cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Velika Ivanča
Velika Ivanča je naselje u Gradskoj opštini Mladenovac u Gradu Beogradu. Prema popisu iz 2002. bilo je 1796 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 2073 stanovnika).
Geografski položaj
Velika Ivanča se nalazi jugozapadno od varoši Mladenovaca, na jugoistočnim padinama planine Kosmaj.Zuzima prostor od 3 226 hektara od čega je obradivih površina 2520 hektara, dok je preostali deo pod šumama ili neobrađenim površinama.
Istorija
Velika Ivanča se prvi put pominje u Turskim popisima iz 1528god.,1530god.,1536god. i 1560godine, sa naseljima:Besna,Slaničar i Turčić. Prve podatke o veličini Ivanče imamo iz početka 19. veka. U aračkim spiskovima pominje se Ivanča, koja je tada pripadala Vićentijevoj knežini. Godine 1818. u selu je bilo 62, a 1822. g. 68 kuća. Godine 1846. Ivanča je pripadala kosmajskom srezu i imala je 108 kuća sa 2355 stanovnika.
Za najstariju porodicu u selu smatraju se Milovanovići. Stara su porodica i Čojanivići (danas imaju razna prezimenima) Miloševići, Maksimovići, Stepići i Terzići. (podaci datiraju od 1718-1925. g).
Prirodne odlike
Klima je karakteristična šumadijska, umereno-kontinentalna, sa dosta atmosferskih padavina i visokim letnjim temperaturama (39S). Jesen se često produžuje do decembra, blaga je i vlažna i pogoduje zemljoradnji i voćarstvu.
Velika Ivanča je na udaru severnog i jugoistočnog vetra, koji ponekad dostiže brzinu i do 100 km/č. Vertikalna strujanja vazduha su slapovita, pa čak i olujnog karaktera.
Od rudnog bogatstva važno je npomenuti da postoje zavidne zalihe uglja lignita koji je nekada eksploatisan u zaseoku Rudnik-Turčić,ali se sa tim prestalo polovinom prošlog veka. Takođe su evidentirane i naslage kvalitetne gline, koja se koristi u keramičkoj proizvodnji, ali do eksploatacije nikada nije došlo.
Kroz selo protiče jedna reka i nekoliko manjih potoka koji su siromašni vodom, jer su njihovi izvori kaptirani za vodovode. Međutim, neretko se dešava da za vreme velikih atmosferskih padavina i topljenjna snega, plavljenjem izazovu štete na poljoprivrednim imanjima. Najveća je reka Besna (koja protiče kroz centar sela), zatim potoci kao što su: Sleničar, Stublić, Turčić, Mali i Veliki Lug i svi se ulivaju u reku Milatovicu.
Konfiguracija terena, imajući u vidu blizinu Kosamaja, kreće se od blago valovitog do brdovitog. Nadmorska visina terena na kome se selo nalazi, je u proseku od 150-300 metara. Struktura zemljišta se kreće od vrlo plodnog, u ravnici pored reka i potoka, do manje plodnog, na kome uspevaju samo šume, pre svega - bukve, hrasta i jasena - što i opredeljuje zanimanje meštana u selu.
Demografija
U naselju Velika Ivanča živi 1467 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 43,1 godina (42,2 kod muškaraca i 44,0 kod žena). U naselju ima 564 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,18.
Ovo naselje je u velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
{| width="50%" style="background:transparent; "
Literatura
Letopis period 1812—2009. godine. Sastavio od Pisanih tragova, Letopisa, po predanju mesta u Južnoj Srbiji, mesta i običaji nastanak sela ko su bili Doseljenici čime se bavili meštani U uvodnom delu autor je dao kratak istorijski pregled ovog područja od praistorijskih vremena do stvaranje države Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Najveći prilog u ovom delu čine »Letopisi« i trudio se da ne propusti nijednu važnu činjenicu u prošlosti opisivanih mesta.
Ševarice
Ševarice je naselje u Srbiji u opštini Šabac u Mačvanskom okrugu. Prema popisu iz 2011. bilo je 1065 stanovnika.
Demografija
U naselju Ševarice živi 1064 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 42,3 godina (41,6 kod muškaraca i 43,1 kod žena). U naselju ima 391 domaćinstvo, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,35.
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).
69
250px|right|thumb|Rimsko Carstvo 69. - podijeljeno na područja koja su podržavala suparničke careve
Godina 69. bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Augusta i Rufina ili, rjeđe, '''godina 822. Ab urbe condita'''. Oznaka "69." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.
Opština San Juan de los Cués, Oaxaca
San Juan de los Cués je opština u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca.
Braga, Bergamo
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 48 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 477 m.
Opština San Juan de los Cués, Oaxaca
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 670 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 1607 m.
Kanab, Utah
je grad u američkoj saveznoj državi Juta.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 4.312, što je 748 (21,0 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Rancho Nuevo del Progreso, Teloloapan
Rancho Nuevo del Progreso je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Teloloapan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 39 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1257 m.
Dos Arbolitos, Saltillo
Dos Arbolitos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Saltillo.
Westville, Illinois
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.202, što je 27 (0,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Selk
Zelk je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 134 opštinska središta okruga Šlezvig-Flensburg. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 836 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1059078.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Šlezvig-Flensburg Zelk se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Šlezvig-Flensburg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 19 metara. Površina opštine iznosi 10,1 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 836 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 83 stanovnika/km².
Campasso, Biella
Campasso je naselje u Italiji u provinciji Biella, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 57 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 260 m.
Gornja Germanija
thumb|250px|Područje provincije Gornja Germanija označeno crvenim.
Gornja Germanija (Germania Superior) bila je provincija Rimskog Carstva čije je područje okvirno obuhvaćalo lijevu obalu gornjeg toka rijeke Rajne (uzvodno od Donje Germanije). Na njenom području se danas nalaze zapadna Švicarska, francuska Jura i Alsace, te jugozapadna Njemačka. Glavni gradovi su bili današnji Besançon (Besontio), Strasbourg (Argentoratum), Wiesbaden (Aquae Mattiacae) te upravno središte Mainz (Moguntiacum). Predstavljala je područje Srednje Rajne, a na jugoistoku se graničila sa Limes Germanicusom i alpskom provincijom Raetia.
Šolta
thumb|right|[[Maslinica na otoku Šolti]]
Šolta je hrvatski otok u srednjoj Dalmaciji nedaleko Splita, zapadno od Brača, površine 51,9 km².
Najviši vrh na otoku nalazi se na nadmorskoj visini od 237 m, kod Gornjeg sela. Uz otok Šoltu, kod uvale Maslinica, nalazi se još sedam otočića. Glavno mjesto na otoku su Grohote. Za istaknuti je bogatstvo flore i posebno faune (preko 100 vrsta ptica, divlje svinje, zečevi, itd.). Otok je naseljen od prahistorije, a prvi put ga spominje Pseudoskilaks u 4. stoljeće pne. pod imenom Olyntha.
Stanovnici
Autohtono i većinsko stanovništvo otoka Šolte činu Hrvati.
Sukladno simbolu, i stanovnike Šolte, Šoltane, zovu čuvitari. To je nekad bio pomalo pogrdan naziv, danas čak poprima pozitivna obilježja, štoviše razne formalne i neformalne skupine sa Šolte i u vezi sa Šoltom uzimaju čuvitu u naziv.
Naselja
Mjesta na otoku: Nečujam, Stomorska, Maslinica, Rogač, Grohote, Gornje selo, Srednje selo, Donje selo.
Zanimljivosti
Zbog izoliranosti i nebrige nadležnih vlasti za ovaj otok, nastala je i kletva "Dabogda te Šolta dopala!".
U 4. stoljeću je car Dioklecijan koji je živio nedaleko u svojoj palači (današnjoj jezgri Splita) koristio najmanju uvalu u Nečujmu kao svoj ribnjak. Zato mu je ime i danas Piškera, a ruševine su još uvijek tu, na dnu mora.
Joya del Durazno, Xilitla
Joya del Durazno je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Xilitla.
Impresionante, Santo Domingo Tepuxtepec
Impresionante je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santo Domingo Tepuxtepec.
Milanovo (Vranje)
Milanovo je naseljeno mesto grada Vranja u Pčinjskom okrugu u Srbiji. Prema popisu iz 2002. bilo je 273 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 308 stanovnika).
Demografija
U naselju Milanovo živi 222 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 43,4 godina (41,6 kod muškaraca i 45,1 kod žena). U naselju ima 83 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,29.
Ovo naselje je u potpunosti naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
Masovno ubistvo u Velikoj Ivanči
Masovno ubistvo ili Masakr u Velikoj Ivanči se dogodilo ujutro 9. aprila u selu Velika Ivanča u opštini opštini Mladenovac u Srbiji kada je hicima iz pištolja ubijeno 13 ljudi. Lice koje se sumnjiči kao počinitelj je 60-godišnji Ljubiša Bogdanović, veteran rata u Hrvatskoj. Prema navodima srpskih i drugih medija, on je prvo u svojoj kući ubio svoju 83-godišnju majku Dobrilu i svog 42-godišnjeg sina Branka; potom je provalio u susednu kuću porodice Despotović gde je pobio svih pet članova, uključujući 2-godišnjeg Davida; zatim je ubio po dvoje članova porodica Jelasić, Mijailović i Stekić. Lančano ubistvo, koje je trajalo oko pola sata, završilo je dolaskom policije i pokušajem počinitelja da izvrši samoubistvo hicem u glavu. Na licu mesta je ubijeno 12 ljudi, a jedna od žrtava je kasnije preminula u bolnici u Beogradu. Sam Bogdanović je preminuo 11. aprila 2013 godine.
Vlada Srbije je na izvanrednoj sednici odlučila da 10. april bude dan nacionalne žalost u Srbiji.
Počinitelj
Ljubiša Bogdanović, koji se smatra počiniteljem, je rođen 1953. u Velikoj Ivanči. Srpski mediji su pisali kako mu je u detinjstvu otac izvršio samoubistvo, te da su on i njegov brat Radmilo bili vaspitani od deda Obrada koji ih je tukao svaki put kada bi počinili neku grešku. Bogdanović je zajedno sa sinom Brankom radio u fabrici za preradu drva u slovenačkom vlasništvu, gde su oboje 2012. dobili otkaz. Bogdanović je za vreme rata u Hrvatskoj 1991. služio četiri i po meseca na slavonskom ratištu. Od 1981. je imao dozvolu za nošenje vatrenog oružja.
Motivi zločina su predmet spekulacija. Komšije su Bogdanovića opisivali kao "mirnog", ali su se pojavili napisi o tome da je zlostavljao porodicu, kao i da se sa sinom posvađao zbog toga što nije odobravao njegovu vezu sa izvesnom devojkom. Drugi navode istoriju duševnih bolesti u porodici Bogdanovićevih, pa se navode njegov rođak i stric, od kojih je potonji umro u duševnoj bolnici.
Urșița, Mironeasa
Urșița je naselje u Rumuniji u okrugu Jaš u opštini Mironeasa.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 515 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 347 m.
Maslinica
thumb|right|[[Maslinica na otoku Šolti]] Maslinica je malo ribarsko mjesto nastalo 1703. godine kada je obitelj Marchi izgradila dvorac za obranu od gusara. Smještena je na zapadnom dijelu otoka Šolte u istoimenoj uvali. Pored Maslinice se nalazi uvala Šešula kao i arhipelag od sedam otočića. Stanovnici se bave ribarenjem a sve više i obiteljskim turizmom. Kao turistička destinacija Maslinica je interesantna ljubiteljima netaknute prirode, prirodnih plaža i kristalno čistog mora. U zadnje vrijeme često je posječuju nautičari kao i ljubitelji ronjenja, sportskog ribolova i lova.
Mijovce
Mijovce je naselje u Poljanici, grad Vranje u Pčinjskom okrugu u Srbiji. Nalazi se na oko 5,5 km severno od Vlasa. Prema popisu iz 2002. bilo je 67 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 95 stanovnika).
Opis sela
Selo je tipično planinsko, bez obzira ne relativno malu nadmorsku visinu, dosta pokriveno bukovom i hrastovom šumom. Samo je manji deo sela u klisurastom koritu na desnoj obali Veternice, a gro sela je na levoj obali, po stranama Ostroglavskog potoka i Mijovske reke i po kosi koja je između ovih dolina. Selo je razbijenog tipa, kao mahale mogu da se izdvoje Reka ili Mučinsko, Bara i Kruškar.
Do oslobođenja od Turaka 1878. godine u selu su živeli Arnauti koji su imali džamiju na mestu zvanom Kruškar. Srbi su se doselili iz sela Poljanice i okoline Vranja. Iz Mijakovca su doseljeni Markovići ( Stanko i Dimitrije); iz Golemog Sela - Nasta Cvetković, Pejkovići (Stojan, Stanislav i Milan), Stojkovići (Aleksa i Zdravko), Stojko Jović, Stojanovići (Gorča, Mile i Ilija) , Anta Đorđević i Stevanovići (Jova i Ilija) ; iz Pčinje - Cvetkovići (Krsta i Tonča).
Stanovnici se bave ratarstvom, stočarstvom, drvosečom, proizvodnjom ćumura, sakupljanjem gljiva i šumskog voća. U selu je ambulanta, jedna od ukupno dve u Poljanici (druga je u Vlasu).
Demografija
U naselju Mijovce živi 57 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 49,0 godina (46,9 kod muškaraca i 51,0 kod žena). U naselju ima 25 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,68.
Ovo naselje je u potpunosti naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).
Opština Tomești, Iași
Tomești je opština u Rumuniji u okrugu Jaš.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 179 m.
Arnulf II od Flandrije
Arnulf II od Flandrije (Arnoul II de Flanders; 960/961 – 30. mart 987) bio je grof Flandrije od 965. do svoje smrti.
Bio je sin grofa Balduina III od Flandrije i Mathilde Billung, kćeri saksonsog vojvode Hermana. Otac mu je umro 962. godine, dok je Arnulf još uvijek bio dijete; prijestolje je preuzeo Arnulfov djed Arnulf I. Kada je Arnulf I tri godine kasnije (965) umro, regenntom je postao njegov rođak Balduiin Balso.
Do vremena kada je Arnulf stekao punoljetnost 976, Flandrija je izgubila neke od južnih teritorija koje je bio dobio Arnulf I. To je uključivalo predaju dijela Pikardije kralju Lotaru od Francuske, čime je Arnulf bio osigurao sukcesiju svog unuka; te predaja Boulognea kao leno drugom rođaku. U isto vrijeme je Lotar preuzeo Ponthieu i predao ga Hugu Capetu, a imenovani su i prvi grofovi Guînesa.
Arnulf se oženio za Rozala od Italije, kćer Berengar II of Italije. S njom je imao sina koji ga je naslijedio kao Balduin IV.
Raštak
Raštak je naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Raštak pripada gradskoj opštini Gazi Baba grada Skoplja. Naselje je severno predgrađe glavnog grada.
Prirodni uslovi
Raštak je smešten u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Skoplja, naselje je udaljeno 15 km severno.
Naselje Raštak je u okviru istorijske oblasti Crnogorje i položeno je u južnom podnožju Skopske Crne Gore. Severno od naselja izdiže se planina, a južno se pruža Skopsko polje, koje je plodno i gusto naseljeno. Nadmorska visina naselja je približno 600 metara.
Stanovništvo
Raštak je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imao 367 stanovnika.
Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (98%). Ostalo su mahom Srbi.
Većinska veroispovest je pravoslavlje.
George R. R. Martin
mini|George R. R. Martin George Raymond Richard Martin (, 20. rujna 1948.) je jedan od najpopularnijih pisaca fantasyja današnjice. Najpoznatiji je po svojoj zbirci Pjesma leda i vatre.
Životopis
Martin je dugo pronalazio svoj stil pisanja pišući uglavnom kraća djela SF i fantasy tematike i baveći se novinarstvom ali i djela usko vezana uz politiku i njeno uklapanje u svijet fikcije poput priče 'Night of the Vampyres'. Prva priča koja je izdana već 1971. bila je naslovljena 'The Hero' a prva knjiga 1976. kao zbirka kratkih priča  A Song for Lya and Other Stories. 1977. slijedi Dying of the Light, SF roman izvanredno prihvaćen u krugovima ljubitelja SF-a i fantasyja, o planetu Worlornu čija putanja se udaljava od najbliže zvijezde što znači sigurnu smrt za stanovnike 15 gradova podijeljene oko pitanja potrebe povratka na prevladane ratničke obrasce ponašanja. Za svoja prva djela Martin osvaja mnoge nagrade od kojih su možda najvažnije dvije nagrade Hugo Awards i tri nagrade Nebula Awards u ranim osamdesetima.
Nakon deset godina provedenih u Hollywoodu, vratio se prozi i 1991. započeo pisati ciklus 'Song of Ice and Fire' - 'Pjesma leda i vatre' sastavljen od sedam knjiga: 'A Game of Thrones' - 'Igra prijestolja' (1996.), 'A Clash of Kings' - 'Sraz kraljeva' (1998.), 'A Storm of Swords' - 'Oluja mačeva' (2000.), 'A Feast for Crows' - 'Gozba vrana' (2005.), A Dance with Dragons - 'Ples zmajeva', 'The Winds of Winter' - 'Vjetrovi zime', 'A Dream of Spring' - 'San o proljeću' ( najprije nazvana 'A Time for Wolves') koji mu je donio popularnost kod čitatelja fantasyja diljem svijeta. Inspiriran srednjovjekovljem, posebno Ratom Ruža i povijesnim romanom Sir Waltera Scotta 'Ivanhoe', Martin gradi do sada neviđen svijet mašte smještajući radnju u Sedam Kraljevina Westerosa. Četvrti dio sage, 'Gozba vrana', osvojio je Quill Award te nominaciju za British Fantasy Award.
Kao uvod u svijet leda i vatre navode se djela 'The Hedge Knight' i 'The Sworn Sword' poznatiji kao 'Dunk and Egg' (po glavnim likovima) čija je radnja smještena također u Westeros otprilike devedeset godina prije događaja iz ciklusa.
Sam George Martin, obožavatelj Star Treka i RPG-a, kao pisce koji su na njega izvršili utjecaj spominje L. Franka Bauma, Charlesa Dickensa, Roberta A. Heinleina, Roberta Howarda, J.R.R. Tolkiena , Roger Zelaznya i mnoge druge, posebno pisce povijesnih knjiga. Danas živi u Santa Feu. Među udrugama njegovih obožavatelja ističe se službeni fan club Brotherhood without Banners u šali nazvan George's Cult koji broji oko 800 službenih članova.
Velibor Jonić
Velibor Jonić (Krnjevo, 12. februar 1892 — Beograd, 17. jul 1946 ) je bio poznati predratni fašista, profesor po zanimanju, ministar prosvete i vera u vladi Milana Nedića. Zanima se za politiku i istoriju i kao mlad ulazi u Narodnu radikalnu stranku a kasnije po pozivu Dimitrija Ljotića je postao generalni sekretar ZBOR-A.
Joniću je na beogradskom procesu suđeno za izdaju i ratne zločine, a kazna je izvršena streljanjem.
Dukovce
Dukovce je naseljeno mjesto u okrugu Svidnjik, u Prešovskom kraju, Republika Slovačka.
Zvonik
Zvonik je najčešće samostalna građevina, ali može biti i sastavni dio crkve, kapele ili gradske vijećnice.
Zvonici su obično građeni kao visoki tornjevi, na čijem se vrhu nalazio otvoreni prostor za zvona, kako bi se njihov zvuk što dalje čuo. stoga su oni i danas najznačajnije vizure starih gradova. Na zvonicima se često nalazio i sat. Zvonici su se gradili od različitih materijala (ovisno o podneblju) najčešće od; kamena, cigle ili drveta, u novije vrijeme grade se od armiranog betona ili čelika.
Historija
thumb|left|200px|Zvonik [[Bazilika Sant'Apollinare Nuovo|Bazilike Sant'Apollinare Nuovo]] Crkvena tradicija pripisuje prvu upotrebu zvona sv. Paulinu, biskupu iz Nole (5. vijek) kojom je on pozivao svoje vjernike. Najstariji zvonici koji su opstali do današnjeg dana imali su kružni oblik kao zvonik Bazilike Sant'Apollinare Nuovo (početak 6. vijeka) i Bazilike Svetog Apolinarija u Classi (549.) u Ravenni, taj oblik je vjerojatno preuzet iz tradicije rimske arhitekture.
Nastankom srednjovjekovnih gradskih komuna, zvonici se počinju graditi uz gradske vijećnice. Tad se ustalio kvadratni oblik zvonika. Cisterciti su počeli graditi zvonike na križanju glavnog broda i transepta u sklopu crkve. Od tad su postepeno zvonici postali sastavni dio crkvene građevine, i preselili se na glavnu fasadu.
Srednjovjekovni zvonici su pored vjerske imali i svjetovnu ulogu, zvonili su za uzbunu kad bi naselje bilo ugroženo napadom, požarom i u sličnim situacijama.
Najpoznatiji zvonici nalaze se u Italiji, to su Zvonik katedrale u Pisi, Giottov Campanil u Firenci i Zvonik Bazilike sv. Marka u Veneciji. Najviši zvonik na svijetu od 161,5 m ima luteranska crkva Ulmer Münster koji je građen od 16. vijeka a dovršen tek 1890. thumb|right|300px| Zvonik crkve iz Gruža ([[Dubrovnik)]] Zvonici nisu vezani isključivo uz kršćanstvo ima ih i po Japanu i Kini (kineski: Zhonglou, japanski: Shōrō) i u zemljama njihova kulturnog kruga. Građeni su kao dio kompleksa hrama ili kao samostalne građevine. Najpoznatiji zvonici nalaze se u Pekingu i Xi'anu.
Najednostavniji oblik zvonika je običan luk dozidan na pročelju koji nosi zvono.
Raduša (Makedonija)
Raduša je naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Raduša pripada gradskoj opštini Saraj grada Skoplja.
Prirodni uslovi
Raduša je smeštena u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg većeg grada, Skoplja, naselje je udaljeno 25 km zapadno.
Mesna klima je kontinentalna.
Stanovništvo
Raduša je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imala 1.892 stanovnika.
Mitani
Mitani je bilo huritsko kraljevstvo u severnoj Mesopotamiji od oko 1500. pne., kada je bilo na vrhuncu njihove moći, pa tokom 14. veka pne. Obuhvatalo je područje današnje jugozapadne Turske, severne Sirije i severnoga Iraka ( grubo odgovara Kurdistanu) sa glavnim gradom Vašukani u današnjoj severnoj Siriji. U doba neo-asirskoga carstva ime Mitani je predstavljalo geografski pojam za područje između reke Eufrat i Kabur. Za Mitansko kraljevstvo se veruje da je bilo feudalna država, pod vođstvom ratničkoga plemstva indo-arijevskoga porekla, koje je izvršilo invaziju tokom 17. veka pne. za vreme indo-arijevske migracije. Sa tom migracijom povezano je širenje na Siriju specifičnoga tipa grnčarije povezane sa Kura-Araksa kulturom..
Raduša (Makedonija)
Stanovništvo
Pretežno stanovništvo u naselju su Albanci (99%).
Mitani
Geografija
Mitani se u severnoj Mesopotamiji protezalo od Nuzija (današnji Kirkuk) u današnjem Kurdistanu i reke Tigris na istoku do Alepa i središnje Sirije na zapadu. Centar je bio u dolini reke Kabur sa dva glavna grada Tait i Vašukani, koji su se u asirskim izvorima nazivali Taidu i Uššukana. (Vasu-khani bi značilo "rudnik bogatstva" na sanskritu, ali luvijski vasu- "dobar", Bashkani u modernom kurdskom: dobar izvor vode). Celo područje je omogućavalo poljoprivredu bez umetnoga navodnjavanja. Uzgajali su stoku, ovce i koze. Područje je slično Asiriji po klimi i naselilo ga je domorodačko huritsko i amoritsko stanovništvo.
Raduša (Makedonija)
Stanovništvo
Većinska veroispovest je islam.
Mitani
Huri, Mitani i Hanigalbat
Mitani je izgleda bio domorodački termin. Može se pretpostaviti da je huritsko stanovništvo izmešano sa indo-arijskom aristokratijom. Hititski anali spominju narod "Kuri" u severoistočnoj Siriji. Hititski fragment, verovatno iz vremena Mursila I spominje "kralja Kura" ili "Hurijana". Asirsko-arkadska verzija teksta Hure spominje kao Hanigalbat. Asirci su izraz Mitani koristili kao sinonim samo posle kraja toga političkoga entiteta. Egipatski izvori zovu Mitani kao nhrn, što se obično izgovara kao "Nahrin" od akadske reči za reku.Ime Mitani ili Maitani nađeno je najpre u memoarima Sirijskih ratova (oko 1480. pne. ) Amememheta, koji je živeo u doba Amenhotepa I (1525. pne. - 1504. pne.) i možda njegova dva naslednika.
Ljudi
Etnicitet ljudi od Mitani je teško utvrditi. Imena Mitani aristokratije možda otkriva indo-arijsko poreklo, ali njihova božanstva otkrivaju induske korene, iako su možda više povezani sa Kasitima Zajednički jezik hurijanski jezik nije ni semitski ni indoevropski jezik.. Huritski, a i Huriti su povezani sa Urartu, ali ništa više se ne može izvući iz prisutnih dokaza. Huritski pasos u Amarna pismima (koja su obično bila sastavljena na akadskom) indicira da je kraljevska porodica Mitana govorila do tada huritski. Nosioci imena na huritskom jeziku susreću se u širim područjima Sirije i severnoga Levanta, koji su izvan područja političkoga entiteta, koji se u asiriji nazivao Hanilgabat. Nema indikacija da ta lica imaju veze sa političkim entitetom Mitani. U 14. veku pne. brojnim gradovima državama u severnoj Siriji i Kananu vladalo su ljudi sa huritskim imenima. Ako to može značiti i da je stanovništvo bilo huritsko onda je moguće da su ti entiteti bili deo većega sa podeljenim huritskim identitetom. To se često samo pretpostavlja, ali nema kritičke analize izvora. Razlike u dijalektima ukazuju na nekoliko različitih grupa onih koji su govorili huritski.
Istorija
Nema izravnih izvora za istoriju Mitani (tj Hanilgalbata). Uglavnom postoji spominjanje u asirskim, hititskim i egipatskim izvorima, kao i u natpisima na obližnjim mestima u siriji. Često nije moguće ni ustanoviti koji vladar je vladao istovremeno sa nekim drugim vladarom, a još teže je znati pravilne datume.
Rezime
Veruje se da su ratoborna Hiritska plemena i gradovi države bili ujedinjeni nakon pada Vavilona zbog Hetitske pljačke i kasitske invazije. Hetitsko osvajanje Alepa, slabi asirski kraljevi i razdor među Hetitima stvorili su bezvlašće u gornjoj Mesopotamiji. To je dovelo do stvaranja kraljevstva Mitani.
Kralj Baratarna od Mitani je proširio krljevstvo zapadno do Halaba (Alepo) i Idrima od Alalaka je učinio svojim vazalom. Država Kizuvatna na zapadu takođe je promenila savezništvo, a Arafa i Asirija na istoki postale su Mitanski vazal do sredine 15. veka pne. Postali su jači za vreme vlasti Šauštatara, ali Huriti su nameravali da drže Hetite na Anatolskom visočju. Kizuvatna na zapadu i Išuva na severu bili su značajni saveznici u borbi protiv neprijateljskih Hetita. Posle nekoliko okršaja sa faraonima za kontrolu Sirije, Mitani je tražio mir sa Egiptom, pa je stvoren savez. Za vreme vlasti Šutarne u ranom 14. veku pne. odnosi su bili jako prijateljski, pa je on poslao ćerku Gilukepu u Egipat da se uda za faraona Amenhotepa III. Mitani je bio na vrhuncu moći.
Kada je umro Šutarna Mitani su bili opustošeni borbama različitih pretendenata na tron. Konačno je sin Šutarne Tušrata postao kralj. Mitani je bio bitno oslabljen, a Hetiti su se primakli njegovim granicama. U to vreme diplomatski odnosi sa Egiptom su zahladili, a Asirci su se oslobodili Mitanskoga jarma. Hetitski kralj Supiluliuma I je izvršio invaziju vazalnih država od Mitani u severnoj Siriji i zamenio ih lojalnim podanicima. U prestolnici Vašukani izbila je nova borba za vlast. Hetiti i Asirci su podržavali različite pretendente na tron. Konačno je hetitska vojska zauzela prestolnicu Vašukani i postavila je Šativazu, sina od Tušrate, kao vazalnoga kralja u kasnom 14. veku pne. Kraljevina je bila ograničena na dolinu reke Kabur. Asirci nisu odustali od svojih pretenzija na Mitani. U 13. veku pne. Asirija je pobedila i anektiral je Mitani, tj Hanigalbat, kako su to oni zvali.
Rana kraljevina
Još u doba Akadskog carstva za Hurite se znalo da žive istočno od reke Tigris na severnom obodu Mesopotamije i dolini reke Kabur. Grupa, koja će postati Mitani postepeno se pomerala južno u Mesopotamiju negde pre 17. veka pne. Euzebije je u ranom 4. veku pisao i citirao je fragmente Eupolema, sada izgubljenoga jevrejskoga istoričara iz 2. veka pne. koji je rekao da "u vreme Abrahama Jermeni su izvršili invaziju Sirije". To može otprilike odgovarati dolasku Mitana, jer za Abrahama se pretpostavlja da je živei u 17. veku pne. Huriti-Mitani su verovatno ušli u severnu Mesopotamiju iz Jermenije. Huriti se spominju u jednom privatnom tekstu iz grada Nuzu, zatim u jednom Ugaritiugaritskom zapisu i u Hetitskim arhivama u Hatusi. Tekstovi napisani klinastim pismom iz Marija spominju vladare gradova-država u gornjoj Mezopotamiji i sa amoritskim i sa huritskim imenima. Vladari sa huritskim imenima su potvrđeni za Uršum i Hašum i iz tablica u Alakaku i spominju se ljudi sa huritskim imenima na ušću Oronta. Nema dokaza za invaziju sa severoistoka, Ti izvori se generalno uzimaju kao dokaz za širenje na jug i zapad.
Hititski fragment, verovatno iz vremena Mursilia I spominje kralja Hurita. Ta terminologija je korištena poslednji put za kralja Tušratu od Mitani u pismu u Amarna arhivima. Veruje se da su se ratoborna huritska plemena i gradovi države ujedinili pod jednom dinastijom nakon pada Vavilona. Vavilon je pao zbog hetitske pljačke pod Mursiliom I i zbog invazije Kasita. Hetitsko osvajanje Alepa (Jamkad), slabi asirski kraljevi i međusobni obračuni među Hetitima stvorio je bezvlašće u gornjoj Mesopotamiji. To je omogućilo da se stvori država Mitani. Legendarni osnivač Mitanske dinastije je kralj Kirta, koga je nasledio kralj Šutarna. Ništa se ne zna o tim ranim kraljevima.
Baratarna / Paršatatar
Kralj Baratarna je poznat po klinastoj pločici iz Nuzija i po natpisu Idrimi od Alalaka. Egipatski izvori ne spominju njegovo ime. Samo se može pretpostavljati da je on bio kralj Naharina, protiv koga se borio Tutmozis III. Predmet je debate da li je Paršatatar (sa jedne druge klinaste ploče iz Nuzija) ustvari Baratarna.
U doba vladavine Tutmozisa III, egipatska vojska je prešla Eufrat i došla do ključnoga dela Mitana. U bici kod Megida borio se protiv saveza 330 sirijskih kneževa i plemenskih vođa, koji su bili pod vodstvom vladara Kadeša. Mitani su takođe poslali vojsku. Ne zna se da li su to učinili po sporazumu ili zbog zajedničke opasnosti. Zna se samo da je pobeda Egipćanima otvorila put prema severu.
Pobede nad Mitanima zabeležene su i u srednjim područjima sirije, ali to nije dovelo do stalnih teritorijalnih dobitaka.
Šauštatar
Kralj od Mitani Šauštatar je opljačkao Asur u 15. veku i odneo je zlatna i srebrena vrata kraljevske palate u Vašukani. To je pozanato iz kasnijeg hititskoga dokumenta. Nakon pljačke Asura Asirija je plaćala danak Mitaniju sve do kralja Ašurubalita I (1365. pne. -1330. pne.). Ali nema traga o tome u listi asirskih kraljeva. Zbog toga je moguće da je Asurom vladala asirska dinastija, koja je bila vazal kuće Šauštatar. Tokom vazalnoga odnosa u Asuru su izhrađeni hramovi Sina i Šamaša.
Izgleda da su Alepo, Nuzi i Arafa postali deo Mitania za vreme vladavine Šauštatara. U Arafi je otkopana palata prestolonaslednika i guvernera Arafe. Pronađeno je pismo od Šauštatara u kući od Šilve-Tešupa. Njegov pečat pokazuje heroje i krilate genije u borbi protiv lavova i drugih životinja. Prikazano je i krilato sunce, a taj stil zajedno sa mnoštvom figura po celom prostorusmatra se tipično huritskim. Drugi pečat, koji je pripadao Šutarni I, a koristio ga je Šauštatar pokazuje tradicionalni akadski stil.
Kraljevstvo Mitani je vojnu nadmoć baziralo na bornim kolima dvotočkašima. U vreme egipatskog faraona Amenhotepa II kraljevstvo Mitani ponovo kontroliše sredinu doline Oronta, koju je ranije bio zauzeo Egipat za vreme Tutmozisa III. Amenhotep se borio 1425. u Siriji. veropvatno protiv Mitani., ali tada nije dosegao Eufrat.
Artatama I i Šutarna II
Kasnije Egipat i Mitani postaju saveznici, a kralj Šutarna II je primljen na egipatskom dvoru. Razmeljivali su prijateljska pisma i poklone. Mitani su pokazivali posebno interesovanje za egipatsko zlato. To savezništvo je bilo dodatno zapečaćeno venčanjima. Ćerka kralja Artatame udala se za Tutmozisa IV. Ćerka od Šutarne II udala se za faraona Amenhotepa III, koji je vladao u ranom 14. veku pre Hrista.
Kada se Amenhotep III razbolio kralj Mitana mu je poslao kip božice Šauške (Ištar) od Ninive, koja je navodno lečila bolesti. Granica egipta i Mitana postojala je blizu reke Oront, a Ugarit je pripadao Egiptu. Razlog zašto su Mitani tražili mir sa Egiptom mogaao je biti problem sa Hititima. Hititski vladar Tudalija je tada izvodio napade na Alep i Kizuvatnu, pa možda i na same Mitane. Hititi su možda tada osvojili Kizuvatnu.
Artašumara i Tušrata
Artašumara je vladao nakon svoga oca Šutarne II, ali ubio ga je izvesni Uthi. Posle Uthija vladao je Tušrata, drugi sin od Šutarne II. Verovatno je bio mlad i služio je samo kao figura. Egipćani su možda smatrali da dolazi kraj kraljevine Mitani. Novi faraon Akhenaten je nastojao zaštititi sirijsku granicu, pa je primio glasnike od Hitita i Asirije, bivšeg vazala od Mitani. Pomoću pisama iz Amarne mi danas znamo kako je Tušratin zahtev za zlatnim kipom od Akhenatena doveo do velike diplomatske krize. Nered je oslabio kontrolu nad mitanskim vazalnim državama. Aziru i Amuru su sklopile tajni sporazum sa hititskim kraljem Supilulimom I. Hetiti su ponovo bili zauzeli Kizuvatnu, koja im se bila otrgla kontroli. U takozvanom sirijskom pohodu Supilulima je izvršio invaziju zapadne doline Eufrata i osvojio Amuru i Nuhaše u Mitani. Supilulima je iskoristio neslogu u Mitani, pa je pljačkao zemlje na zapadnoj obali Eufrata. Supilulima je u pismima pričao kako se Išuva odvojila od Hetita u doba njegovog dede. Pokušaji zauzimanja nisu uspeli. U doba Supilulimovog oca pobunili su se drugi gradovi. Nakon poraza pobegli su u Išuvu, koja je tada postala deo kraljevine Mitani. Išuva je na taj način postala razlog za hititsku invaziju.
Hetitska vojska je prešla granicu, osvojila Išuvu i pohvatala begunce ili dezertere. Hetiti su posle toga pljačkali po kraljevini Mitani. Pljen su odneli. Nisu uspeli da uhvate kralja niti da osvoje glavni grad. U tom pohodu Mitani je bila oslabljena. U drugoj kampanji Hetiti su pokorili neke gradove, a najznačajniji ratni plen su bile ratne kočije, koje su predstavljale najopasnije mitansko oružje. Supilulima je zauzeo područje od Maunt Lebanon do Eufrata, ali ta vlast nije bila stalna na tim svim osvojenim područjima.
Šatuara I
Kraljevski spisi Adadnirarija I (oko. 1307-1275 pre Hrista) pišu kako se kralj Mitani Šatuara pobunio protiv Asirije. Adadnirari I tvrdi da je zarobio Šatuaru, doveo ga u Ašur, gde ga je prisilio da se zakune kao vazal. To se moglo desiti u vreme hetitskog kralja Mursila II, ali ne postoji tačan datum.
Vasašata
Iako je Asirija bila nadmoćna Šatuarin sin Vasašata se pobunio. Tražio je hititsku pomoć, ali kod Hitita su trajali unutrašnji sukobi. Hititi su Vasašati uzeli novac, a nisu poslali pomoć. Asirci su zauzeli kraljevski grad Taidu, Vašukanu, Amasaku, Kahat, Šuru, Nabulu, Huru i Šududu. Zauzeli su Iridu, uništili ga i posuli so po njemu. Zarobili su veliki plen i mnogo zarobljenika. Celu Vasašatimu porodicu su zarobili. Pošto se Vasašata ne spominje verovatno je uspeo da pobegne. Asirski kralj Adadnirari je zauzeo srece kraljevine Mitani, ali izgleda da nije prešao Eufrat, pa je Karkemiš ostao u hititskom posedu. Nakon pobede nad Mitani Adadnirari sebe u pismima Hititima naziva "Velikim kraljem".
Mitani tj. Hanilgalbat postaju asirska provincija
Deo stanovništva je deportovan i služio je kao jeftina radna snaga. Asirski dookumenti spominju hranu, koja se dodeljuje deportovanom stanovništvu iz Mitana i njihovim volovima. Asirci su tada gradili liniju graničnih utvrđenja na revi Balik prema Hititima, a porobljeni Mitanci su bili radna snaga.
Za vremenj asirskog kralja Tukulti-Ninurte I (oko. 1243-1207 pre Hrista) ponavljaju se brojne deportacije iz Hanilgalbata (Mitani) prema Asiriji. Verovatno je deportovano stanovništvo za gradnju nove palate. Pošto se u kraljevskim spisima spominjala nova hititska invazija Hanilgalbata, izgleda da je postojala pobuna protiv Asiraca, koja je pomagala invaziju Hitita. Izgleda da su asirski gradovi popljačkani u to vreme, jer iskopavanjima su pronađeni tragovi rušilačkog pohoda, koji nisu precizno datirani. Tel Sabi Abjad, kao sedište asirske vlasti u Mitani napušteno je između 1200. i 1150. pre Hrista.
U vreme asirskog kralja Asurnirarija III, Mušku i druga plemena su zauzela Hanilgalbat, koji je tada bio izgubljen za Asiriju. Hurijani su još držali Katmuhu i Paphu.
Neo-asirska vremena
Nekoliko vekova nakon što su Asirci zauzeli Vašukani, Mitani je postao aramejiziran, a huritski se obeshrabrivao u celoj Asiriji. Dijalekt blizak huritskom preživeo je u planinskoj novoj državi Urartu na severu. Za vreme asirskih kraljeva Adadnirarija II, Asurnasirpala II i Šalmanasara III Hanilgalbat se još koristi kao geografski pojam.
Indo-Arijski superstrat
Neka imena i terminologija u Mitani pokazuje Indo-Arijsko superstrat, tj poreklo. To bi možda ukazivalo da see Indo-Arijska elita postavila iznad huritskog stanovništva za vreme Indo-arijske seobe. U ugovoru između Mitani i Hitita pozivaju se božanstva Mitra, Varuna, indra i Nasatja. Mitani ratnici su nazivani "marja", izraz, koji se koristio u samskritu. Mnogi istraživači veruju da ne samo da su kraljevi imaju indo-arijska imena, nego da i mnoga druga imena imaju sličnost sa sanskritom.
Veruje se da je aristokratija od Mitani je emigrirala sa severa i postavila se nad Huritima u Siriji, koji nisu bili Indo-arijevci, iako za to postoje slabi istorijski izvori. Neki Kurdi veruju da je jedan od njihovih klanova sačuvao ime Mitani.
Morfin
Morfin (ranije i morfijum) je prirodni alkaloid koji se dobija iz opijuma. Ime je dobio po grčkom bogu sna Morfeju. U medicini se koristi zbog snažnog analgetičkog dejstva. Zbog opasnosti od zavisnosti, koristi se retko, samo kod najtežih bolova. Predmet je zloupotrebe a predstavlja i polaznu sirovinu za dobijanje polisintetskih opijata, pre svega heroina.
Istorija
Mak se koristio još u neolitu u religiozne i medicinske svrhe. U starom veku su Grci i Asirci znali za opijum, ali i opos – sok dobijen ceđenjem cele biljke i mekonijum – vodeni dekokt (čaj) od cele biljke. U Kini je opijum prvu primenu imao u terapiji dijareje, a tek kasnije i bola. U Kini je bilo jako rasprostranjeno i pušenje opijuma kao vid zloupotrebe.
Morfin je prvi alkaloid izolovan u čistom stanju (Fridrih Šertirner, 1804), a sintetisan je 1952. Količina morfina u opijumu varira od 3% do 23%.
Dobijanje
thumb|left|200px|Polje maka Morfin se, zajedno sa drugim alkaloidima, nalazi u maku (Papaver somniferum), i to u svim delovima biljke osim semena, ali se za dobijanje opijuma koristi samo jedan varijetet – P. somniferum var. album (tzv. opijumski mak). Kada biljka uđe u fazu opijumske zrelosti, čaure se zasecaju i iz njih curi mlečnobeli sok koji se na vazduhu zgusne, očvrsne i dobije mrko-crvenu boju. Ovim nastaje sirovi opijum (Opium crudum), koji sadrži najmanje 10% morfina i 2% kodeina. Standardizacijom na 9,8-10,2% morfina dobija se Opium titratum.
Zbog moguće zloupotrebe, danas se ređe koristi opijum, a opijumski alkaloidi se najjčešće dobijaju ekstrakcijom iz suvih čaura maka nakon odvajanja semena. Moguća je i ekstrakcija iz zelenog dela biljke, ali se ovako prikupljena sirovina mora, zbog nestabilnosti, brzo osušiti, a tek onda se pribegava ekstrakciji.
Svetske potrebe za morfinanima (morfin, tebain i kodein) iznose oko 190 tona godišnje, ali 80% ove količine predstavlja kodein.
Farmakologija
thumb|Molekula morfina U organizmu postoje 3 tipa opioidnih receptora:
Morfin deluje na sva tri tipa receptora, ali svoja farmakološka dejstva ostvaruje pre svega preko OP3. Glavna mesta delovanja morfina su centralni nervni sistem i gastrointestinalni trakt.
Indikacije
Glavna terapijska indikacija za primenu morfina je bol. Mada morfin nema neželjenih dejstava niti izaziva zavisnost ako se primenjuje u dozama koje nisu veće od potrebnih za suzbijanje bola, primena morfina se izbegava zbog mogućih zloupotreba. Zato se morfin koristi samo kod najjačih bolova, gde primena drugih analgetika nije dovoljna: kod teških postoperativnih bolova, akutnog infarkta miokarda, opekotina, teških fraktura i terminalnih stadijuma malignih oboljenja.
Morfin se može koristiti i pre operacije, za umirenje pacijenta i sprečavanje bolova; a po potrebi se može davati i tokom operacije (intratekalno ili epiduralno).
Kod akutnog edema pluća mehanizam delovanja morfina nije do kraja objašnjen, ali se pretpostavlja da uključuje smanjenje osećaja otežanog disanja, smanjuje anksioznost, kao i prethodno i naknadno opterećenje srca.
Morfin se može koristiti za ublažavanje upornog kašlja i zaustavljanje dijareje, ali se danas ne koristi u ovu svrhu. Za otklanjanje suvog kašlja je zamenjen antitusicima, a dijareja se leči otklanjanjem uzroka (kauzalno).
Neželjena dejstva
Neželjena dejstva morfina se, kao i željena, javljaju usled stimulacije OP3 receptora. Obuhvataju depresiju disanja, opstipaciju, zadržavanje mokraće, povećanje pritiska u žučnoj kesi, a nekad i mučninu i povraćanje, miozu, svrab. Duža primena morfina dovodi do tolerancije i zavisnosti (v. Toksikologija).
Farmakokinetika
Morfin se, dobro resorbuje nakon oralne, supkutane, intramuskularne i nazalne primene. Nakon oralne primene se intenzivno metaboliše u jetri, pa do cirkulacije dolazi oko 1/4 unete doze. Morfin slabije prolazi krvno-moždanu barijeru nego heroin, i u glavnom se raspodeljuje u plućima, jetri, bubrezima i slezini. Kod dece krvno-moždana barijera nije dovoljno razvijena, pa su deca posebno osetljiva prema morfinu.
Strmca (Bloke, Slovenija)
Strmca je naselje u slovenskoj Općini Bloki. Strmca se nalazi u pokrajini Notranjskoj i statističkoj regiji Notranjsko-kraškoj.
Morfin
Farmakokinetika
U jetri se morfin prevodi u glukuronat i izlučuje najvćim delom preko bubrega, a manjim delom preko žuči. Oštećenja jetre mogu značajno smanjiti metabolizam morfina što dovodi do povećanja njegove koncentracije u krvi. Morfin-6-glukuronid i sam ima analgetički efekat, što je od značaja kod hronične terapije ili poremećaja funkcije bubrega (kada je smanjeno izlučivanje ovog metabolita).
Strmca (Bloke, Slovenija)
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 25 stanovnika.
Morfin
Akutno trovanje
Akutno trovanje može biti samuobilačko ili slučajno (kod predoziranja). Javlja se euforija, koju prati mučnina, žeđ, hipotenzija, hipotermija, halucinacije, mioza, nesavladiva potreba za snom, koma i smrt usled depresije centra za disanje. Smrt nastupa za 1-24 sata.
Kao specifičan protivotrov se koristi nalokson. Zbog kratkog poluživota naloksona, potrebno je ponavljati injekcije više puta, sve dok ne prođe dejstvo morfina. Uz nalokson, daje se i kiseonik i infuzije tečnosti.
Morfinomanija
Morfin izaziva opijumski tim zavisnosti, u kome su izražene sve tri karakteristike bolesti zavisnosti: psihička i fizička zavisnost i tolerancija. Do navikavanja dolazi već za 2-3 nedelje, a tolerancija je tolika da morfinomani mogu uneti i do 2 grama morfina bez opasnosti po život.
Glavni simptomi hroničnog trovanja morfinom su smanjenje lučenja telesnih tečnosti (osim znoja), gubitak apetita, poremećaj varenja, mioza; a kasnije dolazi i do pojave psihičkih simptoma – depresija, aljkavost, socijalne disfunkcije.
Lečenje morfinomanije je vrlo teško, i danas se sprovodi u specijalizovanim ustanovama. Prilikom pokušaja odvikavanja, javlja se apstinencijalni sindrom koji se sastoji od simptoma suprotnih onima kod hronične intoksikacije morfinom: nesanica, razdražljivost, midrijaza, proliv. Zbog tahikardije može doći do smrti. Od psihičkih efekata se javljaju halucinacije i paranoja koje mogu dovesti do samoubistava. Zbog ovih opasnosti, lečenju morfinomanije (i heroinomanije) se pristupa pažljivo, kombinacijom psihoterapije i postepenog smanjivanja doze ili zamene metadonom. Cilj uvođenja metadona je da se ovisniku što pre ukine intravenska primena narkotika („skidanje sa igle“), a zatim se sam metadon postepeno ukida. Umesto metadona može da se primenjuje i metadil acetat koji ima duže dejstvo: jedna doza je dovoljna da otkloni simptome apstinencije za naredna tri dana. Međutim, bez obzira na terapiju, broj povratnika na morfin je jako visok.
Četničko-partizanski sukob
thumb|Protest protiv bratoubilačke borbe, Čačak novembar 1941. Četničko-partizanski sukob (takođe bratoubilačka borba) je bio politički i vojni sukob koji je svoju kulminaciju dostigao tokom Drugog svjetskog rata u Jugoslaviji. Oružani sukob je izbio jeseni 1941, tokom ustanka u Srbiji, oko pitanja vlasti, starešinstva, jedinstvene (ili zajedničke) komande, kolaboracije i različite nacionalne politike.
Komunisti su bili partija socijalne revolucije i nisu se odricali revolucionarne smene vlasti kao krajnjeg cilja, ostvarujući je u okviru narodnooslobodilačke borbe i jugoslovenskog pokreta. Komunisti su u četnicima videli nosioce predratne velikosrpske hegemonije koja želi da se nastavi preko politike srpskih buržoaskih snaga u zemlji i inostranstvu. Četnici su smatrali da su komunisti anacionalna, antisrpska snaga koja radi za račun stranog centra, u interesu svetske prevlasti komunizma.
Četnici su u komunistima gledali glavne suparnike, jednako kao što su komunisti u četnicima videli po sebi najopasniju snagu nakon pobede nad fašizmom. Zbog povezanosti četnika sa Saveznicima, komunisti su ih doživljavali kao najveću sutrašnju opasnost, neuporedivo veću od ostalih i kolaboracionista koji trpe ratnu sudbinu Nemaca. Prema gledištu komunista, Nedić, četnici i izbeglička vlada su bili beočuzi jedinstvenog lanca „velikosrpske hegemonije".
Komunisti se se borili protiv dinastije i za ostvarenje socijalne revolucije, dok su četnici bili „samo vojnici i borci za Kralja i Otadžbinu". Četničke snage nisu se mirile sa socijalnom revolucijom i petokrakom, i obratno, komunisti sa održavanjem statusa quo i kokardom. Četnici su isprva bili priznati kao legitimna snaga Kraljevine Jugoslavije, koja uživa status savezničke snage, sve dok ih se 1944. godine kralj, vlada i Saveznici nisu odrekli.
Partizansko-četnički sukob se u delu literature naziva „bratoubilačkim" ili „građanskim ratom". Petranović smatra da "odgovor o stvarnim uzrocima sukoba otkriva izneta inicijativa Mihailovića za razgovor s nemačkim predstavnicima", iz koje se vidi da je želeo da se liši partizana pomoću Nemaca.
Sukob na tlu Jugoslavije nije mogao ostati internog karaktera, jer su Britanci u početku podržavali Mihailovića, a Sovjetski Savez tajno KPJ.
Osobenost ovog sukoba je u tome što se vodio u uslovima okupacije i podeljene zemlje.
Stanje pre rata
Komunisti, kao jezgro narodnooslobodilačkog pokreta, i oficiri, kao jezgro ravnogorskog pokreta, bili su nepomirljivi protivnici još iz predratnog vremena. Štabovi i više instance Jugoslovenske vojske su učestalo upozoravali na opasnosti od komunizma i neophodnosti njegovog suzbijanja, npr:
Ustanak u Srbiji
Pukovnik Mihailović je pod zastavom legitimizma isključivo sebi davao monopol na vođenje pokreta otpora. Mihailović se proglasio legitimnim predstavnikom Jugoslovenske vojske i na osnovu ratnih zakona tražio odazivanje vojnih obveznika njegovim četničkim jedinicama. U drugoj polovini avgusta 1941. je započeo formiranje četničkih odreda, čiji je zadatak bio preuzimanje vlasti u momentu opšteg ustanka, sprečavanje pljačke i nereda, i delovanja „razornih elemenata". Pukovnik Mihailović je, pre bilo čijeg priznanja, smatrao da ima isključivo pravo da silom mobilišu ljude u svoje jedinice, dok su partizani bili za dobrovoljnu mobilizaciju.