cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Megafauna
Ekološka strategija
Megafauna — u smislu najvećih sisavaca i ptica — se uglavnom oslanja na dug život, spor rast populacije, nisku stopu smrtnosti, malo ili nijednog prirodnog grabežljivca koji je u stanju ubiti odrasle. Ove karakteristike ih čine vrlo ranjivima na ubijanje od strane ljudi.
Masovna izumiranja
Jedno vrlo poznato izumiranje megafaune, holocensko izumiranje, se desilo na kraju zadnjeg ledenog doba. Tada su izumrle mnoge velike životinje ledenog doba, poput dlakavog mamuta u Sjevernoj Americi i na sjeveru Euroazije. Postoje razni mogući razlozi tom izumiranju, poput izlova od strane čovjeka, promjene klime, bolesti, udara meteorita i druge. Međutim, ovo izumiranje pri kraju pleistocena je bilo samo jedno od više izumiranja megafaune koja su se odigrala u zadnjih 50 000 godina na većini površine Zemlje, s tim da su Afrika i Azija dobrim dijelom bile pošteđene. Izvan Euroazije su se izumiranja megafaune dešavala kontinent po kontinent, slijedeći širenje ljudi po svijetu i nema veze sa klimom. Australija je prva pogođena prije oko 50 000 godina, potom su slijedili Solomonski otoci prije 30 000 godina, Amerike prije 13 000 godina, Kipar prije 9000 godina, Antili prije 6000 godina, Nova Kaledonija prije 3000 godina, Madagaskar prije 2000 godina, Novi Zeland prije 800 godina, Maskareni prije 400 godina i Komandorski otoci prije 250 godina. Zapravo, skoro svi izolirani otoci imaju primjer nekog izumiranja nakon dolaska Homo sapiensa. (Na većini tih otoka, kao na Havajima, velike životinje nikada nisu živjele, pa su tu izumrle vrste manje.)
Nastavljeni izlov i uništavanje staništa je dovelo do još izumiranja megafaune u nedavnoj prošlosti i oni se smatraju velikom opašnošću za životinje i u budućnosti.
Brojna masovna izumiranja su se odigrala ranije u Zemljinoj povijesti, kada je jedan dio ili sva megafauna tog vremena također izumrla. Najpoznatije je izumiranje dinosaura krajem krede. Međutim, ta ranija izumiranja su bila globalnija i nisu obuhvaćala samo megafaunu; npr. mnoge biljke, vodeni beskralježnjaci i planktoni su nestali zajedno sa dinosaurima.
Primjeri
Ispod su važni primjeri megafaune (u smislu velike životinje):
Rancho Danzos, Tijuana
Rancho Danzos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Tijuana.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 373 m.
Località Maglio, Brescia
Località Maglio je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 57 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 137 m.
Haribda
thumb|250px|[[Johann Heinrich Füssli: Odisej sa Skilom i Haribdom, 1794.]]
Haribda (grč. , Khárybdis) u grčkoj mitologiji opasan je morski vir koji je brodove uvlačio u dubinu nastojeći ih progutati, a nalazio se na morskom tjesnacu, preko puta Skile koja je sa svojih šest glava proždirala ljude. Kći je Posejdona i Geje, isprva Najada.
Karakteristike
Haribda je bila u obličju golemih usta. Triput dnevno progutala bi vodu, a potom bi je ispuštala stvarajući virove te bi progutala svaku lađu koja bi upala u njeno ždrijelo. Voda koju bi izbacivala ključala bi kao u kotlu na vatri, a uvis bi prskala pjena gdje ju je izbacivala. Kada bi vodu usrkala nazad, spustila bi se mutna voda u dubinu, stijene bi zatutnjale i vidio bi se ponor od crnog mulja. Rijetki bi uspjeli proći pored nje, a da ga ne proguta.
Preobrazba
Haribda je isprva bila Najada, morska nimfa, koja je potopila kopno da bi proširila očevo kraljevstvo, sve dok je Zeus nije pretvorio u čudovište. Bila je toliko ljuta da bi tri puta dnevno ožednjela te bi usisivala vodu.
Skila i Haribda
Haribda je ležala na jednoj strani uskog kanala, a na drugoj je strani bila Skila, morsko čudovište. Dvije strane bile su u dometu strijele jedna od druge, toliko blizu da mornari nisu mogli izbjeći Haribdu jer bi došli do Skile i obrnuto. Otud i metafora "Skila i Haribda" za dva zla koja je nemoguće izbjeći.
Odiseja
Odisej je ostao na svojoj splavi te je vraćen do Skile i Haribde, ali je ovaj put prošao pored Haribde koja je uvukla u sebe njegovu splav. No, Odisej je preživio držeći se za smokvino stablo koje je raslo na stijeni. Pri sljedećem izlijevanju vode, njegova je splav odbačena te je nastavio s putom.
Lokacija
Tradicionalno se Haribdina lokacija povezuje s Mesinskim zaljevom na sicilskoj obali preko puta stijene koja se naziva Skila. Ondje se stvara vrtlog, ali je rijetko opasan. Druga je moguća lokacija rt Skila u sjevernoj Grčkoj.
Ranchería Cuesta Colorada, Batopilas
Ranchería Cuesta Colorada je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Batopilas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 50 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 362 m.
Nova
Nova (lat.) (oprana pervolom)je naziv za promjenjive zvijezde koje bez ikakvih prethodnih znakova bljesnu; sjaj im se u tom slučaju poveća i do sto tisuća puta (obično 25 tisuća puta).
Naziv je u osnovi netočan, jer nova nastaje eksplozijom već postojeće zvijezde slaba sjaja, koja prilikom eksplozije, za nekoliko sati ili dana, postane zvijezda sjajnija i za 12 magnituda. Sjaj joj poslije toga slabi do prijašnje veličine.
Opis fenomena
Po gore navedenom se vidi da nova ne predstavlja eksploziju zvijezde u cjelini, nego eksploziju u njenim vanjskim slojevima. Odbačena masa plinova iznosi tek jednu stotisućinu mase cijele zvijezde.
U spektru nove je vidljiv jak pomak apsorpcijskih linija prema ljubičastom dijelu spektra, što govori o nagloj ekspanziji plinova, koja se zbiva brzinom većom od 1000 km/s, pa je i spektralna klasa ovih zvijezda nestalna - promjer zvijezde se poveća za 100 do 400 puta.
Energija im prvih dana iznosi od 1 do 1 džula, što odgovara sveukupnom zračenju našeg Sunca u toku od 10 do 100 tisuća godina.
Prema slabljenju intenziteta sjaja nove se dijele u brze (sjaj im postaje deset puta slabiji u toku nekoliko dana) i spore (kod kojih se to događa u nekoliko godina).
Nekoliko desetljeća poslije pojave nove se na njenom mjestu vidi maglica, koja se i dalje širi.
Utvrđeno je da neke nove ponovno bljesnu, pa su zbog toga nazvane povratne nove.
Mnogo rjeđe nego nove pojavljuju se supernove, kojima je sjaj 10 tisuća puta veći od nove. Supernova nastaje eksplozijom zvijezde u cjelini. U maksimumu sjaja je -14 do -16 veličine, te se može uspoređivati sa sjajem cijele galaktike! Energija koju emitira u nekoliko dana je oko 1 đžula, što odgovara energiji Sunca u toku jedne milijarde godina.
U spektru supernovâ linije su tako široke (Dopplerov efekt) da se međusobno slijevaju, pa je spektar kontinuiran.
Vjerovatnost supernova u našoj galaktici je procijenjena na tri u tisuću godina. Do sad su opažene tri supernove. Prva je prema kineskim podacima 1054. u zviježđu Bika, koja je nakon jedne godine postala nevidljiva, ali je na njenom mjestu kasnije otkrivena maglica Rakovica i još se uvijek širi brzinom od 1100 km/s. Druga je 1572. u zviježđu Kasiopeje. Pojavu treće je u zviježđu Zmijonosac promatrao 1604. Johannes Kepler. Do danas je nabrojeno preko 200 supernova u stotinjak galaktika.
Uzrok i mehanizam nastanka
Do danas nije jednoznačno određen mehanizam koji dovodi do pojave nove ili supernove, jer kod svih zabilježenih pojava nedostaju podaci o stanju zvijezde prije eksplozije. Teoretski proračuni pokazuju da je moguća pojava supernove kod zvijezda koje prelaze iz stanja crvenog diva u stanje bijelog patuljka, ako u tijeku tog prijelaza fuzija kisika (16O+16O) ne nastaje dovoljno postupno, nego naglo, kada je zvijezda već dosegla veliku gustoću.
Za nove je najpovoljniji model binarne zvijezde, bijelog patuljka i divovskog pratitelja, gdje bijeli patuljak na račun svoje velike gustoće i mase izvlači sa površine diva vodik, koji na površini patuljka fuzijom prelazi u helij. Proces je kumulativan, temperatura se oslobađa na račun oslobođene energije, vodik stalno dolazi, pa u određenom trenutku nestaje i daljnja fuzija i stvaranje novih elemenata (npr. ciklus ugljik-dušik), što uzrokuje još brže i veće povišenje temperature, dok ne dođe do eksplozivnog širenja gornjih slojeva bijelog patuljka, slično kao i kod modela supernove, ali gdje tamo eksplodira praktički cijela zvijezda. Proračuni pokazuju da je za eksploziju tipa supernove potrebna masa od najmanje 10 masa Sunca, a za pojavu nove, prema opisanom modelu, dovoljno je da sloj koji sudjeluje u eksploziji ima jednu tisućinu mase Sunca.
Turner, Salerno
Turner je naselje u Italiji u provinciji Salerno, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 53 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 149 m.
Prvi lateranski koncil
Prvi lateranski Koncil bio je deveti ekumenski koncil Katoličke crkve održan od 1311. do 1312. za pontifikata pape Kalista II.
Glavnoe teme koncila bile su borba za investituru i Wormski konkordat, koji je sklopljen 1122. Nakon potpisivanja Wormskog konkordata carevi više nikada nisu imali moć nad Katoličkom Crkvom nalik na onu iz doba otonske dinastije.
Koncil se sastao u Lateranskoj palači u Rimu i bio je prvi crkveni koncil, koji se sastao na Zapadu. U radu je sudjelovalo i najmanje 300 zapadnih biskupa, ali je moguće da se okupilo i do 1000 sudionika.
2-Pirolidon
2-Pirolidon je organsko jedinjenje, koje sadrži 4 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 85,104 Da.
Prvi lateranski koncil
Pored ključnih pitanja koje postavlja Wormski konkordat (uloga svjetovne vlasti u investitura crkvenih prelata i sloboda crkve), koncil je proglasio kanone koji nastoje obnoviti crkvenu disciplinu i spriječiti zloupotrebu vlasti. Koncil je osudio simoniju i postavlja uvjete za križarske ratove u Svetoj Zemlji. Koncil je važan i za srednjovjekovno kanonsko pravo.
Quay, Oklahoma
Kvej je grad u američkoj saveznoj državi Oklahoma.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 0, što je 47 (-100,0 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Höhn
Hen je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 192 opštinska središta okruga Vestervald. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 3.162 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7143242.
Opština Șepreuș, Arad
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 99 m.
La Polanca, Arteaga
La Polanca je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Arteaga.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2132 m.
Pallotta, Messina
Pallotta je naselje u Italiji u provinciji Messina, u regiji Sicilija.
Boissy-sans-Avoir
Boasi sans Avoar je naselje i opština u Francuskoj u regionu Pariski region, u departmanu Ivlen koja pripada prefekturi Rambuje.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 519 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 131,1| stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 3,96 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 95 metara (maksimalnoj 116 m, a minimalnoj 77 m).
Casa Blanca, Tomatlán
Casa Blanca je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Tomatlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 98 m.
Željezna garda
Željezna garda (rumunjski: Garda de fier), bila je rumunjska fašistička organizacija koja je između 1930. - 1941. bila glavna društvena i politička organizacija u Kraljevini Rumunjskoj.
Historija pokreta
Nukleus pokreta bila je organizacija Legija Arhanđela Mihaela (Legiunea Arhanghelul Mihail) koju je 1927 osnovao Corneliu Zelea Codreanu, kao pokret koji se pozivao na obnovu zemlje u duhu kršćanstva i rasne čistoće, što je bila mješavina teškog antisemitizma i mističnog nacionalizma. thumb|left|260px| [[Parada Željezne garde u Bukureštu 1939.]] Organizaciju su vrlo brzo nazvali Legija ili Legionarski pokret, Codreanu je 1930. osnovao vojno krilo pokreta Željeznu gardu, pa se to ime udomaćilo za čitav pokret. Legija je odlukom vlade zabranjena u decembru 1933. ali je obnovljena pod imenom Sve za domovinu (Totul Pentru Ţară) i procvjetala uz podršku kralja Carola II. Ponovno je zabranjena 1938. kad je kralj proglasio osobnu diktaturu i zabranio rad svih političkih partija.
Rad joj je ponovno dozvoljen nakon kraljeve abdikacije 1940. Tad su ušli u vladu generala Iona Antonescua, ali kako Gardijski ministri nisu bili u stanju riješiti nagomilane ekonomske i socijalne probleme i osigurati podršku masa za njegov režim on ih se uz pomoć vojske rješio u januaru 1941.
To je bio i kraj Željezne garde na rumunjskoj političkoj sceni.
Merrifield, Virginia
Merifild je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Virdžinija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 15.212, što je 4.042 (36,2 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Panicale, Lucca
Panicale je naselje u Italiji u provinciji Lucca, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 60 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 206 m.
Alexandru Ioan Cuza
Alexandru Ioan Cuza ili samo Alexandru Ioan I (Huşi, 20. mart 1820. - Heidelberg, 15. maj 1873.), bio je prvi knez (domnitor) Ujedinjenih kneževina Moldavije i Vlaške, arhitekt agrarne reforme i emancipacije seljaka.
Biografija
Alexandru Ioan Cuza rođen je u staroj moldavskoj bojarskoj porodici. Školovao se u Paviji, Bologni i Parizu.
Nakon studija vratio u rodnu Kneževinu Moldaviju, koja je tad bila formalno osmanski vazal, ali de facto ruska marioneta. Cuza se pridružio protestima protiv takvog stanja za nemirne 1948. i stekao ugled borca za nacionalnu stvar. Ubrzo je stekao čin pukovnika, i postao zastupnik u moldavskoj skupštini. Pobjedio je na izborima za novoga moldavskog kneza održanim u u januaru 1859., a odmah nakon toga i na izborima za novog kneza Kneževine Vlaške. Na taj način je Cuza ujedinio te dvije kneževine, na opće iznenađenje tadašnjih velesila, koje su smatrale da Kneževina Moldavija i Kneževina Vlaška, trebaju dobiti veću autonomiju, ali da trebaju ostati odvojene.
Cuzi je na ruku mu je išao i poraz Carske Rusije u Krimskom ratu od strane alianse u kojoj su bili Velika Britanija, Francuska i Osmansko Carstvo, jer su se nakon njega kneževine oslobodile ruskog utjecaja. Ioan Cuza je 1861. najavio i formalno ujedinjenje tih dviju kneževina, koje je proglašeno 5. februara 1862.
Cuza je želio i unaprijediti školstvo, uvođenjem besplatnog obaveznog osnovnog školovanja, i osnivanjem većeg broja škola svih razina i osigurati stipendije za siromašnu nadarenu djecu. Proveo je reformu izbornog zakona i pravosuđa, izradio novi ustav 1864. koji mu je trebao osigurati veći autoritet. Sve promjene izveo je na svoju ruku - ne zatraživši dopuštenje od svog nominalnog suverena osmanskog sultana, ali i bez konzultacija sa ostalim političkim moćnicima, pa mu takva autoritativna politika donijela i dosta neprijatelja naročito iz tabora konzervativaca i liberala koji su ga 1866. natjerali na abdikaciju, nakon koje je otišao u emigraciju.
Nakon njega su Habsburgovci su uspjeli inastalirati za njegovog nasljednika svog favorita - princa Karla iz dinastije Hohenzollern-Sigmaringen - kasnijeg kralja Carola I.
Zubin Mehta
Zubin Mehta (Bombay, 29. travnja 1936.) je indijski dirigent parskoga podrijetla i doživotni glazbeni ravnatelj Izraelskoga filharmonijskoga orkestra. Počasni je građanin Firence i Tel Aviva, te doživotni počasni dirigent i član nekoliko uglednih svjetskih orkestara i međunarodnih glazbenih institucija.
Životopis
mini|lijevo|Zubin Mehta dirigira u [[Mumbaiju (2008.)]] mini|295px||Zubin Mehta na svečanom koncertu u [[Tel Avivu u povodu 75. obljetnice Izraelskoga filharmonijskoga orkestra (2011.)]] Zubin Mehta je prvu glazbenu poduku dobio od oca Mehlija Mehte, poznatoga indijskoga koncertnoga violinista i utemeljitelja negdašnjega Bombajskog simfonijskog orkestra. U rodnom je gradu pohađao privatnu osnovnu školu i gimnaziju. Nakon što je, po želji roditelja, upisao studij medicine na Sveučilištu u Bombaju i završio dva semestra, ipak se odlučio za studij glazbe. Stoga je 1954. godine otišao u Beč te se upisao na tamošnju Glazbenu akademiju – današnji Univerzitet za glazbu i scenske umjetnosti (njem. Universität für Musik und darstellende Kunst Wien), gdje je u razredu slavnoga Hansa Swarowskog 1957. godine diplomirao dirigiranje. Sljedeće je godine pobijedio na 1. Međunarodnom natjecanju dirigenata u Liverpoolu koje organizirao tamošnji Kraljevski filharmonijski orkestar, čime je ujedno zaslužio i jednogodišnji angažman kao asistent dirigenta u tom orkestru. Do 1961. godine je već ravnao mnogim uglednim svjetskim orkestrima, primjerice Bečkim i Berlinskim filharmoničarima, Izraelskim filharmonijskim orkestrom, te Njujorškom filharmonijom i Philadelphijskim orkestrom. Koncerti sa simfonijskim orkestrima Montréala i Los Angelesa rezultirali su i ponudama za stalni angažman, pa je Mehta od 1961. do 1967. godine obnašao dužnost glazbenog ravnatelja Montrealskoga simfonijskoga orkestra, a od 1962. do 1978. godine bio je angažiran i u Losanđeleskoj filharmoniji, najprije kao asistent, a ubrzo potom i kao šef-dirigent orkestra. Godine 1969. bio je imenovan i glazbenim savjetnikom Izraelskoga filharmonijskoga orkestra, a glazbenim ravnateljem toga orkestra postao je 1977. godine. Četiri godine poslije imenovan je i doživotnim glazbenim ravnateljem Izraelskoga filharmonijskoga orkestra. Mehta je 1978. godine napustio Los Angeles i preuzeo mjesto šefa-dirigenta Njujorške filharmonije: tu je dužnost obnašao punih trinaest godina, najdulje od svih šefova-dirigenata u povijesti toga uglednoga američkoga orkestra. Od 1985. godine glazbeni je ravnatelj opernoga festivala Maggio Musicale Fiorentino u Firenci, gdje je 2006. godine proglašen i doživotnim počasnim dirigentom.
Zubin Mehta je kao operni dirigent debitirao 1963. godine ravnajući izvedbom Tosce Giacoma Puccinija u operi u Montréalu. Od tada do danas dirigirao je u njujorškoj operi Metropolitan, Bečkoj državnoj operi, Kraljevskoj operi u Covent Gardenu, milanskoj Scali, opernim kućama u Chicagu i Firenci te na Svečanim igrama u Salzburgu. U razdoblju od 1998. do 2006. godine bio je i glazbeni ravnatelj Bavarske državne opere u Münchenu. U listopadu 2006. godine ravnao je na svečanom otvorenju Palače umjetnosti “Kraljica Sofija” (valencijsko narječje: Palau de les Arts Reina Sofia) te od tada također obnaša i dužnost predsjednika tamošnjega godišnjeg Mediteranskog festivala (cat. Festival del Mediterrani).
Nagrade, priznanja i odlikovanja
Za iznimna umjetnička postignuća mnoga su ugledna svjetska sveučilišta Zubinu Mehti dodijelila počasne doktorate. Mehta je počasni građanin Firence i Tel Aviva te dobitnik mnogobrojnih nagrada i priznanja uglednih međunarodnih glazbenih i kulturnih institucija među kojima se osobito ističu:
Doctor la Vista, Tamiahua
Doctor la Vista je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tamiahua.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 254 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 20 m.
Клек (Зрењанин)
Клек је насеље града Зрењанина у Средњобанатском округу. Према попису из 2011. било је 2706 становника.
Историја
Први писани документи потичу из спискова о прикупљању папског десетка и неких манастирских записа. Ови документи су ретки, као што су била ретка и насеља. Тек по престанку турске владавине, у XVIII веку, почиње нагло насељавање места у овом крају, њихово ширење и развој. У другој половини XVIII века, у време владавине краљице Марије Терезије, државни чиновници, официри и трговци купују од државе огромне пустаре, постају велепоседници и значајно утичу на насељавање и развој Средњег Баната. Велики велепоседник у Клеку, али и знатно ширем региону била је породица Лазар. Интензивније насељавање се бележи 1765. године када краљевска администрација наређује насељавање Румуна, номада, сточара и овчара са обале Мароша. Пошто је подручје било водоплавно, прве куће су грађене на узвишици према Јанков Јанков Мосту (тадашњи Јанкахид), па је тај део и данас познат као „старо село“. Ова 1765.година се и званично сматра годином настанка Клека.
Након кратког временског периода, досељавају се и Срби, али убрзо бивају пресељени на „Војну границу“ по државној директиви 1783./84. године. Уместо њих, државна администрација аустроугарске монархије на ово подручје насељава Немце из Француске (постоје записи са именима Жирадо, Гиљум и сл). Највећи број румунских сточара и овчара се такође раселио на подручје Овче, Глогоња, Јанков Моста и Јабуке, а „старо село“ је порушено. Немци су изградили ново насеље прво именом Клек, па Бегафо, па опет Клек, што се задржало и до данашњег дана.
Клек је 1822. године био велико село (комуна) са 209 кућних бројева и 1473 становника припадала је наследницима Лазара. 1850. године у Клеку је установљен матични уред.
II Светски Рат затекао је ово село са више него затегнутим односима између преосталих Румуна и Немаца, који су били под снажним утицајем Хитлерове Немачке. Село је током рата било под немачком окупацијом. Пред крај рата немачке породице се исељавају, тако да су Руси, октобра 1944. године приликом уласка у ослобођени Клек затекли само румунске породице.
Крај II Светског Рата и Закон о аграрној реформи и колонизацији СФРЈ од 1945/8/28. доносе организовано насељавање овог региона живљем из Босне и Херцеговине. У јесен 1945. године у Клек стижу Срби из источне Херцеговине, углавном из околине Требиња. Доселило се 233 породице са укупно 1389 чланова домаћинства. Они и њихови потомци, чине највећи број становништва данашњег Клека.
Клек је познат и као „Олимпијско село“, како су га прозвали медији. Клечани су до сада освојили 5 медаљa на Олимпијским играма и разне друге спортске трофеје. Статистички гледано, ако поделите број становника места са бројем медаља освојених на Олимпијским играма, највећу шансу да освојите медаљу на Олимпијади имате ако сте рођени баш у Клеку, поготово ако сте пореклом од оних Клечана чији су преци Срби досељени из источне Херцеговине одмах после Другог светског рата. Познати спортисти из Клека су прослављени кошаркаш Дејан Бодирога, одбојкаши браћа Грбићи и други. Много времена пре њих, 70-их година, славу Клека у тадашњој Југославији је пронела женска одбојкашка репрезентација из Клека, која је поразила многе познате одбојкашке тимове у тадашњој држави.
Демографија
У насељу Клек живи 2394 пунолетна становника, а просечна старост становништва износи 38,9 година (37,9 код мушкараца и 39,9 код жена). У насељу има 873 домаћинства, а просечан број чланова по домаћинству је 3,39.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пораст у броју становника.
Las Flores, Quitupan
Las Flores je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Quitupan.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2045 m.
Prato, Genoa
Prato je naselje u Italiji u provinciji Genoa, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 92 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 567 m.
Chapatare, Batopilas
Chapatare je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Batopilas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 50 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 861 m.
Sućeska-Andželate
Sućeska-Andželate (raniji naziv Andželati) je naselje u opštini Andrijevica u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 134 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 164 stanovnika).
Demografija
U naselju Andželati živi 103 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 38,8 godina (36,7 kod muškaraca i 41,0 kod žena). U naselju ima 42 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,19.
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2003. godine).
El Cocús, Santa María Huatulco
El Cocús je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santa María Huatulco.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 17 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 130 m.
Keith O'Brien
Keith Michael Patrick O'Brien (r. 17. 3. 1938.), škotski kardinal Rimokatoličke Crkve. Služio je kao nadbiskup svetoandrijski i edinburški od 1985. do 2013. godine. Uzdignut je u kardinalat 2003. godine.
Kardinal O'Brien bio je vođa Rimokatoličke Crkve u Škotskoj i predsjednik njezine biskupske konferencije. U studenome 2012. godine predao je svoje odreknuće od uprave Nadbiskupije svetoandrijske i edinburške zbog nadolazećeg 75. rođendana, a odreknuće je papa konačno prihvatio 18. 2. 2013. godine i obznanio ga javnosti 25. 2. 2013. Objavu njegova odreknuća pratile su optužbe za neprimjereno postupanje prema mladim klericima 1980-ih.
Rani život
O’Brien je rođen u Ballycastleu u grofoviji Antrimu u Sjevernoj Irskoj 17. 3. 1938. godine. Nakon osnovnoškolskog obrazovanja u Ballycastleu preselio se s obitelji u Škotsku gdje mu je otac služio u Kraljevskoj ratnoj mornarici u Faslaneu, ispočetka polazeći Osnovnu školu sv. Stjepana u Dalmuiru nakon koje nastavlja školovanje u Srednjoj školi Naše Gospe i sv. Patrika u Dumbartonu. Njegova se obitelj zatim preselila u Edinburgh gdje je dovršio svoje srednjoškolsko obrazovanje na Akademiji svetoga Križa prije nego što je počeo studirati na Sveučilištu u Edinburghu gdje je stekao naslov prvostupnika znanosti u kemiji 1959. (a potom i diplomu u obrazovanju 1966.). Studirao je za svećenika na Kolegiju sv. Andrije u Drygrangeu u Roxburghshireu, a za svećenika ga je zaredio 3. 4. 1965. njegov prethodnik kardinal Gordon Gray. Prvotno je služio kao kurat na Svetom Križu u Edinburghu od 1965. do 1966. godine, pritom stekavši učiteljski certifikat na Obrazovnom kolegiju u Moray Houseu. Tijekom sljedećih 5 godina, od 1966. do 1971., radio je u grofovijskom vijeću Fifea kao učitelj matematike i znanosti; služio je također kao kapelan u Srednjoj školi sv. Kolumbe, prvotno u Cowdenbeathu a potom u Dunfermline, istovremeno asistirajući u župi sv. Brigite u Cowdenbeathu.
Zatim je radio puno radno vrijeme kao župni apostolat pri Sv. Patriku u Kilsythu od 1972. do 1975., a zatim pri Sv. Mariji u Bathgateu od 1975. sve do 1978. Službovao je kao duhovni ravnatelj studenata na Kolegiju sv. Andrije u Drygrangeu od 1978. do 1980., a zatim kao rektor Kolegija sv. Marije u Blairsu, mlađi sjemeništarac blizu Aberdeena od 1980. do 1985. godine.
Nadbiskup svetoandrijski i edinburški
Kardinal O’Brien imenovan je nadbiskupom svetoandrijskim i edinburškim 30. 5. 1985. godine, a zaredio ga je u episkopat kardinal Gray, tadašnji nadbiskup emeritus svetoandrijski i edinburški, u katedrali sv. Marije u Ediburghu 5. 5. 1985. godine. Papa Ivan Pavao II. učinio ga je kardinalom svećenikom Svetih Joakima i Ane na Tuskulanu 21. 10. 2003. godine.
O'Brienu je dodijeljen počasni stupanj doktora prava na Sveučilištu sv. Franje Ksaverskog u Antigonishu u Novoj Škotskoj u Kanadi 2004. godine; dodijeljen mu je počasni stupanj doktora teologije na Sveučilištu u St Andrewsu 2004. i dodijeljen mu je počasni stupanj doktora teologije na Sveučilištu u Edinburghu također 2004. godine.
Apostolski administrator Biskupije argyllske i otočke bio je od 1996. do 1999. kada je biskup Ian Murray preuzeo biskupiju.
O'Brien je sudjelovao na papinskim konklavama 2005. u kojima je izabran papa Benedikt XVI.
U iščekivanju posjeta pape Benedikta Engleskoj i Škotskoj 2010. godine O'Brien i Vincent Nichols, nadbiskup westminsterski, izjavili su da je kriza u koju je bio upleten Seán Brady, nadbiskup armaški, oko optužaba o zlostavljanju koje su provodili svećenik Brendan Smyth i ostali klerici, stvar irske Katoličke Crkve i da ona ne bi smjela zasjeniti posjet pape Benedikta. O’Briena i Vincenta Nicholsa upitali su hoće li papa na optužbe podignute protiv Crkve o klerikalnom spolnom uznemirivanju odgovoriti tijekom svojega četverodnevna posjeta - prvog papina posjeta Ujedinjenoj Kraljevini od posjeta pape Ivana Pavla II. 1982. godine.
O'Brien je prvotno namjeravao sudjelovati u konklavama 2013. radi izbora nasljednika pape Benedikta XVI., ali je otkazao svoje sudjelovanje zbog svojega odreknuća u veljači iste godine.
Kurijalna imenovanja
Nakon što je promaknut u kardinala O’Brien je postavljen za člana Papinskog vijeća za sredstva društvenih komunikacija i također člana Papinskoga vijeća za pastoral selilaca i putnika.
Trenutačno je predsjednik Škotske biskupske konferencije i obavlja razne zadaće na zahtjev ostalih članova konferencije.
Ponekad ga neškoti nazivaju "primasom Škotske", no takav naslov mu nije nikada službeno dodijeljen niti u Škotskoj postoji presedan za položaj primasa.
Misionarsko zanimanje
thumb|right|"Služite Gospodinu u veselju" O'Brien je oduvijek pokazivao veliko zanimanje za strane misije, posjetivši teritorij koji je prethodno usvojila njega nadbiskupija - Bauchi u sjevernoj Nigeriji - u dvjema prilikama. Također je posjetio svoje svećenike koji su bili na posudbi u biskupijama Srednje Amerike, posjetivši Salvador tri puta i Chiapas u Meksiku dva puta, a otputovao je i u Gvatemalu.
Kao direktor Škotskog katoličkog međunarodnog fonda za pomoć (SCIAF, engl. Scottish Catholic International Aid Fund), kardinal je posjetio projekte pomognute iz Škotske tijekom sljedećih godina: Ruandu i Demokratsku Republiku Kongo 2004., Etiopiju 2005., te Darfur u Sudanu 2006. godine. Iste je godine O'Brien promicao razne projekte u Biskupiji mošijskoj u Tanzaniji koje su podupirale Srednja škola sv. Križa i župa sv. Ivana u Portobellu. Također je posjetio Indiju rane 2007. godine, a pozvan je u posjet Pekingu i Šangaju u Kini te Hanoiu u Vijetnamu.
Pogledi
Ponekad nazivan "kardinalom kontroverzija" O'Brien često o temama bliskim njegovu srcu govori sasvim otvoreno. Godine 1999. na Europskoj biskupskoj sindodi O'Brien je odgovorio koga smatra prikladnim za sljedećeg nadbiskupa westminsterskog nakon smrti kardinala Basila Humea O.S.B. Obično biskupi na ovakvu vrstu pitanja odgovaraju vrlo diplomatski ako uopće i odgovore. O'Brien je naprasno imenovao svojega kandidata oca Timothyja Radcliffea, meštra generala dominikanskog reda (crnih fratara). Na toj se sinodi Radcliffe osvrnuo k O'Brienovu srcu. Postoji kriza autoriteta prisutna u Crkvi, rekao je Radcliffe, no odgovor ne može biti veći naglasak na autoritetu. U prisustvu pape, Radcliffe je nastavio: Crkva ne bi trebala govoriti samo o siromašnima, razvedenima, ženama koje su imale abortus, homoseksualcima, već uzeti k srcu njihova iskustva, jesti njihov kruh, uzeti ono što oni mogu ponuditi. 'Oni nas okrivljuju da smo se povezali s lošim ljudima, no mi imamo dobru prednost'.
Škotska neovisnost
U intervjuu s filozofom profesorom Johnom Haldaneom sa Sveučilišta u St Andrewsu, objavljenom u Catholic Heraldu u listopadu 2006. godine, O'Brien je izjavio da će biti "sretan" ako Škoti budu glasali za neovisnost te predvidio da će neovisnost stići "vrlo skoro". Povukao je paralele s neovisnošću Rimokatoličke Crkve u Škotskoj: "teško je tvrditi da je crkvena neovisnost prihvatljiva, a poltička neovisnost nije".
Homoseksualnost
Prije uzdignuća u kardinala O'Brien je smatran liberalom po pitanju homoseksualnosti, navodeći mnoge homoseksualne svećenike u Crkvi. Godine 2005. O'Brien je prekorio biskupa Josepha Devinea koji je predlagao da homoseksualcima ne bi smjelo dopustiti poučavanje u katoličkim školama komentirajući "nemam nikakvih problema s osobnim životom neke osobe sve dok se ne šepuri svojom seksualnošću".
U svibnju 2005. rekao je zastupnicima Škotskog parlamenta da su homoseksualci "zatočenici seksualnih aberacija", usporedivši homoseksualce sa zatvorenicima u zatvoru Saughtonu. U siječnju 2006. kritizirao je westminsterske parlamentarce zbog uvođenja civilnog partnerstva u UK te holyroodske članove zbog liberalizacije zakona o razvodu u Škotskoj. U srpnju 2006. usprotivio se prijedlozima promjene zakona kojim se zahtijevalo da katoličke agencije za usvajanje omoguće usvajanje djece homoseksualcima na jednak način kao i heteroseksualcima, nazvavši te promjene totalitarnima. Godine 2011. kritizirao je "agresivan sekularizam" denuncirajući ono što je tvrdio da su načini na koje se kršćane sprječava da djeluju u skladu sa svojim uvjerenjima jer odbijaju usvojiti takve životne stilove.
U prosincu 2011. O'Brien je ponovio kontinuiranu opoziciju Katoličke Crkve civilnim partnerstvima i predložio da ne bi trebali postojati zakoni koji 'olakšavaju' istospolne zajednice, nazvavši ih "štetnima" s tvrdnjom; “empirijski dokaz je jasan, istospolne zajednice su očigledno štetne za medicinsko, emocionalno i duhovno blagostanje onih koji su u njih uključeni, nijedno milosrdno društvo ne bi nikad smjelo donijeti zakone radi olakšavanja ili promicanja takvih zajednica, svojim djelima nismo uspjeli pomoći onima koji se bore sa svojom istospolnom privlačnošću i širim društvom.
Dana 5. 3. 2012. godine O'Brien je kritizirao koncept istospolnog braka na BBC-jevu Radiju 4, rekavši da će osramotiti Ujedinjenu Kraljevinu i da će promicanje takvih stvari dodatno degenerirati društvo. Konzervativni parlamentarac Margot James, koji je bio smatran jednim od najutjecajnijih gay ljudi 2009. godine, nazvao je te komentare "zastrašivačkima" i izjavio: "Mislim da je to potpuno neprihvatljiv način za jednog prelata da tako govori. Mislim da vlada uopće ne nastoji prisiliti katoličke Crkve da provode gay ženidbe. Radi se o čisto građanskoj stvari." Zamjenica voditelja kluba Laburističke stranke Harriet Harman rekla je, "mi smo imali predrasude, diskriminaciju i homofobiju stotinama godina. To nikako nije opravdanje [...] ne želim da itko osjeća da je to dopuštenje za poticanje predrasuda." Dan Hodges napisao je: "Ne mogu se sjetiti kada sam posljednji put pročitao moralno i intelektualno propaliju tričariju nekog starijeg člana klera." Stonewall, lobistička skupina sa sjedištem u Londonu koja se protivi napadima na lezbijke, gejeve i biseksualce, dodijelila je O'Brienu nagradu "Bigota godine" na svojoj godišnjoj dodjeli nagrada u studenome 2012. Nagradu je kritizirao prvi ministar Škotske Alex Salmond nazvavši je "jasno pogrešnom" i "nepoticajnom za pravu i dostojanstvenu debatu o važnom pitanju ravnopravnosti u Škotskoj". Slično tomu, Stonewallovi pokrovitelji Barclays zaprijetili su da će povući financiranje ako se nagrada ne obustavi.
Dana 23. 2. 2013. The Observer je objavio iskaze četvorice članova škotskog katoličkog klera (sadašnjih ili bivših svećenika) s tvrdnjama da je u ranim 1980-ima kardinal O'Brien zlorabio svoj položaj kao član crkvene hijerarhije upućujući im neželjene homoseksualne ponude. (Vidi navodna "neprikladna djela" naprijed.)
Političari koji podupiru abortus
U svibnju 2007. godine nagovarao je katolike da odbace političke kandidate koji podupiru ono što je nazvao "društvenim zlom" abortusa, te rekao da takvi katolički političari ne bi trebali očekivati da će ostati puni članovi Crkve.
Zakon o zamecima
Tijekom ožujka 2008. O'Brien je istaknuo pitanje zakona o zamecima koji je predočen parlamentu, denuncirajući vladu za "monstruozan napad na ljudska prava" krpz svoje "zlo" potvrđivanje "frankensteinskih" eskperimenata. Neki znanstvenici sugerirali su da kardinal namjerno rabi podjarivački jezik da podbode na protivljenje zakonu; drugi su pak tvrdili da se pridržava morala i prisiljava vladu da dopusti parlamentarcima da slobodno glasaju o ovom pitanju. (Gordon Brown je izvorno nametnuo stegu laburističkim parlamentarcima što je značilo da moraju poduprijeti zakon bez obzira na osobna uvjerenja.)
Kardinal je postavio video na YouTube u kojemu iznosi svoja vjerovanja koja se tiču Zakona o čovječjoj embriologiji i fertilizaciji. Kratki video snimljen je na DVD-u i poslan svakom zastupniku u parlamentu. U video O'Brien objašnjava da se ne protivi medicinskom istraživanju — zapravo on podupire istraživanje odraslih matičnih stanica — no protivi se uporabi zametaka koji će se uništiti nakon istraživanja. U videu je također izrazio zabrinutost za "humano-animalne hibride".
Novi laburist
U veljači 2010. godine državni tajnik za Škotsku Jim Murphy izjavio je da je vjera bila "u samim temeljima Laburističke stranke." O'Brien je odgovorio na ove tvrdnje rekavši da je "srdačno pozdravio ovaj sentiment" no istaknuo da bi "opipljivi primjer kojim bi Vlada tijekom proteklog desetljeća priznala ili potvrdila religijske vrijednosti također bio srdačno pozdravljen. Umjesto toga svjedočimo da Vlada poduzima sustavan i neumoran napad na obiteljske vrijednosti." Nadbiskup je nadalje otkrio da je rekao škotskom laburističkom vođi Iainu Grayu "nadam se da ti on [papa Benedikt XVI.] zadaje muke za ono što se događalo tijekom proteklih 10 godina." To je bila referencija na papin posjet koji se trebao zbiti u rujnu 2010.
Britanska vanjska politika
U ožujku 2011. O'Brien je nazvao britansku vanjsku politiku "antikršćanskom" zbog povećanja pomoći Pakistanu bez zahtijevanja bilo kakva napora od pakistanske vlade da omogući religijske slobode kršćanima i ostalim manjinama. Ovu je tvrdnju izrekao neposredno nakon atentata na pakistanskog ministara Shahbaza Bhattija, koji se protivio zakonu o blasfemiji u zemlji.
Zakon o stupanju
Pozvao je da se 310 godina star zakon koji priječi katolicima preuzimanje prijestolja opozove. Kardinal O'Brien rekao je da Zakon o stupanju iz 1701. priječi napore u zauzdavanju sektaštva. Prvi ministar David Cameron izjavio je da "u principu" poduipre izmjenu toga zakona o kraljevskoj sukcesiji radi dopuštenja prvorođenim kćerima da preuzmu prijestolje i uklanjanja zabrane kojom katolici ne mogu postati kraljem ili kraljicom ili oženiti se odnosno udati za prijestonasljednicu odnosno prijestolonasljednika.
Njegovi su komentari izrečeni nakon što je prvi ministar Alex Salmond opisao sektaštvo kao parazita u nogometnoj igri.
Oženjeni svećenici
Dana 22. 2. 2013. u intervjuu BBC-u kardinal O'Brien raspravljao je o mogućnosti da se ponovo promisli o pravilima kojima bi rimokatoličkim svećenicima ženidba bila dopuštena.
Navodna "neprikladna djela" i odreknuće od nadbiskupstva
Dana 25. 2. 2013. godine objavljeno je da se O'Brien odreknuo nadbiskupstva i da neće prisustvovati nadolazećim konklavama.
Zdravlje
O'Brien je dugo patio zbog srčanih problema pa mu je ugrađen pacemaker nakon što se požalio na omaglice i vrtoglavice te nesvjestice prije mise na Cvjetnicu u ožujku 2008. godine.
Kronologija starog Rima
Rimsko Kraljevstvo
Rim je nastao u željeznom dobu kao skupina koliba smještenih na Palatinu i ostalim brežuljcima (9. stoljeće pne.), a veliko Rimsko Carstvo vuče korijene iz ratničko-ratarskog društva. Rim je velikom rijekom Tiber, i lukom u centru grada, bio povezan s morem preko kojeg je bio u doticaju s raznim kulturama. Za osnivanje Rimskog kraljevstva uzima se često godina 753. pne. i legenda o prvom kralju Romulu koji Rim naziva po svom bratu blizancu Remu kojeg je ubio u borbi za vlast.
Rimska Republika
thumb|200px|[[Lucije Junije Brut, osloboditelj Rimljana, brončana bista iz 3. st. pne., Rim.]]
Doba rane Rimske Republike (509. pne. - 351. pne.)
thumb|200px|Umirući Gal, skulptura sa Zeusovog hrama u [[Pergamu, danas u Muzeju Capitolino u Rimu.]]
Uspon i razvitak Rimske Republike (351. pne. - 130. pne.)
thumb|200px|[[Pirov pohod na Italiju.]]
[[Datoteka:Roman Republic Empire map.gif|thumb|250px|Razvoj Rimske države:
]]
Doba klasnih i građanskih ratova u Rimskoj Republici (130. pne. - 30. pne.)
thumb|200px|Lucije [[Kornelije Sula, portret s dinara kojeg je izdao njegov unuk.]] thumb|200px|[[Pompej Veliki, bista u gliptoteci u New Yorku.]] thumb|250px|[[Marko Antonije s dinara iz 42. g. pne.]]
thumb|250px|Lorenzo Castro, [[Bitka kod Akcija, 1672., Državni pomorski muzej, London.]]
Rimsko Carstvo
desno|thumb|200px|Slavna skulptura [[Oktavijana kao Augusta Prvokonzula.]]
Rimljani su imali razrađeno nazivlje za svoj novac kao i za osobna imena.
Peña del Agua, Tzitzio
Peña del Agua je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tzitzio.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 28 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1695 m.
Guadalupe Adame, Soto la Marina
Guadalupe Adame je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Soto la Marina.
Hömberg
Hemberg je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 137 opštinskih središta okruga Rajn-Lan. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 325 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7141058.
Guadalupe Adame, Soto la Marina
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 74 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 572 m.
Hömberg
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Rajn-Lan Hemberg se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Rajn-Lan. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 372 metra. Površina opštine iznosi 4,9 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 325 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 67 stanovnika/km².
Dafna
Dafna može značiti:
Daphnis
Brom
Brom (Br, latinski - bromium) je nemetal VIIA grupe.
Poseduje 4 izotopa 77, 79, 81 i 82, od kojih su postojani 79 i 81. Ova dva izotopa se javljaju u proporciji 1:1 kod broma koji se nalazi u prirodi.
Zastupljenost
U prirodi brom je rasprostranjen u vidu jedinjenja. Najpoznatiji mineral broma je brom-karnalit, KBr* 6 H2O. Rastvoreni bromidi javljaju se u nekim slanim jezerima i u morskoj vodi. Zastupljen je u zemljinoj kori u količini od 0,37 ppm, uglavnom kao nečistoća u morskom pesku i u kamenoj soli. Brom se u većim količinama javlja u morskoj vodi (65 ppm). U oba slučaja javlja se u vidu soli natrijumbromida
Otkriven je 1826 godine od strane A.J. Balarda i C. Lowinga.
Jedinjenja
Najpoznatija jedinjenja broma su: bromovodonik (HBr) - veoma jaka kiselina, kao i njene soli natrijum bromid i kalijum broid. Veliki značaj u hemiji imaju njegove fluoridne soli NaBrFx x=4,5,6. Bromid srebra se masovno koristi u fotografiji.
Biološki značaj
Brom je zastupljen u čovekovom organizmu u količini od oko 50 ppm, ali on nema nikakvu bitnu ulogu. Pare broma oštećuju sluzokožu organa za disanje, a ako dospe na kožu brom pravi rane koje veoma teško zarastaju. U velikim količinama čist brom je veoma otrovan. Njegova smrtonosna doza iznosi 35 grama. Joni broma Br- su bozopasn ukoliko njihova količina ne prelazi preko one koja je u morskoj vodi.
Osobine i primena
Na sobnoj temperaturi čist brom je mrkocrvena tečnost oštrog, neprijatnog mirisa, koja lako isparava. Koristi se u brojnim hemijskim reakcijama. Brom se upotrebljava i u farmaceutskoj i hemijskoj industriji.
thumb|left|Brom
Купиник
Купиник је насеље у Србији у општини Пландиште у Јужнобанатском округу. Према попису из 2011. било је 238 становника.
Демографија
У насељу Купиник живи 284 пунолетна становника, а просечна старост становништва износи 46,7 година (43,8 код мушкараца и 49,8 код жена). У насељу има 146 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 2,39.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Selen
Selen (Se, latinski sellenium) - je metaloid VIA grupe. Poznato je nekoliko njegovih izotopa čije se atomske mase nalaze između 65-91. Otkriven je 1817 godine od strane Džons Jakob Beželijusa. Ime je dobio po grčkoj reči selene koja označava mesec(zato što se uvek javljao uz telur, latinski tellus - Zemlja).
Zastupljenost i dobijanje
Selen je zastupljen u zemljinoj kori u količini od 0,05 ppm (eng. parts per million), kao pratilac nekih ruda sumpora. U industriji se dobija kao sporedni proizvod prečišćavanja ruda bakra i sumpora.
Selenov oksid (SeO<SUB>2</SUB>) se rastvara u azotastoj kiselini (HNO<SUB>3</SUB>). Potom se propušta kroz rastvor sumpor dioksida. Slobodan selen se izdvaja kao crveni talog. U labaratorijama selen se dobija redukujući kiselinu selen VI (H<SUB>2</SUB>SeO<SUB>4</SUB>) pomoću H2N-NH2.
Namirnice najbogatije selenom su: pšenica, neprerađen pirinač, ovas, semenke dinje, polumasno mleko, posno meso i riba.
Primena
Selen ima veliku primenu u foto industriji, a najviše se koristi za izradu foto ćelija. sem toga koristi se i kao dodatak staklu i čeliku. Sulfid selena (SeS<SUB>2</SUB>) se koristi u šamponima za suzbijanje peruta, a (Na<SUB>2</SUB>SeO<SUB>3</SUB>) je veoma jak insekticid
Hemijske osobine
Joni selena (Se<SUP>2-</SUP>) u baznoj sredini lako menjaju oksidacioni broj naviše. Reakcijom hlora sa selenom nastaje braunkasta tečnost Se<SUB>2</SUB>Cl<SUB>2</SUB>, koja se zagrevanjem raspada na čist selen i bezbojan selen(IV)hlorid (SeCl<SUB>4</SUB>).
Alotropske modifikacije
Selen ima 3 alotropske modifikacije.
Jedinjenja
Otrovna jedinjenja selena:
Biološki značaj
Selen je jedan od mikroelemenata neophodnih za život ljudi, koji se mora unositi ishranom. On je neophodan za pravilan rad enzimskih sistema. Najvažnija njegova funkcija je stvaranje jakog antioksidansa. On štiti crvena krvna zrnca i ćelijske membrane.
Takođe je bitan za funkcijonisanje odbranbenog sistema i štitne žlezde. Zajedno sa drugim antioksidansima štiti srce, pomaže pri depresiji, premoru i prevelikoj nervozi. Redukuje količinu štetnih jedinjenja koja izazivaju nastanak reumatskih zapaljenja.
Kod muškaraca pola selena koji se nalazi u organizmu je u testisima i u spermi koju oni produkuju.
Preporučljiva količina selena koju dnevno odrasle osobe treba da unesu iznosi 55 mikrograma. Ako se čovek redovno hrani ne može doći do nedostatka selena.
Fântânele, Scânteiești
Fântânele je naselje u Rumuniji u okrugu Galac u opštini Scânteiești.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 1768 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 118 m.
La Soledad, Xochistlahuaca
La Soledad je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Xochistlahuaca.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 1302 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 815 m.
Santa Mama, Treviso
Santa Mama je naselje u Italiji u provinciji Тревизо, u regiji Венето.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 26 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 126 m.
Walkersville, Maryland
Vokersvil je grad u američkoj saveznoj državi Merilend.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 5.800, što je 608 (11,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.