cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grb Dubrovačke Republike
Povijest grba Dubrovačke Republike
Za vrijeme bizantske vlasti, koja je s prekidima trajala do 1205. godine, uporaba grbova nije bila uobičajena, međutim u Dubrovniku su postojali drugačiji oblici vrhovne vlasti, pa su se stari Dubrovčani 1171. godine od Mletaka branili pod carskim zastavama. Dolaskom pod mletačku vlast, koja je trajala od 1205. do 1358. godine, u javnosti se pojavljuje lik lava koji je bio simbol svetog Marka zaštitnika Venecije. Završetkom mletačke vlasti nestali su i svi simboli Mletačke Republike, a u Dubrovniku je, sazidana u zidu nekadašnjeg samostana svete Marije, sačuvana samo jedna kamena ploča s reljefnim prikazom venecijanskog krilatog lava.
Grb s crveno-bijelim gredama
mini|lijevo|150px|Grb Ludovika I. Anžuvinskog Nakon što se Venecija Mirom u Zadru u korist Hrvatsko-ugarskog kralja Ludovika I. odrekla svih posjeda od Kvarnera do Drača, mletački knez je zauvijek napustio Dubrovnik. Dubrovčani su se, nakon što su prihvatili kraljevsku vrhovnu vlast, Višegradskim ugovorom obavezali da će nositi njegovu zastavu ili grb koji je u svom sastavu imao crveno-bijele grede.
Godine 1359. dubrovačke vlasti naručuju iz Venecije zastave s ugarskim grbom, a 1362. i zastave s likom svetog Vlaha. Sudeći prema nekim izvorima uporaba Ugarskoga grba je ovisila o vanjskopolitičkim prilikama, pa je s tim u vezi moguća zapovijed brodskim zapovjednicima da ne smiju isticati nikakve druge grbove osim grbova dubrovačke općine s likom svetog Vlaha i grb Ugarskoga Kraljevstva.
U Dubrovniku je ugarski grb Arpadovića, s crvenim i bijelim gredama, opće prihvaćen kao grb Republike, a kao takvoga stari Dubrovčani su ga zadržali i nakon raskida državničkih veza s Kraljevinom Ugarskom. Iako je deklarativno priznat kao obilježje podređenosti ugarskome kralju, grb s crvenim i srebrnim gredama bio je prihvaćen kao znak suvereniteta Dubrovačke Republike. No za razliku od ugarskog grba, koji na vrhu počinje s crvenom gredom, dubrovački grb se s vremenom promijenio tako da počinje s bijelom gredom, i ta verzija je prevagnula. mini|150px|Grb ugarske dinastije Arpadovića
Jedan od rijetkih, vjerojatno i jedinih pisanih tragova s kratkim opisom grba Dubrovačke Republike pojavljuje se u knjizi Copioso ristretto degli annali di Rausa Dubrovčanina Jakova Lukarića (Di Giacomo Di Pietro Luccari) tiskanoj u Veneciji 1605. godine. Lukarić na 155. stranici, pri opisu izbornog postupka Dubrovačke Republike, spominje glasačke kutije s grbom Republike s četiri bijele grede na crvenom štitu.
Taj grb je zadržan sve do pada Republike.
mini|150px|Slika panorame Dubrovnika s početka 17. stoljeća s grbom Republike u gornjem lijevom uglu U Dubrovniku se danas mogu pronaći brojne slike s ovakvim grbom: mini|lijevo|150px|Grb Dubrovačke Republike s početka 18. stoljeća (nedubrovački izvor).
Mada se vremenom mijenjao oblik grba, a ponekad i boje, opće je mišljenje da su kroz povijest bijela i crvena boja greda u štitu grba bile najzastupljenije. Danas se te boje koriste u grbu Grada Dubrovnika.
Grb s plavo-crvenim gredama
mini|150px|Grb s prijepisa Dubrovačkih zakonika iz 1746. godine prema kojem je izvršena restauracija grbovnika Grbovi drugih boja greda, pretežito plave i crvene, javljaju se na više povijesnih dokumenata, no neki povjesničari vjeruju da su u izradi tih grbova autori radili šablonski i zanatski, a da su boje varirale prema interpretaciji autora.
Jedan od najzanimljivijih grbovnika za dubrovačku heraldiku je onaj Iva Sarace, koji se može vidjeti u knjizi prijepisa dubrovačkih zakonika sastavljenoj vjerojatno 1746. godine. Na nekoliko listova prijepisa se nalaze obojani grbovi dubrovačkih plemićkih obitelji, a grb Republike je na vrhu. U tome grbu nalazile su se plave i crvene grede, no plave su bile prošarane svjetlijim i tamnijim valovitim linijama. Prema Vitu Galzinskom na taj se način htio dočarati srebrni premaz. Tim rukopisom, koji se u to vrijeme nalazio u Palači Sponza, u vrijeme Republike se služilo pri izdavanju potvrda o plemstvu, a poslužio je kao predložak za restauraciju oštećenog grbovnika. Prilikom restauracije, koja je završena 1956. godine u Splitu, potamnjele srebrnkaste grede su obojane u plavo. U to vrijeme nije bilo ozbiljnijeg istraživanja povijesti grba i bilo je rašireno mišljenje da su boje grba bile plava i crvena Ovaj restaurirani grbovnik danas se nalazi u Kneževom dvoru.
Assè, Piacenza
Assè je naselje u Italiji u provinciji Piacenza, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 757 m.
Dumitra, Sântimbru
Dumitra je naselje u Rumuniji u okrugu Alba u opštini Sântimbru.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 138 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 300 m.
Bitka na Bijeloj gori
Bitka kod Bile hore (Bele gore), odnosno Bitka na Beloj gori odigrala se 8. novembra 1620. i predstavlja prvu veliku, udejno i odlučujuću, bitku Tridestogodišnjeg rata. Kombinovane carske i katoličke snage nanele su težak poraz vojsci čeških protestanata i plaćenika. Ta bitka je predstavljala kraj češke faze Tridesetogodišnjeg rata.
Uvod
U početku se pobuna protestanata u Češkoj odlično širila. Uspeli su izaći iz političke izolacije izborom Fridriha V Palatinskog za kralja Češke (Bohemije). Kada je Maksimilijan I Bavarski regrupirao snage Katoličkog saveza protestanti su se našli u nevoljama. Vojsku Katoličkog saveza je predvodio Johan Cerklas Tili. Carska i katolička vojska su krenule prema Pragu da uguše pobunu.
Bitka
Češki komandant Hristijan Anhalt je sakupio svoju vojsku i pripremio je na obroncima brda Bile Hore, blokirajući prolaz prema Pragu. Vojska je zauzela dobru obrambenu poziciju. Na desnom boku je bio zamak, a na levom je bio potok i bara.
Prema nekim izveštajima jedan katolički monah je pokazao katoličkoj vojsci svetogrđe koje su navodno protestanti napravili prema slici Device Marije. Time je katolička vojska dobila podstrek za borbu.
Djalminha
Djalminha (Santos, 9. decembar 1970) je brazilski nogometaš.
Bitka na Bijeloj gori
Posledice
Pošto je češka vojska bila potučena general Tili ulazi u Prag i potpuno slama pobunu. Kralj Fridrih V Palatinski je bio prinuđen da pobegne iz zemlje. Na praškom starogradskom trgu smaknuto je 27 plemića, vođa pobune. Osim toga tu je pobijen veliki broj običnog sveta, koji je učestvovao u pobuni.
El Nacimiento, Aramberri
El Nacimiento je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Nuevo León, u opštini Aramberri.
Bitka na Bijeloj gori
Posledice
Sloboda vere u Češkoj (Bohemiji) je ukinuta, a protestanti su pobegli ili su bili proterani, ako nisu hteli da pređu na katoličku veru. Španska vojska je zauzela Rajnski Palatinat u Nemačkoj, koji je prethodno pripadao Fridrihu V Palatinskom. Kada je izgledalo da će protestantizam biti pregažen, u sukob ulazi Danska.
El Nacimiento, Aramberri
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 61 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1232 m.
Luka Stepančić
Luka Stepančić (Pula, 20. studenog 1990.), hrvatski rukometaš.
Hlor perhlorat
Hlor perhlorat je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 134,904 Da.
El Escorpión, Carácuaro
El Escorpión je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Carácuaro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 825 m.
Troncones y Potrerillos, Coatzintla
Troncones y Potrerillos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Coatzintla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 848 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 76 m.
Nittany, Pennsylvania
je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 658.
Damir Bičanić
Damir Bičanić (Vukovar, 29. lipnja 1985.) je hrvatski rukometaš. Igra na poziciji lijevog vanjskog, a trenutačno je član Chambérya.
Damir Bičanić rukomet je počeo igrati u Umagum a nakon povratka u Vukovar nastavlja igrati rukomet i igra u klubu RK Osijek Elektromodul. Iz Osijeka zatim odlazi u zagrebački klub Agram Medveščak, a godinu kasnije igra za Zagreb Croatia Osiguranje.
Izabran je na širi popis Hrvatske rukometne reprezentacije za Svjetsko prvenstvu u Hrvatskoj 2009. godine. Bio je član Hrvatske rukometne reprezentacije koja je osvojila srebrnu medalju na Europskom rukometnom prvenstvu u Austriji 2010. godine.
Verdignes, Bolzano
Verdignes je naselje u Italiji u provinciji Bolzano, u regiji Trentino-Alto Adige.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 363 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 969 m.
Țipărești, Cocorăștii Mislii
Țipărești je naselje u Rumuniji u okrugu Prahova u opštini Cocorăștii Mislii.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 522 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 263 m.
Marino Morosini
thumb|[[Sarkofag Marina Morosinija u bazilici Zanipolo]] Marino Morosini (1181., Venecija - 1252. / 1253., Venecija), bio je 44 mletački dužd koji je vladao od 1249. do svoje smrti.
Crosby, Merseyside
Crosby je grad od 49,845 stanovnika, danas zapravo samo predgrađe Liverpoola na sjeverozapadu Engleske u Grofoviji Merseyside.
Marino Morosini
Biografija
Marino je u svojoj političkoj karijeri bio dužd na Kreti - 1230., zatim mletački ambasador kod pape Grgura IX., i njihov predstavnik na koncilu u Lyonu - 1245. U svim tim misijama pokazao je izuzetnu pregovaračku vještinu i strpljivost da dođe do kompromisnih rješenja, koja je nedostajala njegovom predhodniku Jacopu Tiepolu, pa su ga vjerojatno zbog tog izabran za venecijanskog dužda - 1249.
Crosby, Merseyside
Administrativno podpada pod Metropolitanski borough Sefton.
Marino Morosini
Biografija
Doba njegove vladavine bilo je razdoblje mira i prosperiteta za Veneciju.
Paso del Atuto, Carácuaro
Paso del Atuto je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Carácuaro.
Crosby, Merseyside
Geografske karakteristike
Crosby leži na obali Irskog mora, sjeverno od Bootlea i južno od Southporta.
Paso del Atuto, Carácuaro
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 545 m.
Crosby, Merseyside
Historija
Crosby je vikinško naselje, prvi put je dokumentiran u Domesday Booku - 1086., pod imenom Crosebi, što je na staronordijskom značilo Selo s križem. Od 1212. ustalilo se ime Crosseby. Još i danas je to zapravo čitav niz naselja malih stambenih kuća, jedno od njih Little Crosby, po kojem je dobio ime je najstarije katoličko naselje u Engleskoj.
Crosby je čuven po svojoj kilometarski dugoj lplaži, na kojoj je skulptor Antony Gormley postavio svoju skulpturu Željezni čovjek (Iron Men).
Dokovi liverpoolske proširili su se do Crosbya, pa ima i kontejnersku luku.
Las Vegas, Guadalupe y Calvo
Las Vegas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Guadalupe y Calvo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 18 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2530 m.
Buena Vista, Eloxochitlán
Buena Vista je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Eloxochitlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 150 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 793 m.
La Muralla del Cadillal, San Francisco del Rincón
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 267 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1785 m.
San Rafael los Teteles, Tulancingo de Bravo
San Rafael los Teteles je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Hidalgo, u opštini Tulancingo de Bravo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 27 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2210 m.
Charco Verde, Irapuato
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1844 m.
Ericaceae
Ericaceae (vrjesovke), biljna porodica iz reda (Ericales) (vrjesolikih). Ova porodica obuhvaća 151 rod i 3.554 vrsta. Široko je rasprostranjena u umjerenim i subarktički regijama, te u tropskim krajevima i na visokim nadmorskim visinama. Biljka je često drvenasta
Neke porodice kasnije su uključene u nju, Monotropoideae i Pyrolaceae.
Rodovi
Rodovi bez priznatih vrsta: Ammyrsine, Aniserica, Anthodendron, Arcterica, Arsenococcus, Azaleastrum, Batodendron, Biltia, Blaeria, Braxilia, Brossaea, Cassandra, Chupalon, Cinsania, Cladothamnus, Codonanthemum, Comacephalus, Cryptophila, Cyanococcus, Dendrium, Desmothamnus, Ectasis, Epigynium, Eria, × Ericalluna, Ericinella, Ericoides, Eubotryoides, Eurygania, Findlaya, × Gaulnettya, Gaulnettya, Gualteria, Gypsocallis, Hornemannia, Iposues, × Kalmiothamnus, Lamprotis, Ledodendron, Lussacia, Macnabia, Mischopleura, Monotoca, Montitega, Myrtillus, Needhamia, Neojunghuhnia, Odostima, Oligarrhena, Orphanidesia, Osmothamnus, Oxycoca, Oxycoccoides, Paphia, Parapyrola, Pentapterygium, Pernettyopsis, Phylliopsis, × Phyllodoleuria, Phyllothamnus, Pilopus, Pipseva, Planocarpa, Polyboea, Prionotes, Pseudogonocalyx, Pseva, Pterosporopsis, Ramischia, Rhodazalea, Rhodocinium, × Rhodococcum, Richea, Rigiolepis, Rupicola, Salaxis, Salazia, Schollera, Schweinitzia, Siphonostema, Sphenotoma, Sprengelia, Stemotis, Tripetaleia, Tritomodon, Tsusiophyllum, Tutuca, Unedo, Vitis-idaea
Paskoje Miličević
Paskoje Miličević (?, oko 1440. - Dubrovnik, 1516.), dubrovački arhitekt.
Vjerojatno je potekao iz Stona ili okolice. Smatra se da je bio Michelozzijev učenik u vrijeme njegova boravka u Dubrovniku 1461.-64. godine. Od 1466. do 1516. bio je glavni arhitekt Dubrovačke Republike. U Dubrovniku je sagradio kružni bastion pod tvrđavom sv. Luke, a od 1485. projektira dubrovačku luku i lukobran Kaše. Sagradio je Vrata od Pila i kameni most ispred njih. Od svjetovnih zgrada naročito se ističe pročelje zgrade Velikog vijeća (kasnije porušeno) i Arsenala. Sposobnost vrsnog arhitekta pokazao je izvedbom sakristije franjevačke crkve u Dubrovniku, a naročito izgradnjom palače Sponza (1516.), jedno od najznačajnijih djela gotičko-renesansnog stila na istočnom Jadranu. Osim na dubrovačkim zidinama, radio je i na stonskim zidinama te tamošnjoj luci.
Pobuna mornara u Boki Kotorskoj
mini|desno|250px|[[Austro-ugarska mornarica|Austro-ugarski mornari, većinom Hrvati, u Boki Kotorskoj 1917.]] Pobuna mornara u Boki Kotorskoj bila je oružana buna mornara (većinom Hrvata) austro-ugarske ratne mornarice početkom 1918. godine.
Uvod
Već 1917. godine zabilježeni su prosvjedi mornara u ratnim lukama Austro-Ugarske. U Puli su se iskazali proturatni prosvjedi, a bilo je i dezerterstva. Veliki štrajk 11 000 radnika arsenala koji su tražili primirje, veće plaće i bolju prehranu izbio je 1918. godine. Iz Kumbora je u Brindisi prebjegla posada hidroaviona K-307. Iz Šibenika je u Italiju prebjegla torpiljarka T-11. Mornari František Koucký (Čeh) i Ljubomir Kraus (Hrvat) pokušali su bijeg iz Pule torpiljarkom T-80, ali su izdani te osuđeni na smrt i strijeljani. Podržavajući radničke nemire, mornari s ratnih brodova Erzherzog, Prinz Eugen i Aspern, otkazivali su poslušnost zapovjedništvu. Zbog neposluha su 35 pripadnika Hidrobaze kažnjeni dugogodišnjim zatvorskim kaznama. Zbog besmislenih produljenja ratnih operacija, sve lošijih uvjeta života, teškog položaja Hrvata, Čeha, Slovenaca, nemiri su se širili. Četvrta flota austro-ugarske mornarice većinu je vremena do pobune provela na vezu, tako da je i neaktivnost utjecala na mornare. U početku 1918. godine u Boki Kotorskoj su se nalazili austro-ugarski ratni brodovi: Flotom je zapovijedao kontraadmiral Aleksander Hansa s oklopnog krstaša Sankt Georg, a bio je izravno potčinjen zapovjedništvu ratne mornarice u Puli. U Kumboru je bilo nekoliko izviđačkih aviona, a u mornaričkom arsenalu u Tivtu je radilo oko 300 radnika, a u Đenovićima se nalazila podmornička baza. Osim mornara, u Boki je na početku 1918. godine bilo oko 6000 pripadnika kopnene vojske.
Etiologija homoseksualnosti
Etiologija homoseksualnosti je učenje o poreklu i uzrocima seksualne i estetske privlačnosti, kao i potrebe uključenja u seksualnu ili emotivnu vezu sa osobom istog pola. Ona se bavi izučavanjem faktora i mehanizama oblikovanja nekih fizičkih ili mentalnih karakteristika seksualne naklonosti prema istom polu i složene interakcije; bioloških, psiholoških i socijalnih faktora koji u tome učestvuju. Kada su se saznanja o homoseksualnosti preselila iz oblasti psihijatrijske patologije u domen normalnog fiziološkog ljudskog seksualnog ponašanja, započeta su i istraživanja u novim oblastima. ''Psihijatrija je uspela da definiše homoseksualnost, ali ne i njenu etiologiju, tj. uzroke.'' Zato je etiologija, u ovom kao i u drugim psihijatrijskim pitanjima vezanim za seksualnost, ušla u oblast neurobiologije.
Pobuna mornara u Boki Kotorskoj
Početak pobune
mini|desno|250px|Vijeće mornara Pobuna je počela u podne 1. veljače 1918. na brodovima Sankt Georg i Gea, kada su mornari preuzeli zapovjedništvo u svoje ruke i izvjesili crvene zastave kao znak pobune i međunacionalne solidarnosti (11 nacionalnosti je služilo u Austro-ugarskoj mornarici). Tumačenja pobune mornara kao komunističkog istupa uglavnom su neutemeljena, jer su i svjedoci iz tog vremena posvjedočili da nisu imali uporišta u lenjinističkim učenjima. Mornari su preuzeli zapovjedništvo, a carske časnike na čelu sa kontraadmiralom Aleksanderom Hansom internirali u brodskim kabinama. Na čelu pobune su bili František Raš (izvan broda), Antun Grabar, Dane Tadić, Leo Lelas, Krsto Knežević, Mijo Vidak, Mate Ostojić, Rudolf Kreibach, Ivan Vnuk i Franc Gallet, svi sa zapovjednog broda Sankt Georg, dok je na čelu pobune broda Gea bio Mate Brničević. Sa Gee je Mate Brničević na razarač Csepel, koji je ostao pod kontrolom časnika i pokušao isploviti iz Boke, okrenuo top i ispalio granatu u znak upozorenja da se brod zaustavi. Brničević je potom teški mitraljez uperio i na obližnju torpiljarku Tb 92 kako bi i taj brod prisilio mirovati. Red su održavale naoružane patrole koje su kružile čamcima oko zaposjednutih brodova i na kopnu. Nedostatak kontrole nad komunikacijom i odlučnost AOK-a (Armee Ober Kommando, Vrhovnog vojnog zapovjedništva) da oružanom silom spriječi mornare u ostvarenju plana o isplovljavanju prema Italiji, makar i po cijenu potapanja većine brodova, potkopali su pobunu. Jedna struja ustanika je zastupala ideju da zaposjednuti brodovi isplove i pridruže se silama Antante, dok je druga tražila da brodovi ostanu u Boki. Zapovjedništvo je 2. veljače uputilo ultimatum pobunjenim mornarima, zapovjedilo evakuaciju civilnog pučanstva, a njemačkim podmornicama naložilo potapanje brodova Gea i Sankt Georg. Određeno je da se nepovjerljive postrojbe, koje su uglavnom činili Hrvati, zamijene mađarskim i njemačkim.
Etiologija homoseksualnosti
Kako bismo stvorili celovitu sliku o homoseksualnosti, o kojoj postoje brojne predrasude, dileme i oprečni stavovovi, potrebno je sveobuhvatno sagledati multifaktorijalnost ove seksualne orijentacije ljudi, jer još uvek nije dokazana njena prava priroda nastanka. Trenutno, istopolne osobe su uključene u brojna naučna istraživanja čiji je cilj da prouče kako biološke tako i psihološke uzroke homoseksualnosti i njene sociološke aspekte. Zato stalno raste broj objavljenih rezulatata bioloških istraživanja homoseksualnosti, posebno u specijalizovanim časopisima
Pobuna mornara u Boki Kotorskoj
Gušenje pobune
Pobuna je ugušena već sljedećeg dana nakon dolaska grupe bojnih brodova iz Pule. Naime, ujutro, 3. veljače, u Boku je uplovio ratni sastav od 3 bojna broda, 4 razarača i 8 torpiljarki, što je omogućilo da carski časnici preuzmu vlast na zaposjednutim brodovima. Pred redovnim vojnim sudom bilo je optuženo 386 mornara i dočasnika. Od toga je 48% bilo Hrvata i Slovenaca, 20% Talijana, 13% Čeha i Slovaka, 10% Nijemaca, te oko 8% Mađara, a ostalo su bili Poljaci, Rumunji i Ukrajinci. Iako je bilo uhićeno oko tisuću dvjesta mornara, pred prijeki sud izvedeno je samo njih devedeset osam. U zatvoru je umrlo desetak mornara, u tijeku pobune poginulo ih je dvoje, ostali su osuđeni na dugogodišnje robije, a četvorica na smrt strijeljanjem. Glavni zapovjednik flote Maximilian Njegovan smijenjen je, a na njegovo mjesto je postavljen Miklós Horthy, koji je promaknut na položaj kontraadmirala.
Etiologija homoseksualnosti
Međutim nauka može samo da formira polaznu osnovu na kojoj se mora izgraditi čvrsta građevina prava. Etiologija može da rasvetli i opovrgne mnoge mitove o polnim razlikama koji ponekad žive vekovima. Ona može da da objektivne razlike, na primer, između seksualne patologije na jednoj strani, i seksualne orijentacije na drugoj. Međutim, ne možemo se osloniti samo na nauku i od nje tražiti da obezbedi pun odgovor na fundamentalna pitanja o homoseksualnosti u vezi sa ljudskim pravima, ljudskim slobodama i tolerancijom među ljudima.
Homoseksualnost: od ponašanja do stanja
Ko god da krene u proučavanje etiologije homoseksualnosti odmah na startu nailazi na brojne dileme; odakle početi, šta proučavati i šta prikazati? Iako vrlo često izgovaramo i slušamo ovu reč, mi zapravo nismo u potpunosti svesni razlika tri značenja imenice homoseksualac koja u sebi skriva;
Višegradski ugovor
Višegradski ugovor je privilegij hrvatsko-ugarskog kralja Ludovika I. Anžuvinca Dubrovniku (dubrovačkoj komuni), izdan u Višegradu 27. svibnja 1358. godine. Jedan je od najvažnijih dokumenata dubrovačke povijesti.
Zadarskim mirom od 18. veljače 1358. Ludovik I. prisilio je Mletačku Republiku da se odrekne posjeda cijelog dalmatinskog kopna i svih otoka od Kvarnera do Drača. Tako je Dubrovnik postao dijelom hrvatsko-ugarskog kraljevstva i po prvi put ušao u političku zajednicu s hrvatskim zemljama. Višegradskim ugovorom određen je odnos između Dubrovnika i hrvatsko-ugarskog kraljevstva. Kralj Ludovik je Dubrovniku dao zaštitu i povlašteni položaj među dalmatinskim gradovima i time gradu omogućio samostalan razvitak. Dubrovačka je obveza bila primiti sve one obveze koje je do tada imala prema Mlečanima. Odnosi, utvrđeni Višegradskim ugovorom, bili su velik korak naprijed prema potpunoj samostalnosti Dubrovnika. Od 1358. godine Dubrovnik je u stvari postao posve autonoman, pod nominalnim vrhovništvom hrvatsko-ugarskih kraljeva, a kralju je samo plaćao obvezni godišnji danak.
Pobuna mornara u Boki Kotorskoj
Gušenje pobune
Četvorica mornara su vodili pobunu i to troje Hrvata: kao i Čeh František Raš. Svi su osuđeni na smrtnu kaznu i strijeljani su 11. veljače u 7 sati u Škaljarima, kraj Kotora.
Etiologija homoseksualnosti
Homoseksualnost: od ponašanja do stanja
Nekog ko manifestuje određenu vrstu ponašanja.
Kada se kaže: „Ima mnogo homoseksualaca u zatvoru“, govori se o homoseksualnosti kao određenoj vrsti ponašanja. Ova izjava može se dvojako tumačiti: može značiti da ima mnogo homoseksualaca koji su dospeli u zatvor, ali takođe može značiti i da će mnogi zatvorenici postati homoseksualci, tj. da mnogi zatvorenici, u nedostatku partnera suprotnog pola, mogu stupiti u seksualne kontakte jedan sa drugim. Takve osobe su uglavnom homoseksualne po akciji, a heteroseksualne po nagonu.
Pobuna mornara u Boki Kotorskoj
Nasljeđe
mini|200px|Poštanska marka [[DDR-a (1988.) za 100. obljetnicu rođenja Friedricha Wolfa]]
Etiologija homoseksualnosti
Homoseksualnost: od ponašanja do stanja
''' Nekog ko poseduje određene uslove koji drugi nemaju. '''
'''Nekog ko ima posebnu društvenu ulogu. '''
Na kraju, kada istraživači govore o različitim „homoseksualitetima“, oni misle na homoseksualnost kao društvenu ulogu, a ne kao ponašanje ili karakternu osobinu, to jest, različitost homosekualiteta kao spektra takvih uloga. Time se ne označavaju različiti oblici istopolnih kontakata ili različite administrativne podele istom dijagnozom, već različiti oblici i načini življenja u društvu kao homoseksualnih osoba.
U većini zapadnih zemalja sve je prisutnija tendencija da se sva tri značenja paušalno objedine, prikažu i vide kao različiti oblici jednog te istog fenomena: „Homoseksualci rade to što rade zato što su ono što jesu, i oni se mogu uvek prepoznati po tipičnom načinu života.“ ."''
Društvena viđenja homoseksualnosti
U novije vreme mnoge tabu teme došle su pod lupu sociobiologa koji pokušavaju da utvrde etiologiju i poreklo homoseksualnosti; tako su nastala dva društvena viđenja homoseksualnosti:
Po konzervativnom viđenju homoseksualnost se smatra aberacijom, poremećajem (seksualne) orijentacije i patološkim ponašanjem.
Kada je prvi put opisana u medicinskoj literaturi, homoseksualnost je prikazivana kao „seksualnost koja u svom pojavnom obliku ima brojne psihopatološke faktore i zato je okarakterisana kao bolest“. Žigosanje, predrasude i diskriminacija po osnovu negativnih društvenih stavova prema homoseksualnosti dovela je u prošlosti, a i dan danas dovodi, do povećane prevalence poremećaja mentalnog zdravlja kod lezbejki, gej muškaraca i biseksualcaca u odnosu na njihove heteroseksualne vršnjake, što zagovornici psihopatološke uzročnosti homoseksualnosti i danas obilato koriste u svojim stavovima i njenom bezuspešnom „lečenju“.
Konzervativno viđenje homoseksualnost, dobrom delom, nastalo je i pod uticajem crkve. Evo kako Biblija (u Rimljanima od 1. od 18. reda) tumači nastanak homoseksualaca i lezbejki:
Homoseksualnost, progresivno viđena, smatra se normalnim oblikom ljudske seksualnosti, a homoseksualno ponašanje prirodnim oblikom ponašanja. Humana medicina (bar onaj njen trezveniji deo u 21. veku), nepristrasno i potpuno drugojačije gleda na etiologiju homoseksualnosti, kao jednog od oblika prirodne fiziološke seksualnosti. Koncept seksualne orijentacije je relativno novi koncept savremene seksologije koji je sve više prihvaćen u svetskim naučnim krugovima i koji se izborio za status homoseksualnosti u mnogim sredinama. Tome je 1994. doprineo stav Američkog udruženja psihologa (APA) da „homoseksualnost nije ni mentalna bolest, niti moralna izopačenost, već način na koji deo populacije izražava ljudsku ljubav i seksualnost.“ Sam pojam seksualne orijentacije ili seksualnog izbora sadrži pojam normalnosti, nedevijantnosti, nepatologičnosti, i zato se sve varijante seksualne orijentacije, uključujući tu i homoseksualnost, značajno razlikuju od seksualnih devijacija, perverzije itd. U ovom kontekstu, seksualna orijentacija homoseksualaca smatra se neotuđivim karakteristikama nukleusa pojedinaca.
Različita mišljenja o homoseksualnosti proizvode i različite stavove o tome koji etiološki faktori oblikuju homoseksualnu orijentaciju — biološki ili socijalni. Te različitosti kao i etiološke faktore (bar veći deo njih) prikazaćemo u ovim citatima i tekstu koji sledi.
Godine 2004, Američka akademija za pedijatriju u svom udžbeniku pedijatrije navodi:
Godine 2007, Kraljevski koledž psihijatara zauzeo je sledeći stav o mogućim uzrocima homoseksualnosti :
Problemi utvrđivanja etiologije homoseksualnosti
Utvrđivanje etiologije homoseksualnosti otežavaju brojne teorije (koje će detaljno biti prikazane u nastavku) ali i veoma neprecizno utvrđivanje veličine i brojnosti pojedinih grupa u homoseksualnoj populaciji. Jasno definisana (objektivna) merila ne postoje jer se i muškarci i žene homoseksualne orijentacije definišu kao LGBT osobe na osnovu njihovih ličnih izjava, tj. osobe se smatraju homoseksualnim, ako sebe identifikuju kao takve. Upravo zbog načina na koji se homoseksualnost definiše (davanjem sopstvene ocene o svojoj seksualnosti), teško je razdvojiti osobe koje imaju samo želju za suživot sa osobama istog pola, na one koje tu želju i sprovode u homoseksualno ponašanje, i na osobe čija homoseksualnost čini bitan deo njihovog identiteta. Iz tih razloga nemoguće je utvrditi pravu učestalost (brojnost) i etiologiju homoseksualnosti kao pojave.
„Teorija o uzroku homoseksualnosti ima mnogo, ali ni jedna nije osvojila primat. Za sada, homoseksualnost, kao i heteroseksualnost jeste kompleksna mešavina bioloških, psiholoških i društvenih uticaja. Svaka osoba, bilo homoseksualna, biseksualna ili heteroseksualna ima svoju jedinstvenu biologiju kao i jedinstven doživljaj sebe i sveta oko sebe“, koji se takođe razlikuje od zemlje, ili dela sveta u koma ta osoba živi.
Uloga nagona u oblikovanju ponašanja LGBT osoba
Nagon je urođena želja za određenim oblikom ponašanja čiji je cilj zadovoljavanje neke od osnovnih vitalnih potreba organizma. To je genetički programiran impuls, koji usmerava pažnju organizma na određenu vrstu draži. Zato nagon predstavlja težnju pojedinca da deluje i ponaša se na način koji ga usmerava ka određenom cilju. Ta stalna težnja ka određenim ciljevima; može biti aktivna ili prisutna od samog rođenja, ili naknadna koja se može aktivirati u kasnijem životu (što je češće zastupljeno kod LGBT adolescenata).
Sobzirom na to da nagoni - „nagone“, pokreću, teraju, podstiču biološko biće, pa i čoveka na određeno ponašanje, oni spadaju u konativne psihičke funkcije, kao i emocija i volja. Nagon je predstadijum volje, a instinkt predstadium inteligencije. Fiziološki nagoni su deo biološkog nasleđa, i zato su urođeni i univerzalni. Biološki smisao nagona nije dat primarno našoj svesti, data je samo želja, potreba za objektom, pa je takve želje za objektom čovek primarno svestan. Čovek ne stupa u seksualni odnos da bi dobio porod i osigurao potomstvo, već da zadovolji polni nagon.
Iako se jednim delom uči, nagonsko ponašanje je većim delom-urođeno ili nasleđeno od svojih predaka, kroz genetički kod upisan u 46 hromozoma u svakoj ćeliji organizma. Trenutak aktivacije biološkog koda je takođe nasledna. Jednom aktivirane nagonske potrebe izazivaju i određeno ponašanje neke osobe pa i njegovo seksualno.
Međutim ako pokušamo da shvatimo da su svi motivi poreklom iz urođenih fizioloških nagonskih mehanizama, ne bi se moglo shvatiti i razumeti celokupno i složeno ljudsko ponašanje koje nema mnogo jasnih veza samo sa urođenim fiziološkim mehanizmima, jer je čovekov kao individua u neprekidnom odnosu sa uskim nerazdvojivim vezama i uticajima društva.
Čak i ako prihvatimo stav da je seksualnost zasnovana na biloškim nagonima, moramo imati na umu da su oni veoma plastični. Biološka konstitucija nagoni ljude da traže seksualno zadovoljenje i hranu, ali im „biološka konstitucija ne kaže gde treba da traže seksualno zadovoljenje, niti šta treba da jedu“ Drugim rečima, postoji velika raznovrsnost u seksualnom ponašanju u raznim društvima, raznovrsnost koju nagonski model ne može da objasni. „Zato su sociolozi prionuli na zadatak da posmatraju kako pripadnost grupi pre svega porodici i verskim ustanovama oblikuje seksualno ponašanje,“
Krajnji rezultat ponašanja jedne zrele LGBT osobe, u stvari je odraz ponašanja njene ličnosti koja je fiziološkim mehanizmima aktivisana, ali koja svoje fiziološki motivisano ponašanje usmerava sve više ka društveno prihvatljivim odredbama, nastojeći istovremeno da uskladi i svoje fiziološke potrebe sa normama i običajima LGBT zajednice sa kojom se LGBT osoba identifikuje.
Homoseksualni nagoni LGBT osoba obuhvataju potrebe koje su, bilo za pojedinca bilo za njegovu LGBT zajednicu, od posebnog značaja, potrebe čije se zadovoljenje može sprovoditi na način nezavistan od iskustva pojedinca. Ovo zadovoljenje povlači za sobom osećanje prijatnosti, smirenosti, olakšanja, sve do osećanja blaženstva, nasuprot tome nezadovoljenje stvara osećanje uzbuđenja, neprijatnosti sve do osećanja nespokojstva i straha od homofobije.
Seksualna orijentacija i seksualno ponašanje LGBT osoba
Osnovni pojmovi koje treba razlikovati međusobno su pol, seksualnost i seksualna orijentacija. Seksualna orijentacija označava tendenciju erotskog reagovanja određene osobe. Ona može biti homoseksualna, biseksualna ili heteroseksualna. Većina osoba, bez obzira na svoju seksualnu orijentaciju ima polni identitet u skladu sa svojim biološkim identitetom.
Kako se u osnovi, seksualna orijentacija zasniva na nagonima ona nije sinonim za seksualne aktivnosti, što potvrđuje i većina naučnika koja se slaže da seksualna orijentacija nije predmet ličnog izbora. Istraživanja pokazuju da je većina LGB osoba koja sebe definiše kao homoseksualca, tako doživljava sebe od najranijih godina svog života, ma koliko se dugo osoba borila sa tim da sebe prihvati u tom svetlu.
Seksualna orijentacija je sačinjena od tri komponente - želja, ponašanja i identiteta. Ove tri komponente mogu, ali ne moraju biti međusobno kongruentne. Na primer:
Istraživanja o faktorima koji utiču na seksualnu orijentaciju nisu mogla doći do jednog jedinstvenog faktora ili uzroka, te se najčešće ističe da na seksualnu orijentaciju utiče kombinacija; seksualnosti zasnovane na biloškim nagonima (u čijoj osnovi su genetski i hormonalni faktori) i faktora sredine (pre svega porodice, društvenih i verskih zajednica).
Uloga polne zrelosti
Intervjuisanja tinejdžera koji su osećali stid i bili nevoljni da iskazuju svoja osećanja i razmišljanja na temu homoseksualnosti, decenijama dovodilo je psihologe u zabludu da se homoseksualnost ne pojavljuje pre odraslog doba. Studije koje su s kraja 20. veka koristile bolje metode i bile pristupačnije ispitanicima, pokazale su da je: „najmanje 1/3 muške LGB populacije imala bar jedno homoseksualno iskustvo koje je dovelo do orgazma, tokom svojih adolescentnih godina.“ '''Godine u kojima sazreva odluka i godine u kojim se LGBT odlučuje za prvo istopolno otvaranje. ''' Na osnovu istraživanja sprovbedenih u Srbiji na uzorku od n=92 ispitanika uočeno je da krajem adolescencije LGBT polno sazrevaju i prihvataju sebe kao individuu, pa samim tim i prihvataju sopstvenu seksualnu orijentaciju. Kako, se sa punoletstvom najverovatnije stiče i osećaj manje zavisnosti od svog okruženja ili straha od odbacivanja porodice, škole i drugih institucija, to može dodati hrabrost koja je LGBT osobama potrebna za takav korak. Takođe, sa završetkom adolescencije u samoj ličnosti LGBT osoba dolazi do smirivanja mnogih interpsihičkih sukoba, a po shvatanju, za LGBT osobu u tom periodu života postaje besmisleno kriti svoju seksualnu orijentaciju od bliskih ljudi.
Istraživanja su pokazala da je za skladan polni život, a posebno za razvoj uspešne bračne zajednice istopolnih osoba, od posebne važnosti visok stepen razvijenosti svih komponenti polne zrelosti.
Čovek je sposobniji za punovredniji polni život u najširem smislu reči, dakle i za istopolnu ljubav, i za istopolni bračni život, što je na višem stepenu polne zrelosti. Etiološki gledano polna zrelost LGB osoba ima tri komponente; Ovaj oblik polne zrelosti karakteriše se time da su LGB osobe normalno razvijene, da su u pubertetu postigle biološku polnu zrelost i da su zdrave ili bar ne toliko bolesne ili defektne da bi to remetilo fizičke funkcije njihove polnosti. Psihoseksualnu ili psihičku polnu zrelost, LGB osobe postiću onda kada su sposobne ne samo za primanje, već i za davanje polne ljubavi. LGB osobe socijalnu psihičk u zrelost postižu onda kada su u polnom životu razvile pun osećaj odgovornosti, kako prema sebi tako i prema istopolnom partneru i prema eventualnom potomstvu. Ali i kad su postigle ekonomsku sposobnost da na sebe preuzmu takvu odgovornost.
Punu polnu zrelost pokazuju one LGB osobe kod kojih su u njihovom ponašanju prisutne sve tri komponentne polne zrelosti, slivene u jednu celinu. Takva polna zrelost manifestuje se tako što polno zrela LGB osoba traži zadovoljenje polnog nagona sa osobom istog pola koju u punoj meri voli i sa njom stupa u prisan telesni kontakt ostvarujući pun polni doživljaj. To je ideal koji ne dostižu sve LGB osobe, što ih može učiniti neprirodnim, frustriranim, neurotičnim i ambivalentnim u sukobu sa s vlastitim polnim potrebama.
Uloga identiteta
Identitet je izvor smisla i iskustva pojedinca, određene grupe. Pojam identiteta se definiše kao osećaj sopstvene pripadnosti koja se razvija procesom diferencijacije. Identitet je izraz ukupnog nastojanja da se pojedinci i društvo odrede, a sam proces određivanja, samosaznavanja i samopotvrđivanja ne zasniva se ni na kakvoj unapred utvrđenoj osnovi i ne zavisi ni od kakve jasno označene norme. Ljudi jednostavno osećaju potrebu za identitetom koji će ih razlikovati od drugih ljudi. U nastojanju i strahu da ne izgube identitet, oni sami izgrađuju razlike, što je prisutno i kod LGB osoba.
Postmoderni subjekt identiteta, koji se razvijao u drugoj polovini 20. veka, karakteriše mnogostrukost identiteta. Identiteti postaju fragmentarni, nema više zaklinjanja u jedan identitet uz istovremeno prigušivanje ostalih. Ljudi više nemaju jednu i jedinstvenu predstavu o tome ko su. Umesto toga poseduju nekoliko, katkad protivrečnih i nerazrešivih identiteta. U kulturi i politici identiteta postmodernog doba neguje se raznolikost stilova življenja, raznolikost koje će bilo pojedincu ili grupi pojedinaca, od pola do etniciteta i ljudske i rodne ravnopravnosti omogućiti određena prava koja mu kao pojedicu, grupi, ili rodu pripadaju, a da pri tom ne povredi prava i posebnost drugih, bilo pojedinaca, ili grupa.
Sa večom industrijalizacijom i urbanizacijom, pojedinac se više nije smatrao tako jedinstvenim i odvojenim od drugih pojedinaca. Identitet pojedinca sada se ne vezuje samo za određenu društvenu grupu, klasu, zanimanje, nacionalnost, mesto iz koga potiče, več i na polnu i rodnu pripadnost. koja će bilo pojedincu ili grupi pojedinaca, od pola do etniciteta i ljudskog roda omogućiti određena prava koja mu kao pripadniku, LGB grupe ili „rodu“ pripadaju, a da pri tom ne povredi prava i posebnost drugih, bilo pojedinaca ili grupa, drugojačijih na polnim razlikama zasnovanog identiteta.
Uloga bioloških funkcija organizma
Homoseksualnost nije biološka specifičnost čoveka, već je prisutna i među brojnim životinjama, naročito u sisara. Uprkos čestoj pojavi homoseksualnih radnji kod životinja, one ipak imaju znatno češće heteroseksualne odnose. Isto pravilo važi i u polnom životu čoveka. Učestalost homoseksualnih delatnosti uvek znatno zaostaje za brojem njegovih heteroseksualnih delatnosti. U ljudi kao i u životinja, homoseksualni nagon prisutan je kod oba pola. Ipak, u polnom životu žena homoseksualne radnje ređe se javljaju nego kod muškaraca.
Kako se čovek po svojoj fenomenologiji seksualne delatnosti ni po čemu bitnom ne razlikuje od ostalih sisara, životinje se obilato koriste u brojnim etiološkim istraživanjima bioloških osnova homoseksualnosti. Ima samo jedan oblik seksualnog zadovoljstva ljudi za koji ne znamo da li postoji i u životinja — to su orgastički snovi. Ako kod životinja nalazimo izvor naše seksualne delatnosti to je najverovatnije da i homoseksualnu aktivnost čoveka možemo smatrati samo biološkom varijantom naše seksualnosti.
Hormoni i neurohumoralni faktori
Kao jedan od mogućih etioloških faktora homoseksualnosti, navodi se hormonalna predispozicija, zbog različitog nivoa hormona u krvi odrasle osobe. Budući da polni hormoni, naročito testosteron, delimično regulišu seksualno ponašanje, jedna od prvih bioloških hipoteza o homoseksualnosti bila je da je u njenoj osnovi poremećaj lučenja polnih hormona ili gonadotropina.
Hormonski testovi otkrili su čudnu asimetriju. Dok će novorođeni mužjak pacova lišen testosterona, kako je otkrio Haris, naginjati ka ženskim osobinama, novorođena ženka pacova lišena estrogena će nastaviti da se razvija kao ženka. U odraslom dobu ona neće izgledati nekako muški. Kada se pacovima ukloni jajnik, njihov mozak će i dalje proizvoditi podsticaj za ovulaciju. Naučnici su shvatili da bez testosterona genetički osnov za muškost je u suštini bezvredan. Zato su zaključili, da bi se mozak muškog pacova mogao i stvarno da organizuje kao muškarac, njegov mozak mora biti izložen uticaju testosterona u prvih pet dana života. Nakon petog dana prostor za maskulinizaciju je zatvoren, a genetički muško će se razviti i rasti sa „ženskim“ mozgom. Nasuprot tome, mozak ženke pacova ne treba estrogen za svoju organizaciju. Prepušten sam sebi, on će postati „ženski“ mozak. Međutim životinje su jedno a ljudi drugo. Brojna istraživanja definitivno su pokazala da nema hormonalnog uticaj na homoseksualnost u odraslom dobu, jer je kod većine homoseksualnih muškaraca nivo hormona ista kao i kod heteroseksualnih.
Hormoni i poremećaji polnog razvoja
Podaci donekle govore u prilog hipotezi da prenatalni nivoi polnih hormona imaju ulogu u javljanju homoseksualne orijentacije, ali nalaze na osnovu malog broja aberantnih slučajeva ne možemo generalizovati na opštu populaciju homoseksualaca i zato navodimo neke moguće varijante (hipoteze); Kod žena bi prema ovoj hipotezi prenatalna androgenizacija mogla uticati na homoseksualnost kod žena. Naime žene sa kongenitalnom adrenalnom hiperplazijom su se u jednom istraživanju u 30% slučajeva izjasnile kao homoseksualne ili biseksualne. Muškarci koji imaju testise, ali i ženske spoljne polne organe, dok su im unutrašnji nerazvijeni - uvek imaju rodni identitet žene te su u pravilu seksualno orijentisane prema muškarcima Ova teorija tumači da je razlika u relativnoj dužini kostiju u rukama i nogama između heteroseksualnih i homoseksualnih muškarca i žena, najverovatnije uzrokovana razlikom u njihovoj izloženosti polnim hormonima u toku intrauterinog razvoja. Ova teorija se zasniva se na pretpostavci da majčin stres, ima za posledicu manju proizvodnju androgena i manja polno dimorfna jezgra u preoptičkom području. Ženke pacova koje su u trudnoći izložene stresu kote (rađaju) muško potomstvo koje je u seksualnom ponašanju demaskulinizovano i feminizirano, što se pripisuju odloženom lučenju testosterona.
Hipotezom prenatalnog stresa obijašnjava se većim brojem „dijagnostikovanih“ homoseksualaca u generacijama rođenim u Nemačkoj tokom i neposredno nakon Drugog svetskog rata. Kasnija poređenja između broja stresnih događaja u trudnoćama majki koje su rodile homoseksualnu i heteroseksualnu decu, nisu pokazala značajnu razliku.
Imunološki poremećaj u intrauterinom razvoju
Prema jednoj hipotezi, uzrok homoseksualnosti je telo majke koje proizvodi antitela na H-Y antigen lokalizovan u muškom Y hromozomu. Sa svakom narednom trudnoćom u organizmu majke se povećava količina ovih antitela, koja mogu imati značajne efekte na centralni nervni sistem muških fetusa. Hipoteza imunoloških poremećaja je potkrepljena činjenicom da muškarci koji imaju stariju braću često postaju homoseksualci. Jedan od najjasnije utvrđenih korelata muške homoseksualnosti je broj starije braće: po kojoj svaki stariji brat povećava verovatnoću homoseksualnosti mlađeg za 33%. Neki autori procenjuju da se jedan od sedam slučajeva muške homoseksualnosti može pripisati ovom efektu poretka-redosleda rođenja braće.
Genetički faktori
Uloga genetičkih faktora u nastanku i genima dominantnom prenošenju homoseksualnosti na potomstvo i dalje je malo ili nedovoljno izučena. U studijama sprovedenim 1980. kao i u mnogim drugim pokušala se utvrditi razlika između urođenih i stečenih osobina homoseksualnosti. Kao važan materijal u tim istraživanjima korišćeni su ne samo uzorci gena bližih i daljih rođaka, već i veoma značajni geni kao npr. geni jednojajčanih blizanaca.
Istraživanja su pokazala češću prisutnost homoseksualnosti kod nekoliko starije braće kao i manifestacije homoseksualnosti u oba identična blizanca, čak i u slučajevima gde su oni bili posebno odgajani i školovani. Ipak dobijeni rezultati za sada su nedovoljni i ne dozvoljavaju da se nedvosmisleno homoseksualnost tumači kao genetička karakteristika, ali istovremeno ne dopuštaju da se olako odustane od daljeg istraživanja u tom pravcu.
Neke karakteristike genetičke osnove su češće u oko 20% anketiranih homoseksualaca. U isto vreme, značajne genetičke varijacije kod lezbijki još uvek nisu otkrivene (što ne isključuje njihovo postojanje). Postoje dokazi da je varijabilnost lokusa Xq28 u ljudskom X- hromozomu povezana sa homoseksualnošću.
Istraživanja ženskog steriliteta koje je 1963. vršio Kulbir Gil, gostujući naučnik iz Indije na Univerzitetu Jejl, nakon izlaganja rendgen zracima muve ukazala su na to da promene u nekim genima mogu uticati na seksualno ponašanje ovog insekta. Gil je primetio da se određena grupa mutanata muških muva udvara drugim muškarcima, vibrarcijom krila, nekom vrstom karakteristične „pesme“ udvaranja.
Deceniju kasnije Džefri Hol (Jeffrey Hall), biolog na Brandis univerzitetu, na osnovu prethodnih otkrića Gilsa otkrio je gene muve drozofila. Hol objašnjava da neplodni mutanti proizvode dva oblika različitog ponašanja. Prvo, konkretno, za muškarce homozigotnih mutanata, gen fru (fruitless-voćni) odredio je kod njih homoseksualno ponašanje (nezainteresovanost za žene, i „udvaranje“ drugim muškarcima). Gen fru je bio izraženiji u određenim regionima mozga muve. Drugo, ženski mutantni gen Les (Lesbian) stimuliše ženke da se staraju o drugim ženkama. Mutant gena varijante Viola i sluggish uzrokuje biseksualno ponašanje u muškaraca muve.
Blizanačke studije pokazuju da je tzv. konkordantnost kod monozigotnih blizanaca višestruko veća od one kod dizigotnih blizanaca (braće i sestara). Raniji podaci (studija Kalmana iz 1952) govore čak i o potpunoj, stoprocentnoj, konkordantnosti homoseksualnosti kod monozigotnih blizanaca, dok novija istraživanja (Bejlija i Pilarda iz 1991) daju cifru od oko 52%. To praktično znači da ukoliko je jedan član (jednojajčanog) blizanačkog para homoseksualan, drugi član, pošto dele isti genetički materijal, je u velikom procentu, takođe, homoseksualan. Ukoliko bi taj procenat bio 100%, kao što sugerišu ranije studije, to bi značilo da je homoseksualnost u potpunosti određena naslednim činiocima. Ukoliko je, pak, procenat manji, uticaj drugih, razvojnih faktora, takođe bi se morao uzeti u obzir. Navedeni podaci govore o značajnom uticaju naslednih činilaca u poreklu homoseksualne orijentacije.