan u Senatu sa 26-4 glasova, 23. marta. Guverner Jim Douglas je javno saopštio svoje namere da stavi veto na zakon 25. marta.
Pravi odbor donjeg doma parlamenta Vermonta je 1. aprila, 2009. godine doneo nekoliko amandamana i usvojio predlog sa 8-2 glasova. Dom predstavnika je usvojio zakon 3. aprila sa 95-52 glasova, 5 glasova manje od većine potrebne da onemogući veto.
Senat je 6. aprila odobrio amandmane i poslao zakon guverneru, koji je odmah stavio veto.
Konačno, Senat je 7. aprila, 2009. godine nadglasao veto sa 23-5 glasova, što je isto uradio i Dom predstavnika sa 100-49 glasova. Ovo je značilo da je guvernerski veto nadglasan po prvi put posle 1990. godine u Vermontu. Zakon je stupio na snagu 1. septembra, 2009. godine.
Ekonomski uticaj
Opširna studija koju je uradio UCLA marta 2009. godine pokazala je da će proširenje važenja braka na istopolne parove imati pozitivne efekte na ekonomiju Vermonta sa dodatnih 30.6 miliona dolara u periodu od 3 godine u okviru različitih poslova, što će generisati poreski priliv novca od 3.3 miliona dolara i stvoriti oko 700 novih poslova.
Los Álamos, San Felipe
Los Álamos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini San Felipe.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2118 m.
Corumba
Corumbá je grad u brazilskoj državi - Mato Grosso do Sul od 96 434 stanovnika.
Geografske karakteristike
Corumbá se nalazi u sredini Brazila, na ulazu u veliku močvaru Pantanal, nedaleko od bolivijske granice, uz desnu obalu rijeke Paragvaj.
Historija
Grad je osnovan 1778. kao vojna utvrda, koja je trebala spriječiti širenje Španjolaca iz Paragvaja u Mato Grosso do Sul.
Medzilaborce
Medzilaborce su grad u Slovačkoj, koji se nalazi u okviru Prešovskog kraja, gde je u sastavu okruga Medzilaborce.
Suborbitalni let
mini|desno|275px| Trajektorija američkog [[Program Mercury|Mercuryja]] Suborbitalni let je vrsta svemirskog leta pri kojem letjelica odlazi u svemir, a zatim se vraća u atmosferu prateći (uglavnom) balističku trajektoriju. Ovo se uglavnom događa zbog nedostatka specifične orbitalne energije, i u tom slučaju suborbitlani let traje samo nekoliko minuta, ali je također moguće da objekt koji posjeduje dovoljno specifične energije za ulazak u orbitu bude lansiran putanjom koja će se ponovo presjecati sa Zemljinom atmosferom, ponekad i nekoliko sati nakon lansiranja.
Medzilaborce
Prirodni uslovi
Medzilaborce su smeštene u severoistočnom delu države, blizu državne granice sa Poljskom, koja se nalazi 7 kilometara severoistočno od grada. Glavni grad države, Bratislava, nalazi se 500 kilometara istočno od grada.
Suborbitalni let
Trajektorije slične ovoj koriste se prilikom probnih letova svemirskih letjelica za transport ljudi. Letjelica se lansira raketom u balističku trajektoriju tako da postigne veliku nadmorsku visinu, a pri povratku i ulasku u atmosferu, uslijed velikog ubrzanja, dostigne brzine približne onim koje letjelica dostiže pri povratku s Mjeseca ili iz dubokog svemira. Ovi testovi su veoma bitni jer se tokom njih ispituje konstrukcija letjelice, način na koji podnosi velika naprezanja, funkcioniranje svih sistema za osiguravanje optimalnih uvjeta unutar letjelice, kao i integritet termo-štita koji mora izdržati temperature od preko 2500 °C pri povratku u atmosferu.
Medzilaborce
Prirodni uslovi
Reljef: Medzilaborce su se razvile u istočnoj podgorini planinskog venca Tatri. Naselje se nalazi u dolini reke Laborec, ispod istoimenih Laborečkih vrhova. Grad je položen na približno 330 metara nadmorske visine.
Klima: Klima u Medzilaborcama je umereno kontinentalna.
Suborbitalni let
Najčešće se za granicu svemira uzima Karmanova linija, 100 kilometara iznad površine mora. Povećanje potencijalne energije potrebno da se pređe Karmanova linija iznosi samo oko 3 % orbitalne energije (potencijalne i kinetičke) neophodne za dostizanje najniže moguće orbite oko Zemlje (kružne orbite neposredno iznad Karmanove linije). Prostije rečeno, lakše je dosegnuti svemir nego ostati u svemiru.