cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)
Povlačenje iz Srbije
Decembra 1944. godine, došlo je do pregovora sa Nemcima i generalom Nedićem u Beču o udruženju kvislinških snaga, pod kontrolom nemačke vlasti. Predlog sporazuma je predviđao potčinjavanje svih Mihailovićevih jedinica pod zapovedništvo nemačke vojske, angažovanje četnika koji se nalaze u Bosni protiv komunista, prema nemačkom uputstvu, koncentrisanje četničkih jedinica koje se povlače iz Srbije u prostor koji im nemačke trupe budu odredile, delegiranje nemačkog oficira za vezu u štab Ostojića.
Potisnute s matičnog teritorija, četničke formacije iz Srbije i drugih oblasti stalno su se osipale, a njihov moral opadao. Mnogi četnici u zemlji su iskoristili amnestiju i pridružili se partizanima. Drugi su se pridružili ljotićevcima i nedićevcima u povlačenju na sever s Nemcima.
Operacije četnika u Bosni
mini|Veliki četnički zbor u selu [[Osječani, u Bosni, oktobra 1944. Govori američki obaveštajac Robert Mekdauel.]] mini|[[Draža Mihailović i Robert Mekdauel sa muslimanskim prvacima u Bosni.]]
Tokom decembra 1944. godine, Mihailović je preduzeo veliku četničku ofanzivu u istočnoj Bosni. Ovaj napad izveden je kao pomoćni udar u toku napora Armijske grupe "E" da se probije na Sremski front i ratište severno od Drave, gde je vladala akutna kriza. Takođe je pomogao napor Armijske grupe "E" da uspostavi poprečnu vezu između Sarajeva i fronta u donjem toku Drine. Mihailovićeva ofanziva je uzvedena prema željama Komande Jugoistoka, uz njihovu saglasnost i uz nemačku pomoć u municiji i zbrinjavanju ranjenika. Pored četnika, nemački proboj podržavale su i ustaše:
Mihailovićeva ofanziva završila se neuspešno, porazom u bici za Tuzlu. Nakon ovog poraza došlo je do izvesnog osipanja u redovima JVuO. Srpski udarni korpus odmarširao je Nemcima u Sarajevo, da bi bio transportovan vozovima u Sloveniju, a ostale snage izvukle su se preko Ozrena prema Modriči.
Milan Aćimović je postao glavna veza Draže Mihailovića s Hermannom Neubacherom u Beču. Nojbaher ocenjuje da Mihailović svoju lojalnu politiku prema Nemcima do kraja rata nije menjao.
Njemačka služba bezbednosti (Sicherheitsdienst) je, pred kraj rata, uspostavila radio vezu sa Mihailovićevim štabom. Radio veza je primarno služila da četnicima omogući slanje zahteva za snabdevanjem njemačkim vlastima. U Bosni se Mihailović još dva puta sastao sa Šterkerom i Aćimovićem. Mihailović se sastajao sa Nojbaherovim izaslanikom prilikom povlačenja iz Srbije za Bosnu septembra 1944. godine i dva puta u Bosni u oblasti Sarajeva koncem 1944. godine i početkom 1945. godine. Sastancima između Mihailovića i Nemaca prisustvovao je i američki pukovnik Mak Dauel, američki obaveštajac koji je tražio od Nemaca da polože oružje isključivo Mihailoviću, a Mihailovića uveravao da Sjedinjene Američke Države pomažu isključivo njega i njegovu organizaciju.
Početkom aprila 1945. njemački major Šterker donio je Mihailoviću Löhrovu poruku da je voljan da se preda angloameričkim snagama. Mihailović je, pak, inzistirao da se njemačke trupe stave pod njegovu komandu kao »naši državljani«.
Povlačenje Đujićevih četnika
U drugoj polovini oktobra 1944. godine, jedinice NOVJ su prešle u ofenzivu za oslobođenje Dalmacije. 21. oktobra Đujić naređuje svojim jedinicama da se prikupe na Dalmatinskom Kosovu, »jer mi našu živu snagu moramo da očuvamo za odsudni momenat«. Đujić je procijenio da Nijemci »napuštaju teren Jugoslavije«, pa dok se još drže u Dalmaciji, »moramo blagovremeno da izvršimo pripajanje svih naših manjih odvojenih i usamljenih grupa glavnini«. O ubrzanom povlačenju četnika i Nemaca iz Dalmacije govori nemački kapetan Rettich: mini|Povlačenje Đujićevih četnika, uporedo sa Nemcima, na teritoriju Trećeg Rajha.
Đujić 7. novembra šalje »najhitniju« depešu s naznakom »SOS« komandi Sjeverne grupe bosanskih korpusa:
Novembra 1944. godine, došlo je do bitke za Knin sa Narodnooslobodilačkom vojskom Jugoslavije koja je oslobađala zemlju od okupatora. Momčilo Đujić je sa glavninom snaga četničke Dinarske divizije krenuo u proboj prema sjeveru 1. prosinca, dan prije odlučnog napada NOVJ na Knin. U izveštaju Dinarske divizije nemačkoj komandi 15. brdskog armijskog korpusa od 1. decembra 1944. godine, četnici najavljuju svoje napuštanje Kninskog fronta:
Kad su Đujićevi četnici napustili nemački front kod Knina, u hronici njemačke 373. divizije je zapisano:
Đujićevci se povlače na sjever uz podršku dijelova 373. divizije Vermahta. Proboj iz okruženja za mnoge je bio poguban. Brane Bogunović, Boško Asanović i stotine drugih su zarobljeni. Major Mijović je poginuo u zoru 3. decembra na obali Radljevca. Tu se vojvodi priključio njemački general Alois Windisch, komandant 264. divizije, sa svega oko 200 preostalih vojnika. 12. decembra general Gustav Fehn je u pravcu pokreta četničkih jedinica poslao nekoliko nemačkih i ustaških bataljona, kako bi četnicima otvorili komunikaciju Ličko Petrovo Selo—Vaganac—Drežnik—Grad—Rakovica—Saborski—Plaški. Četnici usput provode prisilnu mobilizaciju praćenu žestokim zastrašivanjem stanovništva. Đujić Mihailoviću javlja:
Nije pouzdano utvrđeno koliko je četnika bilo u koloni. Partizanski izvori govore o dvije do dvije i po hiljade četnika. Domobranski general Tomašević je sredinom decembra javio »da je oko 5000 četnika s obitelji stiglo preko Drežnik-Grada u Plaški, odakle produžavaju u Njemačku«. Dana 21. prosinca stižu u dolinu Gacke; tu su im se priključili četnici iz gornje Like. Nakon što su im prišli svi četnici sjeverozapadne Like i neki bosanski četnici, izvještaj o brojnom stanju Dinarske divizije 25. decembra navodi 4561 četnika. Po planu generala Mihailovića, Đujić je, dolaskom na Kapelu, završio povlačenje. Vrhovna komanda JVUO je tražila da se Đujić tu zadrži, jačajući frontu ispred Rijeke, na pravcu Brlog—Kupa.
Đujić je, pak, uporno tražio slobodan prolaz do Rajha. Poglavnik NDH Ante Pavelić, na zahtjev Nijemaca, izdaje 21. prosinca 1944. zapovijed da se Đujićevim četnicima omogući prolaz preko Zagreba i Zaprešića ka granici Reicha. On se poziva na sporazum između vlade NDH i vlade Trećeg Reicha, prema kojemu će se otpremiti "četnička skupina popa Đujića, ukupne jakosti oko 6.000 ljudi, iz područja južno od Bihaća i južne Like prema sjeveru u Njemačku". U naredbi se kao "vjerojatni smjerovi pokreta" navodi pravac Bihać-Bos. Novi-Kostajnica-Novska-Dugo Selo-Zagreb-Zaprešić-granica, ili Gospić-Ogulin-Karlovac-Zagreb-Zaprešić-granica. Pavelić je naredio da se spomenuta grupacija "bezuvjetno nesmetano" propusti, prijeteći ratnim sudom onima koji bi to ometali. Četnike je do granice trebala pratiti jedna vojna jedinica NDH.
U međuvremenu, 17. decembra, ustaše su u Kostajnici poubijali 123 (ili 147 ) ranjenika Dinarske divizije, koji su bili prevoženi vlakom. Zato Đujić izbjegava taj put. Đujić uz pomoć Ljotića, koji već boravi tamo, dobija dozvolu Nijemaca da pređe u Istru i djelove Slovenije (tada Operativna zona Jadran).
Sa četnicima je u Sloveniju stiglo i nekoliko angloameričkih avijatičara, koje je Đujić predao Nemcima. O Đujićevom postupku je od strane Dobroslava Jevđevića obaviješten i Mihailović, koji je samo prokomentarisao: »Svaki će polagati račune za svoj rad.«
Delegati Draže Mihailovića u Sloveniji major Vasilije Marović i kapetan Ilija Jeftić, u depeši poslatoj Vrhovnoj komandi 10. januara 1945. godine, optužuju vojvodu Đujića za samovolju, tj. da odbija da se povinuje Jevđevićevim naređenjima »jer veruje da će svoj cilj postići preko Ljotića i Nemaca«, zatim da su u njegovu štabu uvijek prisutna dvojica okupatorskih oficira, kao i da izvjesni njemački oficir, u četničkoj uniformi i pod pseudonimom Branko Lazarević, zapravo komanduje Dinarskom divizijom:
Povlačenje Đurišićevih četnika
Tokom septembra i oktobra 1944. snage NOVJ zauzele su Gacko, Berane, Nikšić, Kolašin, Mojkovac, Bijelo Polje, Prijepolje, Pljevlja, Trebinje, Bileću i Grahovo, čime se njemački 21. korpus našao u potpunoj izolaciji. Pod komandom 21. nemačkog korpusa borila se četnička grupacija Pavla Đurišića, koju su Nemci procenili na oko 10.000 ljudi. Nakon dugotrajnih teških borbi i obostranih ozbiljnih gubitaka, 18. decembra 1944. su Nijemci i četnici probili blokadu.
Zajedno sa njemačkim trupama, Crnu Goru su napustili i četnici Pavla Đurišića. Oko 7000 četnika iz Crne Gore, kojima se pridružilo oko 1300 iz Hercegovine, uputilo se u sjevernu Bosnu, s pravcem prema Istri i Slovenskom primorju. Pored naoružanih četnika iz Crne Gore, bilo je oko 2000 izbjeglica. SS-gruppenführer i general-potpukovnik policije Odilo Globočnik je u vezi s pokretom Đurišićevog Crnogorskog dobrovoljačkog korpusa (»12.000 navodno odličnih boraca i 1.500 žena, dece, staraca i ranjenih«) od vlasti NDH i generalštaba Jugoistoka tražio da se Đurišiću »osigura slobodan prolaz, kao što je učinjeno sa četnicima popa Đujića«.
U međuvremenu, javio se Pavelićev prijatelj Sekula Drljević sa predlogom da Pavlu Đurišiću garantuje povlačenje ako svoje trupe preimenuje u »Crnogorsku narodnu vojsku« i stavi ih pod komandu Drljevića. Đurišić i dio bliskih suradnika Draže Mihailovića, među kojima Dragiša Vasić i Zaharije Ostojić, prihvaćaju Drljevićevu ponudu i kreću u povlačenje preko NDH. No, Đurišić je pokušavao izigrati Drljevića. Odlučuje da ipak neće preći Savu, kako je dogovoreno, već svoje kolone vodi prema Bosanskoj krajini. Ustaše su 4. aprila te kolone zaustavili na Lijevča-polju. Poslije žestoke bitke na Lijevča polju, četnici se predaju ustašama i Drljeviću. Glavnina zarobljenih trupa se, kao »Crnogorska narodna vojska« pod Drljevićevom komandom, narednih dana uključuje u sastav ustaških zdrugova, a četničko vodstvo je likvidirano u logoru Jasenovac, uključujući Đurišića, Ostojića, Vasića, Petra Baćovića i druge.
Politički planovi
Radi ostvarenja plana o ujedinjenju svih "nacionalnih snaga" Nemci su pokušali da angažuju i patrijarha Gavrila i vladiku Nikolaja Velimirovića. U prvoj polovini decembra 1944. godine, Nojbaher je naredio da se oni puste iz logora u Bavarskoj, gde su bili internirani, i doprate u Beč. Nojbaher je pozvao Milana Nedića, Dimitrija Ljotića, Milana Aćimovića, ministra Velibora Jonića i druge, da prisustvuju dolasku patrijarha i vladike u Beč. Uveliko se govorilo kako će se sazvati sabor pravoslavnih crkava (ruske, rumunske, hrvatske i srpske), te kako će se na tom saboru osuditi boljševička pravoslavna crkva. Nojbaher je smatrao da dovođenje srpskih crkvenlh velikodostojnika predstavlja veliki politički uspeh za njega. Nojbaher je, po Ljotićevom savetu, premesto crkvene dostojnike na Vrpsko jezero u Koruškoj, zbog bombardovanja Beča.
24. januara 1945. Mihailović je javio emigrantskoj vladi da su se sporazumeli Slovenska ljudska stranka, socijalisti i Jugoslovenska nacionalna stranka i sastavili »Narodni odbor za Sloveniju«. Odbor je proglasio slovensko domobranstvo »narodnom vojskom«, a "veliku Sloveniju" (sa Istrom i Trstom) delom »Federativne Jugoslavije« pod Karađorđevićem. Mihailović još kaže da "odbor priznaje đenerala Mihailovića i nastavlja borbu protivu komunista i okupatora". Nameravali su da traže od Anglo-Amerikanaca da Titovim trupama ne dozvole ulazak u Sloveniju, već da anglo-američke trupe kao savezničke uđu u Sloveniju.
Početkom 1945. godine dolazi do razdora između Ljotića i Nedića. Glavni razlog bilo je Ljotićevo nastojanje da se raspusti Nedićeva kvislinška vlada, a da se umesto nje obrazuje "komitet spasa" u koji bi ušli predstavnici svih kolaboracionističkih grupa. Zadatak ovog "komiteta" je trebalo da bude prikupljanje svih ostataka razbijenih četničkih i kvislinških formacija iz Srbije, Slovenije i Hrvatske (s izuzetkom ustaških), od kojih bi se, na teritoriji Slovenije, obrazovala "nacionalna armija" sposobna da se suprotstavi NOVJ.
Zbližavanje četnika i ustaša
Nakon poraza u Srbiji, general Mihailović je pokušao da prestroji »Jugoslovensku vojsku u otadžbini« iz isključivo srpske formacije u združenu snagu srpskih, hrvatskih i muslimanskih jedinica, pri čemu je četničko rukovodstvo izrazilo spremnost da se odrekne zamisli o etnički čistoj »velikoj Srbiji«. minijatura|Zagrebački nadbiskup [[Alojzije Stepinac, sa kim je Draža Mihailović pokušao da uspostavi vezu.]]
29. novembra 1944. Mihailović je pisao ustaškom poručniku, »bratu Mati Matićeviću«, komandantu oružanih snaga NDH u oblasti Vareša, povodom dogovora o priključenju "Jugoslovenskoj vojsci u domovini" i punoj saradnji "protiv zajedničkog neprijatelja":
1. decembra 1944. Mihailović je izdao naredbu, u ime kralja Petra Karađorđevića, koji ga se već bio odrekao, kojom unapređuje Matićevića u čin kapetana II klase. Istog dana, 1. decembra 1944. Mihailović je doneo uredbu kojom predviđa da JVO čine »Srpska, Hrvatska i Slovenačka armija i grupa Muslimanskih korpusa«, pod jedinstvenom komandom Mihailovića.
18. januara na području donjeg toka reke Bosne snage JVuO su sklopile sporazum sa snagama NDH.
7. februara 1945. godine general Mihailović naređuje svojim potčinjenima saradnju sa ustašama u Gračanici:
2. marta 1945. godine četnički vođa Draža Mihailović nalaže svom opunomoćeniku u Zagrebu hvatanje što čvršće veze sa zagrebačkim nadbiskupom Alojzijem Stepincem:
General Mihailović je slao izaslanike u Zagreb, glavni grad NDH, radi uspostavljanja kontakta. Mihailovićevi emisari su u Zagrebu pregovarali s Mačekom i Pavelićem. Pregovori su na različitim nivoima vođeni tokom marta i aprila, uvijek »u cilju vođenja jedne zajedničke borbe protivu partizana«. Prema svedočenju Vladimira Košaka, tadašnjeg ambasadora NDH u Berlinu i ministra državne riznice (finansija) u vladi Ante Pavelića do aprila 1943. godine, dva emisara Draže Mihailovića su posetila Pavelića tokom aprila 1945. i sklopili aranžmane čiji je cilj bio isključenje međusobne borbe između ustaša i četnika, kako bi se olakšala zajednička borba protiv partizana. U Zagreb je išao i nemački izaslanik za Balkan Herman Nojbaher nastojeći da ostvari saradnju između srpskih kvislinga i Ante Pavelića, koji je izrazio spremnost da sa Srbima nađe "neki modus vivendi".
Pavelić je prvi put Mihailovićevu delegaciju primio 17. aprila. S poglavnikom su bili Andrija Artuković, general Ante Moškov i Juco Rukavina. Na drugom sastanku, 18. aprila, bili su još prisutni i generali Đorđe Gruić i Vjekoslav Luburić. General Đukić je iznio Mihailovićeve molbe da se četnicima osigura slobodan prolaz, da im se dodijeli hrana, lijekovi i municija, kao i da ustaše oslobode ranjenike zarobljene na Vučijaku. Na trećem sastanku, 22. aprila, Pavelić i Đukić su se sporazumjeli o svim četničkim zahtjevima: poslani su kamioni s lijekovima i municijom, bolnica je oslobođena i, što je najvažnije, izdana su potrebna naređenja da se Mihailovićeva grupa propusti za Sloveniju. Ustaške vlasti su smatrale da bi se preko četnika moglo doći do Angloamerikanaca.
Ujedinjenje četnika i ljotićevaca
Posredovanjem vojvode Đujića, u Sloveniji se Ljotić sastao sa komandantom slovenačkih četnika, generalom Ivanom Prezeljom. Na sastanku Ljotića, Đujića i Prezelja, održanom u Ljubljani, došlo je do punog saglasja o zajedničkom delovanju. Prethodno, Mihailović je 9. januara 1945. obaviješten od strane svojih delegata u Sloveniji majora Vasilija Marovića i kapetana Ilije Jeftića da se vojvoda Đujić u Trstu sastao sa Ljotićem i generalom Leonom Rupnikom:
Ljotić je iz Slovenije, u dogovoru sa Nojbaherom, 28. februara 1945. poslao delegaciju na čelu sa Aćimovićem iz Bistrice u štab Draže Mihailovića u Bosni. Ljotićeva delegacija je stigla u Bosnu 15. marta. Poruka je glasila da žele objedinjenje svih nacionalnih snaga i da Mihailović preuzme komandu. Ljotić je molio đenerala Mihailovića da sa celokupnom vojskom dođe u Sloveniju da lično vodi operacije. Sve "nacionalne snage" treba da se koncentrišu u operativnoj zoni Jadran. Po Ljotićevoj proceni tu će se odigrati odlučna bitka između nacionalista i komunista.
General Mihailović je, sa radošću, prihvatio predlog i odgovorio Ljotiću 16. marta:
U depeši poslatoj 21. marta 1945, general Mihailović preporučuje vojvodi Momčilu Đujiću da se oficiri iz Srpske državne straže prethodno moraju dokazati u borbama, kako bi napredovali u hijerarhiji JVuO:
Vojvoda Momčilo Đujić obavještava 30. marta 1945. komandante Bosanskog, Dalmatinskog i Ličkog korpusa JVuO o ujedinjenju Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca, kao i o pripremama za zajednički udar na jedinice Jugoslovenske armije:
Mihailović je sve do početka aprila 1945. imao iluzije o produžetku nemačkog prisustva u Bosni, budući da je naslon na nemačke snage bila jedina garancija opstanka Mihailovićevih snaga na području severne Bosne. O tome rečito svedoče dve Mihailovićeve depeše. U prvoj depeši (31. mart 1945) Mihailović obaveštava Dimitrija Ljotića o daljim namerama:
U drugoj depeši od 3. aprila 1945. godine, upućenoj Stevanu Leki Damjanoviću, komandantu Majevičkog korpusa JVuO, Mihailović sugeriše sljedeće:
Mihailović je poslao generala Miodraga Damjanovića, pukovnika Ljubu Jovanovića Patka i potpukovnika Sinišu Ocokoljića (tzv. Istaknuti deo Vrhovnog štaba) u Sloveniju radi preuzimanja komande nad združenim kvislinškim snagama. General Damjanović je, nakon povratka iz zarobljeništva u Njemačkoj, bio šef kabineta Milana Nedića, a od kraja 1944. i zamjenik komandanta JVuO, tj. generala Mihailovića.
General Dragoljub Mihailović potpisao je 16. marta 1945. punomoćje kojim se general Miodrag Damjanović ovlašćuje da preuzme komandu nad svim »nacionalnim snagama« u Sloveniji:
15. aprila, general Damjanović je u pograničnoj zoni Trećeg Rajha izdao naredbu koja glasi:
Front na granicama Rajha
thumb||Front u Europi [[15. aprila 1945.]] Novembra 1944, štab Srpskog dobrovoljačkog korpusa bio je smješten u Postojni, dok se Ljotić nalazio u Ilirskoj Bistrici. U decembru su im se priključili pripadnici Srpske državne straže i Srpske granične straže zajedno sa svojim vođstvom, kad su napustili generala Mihailovića i njegove četničke jedinice u Bosni.
mini|[[Gruppenführer SS-a Odilo Globocnik, zapovjednik kvislinških formacija na granicama Njemačkog Rajha.]] Ljotić se iz Austrije prebacio u Sloveniju i Istru, gde su se prikupljali ostaci Dobrovoljačkog korpusa i četničkih jedinica Dobrosava Jevđevića i Momčila Đujića. Govorilo se da će na proleće početi ofanziva, u kojoj će učestvovati i kvislinške snage. Obrazovaće se 'odbor trojice' za rukovođenje operacijama, koji bi činili Ljotić, Đujić i Jevđević. Đujić i Jevđević su dovedeni kod patrijarha srpskog Gavrila Dožića. Govorilo se da će srpski patrijarh obići trupe i blagosloviti vojnike i da je sve gotovo za ofanzivu.
mini|[[Andrej Vlasov i pripadnici kvislinške "Ruske oslobodilačke armije" 1944.]]
SS vođa Odilo Globocnik, zapovednik kvislinških formacija u operativnoj zoni Jadran, je 6. marta 1945. godine naredio:
15. marta, u operativnoj zoni Jadran je izvršeno objedinjavanje četničkih i ljotićevskih snaga pod komandom generala Damjanovića. To su bile snage koje su imali uza se Momčilo Đujić, Dimitrije Ljotić i Dobrosav Jevđević. U pograničnoj zoni Trećeg Rajha oni formiraju jedinstvenu postrojbu pod zapovjedništvom SS-ovca Odila Globočnika. Objedinjene Ljotićeve i četničke jedinice pod komandom generala Damjanovića, a u sastavu SS divizije, vršile su poslednje pripreme da zajedno sa okupatorskim snagama zaustave snažan prodor Jugoslovenske armije prema Istri i Julijskoj krajini. Četnici su intenzivno obučavani uz pomoć nemačkih oficira.
Napori kolaboracionista, zajedno s Vermahtom, bili su usmjereni na uništenje snaga 9. korpusa NOVJ. Proleća 1945. godini, snage Vermahta su zajedno sa snagama Srpskog dobrovoljačkog korpusa, Vlasovljeve Ruske oslobodilačke armije, četnicima i ustašama, preduzeli nekoliko prodora na slobodnu teritoriju, a 19. marta su otpočeli poslednju i najžešću ofanzivu. U neprekidnim teškim borbama do 3. aprila, naročito na području oko Cerkna, u Trnovskom Gozdu i na Banjškoj planoti, jedinice IX korpusa pretrpele su teške gubitke.
Nemačko-kvislinške snage su uspostavile front na granicama Rajha, pokušavajući da zadrže snage nadiruće Jugoslovenske armije. Na prostoru Kamnik — Ljubljana — Gorica — Jesenice je bilo ukupno 20.200 njemačko-kvislinških vojnika, uključujući glavninu Đujićevih snaga. Na prostoru Kočevje — Gomanjce — Postojna je bilo 10.300 vojnika, uključujući tri puka Ljotićevih dobrovoljaca, dva njemačka SS puka i Jevđevićev korpus. Tu su nemačko-kvislinške jedinice dočekale dijelove 4. armije JA i bile razbijene, djelomično zarobljene ili odbačene preko Soče.
12. aprila je probijen Sremski front, a Jugoslovenska armija je silovito prodrla na zapad. Uveče istog dana, general Damjanović je izdao naređenje »nacionalnim jedinicama« za povlačenje. »Usled nastale situacije opštim povlačenjem Nemaca iz ovih krajeva preko Soče u pravcu Udina« naredio je »da se i naše snage blagovremeno prebace na desnu obalu reke Soče«. Započela je opšta bežanija.
Ljotićeva pogibija
23. aprila 1945. u saobraćajnoj nesreći kod Ajdovščine je poginuo vođa fašističkog pokreta "Zbor" Dimitrije Ljotić, bežeći ispred Jugoslovenske armije. Ovo je bio težak udarac za profašističke snage:
Ljotićeva pogibija je doprinela tome što u glavnoj bitci sa NOVJ nije bilo snažnog vojničkog jedinstva. Od 21. do 24. aprila, jedinice 9. korpusa likvidirale su neprijateljska uporišta na Banjskoj planoti i u zapadnom delu Čerpovanske doline. Potom, 9. korpus je sa 30. divizijom do 27. aprila izbio na Komenski kras i učestvovao u oslobođenju Opčina i Trsta od 29. aprila do 1. maja, a sa 31. divizijom u oslobođenju Nabrežine 30. aprila, Monfalkonea i Gorice 1. maja.
Mihailovićev pokušaj proboja
Glavnina četničkih snaga je ubrzo potom uništena tokom bitke na Zelengori 12. i 13. maja 1945. godine. Na Zelengori je poginuo i Milan Aćimović.
Tehnološka singularnost
Tehnološka singularnost je kada vreme prestaje da ima ulogu zbog brzine prenosa informacija i tehnologije. Preciznije, tehnološka singularnost je hipotetička tačka u budućnosti u kojoj tehnološki razvoj civilizacije dobija sve veće ubrzanje u sve kraćim intervalima vremena i teži ka beskonačnosti u formi eksponencijalne funkcije.
Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)
Kapitulacija Nemačke
Probojem sremskog fronta 12. aprila 1945. godine, usledila je brza propast NDH. 3. maja 1945, vlada NDH je odlučila da se sa ostacima oružanih snaga NDH povuče preko nekadašnje granice Trećeg Rajha, kako bi izbegla gnjev Jugoslovenske armije i predala se Britanskoj vojsci. No, istodobno je nastupila i propast Trećeg Rajha. Nemački general u Italiji von Vietinghoff potpisao je 29. travnja predaju svih snaga pod svojim zapovjedništvom, a taj je sporazum stupio na snagu 2. svibnja. Gotovo istovremeno, pao je Berlin:
Tehnološka singularnost
Tehnološka singularnost se odnosi na ideju da će tehnološki progres dostići veliku vrednost u skoroj budućnosti. Ova ideja je podstaknuta posmatranjem ubrzavajućeg napretka u polju zdravlja, tehnologije i kapaciteta ljudi kod obrade informacija.
Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)
Kapitulacija Nemačke
Čak i nakon pada Berlina i kapitulacije pred zapadnim Saveznicima, Nijemci su pokušavali nastaviti borbu sa Sovjetima i Jugoslovenima:
Tehnološka singularnost
Projektovanje ovih kapaciteta u budućnost je navelo veliki broj filozofa da predvide u skorije vreme pojavljivanje veštačkih inteligencija koje se same unapređuju ili superinteligencija, što je izvan trenutnih ljudskih sposobnosti, pa postaje nemoguće razumeti ga sa današnjom koncepcijom sveta. Dakle, tehnološka singularnost može da se gleda kao metasistemska tranzicija ili transcedencija ka potpuno novim mogućnostima uma, društva i tehnologije.
Stein-Neukirch
Štajn-Nojkirh je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 192 opštinska središta okruga Vestervald. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 438 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7143295.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Vestervald Štajn-Nojkirh se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Vestervald. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 615 metara. Površina opštine iznosi 7,2 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 438 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 61 stanovnika/km².
Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)
Izručenje kolaboracionista
Na kraju rata, početkom svibnja 1945. godine, Đujićevi četnici su uglavnom prešli u Italiju i predali anglo-američkim snagama. Zarobljene četnike Amerikanci su uputili u logor Palma Nova, nakon čega su emigrirali u razne zemlje Zapadne Europe, Sjeverne Amerike i Južne Amerike.
U svibnju 1945. godine u južnoj Austriji (Koruškoj) je veliki broj zarobljenih ruskih kvislinga izručen SSSR-u, te zarobljenih slovenskih, hrvatskih i srpskih kvislinga (domobrana, ustaša i domobrana, četnika) izručen Jugoslaviji, odnosno Jugoslavenskoj Armiji. Veliki broj njih su pobijeni (vidi blajburški pokolj).
5. svibnja 1945. godine oko 12.000 četnika pod komandom generala Damjanovića, plus civili (i žene i djeca), su se predali Novozelanđanima u Palmanovi blizu Trsta. Damjanović izjavljuje novozelandskim časnicima, koji ništa ne znaju o situaciji u Jugoslaviji, da su oni "kraljevska vojska", vjerna kralju Petru. On i njegovi vojnici bili su uvjereni da će ih zapadni saveznici s veseljem prihvatiti, dodatno nahraniti i naoružati, i da će se kao njihovi saveznici vratiti natrag i boriti protiv komunista. Bili su šokirani saznavši da takav rat nije u planu. Razoružani četnici i ljotićevci su smješteni u zarobljeničke logore, uglavnom u mjestu Eboli. Nedića i Mušickog su saveznici izručili Jugoslaviji, a Đujić i Jevđević su, uz pomoć svojih jakih veza u Italiji, sakriveni u seminarije katoličke kurije i izbegli izručenje.
Glavnina snaga NDH pod komandom generala Herenčića se predala britanskoj vojsci blizu Blajburga u Austriji, danima nakon njemačke kapitulacije. Tamošnji britanski zapovednik je odbio prihvatiti predaju pošto su po njegovoj interpretaciji ratnog prava te jedinice izgubile pravo na status vojne jedinice i postale oružana banda kada su odbile priznati naređenje o kapitulaciji osovinskih snaga od 7.5. 1945. i nastavili borbe. Dana 15. maja 1945, britanski general Patrik Skot je izručio sve zarobljenike jugoslovenskim snagama, čiji je komandant bio Milan Basta, politički komesar 51. vojvođanske divizije. Sam general Herenčić je izbegao izručenje i kasnije završio u Argentini.
Suđenje Mihailoviću
thumb|Optuženi na beogradskom procesu. Na posleratnom suđenju u Beogradu 1946. godine suđeno je generalu Mihailoviću i ostalim kolaboracionistima zbog saradnje sa okupatorom tokom rata.
Svedok Marković Vojislav je svedočio o zajedničkom maršu četnika sa Nemcima:
Vladimir Košak, bivši ambasador NDH u Berlinu, svjedočio je o saradnji Mihailovića i Pavelića:
Optuženi Mihailović je priznao da je nakon oslobođenja Srbije slao izaslanike u glavni grad NDH radi hvatanja kontakta.
mini|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović pred Vrhovnim sudom u Beogradu 1946.]]
Mihailović je nakon početnog poricanja, priznao da je njegov izaslanik uhvatio vezu sa ustaškim štabom.
Mihailović je 1946. godine osuđen na smrt za veleizdaju i ratne zločine.
Fiumicello Sera, Brescia
Fiumicello Sera je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 26 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 156 m.
Tabacchi, Treviso
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 51 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 5 m.
Brasher Falls, New York
je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Patricia Neal
Patricia Neal (20. januar 1926–8. august 2010) bila je američka kazališna i filmska glumica. Najpoznatija je po ulogama ratne udovice Helen Benson u The Day the Earth Stood Still (1951), bogatog matrijarha Emily Eustace Failenson u Breakfast at Tiffany's (1961), te sredovječne kućepaziteljice Alma Brown u filmu Hud (1963), koja joj je donijela Oscara za najbolju glumicu.
Karijeru je započela u kazalištu a godine je 1947. postala prva dobitnica Tonyja za najbolju sporednu glumicu u predstavi (a kasnije i posljednja preživjela među dobitnicima prve dodjele). Godine 1949. je nastupala u filmu The Fountainhead gdje joj je partner bio Gary Cooper, s kojim je započela ljubavnu vezu; s obzirom da je Cooper u to vrijeme bio oženjen, ona je izazvala javni skandal i incidente između nje i Cooperove supruge i kćeri.
Poslije se udala za britanskog pisca Roalda Dahla, kome je rodila petoro djece. Porodični život su joj obilježile tragedije; godine 1960. joj je 4-mjesečni sin Theo joj trajno obogaljen u prometnoj nesreći, a 1962. joj je 5-godišnja kćer umrla od komplikacija izazvanih ospicama. Godine 1965. je za vrijeme trudnoće doživjela moždani udar; iako se od njega djelomično oporavila te naučila ponovno hodati, slabo zdravlje joj je uticalo na ostatak karijere, pa je bila prisiljena odustati od brojnih prestižnih uloga. Od Dahla se razvela 1983. godine, a nedugo potom se on oženio za njenu prijateljicu Felicity Crosland.
Njen život je 1981. postao predmetom TV-filma The Patricia Neal Story gdje je njen lik tumačila Glenda Jackson.
Parametarska jednačina
thumb|200px|right|Jedan primer krive definisane parametarskim jednačinama [[Leptir kriva (transcendentna)|Leptir kriva.]] U matematici, parametarska jednačina je u neku ruku slična funkciji: one omogućavaju da se koriste proizvoljne vrednosti, koje se nazivaju parametrima, umesto nezavisnih promenljivih, koje daju vrednosti za zavisne promenljive. Jednostavan kinematički primer je kada se koristi vreme kao parametar da bi se odredila pozicija, vektor brzine i druge informacije o pokretnom telu.
Chamborigaud
Šamborigo je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Gar koja pripada prefekturi Ales.
Frederick William MacMonnies
left|thumb|Autoportret, 1896, Terra Foundation for American Art, Daniel J. Terra Collection
Parametarska jednačina
Primeri
Na primer, najjednostavnija je jednačina za parabolu,
ona može biti parametrizovana korišćenjem slobodnog parametra t, na sledeći način
Mada prethodni primer izgleda pomalo trivijalno, uzmimo parametrizaciju kruga poluprečnika a:
Parametarske jednačine su zgodne za opisivanje krivih u višedimenzionim prostorima.Na primer:
Izrazi kao ovi gore se često zapisuju na sledeći način
Ovakav način za izražavanje krivih je praktičan i efikasan, jer je pogodan za integraciju i diferencijaciju. Stoga se brzina čestice koja sledi ovakvu parametrizovanu putanju može opisati kao:
Gura Menți, Borăscu
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 199 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 166 m.
Parametarska jednačina
Primeri
a ubrzanje kao:
Frederick William MacMonnies
Frederick William MacMonnies (28. septembar 1863 – 22. mart 1937) bio je američki kipar iz Beaux-Arts škole, koji je postigao veliki uspjeh u Francuskoj, a kasnije i u domovini. Bio je i uspješan slikar specijaliziran za portrete.
Parametarska jednačina
Primeri
Uopšteno, parametarska kriva je funkcija jednog nezavisnog parametra (koji se obično označava sa t). Za odgovarajući koncept sa dva (ili više) nezavisnih parametara videti: parametarska površ.
Frederick William MacMonnies
Jedno od njegovih najpoznatijih djela - Bahantica i mladi faun - je izazvalo kontroverze zbog realističkog prikaza nagog ženskog tijela, i bilo povučeno sa izložbe zbog navodnog vrijeđanja morala.
Parametarska jednačina
Pretvaranje dve parametarske jednačine u jednu jednačinu
Pretvaranje skupa parametarskih jednačina u jednu jednačinu podrazumeva rešavanje jedne od jednačina (obično najprostije) po parametru. Zatim se rešenjee parametra zamenjuje u drugu (ukoliko ih je samo dve) jednačinu, i rezultujuća jednačina se obično uprošćava. Treba znati da parametar nikada nije prisutan u singularnom obliku (to jest, gubi se tokom pretvaranja). Ili, prostijim rečima: simultane jednačine se rešavaju po parametru, i rezultat je jedna jednačina. Ukoliko postoje restrikcije u vrednosti parametra, sprovode se dodatni koraci.
Chamborigaud
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 731 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 40 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 17,86 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 329 metara (maksimalnoj 887 m, a minimalnoj 259 m).
Buenavista Estetla, Santa María Peñoles
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 92 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2007 m.
Massarini, Alessandria
Massarini je naselje u Italiji u provinciji Alessandria, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 27 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 82 m.
Hierba de Matancillas, Ojuelos de Jalisco
Hierba de Matancillas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Ojuelos de Jalisco.
Alto del Carmen, Tampico Alto
Alto del Carmen je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tampico Alto.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 45 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 9 m.
Heliks
thumb|Heliks konstruisan od cigle thumb|Prirodni levostrani heliks Heliks, od grčke reči έλικας/έλιξ, je oblik zavijen poput navoja na šerafu, ili spiralnih (ispravno helikoidnih) stepenica. Heliksi su važni u biologiji, jer molekul DNK ima oblik heliksa, a mnogi proteini imaju podstrukture oblika heliksa (alfa heliks).
Heliks može biti levostrani ili desnostrani. Ako se posmatra iz pravca ose heliksa, ako kretanje u pravcu kazaljke na satu odgovara kretanju od posmatrača, onda se radi o desnostranom heliksu. Ako kretanje u smeru suprotnom smeru kazaljke na satu odgovara kretanju od posmatrača, onda se radi o levostranom heliksu. Hiralnost se tiče heliksa, ne perspektive: desnostrani heliks se ne može okrenuti tako da izgleda kao levostrani (osim ako se posmatra u ogledalu), i obratno.
Većina šrafova su desnostrani heliksi. Alfa heliks u biologiji, kao i A i B forme DNK molekula su takođe desnostrani heliksi. Z forma DNK molekula je levostrani heliks.
Visina heliksa je razdaljina između dve tačke na heliksu koje se razlikuju za tačno jedan obrtaj heliksa.
U matematici, heliks je kriva 3-dimenzionom prostoru. Slede tri jednačine koje u pravouglom koordinatnom sistemu opisuju heliks:
Kako se parametar -{t}- povećava, tačka (-{x,y,z}-) prati desnostrani heliks visine 2 pi oko -{z}--ose.
U cilindričnom koordinatnom sistemu (-{r, θ, h}-), isti heliks je opisan jednačinama:
Osim rotacije, translacije, i promene veličine, svi desnostrani heliksi su ekvivalentni heliksu definisanom gore. Ekvivalentni levostrani heliks se može konstruisati na razne načine, a najjednostavniji je da se -{x}-, -{y}- ili -{z}- komponenta pomnoži sa -1.
Dvostruki heliks se obično sastoji od dva kongruentna heliksa duž iste ose, koji se razlikuju samo za translaciju duž ose, koja može ali ne mora biti za pola puta.
1539
Godina 1539 (MDXXXIX) bila je redovna godina koja počinje u srijedu (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).
Događaji
Klevskom]].
Santa Rosa, Uruapan
Santa Rosa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Uruapan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 3622 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1596 m.
San Antonio de Abajo, Balleza
San Antonio de Abajo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Balleza.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 49 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2432 m.
Palmira, Tomatlán
Palmira je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Tomatlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 57 m.
Retezzo, Genoa
Retezzo je naselje u Italiji u provinciji Genoa, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 833 m.
Candy (film, 1968)
Candy je francusko-italijansko-američki igrani film snimljen 1968. u režiji Christiana Marquanda. Po žanru je seks komedija, a scenario se temelji na istoimenom romanu Terryja Southerna iz 1958. godine. Naslovna protagonistica je lijepa i naivna 18-godišnjakinja Candy (čiji lik tumači švedska misica Ewa Aulin) koja izaziva požudu kod svakog muškarca koga sretne, a što dovodi do brojnih apsurdnih situacija. Candy, u kome su se u malim ulogama pojavile mnoge od najpoznatijih zvijezda tadašnjeg evropskog i američkog filma, je napravljen u psihodeličnom stilu karakterističnim za kraj 1960-ih te je zaboravljen relativno brzo nakon što je psihodelija izašla iz mode; tadašnji kritičari su, međutim, imali prema njemu pozitivan stav, a u kasnijim je godinama dobio i kultni status.
Šarići
Šarići je naselje u opštini Plužine u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 18 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 39 stanovnika).
Demografija
U naselju Šarići živi 16 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 50,7 godina (48,8 kod muškaraca i 52,2 kod žena). U naselju ima 7 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,57.
Ovo naselje je u potpunosti naseljeno Srbima (prema popisu iz 2003. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
Huiztlatzala, Zapotitlán Tablas
Huiztlatzala je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Zapotitlán Tablas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 828 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2091 m.
Villa Hidalgo, Comondú
Villa Hidalgo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California Sur, u opštini Comondú.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 282 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 33 m.
Vilhelm Hammershøi
thumb|200px|Interijer s mladom ženom prikazanom straga (1904)
Vilhelm Hammershøi, često ispisivan i kao Vilhelm Hammershoi (15. maj 1864 – 13. februar 1916), bio je danski slikar, najpoznatiji po poetskim, skromnim portretima i interijerima. Godine 1997. je Danska izdala poštansku marku njemu u čast.
Churchill, Pennsylvania
Čerčil je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.011, što je 555 (-15,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Opština Târgu Ocna, Bacău
Târgu Ocna je opština u Rumuniji u okrugu Bakau.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 265 m.
San Martino in Freddana-Monsagrati, Lucca
San Martino in Freddana-Monsagrati je naselje u Italiji u provinciji Lucca, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1182 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 80 m.
Fermijum
Fermijum (Fm, latinski - fermium) - je aktinoid. Ime je dobio po fizičaru Enriku Fermiju.
Nagrada Cecil B. DeMille
Nagrada Cecil B. DeMille se dodeljuje za životno delo u oblasti igranog filma. Nagrada se dodeljuje na godišnjoj dodeli Zlatnog globusa. Nosi ime Cecil B. DeMillea (1881-1959), jednog od najvećih reditelja:
Giravolte, Salerno
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 141 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 456 m.
Chanas
Šana je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Rona-Alpi, u departmanu Izer koja pripada prefekturi Vjen.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1931 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 165 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 11,69 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 170 metara (maksimalnoj 223 m, a minimalnoj 142 m).
Brănești, Brănești, Gorj
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 2516 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 171 m.
Cuartelez, New Mexico
je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Novi Meksiko.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 469, što je 17 (3,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Ixtlapalaco, Tamazunchale
Ixtlapalaco je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Tamazunchale.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 872 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 147 m.
Media Luna, Soto la Marina
Media Luna je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Soto la Marina.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 92 m.
3-Hidroksikinurenin
3-Hidroksikinurenin je organsko jedinjenje, koje sadrži 10 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 224,213 Da.
Stein-Wingert
Štajn-Vingert je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 192 opštinska središta okruga Vestervald. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 213 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7143296.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Vestervald Štajn-Vingert se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Vestervald. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 182 metra. Površina opštine iznosi 3,5 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 213 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 61 stanovnika/km².
Rojárare, Balleza
Rojárare je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Balleza.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 49 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2307 m.
Numizmatika
Numizmatika (grč. nomisma - kovanica) je znanost koja se, u užem smislu, bavi proučavanjem starog i suvremenog kovanog novca kao predmetima od povijesnog, kulturnog i umjetničkog značenja. U širem smislu numizmatika se bavi i proučavanjem ordenja i medalja.
Numizmatika je postala važna znanstvena grana koja numizmatički materijal obrađuje kao izvor za političku i ekonomsku povijest, epigrafsku kronologiju, jezikoslovlje, heraldiku i povijest umjetnosti.
Aerobik
thumb|Step-aerobik Aerobik je vrsta treninga koja kombinira ritmičke aerobne vježbe s istezanjem i vježbama snage. Cilj aerobika je povećati snagu, elastičnost i kardiovaskularni kapacitet organizma. U načelu se izvodi grupno, uz muziku i prisutnost instruktora aerobika.
Tečajevi aerobika, koji se najčešće održavaju u teretanama i fitnes-centrima, podijeljeni su prema intenzitetu treninga, tako da se polaznici smještaju u različite grupe s obzirom na njihovu tjelesnu spremnost.
Aerobik je, kao način održavanja spremnosti ljudstva, prvo počelo koristiti Ratno zrakoplovstvo Sjedinjenih Država, a početkom 1980e ga je popularizirala glumica Jane Fonda.
Danas postoji i takmičarski vid aerobika, cs, koji koristi zahtjevnu koreografiju, hr i sportsku gimnastiku i gdje takmičari, slično umjetničkom klizanju, moraju izvesti određene elemente.
Ruzzolino, Messina
Ruzzolino je naselje u Italiji u provinciji Messina, u regiji Sicilija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 122 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 454 m.
Nuevo Zirosto, Uruapan
Nuevo Zirosto je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Uruapan.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 2239 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1910 m.
Pie del Cerro Pelón, Santa María Peñoles
Pie del Cerro Pelón je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santa María Peñoles.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 86 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2060 m.
Četkica (elektrotehnika)
mini|desno|300px|Par [[grafitnih četkica.]]