cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zelčin
Geografija
Zelčin se nalazi na 91 metar nadmorske visine u nizini istočnohrvatske ravnice, a nedaleko sela protječe rijeka Vučica. Selo se nalazi na državnoj cesti D517 Koška D2- Valpovo D34. Susjedna naselja: sjeveroistočno se nalaze Ivanovci sa kojima je Zelčin spojen. Južno se nalaze Harkanovci, a sjeverozapadno se nalaze Bocanjevci i Gorica Valpovačka naselja u sastavu grada Belišća. Pripadajući poštanski broj je 31227 Zelčin, telefonski pozivni 031 i registarska pločica vozila OS (Osijek). Površina katastarske jedinice naselja Zelčin je 11,07 km2.
Crkva
U selu se nalazi rimokatolička crkva Presvetog Imena Marijinog koja pripada katoličkoj župi Snježne Gospe u Harkanovcima i valpovačkom dekanatu Đakovačko-osječke nadbiskupije. Crkveni god (proštenje) ili kirvaj slavi se 12. rujna.
Priosa, Genoa
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 33 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 840 m.
3-Hidroksiaspartinska kiselina
3-Hidroksiaspartinska kiselina je organsko jedinjenje, koje sadrži 4 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 149,102 Da.
Pročišćavanje vode
mini|250px|desno|Postrojenje za obradu komunalnih otpadnih voda u sjevernom [[Portugalu.]] mini|250px|desno|Kontrolna soba i prikaz pročišćavanje [[pitka voda|pitke vode u postrojenju Lac de Bret, Švicarska.]] mini|250px|desno|Bazeni s taložnicama za pijesak za uklanjanje [[željezo|željeza.]] mini|250px|desno|Prazni spremnik za aeraciju (otplinjavanje) i taloženje željeza. mini|250px|desno|Postrojenje za [[Povratna osmoza|povratnu osmozu (reverzna osmoza).]] mini|250px|desno|Taloženje u prethodnim [[taloženje|taložnicima (obično pravokutni oblik).]] mini|250px|desno|Naknadni taložnici najčešće imaju kružni tlocrt. mini|250px|desno|Biološko pročišćavanje otpadnih voda uz umjetno unošenje potrebne količine kisika pomoću aeracijskih grana sa suvremenim membranskim aeratorima. mini|250px|desno|Tipično postrojenje za odvajanje ulja i masti. mini|250px|desno|Tipično postrojenje za pročišćavanje otpadnih voda.
Pročišćavanje vode je vrsta obrade vode koji obuhvaća niz postupaka kako bi se iz vode mogli ukloniti:
Pročišćavanje vode može obuhvatiti pročišćavanje pitke vode, napojne voda za termoelektrane, rashladne ili protupožarne vode za industrijska postrojenja, vode za medicinsku i ostalu upotrebu, vode za domaćinstva, komunalne otpadne vode, industrijske otpadne vode ili posebnih otpadnih voda. Pročišćavanje vode (ili šire obrada vode) se može podijeliti na 3 glavne skupine, i to:
Pročišćavanje pitke vode
Tehnologije pročišćavanje pitke vode najčešće se oslanjaju na postupke taloženja (sedimentacije), filtracije (uključujući vapnene omekšivače i ugljenu filtraciju), dezinfekcije (kloriranje), koji ne mogu u potpunosti očistiti pitku vodu od svih onečišćenja i štetnih tvari. Pitka voda je najosnovanija prehrambena namirnica, od izuzetnog fiziološkog značaja, koja ni sa čime ne može biti zamijenjena (norma: EN DIN 2000., europska smjernica za vodoopskrbu 80/778/EWG). Svjetska zdravstvena organizacija donosi u svome standardu (engl. International Standards for Drinking Water) minimalne zahtjeve u odnosu na kemijske i bakteriološke karakteristike pitke vode. Ali danas niti jedna trećina čovječanstva nema pitku vodu čija kvaliteta zadovoljava minimalne zahtjeve ovih standarda.
Postupci pročišćavanja pitke vode
Onečišćenja i štetne tvari koje treba ukloniti iz pitke vode su:
Postupci uklanjanja koloidalnih otopina
U ovu grupa postupaka obrade vode spadaju:
Postupci uklanjanja molekularnih otopina
U ovu grupa postupaka obrade vode spadaju:
Postupci uklanjanja ionskih otopina
U ovu grupa postupaka obrade vode spadaju:
Pročišćavanje otpadnih voda
Razvoj naselja i povečanje standarda stanovništva uvjetuju zagađenje čovjekove okoline, a među najteže oblike zagađenje svakako ubrajamo i zagađenje voda. Potrošnja vode za razne potrebe postaje sve veća što uzrokuje i porast količina otpadnih voda. Ovakvim trendom porasta zagađenja voda značajno se ugrožava čovjekova životna sredina. Pitke vode su sve više zagađene otpadnim vodama. Preko 30% pitke vode u Engleskoj sadrži "korištenu" vodu; u pitkoj vodi koju koristi Pariz udio "ponovno korištene" vode je preko 50%; Ruhrska oblast (Njemačka) koristi pitku vodu s udjelom oko 40% tretirane otpadne vode. Zahtjevi na kvalitetu ispuštene vode sve su stroži, čemu mora udovoljiti tehnologija njene obrade.
Sustav za odvodnju vode jako osjetljivo reagira ako u njega dospije previše masti. Nažalost se ne može uvijek spriječiti da masti i ulja dospiju s otpadnom vodom u odvod. Masti se sastoje od čvrstih i topivih tvari. Čvrste se tvari talože na stjenkama cijevi i uzrokuju začepljenja. No to nije sve. U sistemu se masti i ulja mijenjaju uslijed kemijskih i bioloških reakcija u masne kiseline neugodnih mirisa. Te kiseline su izuzetno agresivne i dovode do korozije. Poznati su slučajevi kod kojih su same masne kiseline oštetile lijevane cijevi inače otporne na koroziju. Još su gore posljedice u postrojenjima za pročišćavanje otpadnih voda. Tamo se masti i ulja talože na aktivirani mulj i sprečavaju potrebnu izmjenu kisika. Biološko pročišćavanje otpadnih voda je time onemogućeno. Pod tim stanovištima jedino je logično da masti i ulja ne smiju u preopsežnim količinama dospijevati u kanalizacijski sistem. U komunalnim propisima o odvodnji većinom se utvrđuje, da se po litri otpadne vode ne smije u kanalizacijsku mrežu dovesti više od 250 mg ulja i masti. Preduvjet za to je da se kućni sudoper ne zloupotrebljava za bacanje čistih ostataka masti iz tava i lonaca. Ako su korisnici disciplinirani i ako se toga pridržavaju, u stambenim zgradama nisu potrebne nikakve druge mjere.
Drugačije izgleda u obrtništvu i industriji, gdje se ispuštaju otpadne vode koje sadrže ulja i masti. Primjena DIN EN 12 056, DIN EN 752 i DIN 1986-100 propisana je od strane komunalnih propisa o odvodnji. Prema DIN-u 1986-100 ta su poduzeća obavezna provoditi odvodnju preko uređaja za odvajanje masti prema DIN 4040-1 i DIN V 4040-2. Na taj način odvodi iz kuhinja restorana, hotela, odmorišta (na autoputu) i kantina moraju biti opremljeni uređajima za odvajanje masti, i to neovisno o broju porcija jela, koja se tu dnevno pripremaju.
Grubo i fino mehaničko pročišćavanje otpadnih voda sa egalizacijom
Sirova otpadna voda pritječe na uređaj za pročišćavanje kroz dotočni kanal s grubim mehaničkim rešetkama, gdje se odstranjuje veći kruti otpad.
Floatacija (metoda otplavljivanja)
Flotacija se primjenjuje ispred taložnica i biološkog procesa pročišćavanja da bi se ubačenim zrakom prethodno uklonile masti i ulja sa dijelom finog lebdećeg nanosa koji se teško taloži.
Taložnice za pijesak
Taložnice za pijesak služe za otklanjanje pijeska i sličnih neorganskih materija iz otpadnih voda da ne bi ometale rad crpnih postrojenja i uređaja u fazi daljnjeg pročišćavanja.
Taložnice za organske primjese
Ove taložnice se koriste za uklanjanje organskih materija. Vrijeme zadržavanja otpadnih voda zavisi od načina taloženja, a obično je od 1,5 - 2 sata. Za vrijeme kiša ono je najmanje 30 minuta. Taloženje se može ubrzati prethodnom koagulacijom.
Biološko pročišćavanje otpadnih voda
Predviđen biološki dio sastavljaju bazeni za nitrifikaciju i denitrifikaciju. U središnji armiranobetonski cilindar kombi bazena tlačnim se cjevovodima dovodi egalizirana i fino mehanički pročišćena otpadna voda i aktivni povratni mulj. U ovom se bazenu vrlo brzo uspostavlja anoksično stanje. Bakterije aktivnog mulja odgovorne za denitrifikaciju počinju trošiti kisik iz prisutnih nitrata u egaliziranoj sirovoj otpadnoj vodi i mulju, pri čemu se izdvaja dušik u plinovitom stanju i uz pojačano mješanje sadržaja u cilindru otplinjava se u atmosferu tj. vrši se denitrifikacija dušičnih spojeva. Sve navedeno se vrši putem aerobnih mikroorganizama (aktivnog mulja) uz umjetno unošenje potrebne količine kisika pomoću aeracijskih grana sa suvremenim membranskim aeratorima. Potrebna količina kisika se unosi upuhivanjem komprimiranog zraka proizvedenog na puhalima smještenim u kompresorskoj stanici. Finalno razdvajanje pročišćene otpadne vode i mulja vrši se u preostalom vanjskom prstenu taložnice u kojem se uspostavlja pretežno horizontalno strujanje ka preljevnim konzolnim žljebovima na vanjskom obodu taložnice.
Prerada i korištenje mulja
U zgušćivaču se višak aktivnog mulja gravitacijski ugušćuje. Ugušćeni mulj se sa dna zgušćivača povremeno crpi direktno u centrifugu. U svrhu pospješivanja efekata dehidracije u tlačni cjevovod za dovod zgušćenog mulja u centrifugu injektira se odgovarajuća otopina flokulanta putem dozirnih crpki iz posebnog spremnika s pripremljenom otopinom flokulanta. Dehidrirani mulj se ispušta iz centrifuge na opremu za finalnu obradu mulja pomoću negašenog vapna i na taj se način dodatno stabilizira i ukrućuje te se kao takav odvozi. Izdvojena se muljna voda s centrifuge i zgušćivača vraća preko egalizacijskog bazena na ponovno biološko pročišćavanje.
Obrada napojne vode u termoelektranama
Prirodna voda sadrži razne tvari koje treba ukloniti prije korištenje za napajanje u termoelektranama i drugim termoenergetskim postrojenjima. Vrsta i sadržaj tih tvari (nečistoća) zavisi prvenstveno o porijeklu vode: riječna, jezerska, izvorska. U vodi mogu biti sadržane tvari u obliku: suspendiranih tvari (neotopljenih), otopljenih tvari, otopljenih plinova. Glavni pogonski problemi, koji nastaju zbog neodgovarajuće kvalitete vode, proizlaze iz sljedećega: Glavni postupci obrade (pripreme) napojne vode su filtriranje, ionska izmjena (demineralizacija) i otplinjivanje.
Filtriranje
Filtriranje je prva faza obrade napojne vode u cilju uklanjanja suspendiranih (neotopljenih) tvari. Voda se nakon filtriranja podvrgava ostalim postupcima obrade u skladu s pogonskim uvjetima generatora pare.
Ionska izmjena (demineralizacija)
Minerali otopljeni u vodi sastoje se iz električki nabijenih čestica – iona. Tako npr., kalcijev karbonat sastoji se od pozitivno nabijenoga iona (kationa) kalcija i negativno nabijenoga iona (aniona) bikarbonata. Neki prirodni i sintetički materijali imaju svojstvo uklanjanja iona minerala iz vode, te njihove zamjene s drugim ionima.
Otplinjavanje
Otplinjavanje vode spada u postupak toplinske obrade napojne vode, kojemu je osnovni cilj da se iz nje odstrani otopljeni kisik i tako spriječi njegovo korozivno djelovanje u sustavu proizvodnje pare. To se vrši u tzv. otplinjačima, gdje se voda zagrijava u direktnom kontaktu s parom, prilikom čega se smanjuje topivost kisika u vodi iz koje se on na taj način otplinjava.
La Huisaina, Uruachi
La Huisaina je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Uruachi.
Stockport, Manchester
Stockport je industrijski grad na zapadu Engleske od 105,878 stanovnika. , u metropolitanskoj grofoviji Greater Manchester.
On je administrativni centar Metropolitanskog borougha Stockport.
Geografske karakteristike
Stockport leži na mjestu gdje se formira rijeka Mersey, sutokom Goyta i Tame, udaljen 11 km jugoistočno od centra grada Manchestera.
Historija
Danas se u Stockportu proizvodi široka paleta proizvoda, od plastike, prehrambenih proizvoda do elektroničkih komponenti, a grad sve više postaje stambeno predgrađe Manchestera.
Piedra Pinta, Zapotitlán Tablas
Piedra Pinta je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Zapotitlán Tablas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 143 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1923 m.
Garzetta, Brescia
Garzetta je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 25 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 176 m.
Furore, Salerno
Furore je naselje u Italiji u provinciji Salerno, u regiji Campania.
Benque-Dessous-et-Dessus
Bank Desuz et Desi je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Gornja Garona koja pripada prefekturi Sen Godan.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 19 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 5 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 3,72 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 1084 metara (maksimalnoj 1.805 m, a minimalnoj 800 m).
Opština Vlădești, Argeș
Vlădești je opština u Rumuniji u okrugu Arđeš.
El Tempisque, Batopilas
El Tempisque je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Batopilas.
Opština Vlădești, Argeș
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 422 m.
Penhook, Virginia
Penhuk je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Virdžinija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 801, što je 75 (10,3 %) stanovnika više nego 2000. godine.
El Carrizal, Santa María Peñoles
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 361 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2144 m.
Schneppenbach
Šnepenbah je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 119 opštinskih središta okruga Bad Krojcnah. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 269 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7133204.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Bad Krojcnah Šnepenbah se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Bad Krojcnah. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 424 metra. Površina opštine iznosi 3,3 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 269 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 82 stanovnika/km².
Pesak (Jastrebarsko)
Zemljopis
Administrativno je u sastavu Jastrebarskog. Naselje se proteže na površini od 1,55 km².
Stanovništvo
Prema zadnjem popisu stanovništva iz 2001. godine Pesak broji 23 stanovnika koji žive u 11 kućanstava. Gustoća naseljenosti iznosi 14,84 st./km².
El Tempisque, Batopilas
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 24 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1264 m.
Crhalj
Crhalj je naselje u opštini Bijelo Polje u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 476 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 636 stanovnika).
Demografija
U naselju Crhalj živi 327 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 32,9 godina (32,4 kod muškaraca i 33,4 kod žena). U naselju ima 112 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 4,25.
Ovo naselje je uglavnom naseljeno Muslimanima (prema popisu iz 2003. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
Стрелац (разврставање)
Стрелац може бити:
Изворно:
или:
Scurtu, Berlești
Scurtu je naselje u Rumuniji u okrugu Gorž u opštini Berlești.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 172 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 387 m.
Natasha Richardson
Natasha Jane Richardson (11. maj 1963 – 18. mart 2009) bila je britanska glumica poznata po ulogama u teatru i na filmu. Bila je član znamenite glumačke dinastije Redgrave, odnosno kći glumice Vanesse Redgrave i režisera Tonyja Richardsona.
Richardson je odrasla u London; pohađala je St. Paul's Girls' School prije nego što se obrazovala u londonskoj Centralnoj školi za govor i dramu. Udavala se dva puta - prvi put za Roberta Foxa, s kojim se razvela 1992. Za irskog glumca Liama Neesona krajem 1994, te kasnije imala dva sina: Micheála i Daniela. Nakon što joj je otac umro od AIDSa, Richardson je bila akivna u organizaciji amfAR za borbu protiv te bolesti. Richardson je u dobi od 45 godina umrla od izljeva krvi u mozak zadobijenog u skijaškoj nesreći u Kanadi.
Las Cardoncitas, Ojuelos de Jalisco
Las Cardoncitas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Ojuelos de Jalisco.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 33 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2100 m.
Chical, New Mexico
je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Novi Meksiko.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 107.
Dedačov
Dedačov je naseljeno mjesto u okrugu Humenje, u Prešovskom kraju, Republika Slovačka.
Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2021. godine naselje je imalo 159 stanovnika.
Ejido Emiliano Zapata, Tampico Alto
Ejido Emiliano Zapata je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tampico Alto.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 171 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 48 m.
Four (Izer)
Fur je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Rona-Alpi, u departmanu Izer koja pripada prefekturi La Tur di Pen.
Sambuca, Lucca
Sambuca je naselje u Italiji u provinciji Lucca, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 21 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 396 m.
Hacienda Vista Mar, Playas de Rosarito
Hacienda Vista Mar je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Playas de Rosarito.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 54 m.
Propata, Genoa
Propata je naselje u Italiji u provinciji Genoa, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 45 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 987 m.
Bann (reka)
Bann je reka u Ujedinjenom Kraljevstvu, u Severnoj Irskoj. Duga je 122 km. Uliva se u Atlantski okean.
Dorothy Tennant
mini|225px| Lady Dorothy Stanley mini|225px|L'Amour Blessé; autor: Dorothy Tennant (1895) Dorothy Tennant (Russell Square, London, 22. mart 1855 – 5. oktobar 1926) bila je britanska slikarica koja je slikala u viktorijanskom neoklasicističkom stilu. Bila je druga kćer zemljoposjednika i političara Charlesa Tennanta i Gertrude Barabre Rich Collier (1819–1918). Godine 1890. se udala za znamenitog istraživača Henryja Mortona Stanleya, nakon čega je postala poznata kao Lady Stanley. Uredila je muževu autobiografiju, pri čemu je navodno izbacila svaki spomen drugih žena u Stanleyevom životu. Nakon Stanleyeve smrti se 1907. udala za Henryja Jonesa Curtisa (u. 19. februara 1944), ljekara i pisca.
Također je napisala i ilustrirala nekoliko knjiga.
Martinci Miholjački
Martinci Miholjački su naselje u Hrvatskoj, regiji Slavoniji u Osječko-baranjskoj županiji i nalaze se u sastavu  općine Podravska Moslavina.
Zemljopisni položaj
Martinci Miholjački se nalaze na 99 metara nadmorske visine u nizini istočnohrvatske ravnice, neposredno uz rijeku Dravu i državnu granicu sa Mađarskom. Susjedna naselja: istočno se nalazi općinsko središte Podravska Moslavina, jugoistočno Krčenik, a južno naselje Gezinci. Jugozapadno se nalazi Ilmin Dvor, te Čađavički Lug i Čađavica naselja u sastavu općine Čađavica u Virovitičko- podravskoj županiji. Najbliže naselje preko rijeke Drave u susjednoj Mađarskoj je Zalata (mađ. Zaláta), a nalazi se oko 2,5 km sjeveroistočno. Pripadajući poštanski broj je 31530 Podravska Moslavina, telefonski pozivni 031 i registarska pločica vozila NA (Našice). Površina katastarske jedinice naselja Martinci Miholjački je 8,09 km2.
Stanovništvo
Iskazuje se kao dio naselja od 1869., a kao samostalno naselje od 1948. Do 1900. iskazivano pod imenom Martinci. U 1981. povećano pripajanjem naselja Orešnjak koje je prestalo postojati. Za to bivše naselje sadrži podatke od 1869. do 1971.
Residencias el Prado, Tonalá
Residencias el Prado je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Tonalá.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 753 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1444 m.
El Majinchal, Tzitzio
El Majinchal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tzitzio.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 955 m.
Rogačić
Rogačić je naseljeno mjesto u sastavu grada Visa, na ostrvu Visu, Splitsko-dalmatinska županija, Republika Hrvatska.
Mersey
Mersey je rijeka na zapadu Engleske duga 110 km.
Karakteristike
Mersey se formira kod Stockporta, na teritoriju metropolitanskog Manchestera, sutokom rijeka Goyt i Tame, koje obje izviru na nadmorskoj visini od 490 metara, na zapadnim obrocima masiva Pennines.
Mersey teče na prosječnoj visini od 45 m preko ravnice Lancashira Cheshira, u smjeru zapada. Na svom toku protiče pored južnih predgrađa Manchestera, da kod Flixtona primi svoju najveću desnu pritoku Irwell, koja je danas regulirana Mančesterskim kanalom.
Schnorbach
Šnorbah je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 134 opštinska središta okruga Rajn-Hunsrik. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 241 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7140138.
Mersey
Karakteristike
Od Warringtona nizvodno, gdje se već osjeća utjecaj plime, rijeka je kanalizirana. Kod Runcorna (metropolitanski Liverpool), prima najveću lijevu pritoku Weaver, i širi se u estuarij veći od 75 km².
Rogačić
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2011. godine, Rogačić je imao 12 stanovnika. Za narodnosni sastav 1991. godine pogledati pod Vis.
Jerry Lucas
Jerry Lucas (Middletown, Ohio, SAD, 30. mart 1940) je bivši američki košarkaš.
Rogačić
Stanovništvo
Napomena: ''U 2001. nastalo izdvajanjem iz naselja Vis. Od 1857. do 1991. podaci su sadržani u naselju Vis.''
Jerry Lucas
Studirao je na univerzitetu Ohio State. Na draftu 1962. odabrali su ga Cincinnati Royalsi.
John Singer Sargent
John Singer Sargent (Firenca, 12. januar 1856 – 14. april 1925) bio je američki slikar, koji se smatra jednim od vodećih portretista svoje generacije, poznat po prikazu luksuznog života elite u edvardijsnakoj eri. Tokom karijere je naslikao oko 900 slika na ulju i preko 2000 akvarela, kao i brojne skice i crteže. Na njegov opus su snažno uticala brojna putovanja - od Venecije i Tirola, preko Krfa, Bliskog istoka, Montane, Mainea i Floride.
Mersey
Karakteristike
On je danas reguliran branama prema moru, koje ipak omogućuju plimna kretanja, time se spriječava nakupljanje mulja i naknadno jaružanje liverpulske luke.
Schnorbach
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Rajn-Hunsrik Šnorbah se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Rajn-Hunsrik. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 428 metara. Površina opštine iznosi 3,4 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 241 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 70 stanovnika/km².
John Singer Sargent
Roditelji su mu bili Amerikanci, ali se obrazovao u Parizu prije nego što se preselio u London. Sargent je stekao međunarodnu slavu i uspjeh kao tvorac portreta, ali ne prije kontroverzi i kritika; njegov rani rad "Portret Madame X", koga je poslao u Pariški salon sa ciljem da ga konsolidira kao establišmentskog slikara, umjesto toga je izazvao skandal. Njegov rani opus je karakterizirala tehnička preciznost, koju je kasnije zamjenila spontanost. Njegovi radovi po narudžbi su bili u skladu sa Grand manner stilom portreta, dok su neformalne studije i pejzaži djelomično odražavli impersionizam. U kasnijem životu je Sargent bio ambivalentan prema ograničenjima portreta, te se više posvetio slikanju murala i radu u en plein airu. Najveći dio života je proveo u Evropi.
Mersey
Karakteristike
U tom dijelu estuarija izrađena su tri tunela, dva cestovna i jedan željeznički.
Rijeka Mersey u pop kulturi
Mersey je postao poznati toponim zahvaljujući liverpulskim beat sastavima iz 1960-ih pa je ta varijanta beata i nazvana Merseybeat. Pjesma iz tih vremena - Ferry Cross the Mersey sastava Gerry and the Pacemakers, postala je neslužbena himna grada i nogometnog kluba Liverpool F.C.
Magroforte Inferiore, Alessandria
Magroforte Inferiore je naselje u Italiji u provinciji Alessandria, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 23 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 481 m.
Rincón del Padalante, Batopilas
Rincón del Padalante je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Batopilas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 25 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1269 m.
Lenny Wilkens
Lenny Wilkens (Brooklyn, New York, SAD, 28. oktobar 1937) je bivši američki košarkaš.
Studirao je na univerzitetu Providence. Na draftu 1960. odabrali su ga St. Louis Hawksi kao 6. pika.
El Ebanito, Soto la Marina
El Ebanito je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Soto la Marina.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 20 m.
Hadrosauridi
Hadrosauridi su pripadnici porodice Hadrosauridae i u njih spadaju ornitopodi poput Edmontosaurusa i Parasaurolophusa. Bili su česti biljožderi u periodu kasne krede u današnjoj Aziji, Europi i Sjevernoj Americi. Potomci su iguanodonata iz perioda kasne jure/rane krede i imali su sličnu građu tijela. Pripadali su redu Ornithischia.
Hadrosauridi se dijele na dvije glavne potporodice. Lambeosaurinae su imali šuplje krijeste ili cijevi na glavi i uglavno su bili lakše građe. Saurolophinae, koji su se identificirali kao pripadnici Hadrosaurinae u većini radova prije 2010. godine, nisu imali šuplje krijeste na glavi i uglavnom su bili veći.
Osobine
thumb|left|Lubanja [[Edmontosaurusa]] Hadrosauridi se nazivaju i dinosauri sa pačjim kljunom zbog sličnost oblika njihove glave sa onom kod današnjih patki. Kod nekih rodova, a najizraženije kod roda Anatotitan, cijeli prednji dio lubanje bio je ravan i proširen, idealan za ishranu lišćem i grančicama u šumama Azije, Europe i Sjeverne Amerike. Međutim, zadnji dio usta sadržavao je doslovno tisuće zuba podobnih za mljevenje hrane prije nego što bi je progutali. Hipoteziralo se da je to bio ključan faktor u uspjehu ove grupe u periodu krede, u odnosu na sauropode koji su još uvijek velikim dijelom ovisili o gastrolitima za mljevenje hrane.
Paleontolog Mark Purnell je 2009. godine proveo istraživanje o metodama žvakanja i ishrani hadrosaurida. Analizirajući tisuće mikroskopskih ogrebotina na zubima Edmontosaurusa, tim je zaključio da su hadrosauridi imali jedinstven način žvakanja različit od onog kod bilo koje današnje životinje. Za razliku od fleksibilnog sklopa donje čeljusti kod današnjih sisavaca, hadrosauri su imali jedinstven zglob između gornje čeljusti i ostatka lubanje. Tim je otkrio da se gornja čeljust gurala prema naprijed i ustranu pri žvakanju, a donja čeljust je grebala zube u gornjoj čeljusti.
Otkrića
thumb|left|Zubi vrste Trachodon mirabilis
Hadrosauridi su bili prva identificirana porodica sjevernoameričkih dinosaura; prvo otkriće bili su fosilni zubi (1855.-1856.). Joseph Leidy je pregledao zube i uspostavio rodove Trachodon i Thespesius (drugi su bili Troodon, Deinodon i Palaeoscincus). Jedna vrsta je nazvana Trachodon mirabilis. Sada se čini da su zubi roda Trachodon mješavina raznih cerapodnih dinosaura, uključujući i ceratopside. Zubi su 1858. godine povezani sa Leidyjevom eponimnom vrstom Hadrosaurus foulkii, nazvanoj po Williamu Parkeru Foulkeu. Pronalazilo se sve više i više zuba, što je rezultiralo novim rodovima koji se danas ne priznaju.
Iskopan je drugi skelet hadrosaurida kojeg je Edward Drinker Cope 1883. godine nazvao Diclonius mirabilis, u korist Trachodon mirabilis. Međutim, Trachodon se, zajedno sa drugim loše svrstanim rodovima, više koristio i kada je Copeov poznati skelet "Diclonius mirabilis" postavljen u Američkom prirodoslovnom muzeju, bio je označen kao "Trakodontni dinosaur". Zato je porodica dinosaura s pačjim kljunom nazvana Trachodontidae.
Godine 1908. Charles Hazelius Sternberg, kolekcionar fosila, i njegova tri sina otkrili su vrlo dobro očuvan primjerak hadrosaurida (Edmontosaurus annectens) u Okrugu Converse, Wyoming. Nakon što ga je 1912. godine analizirao Henry Osborn, primjerak je postao poznat kao "mumija roda Trachodon". Koža ovog primjerka bila je gotovo potpuno očuvana u obliku otisaka.
thumb|right|Dobro očuvani primjerak [[Edmontosaurusa.]]
Lawrence Lambe je uspostavio rod Edmontosaurus ("gušter iz Edmontona") 1917. godine nakon otkrića u donjem dijelu formacije Edmonton (sada formacija Horseshoe Canyon), Alberta. Richard Swann Lull i Nelda Wright su se u monografu iz 1942. godine dotakli sistematike hadrosaurida. Predložili su rod Anatosaurus za nekoliko vrsta iz rodova za koje nisu bili sigurni. Copeov poznati skelet u AMNH postao je Anatosaurus copei. Godine 1990. Anatosaurus je promijenjen u Edmontosaurus. Jedna prijašnja vrsta roda Anatosaurus bila je dovoljno različita od roda Edmontosaurus da se svrsta u odvojeni rod, nazvan Anatotitan, pa je stoga 1990. godine skelet u AMNH perimenovan Anatotitan copei.
Paleontolozi su našli nožnu kost jednog hadrosauridima u stijenama iz perioda paleocena, ali vjerojatno je poticao iz kredskih naslaga stijena.
Jedan od najpotpunijih fosilnih primjeraka pronađen je 1999. godine u formaciji Hell Creek u Sjevernoj Dakoti, pa je nazvan "Dakota". Fosil hadrosaurida je bio tako dobro očuvan da su znanstvenici uspjeli izračunati njegovu mišićnu masu i saznali su da je bio još mišićaviji nego što su mislili, pa je vjerojatno mogao trčati brže od grabežljivaca kao što je Tyrannosaurus rex. Za razliku od kolekcija kostiju u muzejima, ovaj mumificirani hadrosaur imao je potpunu kožu (a ne samo otiske kože), ligamente, tetive i moguće neke unutrašnje organe. Trenutno se analizira u najvećem CT skeneru na svijetu u vlasništvu Boeinga. Ta se mašina inače koristila za detektiranje pukotina na motorima Space Shuttlea i ostalim velikim predmetima, ali nikada prije nisu analizirali nešto tako veliko kao navedeni fosil. Znanstvenici se nadaju da će im tehnologija pomoći da nauče više o fosiliziranim iznutricama tog stvorenja. Također su otkrili i šupljinu od 1 cm između svakog kralješka, što znači da je između njih možda bio neki materijal koji je omogućavao veću pokretljivost; time bi životinja bila duža nego što se prikazuje u muzejima.
Klasifikacija
thumb|right|400px|Porodično stablo Hadrosauroidea Porodicu Hadrosauridae je prvi koristio Edward Drinker Cope 1869. godine. Od njenog stvaranja priznata je glavna podjela u grupi, između potporodice Lambeosaurinae (koji su uglavnom imali krijeste) o potporodice Saurolophinae/Hadrosaurinae (koji nisu imali krijeste). Filogenetske analize značajno su povećale određenost srodnosti hadrosaurida (vidjeti filogeniju ispod), što je dovelo do rasprostranjenog korištenja tribusa (taksonomskih jedinica ispod potporodice) kako bi se opisala detaljnija srodnost između svake grupe hadrosaurida. Međutim, mnogi tribusi hadrosaurida koji se inače priznaju u online izvorima još uvijek nisu formalno definirani ili naširoko korišteni u literaturi. Neki su bili spomenuti, ali nisu nazvani kao takvi u prvom izdanju The Dinosauria, pod neformalnim nazivima. U toj knjizi iz 1990. godine, u "gryposaurs" su spadali Aralosaurus, Gryposaurus, Hadrosaurus i Kritosaurus; u "brachylophosaurs" su spadali Brachylophosaurus i Maiasaura; u "saurolophs" su spadali Lophorhothon, Prosaurolophus i Saurolophus; a u "edmontosaurs" su spadali Anatotitan, Edmontosaurus i Shantungosaurus.
Lambeosaurini su se također dijelili na parasaurolofine (Parasaurolophus) i koritosaurine (Corythosaurus, Hypacrosaurus i Lambeosaurus). Koritosaurini i parasaurolofini kao nazivi ušli su u formalnu literaturu u Evansovom i Reiszovom ponovnom opisu vrste Lambeosaurus magnicristatus 2007. godine. Koritosaurini se definiraju kao taksoni srodniji vrsti Corythosaurus casuarius nego vrsti Parasaurolophus walkeri, a parasaurolofine kao sve taksone srodnije vrsti P. walkeri nego vrsti C. casuarius. Prema tom istraživanju, Charonosaurus i Parasaurolophus su parasaurolofini, a Corythosaurus, Hypacrosaurus, Lambeosaurus, Nipponosaurus i Olorotitan su koritosaurini. Enigmatični rod Tsintaosaurus možda formira kladus u Lambeosaurine sa rodom Pararhabdodon i svojim vjerojatnim sinonimom Koutalisaurus.
Taksonomija
U taksonomiju dolje spadaju dinosauri koji se trenutno svrstavaju u Hadrosauridae i njezine potporodice. Hadrosauridi koji su prihvaćeni kao validni ali nisu smješteni u kladogram u vrijeme istraživanja Prieto-Márqueza iz 2010. godine svrstavaju se na najvišem nivou u koji su svrstani.
Filogenija
Forster je 1997. godine definirao Hadrosauridae kao kladus, jednostavno kao "Lambeosaurinae i Hadrosaurinae i njihovog zajedničkog pretka". Paul Sereno je 1998. definirao kladus Hadrosauridae kao najinkluzivniju moguću grupu koja sadrži rodove Saurolophus i Parasaurolophus; definicija je poslije promijenjena da sadrži rod Hadrosaurus, tipični rod porodice, zato što se po pravilima ICZN (International Code of Zoological Nomenclature) mora uključiti, unatoč svom statusu nomen dubium-a. Prema Horner et al. (2004.), Serenova definicija bi isključila nekoliko poznatih hadrosaura (kao što su Telmatosaurus i Bactrosaurus) iz porodice; to ih je navelo da definiraju porodicu tako da sadrži i rod Telmatosaurus. Sljedeći kladogram je Prieto-Márquez dobio filogenetskom analizom iz 2010. godine.
Kladogram Hadrosaurinae
Hadrosauridae nije bila predmet mnogih filogenetskih analiza kao druge grupe dinosaura, pa se mogu naći vrlo različite filogenije. Gates i Sampson (2007.) su objavili alternativni kladogram Hadrosaurinae u opisu vrste Gryposaurus monumentensis:
Kladogram Lambeosaurinae
Sljedeći kladogram zasniva se na ponovnom opisu vrste Lambeosaurus magnicristatus (Evans i Reisz, 2007.):
Ishrana
thumb|Rana restauracija hadrosaura kao vodozemnih životinja koje su mogle gristi samo mekane vodene biljke, popularna ideja u to vrijeme za koju se sada zna da je netočna ([[Charles R. Knight)]]
Hipoteza da su hadrosauri vjerojatnije pasli, a ne brstili, u kontradikciji je sa očuvanim sadržajem želuca u nekih fosiliziranih primjeraka. Najnovije takvo otkriće prije objave Purnellovog istraživanja bilo je 2008. godine, kada je tim kojeg je vodio student Justin S. Tweet otkrio homogenu akumulaciju fragmenata lišća dužine nekoliko milimetara u području stomaka kod jednog gotovo odraslog i dobro očuvanog primjerka roda Brachylophosaurus. Kao rezultat ovog otkrića, Tweet je 2008. godine zaključio da je taj rod vjerojatno brstio, a ne pasao. Kao odgovor tom otkriću, Purnell je rekao da su očuvani ostaci sadržine stomaka upitni zato što možda nisu prikazivali uobičajenu ishranu životinje. To ostaje predmet debata.
Koproliti (fosilizirani izmet) nekih kasnokredskih hadrosaura pokazuju da su ponekada namjerno jeli trulo drvo. Drvo samo po sebi nije hranjivo, ali trulo drvo sadržavalo je gljive, razložene komponente drveta i beskralježnjake koji se hrane drvetom, što bi sve bilo hranjivo.
Razmnožavanje
U znanstvenoj literaturi zabilježen je fosil hadrosaura veličine embrija. U formaciji Blackhawk, Utah, otkriveni su sićušni otisci stopala hadrosaurida.
U formaciji Dinosaur Park
thumb|right|200px|Glava vrste Gryposaurus notabilis.
In the Cards
In the Cards je epizoda američke science fiction TV-serije Star Trek: Deep Space Nine, premijerno prikazana 9. juna 1997. godine. Radnja prikazuje kako Jake Sisko, u pokušaju da ocu dobavi vrijednu bejzbolsku kartu, bude upetljan u delikatne diplomatske pregovore između Dominiona i Bajora.
In the Cards je prva epizoda koju je režirao Michael Dorn, koji u seriji tumači lik Worfa.
Hadrosauridi
U formaciji Dinosaur Park
Godine 2001. Darren H. Tanke i M. K. Brett-Surman pregledali su i opisali fosilne ljuske jaja i tek izlegle mladunce iz formacije Dinosaur Park u Dinosaur Provincial Parku. Ljuske jaja su rijetke u Parku i prisutne su na samo dva mikrofosilna nalazišta, u kojima dominiraju ljušture beskralježnjaka. Preživljavanje fragmenata ljuski jaja hadrosaura u prisustvu ljuštura tih beskralježnjaka možda je bilo rezultat zaštite jaja kalcijem iz ljuštura od kisele vode zbog koje bi se ljuske raspale. Fragmenti ljuski jaja hadrosaura "pokazuju malu ili nikakvu abraziju vodom" što znači da materijal nije pronađen daleko od prvog mjesta na kojem je zakopan u Parku. Autori su se dosjetili da je njihov materijal potvrdio teoriju da se hadrosauri nisu gnijezdili isključio na višem tlu, nego i u nižim predjelima. Neki pronađeni fosili hadrosaura možda su bili embriji. Fosili tek izleglih i mladih mladunaca pogrešno su se smatrali rijetkim u formaciji Dinosaur Park zbog sklonosti kolekcionara prema većim primjercima i ponekada zbog neprepoznavanja fosilnih ostataka kao takvih. Za hadrosaure se zbog malog broja očuvanih ostataka ljuski i mladunaca spekuliralo da su se razmnožavali na višem terenu.
thumb|200px|right|Restauracija vrste Lambeosaurus laticaudus.
Autori su zaključili da su se hadrosauri gnijezdili i u višim i u nižim predjelima, mada faktori koji su uticali na raspored gnijezdilišta ostaju nepoznati. Smatra se da su hrana, zemljište, ponašanje i takmičenje među rodovima dinosaura igrali ulogu u tome. Neki od rjeđih dinosaura u formaciji Dinosaur Park, kao što su Brachylophosaurus ili Parasaurolophus, možda su živjeli u višim predjelima i tu se gnijezdili i hranili.
Razvoj
Udovi mladih hadrosaura bili su anatomski i proporcionalno slični onima kod odraslih životinja. Međutim, zglobovi su često pokazivali "sklonost eroziji ili konkavnim zglobnim površinama" Vjerojatno zbog hrskavičave "kape" koja je pokrivala krajeve kostiju. Karlica mladog hadrosaura bila je slična onoj kod odraslih jedinki.
Dnevna aktivnost
Usporedbe između koštanih prstenova nekoliko rodova hadrosaura (Corythosaurus, Prosaurolophus i Saurolophus) i današnjih ptica i gmazova pokazalo je da su vjerojatno bili aktivni danju u kratkim intervalima.
Ihnologija
U formaciji Blackhawk u Utahu otkriveni su sićušni otisci stopala hadrosaura.
Blackpool
Blackpool (prevedeno = Crna bara) je turistički grad na zapadu Engleske od 140,501 stanovnika. , u historijskoj grofoviji Lancashire.
Geografske karakteristike
Blackpool leži na obali Irskog mora, udaljen 43 km sjeverno od Liverpoola, i 64 km sjeverozapadno od Manchestera.
Historija
Blackpool je sve do kraja 18. vijeka bio malo selo grupirano oko Crne bare, tad je naglo izrastao u mondeno kupalište. Svoju naglu popularnost duguje tada vrlo utjecajnom naučniku Williamu Huttonu, koji je svojim popularnim natpisima hvalio utjecaj morske vode na ljudsko zdravlje. thumb|left|240px| Blackpoolski toranj Blizina velikih industrijskih gradova Lancashira uz uvođenje brzih željezničkih linija doprinjele su brzom rastu grada u 19. vijeku. Tad je nikla 11 km duga promenada uz pješčane plaže koja je i danas glavna atrakcija grada.
Uz promenadu pored koje su nanizani brojni ugostiteljski objekti i hoteli šarolikih fasada, velika atrakcija je i željezni toranj visok 158 metara, podignut 1895. po uzoru na pariški Eiffelov toranj. Blackpool ima i jednu od najvećih opernih zgrada u Ujedinjenom Kraljevstvu u koju stane 2,920 gledaoca, izgrađenu 1889. u Zimskom parku.
Blackpool godišnje posjeti preko milion turista, uglavnom domaćih iz obližnjih gradova, privučenih velikim zabavnim parkovima, golf terenima, bazenima, zoološkim vrtom i klizalištem.
Danas se razvio i kao jedan od najvećih britanskih kongresnih i konferencijskih centara.
Sport
Grad je poznat po svom nogometnom klubu Blackpool F. C. osnovanom 1887. koji igra u engleskoj Premier ligi.
Paul Villard
mini|desno|300px|Paul Ulrich Villard.
Paul Ulrich Villard (Saint-Germain-au-Mont-d'Or, Francuska, 28. rujna 1860. – Bajona, 13. siječnja 1934.) je bio francuski kemičar i fizičar, koji je najpoznatiji po otkriću gama-čestica, dok je proučavao radioaktivno zračenje radija.
Biografija
Paul Ulrich Villard se školovao u Parizu, u prestižnoj tehničkoj školi, gdje je kasnije nastavio raditi u kemijskom labaratoriju, sve do odlaska u mirovinu.
Do otkrića gama-čestica došao je prilikom proučavanja radijevih soli, koje su bile spremljene u zaštićeni olovni spremnik, s malim otvorom na kojem je bila tanka pločica olova, koja je spriječavala izlazak alfa-čestica. Na osnovu skretanja u magnetskom polju, utvrdeno je da alfa-čestice imaju pozitivni električni naboj, a beta-čestice negativan električni naboj. Paul Villard je otkrio i treću vrstu radioaktivnog zračenja, za koju se utvrdilo da ima veliku prodornu moć i da ne skreće u magnetskom polju. Villard je bio skroman čovjek, tako da je naziv za novu vrstu radioaktivnog zračenja predložio Ernest Rutherford, budući da je on već otkrio alfa-čestice i beta-čestice.
Za gama-čestice je utvrđeno da odgovaraju tvrdim rendgenskim zrakama. To su dokazali Rutherford i E. N. da Costa Andrade 1914., ogibom ili difrakcijom gama-čestica kroz odgovarajuću kristalnu rešetku, pomoću koje su uspijeli i odrediti i njihovu valnu duljinu. Prema dosadašnjim mjerenjima utvrđeno je da su valne duljine gama-čestica između 0,000466 nm i 0,0428 nm. Prema tome, gama-čestice odgovaraju kratkovalnom rendgenskom zračenju, ali za razliku od rendgenskog zračenja nastaju u atomskoj jezgri.
Tečno agregatno stanje
mini|desno|250px|Raspored molekula u plinovitom, tečnom i čvrstom stanju thumb|250px|Formiranjem sferne [[kapi tečne vode se minimizuje površina, što je prirodni rezultat dejstva površinskog napona u tečnostima. ]] mini|desno|250px|Privlačne sile među česticama tečnosti su slabije od sila čvrste materije, stoga se molekuli tečnosti mogu slobodnije kretati.
Tečnosti ili tekućine su materije tečnog agregatnog stanja. Takve materije nemaju stalan oblik, ali imaju stalnu zapreminu, jer su privlačne sile među njihovim česticama slabije pa se mogu slobodnije kretati. Tečnosti, prema tome, lako menjaju oblik odnosno zauzimaju oblik posude u kojoj se nalaze. U hemiji se materije tečnog agregatnog stanja označavaju malim slovom L (eng. liquid - tečnost). U periodnom sistemu elemenata najmanje je tečnih elemenata, dok su molekularne tečnosti vrlo rasprostranjene u prirodi.
Tečnost je skoro nekompresibilan fluid koji zadržava (skoro) konstantnu zapreminu nezavisno od pritiska. Kao takva, tečnost je jedno od četiri fundamentalna stanja materije (pri čemu su druga: čvrsto stanje, gas, i plazma), i ona je jedino stanje sa određenom zapreminom bez fiksnog oblika. Tečnost je sačinjena od malih vibrirajućih čestica materije, kao što su atomi, koji su povezani intermolekularnim vezama. Voda je daleko najrasprostranjenija tečnost na Zemlji. Poput gasova, tečnost ima sposobnost proticanja i zauzima oblik suda. Vežina tečnosti je otporna na kompresiju, mada se neke mogu komprimovati. Za razliku od gasova, tečnost se ne širi da bi zauzela svaki deo prostora u sudu, i održava relativno konstantnu gustinu. Distinktno svojstvo tečnog stanja je površinski napon, koji dovodi do fenomena vlaženja.
Uvod
Tečnost je jedno od četiri primarna stanja materija, dok su ostala čvrsto stanje, gas i plazma. Tečnost je fluid. Za razliku od čvrste materije, molekuli tečnosti imaju znatno veći broj stepena slobode kretanja. Sile koje drže molekule tečnosti zajedno u čvrstoj materiji su samo privremene u tečnosti, što omogućava tečnosti da teče, dok čvrste materije ostaju krute.
Tečnost, poput gasa, ispoljava svojstva fluida. Tečnost može da teče, zauzima oblik suda, i ako se stavi u zatvoreni sud ravnomerno raspoređuje primenjeni pritisak na sve površine suda. Ako se tečnost stavi u kesu, njoj se može dati bilo koji željeni oblik. Za razliku od gasa, tečnosti se sa lakoćom uvek ne mešaju sa drugim tečnostima, ne popunjavaju uvek u potpunosti dostupni prostor u sudu, one formiraju svoju sopstvenu površinu, i ne podležu u znatnoj meri komprimovanju, izuzev pod ekstremno visokim pritiscima. Ta svojstva čine tečnost podesnom za primene u hidraulici.
Čestice tečnosti su čvrsto vezane, ali one nisu krute. One imaju sposobnost slobodnog kretanja jedna oko druge, što proizvodi ograničene stepene mobilnosti čestica. sa povećanjem temperature, pojačane vibracije molekula uzrokuju povećanje rastojanja između molekula. Kad tečnost dostigne svoju tačku ključanja, kohezivne sile koje blisko vezuju molekule zajedno pucaju, i tečnost prelazi u gasovito stanje (osim slučaja superzagrevanja ). Ako se temperatura smanjuje, rastojanje između molekula postaje manje. Kad tečnost dostigne svoju tačku smrzavanja molekuli se obično fiksiraju u veoma specifičnom uređenju, i.e. dolazi do kristalizacije, i veze između njih postaju kruće, čime tečnost prelazi u čvrsto stanje (osim u slučaju superhlađenja ).
Primeri
Jedina dva elementa koja su tečna pod standardnim uslovima temperature i pritiska su: živa i brom. Četiri dodatna elementa imaju tačke topljenja neznatno iznad sobne temperature: francijum, cezijum, galijum i rubidijum. Metalne legure koje su tečne na sobnoj temperaturi su NaK, natrijum-kalijumska metalna legura, galinstan, topljiva tečna legura, i neki amalgami (legure žive).
Čiste supstance koje su tečne pod normalnim uslovima obuhvataju vodu, etanol i mnoge druge organske rastvarače. Tečna voda je od vitalnog značaja u hemiji i biologiji; smatra se da je neophodna za postojanje života.
Neorganske tečnosti obuhvataju vodu, magmu, neorganske nevodene rastvarače i mnoge kiseline.
Među važnim tečnostima u svakodnevnoj upotrebi su tečni rastvori kao što su kućni izbjeljivači, i smeše raznih supstanci kao što su mineralna ulja i benzin, emulzije kao što su prelivi ili majonez, suspenzije poput krvi, i koloidi kao što su boje i mleko.
Mnogi gasovi se mogu prevesti u tečno stanje hlađenjem, čime nastaju tečnosti kao što su tečni kiseonik, tečni azot, tečni vodonik i tečni helijum. Svi gasovi se ne mogu prevesti u tečnost na atmosferskom pritisku, na primer ugljen dioksid se može prevesti u tečnost samo na pritisku iznad 5,1 atm.
Neki materijali se ne mogu klasifikovati u okviru tri klasična stanja materije; oni poseduju svojstva slična čvrstoj materiji i tečnostima. Primeri takivih materijala su tečni kristali, koji se koriste za izradu LCD displeja, i biološke membrane.
Voda
Najrasprostanjenija, najpoznatija, najvažnija i najneophodnija tekućina za čovjeka je voda. Ona čini oko 70% površine naše planete a i oko 65% našeg organizma tako da bez nje ne bi bilo ni života... thumb|200px|right|Rasprostranjenost voda u prirodi
Primene
Tečnosti imaju mnoštvo upotreba, kao lubrikanti, rastvarači, i rashladne tečnosti. U hidrauličkim sistemima, tečnosti se koriste za prenos snage.
U tribologiji, tečnosti se izučavaju zbog njihovih svojstava kao lubrikanti. Lubrikanti kao što su ulja se biraju zbog njihove viskoznosti i protočnih karakteristika koje su podesne širom opsega operacione temperature date komponente. Ulja se često koriste u motorima, transmisijama, obradi metala, i hidrauličkim sistemima zbog njihovig dobrih lubrikacionih svojstava.
Mnoge tečnosti se koriste kao rastvarači, za rastvaranje drugih tečnosti i čvrstih materija. Rastvori nalaze primenu u mnoštvu različitih aplikacija, uključujući boje, zaptivne smese, i lepkove. Nafta i aceton se često koriste u industriji za čišćenje ulja, maziva, i katrana sa delova i mašinerije. Telesni fluidi su rastvori bazirani na vodi.