cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Italijanska renesansa
Kolaps u četrnaestom vijeku
Za vrijeme tog perioda nestabilnosti živjeli su renesansni autori kao što su Dante i Petrarca i primjećivali su se prvi pomaci renesansne umjetnosti, prije svega u Giottovom realizmu. Paradoksalno, neke od tih katastrofa pomogle su u uspostavljanju renesanse. Crna smrt izbrisala je trećinu evropske populacije. Novonastali manjak radne snage izazvao je povećanje plata, a smanjena populacija je stoga postala mnogo bogatija, bolje uhranjena, te najznačajnije imala suvišnog novca za trošenje na luksuzna dobra. Kako je u ranom 15. vijeku počeo opadati broj slučajeva kuge, razorena populacija Evrope ponovo je počela rasti. Nova potražnja za proizvodima i uslugama pomogli su u stvaranju rastuće klase bankara, trgovaca i vještih zanatlija. Užasi Crne smrti i naizgledna nemogućnost Crkve da pruži pomoć doprinijeli su opadanju crkvenog utjecaja. Uz to, pad bardijevskih i peruzzijevskih banaka utro je put za uspon Medicija u istaknutost u Firenci. Roberto Sabatino Lopez tvrdi da je ekonomski kolaps bio ključan uzrok renesanse. Prema tom stanovištu, u prosperitetnijem dobu, poslovni ljudi bi brzo ponovo uložili svoju zaradu kako bi stvorili još novca u klimi koja je pogodovala ulaganju. Međutim, u gladnijim godinama 14. vijeka bogati su pronašli nove obećavajuće prilike za ulaganje svoje zarade i umjesto toga birali su trošiti više na kulturu i umjetnost.
Još jedno popularno objašnjenje za talijansku renesansu je teza, prvi put iznesena od strane historičara Hansa Barona, prema kojoj je primarni poticaj rane renesanse bio dugotrajan niz ratova između Firence i Milana. Do kasnog 14. vijeka, Milano je postao centralizirana monarhija pod kontrolom porodice Visconti. Giangaleazzo Visconti, koji je vladao tim gradom od 1378. do 1402. godine, bio je poznat po svojoj okrutnosti i po svojim sposobnostima, te je otpočeo stvaranje carstva u sjevernoj Italiji. Pokrenuo je dug niz ratova u kojima je Milano nepokolebljivo pokoravao susjedne države i poražavao različite koalicije koje je predvodila Firenca uzalud kako bi zaustavila njegovo napredovanje. To je kulminiralo 1402. opsadom Firence, kada se činilo da je grad bio osuđen na pad, prije nego što je Giangaleazzo iznenada umro, a njegovo se carstvo srušilo.
Baronova teza sugerira da su tokom tih ratova vodeće ličnosti Firence ujedinile narod predstavljanjem tog rata kao jednog između slobodne republike i despotske monarhije, između ideala Grčke i Rimske Republike i onih Rimskog Carstva i srednjovjekovnih kraljevstava. Za Barona, najvažnija ličnost u stvaranju te ideologije bio je Leonardo Bruni. To doba krize u Firenci bilo je period kada su najutjecajnije ličnosti rane renesanse odrastale, a među njima i Ghiberti, Donatello, Masolino i Brunelleschi. Sa tom republikanskom ideologijom usađenom u njih, kasnije su se zalagali za republikanske ideje koje su na kraju imale ogroman utjecaj na renesansu.
Međunarodni odnosi
Sjeverna Italija i gornja centralna Italija bile su podijeljene u veći broj sukobljenih gradova-država, od kojih su najmoćniji bili Milano, Firenca, Pisa, Siena, Genova, Ferrara, Mantua, Verona i Venecija. Sjeverna Italija visokog srednjeg vijeka nadalje je bila podijeljena usljed dugotrajne borbe za prevlast između papinstva i Svetog Rimskog Carstva: svaki grad poravnavao se sa jednom od dvije strane, ali je i interno bio podijeljen između njih - Gelfa i Gibelina. Ratovanje između država bilo je često, a vanjske invazije Italije bile su ograničene na naizmjenične napade careva Svetog Rimskog Carstva. Renesansna politika razvila se iz te pozadine. Od 13. vijeka, budući da su se vojske sve više i više sastojale od najamnika, bogati gradovi-države mogli su pokrenuti znatnu snagu, unatoč svojoj malenoj populaciji. Tokom 15. vijeka najmoćniji gradovi-države pripajali su svoje manje susjede. Firenca je 1406. uzela Pisa, Venecija je zarobila Padovu i Veronu, dok je Milansko Vojvodstvo pripojilo nekoliko susjednih područja uključujući Paviju i Parmu.
U prvom dijelu renesanse trajalo je gotovo konstantno ratovanje na kopnu i moru dok su se gradovi-države borili za prevlast. Na kopnu, ti ratovi većinom su vođeni od strane vojski najamnika poznatih kao condottieri, grupa vojnika iz čitave Evrope, ali naročito Njemačke i Švicarske, koje su većinom predvodili talijanski kapetani. Najamnici nisu bili voljni rizikovati svoj život neopravdano, te je rat postao sastavljen pretežno od opsada i manevriranja, uz nekoliko dogovorenih bitaka. Također je bilo u interesu najamnika na obje strane da produže bilo koji sukob kako bi nastavili svoje zapošljavanje. Najamnici su također bili konstantna prijetnja svojim poslodavcima; ukoliko ne bi bili plaćeni, često su se okretali protiv svog pokrovitelja. Ako bi postalo očito da je neka država u potpunosti ovisila o najamnicima, iskušenje za najamnike da ga preuzmu za sebe bivalo bi veliko - što se i desilo u više navrata.
Na moru, talijanski gradovi-države slali su mnoge flote u borbu. Glavni suparnici bili su Pisa, Genoa i Venecija, ali nakon dugotrajnog sukoba Genovljani su uspjeli ukloniti Pisu. Venecija se pokazala snažnijim suparnikom, a opadanjem genovske moći tokom 15. vijeka Venecija je postala nadmoćna na moru. Kao odgovor na prijetnje sa kopnene strane, od ranog 15. vijeka Venecija je razvila povećano zanimanje za kontroliranje terrafirma početkom venecijanske renesanse.
Firenca pod vlašću porodice Medici
Do kasnog 14. vijeka, prije porodice Medici, vodeća porodica u Firenci bila je porodica Albizzi. Propisi pravce doneseni su 1293. i postali su ustav firentinske republike za vrijeme talijanske renesanse. Mnogobrojni luksuzni palazzi tog grada postajali su okruženi gradskim kućama, koje je gradila sve bogatija trgovačka klasa. 1298. je jedna od vodećih bankarskih porodica Evrope, Bonsignoriji, bankrotirala te je tako grad Siena izgubio svoj status bankarskog centra Evrope u korist Firence.
Glavni konkurenti porodice Albizzi bili su Medici, prvo pod vođstvom Giovannija de' Medicija, a potom njegovog sina Cosima di Giovannija de' Medicija. Mediciji su kontrolirali banku Medicija — tada najveću banku Evrope — i niz drugih poduzeća u Firenci i drugdje. Albizziji su 1433. uspjeli protjerati Cosima u egzil. Međutim, iduće je godine izabrana pro-Medicijevska sinjorija i Cosimo se vratio. Medicijevi su postali vodeća porodica tog grada, pozicija koju će držati iduća tri vijeka. Firenca je ostala republika do 1537. godine, koja tradicionalno označava kraj visoke renesanse u Firenci, ali isntrumenti republikanske vlade bili su čvrsto pod kontrolom Medicija i njihovih saveznika, osim tokom intervala nakon 1494. i 1527. godine. Cosimo i Lorenzo rijeko su držali službena mjesta, ali bili su neupitni vođe.
Cosimo je naslijeđen svojim bolešljivim sinom Pierom de' Medicijem, koji je umro nakon pet godina upravljanja gradom. Moć je 1469. prenesena na Cosimovog dvadesetjednogodišnjeg unuka Lorenza, koji je postao poznat kao "Lorenzo Veličanstveni". Lorenzo je bio prvi u svojoj porodici koji je obrazovan od rane dobi u humanističkoj tradiciji i najpoznatiji je kao jedan od najvažnijih pokrovitelja renesansne umjetnosti. Pod Lorenzom, vladavina Medicija formalizirana je stvaranjem novog Vijeća sedamdesetorke, kojeg je vodio Lorenzo. Republikanske institucije nastavile su djelovati, ali su izgubile svu moć. Lorenzo je bio manje uspješan od svojih slavnih predaka u pogledu poslovanja i trgovačko carstvo Medicija polako se nagrizalo. Lorenzo je nastavio savez sa Milanom, ali su se odnosi sa papinstvom pogoršali, te su 1478. papinski agenti stupili u savez sa porodicom Pazzi u pokušaju da izvedu Lorenzovo ubistvo. Iako ta zavjera nije uspjela, ubijen je Lorenzov mlađi brat, Giuliano, a neuspješno ubistvo dovelo je do rata sa papinstvom i iskorišteno je kao opravdanje za daljnju centralizaciju moći u Lorenzovim rukama.
Širenje
Renesansni ideali prvi put su se proširili iz Firence na susjedne države Toskane kao što su Siena i Lucca. Toskanska književnost uskoro je postala model za sve države sjeverne Italije, a toskanska verzija talijanskog jezika postala je dominanzna u toj regiji, naročito u književnosti. Francesco Sforza je 1447. došao na vlast u Milanu i brzo je preobratio taj još uvijek srednjovjekovni grad u glavni centar umjetnosti i učenja koje je privuklo Leona Battistu Albertija. Venecija, jedan od najbogatijih gradoca usljed svoje kontrole Jadranskog mora, također je postala centar renesansne kulture, naročito u arhitekturi. Manji dvorovi donijeli su renesansno pokroviteljstvo u manje gradove, koji su razvili svoju karakterističnu umjetnost: Ferrara, Mantova pod Gonzagama i Urbino pod Federicom da Montefeltrom. U Napulju, renesansa je uvedena pod pokroviteljstvom Alfonsa I koji je osvojio Napulj 1443. i poticao umjetnike poput Francesca Laurane i Antonella da Messine i pisce poput pjesnika Jacopa Sannazara i humanističkog učenjaka Angela Poliziana.
Papinstvo se 1417. vratilo u Rim, ali taj nekada carski grad ostao je siromašan i većinom u ruševinama u prvim godinama renesanse. Velika transformacija počela je pod papom Nikolom V., koji je postao papa 1447. godine. Pokrenuo je dramatičan pokušaj ponovne izgradnje koji je doveo do obnove većine grada. Humanistički učenjak Aeneas Silvius Piccolomini postao je papa Pio II. 1458. godine. Kako je papinstvo potpadalo pod kontrolu bogatih porodica, kao što su porodice Medici i Borgia, duh renesansne umjetnosti i filozofije počeo je dominirati u Vatikanu. Papa Siksto IV. nastavio je Nicholasov rad, najpoznatiji primjer čega je njegova naredba za izgradnju Sikstinske kapele. Pape su također sve više postajali sekularni vladari budući da su Papinske Države bile sklopljene u centraliziranu snagu od strane niza "ratničkih papa".
Priroda renesanse također se promijenila u kasnom 15. vijeku. Renesansni ideal potpuno je usvojen od strane vladajućih klasa i aristokratije. U ranoj renesansi umjetnici su se posmatrali kao zanatlije sa malo prestiža i priznanja. Do kasne renesanse najveće ličnosti imale su velik utjecaj i mogle su naplaćivati velike naklade. U renesansi se razvila bujna trgovina umjetnošću. Iako su u ranoj renesansi mnogi vodeći umjetnici bili porijeklom iz niže ili srednje klase, sve su više postajali aristokrati.
Šira populacija
Kao kulturološki pokret, talijanska renesansa je utjecala na samo mali dio populacije. Italija je bila najurbaniziranija regija Evrope, ali tri četvrtine naroda još uvijek je živjelo životom ruralnih seljaka. Za taj dio populacije, život je ostao u biti nepromijenjen od vremena srednjeg vijeka. Klasični feudalizam nikada nije bio istaknut u sjevernoj Italiji i većina seljaka je radila na privatnim farmama ili kao zakupci. Neki naučnici primjećuju trend prema refeudalizaciji u kasnijoj renesansi, budući da su se gradske elite pretvarale u zemljoposjednu aristokratiju.
Renesansa nije bila period velikih društvenih ili ekonomskih promjena, samo kulturološkog i ideološkog razvoja. Dotakla je samo mali dio populacije, a u modernom dobu to je navelo mnoge historičare, poput onih koji slijede historijski materijalizam, da smanje značaj renesanse u ljudskoj historiji. Ti historičari obično razmišljaju o tom periodu kao dobu "rane moderne Evrope". Roger Osborne tvrdi da je "renesansa težak koncept za historičare zato što se historija Evrope najednom pretvara u historiju talijanskog slikarstva, kiparstva i arhitekture."
Kraj renesanse
Kraj renesanse označen je jednako neprecizno kao i njen početak. Za mnoge, dolazak na snagu strogog monaha Girolamo Savonarola u Firenci u periodu između 1494. i 1498. označava kraj procvata tog grada; za druge, trijumfalni povratak Medicija označava početak kasne faze u umjetnosti koja se naziva manirizam. Drugi iskazi pronalaze kraj talijanske renesanse u formi francuskih invazija u ranom 16. vijeku i naknadnog sukoba između Francuske i španskih vladara za kontrolu nad talijanskim teritorijem. Savonarola je došao na vlast za vrijeme masovnog zazora zbog sekularizma i užitaka renesanse - za vrijeme njegove kratke vladavine uništena su mnoga umjetnička djela tokom "Lomače ispraznosti" u centru Firence. Povratkom Medicija na vlast, sada kao velikih vojvoda Toskane, protupokret u crkvi nastavio se. Sveta kongregacija inkvizicije formirana je 1542. godine, a nekoliko godina kasnije Index Librorum Prohibitorum zabranio je dug niz renesansnih književnih djela, što označava kraj iluminiranih rukopisa zajedno sa Julijem Klovićem, koji se smatra najvećim iluminatorom talijanske visoke renesanse i nedvojbeno je posljednji vrlo značajan umjetnik u dugoj tradiciji iluminiranih rukopisa, prije nekih modernih preporoda.
Jednako je važan bio kraj stabilnosti sa nizom stranih invazija u Italiju koje su poznate kao Italijanski ratovi koji su nastavljeni nekoliko decenija. Oni su otpočeli 1494. sa francuskom invazijom koja je izazvala masovno uništenje u sjevernoj Italiji i prekinula nezavisnost mnogih gradova-država. Najviše štete pričinila je pljačka Rima 6. maja 1527. godine, u kojoj su sudjelovale španske i njemačke trupe i koja je za dvije decenije gotovo potpuno prekinula ulogu papinstva kao najvećeg pokrovitelja renesansne umjetnosti i arhitekture.
Dok je talijanska renesansa blijedila, sjeverna renesansa primila je mnoge njene ideale transformirala svoje stilove. Velik broj najvećih talijanskih umjetnika odlučio je odseliti se. Najistaknutiji primjer bio je Leonardo da Vinci koji se odselio u Francusku 1516. godine, ali timovi manjih umjetnika pozvani su da transformiraju Dvorac u Fontainebleau i stvorili su školu u Fontainebleau koja je ulila stilove talijanske renesanse u Francusku. Od Fontainebleaua, novi stilovi, transformirani manirizmom, doveli su renesansu u Antwerpen, a odatle u ostatak sjeverne Evrope.
To sjeverno širenje također je bilo reprezentativno za širi trend. Sredozemlje više nije bila najvažnija trgovačka ruta Evrope. Vasco da Gama je 1498. dospio u Indiju i od tada primarni put razmjene dobara sa Orijenta bio je kroz atlantske luka u Lisabonu, Sevilli, Nantesu, Bristolu i Londonu.
Književnost i poezija
Talijanska književna revolucija trinaestog vijeka pomogla je renesansi da stupi na scenu. Prije renesanse, talijanski jezik nije bio književni jezik u Italiji. Tek su u 13. vijeku talijanski autori počeli pisati na svom domaćem jeziku umjesto na latinskom, francuskom ili provansalskom. Tokom 1250-ih došlo je do velikih promjena u talijanskoj poeziji razvojem Dolce Stil Novo (Slatkog novog stila, koji je naglašavao platonsku umjesto courtly love), a njegovi pioniri bili su pjesnici kao što su Guittone d'Arezzo i Guido Guinizelli. Naročito u poeziji, dolazilo je do velikih promjena u talijanskoj književnosti decenijama prije nego što je renesansa zaista počela. Početkom štampanja knjiga koje je uspostavio Aldus Manutius u Veneciji, rastući broj djela objavljivao se na talijanskom jeziku, uz poplavu latinskih i grčkih tekstova koji su sačinjavali većinu talijanske renesanse. Izvor tih djela proširio se mimo teoloških djela prema predkršćanskom dobu Carskog Rima i Stare Grčke. To ne znači da se religijska djela nisu objavljivala u tom periodu: Božanstvena komedija Dantea Alighierija odražava istaknuto srednjovjekovni pogled na svijet. Kršćanstvo je ostalo snažan utjecaj za umjetnike i autore, a klasične nauke osvajale su svoje mjesto kao drugi primarni utjecaj.
U ranoj talijanskoj renesansi, većina fokusa bila je na prevođenju i izučavanju klasičnih djela na latinskom i grčkom jeziku. Međutim, renesansni autori nisu se zadovoljavali samo oslanjanjem na lovorove vijence autora iz antike. Mnogi autori pokušali su integrirati metode i stilove starih Grka u svoja vlastita djela. Među najimitiranijim Rimljanima bili su Ciceron, Horacije, Salustije i Vergilije. Među Grcima, Aristotel, Homer i Platon čitali su se u originalu po prvi put od 4. vijeka, iako su grčke kompozicije bile rijetke.
Književnost i poezija renesanse većinom je bila pod utjecajem nauke i filozofije koje su se razvijale. Humanista Francesco Petrarca, ključna ličnost obnovljenog smisla za učenost, također je bio uspješan pjesnik, koji je objavio nekoliko važnih pjesničkih djela. Pisao je poeziju na latinskom jeziku, u kojoj se ističe ep o Punskom ratu Africa, ali se on danas pamti po svojim djelima na talijanskom govornom jeziku, naročito njegov Il Canzoniere, zbirka ljubavnih soneta posvećenih njegovoj neuzvraćenoj ljubavi prema Lauri. Bio je najistaknutiji pisac soneta na talijanskom, a prevodi njegovih djela na engleski jezik od strane Thomasa Wyatta uspostavili su sonet kao formu u toj zemlji, gdje su ga iskoristili William Shakespeare i bezbrojni drugi pjesnici.
Pored kršćanstva, klasične antike i učenjaštva, četvrti utjecaj na renesansnu književnost bila je politika. Najpoznatija djela političkog filozofa Niccola Machiavellija su Diskursi o Liviju, Firentinske historije i konačno Vladar, koji je postao tako poznat u zapadnom društvu da se pojam "makijavelizam" počeo koristiti za opisivanje realpolitike za koju se u toj knjizi zagovara. Međutim, ono što se obično naziva "makijavelizam" pojednostavljen je udžbenički pogled na to izolirano djelo, a ne tačan pojam za njegovu filozofiju. Nadalje, nije sasvim jasno da li je sam Machiavelli bio branitelj nemoralnosti kakvim se obično prikazuje: osnovni problem leži u suprotnostima između monarhizma u Vladaru i republikanizma u Diskursima. Bez obzira na to, zajedno sa mnogim drugim renesansnim djelima, Vladar ostaje relevatno i utjecajno književno djelo i dan danas.
Filozofija
Jedna Petrarkina uloga je ona osnivača novog metoda učenjaštva, renesansnog humanizma. Humanizam je bio optimistična filozofija koja je posmatrala čovjeka kao racionalno i osjetno biće, sa sposobnošću odlučivanja i razmišljanja za sebe, te ga je posmatrala kao urođeno dobrog, što je bilo u suprotnosti sa kršćanskim pogledom čovjeka kao original sinner koji treba spas. Izazvala je nov uvid u prirodu stvarnosti, ispitivanje mimo Boga i duhovnosti i pružila znanje o historiji mimo kršćanske.
Petrarka je poticao izučavanje latinskih klasika i nosio je sa sobom svoju kopiju Homera, tražeći nekoga ko će ga naučiti da čita grčki. Ključan korak u humanističkom obrazovanju kojeg su predlagali učenjaci kao što je Pico della Mirandola bio je traženje izgubljenih ili zaboravljenih rukopisa koji su bili poznati samo po svojoj reputaciji. Tim naporima znatno je doprinijelo bogatstvo talijanskih patricija, prinčeva-trgovaca i despota, koji su trošili znatnu količinu novca na izgradnju biblioteka. Otkrivanje prošlosti postalo je moderno i bilo je strastvena aktivnost koja je prožimala gornje slojeve društva. Idem, rekao je Ciriaco Pizzecolli, idem da budim mrtve. Prikupljanjem grčkih djela, pronalaženjem rukopisa, formiranjem biblioteka i muzeja, svitalo je doba štamparske mašine. Antička djela prevodila su se sa grčkog i latinskog na tadašnje moderne jezike širom Evrope, pronalazeći susretljivu publiku u srednjoj klasi, koja je mogla biti, kao i Shakespeare, "sa malo latinskog i manje grčkog".
Dok se interes za filozofiju, umjetnost i književnost znatno povećao u renesansi, taj period obično se smatra jednim naučne zaostalosti. Poštovanje prema klasičnim izvorima dodatno je zatvorilo u svetilište aristotelovska i ptolomejska viđenja svemira. Humanizam je naglašavao da se priroda posmatrala kao živo duhovno stvorenje kojim nisu vladali zakoni i matematika. U isto vrijeme, filozofija je izgubila mnogo svoje strogosti budući da su se pravila logike i dedukcije smatrala sekundarnim intuiciji i emociji.
Nauka
Prema nekim nedavnim istraživanjima, "otac moderne nauke" je Leonardo da Vinci koji je eksperimentima i jasnim naučnim metodom zaslužio tu titulu, a talijanski univerziteti poput onih u Padovi, Bolonji i Pizi bili su slavni naučni centri i i sa mnogim studentima iz sjeverne Evrope, nauka renesanse pomjerila se u sjevernu Evropu i tu doživjela procvat, sa ličnostima kao što su Kopernik, Francis Bacon i Dekart. Galileo, Baconov i Dekartov savremenik, napravio je ogroman doprinos naučnoj misli i eksperimentiranju, utrijevši put za naučnu revoluciju koja se kasnije desila u sjevernoj Evropi. Mnogi poput Vesaliusa, profesora anatomije, krali su tijela sa vješala i istraživali ih. Zahvaljujući tome mogli su praviti tačne skeletne modele i ispraviti teorije u koje se prethodno vjerovalo. Na primjer, mnogi su smatrali da se ljudska čeljusna kost sastojala od dvije kosti, budući da su to vidjeli kod životinja. Međutim, istraživanjem ljudskih trupala shvatili su da zapravo postoji samo jedna.
Skulptura i slikarstvo
U slikarstvu, lažna zora Giottovog trecentovskog realizma, njegovi sasvim trodimenzionalni likovi koji zauzimaju racionalan prostor i njegovo humanističko zanimanje u izražavanju individualne ličnosti umjesto ikonskih slika, popraćen je povlačenjem u konzervativne kasnogotičke konvencije.
Talijanska renesansa u slikarstvu ponovo je počela u Firenci i Toskani, sa freskama Masaccia, potom slikama na ploči i freskama Piera della Francesce i Paola Uccella koji su počeli poboljšavati realizam svojih djela upotrebom novih tehnika u perspektivi, tako predstavljajući tri dimenzije u dvodimenzionalnoj umjenosti autentičnije. Piero della Francesca pisao je traktate o naučnoj perspektivi. Stvaranje vjerodostojnog prostora omogućilo je umjetnicima fokusiranje na ispravno predstavljanje ljudskog tijela i prirodnih krajolika. Masaccijevi likovi posjeduju plastičnost koja do tog doba nije bila poznata. U usporedbi sa ravnoćom gotičkih slika, njegove su bile revolucionarne. Oko 1459. godine Oltarne slike u San Zenu (Mantegna) vjerojatno su bile prvi dobar primjer renesansnog slikarstva u sjevernoj Italiji i model za sve slikare Verone, na primjer Giorlama dai Librija. Krajem 16. vijeka, naročito u sjevernoj Italiji, umjetnici su također počeli koristiti nove tehnike u manipulaciji svjetla i tame, poput tonskog kontrasta očiglednog u mnogim Ticijanovim portretima i razvoju sfumata i chiaroscura od strane Leonarda da Vincija i Giorgionea. U tom periodu također se javljaju prve sekularne (nereligijske) teme. Bilo je dosta rasprave o stepenu sekularizma u renesansi, kojeg su naglašavali pisci iz ranog 20. vijeka kao što je Jacob Burckhardt, na osnovu, između ostalog, prisustva relativno malenog broja mitoloških slika. Botticellijeve, među kojima se najviše ističu Rođenje Venere i Alegorija proljeća, sada su među najpoznatijima, iako je on sam bio veoma religiozan (postavši sljedbenik Savonarole) i velika većina njegovog stvaralaštva bili su tradicionalne religijske slike ili portreti.
Sacalum (razvrstavanje)
Sacalum ima više značenja:
Italijanska renesansa
Skulptura i slikarstvo
U kiparstvu, Donatellovo (1386–1466) istraživanje klasičnog kiparstva dovelo je do njegovog razvoja klasicizirajućih poza (kao što je contrapposto poza) i tema (kao što je nepodržano golo tijelo - njegov drugi kip Davida bio je prva slobodnostojeća brončana skulptura golog tijela stvorena u Evropi još od Rimskog Carstva). Napredak koji je Donatello postigao bio je utjecajan na sve koji su uslijedili; od kojih je možda najveći Michelangelo, čiji je vlastiti David iz 1500. također studija golog muškog tijela; prirodniji od Donatellovog i sa većim emocionalnim intenzitetom. Obje skuplture stoje u contrappostu, gdje je njihova težina prebaćena na jednu nogu.
Period poznat kao visoka renesansa predstavlja kulminaciju ciljeva prethodnog perioda, naime tačnog predstavljanja likova u prostoru stvorenih sa vjerodostojnim kretanjem i u primjereno dekorativnom stilu. Najpoznatiji slikari iz te faze su Leonardo da Vinci, Rafael i Michelangelo. Njihove slike su među najpoznatijim umjetničkim djelima na svijetu. Leonardova Posljednja večera, Raphaelova Atenska škola i Michelangelov Strop Sikstinske kapele su remek-djela tog perioda.
Visokorenesansno slikarstvo razvilo se u manirizam, naročito u Firenci. Maniristički slikari, koji su se svjesno bunili protiv principa visoke renesanse, često predstavljaju izdužene likove u nelogičnom prostoru. Moderno učenje priznalo je kapacitet manirističke umjetnosti da prenese snažnu (često religijsku) emociju gdje visoka renesansa to nije uspjela. Neki od glavnih umjetnika tog perioda su Pontormo, Bronzino, Rosso Fiorentino, Parmigianino i Raphaelov učenik Giulio Romano.
Arhitektura
U Firenci, renesansni stil uveden je sa revolucionarnim, ali nedovršenim spomenikom u Riminiju kojeg je napravio Leone Battista Alberti. Neke od najranijih građevina koje pokazuju renesansne osobine su Brunelleschijeva Crkva sv. Lorenza i Pazzijeva kapela. Unutrašnjost Santa Spirita izražava novi smisao za svjetlost, jasnoću i prostranost, koji su tipični za rano talijansku renesansu. Njezina arhitektura odražava filozofiju humanizma, proscvjetljenja i jasnoće uma u suprotnosti sa tamom i duhovnošću srednjeg vijeka. Oživljavanje klasične antike može se najbolje pokazati na primjeru Palazzo Rucellai. Tu pilastari slijede superpoziciju klasičnih redova, sa dorskim kapitelima u prizemlju, jonskim kapitelima na piano nobile i korintskim na najgornjem spratu.
U Mantovi, Leone Battista Alberti je uveo novi antički stil, iako njegovo kulminirajuće djelo, Sant'Andrea, nije započeto do 1472. godine, nakon arhitektove smrti.
Visoka renesansa, kako danas nazivamo taj stil, uvedena je u Rim Bramantovim Tempietto u San Pietru u Montoriu (1502) i njegovom izvorno centralno planiranom Bazilikom sv. Petra (1506), koja je najistaknutije arhitektonsko djelu tog doba, pod utjecajem gotovo svih važnih renesansnih umjetnika, uključujući Michelangela i Giacomo della Porta. Početak kasne renesanse 1550. okarakterisan je razvojem novog stupnog reda od strane Andree Palladija. Kolosalni stupovi koji su bili dva ili više spratova visoki ukrašavali su fasade.
Muzika
U Italiji je tokom 14. vijeka došlo do eksplozije muzičke aktivnosti koja je odgovarala u obimu i nivou inovacije aktivnosti u drugim umjetnostima. Iako muzikolozi obično grupiraju muziku trecenta (muzika 14. vijeka) sa kasnim srednjovjekovnim periodom, ona je imala osobine koje se podudaraju sa ranom renesansom na određene važne načine: povećan naglasak na sekularne izvore, stilove i forme; širenje kulture dalje od crkvenih institucija prema plemstvu, te čak i običnom narodu; i brz razvoj sasvim novih tehnika. Glavne forme bile su trecento madrigal, kanon i balata. Sve u svemu, muzički stil tog perioda ponekada se označava kao "talijanska ars nova". Od ranog 15. vijeka do sredine 16. vijeka, centar inovacije u svetoj muzici bile su Nizozemske i poplava talentiranih kompozirota došla je u Italiju iz te regije. Mnogi od njih pjevali su bilo u papskom horu u Rimu ili u horovima u brojnim kapelama aristokratije, u Rimu, Veneciji, Firenci, Milanu, Ferrari i drugdje; doveli su sa sobom svoj polifoni stil, kojim su utjecali na mnoge domaće talijanske kompozitore za vrijeme svog boravka tu.
Dominantne forme crkvene muzike tog perioda bile su misa i motet. Daleko najpoznatiji kompozitor crkvene muzike u Italiji 16. vijeka bio je Palestrina, najistaknutiji pripadnik Rimske škole, čiji je stil milozvučne, emocionalno hladne polifonije postao definirajući zvuk kasnog 16. vijeka, barem za generacije muzikologa 19. i 20. vijeka. Drugi talijanski kompozitori kasnog 16. vijeka fokusirali su se na komponiranje glavne sekularne forme tog doba, madrigala: i idućih gotovo stotinu godina te sekularne pjesme za više pjevača širile su se čitavom Evropom. Među kompozitore madrigala spadali su Jacques Arcadelt, na početku tog doba, Cipriano de Rore, sredinom vijeka, te Luca Marenzio, Philippe de Monte, Carlo Gesualdo i Claudio Monteverdi krajem tog doba. Italija je također bila centar inovacije u instrumentalnoj muzici. Do ranog 16. vijeka klavijaturna improvizacija počela se jako cijeniti i pojavili su se mnogi kompozitori virtuozne klavijaturne muzike. Izumljeni su mnogi poznati instrumenti i usavršeni su u kasnoj renesansnoj Italiji, a među njih spada i violina, koja se prvi put počela koristiti tokom 1550-ih.
Do kasnog 16. vijeka Italija je bila muzički centar Evrope. Gotovo sve inovacije koje su definirale prelaz u barokni period vukle su porijeklo iz sjeverne Italije tokom posljednjih nekoliko decenija tog vijeka. U Veneciji, višehorne izvedbe Venecijanske škole i povezana instrumentalna muzika, prešla je sjeverno u Njemačku; u Firenci, Firentinska Camerata razvila je monodiju, važnu preteču opere, koja se sama prvi put pojavila oko 1600. godine; avangardni, maniristički stil Ferarske škole, koja se premjestila u Napulj i drugdje kroz muziku Carla Gesualda, bila je posljednji izričaj polifone vokalne muzike renesanse.
Case Grespan, Treviso
Case Grespan je naselje u Italiji u provinciji Тревизо, u regiji Венето.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 37 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 61 m.
Garrison, Minnesota
Garison je grad u američkoj saveznoj državi Minesota.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 210, što je 3 (-1,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Laž
Laž se obično definiše kao tvrdnja suprotna istini. Ova definicija se pripisuje svetom Avgustinu. („Laž i obmana su negiranje istine.“)
U filozofiji
U filozofiji, laž se određuje kao tvrdnja suprotna istini koja se iznosi s namerom da drugoga dovede u zabludu.
Aristotel je smatrao lažnim prvo ono što je lažno kao stvar; i to ili zbog toga što se ne slaže ili što je to nemoguće složiti. Drugim značenjem, lažno su stvari koje jesu bića, ali se po naravi čine ili kao stvari kakve nisu ili stvari koje nisu (npr. snovi jesu nešto, ali nisu ono čega su privid). Dakle, stvari se nazivaju lažne ili zbog toga što same nisu ili zbog toga što privid koji tvore pripada nebiću.
Hrišćanski filozof sveti Avgustin je laž povezivao isključivo sa namerom:
Marksistička filozofija uvodi pojam lažne svesti da bi označila nemogućnost sagledavanja stvari onakvima kakve jesu, što se naročito odnosi na društvene odnose i odnose eksploatacije. Stanje lažne svesti može biti posledica načina života, a karakteriše ga okorela vrsta ropstva koja čak ne može ni da uvidi svoju sopstvenu situaciju. Izlaz iz ovog stanja je „podizanje svesti“.
U psihologiji
Očigledno je laž u mnogim slučajevima potrebna, jer da bi se održala, neophodna je strategija koja podrazumeva veliki broj dodatnih laži i trošenje velike količine energije. Osim toga, telo šalje čitav niz signala, koji mogu da odaju osobu da laže. Laži koje bi se mogle okarakterisati kao „neophodne“ su one kojima se pokušava da se izbegne kazna, moralna osuda ili da se druga osoba ne uvredi. Psiholog Žilijeta Krivokapić navodi da proučavajući odgovore na pitanja iz testova ličnosti uvek je nailazila na lažne odgovore, jer po njenom mišljenju ljudi daju takve odgovore kako bi rezultati na testu bili onakvi kakve priželjkuju. Preko ovakvih pitanja (i odgovora), ona smatra da se laž može izmeriti i na osnovu toga formirati neki stav prema razlogu laži (izbegavanje vojne obaveze ili strah od uspostavljanja dijagnoze duševne bolesti, na primer). Dalje, psiholog Krivokapić smatra da je u otkrivanju motiva za laganjem psihoanaliza često preteruje. Sa ogradama koje svaka generalizacija donosi, ona misli da su potrebe većine ljudi slične i odnose se na: potrebu za davanjem i pružanjem ljubavi, pripadnošću, sigurnošću, ostvarenjem sopstvenih mogućnosti, materijalnom situiranošću, uvažavanjem, priznanjem, poštovanjem, prihvatanjem... Svaki čovek zbog toga pokušava da održi snagu i volju, pravi planove i razvija odgovonost, ispravlja greške i trudi se da ih ne pravi toliko mnogo da se to ne može ispraviti. S obzirom da je ljudski grešiti, pojavljuju se mehanizmi odbrane, koji podrazumevaju i laži. Ona je način da se ne prizna nemoć, greška, odustajanje od principa koje je sam čovek nametnuo i da su neke, ne baš prihvaćene potrebe u tom trenutku bile važnije ili jače. Podrška tome je strah od odbacivanja, ismejavanja, povređivanja, neshvaćenosti i to je dobar motiv da osoba koja laže ubedi sebe da to radi „zarad viših ciljeva“. Iako tvrdi da je laž razumljiva ljudska osobina, ona ipak usporava razvoj ličnosti i zamagljuje realnost. Bez obzira što laž čini štetu osobi kojoj se plasira, ona je svakako štetna i za osobu koja laže. Ipak, nisu sve laži „teške“; neke se čine iz neznanja, mnoge zbog nedostatka hrabrosti, neke su sa pozicije egoizma, neke iz kompleksa.
Dečje laži
Sopstveni doživljaj stvarnosti izražen pričom javlja se još u detinjstvu: sva deca imaju sklonost ka tome da menjanju stvarnost, ali na to niko ne obraća pažnju. Ako se ova navika zadrži i u kasnijem dobu, znak je nedovoljne zrelosti. To znači da je osećanje nemoći toliko jako da osoba rešenje problema nalazi u bežanju u izmišljeni, prihvatljiviji svet. Prema nekim mišljenjima, dete počinje da laže oko treće godine i to najčešće da bi izbeglo kaznu. Zbog toga, češće lažu ona deca koja trpe fizičko zlostavljanje. Ipak, motivi laži mogu biti različiti i dete nekada laže iz želje da se dopadne. Ukoliko laž uzme maha, dete će u kasnijim godinama otkriti da je to sredstvo kojim može da manipuliše. S obzirom da dete često nije svesno posledica laži, preporučuje se da odrasli ohrabruju decu da govore istinu. Takođe, s obzirom da su roditelji najvažniji uzori za svoju decu, važno je da ne lažu pred njima. Bitni su i razgovori o razlici između izmišljanja i stvarnosti, laganja i istine, važnosti iskrenosti kod kuće i u zajednici, i alternativama laganju. Ako dete ili adolescent razviju obrazac laganja koji je ozbiljan i često se ponavlja, tada možda treba potražiti profesionalnu pomoć. Procena dečjeg psihijatra bi pomogla detetu i roditeljima da razumeju laganje i planiraju buduću strategiju međusobnih odnosa i ponašanja.
Motivi
Postoje ljudi koji lažu iz navike, ali ima i onih koji nisu svesni da lažu, zato jer je njihova stvarnost drugačija. Takođe, postoji i mišljenje da je laž nedovoljna preciznost. Ljudi lažu i zato što istina nije obavezujuća, osim u izuzetnim slučajevima, kao što je sudski pretres. Pa i tada, svedoci nekog događaja u sudnici jedan događaj mogu da opišu na različite načine, ne uvek iz razloga prikrivanja istine, već zato što je odnos prema istini stvar pojedinca. Otuda izraz „rašomonijada“, po japanskom filmu „Rašomon“ koji se bavi ovom temom. Laž ume da bude dopadljiva, odnosno da predstavlja tumačenje stvarnosti na duhovit način. Ljudi koji nalaze zadovoljstvo u tome da izmišljaju, ulepšavaju, dramatizuju događaje, često sa lakoćom uspevaju da to svoje oduševljenje prenesu na slušaoce i budu omiljeni u društvu.
Signali tela
mini|desno|U bajci o [[Pinokio|Pinokiju, prilikom laganja raste nos.]]
Znaci po kojima se raspoznaje stres, a koje nervni sistem ispoljava nezavisno od uticaja volje, mogu odati osobu koja laže. Međutim, ovi „simptomi“ nisu pouzdani jer se mogu javiti i usled pritiska ili nekih drugih emotivnih stanja. Sušenje usta, kao posledica straha, tera onoga ko laže da jezikom vlaži usne češće nego što je to normalno ili da neprekidno guta pljuvačku. Često pročišćavanje grla (kašljucanje) takođe je znak nesigurnosti, baš kao i različit ritam disanja. Položaj stopala takođe može da bude signal da osoba laže. Ona ih pri tome ili ukršta ili čak jedno stopalo nesvesno usmerava ka vratima, kao da govori da se stidi i da želi što pre da ode. Isto značenje ima i nervozno tapkanje stopalom. Izuzetak su otvorene osobe, koje su pune energije i veoma okrenute spoljašnjem svetu. U njihovom slučaju ovakvi pokreti mogu da znače da im je dosadno.
U neurologiji
Aparatura koja se široko koristi za testiranje laži u toku istraga krivičnih dela, poligraf, zasnovana je na otkrivanju promena u pulsu, krvnom pritisku, disanju i elektro-otporu kože. Međutim, ovi faktori razlikuju se od osobe do osobe, što otežava precizno utvrđivanje da li neko zaista govori istinu. Zbog toga su profesor neurologije na Medicinskom fakultetu Univerziteta Pensilvanije Danijel Langleben i njegovi saradnici vršili istraživanja sa FMRI (functional magnetic resonance imaging). Istraživanje je uključivalo osamnaest osoba kojima je rečeno da moraju da negiraju da su dobili predmet, bez obzira da li će im biti prikazana slika tog ili nekog drugog predmeta. Kad god im je bila prikazana fotografija skrivenog predmeta, a učesnik je lagao, pojačavala se aktivnost u nekim delovima mozga, uključujući i anterior cinglat koji se dovodi u vezu sa registrovanjem greške kao i sa susednim velikim desnim prednjim girusom koji igra ključnu ulogu u koncentrisanju pažnje. To je članove tima navelo na zaključak da postoji „lokalizovana korelacija sa prevarom“. Prema mišljenju vođe tima, odluka da čovek izgovori laž zahteva aktivnost brojnih delova mozga, odnosno pokreće mehanizam zaobilaženja istine. Takođe, on smatra, da je ogled potvrdio definiciju svetog Avgustina. Ranija istraživanja sa ovom aparaturom nisu bila ovako uspešna, ali članovi tima smatraju da je potrebno još istraživanja koja bi uključivala više osoba i to različite starosti, porekla, kulture, socijalno-ekonomskog statusa. Korišćenje FMRI takođe iziskuje korišćenje velikih, skupih skenera što takav postupak čini manje praktičnim od testa na poligrafu.
U umetnosti
mini|desno|[[Dečak koji je vikao vuk]]
Istorijski lik koji je poznat po laganju je Nemac baron Minhauzen (Karl Fridrih Hijeronimus Minhauzen) koji je živeo između 1720. i 1797. godine. Postao je legenda zahvaljujući veoma vešto smišljenim pričama iz lova i s raznih putovanja. Njih je sakupio Rudolf Erih Raspe i štampao u Londonu 1785, a godinu dana kasnije preveo i proširio Gotfrid August Birger i objavio na nemačkom jeziku pod naslovom „Fantastična putovanja na kopnu i moru: vojni poduhvati i komične pustolovine barona Minhauzena”.
Los Yugos, Jiménez
Los Yugos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Jiménez.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 110 m.
Kulturni pejzaž sa natpisom Mastana Bubanjića
Natpis Mastana Bubanjića, nalazi se na stijeni u Donjoj Drežnici, grad Mostar. Proglašen je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Nacionalni spomenik čini kulturni krajolik sa natpisom na stijeni.
Datzetal
Dacetal je opština u njemačkoj saveznoj državi Meklenburg-Zapadna Pomeranija. Jedno je od 53 opštinska središta okruga Meklenburg-Štrelic. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 939 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 13055088.
Kulturni pejzaž sa natpisom Mastana Bubanjića
Lokacija
Dolina rijeke Drežanke, pritoke Neretve, duga je 21 km, i usječena je između Čabulje na jugu i Čvrsnice na sjeveru. Gusto naseljena je u nizu manjih seoskih grupa, koje generalno nazivaju se Donja i Gornja Drežnica. U Donjoj Drežnici, na lokalitetu Toplo, na stijeni uklesan je natpis vojvode Mastana Bubanjića.
Historija
Područje oko rijeke Drežanke pripadalo je ranosrednjovjekovnoj župi Večenika – Večerić, koja je graničila sa župama Rama i Duvno. Raspadom župske cjeline Večenike najranije nastaje Broćno, a zatim Blato. Ostatak teritorije se i dalje nazivao Večerić (Večenike) s tim što su se iz njega do početka 15. vijeka izdvajale i druge upravne jedinice: Planina, Polje i Drežnica. Iako malena prema broju stanovnika i površini koju zauzima, Drežnica je imala određenu upravno-političku autarhiju, upravo zbog svoje geografske izoliranosti.
Od 1325. godine područje je u sklopu banovine Bosne, kojom je upravljala loza Kotromanića. Od 1357, zajedno sa zapadnim Humom, pripalo je ugarskom kralju Ludoviku I, kao miraz njegove žene Elizabete, kćerke Stjepana Kotromanića. Nakon smrti kralja Ludovika, ovo područje je u okviru srednjovjekovne bosanske države u kom se zadržalo do 1463. godine.
U Donjoj Drežnici živio je vlasteoski rod Mesnovići, vojvoda Mastan Bubanjić sa svojim potomcima. Natpis Mastana Bubanjića može okvirno da se datira u vrijeme od 1356. do 1366. godine.
Ridā‘, Taiz
Ridā‘ je naselje u Jemenu u pokrajini Taiz.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 2 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1214 m.
Operacija Dolchstich
Operacija Ubod kamom (njem. Dolchstich, Dolhštih) je bila zajednička operacija Vermahta i snaga NDH protiv partizana u južnoj Lici i primorju. Vođena je aprila 1944. godine.
Tok operacije
23. 4. 1944. godine 392. legionarska divizija je prilikom izvođenja operacije »Ubod kamom« naišla na jakog neprijatelja s. i ji. Babin Potok (art. 3 tenka). U rejonu Babinog Potoka nalazila se 3. brigada 35. ličke divizije.
Posle žestokih borbi snage NOVJ su odbačene, a Nemci su odbili protivnapad uz velike gubitke. Jake partizanske snage, 4 s. Senj, posle žestoke borbe povukle se prema severoistoku.
Gubici
3. brigada 35. ličke divizije je u borbi koju je vodila 23/24. aprila protiv delova 392. legionarske divizije i 19. ustaške bojne, imala 8 mrtvih i 3 ranjena Nemci su naveli da je "dosad 29 neprijatelja poginulo, 11 naših ranjeno."
Marradi, Firenze
Marradi je naselje u Italiji u provinciji Firenze, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1959 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 336 m.
Troncone-Mancino, Napoli
Troncone-Mancino je naselje u Italiji u provinciji Napoli, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 465 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 17 m.
Wesley Chapel, Florida
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 44.092, što je 38.401 (674,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Jasmin (razvrstavanje)
Jasmin se može odnositi na:
Bitka na Ceru
Bitka na Ceru ili Cerska bitka je naziv za jednu od prvih bitaka Prvog svjetskog rata, u kojoj su srpske snage pod vodstvom Stepe Stepanovića odnijele pobjedu nad austro-ugarskim snagama pod vodstvom Oskara Potioreka.
Njome je spriječen pokušaj Austro-Ugarske da na samom početku vojnički slomi i okupira Srbiju kako bi se, u skladu s planovima Središnjih sila, poslije mogla okrenuti protiv Rusije. Takav ishod je prilično iznenadio svjetsku javnost, koja je bila očekivala da se jedna mala država ne može oduprijeti velikoj sili. Također je bitno doprinijela održavanju morala sila Antante koje su na početku gubile bitke na drugim svim frontovima.
Ishodu bitke je znatno pridonijela ispravna defanzivna strategija srpske Vojne komande, kao i činjenica da su njeni časnici i vojnici nedugo prije u balkanskim ratovima stekli vrijedna iskustva vezana uz moderni način ratovanja.
Sacramento (razvrstavanje)
Sacramento ima više značenja:
Nacionalni park Fruška gora
Nacionalni park Fruška gora se nalazi u Vojvodini, u Srbiji, nedaleko od Novog Sada. Najviši vrhovi su Crveni čot (538 m), Orlovac (512 m) i turistički centar Iriški venac (490 m). Pruža se duž desne obale Dunava, duga 80 km, a široka 15 km. Stvaranje planine počelo u mezozoiku, pre 90 miliona godina; naučnici je nazivaju „ogledalo geološke prošlosti“ — na njoj su pronađene 164 životinjske fosilne vrste, stare oko 123 miliona godina. Fruška gora bogata je šumama hrasta, graba, bukve, lipe i drugog drveća; sa zaštićenih preko 50 biljnih vrsta.
Na planini postoji i više arheoloških nalazišta (neolit, bakarno, bronzano i rimsko doba), kao i stari fruškogorski manastiri (ukupno 17), nastali od kraja 15. do 18. veka, poznati po specifičnoj arhitekturi, bogatim riznicama, bibliotekama i freskama.
Geografija
Park čini usamljena ostrvska planina u Panonskoj niziji. Prema jugu i severu Fruška gora je jako razuđena planinskim i rečnim tokovima, pri čemu se od glavnog uskog grebena pružaju pojedinačni, bočni grebeni, najčešće sa vrlo strmim padinama. Severna padina Fruške gore je strmija u odnosu na južnu, usled podsecanja Dunava. Takođe, lesna zaravan koja okružuje Frušku goru, manje je širine i moćnosti na severnoj strani, usled pomenutih prilika.
Nacionalni park
Nacionalni park Fruška Gora proglašen je 1960 godine. Prostire se na dijelovima: grada Novog Sada - opština Petrovaradin, grada Sremske Mitrovice, opština Bačka Palanka, Beočin, Inđija, Irig, Sremski Karlovci i Šid, u okviru 45 katastarskih opština. Središte uprave Nacionalnog parka je u Sremskoj Kamenici. Površina parka je 26.672 ha, od čega je 19.308 hа u državnoj svojini, a u privatnoj i drugim oblicima svojine 7.364 hа. Prvi (I) stepen zaštite obuhvata 3%, II stepen 67% и III stepen 30% ukupne površine.
Nacionalni park osnovan je radi:
Noria de la Cabra, Matehuala
Noria de la Cabra je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Matehuala.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 269 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1659 m.
Rancho de Soto, Jiménez
Rancho de Soto je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Jiménez.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 269 m.
Chapultepec (razvrstavanje)
Chapultepec ima više značenja:
392. legionarska divizija
392. legionarska divizija Vermahta (zvana "Plava") formirana je tokom jeseni 1943. na poligonu u Austriji od nemačkih oficira, podoficira i specijalističkih struka, i hrvatskih regruta. U borbu je uključena 1. januara 1944. u sastavu 15. brdskog korpusa Druge oklopne armije, u oblasti između Karlovca i Hrvatskog primorja. Zajedno sa potčinjenim ustaškim i domobranskim snagama, vodila je brojne operacije protiv snaga Četvrtog i Jedanaestog korpusa NOVJ.
Glavni odbrambeni zadatak divizije bilo je održavanje otvorenim saobraćajnice Zagreb - Karlovac - Rijeka i ličke magistrale. U duhu direktive štaba Druge oklopne armije o držanju inicijative, divizija je sa potčinjenim jedinicama organizovala brojne udare protiv jedinica i pozicija NOVJ.
Divizija je poražena, razbijena, a zatim i uništena tokom Ličko-primorske operacije 4. armije JA marta i aprila 1945. U borbi sa delovima 19. dalmatinske divizije kod Crikvenice poginuo je 10. aprila 1945. komandant divizije general-lajtnant Johan Mikl.
2009. je u masovnoj grobnici blizu Zaprešića otkriveno više od 4000 pripadnika ove divizije. Mještani tvrde da je za pokolj odgovorna 21. srpska divizija.
NGC 2240
NGC 2240 je otvoreni skup u zviježđu Kočijašu.
Blaze the Cat
Blaze the Cat (ブレイズ・ザ・キャット/Bureizu za Kyatto) je fiktivna antropomorfna mačka iz Seginog serijala Sonic the Hedgehog. Ona je princeza iz alternativne dimenzije, gdje je regent njenog svijeta i zaštitnica Sol Smaragda, verzija Smaragda kaosa iz njenog svijeta. Zbog ovoga, Blazeina uloga je slična Sonicu i Knucklesu. Kao što joj ime kaže, Blaze se rodila s pirokinetičkim moćima koje joj dopuštaju kontrolirati i stvarati vatru. Koristeći moć Sol Smaragda, Blaze postane Burning Blaze, slično Super Sonicu. U formi Burning Blaze postane snažnija, može letjeti i prekriva ju štit vatre.
Blaze je ćesto elegantna i smirena, no zbog njene ozbiljnosti nikad nije bila društvena ili prijateljska. Iskrena je o tome da ne voli pomoć, ali njena narav se promijenila kad je upoznala Sonica i Cream.