cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historija Bosne i Hercegovine
Osmanlijsko doba
Prve godine osmanlijske vlasti u Bosni je karakterizirala borba za prevlast između Osmanlija i Mađarske, pri čemu su obje strane neko vrijeme pokušavali instalirati svoje pretendente na bosanski prijesto - Osmanlije Matiju Kotromanića, a Mađari Nikolu Iločkog. Otpor posljednjih domaćih velikaša u Hercegovini je, pak, slomljen 1482. godine, nakon čega je i ta oblast prešla pod osmansku vlast.
Mađarske snage su povremeno vršile pohode i preotimale otomanske posjede, ali je njihov otpor konačno slomljen početkom 16. vijeka. 1521. godine je Mađarska izgubila Beograd, a zajedno s njom i Srebreničku banovinu, a 1526. u bitci kod Mohača uništena mađarska država. Njeni ostaci su se stavili pod zaštitu dinastije Habsburg, koja je preuzela i bivše mađarske posjede u Bosni. No, ta je vlast bila kratkog vijeka, jer Osmanlije nezadrživo napreduju prema zapadu, osvajajući Jajce te velike Like, Slavonije i Dalmacije u današnjoj Hrvatskoj.
Osmanlije svoje uspjehe prije svega duguju postojanju snažne centralne vlasti koja je uvijek mogla mobilizirati daleko više ljudstva, te ih držati pod čvršćom disciplinom od rascjepkanih feudalnih državica tadašnje Evrope. Za tako nešto su također bile nužno osigurati stalan i pouzdan izvor financijskih sredstava. U slučaju Osmanskog Carstva su to bila osvajanja susjednih država, kao i porezi, pri čemu su nemuslimanski podanici Carstva bili u inferiornom položaju prema muslimanima. Zbog toga se u BiH u prvim vijekovima osmanske vlasti traje postupan, ali neumitan proces prelaženja na islam, koji je za posljedicu imao potpuni nestanak krstjanske zajednice, dok su se od kršćanskog stanovništva očuvali jedino katolici i pravoslavci.
Godine 1580. je osmanska vlast u Bosni reogranizirana kroz osnivanje Bosanskog ejaleta (vilajeta). U tom periodu se snaga osmanske centralne vlasti, s jedne strane, odlikukje snažnim poreznim i drugim pritiskom na lokalno stanovništvo, ali isto tako uspostavljanjem mira i relativnog blagostanja koje je iza sebe ostavilo brojne vrijedne kulturne i druge spomenike. BiH je u tom periodu doživjela i dolazak sefardskih Židova koji su u njoj našli utočište nakon progona iz Španije.
Krajem 16. vijeka se otomanski prodor na zapad usporava nakon što Habsburgovci jačaju centralnu vlast na svojim posjedima, i organiziraju sistem vojničkih kolonija poznat kao Vojna Krajina. U 17. vijeku na toj granici traju povremeni sukobi s neodlučnim rezultatom, dok nakon iscrpljujućeg kandijskog rata s Mletačkom republikom Otomansko carstvo gubi dio teritorija Bosanskog ejaleta koji će kasnije postati dio današnje Hrvatske.
mini|250px|Habzburška Severna Bosna (Kraljevina Bosna), 1718-1739. Prekretnicu u otomanskoj historiji je predstavljao poraz pod Bečom 1683. godine, nakon čega su Habsburgovci tokom dugotrajnog rata Osmanlijama preoteli Mađarsku i Slavoniju, dok su Mlečani iz Dalmacije također izvršili prodore u tadašnje bosanske teritorije. Ti gubici su potvrđeni mirom u Sremskim Karlovcima 1699. godine. Teritorijalni gubici su se nastavili i temeljem Požarevačkog mira iz 1718. kada je ustanovljena trajna granica između tadašnjih mletačkih posjeda u Dalmaciji i Osmanskog carstva - te koja će poslije biti temelj današnjih južnih granica BiH. Istim mirovnim ugovorom Habsburgovci su preuzeli dio današnjeg teritorija BiH, ali su ih morali napustiti nakon poraza u ratu 1739. godine.
Ti su događaji imali važne posljedice na historiju BiH. Iz izgubljenih otomanskih teritorija je veliki dio prognanog muslimanskog plemstva našao utočište u Bosni. Isto tako je gubitak bogatih područja u Mađarskoj oslabio otomanske financije, a samim time i centralnu vlast. S druge strane su lokalni otomanski feudalci to nastojali nadoknaditi pojačanim tlačenjem kršćanskog stanovništva ili raje, što je dovelo do sve većeg broja ustanaka i prebjega na habsburšku, odnosno mletačku teritoriju.
U 18. vijeku se javljaju i prve pobune lokalnog muslimanskog plemstva protiv centralne vlasti. Djelomično nastojeći suzbiti nezadovoljstvo, centralna vlast čini manje ustupke lokalnim feudalcima, dajući im široku autonomiju kroz postojeći sistem kapetanija.
Godine 1788. su Bosnu i Hercegovinu, u savezu s Rusijom, pokušali osvojiti Austrijanci, ali je taj pokušaj, najviše zbog diplomatskog pritiska drugih evropskih sila i krize izazvane izbijanjem francuske revolucije, 1791. završio samo manjom korekcijom granice u današnjoj Sjeverozapadnoj Bosni, koja i danas dijeli Hrvatsku i BiH.
Osmanlijsko Carstvo, koje je početkom 19. vijeka bilo u savezu s Napoleonom, gubi još jedan rat s Rusijom. Otomanski sultani postaju svjesni da su nužne reforme vojske i državne uprave kako bi im se država mogla ravnopravno mjeriti s evropskim silama. Takva nastojanja u mnogim dijelovima Carstva, uključujući Bosnu, izazivaju otpor konzervativnih krugova i lokalnog plemstva.
1813. godine sultan pokušava skršiti taj otpor, te šalje u Bosnu Siliktar Ali-pašu, koji je imao zadatak da započne proces ukidanja kapetanija u Bosni. Sultan uskoro šalje veliku vojsku, sačinjenu od turskih i albanskih vojnika da pokore Sarajevo, a također 1820. godine izvršeni su napadi na Mostar i Srebrenicu, te su ubijena dva kapetana: iz Banja Luke i Dervente.
Dodatni poticaj osmanlijskim reformama su bili srpski ustanci, kojim je Srbija dobila autonomiju 1815., isto kao i ustanak Grka koji je počeo 1821. Novi sultan Mahmut II.,1826. godine vrši veliku reformu vojske i pokolj janjičara. Godine 1831. diže se bosanski feudalci na čelu sa Husein-kapetanom Gradaščevićem započinju veliku pobunu kojoj je cilj ishoditi autonomiju Bosne. Te iste godine bosanska vojska, sa Husein-kapetanom Gradaščevićem na čelu, osvaja Travnik i zarobljava vezira, te ga javno ponižava, tjerajući ga da skine novu "reformsku" odjeću i obuče tradicionalnu nošnju. Zatim, bosanska vojska od preko 25.000 vojnika nanosi veliki poraz Velikom veziru na Kosovu, a 12. septembra 1831. godine, u Sarajevu, i zvanično proglašava autonomiju Bosne, iako je diplomatski poručeno sultanu da će se i dalje on smatrati vrhovnim vladarom Bosne.
Sultan, potom, uspijeva da unese neslogu među Bošnjake, i pridobija na svoju stranu Ali-agu Rizvanbegovića i Smail-agu čengića, te šalje veliki vojni kontigent od preko 30.000 vojnika na Sarajevo, te bosanska vojska doživljava veliki poraz u maju 1832. godine. Husein-kapetan Gradaščević se povlači u Austriju. Godine 1836. nekoliko kapetana iz okoline Bihaća diže pobunu, koja je bila krvavo ugušena od strane vojnih trupa iz Anatolije. Sljedeća velika pobuna se desila 1840. godine, kada je ponovo Vezir bio istjeran iz Travnika, ali i ta pobuna biva uskoro ugašena od strane regularnih osmanlijskih trupa. 1850. godine sultan salje u Bosnu Omer-pašu Latasa, koji do kraja 1850. godine uspostavlja potpunu kontrolu nad Bosnom i ukida kapetanije, te uvodi novi sistem vlasti, koji je dijelio zemlju u 9 oblasti, od kojih je svaka bila pod vlašću kajmakama.
U istom periodu u susjednoj Hrvatskoj se javlja ilirski pokret, koji će se početi zalagati za prisajedinjenje otomanske BiH u jednu veliku južnoslavensku državu. U susjednoj Srbiji tamošnji nacionalni pokret lokalno kršćansko, pogotovo pravoslavno, stanovništvo počinje smatrati dijelom srpske nacije. Nešto kasnije hrvatski nacionalisti počinju Bosnu, uključujući njeno muslimansko stanovništvo, smatrati dijelom hrvatske nacije i države.
Sve to, kao i postojanje de facto nezavisnih Srbije i Crne Gore, kao i sve gora ekonomska situacija u Bosni, dovela je do sve češćih pobuna kršćanske raje u BiH. One 1875. eskaliraju u hercegovački ustanak, koji se širi na teritorij Bosne. Slijedeće godine na stranu ustanika interveniraju Srbija i Crna Gora, a da bi te države spasila otomanske odmazde, intervenira i Rusija čije snage dopiru pred Istanbul.
Nastojeći spriječiti Rusiju da preuzme potpunu kontrolu nad Balkanu, ostale evropske sile sazivaju Berlinski kongres. Njime je, između ostalog, formalno potvrđen suverenitet Otomanskog carstva nad BiH, ali, u svrhu zaštite kršćanskog stanovništva, odlučeno da vlast nad tim područjem, kao i nad Sandžakom, provodi Austro-Ugarska. Lokalni muslimanski feudalci i dijelovi otomanskih garnizona su se u ljeto 1878. tome pokušali suprotstaviti oružjem, ali je taj otpor brzo ugušen.
Austro-Ugarsko doba
Austro-ugarska vlast uspostavljena 1878. prvih trideset godina nije ušla u formalnu strukturu Dvojne Monarhije, nego je to područje tretirano kao svojevrsni protektorat i kolonija.
Vlast je relativno brzo konsolidirana, nakon manjih pokušaja pružanja otpora, od kojih je najvažniji kratkotrajni Hercegovačko-bokeljski ustanak.
Novi vlastodršci su stanovništvu BiH donijeli brz i relativno vidljivi napredak, iako je BiH sve vrijeme ostala jednom od najsiromašnijih i najzaostalijih regija Austro-Ugarske. Uvedena je reforma državne uprave, doneseni novi, napredni zakoni, a BiH željeznicom i modernim cestama povezana s ostatkom Evrope. Također se u BiH po prvi put javlja i industrija.
U tom periodu dolazi i do značajnih demografskih promjena, uglavnom na štetu muslimanskog stanovništva. Dio se iseljava u područja pod otomanskom vlašću, dok se u BiH doseljavaju Hrvati i pripadnici drugih naroda Monarhije, čime raste udio katolika u stanovništvu.
Austro-Ugarska, se, međutim suočava sa sve većim problemom koji čini razvijena nacionalna svijest kod njenih kršćanskih podanika u BiH. Katolici se izjašnjavaju kao Hrvati, dok se pravoslavci izjašnjavaju kao Srbi. Potonji se smatraju opasnošću s obzirom na iredentističke težnje iz susjedne Srbije. Nastojanje da se BiH priključi Hrvatskoj, s druge strane, se shvaća kao prijetnja ravnoteži između austrijskog i mađarskog dijela Monarhije.
Austro-ugarske vlasti taj problem nastoje riješiti promicanjem bošnjačke nacije, odnosno svijesti o posebnom identitetu koja se u to vrijeme počela javljati među muslimanskim stanovništvom, i koji će konačno biti formiran tek u 20. vijeku. Pokušaji da se ta svijest proširi na Hrvate i Srbe uglavnom nisu imali uspjeha. Banjemain Kalaj, od 1882. upravitelj Bosne i Hercegovine je sprovodio tu politiku.
U BiH, slično kao i u Hrvatskoj, među politički aktivnom omladinom se javljaju radikalne nacionalističke organizacije koje zagovaraju stvaranje jugoslavenske države. Jedna od njih je i Mlada Bosna, čiji je pripadnik Gavrilo Princip u Sarajevu 28.6. 1914. ubio austro-ugarskog prijestonasljednika Franza Ferdinanda. Taj je događaj poslužio kao povod za prvi svjetski rat.
Na samom početku rata je Istočna Bosna poslužila kao baza za dva pokušaja osvajanja Srbije koja su slomljena u cerskoj i kolubarskoj bitci. Jugoistočni dio BiH je, pak, postao bojište i neko vrijeme bio pod kontrolom srpskih i crnogorskih snaga. Kada su Centralne Sile krajem 1915. i 1916. osvojile Srbiju i Crnu Goru, na teritoriji BiH je zavladao mir. Međutim, stanovništvo je teško propatilo od ratom izazvane gladi i oskudice, a veliki broj muškaraca je regrutiran u austro-ugarsku vojsku te poslije stradao na bojištima kao što su Galicija i dolina Soče.
Austro-ugarska vlast nad BiH je prestala u oktobru 1918. kada je to područje formalno preuzela kratkotrajna Država SHS.
Kraljevina Jugoslavija
thumb|250px|Pokrajine Kraljevine SHS, 1920-1922. Država SHS se 1.12. 1918. s Kraljevinom Srbijom formalno ujedinila u Kraljevinu SHS.
U novoj državi teritorija BiH je usvajanjem Vidovdanskog ustava 1921. prestala postojati kao jedinstvena administrativna cjelina, pa je podijeljena između tadašnjih oblasti, a od 1929. godine i nekoliko banovina.
U BiH su političkim životom dominirale političke stranke s nacionalnim predznakom. Hrvatsko stanovništvo se od 1920-ih opredjeljuje za HSS, muslimansko za Jugoslavensku muslimansku organizaciju, a srpsko za Radikalnu i Demokratsku stranku.
Banovina Hrvatska - stvorena 1939. spajanjem tadašnje Savske i Primorske banovine - dodatno je proširena pripajanjem dijelova tadašnje BiH. Tadašnja Drinska i Vrbaska banovina su, pak, ostale pod direktnom upravom vlade u Beogradu.
Drugi svjetski rat
Za vrijeme drugog svjetskog rata, Kraljevinu Jugoslaviju su u aprilu 1941. napale sile Osovine i prisilile njenu vojsku na kapitulaciju 17.4. 1941. Deset dana prije su u Zagreb ušle njemačke snage, te je isti dan proglašena Nezavisna država Hrvatska.
Pobjedničke Sile Osovine su odlučile da cijela teritorija BiH dođe pod vlast NDH, čiji je poglavnik Ante Pavelić započeo politiku s ciljem eliminacije srpskog stanovništva, koje je uključivalo prisilno prevođenje na katoličanstvo, protjerivanje i genocid. Vlast NDH je, s druge strane, muslimansko stanovništvo smatralo Hrvatima islamske vjere.
NDH, međutim, nije bila u stanju uspostaviti svoju vlast nad cijelom BiH, u kojoj, pogotovo u krajevima sa srpskim stanovništvom i pogotovo nakon njemačkog napada na SSSR u junu 1941. izbijaju pobune protiv novog režima.
Pobunjenici su se s vremenom podijelili na dvije frakcije - partizane pod vodstvom Titovih komunista koji su se borili za socijalizam i federativno preuređenje Jugoslavije nakon oslobođenja, te četnike koji su nastojali obnoviti predratni poredak.
thumb|left|Bihaćka republika, 1942.|250px Nakon što je 1941. u Srbiji slomljena Užička republika, glavnina partizanskih snaga se prebacila u BiH gdje će biti središte njenih aktivnosti. Zbog toga će upravo to područje biti poprištem velikih i značajnih ratnih operacija i političkih događaja, kao što su: Fočanska Republika, Bitka na Kozari, Pohod proleterskih brigada u Zapadnu Bosnu, Bihaćka Republika, Prvo zasjedanje AVNOJ-a,, Bitka na Neretvi, Bitka na Sutjesci, Prvo zasjedanje ZAVNOBiH, Drugo zasjedanje AVNOJ-a, Desant na Drvar.
U isto vrijeme je u BiH počinjen i veliki broj zločina nad civilnim stanovništvom, ispočetka uglavnom nad Srbima, a kasnije i nad pripadnicima drugih nacionalnosti. U tome su, u većem ili manjem omjeru, sudjelovale sve zaraćene strane, iako su partizani u tome bili više motivirani ideološkim nego nacionalnim motivima.
Partizani su s vremenom stekli povjerenje i podršku među pripadnicima svih nacionalnosti, tako da se od 1943. bilježi i veći broj muslimana među njihovim redovima. Tome je pridonijelo i stvaranje ZAVNOBiH-a kao institucije temeljem koje će u okviru poratne jugoslavenske federacije biti obnovljena bosansko-hercegovačka državnost.
Partizani su od 1942. do 1945. imali velike dijelove BiH pod svojom kontrolom, ali su je nad cijelom BiH ustanovili tek neposredno iza završetka rata. Odžak, koji se predao krajem maja 1945., se smatra posljednjim osovinskim uporištem u Evropi.
Socijalistička Jugoslavija
BiH je neposredno nakon rata bila jedna od najnerazvijenijih i najsiromašnijih regija Jugoslavije, dodatno pogođena strahovitim ratnim razaranjima i velikim demografskim gubicima.
Nakon raskida sa Staljinom 1948, BiH dodatno dobija na važnosti, jer se smatra manje ranjivom na eventualnu invaziju Istočnog bloka.
Međutim, svi dijelovi BiH ne uživaju blagodati novog režima. Tako je Zapadna Hercegovina ispočetka zanemarena, zbog toga što je njeno stanovništvo steklo reputaciju sklonosti hrvatskom nacionalizmu.
Važan događaj u historiji BiH jest priznanje Muslimana - koji su se dotada smatrali vjerskom zajednicom - kao jednog od konstitutivnih naroda SFRJ. Ono se dogodilo početkom 1970-ih.
U istom periodu, međutim, strah od narušavanja etničke ravnoteže i ponovnog izbijanja sukoba koji su karakterizirali drugi svjetski rat, doveo je do izuzetno represivne klime i gušenja medijskih i drugih sloboda u odnosu na druge jugoslavenske republike i pokrajine.
Nakon pada berlinskog zida i u BiH, kao i u drugim dijelovima Jugoslavije, se događaju demokratske promjene. One se iskazuju kroz pojavu novih političkih stranaka, od kojih su najjače one pod nacionalnim predznakom.
Muslimane je tako okupljala stranka SDA, a Hrvate HDZ BiH, ispostava stranke koja je prije nekoliko mjeseci bila osvojila vlast u Hrvatskoj. Srbe okuplja stranka SDS.
Sve tri stranke su, usprkos različitim pogledima na budućnost BiH, odnosn riješene političke krize u Jugoslaviji, pred izbore 1990. godine sklopile neformalnu koaliciju kako bi svrgnule vladajući SK BiH. Građanska opcija u BiH je, pak, bila podijeljena između SK BiH i Saveza reformskih snaga, nove stranke koju je tada vodio popularni premijer Ante Marković.
Na kraju se ispostavilo da je većina građana za nacionalne stranke, pa se izbori krajem 1990. često nazivaju "popisom stanovništva". Za predsjednika sedmočlanog predsjedništva je izabran Alija Izetbegović. On će u slijedećih nekoliko mjeseci, zajedno s Makedonijom, bezuspješno pokušati naći kompromis kojim bi se riješila ustavna kriza koja će dovesti do raspada SFRJ.
Međutim, koalicija nacionalnih stranaka se s vremenom počela raspadati, čemu je doprinijelo proglašenje nezavisnosti Slovenije, te rat u susjednoj Hrvatskoj, u kome je JNA koristila teritoriju BiH kao bazu u svojim operacijama protiv Hrvatske vojske.
Rat u BiH 1992-1995
9. januara 1992. Srbi su proglasili Srpsku Republiku Bosnu i Hercegovinu.
Tome je kao povod poslužila odluka vlade u Sarajevu da provede referendum o nezavisnosti BiH 29.2. i 1.3. 1992. Na temelju toga je proglašena nezavisnost BiH 5.4. 1992., te priznata od strane država EEZ dva dana kasnije.
Mjesec dana prije tih događaja su u nekim dijelovima BiH bilježili oružani incidenti između raznih oružanih formacija s etničkim predznakom, pri čemu je srpskim paravojnim formacijama JNA pružala vojnu i svaku drugu podršku. Hrvatske formacije su, pak, uživale podršku iz susjedne Hrvatske, dok su muslimanske formacije bile najslabije opremljene i organizirane.
Početkom rata su to iskoristile srpske snage kako bi u velikom dijelu BiH preuzele kontrolu, te poslije izvršili brutalno etničko čišćenje nad Muslimanima. U Bosanskoj Posavini, kao i dolini Neretve je, pak srpske snage, uz podršku HV, teško porazila i potisnula hrvatska milicija HVO. Grad Sarajevo se, pak, našao opkoljen i izložen višegodišnjoj opsadi od strane srpskih snaga.
Iako se JNA nešto kasnije formalno povukla iz BiH, svjetska diplomati su SRJ držali odgovornom za rat, te su zbog toga toj državi UN nametnuli sankcije. Potresne slike iz opkoljenog Sarajeva, kao i vijesti o ubojstvima, protjerivanjima i silovanjima su, isto tako stvorili velike simpatije za Muslimane (koji se od tada i službeno počinju nazivati Bošnjaci) u svjetskoj javnosti i medijima. To je uključilo i američki politički establishment, dotada uglavnom indiferentan prema procesima vezanim uz raspad SFRJ.
Europska Unija, koja je, pak, zbog straha od izbjeglica i dalje nestabilnosti imala najviše razloga da zaustavi rat, za to nije imala vojne resurse. Zbog toga se rat pokušavalo provesti zaustaviti diplomatskim sredstvima. Jedna od takvih inicijativa je bio i Vance-Owenov plan, kojim se BiH po etničkom ključu imala podijeliti na tri dijela.
Ranije nesuglasice, spor oko granica tih oblasti kao i hrvatski gubitak Bosanske Posavine u srpskoj protuofenzivi nekoliko mjeseci ranije je u proljeće 1993. doveo do oružanog sukoba između vladinih, pretežno bošnjačkih snaga i HVO-a. Time su ratom, nasiljem i etničkim čišćenjem zahvaćena dotada pošteđena područja BiH. U nekoliko presuda MKSJ-a (Blaškić, Kordić, Rajić) sukob između Bošnjaka i Hrvata je okarakterisan "međunarodnim ratom Republike Hrvatske protiv Republike Bosne i Hercegovine", a većina ga smatra posljedicom dogovora u Karađorđevu o podjeli BiH između Srbije i Hrvatske. Nešto kasnije je došlo do raskola i brutalnog sukoba i među samim Bošnjacima, nakon što je Fikret Abdić, uz srpsku pomoć i prešutni blagoslov vlade u Zagrebu, formirao Autonomna pokrajina Zapadna Bosna.
Najvažniji događaj u ratu se dogodio početkom 1994. godine, kada je Hrvatska, pod pritiskom američkog predsjednika Billa Clintona, prisiljena napustiti svoju iredentističku politiku i sklopiti savez s vladom u Sarajevu. Temeljem toga su potpisani Washingtonski sporazumi i stvorena Federacija BiH. To je omogućilo hrvatskim i bošnjačkim snagama, da uz američku podršku, počnu polahko preuzimati dijelove teritorija BiH.
thumb|right|250px|Podela BIH prema Dejtonskom sporazumu iz 1995. Hrvatskoj je, zauzvrat, omogućeno da krši embargo na uvoz oružja UN, odnosno da uz američku podršku, stvori modernu oružanu silu. Njoj je, nakon masakra u Srebrenici, dano zeleno svjetlo da početkom augusta 1995. izvede Operaciju Oluja, likvidira Republiku Srpsku Krajinu i, zajedno sa snagama Armije BiH, nastavi prodor u dubinu teritorije pod tadašnjom kontrolom Republike Srpske.
Srpske snage su pretrpjele velike poraze i izgubile veliki dio teritorija, pa su u oktorbu 1995. prisiljene na potpisivanje primirja. 21.11. 1995. je nakon višednevnih pregovora u Daytonu potpisan Dejtonski mirovni sporazum, temeljem koga je završen rat i ustanovljena BiH kao složena država temeljena na dva u ratu stvorena entiteta - Federaciji BiH i Republici Srpskoj.
Poratna Bosna i Hercegovina
thumb|left|Današnja Bosna i Hercegovina|250px Nakon potpisivanja mira, u BiH su stigle američke i druge zapadne vojne snage koje su kao SFOR ispočetka razdvajale zaraćene strane i nadzirale provođenje uvjeta primirja, da bi na kraju omogućile predstavnicima međunarodne zajednice da nad BiH uspostave de facto protektorat.
Nakon toga su se glavne aktivnosti međunarodne zajednice svodile na uklanjanje političkih i drugih struktura koje su predstavljale prijetnju dejtonskom poretku. To se prije svega odnosilo na vojni i politički vrh Republike Srpske, a u tu svrhu je korišten i Haški sud, s obzirom da su mnogi bosanskosrpski političari bili u većoj ili manjoj mjeri upetljani u ratne zločine.
Također se nizom ustavnih i drugih promjena - koje su omogućile široke ovlasti predstavnika međunarodne zajednice - išlo u smjeru jačanja jedinstva BiH, odnosno smanjivanja uloge entiteta i njihovih ovlasti.
Pet godina nakon rata su ti napori uključivali i promoviranje građanskih, ne-nacionalnih stranaka, što je 2000. godine imalo neke rezultate. Međutim, vrlo brzo nakon toga su se glasači iz sva tri naroda vratili nacionalnim strankama.
U međuvremenu je BiH doživjela izvjestan ekonomski oporavak, ali se još uvijek ne može usporediti s drugim, ratom manje pogođenim dijelovima bivše Jugoslavije. To svejedno nije spriječilo bosansko-hercegovačke vlasti u oba entiteta da, slično kao i u drugim zemljama regije, proklamiraju ulazak BiH u euro-atlantske integracije (NATO i EU) kao svoj službeni cilj.
Proces koji će krajnji cilj imati ulazak u EU je počeo, iako bi njemu kao ozbiljnu smetnju mogla predstavljati komplicirana dejtonska ustavna struktura, kao i nedostatak političkog konsenzusa među narodima BiH o načinu i sadržaju njegove promjene.
Valle di Segola, Piacenza
Valle di Segola je naselje u Italiji u provinciji Piacenza, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 272 m.
1887. na filmu
thumb|Man Walking Around A Corner, snimka Louisa Le Princea koja se smatra prvim filmom u današnjem smislu riječi, datirana prije jula 1887.
1887. je posljednja godina u koju se može datirati izrada prvog filma u današnjem smislu riječi.
Fintoag, Lăpugiu De Jos
Fintoag je naselje u Rumuniji u okrugu Hunedoara u opštini Lăpugiu De Jos.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 275 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 246 m.
Banjani (Ub)
Бањани је насеље у Србији у општини Уб у Колубарском округу. Према попису из 2011. било је 1124 становника. Пре Другог светског рата Бањани су имали статус варошице.
Демографија
У насељу Бањани живи 1102 пунолетна становника, а просечна старост становништва износи 41,1 година (39,3 код мушкараца и 42,9 код жена). У насељу има 437 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 3,19.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Opština Morelos, México
Morelos je opština u Meksiku, u saveznoj državi México.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 16671 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 2610 m.
Italijansko ekonomsko čudo
thumb|desno|250px|[[Fiat 600, italijanski automobil koji je postao dostupan širokim slojevima stanovništva i tako postao jednim od simbola novog prosperiteta i "ekonomskog čuda".]]
Italijansko ekonomsko čudo (miracolo economico italiano) ili ekonomski bum (boom economico) je naziv za period historije Italije koji otprilike odgovara 1950-im i 1960-ih, a koje je karakterizirao visok i dugotrajan ekonomski rast, a tokom koga je došlo do nagle transformacije Italije u svjetsku industrijsku silu i porasta životnog standarda koji se odrazio na značajne promjene u italijanskom društvu i kulturi.
Santa Emilia, Lagos de Moreno
Santa Emilia je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Lagos de Moreno.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1866 m.
NGC 4002
NGC 4002 (također poznat kao MCG 4-28-104 i PGC 37635) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 303 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Lav. Najveći prečnik je 1,10 (97 hiljada sg) a najmanji 0,6 uglovnih minuta (53 hiljade sg). Prvo otkriće je napravio John Frederick William Herschel 10. aprila 1785. godine.
Košarkaška reprezentacija Izraela
Izraelska košarkaška reprezentacija predstavlja državu Izrael u športu košarci.
Krovna organizacija: איגוד הכדורסל בישראל
Glavni trener:
Trenutni sastav
Evropsko prvenstvo 2007.
Realcelsi, Palermo
Realcelsi je naselje u Italiji u provinciji Palermo, u regiji Sicilija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 66 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 412 m.
Alaigne
Alenj je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Od koja pripada prefekturi Limu.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 300 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 21 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 13,86 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 330 metara (maksimalnoj 444 m, a minimalnoj 244 m).
El Carrizal, Santiago Pinotepa Nacional
El Carrizal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santiago Pinotepa Nacional.
Mountain View, New Mexico
Mauntin Vju je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Novi Meksiko.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 122.
1888. na filmu
1888. je prva godina u kojoj su izrađeni filmovi čija se izrada može datirati.
Arsen dioksid
Arsen dioksid je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 106,920 Da.
Zapadnoslavenski jezici
U zapadnoslovenske jezike spada poljski i neki ostaci od Lektičkih jezika (Kašupski i njegova prastara verzija Slovinski), Donjelužički i Gornjelužički (koji se zovu i Wendish), češki i slovački. Više od 40 miliona ljudi govori poljski jezik u Poljskoj, nekim regionima u Češkoj i USA i Kanadi. Osnovni dijalekat poljskog je velikopoljski (na sjeverozapadu), malopoljski (na jugoistoku), šleski i mazovski (sličan kašubskom). Slovinski pripada sjevernoj grupi kašubskih jezika. Kašubski dijalekti, zajedno sa slovinskim se smatraju ostacima pomeranijskih jezika koji su pripadali lektičkoj grupi. Lektička grupa je isto uključivala i polapski jezik koga su govorili do 17. i 18. vijeka Sloveni u okolini rijeke Elbe (Laba). U to doba je već bio napisan riječnik i neki izrazi na tome jeziku.
Polapski jezik se graničio sa sorbijskim dijalektima koje govore Lužički Srbi u Istočnoj Njemačkoj. Gornjelužički dijalekat je baza za pismo a ostaci donjelužičkog se govore i u regiji Mužakova.
Češki se govori u Bohemiji, Moraviji i Šleziji. Pisani jezik je zasnovan na centralnom bohemijskom dijalektu koji se govori u regiji Praga. Slovačko pismo je zasnovano na bazi centralnog slovačkog dijalekta koji je govoren sredinom 19 vijeka. Zapadni slovački jezici su bliski sa moravijskim dok su istočni bliski sa poljskim i ukrajinskim.
Opština Răzvad, Dâmbovița
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 262 m.
NGC 229
NGC 229 je galaksija u zviježđu Andromeda.
Los Órganos, Manuel Doblado
Los Órganos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Manuel Doblado.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 19 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1775 m.
Romagnese, Pavia
Romagnese je naselje u Italiji u provinciji Pavia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 259 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 643 m.
Jelce
Jelce je naselje u slovenskoj Općini Šentjuru. Jelce se nalazi u pokrajini Štajerskoj i statističkoj regiji Savinjskoj.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2020.godine naselje je imalo 104 stanovnika
Dok je prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 108 stanovnika.
Pascuas, Canelas
Pascuas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Durango, u opštini Canelas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 817 m.
Košarkaška reprezentacija Latvije
Letonska košarkaška reprezentacija predstavlja državu Letoniju u sportu košarci.
Krovna organizacija:
Glavni trener:
Pierre Schaeffer
Pierre Henri Marie Schaeffer (Nancy, 14. kolovoza 1910. – Aix-en-Provence, 19. kolovoza 1995.) je bio francuski kompozitor, pisac, inženjer, muzikolog i akustičar, jedan od najutjecajnijih kompozitora XX. vijeka. Njegov inovativni rad kako na znanosti (posebice na polju komunikacija i akustike) tako i na umjetnostima, posebice glazbi, književnosti i radiju, u godinama nakon Drugog svjetskog rata, kao i njegov antinuklearni aktivizam i kulturološka kritika, donijeli su mu veliko poštovanje još za života.
Rođen je u Nancyju u glazbenoj obitelji koja ipak nije poticala njegovo glazbeno obrazovanje već ga je školovala za inženjera. Nakon maturiranja na Lycée Saint-Sigisbert, Schaeffer 1929. godine odlazi u Pariz na École Polytechnique, ali je svoje obrazovanje dovršio na École supérieure d'électricité 1934. godine. Iste godine radio je, mada kratko, kao telekomunikacijski inženjer u Strasbourgu te upoznao Elisabeth Schmitt, koju će ubrzo oženiti i koja će mu roditi kćer, Marie-Claire Schaeffer. Kada se s obitelji preselio u Pariz i zaposlio u Radiodiffusion Française, Schaeffer je izgubio interes za telekomunikacije i razvio interes za glazbu. Spajajući svoje tehničko znanje s glazbom, Schaeffer je eksperimentirao s različitim uređajima kako bi stvarao zvuk, a sve nakon što je zamolio upravu da mu dozvoli korištenje tvrtkine opreme. Ovo će se iskustvo pokazati ključnim za Schaefferovo glazbeno formiranje.
Schaeffer se, pomoću uređaja, igrao sa zvukovima – puštao ih je unatrag, usporavao, ubrzavao i miješao s drugim zvukovima. Sve te tehnike su u to doba bile praktički nepoznate, no Schaeffer je uspio pronaći nekoliko entuzijastičnih istomišljenika s kojima je nastavio eksperimentirati. S vremenom je njegov rad postajao sve avangardniji, a sam Schaeffer je počeo propitivati tradicionalno poimanje glazbe svojim korištenjem tehnologije. Prilikom svojih eksperimenata koristio je cijeli niz uređaja, među kojima su gramofon i primitivni diktafoni, ali i cijelu seriju uređaja koje je izradio sam ili zajedno s kolegama, među kojima su značajni fonogen i Acousmonium.
Uz glazbu, Schaeffer se 1938. godine počeo baviti pisanjem, isprva kao novinar i kolumnist za muzički časopis Revue Musicale. Njegova kolumna, "Osnovne istine", preispitivala je tadašnje glazbene tendencije. Inspiriran katoličanstvom, pisao je i prozu te objavio kratki kršćanski roman Chlothar Nicole.
U ovom periodu, Schaeffer je osnovao grupu La Jeune France, koja se zanimala za umjetnosti, ali i neke aspekte misticizma. Godine 1942. osnovao je Studio d'Essai (kasnije Club d'Essai), koji je isprva igrao ulogu u Pokretu otpora, a kasnije postao centar Schaefferove muzičke aktivnosti. Upravo je tu Schaeffer uspješno snimio svoje prvo djelo, koje će se naći na kompilacijskom albumu Dix ans d'essais radiophoniques du Studio au Club d'Essai: 1942–1952. Schaefferovi eksperimenti s glazbom i zvukovima u ovom razdoblju služili su kao osnova za njegov stil, musique concrète.
Godine 1949. upoznao je kompozitora i udaraljkaša Pierrea Henryja, s kojim će plodno surađivati i stvoriti svoju Symphonie pour un homme seul, a dvije godine kasnije osnovao je Groupe de Recherche de Musique Concrète pri francuskom radiju. Ovo mu je omogućilo korištenje novog studija koji je imao snimač, što je bio veliki korak naprijed za Schaeffera. Danas se on kreditira kao prvi kompozitor u historiji koji je koristio magnetsku traku za stvaranje glazbe. Godine 1952., Schaeffer objavio djelo À la recherche d'une musique concrète, u kojem je sumirao svoj dotadašnji rad. Sljedeće godine dolazi do premijere njegove jedine opere, Orphée 53. Iste godine napustio je GRMC i osnovao Groupe de Recherche Musicale[s], gdje je jedno vrijeme bio mentor mladom Jean Michelu Jarreu. Godine 1959. objavio je svoju posljednju studiju, Études aux Objets.
Godine 1968., pa sve do 1980., Schaeffer je bio profesor na Pariškom konzervatoriju, gdje je predavao elektronsku kompoziciju. Posljednje godine proveo je boreći se s Alzheimerovom bolešću, od koje je u konačnici i preminuo 1995. godine u Aix-en-Provenceu.
Schaeffer je bio izrazito plodan inovator, kako na tehnološkom tako i na glazbenom polju. Među cijelom serijom projekata kojima se bavio, svakako najznačajniji je njegov rad na elektronskoj i eksperimentalnoj muzici, jezgru kojega čini njegova musique concrète, eksperimentalno-elektronski pravac koji se danas smatra samim početkom avangardne glazbe. Danas ga se smatra jednim od najutjecajnijih eksperimentalnih, elektroakustičnih i elektronskih glazbenika, s obzirom da je bio prvi kompozitor koji je korstio neke tehnike koje suvremena glazbena produkcija smatra neizostavnima. Njegovi projekti se danas smatraju esencijalnim u historiji eksperimentalne i elektronske glazbe.
Rudersdorf
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Zemerda Rudersdorf se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Zemerda. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 200 metara. Površina opštine iznosi 7,8 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 357 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 46 stanovnika/km².
San Giorgio Pantaide Bassa, Cosenza
San Giorgio Pantaide Bassa je naselje u Italiji u provinciji Cosenza, u regiji Kalabrija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 89 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 245 m.
Cholcingo, Taxco de Alarcón
Cholcingo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Taxco de Alarcón.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 32 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1563 m.
Playa de Oro, Mexicali
Playa de Oro je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Mexicali.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 27 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 45 m.
Vakav
Prirodni uslovi
Vakav je smešten u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Kumanova, selo je udaljeno 12 kilometara južno.
Naselje Vakav se nalazi u istorijskoj oblasti Blatija. Selo je smešteno na istočnim brdima iznad doline reke Pčinje, na približno 290 metara nadmorske visine. Jugoistočno od sela izdiže se Gradištanska planina.
Mesna klima je blaži oblik kontinentalne klime zbog uticaja Egeja (žarka leta).
Stanovništvo
Većinsko stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100%).
Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.
La Capannina, Pisa
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 191 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 31 m.
Fello, Asti
Fello je naselje u Italiji u provinciji Asti, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 15 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 282 m.
Shake, Rattle and Roll (album)
Shake, Rattle and Roll je album grupe Bill Haley & His Comets koju je 1955. godine izdala američka diskografska kuća Decca Records. Predstavlja kompilaciju nekoliko ranijih singlica, uključujući njihov najveći dotadašnji hit Shake, Rattle and Roll iz 1954. te Rock Around the Clock koji je postao veliki hit nešto kasnije iste godine. U historiji muzike je najvažniji kao prvi rock and roll album. Kada je izdan nije imao veliki uspjeh, a što se tumači time da tinejdžeri - kojima je ta muzika bila namijenjena - nisu imali financijske resurse ni strpljenja za long play ploče.
El Manantial, Tecolutla
El Manantial je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tecolutla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 34 m.
NGC 231
NGC 231 je otvoreni skup u zviježđu Tukanu.
Arvieu (Averon)
Arvje je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Averon koja pripada prefekturi Rodez.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 880 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 18 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 46,91 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 730 metara (maksimalnoj 929 m, a minimalnoj 606 m).
Santa Gertrudis, Manuel Doblado
Santa Gertrudis je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Manuel Doblado.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 20 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1788 m.
Jazbina (Šmarje pri Jelšah, Slovenija)
Jazbina je naselje u slovenskoj Općini Šmarje pri Jelšahu. Jazbina se nalazi u pokrajini Štajerskoj i statističkoj regiji Savinjskoj.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 41 stanovnika.
Viborillas, Venado
Viborillas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Venado.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 17 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2172 m.
Colonia Ampliación Tepeyac, Cuautla
Colonia Ampliación Tepeyac je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Morelos, u opštini Cuautla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 337 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1344 m.
Geneva-on-the-Lake, Ohio
je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
NGC 232
NGC 232 je galaksija u zviježđu Kit.
Geneva-on-the-Lake, Ohio
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.288, što je 257 (-16,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Ekonomsko čudo
Izraz se u manjoj mjeri koristio i za fenomene u kasnijim periodima, kao što su tzv. čileansko čudo ili Masačusetsko čudo 1980-ih, te kineski i indijski ekonomski bum. Za manje zemlje se, pak, koristi izraz ekonomski tigar, pa se tako često post-sovjetske baltičke republike opisuju kao baltički tigar, a Irska se od 1970-ih do izbijanja globalne recesije nazivala keltskim tigrom.
Chupaquil, Yajalón
Chupaquil je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Yajalón.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 175 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1433 m.
Barzesto, Bergamo
Barzesto je naselje u Italiji u provinciji Бергамо, u regiji Ломбардија.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 162 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1071 m.
La Cañada, Santiago Pinotepa Nacional
La Cañada je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santiago Pinotepa Nacional.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 35 m.
Kavitacija
mini|300px|desno|[[Brodski vijak (pokus u vodenom tunelu) na kojem se pojavljuje kavitacija]] mini|300px|desno|Mlaz fluida velike brzine djeluje na čvrstu površinu mini|300px|desno|Oštećenje od kavitacije na ploči ventila (hidraulična pumpa sa aksijalnim klipom) mini|300px|desno|[[Francisova turbina pri kraju životnog vijeka pokazuje znakove kavitacije, umora materijala i katastrofalnog kvara.]] lang=sh|mini|300px|desno|Presjek kroz zupčastu crpku mini|300px|desno|Način rada crpke mini|300px|desno|Kavitacija uzrokuje oštećenja i u većim dizelskim motorima mini|desno|250px|Homogenizacija mlijeka je za duže čuvanje mlijeka mini|desno|250px|Bubrežni kamenac velik 8 mm mini|desno|250px|Kod dupina kavitacija može oštetiti kožu mini|desno|250px|Rak " pištolj " razvio je takva kliješta, čije "škljocanje" izaziva lokalni kavitacijski udar, kojim ubija manje ribe mini|desno|250px|Rak " ravnokrilac " koristi kavitaciju da ošamuti, smrvi i tako otvori školjke kojima se hrani Kavitacija (engl. cavity – znači šupljina) je pojava isparavanja vode i stvaranja mjehura vodene pare. Nastaje u trenutku kada tlak vode postaje jednak ili manji od tlaka zasićenja vodene pare. Kavitacijom se kod hidruličkih strojeva podrazumijeva pojava diskontinuiteta ili „šupljina“ (mjehura pare u vodi) u struji tekućine.
Inercijalna kavitacija
Prvi naučnik koji je proučavao kavitaciju bio je John Rayleigh, krajem 19. vijeka. On je uočio pojavu kavitacije kod toka vode u rijekama, posebno ispod vodopada - gdje voda zbog ove pojave izaziva znatnu eroziju u kamenju na koje pada.
Neinercijalna kavitacija
Neinercijalna kavitacija je postupak kontroliranog nastajanja sitnih mjehurića plina uz dovođenje energije izvana - najčešće akustične (zvučne). Ova energija prisiljava mjehuriće plina da titraju određenom frekvencijom i po određenom obrascu prije implozije, i na taj način vrše koristan rad. Ovako nastaje mnogo manja pojava erozije, a koristi se u ultrazvučnim kadama za čišćenje precizno izrađenih dijelova od osjetljivih materijala, na primer dijelova hidrodinamičkih upravljačkih sistema - ventila i slično, silikonskih brtvi i drugih dijelova, čija je izrada vrlo precizna i skupa, a materijal osjetljiv na druge načine čišćenja i popravka.
Pojava hidrodinamičke kavitacije
Ukoliko tlak vode padne ispod tlaka zasićenja vodene pare, dolazi do snažne promjene iz tekućeg u plinovito stanje, čime se stvaraju diskontinuiteti u toku, šupljine (mjehure pare okružene tekućinom). Viši specifični obujam mjehura pare ne dozvoljava daljnji pad tlaka. Mjehur pare nakon isparavanja u području nižeg tlaka tokom fluida dolazi u područje višeg tlaka u kojem trenutno implodira pretvarajući se u tekućinu (kondenzira). Tada dolazi do naglog povećanja tlaka radi sudara fronta vode sa svih strana mjehura pare. Kako je tok tekućine konstantan, to je i pojava formiranja mjehura pare i njenog kasnijeg implodiranja također konstantna.
Strujanje fluida je uglavnom, pogotovo kod vodnih turbina, turbulentno što je karakterizirano fluktuacijama brzina i tlaka, koje su naročito intenzivne u graničnom sloju (uz čvrstu stjenku). Ako se ovakve fluktuacije tlaka pojave pri tlaku koji odgovara lokalnom tlaku zasićenja vodene pare, doći će do trenutnog intenzivnog procesa formiranja i gotovo istovremenog kolabiranja mjehura pare, stvarajući vrlo visoke tlakove u centru mjehura, kao posljedica sudara nadolazećih frontova vode sa svih strana kolabirajućeg mjehura.
Kao posljedica intenzivnog prelaska iz tekućeg u plinoviti stanje i obrnuto, pojavljuju se značajne pulzacije tlaka (2000 Pa – 10000 bar) vrlo visokih frekvencija (10 – 20 kHz). Kavitacija je naročita nepogodna ako se pojavljuje blizu metalnih površina. Tada uslijed naglih promjena tlaka (2000 Pa – 10000 bar) dolazi do otkidanja metala sa metalnih površina (kod turbina to su lopatice rotora).
Negativni utjecaji kavitacije
U novije vreme, kavitacija se izbjegava konstrukcijom posebnog oblika krila brodskih vijaka. Kavitacija zahtijeva površinu na kojoj bi se dogodila implozija, pa da izvrši svoj negativni utjecaj na materijal vijka. Posebnom konstrukcijom hidrodinamičkog krila, pojava kavitacija se događa "u praznom prostoru iza propelera", te tako ne oštećuje brodski vijak.
Kavitacija kod crpki
Ako u nekoj točki unutar crpke apsolutni tlak kapljevine postane niži od tlaka zasićenja para te kapljevine, u njoj započinje isparavanje i stvaranje mjehurića pare. Kad, nošeni strujom fluida unutar crpke, mjehurići pare dospiju u područje apsolutnog tlaka višeg od tlaka zasićenja para, trenutno kondenziraju u obliku implozije, a njihove prostore popunjava kapljevina, uslijed čega nastaje hidraulički udar, pri kojem tlak trenutno poraste i do nekoliko tisuća bara. Tako nastaje kavitacija kod crpki (pumpe, sisaljke).
Izravna posljedica kavitacije jest razaranje materijala stijenki crpke, tzv. kavitacijska erozija. Pojava kavitacije praćena je karakterističnim šumom i vibracijama, a rad crpke postaje nejednolik i nemiran, smanjuju se visina dobave, protok i djelotvornost.