cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Breznica (Slovačka)
Breznica je selo i istoimena općina u okrugu Stropkov u Prešovskom kraju na sjeveroistoku Slovačke.
Historija
Breznica se u historijskim zapisima prvi put spominje 1404. godine.
Geografija
Općina se nalazi na nadmorskoj visini od 176 metara i pokriva površinu od 9,931 km². Stanovništvo broji 814 ljudi.
Srbi u Rumuniji
Srbi u Rumuniji čine priznatu nacionalnu manjinu od strane države Rumunije, petu po brojnosti u državi. Po poslednjem popisu iz 2002. godine bilo je 22.562 pripadnika srpske nacionalne manjine u Rumuniji (oko 0,1% stanovništva države), što pad od 23% u odnosu prethodni popis iz 1992. godine (29.408 pripadnika).
Kulturno i upravno središte rumunskih Srba je najveći grad rumunskog Banata, Temišvar. Ogromna većina Srba živi u njegovoj okolini i pograničnom pojasu sa Srbijom.
Istorija
mini|d|270px|Srbi u Rumuniji (2002) mini|d|270px|Etničko područje Srba i Južnih Slovena u Rumuniji između 16. i 18. veka (prema Jovanu Cvijiću i dr Dušanu J. Popoviću) mini|d|270px|Srpski manastir [[Bezdin]] mini|d|270px|Srpska pravoslavna crkva u Aradu mini|d|270px|Grad [[Nova Moldava]]
Srednji vek: Postojanje zajednica Slovena u ranom srednjem veku na području današnje zapadne Rumunije utvrđeno na nizu srednjovekovnih zapisa, najviše ugarskih. Krajem srednjeg veka, nadiranjem Turaka, uočeno je pomeranje Srba ka severu i naseljavanje severno od Dunava. U 15. veku osnivaju se prvi srpski manastiri: Kusić, Senđurađ, čiji su ktitori bili mahom iz kuće Brankovića.
Otomansko razdoblje: Osmansko carstvo vladalo je južnom Ugarskom od Mohačke bitke 1522. g. do 1719. g. i Požarevačkog mira, kada kao posldenji deo severno od Dunava, napuštaju Banat. Za vreme Turaka učvrstio se srpski karakter većeg dela Banata. Srbi su živeli u preko 100 malih naselja u okolini Temišvara, a postojalo je i oko 20ak srpskih manastira.
Habzburško razdoblje: Dolaskom habzburške vlasti na prostore Banata dolazi do naseljavanje nesrpskog stanovništva (Nemci, Mađari, Rumuni, Slovaci) u prilično opustele delove južne Ugarske, pa već u prvoj polovini 18. veka udeo Srba opada. Ukidanjem pomoriške vojne granice sredinom veka veliki deo Srba se iseljava iz ovog područja, pa stožer Srpstva na ovim prostorima ostaje tzv. "Banatska crna gora", koju je činilo nekoliko naselja istočno od Temišvara. Većina ovih naselja će očuvati srpski karakter sve do sredine 20. veka. Manji deo Srba naseljao je područje istočno od Temišvara, koje zbog svoje manje privlačnosti (pobrđe) u par malih naselja nije izgubilo srpski karakter sve do danas. Slično, ovome i područje Banatske Klisure, bliže Srbiji i u sastavu Vojne granice, nije izgubilo srpski karakter do danas.
Srpska Vojvodina i Tamiški Banat: Upravna jedinica Srpska Vojvodina i Tamiški Banat postojala je od 1849. g. do 1860. g. označila prvi put makar u samom nazivu postojanje prostora nastanjenog Srbima na području Habzburške monarhije. Sedište je bilo u Temišvaru. Međutim, udeo Srba (manje od trećine ukupnog stanovništva) i marginalni položaj lokalnih vlasti na području cele Habzburške monarhije nije omogućio težnje srpske zajedice u ovoj upravnoj tvorevini, pa njeno ukidanje nije označilo ništa novo za bitisanje Srba u Banatu.
Vreme Austro-Ugarske: U razdoblju 1867-1918. g. došlo je do naglog privrednog razvoja Ugarske, pa i današnjeg Banata. Razvoj Temišvara i porast njegovog stanovništva umanjio je udeo i značaj srpske zajednice u gradu. I pored toga Srbi su doživeli napredak. Većina srskih naselja je zadržala srpski karakter, ali se u obodnim delovima Banata i selima sa mešovitim stanovništvom udeo Srba smanjivao.
Pripajanje Rumuniji i međuratno razdoblje: Krajem 1918. g. srpska vojska ušla je u veći deo Banata i Temišvar i potpomogla organizovanje srpske narodne vlasti. Međutim, kasnijim mirovnim konferencijama novoosnovana Kraljevina SHS nije uspela sačuvati središnji i istočni deo Banata sa Temišvarom i on je 1919. g. predat Rumuniji. Posebno teška borba pri pregovorima bila oko položaja Banatske klisure, nastanjene pretežno Srbima i sa 3 srpska manastira. Međutim, posle razgraničenja sa obe strane granice ostalo je približno isti broj Srba, odnosno Rumuna - oko 60 hiljada. Položaj Srba u u Kraljevini Rumuniji u sledeće dve decenije bio je dobar - osnovane su srpske novine, osnovane srpske kulturne i obrazovne ustanove. Čak je i u razdoblju fašističke diktarture generala Antoneskua tokom Drugog svetskog rata položaj Srba bio podnošljiv.
Komunističko razdoblje u Rumuniji: Posleratno uspostavljanje prijateljskih odnosa između komunističkih Rumunije i Jugoslavije pozitivno se odrazilo na srpsku manjinu, iako je deo Srba, pokrenutih ratom, prešao u Jugoslaviju. Međutim, već 1948. g. rezolucijom Informbiroa i zahlađenjem odnosa Jugoslavije i SSSRa, došlo je do početka najgoreg doba u bitisanju srpske nacionalne manjine u Rumuniji, koja je u to vreme bila "satelit" SSSRa. Došlo je velikih deportacija Srba u Baragansku stepu, gušenja kulturnog i verskog života. Dodatna teškoća bilo je naseljavanje Rumuna iz ostatka Rumunije na napuštena imanja odbeglih Nemaca i drugih, pa je rumunski element naglo ojačan u sredinama Banata gde on dotle bilo mali ili nije postojao. Posle ponovnog uspostavljanja dobrosusedskih odnosa 1956. g. položaj Srba se popravio, ali je i dalje bio nepovoljan. Gašenje srpskih škola i kulturnih ustanova, pojava mešovitih brakova između Srba i Rumuna, kao i "tiha" asimilacija potpomognuta od vlasti, doprinela opadanju broja pripadnika srpske nacionalne manjine i njenom starenju. Po padu komunističkog režima u Rumuniji je bilo upola manje Srba nego 50 godina pre toga. Brojna naselja sa srpskom većinom, posebno oko Temišvara, postala su većinski rumunska. U nasljima gde su Srbi bili manjina njihov broj je postao simboličan.
Srbi u Rumuniji danas: Tokom protekle dve decenije položaj Srba u Rumuniji se popravio, iako broj pripadnika i dalje opada. Posebna teškoća je velika starost pripadnika srpske manjine i teško ostvarljiva mogućnost obnove stanovništva. Postoje i pozitivni pomaci, koji se pre svega ogledaju u vraćanju oduzete imovine, posebno u slučaju Srpske pravoslavne crkve, kao i obnovi manastira i crkava.
Veroispovest
Treba naglasiti da se na području današnje Rumunije, u rumunskom delu Banata, nalazi i nekoliko manastira, koji su pripadali ili i danas pripadaju Beogradskoj patrijaršiji: Bazjaš, Zlatica, Bezdin, Sv. Đurađ, Kusić. Većina njih je u relativno dobrom stanju.
Od drugih veroispovesti važno je napomenuti da je pitanje Krašovana kao katoličkih Srba je još uvek otvoreno. U novije vreme jedan sasvim mali deo pripadnika izjašnjava se kao ateisti, a još manji broj se okrenuo neoprotestanskim crkvama.
Jezik
Srbi u Rumuniji u velikoj većini govore srpskim jezikom. Govor nalikuje govoru srpskog Banata, s tim što u njemu zbog izolovanosti rumunskih Srba ima više arhaizama i pozajmljenica iz drugih jezika. U mešovitim naseljima Srbi su još u prošlosti govorili i drugim jezicima (rumunski, mađarski, nemački). Danas je potpuno normalna pojava da rumunski Srbi znaju rumunski jezik.
Prostorni razmeštaj Srba
Srbi su nastanjeni u nizu banatskih naselja u zapadnom delu Rumunije, duž granice sa maticom, Srbijom i raspoređeni su u četiri najzapadnija okruga: Timiš, Karaš-Severin i Arad i Mehedinci. U državi postoje dve male seoske opštine sa srpskom većinom (opština Požežena i Opština Svinjica), a u jednoj Srbi čine relativnu većinu stanovništva (Opština Sokolovac). Najveći broj pripadnika, gotovo jedna trećina, živi u gradu Temišvaru. Sasvim mali broj Srba živi izvan Banata i to su sve noviji naseljenici iz Banata. Najviše ih ima u prestonici Bukureštu, oko 300 pripadnika.
U prostornom razmeštaju Srba mogu se uočiti tri uže celine:
Voltam
Voltam se može odnositi na
Bokar
desno|230px|mini|Kula Bokar Bokar je jedna od pet najvažnijih kula na dubrovačkim gradskim zidinama. Nalazi se na zapadnom kraju zidina, u neposrednoj blizini tvrđave Lovrijenac.
Izgradnja i funkcija
Kula je izvedena i dovršena po Michelozzovim nacrtima 1570. godine, iako je gradnja počela još 1461. Arhitektonski je to čist i skladan kružni volumen s tri vijenca, vrlo zanimljiv po unutarnjim prostorijama i terasama. Ima potkovast oblik. Služila je za topničku paljbu u svrhu obrane gradskog opkopa i mosta na Vratima od Pila te nadzor pristupa s mora u slučaju opsade ili iskrcavanja neprijatelja u lučici Pile. U njoj je kazamat za čuvanje streljiva i manjih topova. Zbog položaja prema moru, bila je pogodna za topničke vježbe: od 1463. godine, s Bokara, se ispitivao domet topova.
Bebi Dol
Bebi Dol (Dragana Šarić, rođena 2. oktobra, 1962. u Beogradu) je poznata srpska i jugoslovenska pevačica pop muzike. Njen otac Milenko Šarić je bio džez muzičar. Živi i radi u Beogradu.
Albumi
Bebi Dol je počela svoju muzičku aktivnost kasnih 1970ih u bendu „Tarkus“.
1981 se povezala sa Goranom Vejvodom i formirala kratkotrajni bend Anoda Ruž (-{Annoda Rouge}-), koji nije objavio nijedan album.
Posle toga se okrenula solo karijeri, i u saradnji sa Vejvodom uskoro objavila dvostruki singl „Mustafa“ / „Na planeti uzdaha“ u produkcijskoj kući PGP RTB. Singl je imao mnogo uspeha, i pesma „Mustafa“ je proglašena pesmom godine 1981, a Bebi Dol je dobila nagradu za najbolji snimak iste godine.
Ohrabrena uspehom, počela je raditi na albumu koji se pojavio 1983 pod imenom „Ruže i krv“. Dobila je nagradu za najbolji debitantski album iste godine, a kritičari i javnost su imali odlične komentare i album se dobro prodao. Pored već velikog hita „Mustafa“, na albumu su bile i pesme „Superboj“, „Ruže i krv“ i „Lapis lazzuli“ koje su takođe postale popularne.
1995. Bebi Dol je snimila svoj drugi album „Ritam srca“. Album je sadržao nekoliko novih pesama u dens ritmu, kao i pesmu „Brazil“ sa nastupa na Pesmi Evrovizije 1991. u dve varijacije, i pesmu „Slatke suze ljubavi“ iz 1988. Popularni hit sa ovog albuma je bila i pesma „Hajde da“, za koju je snimila i spot. Na ploči se našla obrada Madonine pesme „Take a Bow“, prevedena sa „Pokloni se“. Album je doživeo dobar odziv u publici.
Nakon ovoga, Bebi Dol se ponovo povukla na nekoliko godina tokom kasnih 1990ih. Tek 2002. je objavila svoj treći album „Ljuta sam“. Međutim, ni publika ni kritičari nisu dobro prihvatili album, imajući dobre komentare samo za kvalitet proizvodnje. Samo dve pesme, „Krv, sreća, suze i znoj“ i „Smejem se“, su rado puštane na radiju i televiziji.
Everet
Everet se može odnositi na
Bebi Dol
Albumi
U decembru 2006 je objavila kompakt disk naslovljen sa „Čovek rado izvan sebe živi“. Album je sadržao obrade klasika poput „Help“, „Papa's Got A Brand New Bag“, „Moon River“ i „Lush Life“.
Festivali
1983. godine Bebi Dol je učestvovala po prvi put na Jugoviziji, na kojem je osvojila šesto mesto pesmom „Rudi“. Muziku i tekst je napisala Bebi Dol a Goran Vejvoda je radio aranžman. Uskoro je ova pesma u dve verzije objavljena na dvostrukom singlu, skupa sa pesmom „Baby love“. Pesma „Rudi“ je doživela veliki uspeh, i na izboru pokrenutom od strane magazina „Pop Rock“ za najbolju pesmu bivše Jugoslavije je osvojila sedmo mesto.
Nakon toga, iznenađujuće s obzirom na njenu tadašnju popularnost u Jugoslaviji, Bebi Dol je provela nekoliko godina (između 1984 i 1986) u Egiptu gde je nastupala u Kairu, u elitnom hotelu Šeraton.
Godine 1986 se vratila u Jugoslaviju i osvojila glavnu nagradu na beogradskom muzičkom festivalu MESAM sa pesmom „Inš-Alah“, inspirisanom orijentalnom muzikom i kulturom.
1987. godine se po drugi put takmičila na Jugoviziji sa pesmom „Zrno nežnosti“, i osvojila četvrto mesto. Naredne godine je osvojila treće mesto pesmom „Zatvori mama prozore“. Takođe je učestvovala na MESAM-u sa pesmom „Slatke suze ljubavi“ i osvojila drugo mesto 1988.
Bebi Dol je konačno osvojila prvo mesto na Jugoviziji 1991. i predstavljala Jugoslaviju na Pesmi Evrovizije 1991. u Rimu sa pesmom „Brazil“. Međutim, osvojila je samo jedan poen, što se smatra da je bio odraz političke situacije u Jugoslaviji u to vreme, jer je ista pesma doživela veliku popularnost na domaćoj sceni, i autorsko pravo je prodato Italiji, Grčkoj i zemljama Beneluksa. Zbog velikog neuspeha, čelnici Radio-televizije Beograd su odlučili da bojkotuju Bebi Dol i odbili da snime singl za jugoslovensko tržište. Međutim, Bebi Dol je iste godine dobila poziv za nastup u San Remu, što je onemogućila teška politička situacija u Jugoslaviji u to vreme.
2003. godine je došla do polufinala na Beoviziji sa pesmom „Tvrdoglava“.
Breznica, Žirovnica
Breznica (njemački: Bresnitz) je selo u Sloveniji od 473 stanovnika, ono je i administrativni centar Občina Žirovnica.
Geografske karakteristike
Breznica leži 9 km južnije od Jesenica u kotlini rijeke Save Dolinke, odmah iznad sela steru se planine Karavanki.
Historija i znamenitosti
Historija tog sela posljednji vijek usko je vezana uz željezaru u Jesenicama, gdje je većina seljana radila, pa zapravo to i nije bilo selo u klasičnom smislu. Prije tih vremena, to je bio isključivo poljoprivredni kraj, poznat kao mjesto u kom je radio Anton Janša poznati slikar i pčelar, pa je jedna od najvećih atrakcija sela - njegov obnovljeni pčelinjak sa košnicama koje je on oslikao.
Znamenitost je i župna crkva sv. Marije, koju je 1819. podigao Blasio Zamolo iz Furlanije.
Barnes Wallis
Sir Barnes Neville Wallis, CBE FRS, RDI, FRAeS (26. septembar 1887 – 30. oktobar 1979), bio je engleski naučnik, inženjer i pronalazač, najpoznatiji po odskakujućoj bombi koju je izumio za potrebe RAF-a u Drugom svjetskom ratu i koja je korištena u znamenitom napadu na njemačke brane u proljeće 1943. godine. Barnes Wallis je također poznat po izumu tzv. geodetskog aviotrupa i seizmičke bombe. Godine 1955. je njegov lik u filmu The Dam Busters tumačio Michael Redgrave.
Mangoki
Rijeka Mangoki je rijeka na jugozapadu Madagaskara duga 304 km Mangoki nastaje spajanjem rijeka Matsiatre i Mananantanane na centralnom platou, potom teče na zapad prema delti u Mozambičkom kanalu kod grada Morombe.
Geografske karakteristike
Mangoki je dug 304 km od svog ušća do spoja rijeka Matsiatra - Mananantanana koje ga formiraju. Ali ukoliko se Matsiatra promatra kao ista rijeka (samo drugog imena) tada je Mangoki ukupno dug 714 km, čak i duži ako bi se računalo da je izvor Matsiatre, rijeka Ihosi, - tad bi to bilo 821 km. Ako se računa tako, onda je Mangoki najduža rijeka na Madagaskaru, znatno duži od Betsiboka koji je dug, zajedno sa Mananarom, - samo 605 km. Ukupna površina sliva Mangokija je računajući tako - 55 750 km².
THW Kiel
THW Kiel je njemački rukometni klub iz Kiela. Osnovan je 1904. godine i natječe se u Prvoj njemačkoj rukometnoj ligi. Jedan je od uspješnijih njemačkih rukometnih klubova. Osvojili su državno prvenstvo 19 puta, bili pobjednici državnog kupa 9 puta, te 7 puta osvajali Superkup. Na europskoj sceni igrali su također uspješno. Osvojili su 3 EHF Kupa, 3 puta su bili prvaci Europe, a po jednom su osvojili superkup Europe i klupsko prvenstvo svijeta. Uz to su još 3 puta bili finalisti europske lige prvaka a po jednom su gubili finale superkupa Europe i klupskog prvenstva svijeta.
Treneri
(od sezone 1977/78.)
Tusculum, Tennessee
Taskulam je grad u američkoj saveznoj državi Tenesi.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.663, što je 659 (32,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Krupa (Obrovac)
Krupa je selo u Zadarskoj županiji.
Upravna organizacija
Upravnom organizacijom dijelom je Grada Obrovca.
Čikopi
Čikopi se može odnositi na
Bilišane
Bilišane su naselje u sastavu grada Obrovca u Zadarskoj županiji.
Zemljopis
Nalaze se u području zvanom Bukovica, na sjeverozapadu Dalmacije, 3 km jugoistočno od Obrovca.
Stanovništvo
Prema popisu iz 1991., Bilišane su imale 857 stanovnika, od čega 848 Srba, 4 Hrvata i 5 ostalih. Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, Bilišane je imalo 29 stanovnika. Prema posljednjem popisu stanovništva iz 2011. naselje je imalo 176 stanovnika.
Kultura
U Bilišanima Donjim se nalazi pravoslavna crkva svetog Ivana Krstitelja iz 1734. godine, a u Bilišanima Gornjim pravoslavna crkva Rođenja Presvete Bogorodice iz 1860.
Tri Rivers
Tri Rivers se može odnositi na
Breznički Hum
Breznički Hum je naselje i sjedište istoimene općine u Hrvatskoj, koja administrativno pripada Varaždinskoj županiji.
Stanovništvo
Po posljednjem popisu stanovništva iz 2001. godine, općina Breznički Hum imala je 1.575 stanovnika, raspoređenih u 5 naselja:
Spomenici i znamenitosti
župna crkva Sv. Martina
Stradun
mini|250px|desno|Stradun (Placa) thumb|mini|Stradun zimi Stradun ili Placa je glavna ulica u staroj gradskoj jezgri, ali i u Dubrovniku općenito. Naziv "Stradun" potječe od Mlečana i podrugljiv je naziv za veliku ulicu, a ime "Placa" potječe od latinske riječi "platea", što znači "ulica".
Na mjestu današnjeg Straduna u prošlosti je bio močvarni teren koji je razdvajao Ragusu od Dubrave. Nasipavanjem močvare u 9. stoljeću, stanovništvo je stvorilo jedan grad.
Stradun se proteže u smjeru istok – zapad, a nalazi se između dvoja gradska vrata (Vratima od Pila i Vratima od Ploča). Na početku i na kraju Straduna nalaze se i dvije fontane (Velika i Mala Onofrijeve česma) te dva zvonika (Gradski zvonik i zvonik franjevačke crkve i samostana). Stradun je popločen kamenim blokovima, uglačanim do sjaja drvenog parketa, pa ga nazivaju i ulica – salon. Svoju namjenu, Stradun je dobio u 12. stoljeću, a današnji je izgled dobio nakon katastrofalnog potresa 1667. godine, kad je veliki broj građevina bio srušen. Starije slike Dubrovnika nam pokazuju kako zgrade na Stradunu prije potresa nisu imale tako tipiziran izgled kao danas, mnoge su imale arkade kao palača Sponza, a neke su bile i ukrašenije. Današnji izgled zgrada na Stradunu potječu iz razdoblja poslije potresa 1667. godine, kada je Statutom Dubrovačke Republike bio određen način gradnje stambenih zgrada: u prizemlju je uvijek bio trgovačko – poslovni prostor s vratima "na koljeno", a u veliki se magazin ulazilo iz sporedne ulice. Na prvom je katu bio stambeni prostor, dok su sobe bile na drugom katu. Kuhinja i ostale gospodarske prostorije su se uvijek nalazile u potkrovlju. Naime, nakon potresa, u Gradu je buknuo požar, koji je uništio velik broj stambenih i ostalih zgrada. Odredbom da se kuhinje presele u potkrovlje spriječavalo se širenje požara.
Stradun završava trgom Luža ispred Gradskog zvonika te tako obuhvaća veći broj važnijih spomenika unutar stare gradske jezgre te je tako omiljeno šetalište domaćeg stanovništva, kao i stranih turista.
Danas se Stradun koristi za svečanu procesiju za vrijeme proslave Feste sv. Vlaha, 3. veljače, a odabrati doček Nove godine na Stradunu se proglašava među 10 najboljih odabira u svijetu svake godine.
Fičburg
Fičburg se može odnositi na
Kismet, Kansas
Kismit je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 459, što je 25 (-5,2 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Anapolis
Anapolis se može odnositi na
Taunton (razvrstavanje)
Tonton se može odnositi na;
Muškovci
Muškovci su selo u Zadarskoj županiji.
Upravna organizacija
Upravnom organizacijom dijelom su Grada Obrovca.
Ponte, Verbano-Cusio-Ossola
Ponte je naselje u Italiji u provinciji Verbano-Cusio-Ossola, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 159 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1292 m.
Malvalinska kiselina
Malvalinska kiselina je organsko jedinjenje, koje sadrži 18 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 280,445 Da.
1235 Schorria
1235 Schorria je Marsov trojanski asteroid čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 1,909 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 12,68 a geometrijski albedo 0,067.
Doucy-en-Bauges
Dusi an Bož je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Rona-Alpi, u departmanu Savoja koja pripada prefekturi Šamberi.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 74 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 5 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 12,65 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 900 metara (maksimalnoj 2.176 m, a minimalnoj 797 m).
Zelengrad
Zelengrad je selo u Zadarskoj županiji.
Upravna organizacija
Upravnom organizacijom dijelom je Grada Obrovca.
Događanja
Od 2011., u Zelengradu se krajem kolovoza održava manifestacija "Prisnacfest" posvećena očuvanju tradicije pripravljanja bukovačkog prisnaca - lokalne poslastice, kao i održavanju i oživljavanju niza drugih narodnih običaja.
Vestbruk
Vestbruk se može odnositi na
Gojko Marinković
Počeci
Osnovnu školu završio je u Ninu, a gimnaziju u Zadru. Diplomirao je politologiju na Fakultetu političkih nauka u Zagrebu.
Novinarski rad
U novinarstvu je od 1971. . Bio je suradnik u zagrebačkom uredništvu Borbe od 1971. do 1979. , kada je prešao u Vjesnik, gdje je radio u unutrašnjopolitičkoj rubrici te u prilogu Sedam dana. Bio je u ekipi koja je 1982. pokrenula politički tjednik Danas, u kojemu je bio urednik. Od 1991. je slobodni novinar. U tjedniku Novi Danas radio je 1992. te je bio zamjenik glavnog urednika. Bio je urednik u Pečatu 1994. Bio je pomoćnik glavnog urednika novog Fokusa 2000. Bio je glavni urednik glasila Hrvatskoga novinarskog društva Novinar.
Obitelj
Sin je novinara Nikice Marinkovića i brat novinara Jadrana Marinkovića.
Minčeta
mini|350px|desno| Kula Minčeta — simbol [[Dubrovnika ]] Minčeta je najsjevernija i najmonumentalnija tvrđava na dubrovačkim gradskim zidinama; najistaknutija točka obrambenog sustava Dubrovnika prema kopnu. Uz sv. Vlaha, svojevrstan je simbol grada Dubrovnika.
Tvrđava Minčeta je dobila ime po dubrovačkoj plemićkoj obitelji Menčetić koja je ustupila zemljište za njenu izgradnju. To je velika kružna kula, koja je utemeljena na širokom i čvrstom predziđu; svojom visinom i impresivnim obujmom dominira sjeverozapadnim povišenim dijelom grada i zidina. Minčeta ima izbačeno krunište, poduprto profiliranim kamenin konzolama. Krunište ima očitu estetsku, a ne fortifikacijsku funkciju, što znači da je sama kula za vrijeme Dubrovačke Republike bila gotovo neuništivo uporište.
Povijest
mini| Minčeta s unutrašnje strane Kula je nastala u dvije faze. U prvotnom je obliku bila četverokutna, građena je 1319. godine, a kao graditelj je zabilježen Nićifor Ranjina.
Nakon pada Carigrada (1453. godine) odlučeno je da se postojeća kula prepravi u oblu. Odluka je donesena 1455. godine, ali je gradnja, zbog epidemije kuge, započela tek 1461. godine prema projektu jednog od najznamenitijih graditelja u Europi – Micchelozza di Bartolomea iz Firence. Michelozzo je oko postojeće četvrtaste kule izgradio široko oblo utvrđenje prilagođeno novom načinu ratovanja koje je povezao s novoizgrađenim sustavom niskog ukošenog predziđa. Zidovi ovog novog utvrđenja bili su debeli šest metara i puni i imali su cijeli niz zaštićenih otvora za topove.
Skori pad Bosne po tursku vlast 1463. godine još je više ubrzao radove. Nakon Micchelozzova odlaska iz Dubrovnika, izgradnju Minčete preuzima i nastavlja Juraj Dalmatinac, koji je cjelokupnu zamisao o izgledu kule prilagodio i podigao na višu razinu, dajući joj ovakav veličanstven i monumentalan oblik, dok je njezino sadašnje prošireno krunište kasnija dogradnja. Kula Minčeta dovršena je 1464. godine i simbol je neosvojivosti Dubrovnika.
Opsada Skadra (1912–1913)
Crnogorska vojska je, uz pomoć srpske vojske, opsedala Skadar šest meseci i tokom tog perioda je više puta bezuspešno pokušavala da zauzme grad. Krajem aprila 1913. godine zapovednik odbrane Esad Paša je predao Skadar Crnogorcima, ali su oni već početkom maja pod pritiskom međunarodnih snaga bili primorani da se povuku, a grad je pripao novoosnovanoj državi Albaniji, sukladno odlukama Londonske konferencije.
Uzrok opsade su bile teritorijalne pretenzije Crne Gore, temeljene na činjenici da je Skadar bio prestonica Zete u srednjem veku. U vreme balkanskog rata, većinsko stanovništvo skadarske oblasti su činili Albanci.
Pozadina
Crna Gora je 1912. godine zajedno sa Srbijom, Grčkom i Bugarskom sklopila Balkanski savez s ciljem da se iskoristi zauzetost Otomanskog Carstva ratom protiv Italije te zauzmu njegova balkanska područja. Pripojenje Skadra - koji je imao veliki značaj u srpskoj nacionalnoj mitologiji - je predstavljao jedan od glavnih ratnih ciljeva crnogorskog kralja Nikole, iako je u njemu početkom 20. veka živelo većinski albansko stanovništvo. Serdar Janko Vukotić je uoči rata govorio da su "svi složni u tome da je Skadar za Crnu Goru životno pitanje".
Crnogorci su smatrali kako će uspeti zauzeti grad, delom zahvaljujući uglavnom pozitivnim iskustvima za vreme poslednjeg rata s Otomanskim Carstvom 1876-1878. godine, a delom zato što se očekivala podrška katoličkih plemena na severu Albanije. S druge strane, odbrana grada uopšte nije bila za potcenjivanje. Skadar je bio utvrđen sa dvije odbrambene linije poljskih utvrđenja. Prvu odbrambenu liniju sačinjavao je: Taraboš, Brdica, Bardanjolt i Štoj; drugu odbrambenu liniju sačinjavala su utvrđenja: Malog Taraboša, Tepe i Malog Bardanjolta. Na svim tim položajima bila su podignuta poljska utvrđenja sa opkopima urezanim u kamenu i sa optočenom bodljikavom žicom 6-12 redova.
Budući da je aktivno pomagala albanske ustanike, Crna Gora je računala s mogućnošću da stanovništvo sjeverne Albanije pruži pomoć crnogorskoj vojsci, u cilju sopstvenog oslobođenja i ujedinjenja s Crnom Gorom. Sem toga, nemiri i ustanci u sjevernoj Albaniji u velikoj mjeri su oslabili turske pozicije u tim krajevima. Prema tome, kralj Nikola je računao da će crnogorska državna teritorija moći da se proširi, u najmanju ruku na Skadar, Medovu i dio Albanije sjeverno od Drima.
S druge strane, Porta je nakon velikog albanskog ustanka 1912. obećala autonomiju Albaniji, koja bi obuhvatila četiri vilajeta uključujući i skadarski, pa su albanski poglavari na okupljanju uoči rata odlučili da se bore na strani Turske. Ovo obećanje teritorija Albancima, bio je ujedno jedan od glavnih razloga balkanskog rata protiv Turske.
Početak opsade (1912)
Crna Gora je bila prva među državama Saveza koja je objavila rat Otomanskom Carstvu 8. oktobra [po starom 25. septembra] 1912. Crnogorska vojska veličine 35.600 vojnika bila je podijeljena u tri operativna odreda: Zetski, Primorski i Istočni. Zadatak prva dva je bio da zauzmu Skadar, dok je Istočni odred upućen prema Sandžaku i Metohiji. Ka Skadru je upućeno 8 brigada, sa 36 bataljona i 74 topa, dok su pomoćne snage imale 17 bataljona i 32 topa. Za komandanta Zetskog odreda postavljen je prijestolonasljednik Danilo Petrović, za komandanta Primorskog brigadir Mitar Martinović, predsjednik Vlade i ministar vojni, a za komandanta Istočnog odreda (pomoćne snage) brigadir Janko Vukotić. Inače, Ratni savjet je bio imenovao Blaža Boškovića za komandanta Zetskog odreda, ali je knjaz Nikola poništio ovu odluku i na to mjesto postavio svog sina.
thumb|Albanski dragovoljci 1912.
Originalni crnogorski plan je bio da se Skadar zauzme na prepad. Ali, napredovanje crnogorske vojske je bilo sporo te je pred grad došla tek 28. oktobra. Napad je usporio i četvorodnevni odmor u Cijevni i Tuzima nakon zauzeća. To je otomanskim snagama dalo dosta vremena da organizuju odbranu. Crnogorske snage čak nisu uspele ni u potpunosti opkoliti grad, tako da je pod otomanskom kontrolom ostao put za Drač, odakle su stizale pojačanje i namirnice za garnizon. Turskom garnizonu, koji je brojao oko 5.000 pripadnika redovne vojske se priključio i veliki broj visoko motivisanih albanskih dobrovoljaca. 17, 18. i 19. oktobra u Skadar je stiglo 4.000 vojnika (zakašnjelih s mobilizacijom), a tri dana kasnije još 4.000 vojnika i pošto se broj turske posade popeo na 18 hiljada ljudi, ona je imala izgleda da se na duže vrijeme odupre Crnogorcima. Uoči crnogorskog napada, turska odbrana Skadra, pod komandom Hasan-Rize divizijskog đenerala, sastojala se iz: 24-te divizije I carigradskog korpusa, Skadarske redivske divizije i Elbasanske divizije, jednog gardijskog puka od 3 tabora, dva puka poljske artiljerije sa 72 topa, jednog puka brdske artiljerije sa 36 topova i 1 eskadron konjice, uz to još i oko 6 hiljada naoružanih i obučenih dobrovoljaca Arbanasa.
Barklej
Barklej se može odnositi na
Opsada Skadra (1912–1913)
Početak opsade (1912)
Pošto se Zetski odred, najzad, prikupio na položajima sjeverozapadno od Štoja, knjaz Danilo je odlučio da 24. oktobra izvrši napad na Štoj, a zatim i na Skadar. Ali brigadir Martinović, poslije trodnevne artiljeriske pripreme, 25. oktobra nije uspio da likvidira odbranu Štoja, pa je radi napada na grad morao da pregrupiše snage kako bi glavni udar usmjerio preko Velikog i Malog Bardanjolta. 28. oktobra 1912. su crnogorske snage jedino uspele zauzeti Bardanjolt, jedno od spoljnih utvrđenja Skadra, ali su ono već idući dan povratile otomanske snage u protivnapadu. Pošto je naišao na jak otpor, kralj Nikola je u novembru odlučio da Skadar manjim snagama zadrži u opsadi, a glavnina da preuzme prodor ka jugu Albanije, u pravcu Medove i Lješa. Za organizovanje opšteg napada na Skadar čekao se dolazak Janka Vukotića iz Đakovice i povratak Mitra Martinovića iz Lješa. 12. novembra, u Skadar pristižu tri tabora nove turske vojske i oko 1.500 arbanaških dobrovoljaca. Jedan od aktivista međunarodnog Crvenog krsta koji je u to vreme boravio u Skadru beleži sledeće:
thumb|Turska artiljerija na Tarabošu.
Crnogorske snage su imale daleko više uspeha na istočnom ratištu, gdje je u sadejstvu sa srpskim snagama zauzet Sandžak i deo Kosova (oblast Metohije). To je kralju Nikoli omogućilo da odatle povuče skoro svu svoju vojsku te je koncentriše oko Skadra. Istodobno, i srpska vojska pristiže na albansku obalu. 17. novembra su srbijanske trupe kod Lješa potukle čitav jedan tabor otomanske vojske gdje je poginuo i sam zapovednik. 20. novembra je stigao Janko Vukotić sa 5.500 vojnika, a nekoliko dana kasnije vratio se i Mitar Martinović.
Stanje civilnog stanovništva
U svojoj poznatoj knjizi „Borba za Skadar“ engleska spisateljica Edith Durham piše o paljenju kuća, pljačkama i ratnim razaranjima u selima oko Skadra, kojima je bila očevidac:
thumb|Gladna sirotinja u bašti italijanskog konzulata u Skadru, za vreme crnogorsko-srpske opsade (sredina januara 1913).
Primirje i ubistvo Hasan Rize
Planirani crnogorski napad je odložen jer je 3. decembra 1912. potpisano primirja, između Bugarske, koja je zastupala Srbiju i Crnu Goru s jedne, i Turske s druge strane. Desetak dana kasnije, saglasno potpisanom protokolu, otpočeli su pregovori o miru u Londonu. Već na prvoj konferenciji predstavnika velikih sila u Londonu 17. decembra 1912. godine, odlučeno je da se obrazuje autonomna Albanija, što je učinilo besmislenim napore Srbije da preko Albanije izađe na more, i Crne Gore, da joj pripadne Skadar sa okolinom. Crna Gora i Srbija se u početku nisu mnogo obazirale na ove odluke.
Tokom primirja, 13. januara 1913. godine komandant odbrane Skadra Hasan Riza paša je ubijen u zasedi po naređenju Esad paše Toptanija, koji je potom preuzeo komandu. Smatra se da je Riza Paša hteo da nastavi odbranu grada, a da je Esad Paša pregovarao sa Crnogorcima oko predaje Skadra, u zamenu za njihovu podršku da postane vladar Albanije.
Sporazum o primirju je posle mesec dana otkazala Grčka zbog turskog odbijanja da preda Janjinu. Tada je Skadar, uz Janjinu, bilo jedino preostalo otomansko uporište zapadno od fronte ispred Carigrada.
Opšti napad na Skadar (1913)
thumb|Beogradska [[Politika (novine)|Politika javlja o osnivanju dračkog okruga i borbama oko Skadra.]]
Po isteku primirja, kralj Nikola je od Srbije zatražio pomoć u artiljeriji i sadejstvo Primorskih trupa, kako bi zauzeo Skadar. Srpska Vrhovna komanda je poslala 12 poljskih topova i odobrila da Primorske trupe pod komandom Damjana Popovića sudjeluju u predstojećem napadu. Srpski socijaldemokrata Dimitrije Tucović, učesnik pohoda u Albaniju, svedoči o uzaludnim ljudskim gubicima tokom ove operacije:
7. februara 1913. su crnogorske i srbijanske snage započele koordinisani napad na Skadar. Zetski odred je izvršio napad protiv 6 bataljona nizama u bitci na Brdanjolu. Istovremeno, Primorske trupe srpske vojske su izvršile napad na Brdicu, utvrđeni položaj u vanjskom pojasu skadarske tvrđave. Turska odbrana na Brdici je imala 4 bataljona nizama i redifa, sa oko 20 artiljerijskih oruđa. Imali su dobro utvrđene položaje, celo bojište je bilo opasano sa 3 reda bodljikave žice, a pojedine, značajnije tačke i sa 5-6 redova. Prilaz je bio vrlo težak zbog neprohodnog močvarnog zemljišta. Čitav taj i idući dan su vođene teške borbe, ali položaj nije zauzet, a gubici su bili ogromni, pa su srbijanske snage odustale od daljih napada do dolaska pojačanja. Gubici srpske vojske su bili između 1.592 (475 vojnika i 16 oficira poginulo i nestalo, 606 vojnika i 14 oficira ranjeno, 477 vojnika i 4 oficira zarobljeno ) do 1.800 ljudi. S druge strane, Crnogorci su nakon dva dana borbe i čitavog niza juriša uspeli zauzeti Veliki Bardanjolt, ali uz gubitke od 4000 mrtvih, ranjenih i nestalih. Otomanski gubici na Brdanjolu su iznosili 1338 ljudi. Kada su vesti o "brdičkoj kasapnici" stigle do Beograda, »Štampa« je opisivala strahovitu pogibiju rečima:
Nakon opšteg udruženog napada, gubici su bili ogromni, a Skadar je i dalje odolevao. Od Srbije je zatraženo da u Albaniju pošalje još snaga, kako bi se obezbijedio pad Skadra. Srpska vlada i Vrhovna komanda su odlučili da na Skadar pošalju čitav jedan korpus (Primorski kor), o čemu je kralj Petar izvijestio kralja Nikolu 17. februara. Kralj Petar je zahtijevao da se komandantu Primorskog kora prepusti i komanda nad svim crnogorskim snagama pod Skadrom. Pošto izvrši svoj zadatak, on bi, kako je stajalo u depeši, ostavio Skadar Crnoj Gori. Kralj Nikola je odmah prihvatio taj prijedlog.
Srbijanska pojačanja
thumb|Albanski vojnici oko Skadra.
Srpska vrhovna komanda je 20. februara formirala kombinovanu jedinicu, tzv. Primorski kor, od 30.000 ljudi, sa četrdesetak artiljerijskih oruđa i četiri aviona, kojim je komandovao general Petar Bojović. U sastav Primorskog kora je ušao i Primorski aeroplanski odred, prva borbena jedinica srpskog vazduhoplovstva, pod komandom majora Miletića. Sa Grčkom je dogovoreno da ovaj korpus grčkim brodovima prebaci iz Soluna do sjeverne Albanije. 1. marta je prvi ešalon otplovio iz Soluna za Medovu. 8. marta 1913. se prilikom izviđanja srušio srpski avion tipa Farman i tada je poginuo narednik Mihajlo Petrović, koji se prema nekim tumačenjima, smatra prvim vazduhoplovcem poginulim u istoriji ratovanja. Primorski kor je na položaje oko Skadra počeo pristizati sredinom marta. Tom prilikom su neka od pojačanja stradala u luci San-Đovani di Medua pre no što su se stigla iskcati. 12. marta trupe koje su transportovane morem iz Soluna da pojačaju opsadu Skadra provele su na brodovima u luci čitav dan, čekajući iskrcavanje, i u tom čekanju zatekla ih je turska krstarica Hamidija, koja je, posle uspešnog proboja grčke blokada Dardanela, vodila krstarički rat na Jadranu. Ona je tada iskoristila iskoristila priliku da napadne luku; tada je potopljeno nekoliko brodova te se ubijeno ili udavilo najmanje stotinu vojnika, mnogi od kojih su pokušali pronaći spas skokom u vodu.
thumb|Crnogorci na Tarabošu 1913.
Skadar je sve vreme bio podrvgnut artiljerijskoj vatri, ali ona u pravilu nije davala rezultata. 31. marta izvršen je jedan napad na Taraboš, ali nije osvojen. Poginuo komandir Pavle Plamenac i oko 400 Crnogoraca. Sve su češći izvještaji da u Skadru vlada glad, da je turska vojska iznurena, i da sa municijom pri kraju. Kod Crnogoraca se također osjeća zamor i neraspoloženje usled glasova da je Evropa podržala nezavisnu Albaniju sa Skadrom.
Nova srpska pojačanja su na područje Skadra počela stizati tek krajem marta. 31. marta u Medovu je, najzad, stigao i treći ešalon Primorskog kora, s komandantom generalom Petrom Bojovićem. 2. aprila na Cetinju je i formalno riješeno da se sve crnogorske snage pod Skadrom stave pod komandu generala Bojovića, a njemu je povjereno da organizuje napad na Skadar. Istog dana je dio Primorskog kora sa đeneralom Bojovićem na čelu stigao pod Skadar, gde su počele pripreme za opšti napad. 7. aprila đeneral Petar Bojović je objavio primanje komande nad ujedinjenom vojskom dnevnom naredbom koja glasi:
U redovima crnogorske vojske je zavladalo oduševljenje. Opšti napad na Skadar je planiran 13. aprila, a glavni napad se imao izvršiti na frontu Bardanjolta. No, iako su sve pripreme završene do 10. aprila, do napada nije došlo usled pritiska velikih sila.
Odluke velikih sila
thumb|Predaja [[Otomanska zastava|turske zastave kralju Nikoli.]] thumb|[[Crnogorska zastava na Skadru.]] thumb|Pobedničko slavlje na [[Cetinje|Cetinju.]] thumb|Crnogorsko povlačenje iz Skadra. thumb|Zastave [[velike sile|velikih sila na Skadru.]]
20. marta 1913, Londonska konferencija je odlučila da Skadar definitivno ostaje Albaniji. No, Crna Gora je odbila da prihvati odluke Velikih sila, u čemu je podržala i Srbija,. Velike sile (bez Rusije) su 21. marta izvršile pomorsku demonstracije sile. Austro-ugarski, engleski, francuski, nemački i italijanski razarači su se okupili ispred Bara. Evropa je Crnoj Gori stavila do znanja da će Skadar ostati u Albaniji i da prekine uzaludno prolivanje krvi. 12. aprila evropske sile su objavile blokadu crnogorske i albanske obale, usled čega Srbija biva prinuđena da povuče svoje trupe iz Albanije. Istog dana, počelo je povlačenje Primorskog kora. Komandant primorskog kora, general Petar Bojović, telegramom je izvijestio kralja Nikolu da srbijanske trupe napuštaju opsadu Skadra:
Ova vest je imala poražavajuće dejstvo na crnogorsku vojsku. Kralj Nikola je bio ubeđen da Skadar "za malo dana" može biti njihov:
Predaja Skadra
21. travnja Esad Paša je izneo službene uslove predaje Crnoj Gori. 23. travnja potpisan je sporazum o predaji Skadra. Esad-paša je propušten sa počastima i svim naoružanjem (osim teških topova) i isplaćeno mu je 10.000 funti sterlinga. On je tako sačuvao vojsku i stekao podršku Srbije i Crne Gore za proglašenje sopstvene albanske države u djelovima neokupiranim od saveznika, nasuprot vladi u Valoni. Ismail Qemali je predaju Skadra nazvao katastrofom, koja je "ugrozila integritet pa čak i samo postojanje Albanije". Esad-paša je sa 25.000 ljudi pod oružjem krenuo ka jugu, u Tiranu, da se tamo proglasi za vladara Albanije. Njegove trupe su evakuisane brodovima grčke ratne mornarice. 24. aprila su crnogorske jedinice ušle u Skadar. Italijanski novinar opisuje susret turskih i crnogorskih vojnika posle predaje grada 24. aprila:
24. aprila uveče Esad-paša Toptani je svečano predao ključeve tvrđave princu Danilu. General Janko Vukotić je naimenovan za vojnog, a Petar Plamenac za civilnog guvernera Skadra. Po zauzeću Skadra, crnogorska vlada je pokušala da objasni da to nije novo izazivanje velikih sila niti prkošenje njihovim odlukama; već samo prirodna posljedica vojničke operacije izvršene na osnovu međunarodnog prava. Da bi smirio opoziciju u zemlji, kralj Nikola je pomilovao nekadašnjeg ministra-predsjednika Radovića i nekoliko Crnogoraca upletenih u bombašku aferu 1908/9. godine, kao i više politički proskribovanih lica. 26. aprila je pročitana proklamacija prijestolonasljednika Danila stanovnicima Skadra, koja počinje riječima o oslobođenju od turskog jarma, a zatim garantuje običaje, vjeru i sigurnost.
No, crnogorska okupacija Skadra je kratko trajala. Predstavnici velikih sila su 27. aprila crnogorskoj vladi uručili pisani zahtjev da se Skadar u najkraćem roku evakuiše i preda velikim silama. Kralj Nikola, čija je vojska pretrpela ogromne gubitke tokom opsade Skadra, to nije hteo prihvatiti. Tada je i Rusija je započela pritisak da se preda Skadar, nezadovoljna prkosnim držanjem kralja Nikole. Pod ruskim pritiskom srpski premijer Nikola Pašić je 30. aprila je uputio crnogorskoj vladi savjet da umjesto Skadra zatraži druge kompenzacije. Istovremeno, pred obalom su demonstrirale austro-ugarske i italijanska flota. Austro-Ugarska je 3. maja objavila opsadno stanje u Bosni i Hercegovini. Usled svih pritisaka, kralj Nikola je, nakon dve sedmice okupacije, 4. maja 1913. godine telegramom obavestio ser Edvarda Greja da predaje Skadar u ruke velikih sila. Po izlasku crnogorskih trupa iz Skadra, 14. maja je prekinuta blokada crnogorske i albanske obale i time je završen Prvi balkanski rat. u Skadar je ušao odred međunarodnih snaga, na čelu sa viceadmiralom Berneom. Međunarodna uprava Skadrom je trajala od 5. maja 1913. do izbijanja Prvog svetskog rata.
Posledice
Nakon povlačenja, zapovednik Crnogorske vojske serdar Janko Vukotić je objavio sledeću zahvalnicu:
Visoki gubici, odnosno neuspeh Crnogoraca da direktno zauzme Skadar, se tumače time da je Crna Gora, za razliku od drugih balkanskih država, zadržala tradicionalnu milicijsku organizaciju vojske, odnosno zbog ekonomske nerazvijenosti nije posedovala profesionalni oficirski kadar i savremeno oružje, pre svega artiljeriju. To, kao i korištenje tradicionalne crnogorske taktike koja je inzistirala na pojedinačnoj borbi prsa o prsa se pokazalo neadekvatnim prilikom napada na položaje koji su branjeni uz pomoć bodljikave žice, mitraljeza i dalekometne brzometne artiljerije.
Ogromni gubici koji su se teško osetili u relativno malobrojnom crnogorskom stanovništvu, kao i Nikolin neuspeh da te žrtve opravda konkretnim rezultatom, izazvali su duboko nezadovoljstvo kraljevom politikom u Crnoj Gori. Iskustva kod Skadra se često navode kao jedan od razloga što se za vreme prvog svetskog rata godine 1915. suočen s invazijom nadmoćnih austro-ugarskih snaga odlučio za kapitulaciju umesto da se zajedno sa srpskom vojskom povlači kroz Albaniju.
Blejdensburg
Blejdensburg se može odnositi na
Fournels
Furnel je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Lozer koja pripada prefekturi Mand.
Sako
Sako se može odnositi na
Fournels
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 324 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 21 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 15,76 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 943 metara (maksimalnoj 1.240 m, a minimalnoj 909 m).
TAS2R31
Receptor ukusa tip 2 član 31 je protein koji je kod ljudi kodiran TAS2R31 genom. Ovaj receptor gorkog ukusa proizvodi respons pri izlaganju saharinu in vitro.
TAS2R31 je takođe izražen u glatkim mišićima ljudskih vazdušnih puteva, zajedno sa nekoliko drugih receptora ukusa. Njihova aktivacija u tim ćelijama uzrokuje povišenje nivoa intracelularnih jona kalcijuma, koje zatim podstiče otvaranje kalijumskih kanala čime se hiperpolarizuje membrana i dolazi do relaksacije glatkih mišića. Iz tog razloga, aktivacija ovih receptora dovodi do bronhodilatacije.
Vergilije
Publije Vergilije Maron (lat. Publius Vergilius Maro 70. st. e. - 19. st. e.) bio je rimski pesnik, najpoznatiji kao autor Eneide, najvećeg epa u rimskoj književnosti.
Vergilije je jedan od najuticajnijih rimskih književnika, o čemu svedoči i to da ga je Dante Alighieri koristio kao svog vodiča kroz Pakao i Čistilište u svojoj Božanstvenoj komediji.
Životopis
Vergilije je rođen 15. oktobra 70. stare ere u selu Andi (Andes) blizu Mantove (Mantua), u severnoj Italiji. U ovome je kraju bilo keltskih i ilirskih naselja pa latinitet Vergilijevog imena nije sasvim pouzdan. Nije bio iz imućne porodice, ali je od mladosti veoma pažljivo obrazovan, za šta se pobrinuo njegov otac. Mladost je Vergilije proveo delimično u školama Kremone i Milana (Mediolanum). Potom je došao u Rim gde je učio retoriku, medicinu i filozofiju, prvenstveno Epikurovu kod epikurejca Sirona.
Zbunjivi i stidljivi Vergilije nije imao uspeha kao javni govornik. Ali je već u mladosti pisao uspele manje pesme po uzoru na aleksandrijske pesnike i neoterike Katulove grupe, u kojima se učenost mešala s izričajima subjektivne intime. Nalazimo tako u njegovoj mladosti one elemente koji će biti značajni i za njegovo pesništvo: blizinu selu i prirodi, solidno i široko obrazovanje prožeto retorikom, koja stoji pored poezije sklone erudiciji i artizmu. Nije mladog Vergilija obišlo ni ono kolebanje između filozofije i retorike, karakteristično za antičko obrazovanje u kome su se filozof i retoričar neprestano borili oko vodstva. Sačuvana je pod Vergilijevim imenom jedna kratka pesma, u čiju autentičnost nemamo razloga sumnjati, gde se mladi pesnik oprašta od retorike i od pesništva da bi se sasvim posvetio Epikurovoj filozofiji. Pa opet se i u toj pesmi Vergilije ne oprašta sasvim i zauvijek od pesništva — smatra da su povremeni izleti u pesništvo čak i epikurejcu dozvoljeni.
sništvo je pobedilo nad filozofijom, i to pesništvo u kome je i retorika našla dosta mesta.
U Rimu je Vergilije prijateljevao s elegičarem Kornelijem Galom, s istoričarom i polihistorom Azinijem Polionom i sa Alfenom Varom, koji je po svoj prilici takođe pisao pesme. Ovim prijateljima posvetio je neke od svojih Pastirskih pjesama, i to Galu desetu, Polionu četvrtu i osmu, Varu devetu. Ovu zbirku patirskih ekloga spevao je Vergilije na nagovor Azinija Poliona, i to po uzoru na Teokrita. Takođe piše i didaktički ep Pesme o zemljoradnji ili Georgike, koje se sastoje od četiri knjige i u kojima se na pesnički način daju uputstva o ratarstvu, voćarstvu, stočarstvu i pčelarstvu.
Uskoro postaje prijatelj uglednog i bogatog Mecenata (Maecenas), potomka kraljevske etrurske loze. Postaje i intiman prijatelj pesnika Horacija. U Horacijevoj Satiri I, 5 ("Put u Bruidizij") čitamo kako Horacije, rodom sa juga Italije, i Vergilije, rodom sa severa, prate Mecenata, koji putuje važnim političkim poslom. Taj realistički opis pokazuje prijateljske odnose koji vladaju u ovome krugu obrazovanih pesnika čiji zaštitnik Mecenat i sam sastavlja stihove, ali mu je glavna briga da i u delima njegovih prijatelja nađe izraz Avgustova politika "obnove" starorimskih vrednosti. Vergilija rano upoznaje i sam Oktavijan Avgust pa ga postepeno sve čvršće veže za sebe i svoju kulturnu propagandu. Tako Vergilije svojim Georgikama i spevom Eneida postaje glavni predstavnik Avgustova vladanja, visoko cenjen i od samog Avgusta koji mu osigurava udoban i povučen život.