cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chélan (Žers)
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 185 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 13 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 13,49 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 236 metara (maksimalnoj 341 m, a minimalnoj 222 m).
Guadalupe Nundaca, San Sebastián Tecomaxtlahuaca
Guadalupe Nundaca je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini San Sebastián Tecomaxtlahuaca.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 449 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2277 m.
Strupina
Strupina je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Maglaj koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 749 stanovnika.
Kraljevina Kambodža (1953–1970)
Prva Kraljevina Kambodža (kmerski: ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទី ១) ili Sangkum Reastr Niyum period (kmerski: សម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម) su neformalni nazivi za period u historiji Kraljevine Kambodže od proglašenja nezavisnosti od Francuske 1953. godine pa do državnog udara iz 1970. godine, nakon kojega je uspostavljena Kmerska Republika. Period je bio obilježen vladavinom Norodoma Sihanouka, koji još uvijek ostaje jedna od najkontroverznijih ličnosti u historiji Jugoistočne Azije, ali i postepenim jačanjem komunističkog pokreta u zemlji.
Eldridge, Iowa
Eldridž je grad u američkoj saveznoj državi Ajova. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 5.651 stanovnika.
Kraljevina Kambodža (1953–1970)
Konsolidacija nezavisnosti
Norodom Sihanouk je 9. studenog 1953. godine službeno proglasio nezavisnost Kambodže, čime je gotovo stoljetni francuski protektorat i službeno prestao postojati. No, iako je politička situacija bila jasna, vojno je Indokina i dalje bila krizno žarište, pri čemu su prednjačili Vijetnam i Kambodža. Nedugo nakon nezavisnosti, nekomunističke frakcije pokreta Khmer Issarak podržale su vlast, međutim komunistička frakcija pokreta, Samakhum Khmer Issarak, udružila se s vijetnamskim komunističkim pokretom, Việt Minhom, te značajno pojačala svoju aktivnost na području Indokine tokom 1954. godine. Početkom travnja, nekoliko bataljuna Việt Minha prelazi granicu i ulazi u Kambodžu, što je djelomično bio pokušaj da komunisti ojačaju svoju pregovaračku poziciju na Ženevskoj konferenciji, čiji je početak zakazan za kraj travnja.
Eldridge, Iowa
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 5.651 stanovnika, što je 1.492 (35,9%) stanovnika više nego 2000. godine.
Kraljevina Kambodža (1953–1970)
Konsolidacija nezavisnosti
Predstavnici Việt Minha su, u zamjenu za povlačenje svojih trupa, zahtijevali potpunu neutralnost za Kambodžu i Laos, kako bi spriječili stacioniranje američke vojske u tim zemljama; kambodžanski predstavnik je rekao da bi Kambodža, koja je već ranije bila zatražila američku pomoć, u slučaju da bi joj se priznala potpuna nezavisnost, trebala imati slobodu izbora pri traženju vojne pomoći. Komisija je prihvatila takvo tumačenje, a Kambodža je dobila "razvodnjenu neutralnost", obećavajući da se neće pridruživati nikakvim vojnim savezima koji bi bili protivni Povelji UN-a te da neće dozvoljavati stacioniranje stranih trupa na svom teritoriju, osim u slučaju direktne ugroženosti. Kambodža je 14. prosinca 1955. godine primljena u Ujedinjene nacije.
Domaća zbivanja i nesvrstana vanjska politika
Sporazum iz Ženeve stipulirao je i organiziranje izbora u Kambodži tokom 1955. godine. Kako bi porazio tada dominantnu i radikalnu Demokratsku stranku, koja je pod novim vodstvom skretala ulijevo, Sihanouk je inicijalno pokušao promijeniti ustav, ali kada mu je to propalo, abdicirao je u korist svog oca, Norodoma Suramarita, uzevši titulu princa (samdech). Bio je to nužan potez koji mu je omogućio ulazak u politiku, a koji je kulminirao osnivanjem pokreta Sangkum Reastr Niyum (sh. Narodna socijalistička zajednica). Unatoč svom nazivu, Sangkum je u suštini bio antikomunistički pokret koji je okupljao velik dio kambodžanske desnice, uključujući i bivšu Liberalnu stranku, koja je postala dio pokreta. Okupljen oko Sihanouka, Sangkum je s 83% glasova i svim mjestima u Narodnoj skupštini uvjerljivo pobijedio na izborima, ostavivši iza sebe Demokrate, Thànhovu Stranku nezavisnosti te ljevičarski pokret Pracheachon. Unatoč činjenici da je postojao međunarodni nadzor, rezultati izbora zapravo su bili posljedica izborne prevare i zastrašivanja birača, koji su morali glasovati direktno ispred Sihanouku odanih činovnika, vojnika i policajaca. Nakon izbora, Sihanouk je preuzeo kontrolu u zemlji kao premijer te se, iako je odstupio već 1956. godine, zadržao kao dominantni i neosporivi autoritet sve do 1970. godine. U kolovozu 1957. godine, Sihanouk je pozvao vođe Demokratske stranke na "prijateljsku debatu" u Kraljevsku palaču. Ista se pretvorila u petosatno javno sramoćenje, nakon kojega su Sihanoukovi gosti pretučeni od strane vojske i policije. Istovremeno dok se razračunavao s političkom opozicijom, Sihanouk je na međunarodnom planu provodio politiku nesvrstanosti, pridruživši se Pokretu nesvrstanih 1961. godine. Također, poučen osobnom historijom s Francuskom, Sihanouk je još ranije, na Bandunškoj konferenciji 1955. godine, održao privatne razgovore s kineskim premijerom Zhouom Enlaijem i njegovim sjevernovijetnamskim kolegom, Phạmom Vănom Đồngom, na kojima je dobio potvrdu da će te zemlje poštovati nezavisnost i teritorijalni integritet Kambodže.
Uništivši Demokrate još ranije, Sihanouk je na izborima 1958. godine imao samo jednog ozbiljnog protukandidata, ljevičarsku stranku Pracheachon. Nakon što je stranka kandidirala pet kandidata, Sihanouk je započeo agresivnu kampanju protiv svojih političkih oponenata diljem zemlje, prisilivši četvoricu od njih da se povuku prije izbora. Jedinom preostalom kandidatu, Keu Measu, koji se natjecao u Phnom Penhu, država je priznala samo 396 (od oko 14,000) glasova, iako je bilo općepoznato da Pracheachon u tom dijelu uživa značajnu podršku. Sangkum je odnijela novu uvjerljivu pobjedu, osojivši sve mandate u Narodnoj skupštini.
Do početka 60-ih godina, politička opozicija Sangkumu bila je praktički eliminirana, a ono što je preostalo od otpora potjerano je u podzemlje. Glavna meta političke represije više nisu bili ljevičari, pogotovo jer je i Sangkum među svojim članovima imao (kasnije) prominentne ljevičare poput Hua Nima, Houa Youna i Khieua Samphana, već nezavisne stranke koje su naginjale ljevici. Država je postala represivna, a većinu spornih slučajeva vodio je vojni sud na čije odluke nije bila dozvoljena žalba; bilo je naširoko poznato da je odluke suda određivao osobno Sihanouk. Od 1959. do 1963. godine, država je osobno vršila represiju nad brojnim ljevičarima, a koja je za cilj imala protjerati sve nezavisne ljevičare iz gradova u ruralna područja. Primjeri ovog nasilja su ubojstvo Pracheachonovog urednika, Nopa Bophanna, od strane državne policije (9. listopada 1959.), javna otmica te kasnije mučenje i ubojstvo uglednog ljevičara Toua Samoutha od strane policije (srpanj 1962.) i javno denunciranje popisa od 34 ljevičara, što ga je sastavio Sihanouk, nakon čega su isti bili prisiljeni potpisati dokument u kojem je pisalo da smatraju kako je Sihanouk jedina osoba sposobna voditi državu; nakon ovoga su svi navedeni bili pod stalnim policijskim nadzorom (ožujak 1963.).
Istovremeno dok se razračunavao s političkom opozicijom, Sihanouk je na vanjskopolitičkom planu rješavao problem sa Sjedinjenim Državama, čiji su političari prečesto potcjenjivali kambodžanskog princa, smatrajući ga nestabilnim likom koji ima minimalnu percepciju o prijetnji koju predstavlja azijski komunizam. S druge strane, Sihanouk je bio jednako nepovjerljiv prema službenom Washingtonu i njegovim namjerama po pitanju Kambodže, vjerujući kako bi američke obavještajne službe preferirale prozapadnijeg čovjeka na njegovoj poziciji. Nakon tri važna događaja – sve intenzivnije uplitanje Sjedinjenih Država u kambodžansku vojsku, opetovana prelijetanja vojnih američkih i južnovijetnamskih preko teritorija Kambodže i uvjerenje kako su Sjedinjene Države potajno upletene u Bangkošku zavjeru – Sihanouk je započeo s postepenim raskidom odnosa s Washingtonom, a konačni krah uslijedio je u svibnju 1965. godine. Istovremeno, Sihanouk se sve snažnije okretao prema Kini i Sjevernom Vijetnamu; nakon što je 1965. godine potpisan sporazum o vojnoj suradnji s tim dvama zemljama, Kambodža je 1969. godine postala prva zemlja koja je priznala Nacionalni front za oslobođenje Južnog Vijetnama, a Sihanouk je tokom iste godine bio jedini strani šef države na pogrebu sjevernovijetnamskog vođe Hồ Chí Minha.
Ironično, dok je na vanjskopolitičkom planu sklapao prijateljstvo s komunistima, Sihanouk je u zemlji skretao sve više prema desnici, nastavljajući s represijom ljevice, koja je započela još krajem 50-ih godina. Njegov stav prema ljevici u Kambodži je prečesto bio naglašeno ciničan; svjestan kako bi u slučaju izraženije pobjede bilo desnice, bilo ljevice njegova politička karijera bila završena, princ je tokom godina (vješto) manevrirao između afiniteta desnice i prava ljevice, često koketirajući i s jednom i s drugom stranom radi vlastite koristi. I dok je s jedne strane progonio ljevičare i favorizirao desnicu, proveo je niz mjera (nacionalizacija banaka, uspostava državne kontrole nad vanjskom trgovinom, državni monopol) koje su dovele do nestanka stranih investicjia i razvoja tzv. "ortačkog socijalizma", sličnog "ortačkom kapitalizmu", koji se javio na Filipinima pod predsjednikom Marcosom.
Ipak, a možda baš zbog takvog stava, Sihanouk je sredinom 60-ih godina sigurno išao prema otvorenom sukobu s desnicom. Kako bi to spriječio, objavio je da će se za izbore 1966. godine odreći osobnog odabira kandidata i dozvoliti većem broju kandidata Sangkuma da se kandidiraju na izborima; posljedica toga bila je uvjerljiva pobjeda desničara u odnosu na umjerenjake i ljevičare, mada su prominentni lijevi članovi Sangkuma (Hou, Hu i Khieu) ponovo osvojili svoje mandate. Premijer je nakon izbora postao Lon Nol. Ovi događaji imali su utjecaj i na vanjsku politiku, s obzirom da je, održavajući i dalje dobre odnose s Kinom i Sjevernim Vijetnamom, Sihanouk pristao na kompromis prema Zapadu, a posebice Sjedinjenim Državama. Iako je cijelo vrijeme deklarirao neutralnost, Sihanouk je svojom politikom prema Kini i Sjevernom Vijetnamu de facto uvukao Kambodžu u Vijetnamski rat, a država je uz to servisirala i južni dio Hồ Chí Minhovovog puta. Istovremeno, Kambodža je zbog raskida odnosa s Washingtonom izgubila izdažnu novčanu potporu, koja je u periodu od osam godina iznosila čak $400,000,000. S druge strane, Sihanouk je zadržao svoje nepovjerenje prema Zapadu te je, vjerujući da bi ojačana desnica uz pomoć zapadnih obavještajnih službi mogla izvesti puč poput onog Suhartovog u Indoneziji, organizirao "kontravladu" sastavljenu od njemu najodanijih sljedbenika i ljevičara, kako bi vršio pritisak na vladu i držao Lon Nola pod kontrolom. Nakon što je doživio prometnu nesreću, Lon Nol je 1967. godine podnio ostavku, a na njegovo mjesto je imenovan pouzdani centrist, Son Sann. Krajem iste i početkom sljedeće godine, Sihanouk je dao do znanja da se neće buniti ukoliko južnovijetnamske i američke trupe krenu u progon komunista na teritoriju Kambodže. Washington, u međuvremenu, donosi odluku o bombardiranju Kambodže u sklopu Operacije Menu; mete su bile lokacije koje su trupe Sjevernog Vijetnama i Việt Cộnga koristile kao utočišta. Nixonova administracija je tvrdila da je Sihanouk odobrio pa čak i poticao bombardiranje, međutim takve insinuacije je odbacio britanski novinar William Shawcross; neovisno o tome koja je verija priče istinita, Sihanoukovo odobravanje bombardiranja bilo bi konzistentno s njegovom vanjskom politikom, a uz to bi bila idealna protuteža njegovim ranijim odlukama, koje su dovele do raskida odnosa između Kambodže i Sjedinjenih Država. Bombardiranje, u svakom slučaju, nije usporilo poboljšavanje diplomatskih odnosa. Nixon je u travnju 1969. godine poslao pismo Sihanouku u kojemu je potvrdio kako Sjedinjene Države priznaju i poštuju suverenitet Kambodže, a samo dva mjeseca kasnije došlo je do obnove punih diplomatskih odnosa između Phnom Penha i Washingtona.
Jačanje ljevice i građanski rat
Povijest komunističkog pokreta u Kambodži usko je povezana uz osnivanje Indokineske komunističke partije 1930. godine te se može podijeliti u šest faza. Prije početka revolucionarne borne 1967. godine, pokret se dugo vremena formirao prije nego su u Parizu školovani komunisti 1960. godine preuzeli vlast u Radničkoj partiji Kampućije. Ti čelnici, neki od njih i s doktoratom, bili su možda i najobrazovaniji čelnici u historiji azijskog komunizma, a među iste su spadali Pol Pot, Ieng Sary, Khieu Samphan, Hou Yuon, Son Sen i Hu Nim.
Vratislav I od Češke
thumb|Vratislav I od Češke, liber depictus, [[Český Krumlov, 14. vijek]]
Kraljevina Kambodža (1953–1970)
Jačanje ljevice i građanski rat
Suočeni s državnim terorom tokom 60-ih godina, Pol Pot i njegovi sljedbenici su se u srpnju 1963. povukli u provinciju, a nakon što je ovaj netom prije naveden na popisu 34 ljevičara koje je Norodom Sihanouk pozvao na "sastanak"; Pol Pot i njegov suradnik, Chou Chet, bili su jedini među njima koji su uspjeli pobjeći, dok su ostali završili pod cjelodnevnim policijskim nadzorom. Područje na sjeveroistoku zemlje na koje su Pol Pot i njegovi sljedbenici pobjegli bilo je uglavnom nastanjeno manjinama, Planinskim Kmerima, koji su zbog ranijeg lošeg tretmana od strane države bili izrazito pogodni kandidati za gerilsku vojsku. Pol Pot je tokom 1965. godine nekoliko mjeseci boravio u Sjevernom Vijetnamu i NR Kini, gdje je vjerojatno bio na obuci, ali je posjet držan u strogoj tajnosti, unatoč dobrim odnosima između Kambodže i Kine.
Situacije je kulminirala 1967. godine. Lon Nol, koji je u to vrijeme još uvijek bio premijer, odlučio je stati na kraj ilegalnoj prodaji riže komunistima, a sve s ciljem obnove državnog gospodarstva. Država je poslala naoružane vojnike da prikupljaju riži, za koju su plaćali samo minimalnu cijenu koju je odredila država, što je, dakako, dovelo do pobune među uzgajivačima riže. Dana 11. ožujka 1967., dok je Sihanouk bio izvan zemlje, došlo je do pobune uzgajivača riže u bogatoj provinciji Battambang, kada je grupa seljaka napala državne sakupljače; uz podršku komunističkog kadra, pobuna se ubrzo proširila diljem cijele regije, na što je Lon Nol proglasio izvanredno stanje. U subsekventnoj reakciji države pobijeno je na stotine seljaka, a cijela sela su u potpunosti opustošena. Po povratku u zemlju, Sihanouk je odbacio svoju raniju ideju o ljevičarskoj "kontravladi" te je naredio hapšenje njezinih čelnika Khieua Samphana, Houa Yuona i Hua Nima, koji su pobjegli i pridružili se Pol Potovim gerilcima. Iako je kriza inicijalno smirena, imala je dvije ozbiljne posljedice za državu – tisuće novih dobrovoljaca pridružilo se gerilskoj vojsci KP Kampućije, a ime Lon Nola je među seljaštvom postalo sinonim za državnu represiju.
Vratislav I od Češke
Vratislav I (Vratislaus ili Wratislaus; cca. 888 – 13. februar 921) bio je knez Češke iz dinastije Pšemislovića koji je vladao od 915. do 921.
Kraljevina Kambodža (1953–1970)
Jačanje ljevice i građanski rat
Unatoč privremenom smirivanju tenzija, zemlja je bila u građanskom ratu u kojemu su s jedne strane bile vladine snage, a s druge strane Pol Potovi komunistički gerilci. Ono što je Pol Potu išlo na ruku jest činjenica da se Sihanouk već ranije obračunao s ljevičarima i urbanim komunistima, tako da njegov pokret zapravo nije imao nikakve unutarnje opozicije. Nakon pobune seljaka, koja je ipak bila neplanirana, komunisti su se povukli i odlučili regrupirati kako bi, s tadašnjim članstvom od oko četiri do pet tisuća ljudi, što efikasnije realizirali svoj cilj. Prva otvorena komunistička ofenziva lansirana je u siječnju 1968. godine, međutim njezini glavni ciljevi bili su prikupljanje oružja i širenje propagande, a ne teritorijalna ekspanzija, s obzirom da za takav pothvat nisu imali dovoljno ljudstva. Sljedećeg mjeseca dolazi do osnivanja Revolucionarne vojske Kampućije, čime je Pol Potov pokret pokrenuo otvoreni rat protiv države.
Državni udar i krah monarhije
Istovremeno dok Sihanouk započinje preispitivati svoje prijateljstvo sa susjednim komunističkim zemljama, u vladu se (studeni 1968.) vraća Lon Nol, inicijalno kao ministar obrane, a od 1969. godine i kao njezin predsjednik. Kada se vratio na premijersko mjesto, Lon Nol je za svog zamjenika imenovao proameričkog antisihanukovca, Sisowatha Sirika Mataka. Upravo je Lon Nol nagovorio Sihanouka da 1969. godine obnovi diplomatske odnose sa Sjedinjenim Državama, što je uvelike utjecalo na buduća zbivanja.
I dok se Sihanouk suočavao s građanskim ratom i borio protiv komunista, Lon Nol i njegovi suradnici su planirali puč. Postoje indicije da je Nol još 1969. godine stupio u kontakt s američkom vojskom oko dobivanja podške za svrgavanje Sihanouka, međutim stupanj upletenosti CIA-je u naredna događanja u Kambodži ostaje i danas nejasan; Henry Kissinger je, s jedne strane, izjavio kako su ih zbivanja u Kambodži prilično iznenadila, dok je s druge strane izvjesno da je postojala barem minimalna involviranost američkih obavještajaca. Svakako, unatoč inicijalnim kontaktima, konkretan plan za svrgavanje Norodoma Sihanouka nije postojao; Sirik Matak doduše jest predložio da se na princa izvrši atentat, međutim Lon Nol je to kategorički odbio.
U ožujku 1970. godine, Sihanouk je napustio zemlju i otišao na turneju po Europi, Sovjetskom Savezu i Kini. Nedugo zatim u Phnom Penhu dolazi do velikih antivijetnamskih demonstracija, koje ubrzo bježe izvan vladine kontrole i pretvaraju se u otvoreno nasilje prema Vijetnamcima i njihovom prisustvu u Kambodži. Lon Nolova vlada je vijetnamskim trupama dala nemogući ultimatum, nakon čijeg su neispunjenja demonstracije još dodatno eskalirale. Sihanouk, koji je još uvijek boravio izvan zemlje, uživao je podršku svog bivšeg bliskog suradnika, Lon Nola, no čini se kako je Sirik Matak uspio uvjeriti premijera da se odrekne princa negdje oko 16./17. ožujka. Lon Nol je 18. ožujka 1970. godine pred Narodnu skupštinu iznio pitanje povjerenja princu Sihanouku; jednoglasnom odlukom (92:0), Narodna skupština je skinula sve ovlasti Sihanouku i tako ga izvlastila. Lon Nol je dobio izvanredne ovlasti, a monarhija je postepeno koračala prema svome kraju. Istovremeno s ovim turbulentnim zbivanjima, Sjedinjene Države su bombardirale istok zemlje u sklopu operacija Menu i Freedom Deal, koje su bile dio napada na vojsku Sjevernog Vijetnama.
Monarhija je formalno opstala u kratkom prijelaznom periodu od svrgavanja Sihanouka pa do proglašenja republike u listopadu 1970. godine. Vojni sud u Kambodži je u međuvremenu osudio Sihanouka na smrt in absentia, dok je ovaj u Pekingu formirao vladu u egzilu, GRUNK. Istovremeno, Crveni Kmeri su nastavili svoj sukob protiv države u sklopu građanskog rata, s tim da su sada za oponenta imali Lon Nolov republikanski režim.
Vratislav I od Češke
U njegovo doba je Češka sticala nezavisnost od Velike Moravske te se okretala Istočnim Francima, posebno Bavarcima. S druge strane, godine 915. je Vratislav pomogao Mađarima u napadu na saksonskog vojvodu Heinricha Ptičara.
Pripisuje mu se da je za vrijeme vladavine podigao Bazilika sv. Jurja u Praškom zamku, kao i grad Vratislavia od koga je nastao današnji Wroclaw.
Poginuo je 919. ili 921. u borbi s Mađarima. Naslijedio ga je sin Vjenceslav.
Diplodok
Diplodok (dupla-drvena greda/šipka) je dinosaur s područja današnje Sjeverne Amerike, koji je živio na kraju jure.
Njegove su kosti nađene u gornjim Morrisonovim formacijama. Živio je od prije 150 do prije 147 milijuna godina. Imao je dugačak vrat, rep i četiri noge. Dugo je bio poznat kao najduži dinosaur. Veličina je sprječavala alosaura i ceratosaure da ga napadaju.
Bio je dug 20 metara, a težak 10 do 16 tona. Vrat i rep činili su mu 60% tjelesne dužine.
Băla (razvrstavanje)
Băla ima više značenja:
Băița (razvrstavanje)
Băița ima više značenja:
Okrug Al Ghayl, Al Jawf
Al Ghayl je okrug u Jemenu u pokrajini Al Džauf.
San Jacinto (razvrstavanje)
San Jacinto ima više značenja:
La Muralla (razvrstavanje)
La Muralla ima više značenja:
Breit
Brajt je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 107 opštinskih središta okruga Bernkastel-Vitlih. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 270 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7231202.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Bernkastel-Vitlih Brajt se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Bernkastel-Vitlih. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 400 metara. Površina opštine iznosi 4,0 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 270 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 68 stanovnika/km².
Historija Evrope
Historija Evrope predstavlja proučavanje ljudske prošlosti u Evropi. Iako je Evropa po površini i broju stanovnika manja od nekih drugih dijelova svijeta, s obzirom na ulogu koja je imala na razvoj svjetske nauke i kulture, posebno u posljednjih nekoliko vijekova, njena historija je jedna od najbolje proučenih i s najvećim uticajem na historiografiju u ostatku svijeta. To se, između ostalog, odnosi i na periodizaciju svjetske historije koja se u mnogo čemu oslanja na periodizaciju evropske historije. U Evropi se tako period prije pisane historije naziva prahistorija te se, ovisno o materijalima za alate koje su koristile razne arheološke kulture i s njima vezanom razinom tehnologije dijeli na kameno doba - koje se dalje dijeli na stariji paleolit i mladi neolit - te bakreno, brončano i, na kraju, željezno doba. Pisana historija se tradicionalno dijeli na tri velika perioda - Stari vijek koji obuhvaća prve civilizacije i antiku; Srednji vijek, koji obuhvaća period od 5. do 15. vijeka, te Novi vijek koji počinje u 15. vijeku i traje do danas ili tzv. najnovijeg doba. Pri tome valja napomenuti da se ovakva periodizacija, pogotovo kada je u pitanju prahistorija, razlikovala od područja do područja, pa tako u nekim dijelovima Evrope pisana historija počinje tek u vrijeme kada je u najvećem dijelu Evrope trajao srednji vijek.
Paleolit
Ljudsko naseljavanje Evrope je prethodilo pojavi vrste homo sapiens, te se vjeruje kako su prvi ljudski stanovnici bili pripadnici vrste homo erectus porijeklom sa afričkog kontinenta. Najstariji trag ljudskog postojanja je pronađen u gruzijskom mjestu Dmanisi, gdje su naučnici identificirali ostatke podvrste homo erectusa koje je dobilo ime homo georgicus, odnosno datirali je u period od prije 1,8 miliona godina. Vjeruje se da su se homo erectusi na području Evrope adaptirali na tamošnje klimatske prilike u tzv. heidelberškog čovjeka, čiji prvi tragovi datiraju od oko prije 600.000 godina, a od koga su se razvili neandertalci.
Vjeruje se kako je suvremeni čovjek, odnosno homo sapiens nastao u Africi prije 150.000 godina. Njegovi najstariji tragovi na području današnje Evrope datiraju od oko 35.000 godina pne. Vjeruje se da su u to vrijeme ili neposredno prije toga izumrli posljednji neandertalci, čiji su posljednji tragovi pronađeni na krajnjem jugu Iberijskom poluotoka. Uzroci i način njihovog nestanka su predmet brojnih špekulacija koji se obično vezuju uz katastrofalne klimatske promjene vezane uz posljednje ledeno doba, istrijebljenje od strane tehnološki i intelektualno superiornih pridošlica, ili jednostavno utapanje neandertalaca u novu, dominantnu populaciju. U svakom slučaju, vjeruje se da su homo sapiensi su sljedećih milenijuma živjeli poput lovaca sakupljača, odnosno ne previše različito od neandateralaca, mada se, počevši od tzv. aurignačke kulture kroz različite kamene artefakte može pratiti vrlo spore tehnološke promjene.
Neolit
Najstariji tragovi neolitske kulture, odnosno ljudskog načina života koga karakteriziraju poljoprivreda, stočarstvo, odnosno stalna naselja, su pronađeni na području tzv. Plodnog polusmjeseca i datiraju od oko prije 9000 godina. Vjeruje se da je do prijelaza sa načina života lovaca sakupljača došlo uslijed kataklizmičkih klimatskih promjena vezanih uz kraj posljednjeg ledenog doba. Proces, koji suvremeni paleontolozi i arheolozi nazivaju neolitskom revolucijom je trajao hiljadama godina, a nova tehnologija i način života su se postepeno širili prema sjeveru. Iz 8. milenijuma pne. datiraju prvi tragovi neolitske kulture u Maloj Aziji; dio historičara vjeruje da su se odatle proširili na evropsko kopno.
San Jacobo (razvrstavanje)
San Jacobo ima više značenja:
Historija Evrope
Neolit
Tako se tragovi prvih građevina, odnosno stalnih naselja mogu pronaći u današnjoj Rumunjskoj, Bugarskoj i Grčkoj, a datiraju iz 7. milenijuma pne. Neolit se u svom tradicionalnom (i nedvosmislenom) obliku u ostatku Evrope pojavio u 6. mienijumu pne. U nekim dijelovima, prije svega u Sjevernoj Evropi, pojavio se znatno kasnije, oko 5. ili 4. milenijuma pne. Kao neke od najpoznatijih neolitskih kultura se navode Vinčanska kultura, odnosno Tripoljska kultura na području današnje Ukrajine, Rumunjske i Moldavije, koja je postojala od 6. do 3. milenijuma pne. Za neolitske kulture Evrope je karakterističan i razvoj petroglifa, koji se smatraju pretečom pisma, a čiji se tragovi mogu pronaći na lokalitetu Valle Camonica u Italiji.
Za te kulture se ponekad koristi izraz Stara Evropa, odnosno, na temelju pretpostavki o njihovom matrijarhalnom karakteru i porijeklu iz Male Azije, se nastoje odvojiti od prvih Indoevropljana, odnosno patrijarhalnih nomada koji su pred kraj neolitskog perioda počeli, prema tzv. Kurganskoj hipotezi, dolaziti u Evropu iz stepa u današnjoj Ukrajini i Rusiji.
Željezno doba
Iako je obrada željeza Egejcima poznata od 110. pne., u Srednju Europu je stigla tek 800. pne. Otkrićem obrade željeza, u Europi počinje željezno doba i razvijaju se mnoge kulture od kojih je nazpoznatija ona Hallstattska. Ubrzo su se, zbog svoje tehnološke nadmoći, Indoeuropljani proširili i na područje Apenina i Iberije što je dovelo i do pojave civilizacija na tim područjima.
Stari vijek
Stari vijek je period koji se u evropskoj historiografiji tradicionalno započinje nastankom prvih civilizacija na obalama Egejskog mora, a završava padom Zapadnog Rimskog Carstva 476. godine, odnosno zatvaranjem tradicionalnih poganskih filozofskih škola u Istočnom Rimskom Carstvu 529. godine. Najraniji period, koji se vezuje uz Minojsku i Mikensku civolizaciju je počeo u 3. milenijumu pne. i iza sebe ostavio relativno oskudne pisane tragove; od Mikenaca, međutim, potiče grčki jezik koje će na području Egejskog mora preuzeti gradovi-države i kulture danas poznate kao antička Grčka, a koje će od oko 750. pne. započeti sa naglim razvojem temeljenom na trgovini i putem kolonizacije se širiti po obalama Mediterana. U 1. milenijumu pne. se u Italiji počeo razvijati grad-država po imenu Rim koji će tokom nekoliko vijekova osvajanjem zauzeti obale Mediterana, ali i prihvatiti grčku kulturu; antička Grčka i antički Rim se zajedno navode kao grčko-rimska civilizacija, a period u kome je postojala naziva antika.
Minojci i Mikenci
Prvu evropsku civilizaciju koja je ostavila pisane tragove su stvorili Minojci. Minojska civilizacija je pripadala Brončanom dobu, a postojala je na otoku Kreti od 27. do 15. vijeka pne.
Minojce je zamijenila Mikenska civilizacija koja je postojala u periodu od oko 1600. pne. kada se Heladska kultura u kultura na grčkom kopnu počela transformirati pod uticajem minojske Krete. Tada su nastali mikenski gradovi kao Mikena i Tirint u Argolidi, Pilos u Meseniji, Atena u Atici, Teba i Orhomen u Beociji i Jolk u Tesaliji. Na Kreti su su Mikenci zauzeli grad Knosos. Naselja sa tragovima mikenske kulture su također postojala u Epiru, Makedoniji,  na otocima Egejskog mora, obalama Male Azije, Levanta, Cipru i Italiji. Mikenski artefakti su pronađenio u okolnim područjima.
Za razliku od Minojaca, čije se društvo temeljilo na trgovini, Mikenci su se širili osvajanjima. Nad mikenskom civilizacijom je dominirala ratnička aristotkracija. Oko 1400. pne. Mikenci su zauzeli Kretu, središte minojske civilizacije, te preuzeli varijantu minojskog pisma (poznatog kao Linearno A) i njime počeli ostavljati prve natpise na grčkom, odnosno Linearnom B pismu.
Mikenska je civilizacija naglo kolabirala zajedno drugim civilizacijama Brončanog doba na istočnim obalama Mediteranama. Kolaps se tradicionalno pripisuje Dorskoj invaziji, mada postoje teorije koje ga povezuju sa prirodnim katastrofama. U svakom slučaju mikenska civilizacija je konačno nestala u kasnom heladskom periodu, kada su Mikena i Tirint uništeni, odnosno počeli gubiti svoju važnost. Taj se kolaps zbio tokom posljednjih godina 12. vijeka pne. i nakon njega u tradicionalnog historiografiji počinje period poznat kao Mračno doba Grčke.
Antička Grčka
Antička Grčka je zajednički naziv za nekoliko stotina gradova-država (polis) koji su nastali na obalama Egejskog mora i u kojima je od 8. vijeka počeo intenzivan razvoj trgovine, a na temelju nje i kulture. Grčki gradovi-države u pravilu nisu tvorili jedinstvenu političku cjelinu, te je cijeli period bio obilježen suparništvima i međusobnim sukobima; usprkos toga, kao i razlika u političkom sistemu svakog polisa, antičku Grčku je povezivao jezik (poznat kao koine), religija, pismo (grčki alfabet kao i određena svijest o zajedništvu koja je 776. pne. dovela do održavanja prvih olimpijskih igara. Iz tog perioda datira i početak intenzivne kolonizacije kojom su se drevni Grci počeli osnivati kolonije širom obala Mediterana i Crnog mora, dolazeći u dodir s brojnim tamošnjim narodima i o čemu su ostavili svjedočanstva koja čine prve pisane tragove o drevnim evropskim narodima kao što su Tračani, Iliri, Kelti i Iberi. Drevni Grci su također dolazili u dodir sa drugim civilizacijama, a i sami su se razvijali pod uticajem drevne egipatske i bliskoistočnih civilizacija; to je uključivalo i Feničane sa kojima će postati suparnici u kolonizaciji Mediterana i dolaziti u sukobe, pogotovo na obalama zapadnog Mediterana gdje je feničanska kolonija Kartaga stvorila vlastiti imperij.
thumb|350px|Grčka tijekom [[Grčko-perzijski ratovi|Grčko-perzijskih ratova (500. pne. - 479. pne.).]]
Za historiju antičke Grčke je daleko važniji bio sukob nastao kada su grčke kolonije u Maloj Aziji u drugoj polovici 6. vijeka pne. došle pod vlast Perzijskog Carstva. Njihov pokušaj da se oslobode u Jonskom ustanku uz pomoć drugih grčkih polisa nije uspio, a nakon čega su Perzijanci u Grčko-perzijskim ratovima poduzeli dvije velike invazije na samu Grčku, koje su odbijene nakon velikih grčkih pobjeda kod Salamine 480. pne. i Plateje 479. pne. Nakon što su Perzijanci odbačeni, u Grčkoj dolazi do svojevrsnog zlatnog doba, prije svega u Ateni koja se pod vodstvom Perikla počela nametati kao dominatna država, te u kojoj se intenzivno razvijaju umjetnost, književnost, filozofija, ali i političke institucije poput demokracije koje će imati značajan uticaj na kasnije periode evropske i svjetske historije. Atena, čija se moć temeljila na trgovini i snažnoj mornarici, je kao svog glavnog suparnika imala Spartu, čija je karakteristika bio militaristički poredak temeljen na čvrstoj društvenoj hijerarhiji; njihovo suparništvo, koje je imalo i određene ideološke komponente, je 431. pne. eskaliralo u dugotrajni i iscrpljujući Peloponeski rat koji je 403. pne. završen spartanskom pobjedom i uspostavljanjem Spartanske hegemonije. Spartanci su, međutim, 371. pne. teško poraženi u bitci kod Leuktre nakon koje se kao dominantna sila u Grčkoj neko vrijeme nametnula Teba.
Stari Rim
thumb|270px|[[Kapitolijska vučica s Romulom i Remom.]]
Osim na obalama Egejskog mora, u 1. milenijumu pne. se civilizacija pod grčkim i feničanskim uticajem počela širiti i na područje Apeninskog polutoka, pri čemu je jedna od prvih domačih kultura bila Etrurska civilizacija sa sjedištem u današnjoj Toskani. Nešto južnije je na području današnjeg Lacija stvoren Rim, grad-država čije se osnivanje tradicionalno vezuje uz godinu 753. pne. iako arheološki nalazi sugeriraju da je bio nastanjen nekoliko vijekova ranije. Rimska je država ispočetka bila monarhija, odnosno Rimsko Kraljevstvo, ali je njen politički život bio obilježen sukobima, kako na unutrašnjem planu između plemića (patriciji) i običnih pučana (plebejci) tako i susjedima zbog kojih se u Rimu, počevši od vladavine kralja Servija Tulija u 6. vijeku pne. počinje stvarati vojna organizacija koja će se sa vremenom nametnuta kao superiorna svim vojskama antičkog svijeta.
Rimska Republika
Godine 509. pne. je okrutnost posljednjeg rimskog kralja Tarkvinija Oholog izazvalo njegovo svrgavanje u pobuni pod vodstvom Lucija Junija Bruta, a nakon čega je, u nastojanju da se izbjegnu slični slučajevi u budućnosti, uspostavljen novi republikanski poredak, odnosno Rimska Republika. Ona je organizirana po načelu podjele vlasti na zakonodavnu pod Senatom i narodnom Skupštinom i izvršnu koju su vodili na godinu dana birani magistrati, uključujući dvojicu konzula. Ovakav poredak, koji će kasnijim generacijama Evropljana predstavljati ideal republikanskih ideala, je prvih nekoliko vijekova bio stabilan, usprkos borbi patricija sa plebejcima. Rimljani su se ispočetka nametnuli kao hegemon svojim latinskim rođacima, koje su organizirali u Latinski savez, a potom vodili borbe sa Etrurcima i drugim italskim narodima. Iako je godine 390. pne. Rim prilikom osvojilo i opljačkalo galsko pleme Senona, grad se uspio oporaviti te je tokom 4. vijeka nastavio ekspanziju i postao dominantna sila Centralne Italije, a potom u dugotrajnim i iscrpljujućim Samnitskim ratovima slomio otpor Samnita, koji su predstavljali glavnu prepreku daljoj ekspanziji na jug. Tamo su Rimljani došli u dodir sa kolonijama Velike Grčke, te 280. pne. došli u sukob sa epirskim kraljem Pirom, iz koga su izašli kao pobjednici, ostvarivši kontrolu nad cijelim Apeninskim poluotokom južno od rijeke Po.
Iako su Rimljani dotada bili saveznici sa Kartagom, rimsko miješanje u sukobe gradova-država na Siciliji, koju je Kartaga smatrala dijelom svoje interesne sfere, je 264. pne. dovelo do izbijanja Prvog punskog rata između bivših saveznika. Iako Rimljani na samom početku nisu imali nikakvu mornaricu, to su vrlo brzo nadoknadili uz pomoć svojih grčkih saveznika te porazili Kartažane u nizu pomorskih bitaka te konačno 241. pne. ishodili mir kojim je pripala Sicilija, a nešto kasnije Sardinija i Korzika. Kartagina je, ostavši bez vrijednih posjeda na Mediteranu, sljedećih decenija to nastojala kompenzirati osvajanjima na Iberskom poluotoku pri čemu se posebno istakao daroviti vojskovođa Hanibal Barka. Kada je 218. pne. izbio Drugi punski rat, Hanibal je pokrenuo veliki kopneni pohod preko Pirineja i Alpa na Italiju, te Rimljanima nanio niz katastrofalnih poraza, ali usprkos višegodišnje kampanje nije uspio konačno slomiti rimski otpor; umjesto toga su se Rimljani pod Scipionom Afrikancem reorganizirali i u bitci kod Zame 202. pne. porazio Hanibala nakon čega je rat završen rimskom pobjedom i uspostavom hegemonije nad zapadnim Mediteranom.
Rimska država je nakon toga težište svoje ekspanzije preorijentirala na istok, gdje su 197. pne. u bitci kod Kinoskefala poraženi Makedonci, i nakon toga uspostavljena rimska hegemonija nad polisima u Grčkoj, a 190. pne. u kod Magnezije poražena seleukidska Sirija čime su postavljeni temelji rimske hegemonije nad Malom Azijom. Dodir sa grčkom kulturom je imao značajan uticaj na Rimljane, koji su u Grcima vidjeli svoje uzore, a što se odrazilo kroz rimsku književnost, filozofiju kao i pismo (latinica) koje će kroz nekoliko vijekova postati dominatno u Evropi. Spektakularne pobjede u tim, kao i kasnijim sukobima, su međutim imale neželjene posljedice po unutrašnju stabilnost rimske države, prije svega zbog produbljivanja socijalnih razlika između sve siromašnijih plebejskih masa na jednoj, i u ratovima naglo obogaćene elite na drugoj strani, a što institucije Republike nisu bile u stanju kompenzirati; tako stvorene napetosti su uzrokovale trajnu političku nestabilnost, ali i endemsko nasilje, koje je prvi put došlo do izražaja prilikom ubistva popularnog reformatskog tribuna Tiberija Grakha 133. pne. Razmirice između konzervativnih optimata i reformatorski nastrojenih populara će se nastaviti sljedečih stotinjak godina, povremeno eskalirajući i u krvavi građanski rat, kao što se zbilo kada je optimatski vojskovođa Kornelije Sula 83. pne. marširao na Rim i uspostavio kratkotrajnu strahovladu. Iako je nakon njegove smrti stari poredak nominalno vraćen, rimskom politikom su dominirali sve ambicioznije i beskrupulozniji političari, među kojima se posebno istakli Marko Licinije Kras, Pompej i Gaj Julije Cezar koji su sredinom 1. vijeka pne. sklopili Prvi trijumvirat, nastojeći svoju vlast zadržati spektakularnim osvajačkim pohodima. Pompej je tako 63. pne. uspio dodatno proširiti hegemoniju nad Bliskim Istokom, ali je njegov pothvat zasjenjen kada je 50-ih godina pne. Cezar u Galskim ratovima osvojio Galiju čime je rimska vlast proširena na dijelove Sjeverozapadne Evrope. Kada se Trijumvirat raspao, saveznici su se 49. pne. sukobili u građanskom ratu koji je završio Cezarovom pobjedom i uspostavom njegove diktature. Cezar je 44. pne. ubijen od pristaša Republike, ali je taj čin samo doveo do novog niza građanskih ratova u kojima se 31. pne. kao konačni pobjednik nametnuo njegov mladi nećak Oktavijan te uspostavio vlastiti režim.
Principat
thumb|left|160px|[[Oktavijan August]]
Oktavijan je 16. januara 27. pne. odlukom Senata dobio titulu Augustus (uzvišeni), što se tradicionalno smatra krajem Republike i početkom novog, monarhijskog poretka kojim će državom upravljati carevi. U prvih četvrt milenijuma institucije stare Republike su bile formalno očuvane, a vlast careva, koji su nosili titulu princeps bila formalno podvrgnuta ograničenjima, a zbog čega se taj period naziva principat. Oktavijan August je temelje tog poretka udario tokom svoje duge vladavine koju je obilježila politička stabilnost nakon decenija krvavih sukoba i građanskih ratova, te prestanak osvajačkih ratova. Iako je August poduzimao osvajačke pohode na Iberijskom pulotoku, Balkanu i Germaniji, oni su imali ograničene ciljeve, odnosno za svrhu imali konsolidaciju prethodno osvojenih područja. Nakon bitke u Teutoburškoj šumi godine 9. n.e. August je odustao od osvajanja Germanije čije je stanovništvo - Germani - zauvijek ostalo van rimske vlasti. Kao stalne rimske granice su nametnule rijeke Dunav i Rajna, odnosno sistem stalnih utvrđenja zvan Rimski limes; takvu su politiku nastavili i Augustovi nasljednici, sa izuzetkom Klaudija koji je godine 43. pokrenuo osvajanje Britanije i Trajana koji je nekoliko decenija kasnije osvojio Daciju (u današnjoj Rumunjskoj). Tako stvorena granica je sljedećih nekoliko vijekova Evropu dijelila na "civilizirani" rimski i "barbarski" dio. Podanici Rimskog Carstva su sljedeća dva vijeka uglavnom živjeli u miru i prosperitetu, te se taj period često naziva pax romana (rimski mir), a tokom njega je došlo do daljeg razvoja kulture, koja se počela prožimati sa kulturom osvojenih naroda, od kojih su se mnogi počeli stapati sa Rimljanima i prihvaćati njihov jezik, od kojeg će nastati današnji romanski jezici. Taj je period svoj vrhunac, odnosno svojevrsno zlatno doba imao pod vladavinom tzv. Pet dobrih careva koja je započela ustoličenjem Nerve godine 96. a završila smrću cara Marka Aurelija godine 180.
Dominat
Kao završetak krize 3. vijeka se navodi godina 284. kada je novim carem postao Dioklecijan. Iako je, kao i brojni njegovi prethodnici, bio vojnički car, na vlast došao u pobuni, iskazao se kao sposoban vladar, koji je shvaćao da rimskoj državi, želi li opstati, treba promjena političkog poretka. Dioklecijan je rješenje vidio u napuštanju posljednjih ostataka rimske republikanske tradicije, odnosno čvrstoj centralnoj vlasti koju bi oličavao apsolutni monarh nalik na vladare drevnog Orijenta; Dioklecijan je u tu svrhu sebi dao titulu dominus et deus (gospodar i bog), pa je novi poredak kasnije među historičarima dobio naziv dominat koji ga razlikuje od prethodnog principata. Dioklecijan je također uspostavio sistem tetrarhije odnosno podjele Carstva na četiri dijela kojim bi vladao različiti car uz unaprijed utvrđen sistem nasljeđivanja. Dioklecijanove reforme su do kraja njegove vladavine godine 305. Carstvu donijele političku stabilnost, ali nisu bile u stanju otkloniti posljedice višedecenijskih razaranja, kao i duboke ekonomske i financijske krize, koja se drastično odrazila na položaj stanovništva, koje se u počelo od tradicionalna poganske religije sve više okretati raznim "egzotičnim" kultovima uključujući kršćanstvo, koje je steklo izuzetnu popularnost, prije svega u istočnim dijelovima Carstva.
Dioklecijanove reforme je nastavio njegov nasljednik Konstantin, koji je godine 313. došao na vlast nakon sloma tetrarhije, odnosno kratkotrajnog građanskog rata u kome je svog suparnika Maksencija porazio uz pomoć svojih kršćanskih pristaša. Iste je godine donio Milanski edikt kojim je kršćanstvo, koje je dotada bilo često proganjano legalizirano, a nakon što je i sam Konstantin postao kršćanin, postati de facto državna religija Rimskog Carstva. Taj proces, privremeno prekinut za vrijeme kratkotrajne vladavine poganskog cara Julijana Apostata je nastavljen od strane kasnijih vladara, koji su u kršćanskoj vjeri, odnosno njenom nauku vidjeli opravdanje svog autoriteta; zbog toga su rimski vladari počeli proganjati i suzbijati ne-kršćanska vjerovanja, odnosno denominacije koje su se smatrale heretičkima. U tome se posebno istakao car Teodozije I svojim ediktima 391. godine. Zahvaljujući tome, kršćanstvo je počelo dominirati svim aspektima evropske kulture, potiskujući ili potpuno ukljanajući elemente nekadašnje klasične grčko-rimske civilizacije; ono se počelo širiti i izvan rimskih granica, odnosno među barbarskim plemenima na sjeveru, uključujući Gote koji su prihvatili heretičku verziju koja će kasnije buti poznata kao arijanstvo.
Teodozije je godine 395. proveo posljednju i konačnu podjelu carstva na Zapadno i Istočno, od koje će potonje biti među kasnijim historičarima poznato kao Bizant. Iako su ta dva identiteta sve do propasti Zapadnog Carstva godine 476. zadržala državnopravne veze, ta će podjela imati dalekosežne posljedice izazivaju duboke religijske, etničke i ideološke podjele u Evropi koje nisu prevladane do današnjih dana.
Seoba naroda
Godine 375. je, međutim, došlo do provale Huna kroz Vrata naroda, a pod čijim su se udarom našli narodi u Istočnoj Evropi, prije svega Goti koji su živjeli u današnjoj Ukrajini. To ih je prisililo da se sele na zapad, prvo Ostrogoti ili Istočni Goti, a potom njima srodni Vizigoti koji su od rimskog cara Valensa zatražili da im dozvoli naseljevanje južno od Dunava. Valens je ispočetka pristao, ali se potom predomislio i pokušao ih otjerati, a što je 378. dovelo do bitke kod Hadrijanopolja u kojoj je ubijen, a njegova vojska uništena. Nakon neuspjelih pokušaja da ponovno prikupi vojsku, car Teodozije je pristao na vizigotske zahtjeve i dozvolio im naseljavanje na Balkanu, odnosno da stvore de facto državu u državi; iz nje će početi postepeno migrirati prema Zapadnoj Evropi, odnosno rimskim provincijama Italiji, Hispaniji i Galiji. Pri tome su služili kao rimska najamnička vojska, često korišćena u građanskim ratovima, te jedan od faktora rimske politike.
Primjer Vizigota su godine 406. slijedili Vandali koji su prešli Rajnu, naselili se prvo u Galiji, potom u Hispaniji, te na kraju stigli u Sjevernu Afriku gdje će stvoriti vlastitu državu poznatu kao Vandalsko Kraljevstvo. Vizigoti su pak, godine 410. napali i opustošili Rim prije nego što će nastaviti put na zapad i u Hispaniji stvoriti Vizigotsko Kraljevstvo; što je događaj koji je imao značajne posljedice po dotadašnji rimski svijet; iako Rim više nije bio prijestolnica Zapadnog Carstva, autoritet careva je gotovo potpuno nestao, te se rimska država počela raspadati na de facto nezavisna barbarska kraljevstva u kojima je, usprkos pokušaja njihovih vladara da očuvaju i uživaju u tekovinama rimske civilizacije, zbog prekida trgovačkih i političkih veza počela stragnacija i nazadovanje. Taj je proces u svom najvećem opsegu došao do izražaja u Britaniji koju su rimske snage 410. napustile, prepustivši je saksonskoj invaziji i periodu često navođenom kao Mračno doba. Raspad Carstva je okončan godine 476. kada je u Italiji germanski najamnički vođa Odoakar svrgnuo posljednjeg cara Romula Augustula te se proglasio kraljem; taj se događaj tradicionalno navodi kao kraj Starog i početak Srednjeg vijeka.
Istočno Carstvo se, međutim, pokazalo daleko otpornijim na barbarske provale od Zapadnog. Tako su u njemu rimske vojne i političke institucije ostale sačuvane, isto kao i materijalna osnova za njihovo održavanje. Zbog svega toga je Konstantinopolis kao nova prijestolnica postao glavno središte evropske ekonomije i kulture. U 6. vijeku se istočnorimski car Justinijan smatrao dovoljno snažnim da pokrene pohode sa ciljem ponovnog osvajanja zapadnog dijela, a u čemu je ispočetka imao priličnog uspjeha, te u Vandalskom ratu osvojio Sjevernu Afriku; njegov pokušaj da osvoji Italiju i tamo stvoreno Ostrogotsko Kraljevstvo je, pak, doveo do izuzetno dugotrajnog Gotskog rata koji je, iako završen istočnorimskom pobjedom, u potpunosti iscrpio carstvo, a Italiju, koja je trebala biti kruna obnovljene države, opustošio. Svemu tome je doprinijela i Justinijanova kuga, odnosno pandemija koja je 541/42. godine pogodila Carstvo te izazvala smrt preko četvrtine stanovništva. Oslabljeno Carstvo nakon Justinijanove smrti nije bilo u stanju braniti svoje granice, te tako spriječiti provale Langobarda u Italiju te Avara i Slavena na Balkan.
Srednji vijek
Srednji vijek se u evropskoj historiografiji tradicionalno dijeli na tri perioda - Rani srednji vijek, koji okvirno pokriva vrijeme od 500. do 1000. godine, razvijeni srednji vijek, koji okvirno pokriva vrijeme od 1000. do 1300. godine, te Kasni srednji vijek, koji okvirno pokriva vrijeme od 1300. do 1500. godine.
Razvijeni i kasni srednji vijek
Monotonija ranog srednjeg vijeka razbijena je 1054. kada dolazi do shizme u kojoj je došlo do konačne podjele između kršćanske crkve na zapadnu (katoličku, sa središtem u Rimu) i istočnu (pravoslavnu, sa središtem u Konstantinopolu).
Klasicizam i prosvjetiteljstvo/Apsolutizam i parlamentarizam
Iako su pokreti kao takvi počeli nastajati tek završetkom baroka 1750. godine, novotarske društveno-političke ideje u Europi javljaju se već krajem XVI. vijeka. Naime, pod utjecajem uspješno provedenih reformnih ideja unutar Crkve i novih mogućnosti proizašlih iz velikih geografskih otkrića, Europa ulazi u novo razdoblje svoje povijesti koje će biti obilježeno, na političkom planu, razvojem dvaju političkih sustava koji će povijest obilježavati sve do Prvog svjetskog rata. Jedan od njih bio je centralizirani, despotski sustav poznat kao dvorski apsolutizam, dok je drugi bio u skladu s prosvjetiteljskim idejama koje će se u punom obliku javiti tek kasnije, ali će svoje početke imati na kraju XVI. vijeka u obliku parlamentarizma.