cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Milla Jovovich
Karijera
Već sa 11 godine zapazio je fotograf Ričard Avedon koji ju je predstavio u Revlonovim reklamama „Najnezaboravnije žene sveta“. U oktobru 1987. predstavljena je na naslovnoj strani italijanskoj magazina Lei što je bila prva od mnogih naslovnih strana na kojima se pojavljivala. Nastavila je karijeru fotomodela, a objavila je i muzički CD album pre nego što se pojavila u prvom filmu -Two Moon Junction 1988. Njeno pojavljivanje u filmu Povratak u Plavu lagunu 1991. izazvalo je neizbežno poređenje s drugim detetom modelom koje je postalo glumica, Bruk Šilds (koja je glumila u prvoj Plavoj laguni jedanest godina ranije). U većini svojih ranih filmova glumila je sporedne uloge.
Do kasnih devedesetih dobijala sve više honorare i ušla u svet akcionih junakinja glumeći u Petom elementu i u dva popularna filma zasnovana na seriji horor video igara Resident Evil (najavljeno je njeno učešće u još dva filma iz te serije u 2006. i 2007. godini).
U 1994, Jovovićeva je, pod imenom Mila, objavila prvi muzički album „Božanstvena komedija“ (Divine Comedy), koji je kritika dobro prihvatila. Album je sadržao mnoge originalne pesme, a njena muzika upoređivana je sa Tori Ejmos i Kejt Buš. Iako je više pažnje poklanjala svojoj filmskoj karijeri, njen glas se pojavio i na albumu Legion of Boom 2004. koji je izdala grupa The Crystal Method.
Privatni život
Mila Jovović se udala za glumca Šona Endruza oktobra 1992. za vreme snimanja filma „Dazed and Confused“; taj brak je poništen mesec dana kasnije. Kasnije, 1997, udala se za režisera „Petog elementa“ Lika Besona. Razveli su se 1999, posle čega se kratko zabavljala sa gitaristom Red Hot Čili Pepers, John Frusciante. Bila kratko verena za pisca i režisera Pola Andersona („Resident Evil“) 2003.
Diskografija
Kompilacije u kojima je Mila učestvovala:
Los Arrayanes, Villa Corzo
Los Arrayanes je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Villa Corzo.
3658 Feldman
3658 Feldman je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,186 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 13,8.
Stephenson County, Illinois
je okrug u američkoj saveznoj državi Ilinois.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 47.711, što je 1.268 (-2,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
3661 Dolmatovskij
3661 Dolmatovskij je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,928 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 12,0.
Iardino, Avellino
Iardino je naselje u Italiji u provinciji Avellino, u regiji Kampanija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 327 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 237 m.
Car Nintoku
Car Nintoku (仁徳天皇) bio je 16. car Japana, prema tradicionalnom popisu.
O njegovom životu i vladavini, uključujući datume, ne postoje nikakvi pouzdani podaci, ali se zato njegova vladavina konvencionalno smješta u period 313-399.
Tierra Negra, San Juan Mazatlán
Tierra Negra je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini San Juan Mazatlán.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 629 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 273 m.
Laguna Azul, Jonuta
Laguna Azul je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tabasco, u opštini Jonuta.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 4 m.
Sheldon, Texas
Sheldon je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.990 stanovnika.
Železnička stanica Golubinci
Železnička stanica Golubinci je jedna od železničkih stanica na pruzi Beograd-Šid. Nalazi se u naselju Golubinci u opštini Stara Pazova. Pruga se nastavlja ka Putincima u jednom smeru, u drugom prema Staroj Pazovi i u trećem prema Inđiji. Železnička stanica Golubinci sastoji se iz 5 koloseka.
El Chalahuite, Pánuco
El Chalahuite je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Pánuco.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 25 m.
Béja (vilajet)
Vilajet Béja (arapski: ولاية باجة / Wilāyat Bājah) je jedan od 24 Tuniskih vilajeta na koji je Tunis administrativno podjeljen.
Geografske karakteristike
Vilajet Béja prostire se na sjeverozapadu Tunisa na površini od 3740 km² na kojoj živi 306.913 stanovnika. Od ukupnog broja stanovnika njih 108.228 je zaposleno.
Sa sjevera graniči sa Sredozemnim morem i Vilajetom Bizerta, s istoka s vilajetima Manouba i Zaghouan, sa zapada s Jendoubom i s juga s Vilajetom Siliana.
Historija
Vilajet je osnovan 1956., s administrativnim centrom u istoimenom gradu Béja. Administrativno je podjeljen na 8 distrikta (tamadijada) i 12 općina.
Danny Masterson
Danijel Piter Masterson je američki glumac koji je najpoznatiji zbog svoje uloge Stivena Hajda u seriji Vesele sedamdesete. Rođen je 13. marta 1976. u Albertsonu, Long Ajlend. Takođe se glumio Džastina u seriji Sibil i Džimija u Rozani, kao i nekoliko puta u emisijama Punk'd i Mad TV. Polubrat je glumca Kristofera Mastersona koji je glumio u televizijskoj seriji Malkom.
Osnivač je Dolče restorana koji je osnovao zajedno sa kolegama iz serije Vesele sedamdesete Eštonom Kučerom i Vilmerom Valderamom. Masterson radi i kao disk-džokej u noćnim klubovima Los Anđelesa pod imenom Donki Panč. Takođe je i domaćin ekstremno popularne radio emisije Oseti moje srce. Poznat je zbog svojih duhovitih monologa i dobrog ukusa za muziku.
Deni Masterson je pripadnik Sajentološke crkve.
Desingy
Dezinji je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Rona-Alpi, u departmanu Gornja Savoja koja pripada prefekturi Sen Žilijen an Ženvoa.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 603 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 31 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 18,93 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 512 metara (maksimalnoj 661 m, a minimalnoj 260 m).
Ash Shihālī, Hajjah
Ash Shihālī je naselje u Jemenu u pokrajini Hadžah.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 980 m.
Tris(benziltriazolilmetil)amin
Tris(benziltriazolilmetil)amin je organsko jedinjenje, koje sadrži 30 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 530,626 Da.
Krajačići
Krajačići je naseljeno mjesto u Republici Hrvatskoj u sastavu općine Brodski Stupnik u Brodsko-posavskoj županiji.
Decilcitrat sintaza
Decilcitrat sintaza (, 2-decilcitratna sintaza, (2S,3S)-2-hidroksitridekan-1,2,3-trikarboksilat oksaloacetatna lijaza (KoA-acilacija)) je enzim sa sistematskim imenom dodekanoil-KoA:oksaloacetat C-dodekanoiltransferaza (tioestarska hidroliza, formiranje 1-karboksiundecila). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Krajačići
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2011. godine Krajačići su imali 118 stanovnika.
Sabak
mini|desno|200px|Sabak na drevnoj kovanici Sabak (grč. Σαβάκης; Sabaces) je bio perzijski namjesnik (satrap) koji je vladao Egiptom u doba velikog kralja Darija III. Kodomana. Pojavljuje se u djelima Diodora sa Sicilije i Arijana. Kao njegov prethodnik na mjestu egipatskog satrapa spominje se Ferendat, kojeg je postavio Artakserkso III. nakon drugog perzijskog osvajanja Egipta 343. pne. odnosno osnivanja XXXI. dinastije, no točan datum prijenosa vlasti na Sabaka nije poznat. Sabak je sudjelovao u bitci kod Isa 333. pne. gdje je makedonski vladar Aleksandar Makedonski porazio vojsku Perzijskog Carstva. U toj bitci Sabak pogiba, a naslijeđuje ga Mazak.
Piruvat dehidrogenaza (acetil-transfer)
Piruvat dehidrogenaza (acetil-transfer) (, MtPDC (mitohondrijali piruvatni dehidogenazni kompleks), piruvatna dekarboksilaza, piruvatna dehidrogenaza, piruvatna dehidrogenaza (lipoamid), piruvatni dehidrogenazni kompleks, piruvat:lipoamid 2-oksidoreduktaza (dekarboksilacija i akceptor-acetilacija), piruvinsko kiselinska dehidrogenaza, piruvinska dehidrogenaza) je enzim sa sistematskim imenom piruvat:(dihidrolipoillizin-ostatak acetiltransferaza)-lipoillizin 2-oksidoreduktaza (dekarboksilacija, akceptor-acetilacija). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim sadrži tiamin difosfat. On je komponenta (sa višestrukim kopijama) multienzimskog kompleksa piruvatne dehidrogenaze u kome je vezan za molekul EC 2.3.1.12, dihidrolipoillizinski-ostatak acetiltransferaza, koji takođe vezuje vešestruke kopije enzima EC 1.8.1.4, dihidrolipoil dehidrogenaza. Ovaj enzim ne deluje na slobodni lipoamid ili lipoillizin, nego samo na lipoillizinski ostatak u EC 2.3.1.12.
Vagnarelli, Ascoli Piceno
Vagnarelli je naselje u Italiji u provinciji Ascoli Piceno, u regiji Marche.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 25 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 308 m.
Zanon II, Padova
Zanon II je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 28 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 16 m.
Pod sumnjom (film, 1956)
Pod sumnjom je jugoslovenski film prvi put prikazan 16. jula 1956. godine. Režirao ga je Branko Belan koji je zajedno sa Grgom Gamulinom napisao i scenario.
Radnja
Iako pripada bogatoj brodovlasničkoj porodici, Andro Narančić se pridružio pokretu otpora. Zato je završio u zarobljeničkom logoru u južnoj Italiji.U leto 1943 uspeva pobeći iz njega, zajedno sa trojicom meštana.Andro jedini uspeva preživiti i vraća se u rodni gradić na jednom od dalmatinskih otoka. Tamo ga sumnjiće da je sarađivao sa okupatorom i da je pušten zbog dobrog vladanja. Zane Moro, vršilac okupatorske vlasti i jedan muž od jedne od njegovih tetaka, ishodio je Andrino puštanje iz logora, međutim, mladić je pobegao pre nego što je stiglo pomilovanje. Moru nije u interesu da se sazna za Androv beg, pa širi glasine da je pušten iz logora, a ni mesni članovi pokreta otpora, sumnjičavi su prema Andri zbog njegovog građanskog porekla. Andro se uspeva probiti na oslobođenu teritoriju uz pomoć njegove devojke učiteljice Veronike, međutim, komandant partizanskog odreda Šiba ljubomoran zbog Andrine veze s Veronikom, nastoji ga obrukati...
Uloge
Ostale uloge ▼
Kraguj (Pakrac)
Kraguj je naselje u Republici Hrvatskoj u Požeško-slavonskoj županiji, u sastavu grada Pakraca.
Zemljopis
Kraguj se nalazi istočno od Pakraca, na sjeverozapadnim obroncima Psunja.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2011. godine Kraguj je imao 77 stanovnika.
Moment to Moment
Moment to Moment je američki igrani film snimljen 1965. godine u režiji Mervyna LeRoya, kome je to bio posljednji službeni film u filmografiji. Protagonistica, čiji lik tumači Jean Seberg, je žena koja zajedno sa mužem, uglednim psihijatrom (čiji lik tumači Arthur Hill i djetetom živi na Azurnoj obali. Radnja prikazuje kako se impulzivno upusti u ljubavnu aferu sa američkim mornaričkim oficirom (čiji lik tumači Sean Garrison), a što je na kraju upetlja u ubistvo.
Tecamachalco, Pedro Ascencio Alquisiras
Tecamachalco je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Pedro Ascencio Alquisiras.
Colesville, Maryland
Kolesvil je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Merilend.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 14.647, što je 5.163 (-26,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
El Salto, Maravatío
El Salto je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Maravatío.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1960 m.
Mazak
Mazak (grč. Μαζάκης; Mazaces) je bio posljednji satrap Egipta u službi Perzijskog Carstva. Na mjestu egipatskog satrapa naslijedio je Sabaka, koji je 333. pne. poginuo u bitci kod Isa u kojoj je makedonski vladar Aleksandar Makedonski porazio perzijsku vojsku predvođenu Darijem III. Kodomanom. Kada je makedonski general Aminta koji je prethodno dezertirao iz perzijske vojske provalio u Egipat porazio je Mazaka pokraj grada Memfisa, nakon čega su se njegovi vojnici raspršili okolo u potrazi za plijenom. Mazak je nakon toga otplovio uzvodno, okupio perzijsku vojsku i napao grčko-makedonske snage koji su poraženi, dok je sam Aminta ubijen. Ipak, prilikom dolaska Aleksandra Makedonskog u Egipat, Mazak nije mogao računati na potporu glavne perzijske vojske koja je bila stacionirana u Aziji pa se 332. pne. predao Aleksandru.
Örebro
Örebro čita se Erebro je grad u unutrašnjosti Švedske od 107,038 stanovnika u užem centru, i 135,460 u širem metropolitanskom području (općina).
Örebro je i administrativni centar istoimene grofovije Örebro koja ima 280,230 stanovnika.
Geografske karakteristike
Örebro leži u sredini zemlje na ušću rijeke Svartån u jezero Hjälmaren, udaljen oko 200 km zapadno od Stockholma.
Historija
Örebro je jedan od najstrarijih švedskih gradova, on je još u 13. vijeku bio značajni trgovački centar, a i nakon toga je igrao veliku u historiji zemlje. Örebro je bio centar pobune protiv Danaca koju je 1434. podigao Engelbrekt Engelbrektsson, a i rodno mjesto braće Olausa i Laurentiusa Petria luteranskih reformatora iz 16. vijeka.
U njemu je održano nekoliko značajnih nacionalnih skupština pa i ona iz 1810. kad je francuski feldmaršal Jean Bernadotte izabran za novog švedkog kralja pod imenom Karl XIV Johan.
Nakon što je stradao u požaru 1854., dobrim dijelom je podignut kao moderan grad.
Znamenitosti
Grad ima i univerzitet osnovan - 1967. kao filijala Univerziteta Uppsala, koji se 1977. osamostalio, a 1999. dobio punopravni status.
Raossi, Trento
Raossi je naselje u Italiji u provinciji Trento, u regiji Trentino-Alto Adige.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 167 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 723 m.
Nefazodon
Nefazodon (Serzon, Nefadar) je antidepresiv. Njegova prodaja je prekinuta 2003. u nekim zemljama zbog retke pojave hepatotoksičnosti (oštećenja jetra), koje može da dovede do potrebe za transplantom jetre, pa i smrti. Učestalos ozbiljnog oštećenja jetre je oko 1 na svakih 250.000 do 300.000 pacijenata godišnje. Prodaja je prekinuta 2004. u SAD-u i Kanadi. Nekoliko generičkih formulacija nefazodona je još uvek dostupno.
Hemija
Nefazadon je piperazinsko jedinjenje koje sadrži 1,2,4-triazol-3-onski prsten.
800px
Teorija književnosti
Teorija književnosti je deo nauke o književnosti koji se bavi pitanjima prirode književnosti, oblika i načina književnog izražavanja i opštih i posebnih osobina književnih dela kao umetničkih ostvarenja. Njena problemska područja su stilistika i versifikacija.
Stilistika
Stilistika je nauka koja se bavi stilom u književnim delima. Polazi od shvatanja stila kao izraza pojedinca ili kolektiva i zanimaju je sredstva i postupci kojima se postiže osobit kvalitet stila koju gramatička analiza ne može da zahvati. Moderna stilistika ima korene u starogrčkom učenju o govorništvu (retorika) i sa njom je povezuje analiza književnih dela u skladu sa opštim načelima analize jezika. Suštinska razlika između moderne stilistike i stare retorike je u tome što je retorika utvrđivala obavezna sredstva i postupke jezičkog izražavanja, dok moderna stilistika nastoji da ta sredstva i postupke opiše, u okviru pojedinih dela, autorskih opusa ili književnih razdoblja.
3663 Tisserand
3663 Tisserand je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 3,149 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 12,5.
Elmas, Cagliari
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 8025 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 8 m.
Historijski Isus
thumb|300px|[[James Tissot, slika Podsticanje apostola (nastala između 1886 i 1894), odražava 19. vekovno interesovanje za istorijskom realnošću Isusovog života.]]
Isus iz Nazareta (izvorno Ješua ha-Nozri ) je bio duhovni učitelj iz Galileje koji je učio ljude principima spasenja, večnog života i kraljevstva božjeg. Ješua je bio pobožni Jevrejin čvrsto ukorenjen u judaizmu svog doba, u vreme mesijanskih i apokaliptičnih očekivanja Drugog hrama. Krstio ga je Jovan Krstitelj, apokaliptični propovednik čije je učenje verovatno sledio, da bi kasnije, pošto je Jovan pogubljen, započeo sopstvenu propoved po Galileji, oko dve ili tri godine pre sopstvene smrti. Isus je propovedao povratak Bogu, jednostavan život i odbacivanje materijalnog bogatstva. Pričao je iznenađujuće i originalne parabole, mnoge od njih o dolasku nebeskog carstva. Neki naučnici opisuju njegovo nebesko carstvo kao moralno, a neki kao apokaliptično.
Skoro da ništa nije poznato o Isusovom životu pre njegovog javnog delovanja. Isus je slao učenike da leče i propovedaju vladavinu neba. Kasnije je sa učenicima išao za Jerusalim, tada deo Rimske Judeje, gde je izazvao nerede u Hramu. Bilo je to za vreme pashe, kada su političke i verske prilike bile napete Jerusalimu. Jevanđelja prenose da su ga stražari hrama (verovatno sadukeji) uhapsili i predali rimskom guverneru Pontiju Pilatu na pogubljenje. Pokret koji je Isus započeo je preživeo njegovu smrt. Nastavili su ga njegov brat Jakov Pravedni i apostoli koji su proglasili Isusovo uskrsnuće. Nakon razlaza sa rabinskim judaizmom, pokret se razvio u rano hrišćanstvo. Vremenom je Isus postao najuticajnija ličnost svetske istorije, ili bar istorije zapadnog sveta.
Potraga za istorijskim Isusom je započela u doba prosvetiteljstva i počiva na pretpostavci da Novi zavet ne prenosi nužno realne istorijske podatke o Isusovom životu, već mitologizovanu sliku. Nasuprot istorijskog Isusa, takav biblijski opis se često naziva "Hristom vere". Pored Novog zaveta, podaci o Isusovom životu se temelje i na drugim starim zapisima. Tako se slika o istorijskom Isusu nadopunjava sa svakim otkrićem novih materijala (poput velikog otkrića biblioteke Nag Hamadi u 20. veku). Svrha istraživanja je prikupljanje građe iz različitih izvora i njihovo kritičko slaganje u jedinstvenu sliku Isusa. Upotreba pojma istorijski Isus implicira da će se osoba rekonstruisana na taj način razlikovati od one prikazane u zaključcima vaseljenskih sabora (tzv. „dogmatski Hrist“). Mišljenja se dosta razlikuju o tome koliko čvrstih istorijskih činjenica zaista postoji o Isusu, kao i koliko hrišćanska vera dobija ili gubi pronalaženjem takvih činjenica.
Potraga za istorijskim Isusom
thumb|175px|Ulica u [[Nazaretu.]]
Tradicionalno, zapadni proučavaoci su držali navode jevanđelja autoritativnim i bogonadahnutim. Tokom hrišćanske epohe srednjeg veka, svako drugačije mišljenje je predstavljalo jeres i bilo je kažnjivo. Sa epohom prosvetiteljstva, krajem 18. veka, naučnici su počeli da preispituju navode jevanđelja. Između 1744 i 1767, Hermann Samuel Reimarus je napisao traktat kojim odbacuje čuda i optužuje autore Biblije za prevaru, ali ga nije objavio. Nemački kritičar Gotthold Ephraim Lessing je ubrzo po Reimarusovoj smrti objavio njegove zaključke.
1835. godine nemački teolog David Štraus skandalizuje hrišćansku Evropu svojim delom "Das Leben Jesu, kritisch bearbeitet" ("Isusov život, kritički ispitan"). Ova Štrausova biografija Isusa je utrla put modernom jevanđeoskom kriticizmu. Štraus objašnjava čuda kao prirodne događaje koji su pogrešno shvaćeni ili interpretirani. Francuski filozof Ernest Renan je 1863. objavio rekonstrukciju Isusovog života u kojoj je Isus prvi put prikazan jednostavno kao ljudska osoba. Istorijski Isus je imao uticaja na liberalni protestantizam u Nemačkoj i na pokret društvenog jevanđelja u Americi. Nemački teolog William Wrede (1859–1906) je kritički preispitivao istorijsku pouzdanost Marka i tražio objašnjenje mesijanske tajne. Francusko-nemački filozof Albert Švajcer je 1906. godine objavio svoju čuvenu knjigu „Potraga za istorijskim Isusom“, kojom kritikuje i istorijsko istraživanje Isusa njegovog vremena, i tradicionalne hrišćanske poglede. 1945. je otkrivena koptska biblioteka Nag Hamadi, čija su dela 1970-ih postala dostupna javnosti, što je donelo mnogo novog materijala naučnicima. 1980-ih je osnovan američki Jesus Seminar, koji okuplja kritičke proučavaoce Biblije.
Danas je istorijsko izučavanje Isusovog života veoma razvijeno, zahvaljujući boljem poznavanju prvovekovnog judaizma, razvoju biblijske kritike, preporodu rimokatoličkih kritičkih istraživanja, prihvatanju istorijskih metoda među hrišćanskim denominacijama, literarnoj analizi Isusovih izreka i sociološkim uvidima. Isusa kao istorijsku ličnost treba razumeti u kontekstu života u Rimskoj Judeji prvog stoleća, a ne u kontekstu hrićanske doktrine kasnijih vekova. Istorijsko istraživanje rekonstruiše Isusa u vezi sa njegovom savremenošću, dok teološko tumačenje povezuje Isusa sa onima okupljenim u njegovo ime, tako da istorija opisuje prošlost dok teologija opisuje tradiciju.
Izvori
Niti postoje niti su ikad postojali nepristrasni izveštaji o Isusu. Istoričari i proučavaoci Biblije analiziraju kanonska jevanđelja, gnostička jevanđelja, Talmud, Jevanđelje po Hebrejima, svitke sa mrtvog mora, Josifa Flavija i druge rane izvore u pokušaju da nađu istorijskog Isusa.
Naučne metode
thumb|175px|Fragment [[Jevanđelje po Jovanu|Jevanđelja po Jovanu iz 2. veka.]]
Većina savremenih istraživanja uzima kriterijum verodostojnosti za temelj istorijskog istraživanja, pre nego kriterijum različitosti.
Istorijska pozadina
minijatura|[[Istorija Palestine|Palestina u vreme Isusa.]]
Delimično helenizovana jevrejska teritorija je bila pod vlašću rimskog carstva, ali među Jevrejima je postojala jaka nada povratka nezavisnosti. Iako je period Isusovog života uglavnom bio miran (posebno između 7. i 26. godine ), postojala je stalna mogućnost izbijanja pobuna, nereda i nasilnog otpora (vidi o zilotima). Herod Veliki, Idumejac koga je rimski senat postavio za kralja Idumeje, Galileje, Judeje i Samarije, je vladao od 37 do 4 pre Hrista. Nakon njegove smrti, Rimljani su podelili kraljevstvo između njegovih sinova, te je Herod Antipa vladao Galilejom ali ne i Judejom, koja je postala zasebna provincija. Isusova postojbina je Galileja, severno od Judeje na drugoj strani Samarije (koja je bila neprijateljska prema Judejcima). Judejci nisi naročito cenili Galilejce jer su oni često bili mešane krvi i otvoreni stranim uticajima. Galilejski dijalekat se jasno razlikovao od judejskog dijalekta.
Santa Estela, Candelaria
Santa Estela je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Campeche, u opštini Candelaria.
Historijski Isus
Istorijska pozadina
U judaističkoj religiji Isusovog vremena je postojalo nekoliko pravaca. Fariseji su bili značajna stranka, i verovali su u vaskrsenje mrtvih, božansku pravdu u sledećem životu, anđele, ljudsku slobodu i božije proviđenje. Sadukeji su bili konzervativniji, držali su vlast u Hramu i nisu verovali u vaskrsenje i večnost duše. Eseni su bili asketska zajednica koja je očekivala skoru apokalipsu. Naučnici se i dalje spore oko toga kakav je bio njegov odnos prema raznim oblicima judaizma. Prema mišljenju nekih naučnika, mađu kojima su Geza Vermes i E.P. Sanders, Isus nije pripadao ni jednom tradicionalnom pravcu ili pokretu.
Santa Estela, Candelaria
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 56 m.
Historijski Isus
Detinjstvo i porodica
Isus je rođen poslednjih godina Herodove vladavine koja je trajala do 4. godine pne (verovatno između 6. i 4. pne ), u galilejskom selu Nazaret. Jevanđelja po Mateju i Luki daju bajkovite priče o rođenju u štali u Betlehemu i poklonjenju mudraca, što britanski naučnik Geza Vermes ocenjuje kao "pobožne izmišljotine". E. P. Sanders ih opisuje kao "najočitiji primer umetanja u jevanđeljima.” Raymond Edward Brown kaže “malo je verovatno da su oba prikaza potpuno istorijska”, i sugeriše da je Matejev prikaz zasnovan na starijoj jevrejskoj tradiciji rođenja Mojsija. Priču o Isusovom detinjstvu kritički izučavaoci smatraju problematičnom, zbog prisustva mitologije preuzete iz prethodnih verovanja, ali veruju da se neki podaci ipak mogu izvući, poput mesta rođenja i imena roditelja.
Kičmena moždina
250p|mini|Presek kičmene moždine Kičmena moždina je smeštena u kičmenom kanalu, koji je nastao spajanjem nanizanih kičmenih pršljenova. Cilindričnog je oblika i ima centralni kanal u sredini. Sa obe stane kičmene moždine polaze nervi koji su segmentalno raspoređeni. Od kičmene moždine polazi 31 par moždanih nerva. Moždanski nervi premose signale u oba smera.
Historijski Isus
Detinjstvo i porodica
Isusovo navodno kraljevsko poreklo (od kralja Davida) je saglasno sa namerama autora jevanđelja da ga prikažu kao mesiju i kralja Jevreja. Neki smatraju da je Isusov otac bio Josif, a neki da je on oženio Mariju koja je već bila trudna. Ime Isosove majke je Marija (hebrejski: Maryām), što je uobičajeno žensko ime tog vremena. Osim navoda iz jevanđelja i nekoliko ranih hrišćanskih izvora, ne postoje nezavisni ili proverljivi podaci o životu Isusovih roditelja.
Kičmena moždina
Raspored sive i bele mase je obrnut u odnosu na veliki mozak – bela masa je spolja, a siva se nalazi unutra. Siva masa na poprečnom preseku daje oblik latiničnog slova H, naime, ona obrazuje jedan par leđnih i jedan par trbušnih rogova. Sa leđnih rogova polaze senzitivna, a sa trbušnih motorna nervna vlakna pa se po izlasku iz kičmene moždine sjedinjuju u zajednički nerv. Belu masu čine uzlazna i silazna nervna vlakna kojima se provode nadražaji ka mozgu kao i impulsi od mozga ka raznim organima. Kičmena moždina je prema tome sprovodnik nadražaja u pravcu mozga (uzlazna nervna vlakna) kao i impulsa koji se šalju od mozga (silazna vlakna). Osim toga, ona je centar za mnoge proste reflekse.
Historijski Isus
Detinjstvo i porodica
Isus je imao braću i sestre, što prenose Marko (6:3) i Matej (13:55-56). Jevanđelja prenose imena Isusove četvorice braće: Jakov, Josija, Juda i Simon. Jedino se pouzdano zna identitet Jakova Pravednog, „brata Gospodnjeg“, koji je nakon Isusove smrti postao poglavar crkve u Jerusalimu. Drugi Isusov brat, Juda, se tradicionalno poistovećuje sa Judom Tadejom, a ponekad i sa Judom Tomom (aramejski: toma - blizanac). Robert Funk podseća da je hrišćanska dogma o Marijinom trajnom devičanstvu dugo zasenjivala podatak da Isus ima braću i sestre.
Posao „drvodelje“
thumb|300px|[[John Everett Millais, Hrist u roditeljskom domu (1850), slika koja je izazvala buru skandala kada se pojavila, zbog svoje realističnosti.]]
Sinoptička jevanđelja se slažu da je Isus odrastao u Nazaretu. Isus je verovatno u roditeljskom domu obučen za porodični zanat, kao i mnogi drugi ljudi toga vremena. Marko prenosi da je Isus bio tekton (gr. τεκτων), dok Matej prenosi da je sin tektona. Reč „tekton“ se tradicionalno prevodi kao „drvodelja“, ali ima mnogo šire značenje (iz istog korena su „tehnika“ i „tehnologija") koje obuhvata razne proizvodne i građevinske veštine. Već u ranom hrišćanstvu se Isus uglavnom povezuje sa obradom drveta.
John Dominic Crossan smatra da je Isus u istorijskom kontekstu pre bio tekton kao putujući radnik nego kao ustanovljeni zanatlija, ističući njegovu marginalnost u društvu. S. J. Case i drugi naučnici primećuju da je Nazaret bio samo 6 kilometara od grada Cipori (antički Seforis), koji su Rimljani uništili 4 godine pne. i koji je u Isusovo vreme intenzivno obnavljan. Oni nagađaju da su Josif i Isus mogli svakodnevno putovati da rade na izgradnji. Drugi naučnici vide Josifa i Isusa kao seoske zanatlije koji obavljaju širok spektar poslova sa drvetom, kamenom i metalom.
Jezik i pismenost
Isusov jezik je gotovo sigurno bio aramejski. Jevanđelja beleže da je koristio metafore nepoznate hebrejkom i grčkom ali uobičajene u aramejskom. Neki naučnici dokazuju da je Isus takođe morao znati bar nešto koine grčkog jezika, koji je bio lingua franca pod rimskom okupacijom.
U Isusovo vreme, veoma malo ljudi je znalo da čita i još manje da piše (uglavnom pisari i sveštenici). O Isusovoj pismenosti se prilično raspravljalo među naučnicima. Iz mnogo mesta u jevanđelju se vidi da je Isus u najmanju ruku znao čitati. Neki smatraju da navodi u jevanđelju mogu biti fikcija i da galilejski seljak poput Isusa verovatno nije bio pismen. Drugi nasuprot tome ističu važnost čitanja Tore u jevrejskoj kulturi, pa je galilejski seljak toga vremena mogao znati da čita. Neki, kao John Paul Meier, smatraju da je Isusova pismenost bila tolika da je mogao da čita i komentariše sofisticirana teološka dela.
Krštenje kod Jovana
thumb|175px|[[Jordan (rijeka)|Reka Jordan.]]
Isus je oko tridesete godine otišao da se krsti kod Jovana Krstitelja (odnosno Johanana kupača ), asketskog propovednika koji je vršio obredna kupanja na reci Jordan. Johanan je pozivao Jevreje na pojakanje očekujući skoro božansko oslobođenje domovine od Rimljana. Obrednim kupanjem su se očišćavali za dolazak Božjeg kraljevstva, podsećajući se izbavljenja iz egipatskog ropstva i prelaska reke Jordan nakon egzodusa. Ješua je očito bio sledbenik Johanana, prihvatajući njegovu poruku samim tim što je tražio da ga ovaj krsti. Istoričari ocenjuju da je Isusovo krštenje kod Jovana istorijska činjenica, koju rani hrišćani ne bi bez osnova uneli u svoja jevanđelja.
Jovan je bio važna religijska ličnost, čiji je pokret verovatno bio masovniji od Isusovog. Istaknuta uloga Jovana Krstitelja u hrišćanskim jevanđeljima i kod istoričara Josifa Flavija nagoveštava da je on za života verovatno bio uticajniji od Isusa. Istoričari smatraju da je kralj Herod Antipa likvidirao Jovana jer je u njemu video jasnu političku pretnju. Jovanovo pogubljenje, kao i kasnije Isusovo, je zabeleženo i kod Josifa Flavija. Fredriksen ocenjuje da je Isus tek nakon smrti postao uticajniji od Jovana te da jevanđelja u Isusov život projektuju njegovu kasniju važnost.
Oviduktin
Oviduktin (, oviduktalna proteaza) je enzim. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ljuska jajeta južnoafričke žabe (Xenopus laevis) se modifikuje tokom tranzita jajeta kroz jajovode, čime se kora menja iz neoplodive forme u oplodivu. Deo tog procesa je konverzija glikoproteina gp43 u gp41 posredstvom ovog enzima.
Historijski Isus
Propovedanje
thumb|Iskopine [[sinagoga|sinagoge u Kapernaumu.]]
U kontekstu vrijućih političkih i verskih nemira, Isa je započeo svoju misiju sa težištem na milosrdnoj božijoj ljubavi. Ubrzo nakon krštenja počeo je da vrši isceljenja i propoveda seljacima i ribarima u okolini Galilejskog jezera. Isus je propovedao uglavnom u Galileji (današnji Izrael i Palestina), u prvoj polovini 1. veka. Iako je bilo i raznih nejevrejskih (feničanskih, helenističkih i rimskih) gradova u blizini (kao Gadara, Sidon, Tir, Seforis i Tiberijada), Isus se uglavnom obraćao Jevrejima ; njegova obraćanja nejevrejima (gentiles) nisu zabeležena. Središte njegovog delovanja je bio Kapernaum, gradić sa oko 1,500-2,000 stanovnika. Neke od njegovih propovedi u sinagogi u Kapernaumu su sačuvane u jevanđeljima. Iako se u jevanđeljima izveštava da je propovedao i u sinagogama, najčešće je propovedao u neformalnim okolnostima, gde god i kad god su se ljudi sakupljali i postavljali mu pitanja.
Napustivši dom, Isus je putovao zemljom propovedajući kao beskućnik i lutalica. Ne zna se tačno koliko je trajalo njegovo propovedanje; sinoptička jevanđelja nagoveštavaju da je trajalo oko jednu godinu, dok Jovanovo jevanđelje pominje tri pashe. Uglavnom se smatra da je Isusovo propovedanje trajalo oko dve-tri godine. Njegova putovanja ga nisu odvela dalje od rodne Palestine, sem kada je jedanput boravio u Fenikiji. Isus je okupio sledbenike i stekao znatnu slavu širom Palestine.
Isceljivanje bolesnika i isterivanje besova su bili deo Isusovog delovanja, što je bilo uobičajeno za svete ljude i učitelje tog doba. Hrišćanski sveti spisi Isusu pripisuju izvođenje raznih čuda, uključujući dizanje iz mrtvih, hodanje po vodi, pretvaranje vode u vino itd. Naučnici tretiraju navode o čudima na različite načine: ili ih racionalizuju (kao Heinrich Paulus) ili ih smatraju mitovima i alegorijama (kao David Štraus) ili ih priznaju nekom vrstom natprirodnih zbivanja. Đorđević ne uzima za ozbiljno priče o raznim čudima, poput hodanja po vodi i levitiranja, ali kaže da je "ovaj mladić iz Nazareta" ipak učinio najveće čudo probudivši drugima nadu.
Isusova zajednica
thumb|[[James Tissot, Beseda o blaženstvima.]]
Isus je privlačio sledbenike, muskarce i žene podjednako. Isusovu družinu su uglavnom činili galilejski seljaci i ribari. Neki od onih sa Isusom bili su ljudi s ruba društva tog doba. U zajednici je bilo i ubirača poreza, koji su u narodu smatrani tlačiteljima. Tradicionalno se smatra da je Isusov unutrašnji krug činilo dvanaest učenika (kao dvanaest plemena Izraela), iako neki naučnici ovo odbacuju kao fikciju.
Isus je često držao javna predavanja, koja su privlačila gomilu ljudi (gr. ochloi). Neki od njih su vremenom postajali Isusovi sledbenici ili učenici (gr. mathetes). Između ovih sledbenika Isus je, prema predanju, odabrao dvanaest najposvećenijih učenika, apostola (gr. apostolos), sa kojima je provodio najviše vremena i kojima je detaljno izlagao svoje učenje (Simon Petar, Andrej, Jakov Zevedejev, Jovan, Filip, Vartolomej, Matej, Jakov Alfejev, Simon Kananit, Juda Tadej, Juda Toma i Juda Iskariotski), od kojih mu možda dvojica (Toma i Jakov) bili braća ili rođaci. Jevanđelja pominju i žene koje su išle sa Isusovom družinom. Jevanđelje po Luki prenosi da je Isus putovao po gradovima i selima prenoseći “dobre vesti”, zajedno sa dvanaestoricom i ženama koje su im služile svojim imanjem (pominju se Marija Magdalena, Saloma Jovana, Susana “i mnoge druge” ). Mnogi veruju da je bio u ljubavnom odnosu sa Marijom Magdalenom, iako ima i onih koji odbacuju takve tvrdnje.
Isus je često podučavao za trpezom, što je bilo uobičajeno za simpozijume. On je obedovao sa društvenim marginalcima i društvenim izgnanicima poput poreznika i prostitutki (carinici i »grešnice«), što je bilo protivno običajima jevrejskog društva. Verovatno je pio vino i nije postio, zbog čega je bio izložen kritikama jevrejskog sveštenstva. Njegovo ponašanje je izazivalo dosta skandala pa je bio ozloglašen kao izjelica i pijanica. Ovaj običaj je vremenom prerastao u evharistiju (pričest), hrišćanski obred deljenja hleba i vina. Važnost zajedničke tpeze se ogleda u velikom broju gozbenih scena u ranoj hrišćanskoj umetnosti.
Naučnici se spore oko toga da li je Isus »osnovao« crkvu onda kada je pozvao ljude da budu njegovi sledbenici. Iako je Isus uopšteno govorio o odnosima u zajednici, on nije ostavio uputstva o osnivanju crkve, niti je ikad govorio o nekoj posebnoj organizaciji posta, kanona, svetih dana, sveštenstva, i tome slično. Izgleda da Isus nije nameravao da osnuje sopstvenu sektu (na šta ukazuje njegovo odbijanje da krštava), a još manje da osnuje novu religiju. Ipak, za hrišćane je odnos između Isusa i učenika predstavljao začetak stvaranja crkve.
Neredi u Hramu
thumb|175px|Maketa [[Jeruzalemski Hram|Herodovog hrama u Jerusalimu.]]
Isus i njegovi sledbenici su napustili Galileju i krenuli na pashu u nekadašnju prestonicu Davidovog carstva, grad Jerusalim u Judeji. Oni su možda putovali kroz Samariju, kao što prenosi Jovan, a možda i zaobilazeći Samariju, kao što prenosi Luka, jer su Jevreji i Samarićani bili u neprijateljstvu. Najverovatnije s proleća 30. godine naše ere, Isus stiže u Jerusalim za vreme praznika Pashe, kojim se obeležava ranije oslobođenje Jevreja iz egipatskog ropstva i kada su političke i verske prilike bile napete. Jerusalim je u vreme praznika pashe bio krcat hodočasnicima, kojih je prema nekim procenama bilo između 300.000 i 400.000. Isus je simbolično na magarcu ušao u Jerusalim, moguće kao kontrast trijumfalnom ulasku rimskog cara, ili kao ispunjenje Zaharijinog proročanstva. Pošto se hrišćanski spisi eksplicitno pozivaju na Zahariju, neki misle da su ti detalji umetnuti. Kada je ušao u grad, tvrdio je da autoritet koji pronosi dolazi od Boga, te su ga neki prepoznali kao mesiju, dugo iščekivanog oslobodioca.
Isus je propovedao u Jerusalimu, i izazvao nemire u hramu. Doveo je u pitanje verski autoritet Hrama, poremetivši tokove profitabilne trgovine koja se tamo odvijala tokom hodoćašća. On je govorio da će hram biti uništen i da od njega neće ostati “kamen na kamenu”. Događaji u hramu su privukli pažnju vlasti, jer su procenili da Isus apokaliptičnim govorima može lako zagrejati masu okupljenu za praznike. Isus je uhapšen ubrzo nakon toga. Uoči hapšenja ga je izdao jedan od njegovih učenika, Juda Iskariotski, što je potvrđeno u mnogim izvorima i smatra se verodostojnim događajem. Nije sasvim jasno kakve je informacije Juda mogo pružiti vlastima. Bart Ehrman smatra da je Juda vlastima preneo ono što im je Isus nasamo govorio, da će postati kralj dolazećeg kraljevstva. Drugi smatraju da im je otkrio kako da bez buke uhapse Isusa.
Pogubljenje
Isus je pogubljen po naređenju Pontija Pilata, prefekta rimske provincije Judeje (od 26. do 36. godine). Umro je razapet na krstu, što je bio jeziv i ponižavajući način kojim su Rimljani kažnjavali pobunjenike. Hrišćanska tradicija prikazuje da je Isus pogubljen na zahtev jevrejskih starešina, koji su njegovo učenje smatrali bogohulnim. Istorijski, izgleda da je Isus pogubljen kao potencijalni uzrok nereda. Održavanje reda je bio jedan od primarnih zadataka jevrejskog Prvosveštenika, postavljenog od rimskih vlasti, i kojima je za svaki veći izgred lično odgovarao. Naučnici smatraju da je Prvosveštenik, uz pomoć sadukejskih čuvara hrama, uhapsio Isusa zbog izazivanja pobune i nereda, i predao ga rimskim vlastima. Prema predanju, stariji pripadnici sveštenstva su ispitivali Isusa ali je on njihov autoritet osporio, nakon čega je predat rimskoj vlasti, namesniku Pontiju Pilatu, koji ga je smatrao figurom koja donosi nevolje.
thumb|[[Antonio Ciseri, Isus pred Pilatom (Ecce homo).]] Sva četiri kanonska jevanđelja prenose da je Isus pogubljen na zahtev sanhedrina, a po naređenju Pontija Pilata. Marko i Mateja pominju dva odvojena suđenja, Luka jedno a Jovan nijedno. Prema Talmudu, Ješu je imao pet učenika - Matai, Nekai, Netzer, Buni i Todah - koji su zajedno sa njim osuđeni na smrt od sanhedrina.
San Luis, Villa Corzo
San Luis je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Villa Corzo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 839 m.
Historijski Isus
Pogubljenje
Neki naučnici smatraju da je suđenje Isusu izmišljeno, ili da su bar dijalozi izmišljeni jer niko od Isusovih sledbenika nije prisustvovao suđenju da bi ga mogao preneti. Fredriksen i Catchpole dokazuju da se mnogi navodi iz jevanđelja nisu mogli dogoditi: prema jevrejskom pravu, sud nije mogao zasedati noću niti na glavne praznike; Isusova tvrdnja da je mesija nije činila bogohuljenje; optužbe protiv Isusa koje jevanđelja navode nisu povlačile smrtnu kaznu prema jevrejskom pravu; čak i da je Isus osuđen na smrt od sanhedrina, kazna bi bila smrt kamenovanjem (kao u slučaju Stefana Prvomučenika i Jakova Pravednog) a ne raspeće. Pošto su jevanđeljski opisi Isusovog hvatanja, suđenja i pogubljenja prožeti hrišćanskom teologijom, može se reći da je za istoričara gotovo nemoguće da rekonstruiše šta se zaista desilo. Pored toga, i iz samih jevandelja se vidi da nijedan od učenika nije pratio događaje, jer su se svi razbežali kada je Isus uhvaćen.
Hrišćanska tradicija prenosi da je Isus nekoliko dana nakon pogubljenja ustao iz mrvih. Neki od Isusovih sledbenika bili su uvereni da ga je Bog vaskrsao iz mrtvih i da im se ukazao kao "živi Gospodar". Istoričari pokušavaju da utvrde šta se najverovatnije dogodilo i svako iole verovatno objašnjenje ima prednost nad objašnjenjem da je Isus ustao iz mrtvih, što sa stanovišta nauke predstavlja nemogućnost. Jedno od objašnjenja pruža hipoteza vizije, prema kojoj su neki sledbenici doživeli viziju Isusa nakon njegove smrti, pa se priča raširila po hrišćanskoj zajednici. Drugo objašnjenje je hipoteza ukradenog tela, prema kojoj su Isusovo telo odneli njegovi učenici ili nepoznate osobe. Postoji i objašnjenje je da su navodi o uskrsnuću samo legende ubačene decenijama nakon Isusove smrti. Najstarije jevanđelje po Marku pominje samo prazan grob, dok Matej, Luka i Jovan pominju i prikaze uskrsnuća, koji se u nekih navodima ne poklapaju.
Isusovo učenje
Isusovo učenje se nije odlikovalo opširnim besedama, već kratkim i jezgrovitim izrekama i alegorijama. Izlaganja koja se spominju u jevanđeljima, kao što je Beseda na gori, kompilacije su izreka izgovorenih u različitim prilikama. Njegovo učenje nema neku teološku ili etičku sistematičnost i čini se da je pre bilo ad hoc. Glavna tema je bila dolazak carstva Božijeg.
Isus se direktno pozivao na Božiju volju i na svete knjige, bez obaziranja na usmeno predanje koje su razradili fariseji. Boga je nazivao aba, što na aramejskom znači „otac“. Onima koji su ga slušali govorio je da će im gresi biti oprošteni ukoliko se u pokajanju okrenu Bogu, te da nema potrebe za ritualnim pročisćenjem, niti za prinošenjem žrtava u Hramu. U više navrata je afirmisao Toru i nikad je nije smatrao balastom koji treba odbaciti. Bio podjednako pamćen po svojim jasnim i mudrim izrekama, ali po obećanju, čak upozorenju, da carstvo božije "počinje ovde i sada". On nije podsticao na ustanak protiv Rimskog carstva, već je zagovarao apsolutnu revoluciju na planu svakodnevnog života. Pravi odgovor na dobre vesti koje je pronosio bio bi život prepun ljubavi i velikodušnosti, život u verujućoj pokornosti Bogu, čija milostiva ljubav ruši sve prepreke.
Naučnici se spore da li je Isusovo učenje bilo isključivo etičko ili i apokaliptično. Mnogi naučnici smatraju da iako Isus nije bio apokaliptičar (koji prorokuje kada će doći smak sveta ili podrobno opisuje kako će taj smak izgledati), njegova je poruka pod jakim uticajem apokaliptičnih motiva kao što su sudnji dan, svest o predstojećem kraju, i potreba za jasnim odzivom na nagoveštaje nastupanja carstva Božjeg.
Parabole i aforizmi
thumb|Ribari na [[Galijesko jezero|Galijeskom jezeru.]]
Isus je izlagao svoje učenje u parabolama (slikovitim pričama) i aforizmima (sažetim izrekama), koji su često zvučali paradoksalno. Neke od verovatno autentičnih parabola su priča o dobrom Samarićaninu i priča o radnicima u vinogradu, dok među verodostojne aforizme spadaju “okreni drugi obraz”, “voli svog neprijatelja” i slično. Isusove parabole i aforizmi su decenijama kružili od usta do usta pre nego što su zapisani i uključeni u jevanđelja, te predstavljaju najraniju hrišćansku tradiciju o Isusu. Na njegove alegorične priče se gleda kao na najautentičniji deo predanja.
Carstvo nebesko
Naučnici su podeljeni po pitanju da li je Isus pod "dolaskom carstva" mislio na predstojeći apokaliptični događaj ili na preobražaj svakodnevnog života. Prema prvima, Isus je verovao da kraj istorije nastupa za njegova života ili života njegovih savremenika, što potkrepljuju brojnim citatima (Marko 8:38-9:1, Luka 21:35-36, Marko 13:24-27, 30). Ovako shvaćena ehtatološka predviđanja se nisu ispunila, što je predstavljalo “ozbiljno poniženje za ranu crkvu”, jer je ispalo da je Isus pogrešio. Drugi odbacuju tumačenje da je Isusova poruka eshtološka, ističući da nebesko carstvo nije buduće stanje već sadašnje mistično prisustvo, što potkrepljuju raznim citatima (Luka 17:20-21, Luka 11:20, Toma 113).
Naučnici okupljeni oko Jesus Seminara zaključuju da eshatološke izjave pripisane Isusu potiču od ranih hrišćana, kod kojih su apokaliptične ideje bile uobičajene, a da izjave o prisutnom carstvu Božjem stoje nasuprot uobičajenih shvatanja i verovatno potiču od Isusa lično.
Isusova samoodređenja
Smatra se da je Isus za sebe koristio tri važna pojma: mesija, sin čovečji i sin božji, koji otkrivaju njegovo poimanje sopstvene uloge. Proučavaoci Novog zaveta se naširoko slažu da Isus za sebe nije tvrdio da je Bog. Prvobitni hrišćani takođe nisu zvali Isusa “Bog”.
Mesija
Pojam "mesije" je u Isusovo vreme upotrebljavan na razne načine te ne možemo biti sigurni šta je značio Isusu, čak iako ga je prihvatao. Prema hebrejskoj bibliji, tri vrste ljudi se pominju kao “pomazani” odnosno mesije: proroci, sveštenici i kraljevi. Jevreji Isusovog vremena su očekivali dolazak božanskog oslobodioca koji će obnoviti Izrael, podeljen pod rimskom vladavinom. Hrišćanski spisi tvrde da je Isus taj očekivani “mesija” (pomazanik, odnosno hrist). Neki naučnici zastupaju hipotezu “mesijanske tajne”, prema kojoj je crkva kasnije umetnula dijaloge u kojima Isus nalaže učenicima da ne otkrivaju njegov identitet mesije, jer Isus ustvari nije ni tvrdio da je mesija.
Sin čovečji
Izraz “sin čovečji” doslovno znači “sin čovečanstva” ili “ljudsko biće” i ne mora imati nikakve božanske pretenzije. U hebrejskim zapisima to je onaj koji mora umreti (Psalmi i Knjiga o Jovu), ali koga će Bog osvetiti. Izraz je u eshatološkom smislu upotrebljen u Knjizi Danilovoj, gde se tvrdi da će “sin čovečji” doći na zemlju da sudi ljudima prema njihovim delima. Isus ovim izrazom nekada označava sebe, nekad ljude uopšte, a nekada božansku figuru koja će doći da sudi, a čiji identitet nije sasvim jasan.
Călărași, Călărași, Botoșani
Călărași je naselje u Rumuniji u okrugu Botošani u opštini Călărași.
Historijski Isus
Sin Božji
Izraz “sin Božji” u jevanđeljima odgovara predstavi tipičnog hasidejca iz Galileje, pobožnog svetog čoveka koji uz Božju pomoć vrši čuda i egzorcizam. Neki naučnici, poput Sandersa, dokazuju da se izrazom "božji sin" (ili "božje dete") u Isusovo vreme nije mislilo na bukvalan porod, već pre na posebnu bliskost s Bogom. Bez obzira, kasnije hrićanske dogme taj izraz uzimaju doslovno.
Călărași, Călărași, Botoșani
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 3962 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 176 m.
Historijski Isus
Teorije o istorijskom Isusu
thumb|[[James Tissot, Raspeće iz prvog lica.]]
Naučnici vide istorijskog Isusa kao začetnika pokreta obnove unutar judaizma, koji je vremenom prerastao u hrišćansku crkvu. Spor postoji oko toga da li je Isusovo carstvo nebesko predstojeći apokaliptični događaj ili nešto unutarnje, dostižno vernicima.
Neki naučnici vide Isusa kao apokaliptičnog proroka koji se zalaže za obnovu Izraela. Isus lično bi vladao budućim božjim kraljevstvom dvanaest plemena Izraela, zajedno sa dvanaestoricom apostola. Drugi smatraju da Isus nije proricao buduću apokalipsu, već je njegovo “kraljevstvo” bilo prisutno ovde i sada i dostupno svim Jevrejima. Isusova eshatologija je bila lične i socijalne prirode, kao Gandijeva, pre nego apokaliptična. Ovi naučnici apokaliptične izjave koje se pripisuju Isusu smatraju kasnijim dodacima, nastale možda pod uticajem sledbenika Jovana Krstitelja koji su se priključili hrišćanskom pokretu. Postoje i naučnici koji prihvataju sliku Isusa iz Biblije takvu kakva jeste, tvrdeći da se natprirodni događaji i čuda, poput vaskrsenja, ne mogu proveravati istorijskim metodama.