Egzodus_Jevreja_iz_arapskih_država
Historiografske kontroverze
Američko-jevrejski historičar M. R. Cohen trend historijskog revizionizma u vidu demonizacije vjekovne muslimansko-jevrejske koegzistencije sumira kao krajnost proizašlu kao odgovor na drugu krajnost i to u obliku idealiziranja njihove historije (čime se kao argumentima služe njihovi politički oponenti), utemeljenoj pak na romantičarskim radovima jevrejskih autora 19. vijeka pisanih pod utjecajem evropskog antisemitizma. Suvremene viktimizacijske tendencije i pokušaje preslikavanja historijskog položaja Jevreja u kršćanskim zemljama na arapski ili čak islamski svijet, Cohen opisuje neo-lakrimogenim mitovima. H. Ram, J. Šenhav , O. Baškin , N. A. Chouraqui i E. Šohat također se protive idealiziranju tih odnosa, ali ističu da je historijski status Jevreja u arapskom i islamskom svijetu bio neosporno bolji od istovremenog položaja u kršćanskim zemljama , s čime se slaže većina jevrejskih historičara. Klasični diskurs cionističke historiografije uz potpuno zanemarivanje mirne koegzistencije jest da se svi incidenti, kako historijski tako i oni koji su prethodili egzodusu arapskih Jevreja, pripišu antisemitskom raspoloženju među Arapima i muslimanima. Takav pristup oštro kritizira E. Šohat, izraelska akademičarka porijeklom iz Iraka, navodeći izrazitu selektivnost uzdignutu do „morbidne razine“, te optužujući cionističku propagandu za preuveličavanje negativnih aspekata jevrejsko-arapske historije. Chouraqui argumentira da se historijska stradavanja Jevreja ne mogu pripisati antijevrejskim motivima jer se zapravo radilo o političkim i plemenskim sukobima u kojima su žrtve bili i muslimani, kao i da su povremene jevrejske socio-ekonomske nedaće bile rezultat feudalnog sistema kojem je također bilo izvrgnuto i muslimansko stanovništvo. Suvremenih incidenata usmjerenih protiv Jevreja je neupitno bilo, no historičari su suglasni da nisu glavni motiv migracija, a kod više takvih slučajeva sporni su i scenariji odnosno identiteti počinitelja (v. odlomke Irak i Egipat). Problematiku dodatno pospješuje široko rasprostranjen cionistički trend inzistiranja na izjednačavanju antisemitizma i anticionizma, čije su uzročno-posljedične veze nastanka također predmetom prijepora – npr. E. Šohat argumentira da animozitet i nasilje nisu plod arapske nemogućnosti razlikovanja Jevreja i cionista, već cionističkog propagiranja teze da su svi Jevreji cionisti. mini|lijevo|175px|[[Šlomo Ben-Ami|Š. Ben-Ami, izraelski historičar i političar marokanskog porijekla, drži da je nazivanje arapskih Jevreja „izbjeglicama“ u proturječnosti s njihovim „cionističkim aspiracijama“ ]] Sofizme o „islamskoj netrpeljivosti“ aktivisti su nerijetko pokušavali osnažiti stavljanjem egzodusa u prošireni kontekst nearapskog islamskog svijeta u kojem su također zabilježene migracije, no koji je ostao izuzet od arapsko-izraelskih sukoba. Jedan od takvih primjera je Iran u kojem prilikom jevrejskih migracija nisu zabilježeni nikakvi incidenti ili pristici. Revizionizam prožet islamofobijom bio je usko povezan s lobističkim organizacijama koje su propagirale „izbjeglički“ status arapskih Jevreja. Pamflete i knjige takvog tipa pisala je G. Littman (pod pseudonimom Bat Ye'or), teoretičarka zavjere i članica WOJAC-a, čije djelo o nemuslimanima islamskog svijeta kao „potlačenim nevjernicima“ Cohen navodi kao klasični primjer revizionističkog trenda. Isti historičar navodi i knjigu Od pamtivijeka novinarke J. Peters koja je stekla izrazitu notornost zbog negiranja vjekovnog kontinuiteta arapskog naseljavanja Palestine odnosno provokativnih napada na historijske argumente koji idu u prilog Palestincima. Američki historičar B. A. Masters izdvaja i revizionistička djela A. Memija, francusko-jevrejskog novelista i esejista tuniškog porijekla, u kojima se neosnovano sugerira da je do sredine 20. vijeka „više Jevreja stradalo u muslimanskim pogromima nego u evropskim kršćanskim progonima“. Drugi historičari navode da su Memijevi radovi generalno pisani pod utjecajem zapadnjačkih orijentalističkih klišeja i da obiluju nizom historijskih falsifikata kao što su nevjerodostojne i kontradiktorne tvrdnje o nepostojanju jevrejsko-muslimanskog suživota u Tunisu, zatim teze da su arapski Jevreji vjekovima živjeli u strogo izoliranim getoima što nije potkrijepljeno ni historiografijom ni arheološkim dokazima , te potpuno fiktivni pogrom u gradu Tunisu za koji kritičari vjeruju da je inspiriran neredima u alžirskom Konstantinu. Najdalje u viktimizaciji Jevreja odnosno demonizaciji Arapa otišli su pojedinci invocirajući izravne analogije s nacizmom. Primjerice, određeni zastupnici Kneseta rabili su takvu retoriku nazivajući iračko-jevrejske imovinsko-pravne sporove „nacističkom pljačkom“, dok se irački incident Farhud u cionističkoj historiografiji tradicionalno tretira u istim okvirima s evropskim Holokaustom. Arapsko-nacističke analogije od svog osnutka 2001. promovirala je i lobistička organizacija JIMENA. Takav radikalni diskurs naišao je na široko iskazivanje nezadovoljstva od strane samih arapskih Jevreja, među kojima su istaknuti kritičari izraelski profesori J. Šenhav i E. Šohat. Suvremeni izraelski i jevrejski autori sistematsko viktimiziranje arapskih Jevreja u ranoj historiografiji tumače ideološkim pobudama s obzirom da se legitimitet postojanja jevrejske države primarno temelji na konceptu o utočištu Jevreja proganjanih diljem Evrope (čega su Jevreji Afrike i Azije tj. Sefardi i Mizrahi bili izuzeti), stoga stavljanje evropskih i bliskoistočnih Jevreja u isti stradalnički kontekst osnažuje kredibilitet cionističkog pokreta i stvara konsolidaciju među njegovim pristašama.