cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Krokodili
Oklop
Krokodili su ime "oklopljeni gušteri" dobili po svom ljuskastom oklopu koji je, naročito na leđima, ojačan koštanim pločama. Pri tome se završni sloj kože, epiderm, sastoji od različitog broja slojeva kolagenskih vlakana. U najranijim razdobljima života životinje ona ima dva do tri takva sloja, a tijekom života se pod njih slažu novi, tako da kod jednog odraslog američkog aligatora mogu biti i do 24 takva sloja jedan ispod drugog. Krokodili ne mijenjaju "košuljice" kao neki drugi reptili. Vanjski sloj se obnavlja samo jednostavnim trošenjem ribanjem.
Rožnate leđne ljuske sastoje se od crepasto složenih rožnatih pločica koje se nazivaju leđni štit. Ispod tog štita smještene su koštane ploče, čiji broj variira zavisno o vrsti od četiri do deset takvih ploča, uvijek složenih uzdužno. I na šiji životinje su ispod rožnatih ljuski ovakve pločice smještene koštane pločice i pri tome tvore uzorak tipičan za pojedinu vrstu. I trbuh životinje prekriven je takvim štitom, no gotovo kod ni jedne vrste taj štit nije podložen koštanim pločicama. Leđne i trbušne rožnate ljuske tvore na repu prstenove koji od korijena repa imaju dva reda ljuskavih zubaca, koji se prema kraju približavaju i pred krajem repa prelaze u jedan red tih zubaca. Ova zaštita je to snažnije razvijena što je vrsta manja. S veličinom vrste zaštita je slabija, jer je životinja zaštićena već svojom veličinom.
Okoliš
thumb|250px|right|Odozgor prema dole: glava [[američki aligator|američkog aligatora (Alligator mississippiensis), nilskog krokodila (Crocodylus niloticus) i indijskog gavijala (Gavialis gangeticus)]]
Sve danas živuće vrste prilagođene su građom tijela i načinom života semiakvatičnom životu, pri čemu životinje velik dio života provode u vodi. Uz samo jednu iznimku (Crocodylus porosus), svi krokodili žive pretežno u slatkoj vodi, no može ih se sresti u boćatoj vodi kao i u slanoj vodi u blizini morske obale. Pri tome, neke vrste daju prednost otvorenim vodana jezera i većih rijeka, dok druge biraju potoke i žive u obalnom podrastu. Nastanjuju tropska područja, uz izuzetak dvije vrste aligatora koji žive u sjevernijim područjima, ali samo tamo, gdje su blage zime. Uz ova svojstva, njihova pojavnost zavisi i o količini moguće lovine, povoljnih mjesta za polaganje jaja, veličini konkurencije ali i o izlovu kojem su izloženi.
Lov i prehrana
right|thumb|250px|Hranjenje krokodila Svi krokodili su mesožderi. Gotovo sve vrste love bilo koji plijen koji mogu uhvatiti ali i obzirom na veličinu savladati. Vrlo malo vrsta su specijalizirani samo na određene vrste plijena. To su samo vrste s uskim gubicama i zubima poput vrše (gavijali i australski krokodil) koji su se specijalizirali za lov na ribe. Mlade životinje i manje vrste love pretežno kukce, žabe i male sisavce, dok odrasle životinje velikih vrsta love sve što mogu uhvatiti. Nije rijetkost niti kanibalizam prije svega mladih jedinki iste vrste. Uprkos svom tromom izgledu, krokodili reagiraju iznimno brzo, a vrlo su okretni i na suhom.
Parenje i socijalno ponašanje
Ženka krokodila polaže između 20 i 80 jaja u tako pripremljena gnijezda. Razvoj mladunaca zavisi o temperaturi (zavisnost spola o temperaturi u leglu) u leglu. Njihova jaja nemaju spolne kromosome, pa se zbog toga iz svakog jaja potencijalno mogu razviti jedinke oba spola. Ako jaja sazrijevaju pri temperaturi od oko 30 °Celziusa, iz jaja se vale ženke, no ako je temperatura u gnijezdu oko 34° iz jaja će se izvaliti isključivo mužjaci. Ako su jaja položena na raznim dubinama gnijezda, velika je vjerojatnoća da će se izvaliti mladunci različitog spola.
Sistematika
Danas živući krokodili dijele se u tri grupe sa statusom porodica (alternativno, često ih se prikazuje kao jednu porodicu Crocodylidae a tri grupe kao potporodice unutar nje). Pri tom se porodica gavijala sastoji od samo jedne recentne vrste, indijskog gavijala iako novija saznanja govore da bi i sundski gavijal isto mogao pripadati porodici pravih gavijala a ne pravim krokodilima, porodici u koju je danas svrstan. Obje vrste imaju upadljivo duge i uske čeljusti. Crocodylidae, ili pravi krokodili prepoznatljivi su po udubini u gornjoj čeljusti u koju ulazi četvrti zub donje čeljusti tako, da je izvana vidljiv. Kod aligatora (Alligatoridae) se kod zatvorenih čeljusti ne vide zubi, a i njuška im je šira i nešto kraća nego kod krokodila.
Točni rodbinski odnosi pojedinih vrsta krokodila između sebe kao i prema drugim grupama unutar reda krokodila su još uvijek uglavnom nejasni. Ovdje se daje prikaz jedne uglavnom prihvaćene hipoteze.
Krokodili (Crocodilia) |-- Gavijali (Gavialidae) |-- Brevirostres |-- Pravi krokodili (Crocodylidae) |   |-- Sundski gavijal (Tomistoma schlegeli) |   |-- Crocodylinae |        |-- Osteolaemus tetraspis |        |-- Crocodylus |-- Aligatori (Alligatoridae) |-- Pravi aligatori (Alligatorinae) |-- Kajmani (Caimaninae) |--Palaeosuchus '--N. N.                  |-- Pravi kajmani (Caiman) '-- Melanosuchus niger
Zanimljivosti
Srce krokodila kuca 8 do 10 sati nakon što je ubijen.
290px|left|thumb|Veliki krokodil zarobljen u Australiji
Zavjet poslušnosti
Zavjet poslušnosti u Katoličkoj crkvi označava jedan od tri evanđeoska savjeta koga se moraju pridržavati redovnici ili redovnice, bilo kao članovi katoličkih redova u cenobiumu (zajednici), bilo kao posvećeni pustinjaci. To uključuje dužnost poštovanja kanonskog prava i pravila reda kao što je pravilo svetog Benedikta.
Oesterwurth
Estervurt je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 115 opštinskih središta okruga Ditmaršen. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 265 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1051140.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Ditmaršen Estervurt se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Ditmaršen. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 0 metara. Površina opštine iznosi 14,2 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 265 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 19 stanovnika/km².
Opština Ograda, Ialomița
Ograda je opština u Rumuniji u okrugu Jalomica.
Crkva sv. Dunstana u Mayfieldu
thumb|250px|right|Crkva sv. Dunstana
Colonia Cuahquiahuac, Tepoztlán
Colonia Cuahquiahuac je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Morelos, u opštini Tepoztlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 57 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1991 m.
Elizabeta Báthory
Eržebet Batori (, ; Njirbator, 7. avgust 1560 — Čahtice, 21. avgust 1614) je bila mađarska grofica. Ona je jedna od najpoznatijih serijskih ubica i vampirista u istoriji. Optužena je zajedno sa 4 saučesnice za mučenje i smrt od 300 do 2.000 devojaka (u zavisnosti od izvora). Većinu svog života provela je u zamku Čahtice u Slovačkoj, dok je poslednje 4 godine svog života provela u zatvoru. Njene saučesnice su ubijene.
Biografija
Eržebet su sa 11 godina verili za Ferenca Nadaždija, moćnog mađarskog vojnika, a 1575. godine se i udala za njega. Pre udaje rodila je ćerku Anastasiju i smatra se da je otac ovog deteta jedan od sluga. Kao svadbeni poklon Eržebet je dobila zamak Čahtice, koji se nalazio na vrhu brda i bio je okružen selom. Eržebet i Ferenc imali su šestoro dece: Anastaziju Batori, Katalin Nadaždi, Katalin, Mikloša, Oršolju i Pal, od kojih je dvoje umrlo vrlo rano. Eržebetin muž ubijen je 1602. godine. Nije poznato kada je Eržebet počela ubijati devojke, ali smatra se da je to bilo između 1585. i 1610. Isto tako se smatra da su njen muž i rođaci znali za ubistva, ali da niko nije hteo da interveniše. Kao jedan od motiva Eržebete Batori navodi se da je preko krvi želela da očuva svoju lepotu.
Legenda
Prema legendi, nakon što ju je sluškinja iz dvorca iznervirala nekvalitetnom uslugom, Eržebet joj je zabila makaze u glavu. Devojčina krv pala je na Eržebetine ruke. Kada je Eržebet oprala tu krv, učinilo joj se da je tamo gde je bila krv koža postala mlađa. Tada je smislila plan kako da povrati svoju mladalačku lepotu. Mislila je da bi, ako se bude kupala u krvi lepih, mladih devojaka ili čak pila njihovu krv, mogla postati lepša nego ikad. Eržebet je pozivala mlade, najčešće nevine, devojke u svoj zamak, surovo ih mučila, pila im krv, a zatim ih ubijala.
Posle nekog vremena shvatila je da krv seljačkih devojaka nema efekta na njenu kožu. Zaključila je da joj treba kvalitetnija krv i 1609. je otvorila akademiju u svom zamku. Tu su imućniji roditelji iz svih predela slali svoju decu kako bi se učili plemićkim manirima. Eržebet je mučila žrtve makazama, iglama, užarenim gvožđem i kocima.
Porodica Batori je smatrana vampirskom. Pored svih događaja sa Eržebet Batori, koja je čak živela u Transilvaniji čiji je princ bio Eržebetin nećak, porodica Batori imala je veze i sa grofom Drakulom. Zapovednik pohoda koji je pomogao Drakuli da povrati presto bio je Ištvan Batori; jedan od Drakulinih poseda, dvorac Fagaras, postao je vlasništvo Batorijevih u Eržebetino doba, a obe porodice su imale amblem zmaja na porodičnim grbovima. mini|200p|[[Čahtice zamak u kom je živela Eržebet Batori.]]
Hapšenje i smrt
Eržebet je otkrivena 1610. godine, kada je sa zidina dvorca bacila 4 masakrirane žrtve. Vest je ubrzo stigla do cara Matije i on je naredio Eržebetinom rođaku Turzou da je uhapsi. On ju je uhvatio na delu. Eržebetini saučesnici su pogubljeni, dok to sa njom nije moglo biti učinjeno jer je bila plemićkog porekla. Međutim, pronađena je rupa u zakonu i Eržebet je zazidana u svom dvorcu. Pronađena je mrtva 1614. godine.
Los Pérez, Tecate
Los Pérez je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Tecate.
Elizabeta Báthory
U popularnoj kulturi
Pretpostavlja se da je legenda o životu Eržebet Batori inspirisala Brama Stokera da napiše roman Drakula, a švedski blek-metal bend Batori dobio je ime upravo po njoj.
Los Pérez, Tecate
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1298 m.
Faeto, Reggio Emilia
Faeto je naselje u Italiji u provinciji Reggio Emilia, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 59 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 676 m.
Botta, Bergamo
Botta je naselje u Italiji u provinciji Бергамо, u regiji Ломбардија.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1604 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 349 m.
BQ-788
BQ-788 je organsko jedinjenje, koje sadrži 34 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 663,780 Da.
El Porvenir, Tempoal
El Porvenir je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tempoal.
La Misión de Guadalupe, Chínipas
La Misión de Guadalupe je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Chínipas.
Stehanja vas
Stehanja vas je naselje u slovenskoj Općini Trebnju. Stehanja vas se nalazi u pokrajini Dolenjskoj i statističkoj regiji Jugoistočnoj Sloveniji.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 44 stanovnika.
Richard I od Normandije
Richard I od Normandije (933-996), također poznat kao Richard Neustrašivi (Richard Sans Peur§) bio je vojvoda Normandije od 942. do 996. Nazvan je titulom dux od Dude iz Saint-Quentina, kome je sam Richard povjerio pisanje kronike De moribus et actis primorum Normanniae ducum (O običajima i djelima prvih vojvoda Normana), ali se riječ dux mogla odnositi na vojni čin umjesto plemićke titule. Smatra se da je ili uveo feudalizam u Normandiju, ili ga je a vrijeme svoje vladavine značajno ojačao; pred kraj vladavine su najznačnije ličnosti u Normandiji bili veliki feudalni zemljoposljednici.
Tommaseo, Venezia
Tommaseo je naselje u Italiji u provinciji Venecija, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 24 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od -2 m.
Cerro Ídolo, Santo Domingo Tepuxtepec
Cerro Ídolo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santo Domingo Tepuxtepec.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 89 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1814 m.
Cochère
Košer je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Donja Normandija, u departmanu Orn koja pripada prefekturi Aržantan.
Režanovce
Režanovce je naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Režanovce pripada opštini Kumanovo.
Režanovce ima veliki značaj za srpsku zajednicu u Republici Makedoniji, pošto Srbi čine manjinu u naselju.
Prirodni uslovi
Režanovce je smešteno u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Kumanova, selo je udaljeno 5 kilometara severozapadno.
Selo Režanovce se nalazi u istorijskoj oblasti Žegligovo, u ravničarskom kraju, na približno 360 metara nadmorske visine.
Cochère
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 138 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 10 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 12,92 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 183 metara (maksimalnoj 252 m, a minimalnoj 173 m).
Režanovce
Prirodni uslovi
Mesna klima je kontinentalna sa slabim uticajem Egeja (žarka leta).
Nonije Marcel
Život
O Nonijevom životu malo se zna. Puni naslov njegovog dela, Noni Marcelli Peripatetici Tubursicensis de conpendiosa doctrina ad filium, ukazuje na to da je bio peripatetički filozof iz Tuburiska u Numidiji. Jedan natpis u Tuburisku posvećen 323. g. n.e. osobi koja se zvala "Nonius Marcellus Herculius" ukazuje na to da je njegova porodica bila iz te oblasti. Budući da Nonijan ne spominje hrišćanstvo i sene naziva peripatetičarem, izgleda da nije prihvatio hrišćansku veru.
Režanovce
Stanovništvo
Etnički sastav stanovništva:
Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.
Nonije Marcel
Život
Nonije citira Aula Gelija i druge kompilatore iz 2. veka n.e., a njega samoga tri puta citira i hvali Priscijan u 5. veku, te se zaključuje da je živeo izmežu ovih datuma. Prema Cambridge History of Classical Literature, verovatno je delovao u prvoj polovini 4. veka, premda su neki naučnici iz 19. i 20. veka smatrali da je možda živeo kasnije u 4. veku ili čak u 5. veku. U novije je vreme izneta pretpostavka da je Nonije živeo tokom vladavine dinastije Severa i da se može datirati u period 205–220. g. n.e.
Gunnison, Utah
Ganison je grad u američkoj saveznoj državi Juta.
Nonije Marcel
Delo
Delo De compendiosa doctrina jedno je od najznačajnijih izvora za izgubljena dela iz vremena Rimske republike, uključujući Akcijeve i Pakuvijeve tragedije, Lucilijeve satire i Sizeninu istoriju. Delo donosi popis reči, njihove kratke definicije i citate autora koji su upotrebili tu reč. Objavljeno je pod različitim naslovima, uključujući De proprietate latini sermonis i De varia significatione verborum. To je jedan od tri velika latinska rečnika koji su sačuvani iz antike, uz Festov, koji je bio sažetak rečnika Verija Flaka De verborum significatu, i uz Etimologije Isidora Seviljskog.
Prvih dvanaest knjiga, od ukupno njih dvadeset, organizovano je gramatički prema oblicima reči, dok preostalih osam knjiga grupiraju reči prema tematici, kao što je odevanje, oružje, hrana itd. Svaka odrednica sastoji se od kratke definicija i citata iz autora u doba Rimske republike, preuzetih iz izvora 2. veka n.e., kao što su Aul Gelije i Marko Kornelije Fronton, a ne iz izvornih tekstova. "Njegovo neznanje i nepažnja", primećuje Cambridge History of Classical Literature, "umanjuju vrednost ove kompilacije, ali je ne mogu uništiti".
W. M. Lindsay i kasnije Strzelecki pokazali su da je Nonije mnoge od svojih rečničkih odrednica i prve citate u svakoj odrednici preuzeo iz starijih gramatičkih tekstova koji su danas izgubljeni. Ostale odrednice i citate uzeo je iz 41 knjige, koje je ili posedovao ili ih je pozajmio iz neke lokalne biblioteke. Za svaki odeljak (knjigu ili slovo u okviru knjige), Nonije je prelazio kroz svoj 41 popis iz 41 knjige po istom redosledu, prvo da pronađe glavni citat, a onda ponovo, da nađe dodatne citate. Na temelju ove metodologije, može se zaključiti da li Nonije nekog autora citira izravno ili iz neke gramatike koja je bila puna grešaka.
Nonijevo delo sačuvalo je fragmente starih rimskih dramatičara, analista, satiričara i antikvarskih pisaca. U raspodeli citata iz raznih autora, Nonije se uvek pridržava istog redosleda: počinje s Plautom, a završava s Varonom i Katonom Starijim. Gramatičari Priscijan i Fulgencije velikim su delom pozajmljivali iz Nonijevog dela, a u 5. veku Julije Trifonijan Sabin sastavio je revidiranu verziju s komentarima.
Nonijevo delo nekim je naučnicima služilo da identifikuju "afrikanizme" u latinskom jeziku, premda su ti dokazi dosta nesigurni.
Nonije je napisao i svezak pisma O zanemarivanju učenja, koje je izgubljeno, ali na koje se takođe poziva u svojoj Doktrini.
Lungani, Lungani
Lungani je naselje u Rumuniji u okrugu Jaš u opštini Lungani.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 5065 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 109 m.
Agrikola (knjiga)
Agrikola (De vita et moribus Iulii Agricolae, dosl. O životu i naravi Julija Agrikole) je biografska knjiga rimskog historičara Kornelija Tacita u kojoj je on opisao život svog tasta, rimskog vojskovođe Gneja Julija Agrikole poznatog po tome što je kao guverner Britanije proširio rimsku vlast nad tim otokom. Knjiga je napisana oko 98. godine. Osim što je dala podatke o životu Agrikole, predstavlja i etnografsku drevnih Brita, odnosno izuzetno vrijedan izvor podataka o životu britanskih domorodaca pod rimskom vlašću. U ovoj knjizi, kao i u Germaniji, Tacit pozitivno ocjenjuje slobodoljubivost "barbara" u usporedbi sa tiranijom i moralnom izopačenošću podanika Carstva.
Opština San Juan Guichicovi, Oaxaca
San Juan Guichicovi je opština u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 9898 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 99 m.
El Mezquite, Ixmiquilpan
El Mezquite je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Hidalgo, u opštini Ixmiquilpan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 82 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1750 m.
Stranje pri Dobrniču
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 20 stanovnika.
Kserks (opera)
Kserks (ita. Serse) je opera Georg Friedrich Händela, koja donekle može se smatrati jednom od najboljih Hendlovih opera. Ugodna uvertira, uigrana i poskakujuća uvodi u svjetski poznatu ariju Ombra mai fu – ljubavna pjesma perzijskog vladara Kserksa drvetu (Platanus orientalis). Nadalje, tokom libreta susreće se još nekoliko ugodnih pasaža. Radnja se odvija u Perziji godine 480. pne. Opera Serse na premijeri nije imala uspjeh. Nakon pet izvedi, bila je povučena i gotovo zaboravljena gotovo 200 godina. U novoj verziji oživio ju je Oscar Hagen u Göttingenu 5. 7. 1924. godine.
Tekst
Uvertira Ombra mai fu na originalnom italijanskom:
Opština Roșiori, Ialomița
Roșiori je opština u Rumuniji u okrugu Jalomica.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 67 m.
Oevenum
Evenum je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 132 opštinska središta okruga Nordfrizland. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 486 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1054094.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Nordfrizland Evenum se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Nordfrizland. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 2 metara. Površina opštine iznosi 10,9 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 486 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 45 stanovnika/km².
Cagne, Biella
Cagne je naselje u Italiji u provinciji Biella, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 15 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 413 m.
Confort
Konfor je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Rona-Alpi, u departmanu En (Rona-Alpi).
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 449, a gustina naseljenosti je iznosila 39 stanovnika/km².
Western Springs, Illinois
Vestern Springs je grad u američkoj saveznoj državi Ilinois.
El Duraznal, Teloloapan
El Duraznal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Teloloapan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 34 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1691 m.
La Puerta de la Esperanza, Xilitla
La Puerta de la Esperanza je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Xilitla.
Paso de Flores, Saltillo
Paso de Flores je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Saltillo.
Case Ferriere, Ancona
Case Ferriere je naselje u Italiji u provinciji Ancona, u regiji Marche.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 26 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 94 m.
Orivo, Chínipas
Orivo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Chínipas.
Sayula de Alemán, Veracruz
Sayula de Alemán je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz.
Prema proceni iz 2012. godine u naselju je živelo 11059 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 89 m.
Faggiano, Reggio Emilia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 363 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 155 m.
Kilómetro 15, Tepoztlán
Kilómetro 15 je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Morelos, u opštini Tepoztlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 53 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1737 m.
Sjeverni Bioko
minijatura|Sjeverni Bioko na karti Sjeverni Bioko (španski:Bioko Norte) je jedna od sedam pokrajina Ekvatorijalne Gvineje, ujedno najnaseljenija pokrajina u državi. Glavni grad je Malabo koji je glavni i najveći grad Ekvatorijalne Gvineje. Ona zauzima sjeverni dio otoka Bioko, čiji jug tvori pokrajinu Južni Bioko. Nenaseljeni otok Horacio (3°45'33"N 8°54'30"E) nalazi se sjeveroistočno od obale i na njemu se nalazi svjetionik.
La Piedra, Dolores Hidalgo Cuna de la Independencia Nacional
La Piedra je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Dolores Hidalgo Cuna de la Independencia Nacional.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 484 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1934 m.
Contrada Biggeni, Siracusa
Contrada Biggeni je naselje u Italiji u provinciji Siracusa, u regiji Sicilija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 53 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 166 m.
Čačak
Čačak (ćirilica: Чачак) je grad u Srbiji koji se nalazi 140 km južno od Beograda na 43°50' North, 20°20' East. Predstavlja upravno sjedište Moravičkog okruga.
Geografski položaj
Grad Čačak zauzima geografski prostor između 20°7'15“ i 20°38'30“ istočne geografske dužine i 43° 44' i 44° 00' 30“ severne geografske širine.
Čačak se nalazi 145 kilometara južno od Beograda. Najbliža mu je granica sa Bosnom i Hercegovinom. Čačak se nalazi na kontaktu Šumadije i unutrašnjih Dinarida. Grad zauzima površinu od 636 km² niz tok Zapadne Morave, okružen planinama Vujan (857m) na severu, Ovčar (958 m) i Kablar (885 m) na zapadu i Jelica (929 m) na jugu dok je na istoku otvoren prema kraljevačkoj kotlini. U njegovoj blizini su i planine Suvobor i Maljen koje se nalaze na severozapadu.
Planine Jelica sa (929 m), Ovčar (985 m), Kablar (885 m) i Vujan (857 m) okružuju Čačansku kotlinu kroz koju protiče reka Zapadna Morava čija je dužina 318 km. Površina kotline je preko 270 km2, duga je oko 40 km i pruža izvanredne uslove za poljoprivredu.
Jedinstvenu morfološku celinu predstavlja Ovčarsko-kablarska klisura koja se odlikuje strmim stranama, uklještenim meandrima i nalazi se pod zaštitom države kao prirodno dobro od izuzetnog značaja. U klisuri se nalazi Ovčar Banja kao i Ovčarsko-kablarski manastiri, što klisuri i okolini daje poseban značaj.
Klima
Klima Čačka i njegove bliže okoline pripada umereno-kontinentalnom tipu sa toplim letima i hladnim zimama. Srednja godišnja temperatura vazduha je 10,47 °C, a vlažnost vazduha 80,7%. Čačak i okolina nisu izloženi jakim vetrovima. Vetrovi dolaze sa severa i severoistoka, ređe sa zapada jer je okružen planinama. Prosečna brzina vetrova je 2,3 m/s kod severnih, i 1,4 m/s kod zapadnih.
Ponekad zbog jakih vetrova pesak iz Sahare dospe do Čačka gde pravi velike probleme u saobraćaju. Prosečna godišnja količina padavina je 692.9 mm, baš kao i u glavnom gradu, Beogradu.
Karakteristike reljefa
Reljef grada Čačka je pretežno brdsko - brežuljkasti, ravničarski u centalnom delu grada i planinski na njenom obodu. U pogledu reljefa, teritoriju grada možemo podeliti na tri glavne morfološke celine: čačansku kotlinu, brdsko-brežuljkasti predeo i planinski predeo.
Čačanska kotlina, nadmorske visine od 200 - 300 metara, je na teritoriji grada oivičena planinama Ovčar i Kablar sa zapada, Jelica sa juga i planinama Vujan i Bukovik sa severa. Dužina čačanske kotline od Ovčarsko-kablarske klisure do kraljevačkog suženja iznosi oko 40 km, srednja širina oko 5,5 km, a ukupna površina iznosi nešto preko 270 km². Grad Čačak se nalazi u centralnom delu čačanske kotline na obalama Zapadne Morave.
Brdsko-brežuljkasti predeo koji zahvata prostor od 300 - 500 m nadmorske visine je deo teritorije koji čini prelaz između ravničarskog i planinskog predela i zahvata skoro trećinu površine grada Čačka. Raščlanjen rečnim dolinama daje utisak blago zatalasanog zemljišta koje se blago spušta u čačansku kotlinu. Na njenim padinama se nalaze brojni zasadi voćnjaka i vinograda koji u proleće i jesen privlače svojim cvetnim mirisima i plodovima.
Planinski predeo zahvata geografski prostor od 500 m do 985 m - najviši vrh Ovčara. Po pejzažnoj raznolikosti, obliku i visini, biljnom i životinjskom svetu, planine ovog kraja poseduju posebne prirodne vrednosti. Izdvojićemo sledeće planine: Jelica, Ovčar, Kablar i Vujan.
Jelica (929 m) se pruža pravcem severozapad-jugoistok u dužini od oko 30 km. Predstavlja prirodnu granicu između brdsko-brežuljkastog Dragačeva na jugu i čačanske kotline na severu. Izgrađena je od gornjo - kretacejskih sedimenata, trijaskih krečnjaka, gabra i serpentina. Najviši vrhovi ove planine su: Crna stena (929 m), Verinje (874 m), Gradina (846 m), Rajački vis (818 m). Podnožje planine je pod oranicama i voćnjacima, dok su u višim predelima hrastove i četinarske šume sa solidnim fondom divljači. Na jednom od ovih vrhova - Gradini nalazi se istoimeni arheološki lokalitet vredan pažnje. Ovde je otkriven stari utvrđen grad sa ostacima pet bazilika iz XI veka nove ere, kao i drugi objekti iz starog doba, koji svojom tajanstvenošću privlači brojne izletnike.
Ovčar (985 m) je najviša planina na teritoriji grada. Od Jelice je odvojen presedlinom Straževica (610 m), sa koga se vrlo strmo diže kupasti vrh. Pretežno je sastavljen od krečnjaka i dolomita kroz koje je izbila debela žica eruptivnih stena. Na strmoj krečnjačkoj strani, prema Zapadnoj Moravi, usečena je Ovčarsko - kablarska klisura - predeo izuzetnih odlika „I kategorija“. Na padinama ove planine nalazi se pet manastira deo "Srpske Svete gore". Na vrhu Ovčara izgrađen je preko 60 m visok TV relej i podignuta zgrada sa uređajima za potrebe radio i televizije. Pored ovog releja nalaze se ostaci starog releja koji je srušen za vreme bombardovanja 1999. godine. Sa najvišeg vrha grada Čačka, koji je ujedno najviši vrh i vidikovac, pruža se lep pogled na okolinu, čačansku kotlinu, klisuru i meandre Zapadne Morave.
Kablar (885 m) je sačinjen od dijabaza, rožnaca, krečnjaka i serpentina. Na jugu je odvojen od Ovčara duboko usečenom Ovčarsko-kablarskom klisurom. Ova južna gotovo gola, strma i krševita strana u klisuri, jako je vrletna i na više mesta okomita. Visoke gole litice uzdižu se nad Moravom nekoliko stotina metara. Na padinama ove planine nalazi se pet manastira i jedna manja crkvica „Sveti Sava“ uklesana u pećini. Severne padine su blage i postepeno prelaze prema podgorinama planina Maljen i Suvobor. Podnožje planine (izuzev južnih padina) je pod oranicama, voćnjacima i pašnjacima, dok su viši predeli pod šumom.
Vujan (857 m) predstavlja planinski venac koji odvaja čačansku kotlinu na jugu od takovsko-rudničkog kraja na severu. Sastoji se od gabra, serpentina i donjokretacejskih naslaga. Raščlanjen je na više planinskih vrhova, kao što su: Veliki Vujan (857 m), Bukovik (850 m) i Ostrica (802 m).
Etimologija
Staro ime Čačka je Gradac. NJim je u 12. veku vladao brat Stefana Nemanje, Stracimir Zavidović (1168—1189), koji je izgradio crkvu Moravski Gradac, koja i danas stoji u centru grada, ali pod nazivom crkva Svetog Vaznesenja Hristovog. Renovirana je 2011. godine. Čačak postoji pod ovim imenom od 1408. godine. Od 1459. kada je Srbija pala pod tursku vlast pa do 1867. godine, Čačak je bio deo Otomanske Imperije. Izuzetak je period od 1718—1739. kada je naselje bilo pod vlašću Habzburške monarhije. Grad je bio i glavno poprošte bitaka u Drugom srpskom ustanku 1815. godine. Dve godine kasnije Srbija je dobila autonomiju, a 61 godinu posle toga je dobila nezavisnost na berlinskom kongresu 13. 7. 1878. Od 1882. godine Čačak je bio deo Kraljevine Srbije, od 1918. do 2003. deo Jugoslavije, od 2003—2006. godine deo Srbije i Crne Gore, a od 5. 6. 2006. deo Republike Srbije.
Demografija
U Gradu Čačku živi 72.489 (popis 2015.) punoletni stanovnik, a prosečna starost stanovništva iznosi 38,8 godina (37,9 kod muškaraca i 39,7 kod žena). U naselju ima 25304 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,89. Čačak je velikim delom naseljen Srbima (prema popisu iz 2011. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.
{| style="width:50%; background:none;"
Istorija
U geografskom pogledu, Čačak se nalazi na kontaktu Šumadije i unutrašnjih dinarida. Opština zauzima površinu od 636 kilometara kvadratnih niz tok Zapadne Morave.
Najstarija otkrivena arheološka nalazišta na ovom prostoru, koja govore o postojanju ljudskih zajednica i njihovom životu, pripadaju periodu neolita ili mlađeg kamenog doba (od oko 5500. do 3200. godine pre nove ere). Registrovani su i lokaliteti iz bronzanog doba, uglavnom humke. Najznačajniji praistorijski nalaz je iz Atenice, gde su oko 500. pre nove ere sahranjeni, najverovatnije, plemenski knez i kneginja sa bogatim zlatnim i srebrnim nakitom.
Sledeći veliki istorijski period, Antički, odgovara vremenu rimske dominacije na ovom području. U okviru čačanske opštine otkrivene su brojna poljoprivredna imanja sa pratećim objektima (villae rusticae) iz rimskog doba. Na osnovu još nekih nalaza (epigrafskih natpisa, metala i keramike) može se reći da se antički život na ovom prostoru odvijao u periodu od I. do početka V veka naše ere, kada je teritorija Čačka i okoline pripadala rimskoj provinciji Dalmaciji.
U samom centru grada istražene su terme iz II i IV veka naše ere. Nakon velike seobe naroda na ovom prostoru život zamire. Tek u VI veku u brdsko-planinskom području oko Čačka podiže se vizantijsko utvrđenje, danas nazvano Gradina, za koje se pretpostavlja da je predstavljalo administrativni i verski centar celog područja.
Najstariji pouzdano potvrđeni materijalni ostaci života Srba na ovim prostorima, koji su se na Balkan doselili za vreme vizantijskog cara Iraklija (610-641), otkriveni su na lokalitetu “Kulina” pod Kablarom i koji su datovani u X-XI vek.
Za vreme Stefana Nemanje, ovaj kraj pod vlašću njegovog brata Stracimira, koji njime upravlja između 1168. i 1189. godine, i kada na mestu današnje crkve podiže manastir Moravski Gradac, koji je bio i sedište episkopije a kasnije mitropolije. Čačak se pod današnjim imenom prvi pu pominje 18. decembra 1408. godine, u jednom spisu iz Dubrovačkog arhiva.
Turska vlast na ovim prostorima nije bila ugrožena sve do Bečkog rata (1683-1699). Austrijska vojska je 1688. godine prodrla duboko u Srbiju, kada su ustanici oplenili i Čačak. Nakon dve godine austrijska vojska i srpski ustanici bili su poraženi, a turska vojska je uskoro razorila i sva ustanička mesta u Zapadnoj Srbiji. Mir između dve carevine nije dugo trajao. Uoči Austro-turskog rata 1716-1738. Čačak je imao oko 150 kuća. Oslobođenje u jesen 1717. zateklo je "nenaseljeno pusto mesto", koje Požarevačkom mirom ostalo u austrijskim rukama. Turci su u svojoj ofanzivi krajem februara 1738. ponovo zauzeli i spalili Čačak.
Posle ponovnog pada severne Srbije u turske ruke veliki deo ovog prostora ostao je pust usled seoba preko Save i Dunava. To je vreme kada se na ovo područje naseljava stanovništvo iz Crne Gore, Hercegovine, Bosne i Starog Vlaha.
Čačak je u Prvom srpskom ustanku oslobođen u proleće 1804. godine. Varoš je 1808. imala 250 stanovnika. Kada su Turci 1813. napali Srbiju sa svih strana, pod njihovu vlast pao je i Čačak. Posle ponovnog osvajanja Srbije represalije nad srpskim stanovništvom od strane Turaka bile su nepodnošljive. Misao o novom ustanku nijednog trenutka nije zamirala.
U selu Trnavi kod Čačka, septembra 1814. izbila je Hadži-Prodanova buna i uglavnom je ostala u lokalnim okvirima. Turci su je svirepo ugušili. Novi ustanak planuo je u Takovu sledeće 1815. godine na proleće, i zahvatio veliki deo Srbije. Velika bitka na Čačku trajala je od 25. aprila do 13. juna. Rešena je u nekoliko uzastopnih bojeva na prostoru od brda Ljubića i varoškog šanca. Poginuo je i predvodnik turske vojske Imšir - paša, i uništena glavnina turske vojske u beogradskom pašaluku. Čačak se posle Drugog srpskog ustanka razvijao kao nahijsko sedište. Posle konačnog odlaska Turaka iz Čačka, početkom tridesetih godina XIX veka, varoš je imala samo 900 stanovnika.
Konačna obnova crkve izvršena je 1834. godine. U gradu je 1837. počela je sa radom i Gimnazija. Sredinom XIX veka Čačak je imao oko 1.500 stanovnika. Gradski centar sa sabornom crkvom i objektima balkanske arhitekture podsećao je na doba prve vlade kneza Miloša Obrenovića.
Nezavisnost i međunarodno priznanje koju je Srbija dobila 1878. godine uslovili su veliki ekonomski preporod cele zemlje. Čačak postaje veliki centar za promet poljoprivrednih proizvoda u Zapadnoj Srbiji. U železnički saobraćaj Čačak je uključen 1911. kada je u grad ušao prvi voz. Privredni napredak uslovio je i rast grada. Broj stanovnika se sa 2.290 iz 1874. godine povećao na 3.869 u 1890. godini, da bi 1900. godinu dočekao sa 4.232 žitelja čiji je broj narastao na 5.671 u 1910. godini.
Nakon trogodišnje Austro-ugarske okupacije, Čačak je oslobođen 25. oktobra 1918. godine. Grad je nastavio svoj razvoj, ali ovoga puta u sasvim novom ambijentu proširene države. Čačak je 1921. godine, dobio i električnu energiju za napajanje domaćinstava i prvih većih industrijskih postrojenja, Vojno-tehničkog zavoda koji je počeo sa radom 1930. godine i zapošljavao oko 1.000 radnika i Fabrike hartije, osnovana 1930. i koja imala oko 200 radnika. Opšti napredak ogledao se i prerastanjem Gimnazije u Čačku iz šestorazredne u osmorazrednu i otvaranjem nove zgrade 1927, u kojoj je gimnazija i danas smeštena. Izvršena je i obnova crkve, 1929. godine. Sve je to za posledicu imalo i povećanje stanovnika grada, sa oko 5.000 iz 1918. na oko 13.000 pred 1941. godinu.
Tokom 1941. godine Čačak i njegova okolina su središte ustanka, kao i kasnijeg građanskog rata između partizana i četnika. Sukobi između dva pokreta izbilu su oko pitanja zajedničke komande, oznaka koje nisu državne, revolucionarnih organa vlasti. Nemci su pored represije nad civilnim stanovništvom i pojedinačnih i masovnih likvidacija svojih neprijatelja, izvršili i pljačku industrijskih postrojenja. Okupacija je u mnogome vratila čitavo područje čačanskog kraja, u period sa početka XX veka. U jesen 1944. godine potpomognuti podrškom zapadnih saveznika i jedinica Crvene armije, pripadnici partizanskog pokreta odneli su prevagu. Konačno oslobođenje Čačka dogodilo se 4. decembra 1944. kada su nemačke jedinice isterane iz grada.
Aerodrom Juan Santamaría
Međunarodna zračna luka Juan Santamaría (španjolski: Aeropuerto Internacional Juan Santamaría), međunarodna je zračna luka u provinciji Alajueli, oko 20 km od središta San Joséa, glavnog grada Kostarike. Ime je dobila po kostarikanskom nacionalnom heroju Juanu Santamaríji, hrabrom bubnjaru koji je poginuo 1856. braneći domovinu od snaga koje je predvodio američki odmetnik William Walker.
Čačak
Istorija
Posle Drugog svetskog rata došlo je do revolucionarnog preobražaja društva. Monopol komunističke partije u svim vidovima života trajao je više decenija, sve do prvih višestranačkih izbora u Srbiji 1990. godine, odnosno do 2000. godine kada je došlo do konačnog smenjivanja nosioca starog režima nasleđenog iz vremenena komunizma. Razvoj Čačka od oslobođenja zemlje 1945. godine bio je usporen usled posledica okupacije i rata. Obnovljena su mnoga i poginuta nova preduzeća, kulturne ustanove, sportska društa. Grad kojeg danas poznajemo u ovom periodu dobio je i svoju arhitektonsku fizionomiju. Broj stanovnika Čačka neprekidno je rastao. Od oko 13.000 iz 1948. godine, kada je dostignut broj žitelja grada pre početak Drugog svetskog rata, preko 27.642 stanovnika u 1961. godini do 72.392 u 1991. godini. U celoj opštini je 1991. bilo ukupno 117.618 stanovnika. Prema poslednjem popisu iz 2002 godine, u gradu je živelo 102.217 stanovnika, a u opštini 141.072 stanovnika.
Apsolutizam
Apsolutizam (od latinskog: absolutus = neograničeno) je politička doktrina i praksa neograničene centralizirane vlasti i apsolutne suverenosti monarha ili diktatora.
Čačak
Kultura i umetnost
Od anonimne naseobine do modernog grada sa početka 21 veka, ovaj grad je prešao dug i trnovit put. Živu stvarnost i moć stvaralačkog duha i umeća svedoče i oblikuju ljudi koje je ovaj grad iznedrio ali i primio pod svoje skute. Najviše tragova o gradu ostavili su umetnici, pisci, slikari, graditelji i to od najranijeg gvozdenog doba, preko srednjeg veka do današnjih dana. Samo lice grada, koje se da videti u fasadama, spomenicima i kulturnim ustanovama je odraz umetničke duše i ljubavi njegovih stanovnika prema lepom. Najbolja umetnička dela o Čačku sačuvala su osobitu atmosferu i duh ovog grada.
Apsolutizam
Suština apsolutističkog sistema je da vlast ne podliježe nikakvoj reguliranoj provjeri od strane bilo kakvog društvenog instituta, kao sudstvo, zakonodavstvo, religija, ekonomija ili izbori. Najpoznatiji apsolutistički vladar je svakako francuski kralj Luj XIV (1643-1715) poznat po svojoj izjavi L'État, c'est moi (Država, to sam ja), koja sama po sebi najbolje objašnjava suštinu apsolutizma.
Čačak
Kultura i umetnost
Grad ima bogatu ponudu kulturnih sadržaja. U toku pozorišne sezone aktuelno je gostovanje mnogobrojnih pozorišnih trupa iz cele Srbije u Domu kulture, (koji u svom sklopu ima i Dramski studio, baletsku, likovnu, vajarsku školu). Izložbe, ali i razni nastupi, kulturne i književne večeri izvode se i u galerijama „Nadežde Petrović“ i „Risim“, Narodnom muzeju, Salonu fotografija, Međuopštinskom istorijskom arhivu, prostoru Gradske biblioteke, zgradi Doma učenika i dr. Likovne i vajarske kolonije se održavaju najčešće u Ovčar banji. Brojne su kulturno-umetničke i zabavno-turističke manifestacije u gradu i bližoj okolini koje privlače veliki broj poklonika etno kulture, izvorne narodne muzike i drugih pratećih sadržaja. Aktuelna umetnička produkcija u gradu može se pratiti i kroz delovanje raznih grupa i udruženja (profesionalnih i amaterskih), zatim privatnih galerija, likovnih radionica, kolonija i mnogobrojnih entuzijasta.
Apsolutizam
Apsolutizam je postojao i nakon doba apsolutnih monarhija u različitim oblicima u svim dijelovima svijeta, kao u slučaju nacističke Njemačke pod Adolfom Hitlerom, Sovjetskog Saveza za vrijeme Staljina.
Karakteristike i historija apsolutizma
Najrašireniji i oblik apsolutizma bila je Apsolutna monarhija, koja je nastala na početku modernog doba na tlu evropskih zemalja. Ona se bazirala na pojedinim jakim vladarima novih nacionalnih država koje su stvorene nakon raspada srednjovjekovnog poretka. Moć tih država bila je usko povezana sa snagom svojih vladara. Moćan vladar značio je jaku državu, a ona je bila potrebna da ograniči partikularne interese crkve, feudalaca i srednjovjekovnog običajnog prava. Apsolutistički monarsi tražili su apsolutnu podanost svih svojih podanika, i svih tadašnjih institucija kao neprikosnoveni šefovi države.
Čačak
Kultura i umetnost
Nakon trogodišnje Austrougarske okupacije, Čačak je oslobođen 25. oktobra 1918. godine. Grad je nastavio svoj razvoj, ali ovoga puta u sasvim novom ambijentu proširene države.
Opšti napredak ogledao se i prerastanjem Gimnazije u Čačku iz šestorazredne u osmorazrednu i otvaranjem nove zgrade 1927, u kojoj je gimnazija i danas smeštena. Izvršena je i obnova crkve, 1929. godine. Sve je to za posledicu imalo i povećanje stanovnika grada, sa oko 5.000 iz 1918. na oko 13.000 pred 1941. godinu.
Apsolutizam
Karakteristike i historija apsolutizma
Najraširenija teorija u prilog monarhističkog apsolutizma, poznata je kao teorija Božanskog prava kraljeva, po kojoj su vladari izvodili svoj ​​autoritet od samog Boga. Ta teorija opravdavala je i tiransku vlast, i svirepo kažnjavanje koje su provodili vladari, jer se na taj način kažnjavala ljudska grešnost. Ta teorija je izvedena iz rano srednjovjekovnog poimanja Božje podjele moći, po kojoj je ovozemaljska vlast i moć data političkim vladarima, dok je duhovna moć dana Katoličkoj crkvi. Međutim, novo vrrijeme donijelo je i nove stavove čak i o toj podjeli, pa su novi nacionalni vladari tvrdili da im pripada ​​autoritet na svim poljima, pa tako i nad crkvom. Najpoznatiji primjer za to je engleski kralj Henrik VIII koji je postao šef novonastale engleske crkve u 16. vijeku.
Čačak
Gradska Biblioteka „Vladislav Petković Dis“
Ugledni Čačani, okupljeni oko Okružnog načelnika Milije Dragićevića, 12. januara 1848. godine po starom kalendaru, osnovali su „Društvo Čitanja Srbsko-Slavenskih Novina“, najstariju ustanovu kulture u gradu na Zapadnoj Moravi. Taj 12.januar 1848. godine, postao je preteča kasnije osnovanog Čitališta, pa Čitaonice, Knjižnice i Biblioteke, kamen međaš hramu pisane i štampane reči i znanja. Nastavljači Društva osnovali su 1860. godine Čitalište, čije je osveženje oglašeno zvonima sa Stracimirove zadužbine i prangijama, što govori koliki značaj i čast su naši preci davali knjizi.
Apsolutizam
Karakteristike i historija apsolutizma
Apsolutistički vladari imali su apsolutnu moć, i to na način kakav nije bilo moguće postići srednjovjekovnim vladarima, koji su bili ograničavani u svojoj vlasti od crkve koja je u suštini bila suparnik centalne vlasti kraljeva.
Čačak
Gradska Biblioteka „Vladislav Petković Dis“
Biblioteka nosi ime pesnika Vladislava Petkovića Disa, utemeljivača moderne srpske poezije, tvorca „Nirvane“, „Utopljenih duša“, „Možda spava“...
Apsolutizam
Karakteristike i historija apsolutizma
Puno pragmatičniji argumenti u obranu apsolutizma, nego što je bila teza o božanskom pravu na vlast, dolazila je iz redova nekih političkih teoretičara, po njima je potpuna poslušnost podanika bila uvjet održavanje reda i sigurnosti. To je gledište najviše razradio engleski filozof Thomas Hobbes u Levijatanu 1651. On monopol na vlast opravdava na temelju pretpostavljenog znanja apsolutne istine. Oni koji vjeruju da znaju apsolutnu istinu i ono što je pravo, ne trebaju dijeliti moć niti imati bilo kakva ograničenja na temelju prirodnog prava. Ovaj argument je na neki način preuzeo i razradio i Lenjin, koji je sličnim argumentima branio apsolutnu vlast Komunističke partije u Sovjetskoj Rusiji nakon Oktobarske revolucije iz 1917. godine.
Čačak
Gradska Biblioteka „Vladislav Petković Dis“
Danas biblioteka ima oko 140.000 knjiga, a u okviru legata čuva veliki broj starih i retkih knjiga. Biblioteka ima oko 5 000 redovnih članova. Poslednjih decenija se pojavljuje kao značajan izdavač, a poznata je i van granica Srbije po pesničkoj manifestaciji „Disovo proleće“ u čast Vladislava Petkovića Disa i poezije. Gosti „Disovog proleća“ bili su najznačajniji pesnici XX veka. Prvo Disovo proleće organizovano je 13. aprila 1964. godine, kada je pred Disovim spomenikom besedio Branko V. Radičević.
Umetnička Galerija „Nadežda Petrović“
Umetnička galerija „Nadežda Petrović“ (osnovana 1961. god.), jedna je od najstarijih i najznačajnijih ustanova ovog tipa u zemlji. Galerija nosi ime Nadežde Petrović (1873-1915), rođene Čačanke, najznačajnije srpske slikarke s početka XX veka, koja svojim stvaralaštvom uvodi srpsku umetnost u savremene evropske umetnicke tokove. Delatnost Galerije je praćenje savremene likovne produkcije kroz izlagačku delatnost, zaštita pokretnih kulturnih dobara kroz svoje zbirke: „Nadežda i savremenici“,„Jugoslovensko slikarstvo druge polovine XX veka“,„Savremena umetnost“ i „Spomen zbirka Bogića Risimovića-Risima“.
Galerija poseduje 400 eksponata koji su reprezentativna dela naše umetnosti. Najpoznatija manifestacija koju organizuje Galerija je bijenalna, selektorska manifestacija „Memorijal Nadežde Petrović“, na kojoj je do 2002. godine (22. Memorijal) izlagalo preko 500 umetnika i umetnickih grupa. Galerija raspolaže sa dva izložbena prostora smeštena u dve posebne zgrade u starom gradskom jezgru. Zgrade su spomenici kulture - gradska arhitektura s početka XX veka.
Dom Kulture
Dom kulture je osnovan 1971. godine. Od tada do danas veoma uspešno je prezentovao građanima Čačka brojne pozorišne predstave, koncerte, izložbe, književne večeri i sve ono što čini kulturu i umetnost. Osim toga sastavni deo programa je i edukacija mladih. To se odvija kroz sledeće aktivnosti: Likovni studio Doma kulture, Strip radionica i Radionica za animirani film. Dramski program je zastupljen u dve grupe: Dramski studio i Glumačka radionica koja ima više grupa polaznika različitog uzrasta. Oni su uspešno realizovali nekoliko pozorišnih predstava.
Dom kulture sarađuje sa ostalim ustanovama kulture i osim prezentacije kulturno umetničkih programa bavi se i organizacijom seminara, sajmova, predavanja, raznih tribina i slično. Izdavačka delatnost je takođe zastupljena. Tu su Časopisi za kulturu i umetnost ART 032 i Gradac (kao suizdavač sa Umetničkim društvom Gradac). U prostoru Doma kulture radi i knjižara „Branislava Maltez“, koja svojom delatnošću upotpunjava program.
Umetnička Galerija „Risim“
Galerija „Risim“ je sastavni deo umetničke galerije „Nadežde Petrović“ i predstavlja legat porodice Risimović. U njoj je stalna postavka slika Bogića Risimovića-Risima, slikara, pesnika i pripovedača, rođenog 14. marta 1926. godine u Čačku.
Narodni Muzej
Narodni Muzej u Čačku je osnovan 1952. godine. Ova ustanova u više postavki nudi poklonicima spomeničke baštine, predmete koji svedoče o burnoj prošlosti ovog dela Srbije. Postavka je u Konaku Jovana Obrenovića iz 1835. godine. Sadrži nalaze iz praistorijskog i rimskog doba, Prvog i Drugog srpskog ustanka i oslobodilačkih ratova srpskog naroda u XIX i XX veku. Muzej se bavi naučno-istraživackim i arheološkim radovima kao i restauracijom vrednih starih predmeta. U svojoj galeriji organizuje izložbe visoke kulturne, umetničke i istorijsko-etnografske vrednosti. Jedna od delatnosti Muzeja je izdavaštvo, a objavljuje i svoj godišnjak - Zbornik radova.
Međuopštinski Istorijski Arhiv
Arhiv, sređuje, čuva, štiti i publikuje arhivsku građu koja svedoci o slojevitoj ekonomskoj, političkoj i kulturnoj prošlosti Čačka i Moravičkog okruga. Izdavač je zbornika arhivske građe, časopisa „Izvornik“. Organizuje izložbe pisanih svedočanstava i fotografija iz prošlosti. Od osnivanja 1948. do 1959. upravnica arhiva bila je Margita Radović (1895-1959).