cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peloponeski rat
Lisandar pobeđuje
Lisandar iskorištava pomutnju i zauzimajući Helespont, sprečava opskrbu Atine žitom sa područja Crnog mora. Pod prijetnjom gladi, Atinjani su poslali svoju zadnju mornaricu da se suoči s Lisandrom koji ih je odlučno porazio kod Egospotama (405. pne. ). Uništeno je 168 atinskih brodova. Samo 12 je pobeglo, neki čak do Kipra.
Posle rata
Uz spartansku pomoć antidemokratska stranka trideset oligarha zavladala je u Atini 404. pne. Demokratija je ukinuta. Demokratija je ponovo uspostavljena, a oligarsi su svrgnuti 403. pne.
Sparta je postala dominantana sila u Grčkoj. Atina to više nije bila. Atina se nešto povratila tokom Korintskog rata. Sparta je doživela poraz od Tebe tek 371. pne., da bi samo nešto kasnije došlo do makedonske dominacije.
Messier 64
Messier 64 (M64 ili NGC 4826) je spiralna galaksija koju je otkrio Edward Pigott 1779. godine. Charles Messier otkrio ju je 1780. i uvrstio kao 64. objekt svog kataloga. M64 nosi naziv Crnooka galaksija koji je dobila zbog oblaka prašine i plina koji okružuje jezgru. Tu pojavu je prvi zamijetio William Herschel.
Svojstva
M64 se nalazi na udaljenosti od oko 24 milijuna ly. Njen promjer je oko 70,000 ly, za trećinu manji od naše galaksije. Ukupan sjaj je - 20.6 magnitude, oko 1.5x manji od sjaja naše galaksije.
Svemirski teleskop Hubble detaljno je proučavao galaksiju. Zvijezde u galaksiji se kreću u smjeru kazaljke na satu ali plinovi u vanjskim dijelovima galaktike se kreću u suprotnom smjeru. Vjeruje se da je ta pojava uzrokovala stvaranje masovnog oblaka prašine i plina. Uzrok svim tim neobičnostima je sudar s drugom galaksijom. Vjeruje se da se sudar dogodio s galaksijom koja je rotirala u suprotnom smjeru od M64. Manja galaktika u tom sudaru, koji se odigrao prije oko milijardu godina, u potpunosti je uništena i uklopila se u galaksiju M64.
Amaterska promatranja
Galaksiju je moguće uočiti već i malim teleskopom. Nalazi se u zviježđu Berenikina kosa. Najpogodnije vrijeme za promatranje je sredinom ožujka kada se galaktika nalazi visoko na nebu. Središnju tamnu regiju moguće je nazrijeti u 200 mm teleskopu na povećanju od 100 do 150 puta.
Messier 65
Messier 65 (M65 ili NGC 3623) je spiralna galaksija u zviježđu Lav. Galaksiju je osobno otkrio Charles Messier 1. ožujka 1780. godine. M65 je zajedno s M66 i NGC 3628 dio grupe galaktike nazvane Leo Triplet I.
Svojstva
M65 nalazi se na udaljenosti od približno 22 milijuna ly. Dimenzijama je za oko trećinu manja od naše Mliječne staze. Galaksija ima malo plina i prašine, a zvjezdana formacija je na minimumu. Odnos starih i mladih zvijezda je poprilično visok što pridonosi žućkastoj boji galaksije. Unatoč tome što je blizu M66 i NGC 3628, galaktika M65 izgleda sasvim normalno, bez znakova pretrpljenih sudara ili mimoilaženja starost zvijezda nam govori drugačije. Relativno nedavno dogodio se period brzog stvaranja zvijezda. Vjeruje se da se prije 800 milijuna godina dogodila interakcija s ostalim galaksijama Tripleta.
Amaterska promatranja
M65 moguće je vidjeti 80 mm teleskopom bez većih problema. Koristeći povećanja manja od 80 puta moguće ju je smjestiti u isto vidno polje s M66. Treća, tamnija galaksija, NGC 3628, teže je vidljiva u 80 mm teleskopu i za nju je potrebno barem 114 mm promjera za ugodno promatranje. Obje galaktike su jasno vidljive u 200 mm teleskopu, dok NGC 3628 se malo teže uočava, posebice kada se promatra iz naseljenog mjesta. Pod tamnim nebom sve tri galaktike su lako vidljive. Sve tri galaktike je moguće smjestiti u isto vidno polje na povećanju od 35 puta.
Balanzac
Balanzak je naselje i opština u zapadnoj Francuskoj u regionu Poatu-Šarant, u departmanu Primorski Šarant koja pripada prefekturi Sent.
Adaloald
Adaloald (602 – 626) je bio langobardski kralj Italije od 616. do 626. Bio je sin i nasljednik kralja Agilulfa i kraljice Teodelinde, odnosno prvi langobardski vladar koji je kao katolik kršten odmah nakon rođenja 602. Oca je naslijedio kao adolescent, a majka je neko vrijeme vladala kao regentica. Adaloald je, međutim, sa vremenom, prema historijskim navodima, izgubio razum. Zbog toga se protiv njega okrenulo plemstvo. Godine 626. ga je svrgnuo Arioald, langobardski plemić iz Torina i suprug njegove polusestre Gundeberge. Adaloald je protjeran u bizantsku Ravennu gdje je nedugo potom umro.
Kalistatin A
Kalistatin A je organsko jedinjenje, koje sadrži 29 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 456,657 Da.
Frane Obilinović
Frane Obilinović je bio poznati hrvatski nogometaš.
Početak karijere
Profesionalnu karijeru započeo je neuobičajeno kasno. Nakon odrađenog juniorskog staža, punih pet godina nigdje nije nastupao. Nakon trogodišnje pauze zbog ozljede i odsluženja tada dvogodišnjeg vojnog roka, dolazi u redove Splita. Godine 1969. odbio je ponudu Veleža da prijeđe u redove mostarskog kluba. U slijedećih nekoliko godina mijenja više klubova.
Stane Krstulović
Stane Krstulović ( 17. lipnja 1929.-14. travnja 2012.) istaknuto je ime splitskoga nogometa 50-ih godina prošlog stoljeća.
Bann
Bann se može odnositi na:
Frane Obilinović
Prvoligaški uspjeh i američki dani
U sezoni 1976./77. dolazi u NK Osijek, tadašnjeg drugoligaša. Skupa sa kasnije poznatim igračima Osijeka - Grnjom, braćom Lukačević izborio prvoligaški status. Nakon Osijeka, Obilinović prelazi u redove Solina, gdje u sezoni 1978./79. biva najbolji strijelac tadašnje 2. lige. U toj sezoni Frane je dao oko sto golova sveukupno, u svim utakmicama (prvenstvene, kup, prijateljske). Godine 1980. odlazi u Ameriku, gdje igra za Philadelphia Fever - i tamo često biva igrač utakmice.
Najbolji strijelac
Nakon povratka iz Amerike odlazi u sinjskog Junaka, te je i tamo prvi strijelac kluba. Karijeru nastavlja povratkom u Splita, gdje igra još punih sedam sezona. U svakoj od tih sezona Obilinović je bio najbolji strijelac kluba.
Stane Krstulović
Juniorska karijera
Godine 1948. nakon jedne utakmice njegove Realne gimnazije protiv Klasične gimnazije, prišao mu je već tada legendarni igrač Hajduka Frane Matošić i pozvao ga da dođe u Hajduka na trening juniora. Pristupivši Hajduku, Stane je odmah ušao u prvu juniorsku momčad. Te godine Hajdukovi juniori su postali prvaci Hrvatske odigravši 10 susreta i postigavši svih 10 pobjeda. Osim Krstulovića, u toj momčadi su još igrali i Beara, Geza Šenauer, Biće Mladinić, Zdravko Juričko i drugi.
Pavao Štalter
Pavao Štalter (Karanac, 25. XI. 1929), scenograf, scenarist, animator i režiser animiranih filmova, ilustrator knjiga, predavač na Akademiji likovnih umjetnosti u Zagrebu.
Stane Krstulović
NK Hajduk
Stane Krstulović prvotimac Hajduka postaje sa nepunih 20 godina, u sezoni 1948/49, točnije 15. svibnja 1949.. U Splitu je u prvenstvenoj utakmici gostovala Ponziana iz Trsta. Hajduk je pobijedio sa 5:1. Stane je dao svoj prvi gol za Hajduka u 71. minuti, na svojoj prvoj utakmici u seniorskom sastavu.
Sa Hajdukom je osvojio tri titule prvaka Jugoslavije: 1950., 1952. i 1955. godine. Posebnu ulogu i doprinos u osvajanju jedne od titula odigrao je na presudnoj utakmici za titulu prvaka 1952. godine. Hajduk je svojevrsnom "play offu" gostovao u Zagrebu i igrao protiv Lokomotive. Pobjedom 4:2 - Hajduk je postao prvak, a Stane Krstulović je na toj utakmici postigao tri gola.
Pavao Štalter
Životopis
Rodio se u baranjskom selu Karancu gdje je njegov otac Geza bio učitelj. Školovao se u Karancu, Osijeku i Zagrebu. Diplomirao je na Akademiji primijenjenih umjetnosti u Zagrebu u klasi profesora Ernesta Tomaševića 1955. godine.
Stane Krstulović
NK Hajduk
U momčadi Hajduka igrao je do 1958. godine nastupivši na 305 utakmica i postigavši 119 golova. Nositelj je i zlatne kapetanske trake Hajduka.
Pavao Štalter
Životopis
Radio je kao restaurator, a od 1958. godine započeo je raditi na crtanom filmu u Zagreb-filmu. Iste godine debitirao je kao scenograf na animiranom filmu "Balada" redatelja Ive Vrbanića, a od tada do danas realizirao je scenografije za pedesetak crtanih filmova.
Rad na crtanom filmu
Godine 1963. u korežiji sa Zlatkom Grgićem, prema vlastitom scenariju, realizirao je crtani film "Peti", koji je od predikatizacione komisije Ministarstva kulture dobio najvišu ocjenu, kao i više međunarodnih festivalskih priznanja.
Stane Krstulović
Reprezentativna karijera
Krstulović je jedan od rijetkih ondašnjih hrvatskih nogometaša koji su ubilježili nastup za Hrvatsku nogometnu reprezentaciju. Dok je bio u posjetu Jugoslaviji, tadašnji indonezijski predsjednik Sukarno zatražio je da njegova nogometna reprezentacija odigra prijateljski susret protiv reprezentacije Hrvatske. Na brzinu je sakupljena momčad Hrvatske u kojoj je bio i Stane Krstulović. Utakmica je odigrana 12. rujna 1956.. Hrvatska je pobijedila rezultatom 5:2, a Krstulović je bio jedan od strijelaca.
Pavao Štalter
Rad na crtanom filmu
Godine 1966. radio je kao glavni crtač i scenograf u animiranim filmovima "Stvari" i "Veliki i mali manevri" redatelja B. Ranitovića. Godine 1967. realizirao je, prema vlastitom scenariju, crtani film "Kutije", kao film situacije i apsurda, nastojeći likovnu komponentu filma prilagoditi tada aktualnim stilskim oznakama pop-arta. Godine 1970. završio je realizaciju u korežiji sa B. Ranitovićem crtanog filma "Maska crvene smrti" u kojem je u nas prvi puta iskušana animacija slikanih površina, što je i na svjetskim festivalima animiranog filma zapaženo i potvrđeno brojnim nagradama.
Stane Krstulović
Reprezentativna karijera
Odlukom HNS - ta je utakmica priznata kao službena utakmica Hrvatske državne reprezentacije.
Pavao Štalter
Rad na crtanom filmu
Godine 1972. sarađivao je kao glavni animator u Bourekovom animiranom filmu "Mačka" i kao koautor u animiranom filmu "Zagađivač". Slijede istraživanja likovnih tehnika u nekoliko jednominutnih crtanih filmova: "Duša", "Kubus" i "Konj". Godine 1975. završio je animirani film "Sedam plamenčića", kao crtanofilmsku priču za djecu. Iste godine u Filmoteci 16 realizirao je u režiji R. Ivančevića 6 nastavnih element-filmova iz nacionalne povijesti. Godine 1979. radio je kao koscenarist sa Z. Grgićem, Z. Gašparovićem i M. Blažekovićem na seriji "Profesor Blatazar" IV. u kojoj je sam realizirao pet filmova. Kao koscenarist sa istim autorima 1980. godine realizirao je crtane filmove: "Ivica i Marica" i "Usisač".
Stane Krstulović
Reprezentativna karijera
Za jugoslavensku A–reprezentaciju nije nikada nastupao, iako je bio na klupi za pričuve 10-ak puta, dok je za B–sastav i studentsku reprezentaciju odigrao po dva susreta.
Pavao Štalter
Rad na crtanom filmu
Godine 1984. završio je crtani film "Kuća br. 42" prema vlastitom scenariju, rađen na teme starih zagrebačkih fotografija. Isti film dobio je više domaćih i međunarodnih festivalskih nagrada i priznanja. Godine 1986. realizirao je, prema scenariju i crtežima poznatog slovenskog ilustratora Marijana Mančeka, animirani film "Ogledalce", a 1988. godine crtani film prema scenariju P. Kvesića "Posljednja stanica".
Likovna rafiniranost
Njegovo filmsko ostvarenje "Kuća br. 42" (1984) posebno se ističe likovnom rafiniranošću. U tom filmu autor se koristi izravnim nanošenjem uljane boje na cel, što stvara dojam prostornosti i tehnike kolaža. Likovna komponenta konstanta je Štalterova stvaralačkog rada na filmu. On kao scenograf, glavni crtač, redatelj i animator ostvaruje istinska mala animirana remek-djela, u kojima posebno iskazuje svoju osobnost i naklonost povijesnim istraživanjima i rekonstrukciji. Poznata je njegova minuciozna rekonstrukcija drevne Salone.
Kao ilustrator sarađivao je s izdavačkim kućama "Školska knjiga" i "Mladost" na ilustriranju udžbenika, knjiga za mlade i dječjih slikovnica.
Istakao se i pedagoškim radom na Odjelu za animirani film Akademije likovnih umjetnosti u Zagrebu, uvevši u tajne animiranoga filma više od stotinu mladih ljudi.
Dobitnik je niza značajnih domaćih i inozemnih nagrada i priznanja, među ostalima i Nagrade Vladimir Nazor za životno djelo 1995. godine.
1483
thumb|180px|[[Misal po zakonu rimskog dvora|Glagoljski misal]]
Godina 1483 (MCDLXXXIV) bila je redovna godina koja počinje u srijedu (1. 1. po julijanskom kalendaru).
Sassari
Sassari je grad od 123.782 stanovnika u Italiji, glavni grad Sassarijske provincije na Sardiniji.
Historija
mini|lijevo|250px| Piaza Italia mini|lijevo|250px| [[Tramvaj u Sassariju]] Sassari je izrastao u 12. vijeku, kao naselje izbjeglica iz obalnih naselja koji su bježali pod navalama Saracena u tada sigurniju brdovitu unutrašnjost. Za ranog srednjeg vijeka zvao se Tathari, vremenom je postao dio Giudicata Logudoro, što je bilo poput srednjovjekovnih kneževina po Apeninskom poluotoku, način na koji je tad Sardinija bila podjeljena (sud i administracija). Ispočetka je prijestolnica tog giudicata bila, Ardara pa Porto Torres i tek na kraju Sassari.
U drugoj polovici 13. vijeka Sassarijem je zavladala Republika Pisa i tad je dobio relativnu samostalnost. Nakon što je Genova 1284. pobjedila Pisu, grad je pao pod Genovu, a nakon 1323. pod španjolske Aragonce. Nakon tog je uslijedilo nekoliko velikih pobuna protiv njih. Sassari je 1441. postao sjedište nadbiskupije, koja je dotad bila u Porto Torresu, a 1562. u gradu je osnovan prvi univerzitet. Od 1718. Sassari je kao i ostala Sardinija pod vlašću savojske dinastije, pod čijom je vlašću ostao sve do ujedinjenja Italije 1861. godine. Za vrijeme Drugog svjetskog rata Sassari je pretrpio teška bombardiranja od strane savezničke avijacije.
Znamenitosti
Najveće znamenitosti Sassarija su katedrala San Nicola s baroknom fasadom, te romaničke crkve Santa Maria di Betlem i Santa Donata. U Sassariju se nalazi i Nacionalni arheološki i etnografski muzej Giovanni Antonio Sanna, s izlošcima iz cijeloga otoka i galerijom slika.
Privreda
Sassari je prije svega centar poljoprivrednog kraja, ali ima i nešto prehrambene industrije. Grad je dobro povezan željeznicom i cestama sa obližnjom lukom Porto Torres i s ostalim većim gradovima Sardinije, Olbiom i Cagliarijem.
Bettendorf
Bettendorf se može odnositi na:
1920-e
1920-e su decenija koja je počela 1. januara 1920. i završila 31. decembra 1929.
Otis College of Art and Design
Otis College of Art and Design je privatni univerzitet u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Univerzitet je osnovan 1918. godine i pohađa ga oko 1 100 studenata.
Virle Piemonte, Torino
Virle Piemonte je naselje u Italiji u provinciji Torino, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1099 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 248 m.
National University
National University je licencirani privatni univerzitet koji se nalazi u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Univerzitet je osnovan 1971. godine i pohađa ga oko 30 000 studenata. Programi na ovome univerztetu dizajnirani su prvenstveno za studente koji su već stekli pet ili više godina radnog iskustva iako univerzitet nudi i szudijske programe za studente na nižim razinama studija. Univerzitet nudi oko 100 programa na preddiplomskoj i diplomskoj razini studija, te 60 programa na obje razine koji se izvode u virtualnom okruženju. Uz ovih 60 programa univerzitet nudi i više od 1 300 samostalnih on-line tečajeva.
Arioald
Arioald (? - 636) je bio langobardski kralj Italije od 626. do 636. Bio je vojvoda od Torina i muž langobardske princeze Gundeberge, kćeri kralja Agilulfa i kraljice Teodelinde. Kada je Teodelindin sin, kralj Adaoald, izgubio razum, godine 626. je pokrenuo ustanak, djelomično motiviran željom, tada još uvijek arijanskog langobardskog plemstva, da se sa prijestolja uklone katolici. Adaolda je svrgnuo i protjerao, preuzeo prijestolje, a potom suprugu protjerao u samostan. Za vrijeme desetogodišnje vladavine je jedini važniji događaj bila uspješna obrana sjeveroistočne Italije od avarskog napada.
Messier 66
Messier 66 (M66 ili NGC 3627) je spiralna galaksija, veća susjeda galaktike M65. Također je dio Leo Triplet I grupe galaktika zajedno s NGC 3628. Galaksiju M66 samostalno je otkrio Charles Messier 1. ožujka 1780. godine.
Svojstva
M66 je nešto veća i sjajnije od svoje susjede, M65. M66 je također spiralna galaksija. Nalazi se na udaljenosti od 24 milijuna ly. Galaksija je bogatija plinom i prašinom od M65. Na fotografijama su jasno vidljivi otvoreni skupovi i maglice u kojima se formiraju zvijezde. Spiralni krakovi su deformirani, vjerojatno zbog interakcije s drugim galaksijama skupa.
Amaterska promatranja
M66 moguće je vidjeti 80 mm teleskopom bez većih problema. Koristeći povećanja manja od 80 puta moguće ju je smjestiti u isto vidno polje s M65. Treća, tamnija galaksija, NGC 3628, teže je vidljiva u 80 mm teleskopu i za nju je potrebno barem 114 mm promjera za ugodno promatranje. Obje galaktike su jasno vidljive u 200 mm teleskopu, dok NGC 3628 se malo teže uočava, posebice kada se promatra iz naseljenog mjesta. Pod tamnim nebom sve tri galaktike su lako vidljive. Sve tri galaktike je moguće smjestiti u isto vidno polje na povećanju od 35 puta.
Zlatomir Obradov
Zlatomir Obradov (Bašaid, 25. siječnja 1941. - Ploče, 24. travnja 2013.) bio je aktivni nogometaš tijekom 60-ih godina 20. stoljeća a poslije i trener. Bio je vezni igrač a po potrebi igrao je i u napadu.
Igračka karijera
U rodnom selu igrao je za lokalnu momčad potom u Kikindi za momčad Odreda a nakon tri godine u Odredu prešao je u Proleter iz Zrenjanina gdje je bio najbolji igrač i strijelac. Godine 1966. prešao je u redove splitskoga Hajduka i tri godine igrao u redovima splitskih Bijelih. Sveukupno za Hajduk odigrao je 86 utakmica i postigao 46 pogodaka.
Trenerska karijera
Nakon igračke karijere jedno vrijeme bavio se trenerskim pozivom. U polusezoni sezone 1975./76. trener je momčadi Splita, a trenirao je i Jadran iz Ploča.
Klupska
Hajduk Split
1940-e
1940-e su decenija koja je počela 1. januara 1940. i završila 31. decembra 1949.
Lorraine, Kansas
Lorejn je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 138, što je 2 (1,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Case Campoli-Panetta, Frosinone
Case Campoli-Panetta je naselje u Italiji u provinciji Frosinone, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1622 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 330 m.
Univerzitet Santa Clara
thumbUniverzitet Santa Clara je privatni univerzitet u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Univerzitet je osnovan 1851. godine i pohađa ga oko 9 000 studenata. Santa Clara University je najstariji i danas otvoreni univerzitet u Kaliforniji.
Aureilhan (Gornji Pirineji)
Orelan je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji Pirineji, u departmanu Gornji Pirineji koja pripada prefekturi Tarb.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 7447 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 788 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 9,44 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 306 metara (maksimalnoj 385 m, a minimalnoj 284 m).
Chase City, Virginia
Čejs Siti je gradić u američkoj saveznoj državi Virdžinija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 2.351 stanovnika.
2000–2009
2000-e su decenija koja je počela 1. januara 2000. i završila 31. decembra 2009.
Messier 68
Messier 68 (M68 ili NGC 4590) je kuglasti skup u zviježđu Vodena zmija. Otkrio ga je Charles Messier 1780. godine. Williamu Herschelu je prvom uspjelo razlučiti ga u pojedine zvijezde.
Svojstva
M68 se nalazi na veoma neobičnom mjestu za kuglasti skup. Nalazi se daleko od ravnine Mliječne staze okolo koje su smješteni ostali kuglasti skupovi. Na nebeskoj sferi on se nalazi suprotno od središta Mliječne staze.
Udaljenost skupa je oko 33,000 ly i prostire se na 106 ly. Sadrži 42 poznate promjenjive zvijezde od kojih 28 pripada tipu RR Lyrae. Prividni sjaj skupa M68 je + 7.3 magnitude, a prividni promjer je 11'.
Amaterska promatranja
M68 je veoma teško promatrati iz naših krajeva. Skup ima veliku južnu deklinaciju i zbog toga se malo diže iznad horizonta. Od njega je teže promatrati samo galaksiju M83 jer se ona nalazi još južnije na nebeskoj sferi. U 200 mm teleskopu prilikom promatranja iz naselja i ako su uvjeti dobri, moguće je uočiti naznake granulacije i neke osnovne detalje u skupu poput jezgre.
Case Marconi, L'Aquila
Case Marconi je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 175 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 371 m.
Kalmagit
Kalmagit je organsko jedinjenje, koje sadrži 17 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 358,368 Da.
Tonći Kukoč
Tonći Kukoč-Petraello je hrvatski nogometaš. Igrač je Hajduka.
Kukoč, inače rođak bivšeg NBA košarkaša Tonija Kukoča, odradio je juniorski staž u Hajduku. Radi se o lijevonogom veznom igraču podjednako dobrom u napadačkom i obrambenom dijelu igre. Odlikuju ga iznimna fizička snaga i brzina, te, što je posebno važno za krilnog igrača, moć ponavljanja. U dobi od 18 godina, prošao je probu u moskovskom Saturnu, no nije mogao preći u rusku premijer ligu budući da je još uvijek imao stipendijski ugovor sa Hajdukom. . Nakon što je potpisao novi četverogodišnji ugovor sa splitskim klubom, od srpnja 2009. igra na posudbi u Istri 1961, u kojoj je imao svoj debitantski nastup u Prvoj HNL Početkom 2010. vraća se u Hajduk koji ga potom šalje na posudbu u drugoligaš Mosor. Za momčad iz Žrnovnice debitirao je 27. veljače. 25. srpnja 2009.
Ivica Mornar
Ivica Mornar (Split, 12. siječnja 1974.) je hrvatski nogometaš. Bio je član Hrvatske reprezentacije na Europskom prvenstvu u Portugalu 2004. godine.
Anton Eberst
Anton Eberst (Vršac, 27. april 1920, Srbija, Kraljevina Jugoslavija – Novi Sad, 19. Februar 2005, Srbija) bio je srpski klarinetista, profesor klarineta u Srednjoj muzičkoj školi „Isidor Bajić“, Novi Sad, organizator muzičkog života u Novom Sadu, muzički pisac, autor brojnih knjiga o klarinetu i o duvačkim instrumentima.
Muzičko obrazovanje
Anton Eberst je 1938. godine završio Vojnu muzičku školu u Vršcu i Srednju muzičku školu „Isidor Bajić“ u Novom Sadu, Nastavnički odsek 1948. godine. Studije klarineta upisao je 1949. godine na Muzičkoj akademiji u Beogradu, u klasi renomiranog pedagoga Bruna Bruna, a završio je 1953. godine.
Izvođačka delatnost
Bio je orkestarski i kamerni muzičar u Novom Sadu i Beogradu. Radio je kao violončelista Simfonijskog orkestra i klarinetista duvačkog orkestra Kraljeve garde u Beogradu sve do 1939., a od 1941. biva četiri godine dirigent salonskog orkestra. Jedan je od prvih muzičara koji je 1946. svirao u orkestru Vojvođanskog narodnog pozorišta, a zatim u orkestru Opere Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu, sve do 1960. U to vreme radi i kao solista Novosadske filharmonije i solista i član orkestra Radio Novog Sada i Novosadskog kamernog orkestra.
Nastupao je i kao solista na klarinetu.
Pedagoški i urednički rad
U Muzičkoj školi „Isidor Bajić“, Anton Eberst je 1946. godine osnovao Odsek za duvačke instrumente. Tu je, kao nastavnik klarineta i kamerne muzike, radio punih 25 godina, do 1971. godine. Jedno vreme je bio i šef tog odseka.
Od 1958. godine radi kao glavni urednik muzičkog programa Radio Novi Sada, nakon čega 1972. postaje i direktor Umetničke produkcije RTV Novi Sad, sve do 1983. godine kada se penzionisao.
Društvene i javne aktivnosti
Anton Eberst je bio ličnost izuzetnih organizacionih sposobnosti. Bio je veliki pokretač i osnivač mnogih orkestara, ansambala i muzičkih festivala i ustanova u Novom Sadu i bivšoj Jugoslaviji. Osnovao je:
Nagrade i priznanja
Za svoj veliki rad i životno delo, Anton Eberst je dobio mnoga priznanja i nagrade. Pomenimo samo neke:
Avantura (tip videoigre)
Avanture su žanr video igara posvećene istraživanju, rješavanju zagonetaka, interakciji s likovima iz igre, i usredotočenje na pripovijedanje umjesto na refleksno temeljene izazove. Većina avanturističkih igara su računalne igre. Za razliku od mnogih ostalih žanrova, avanturistički žanr fokusiranjem na priču povlači i pripovijesne umjetničke forme, kao što su književnost i film. Avanturističke igre obuhvaćaju mnoge književne žanrove, uključujući fantastiku, znanstvenu fantastiku, misterij, horor i komediju.
Seven Hills, Ohio
Seven Hils je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Agudelle
Agidel je naselje i opština u zapadnoj Francuskoj u regionu Poatu-Šarant, u departmanu Primorski Šarant koja pripada prefekturi Žonzak.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 126 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 24 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 5,36 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 72 metara (maksimalnoj 77 m, a minimalnoj 47 m).
Black metal
Blek metal je jedan od ekstremnih podžanrova hevi metala. Nastao je 80-ih godina prošlog veka razvivši se iz treš metala. Takozvani prvi talas je obuhvatao bendove poput Venoma, Batori, Helhamera i Seltik Frosta. Drugi talas bendova se pojavio u ranim 90-im godinama i činili su ga uglavnom norveški bendovi kao što su Mejhem, Burzum, Darktron, Imortal i Emperor, koji su svojom muzikom i stilom pomogli razvitku blek metala kao podžanra.
Blek metal je naišao na jako negativne reakcije mejnstrim kulture, uglavnom zbog mizantropskih i antihrišćanskih ideologija mnogih muzičara. Neki od njih su čak i povezani sa spaljivanjem crkava, ubistvima i/ili Nacionalnim Socijalizmom. Iz ovih, mada i nekih drugih razloga, blek metal se često smatra andergraund vrstom muzike.
Karakteristike
Za razliku od drugih žanrova, blek metal bendovi nemaju koncerte, jer se uglavnom sastoje od samo jednog člana. Međutim, oni koji ipak drže koncerte to čine na vrlo kontroverzan način koristeći životinjske glave nabijene na kolce, srednjevekovno oružje itd. Članovi benda su obično obučeni u crno i nose raznorazni nakit sa bodljama i sl. i izokrenute krstove i pentagrame da bi pokazali svoj antihrišćanski ili antireligijski stav. Najprepoznatljiviji su ipak po korpspeintu - crno-beloj šminci (ponekad s pravom ili veštačkom krvlju) kojom žele da postignu izgled leševa.
Prvi talas
Prvom talasu pripadaju bendovi koji se smatraju začetnicima blek metala, ali je njihova muzika još uvek bila spid ili treš metal.
Ostali bendovi koji su na neki način doprineli razvitku blek metala su Helhamer i Seltik Frost iz Švajcarske, Sodom i Distrakšn iz Nemačke, kao i Buldozer iz Italije, Tormentor iz Mađarske, Rut iz Češke, Mersiful Fejt iz Danske, Sarkofago iz Brazila i Blasfemi iz Kanade. King Dajmond (iz istoimenog benda i Mersiful Fejta) i članovi Sarkofaga su bili prvi koji su koristili korpspeint.
Drugi talas
Drugi talas blek metala se pojavio početkom 90-ih godina prošlog veka. Od 1990. do 1994. godine veliki broj norveških izvođača, među kojima su bili Mejhem, Burzum, Imortal, Darktron, Satirikon, Enslejvd, Emperor, Torns, Ildjarn, Gorgorot, Ulver i Karpatian Forest, počeo se baviti ovim žanrom. Neki od njih su bili odgovorni za spaljivanje crkava i ubistva. U muzičkom smislu, u ovom periodu se blek metal izdvojio iz treš metala, a agresivna antihrišćanska osećanja su postala nešto što svaki bend koji sebe smatra blek metalom mora da izrazi na neki način.
Drugi talas je inspirisao mnoge bendove. U Švedskoj su to bili Marduk, Disekšon, Lord Bilajl, Dark Fjuneral, Arkanum, Nifelhajm i Abruptum, dok su u Finskoj Beherit i Impejld Nazarin svirali mešavinu blek i det metala. Iz Poljske su značajni Grejvland i Behemot, a u Francuskoj se pojavila grupa muzičara poznatih kao Les Légions Noires, među kojima su bili Mjutilejšon, Vlad Cepeš, Belketre i Torgajst.
Messier 69
Messier 69 (M69 ili NGC 6637) je kuglasti skup u zviježđu Strijelac. Sličan je svom susjedu, kuglastom skupu M70. M69 je jedan od manjih i tamnijih skupova u katalogu. Charles Messier je osobno otkrio skup u kolovozu 1780. godine.
Svojstva
M69 je malen, proteže se tek 7' na fotografijama duge eksponaže. Na fotografijama veoma duge eksponaže njegov promjer raste na 10'. Udaljenost skupa je oko 29,700 ly, njegov stvaran promjer je oko 85 ly. Središte skupa je kompaktna i mjeri samo 3' u promjeru. Jezgra skupa ima promjer od 40" ili 6 ly. M69 nalazi se veoma blizu centra Mliječne staze, oko 6,200 ly. Spektralna klasa skupa je G2 ili G3. M69 pripada među metalom (u astronomiju to su svi elementi teži od helija]] bogatije kuglaste skupove. Skup je siromašan promjenjivim zvijezdama. Dosad je otkriveno samo 8 promjenjivih zvijezda u skupu.
Amaterska promatranja
M69 ima veliku južnu deklinaciju i to otežava promatranja. Skup ima prividni sjaj od + 7.6 magnituda. Moguće ga je vidjeti u dvogledu. Teleskop ne otkriva previše, tek mutnu mrlju s slabom granulacijom.
Mala nuklearna RNK
Mala nuklearna ribonukleinska kiselina (Small nuclear ribonucleic acid, SnRNA}} je klasa malih ribonukleinskih kiselina koje se nalaze u jezgrama eukariotskih stanica (ćelija). Transkribira ih RNK polimeraza II ili RNK polimeraza III te su uključene u niz važnih procesa kao što su radvajanje RNK (ukljanjanje introna iz hnRNA), regulacija transkripcijskih faktora (7SK RNA) ili RNK polimeraza II (B2 RNA) te održavanje telomera. Uvijek se vezuju uz specifične proteine, a kompleksi su poznati kao mali nuklearni ribonukleoproteini (snRNP). Ti su materijali bogati uridinom.
Velika grupa snRNA-ova je poznata kao mala nuklorana RNK (snoRNA). To su male molekule RNK koje igraju važnu ulogu u biogenezi RNK i vode kemijske modifikacije riubozomalnih RNK (rRNA) i drugih RNK gena (tRNA i snRNA). Nalaze se u jedarcima i Cajalovim tijelima euokariotskih stanica (glavna područja sinteze RNK), gdje se zovu scaRNA.
Geografski pol
mini|desno|200px| [[Južni pol Zemlje na karti iz 1583.]] Geografski pol je zamišljena točka u kojoj planetarna os (os rotacije) probada površinu planeta ili nekog tijela koje se okreće oko svoje osi. U generalnom slučaju govorimo o polovima nebeskih tijela.
Budući da planetarna os probada planetarnu površinu u dvije točke probodišta nazivamo sjeverni pol i južni pol. Na Zemlji su imena polova određena historijskim razlozima, no u generalnom slučaju nije uvijek jasno kako ćemo nazvati polove tijela, s obzirom da im osi mogu biti različito usmjerene. Kada govorimo o tijelima u Sunčevom sistemu uobičajeno se za sjeverni pol tijela uzima pol bliži smjeru zvijezde Sjevernjače.
Neka tijela u Sunčevom sistemu (npr. Saturnov mjesec Hiperion ili asteroid 4179 Toutatis) nemaju definirane polove, zbog svoje kaotične rotacije, uzrokovane nepravilnim oblikom ili gravitacijskim utjecajima obližnjih tijela.
2020-e
2020-e su decenija koja je počela 1. januara 2020. i završila 31. decembra 2029.
Antička Grčka
Antička Grčka (često nazivana i kao stara ili drevna Grčka) je naziv koji se koristi za opisivanje sveta u kojem se govorilo grčkim jezikom u antičkim vremenima. Taj naziv se ne odnosi samo na područje današnje grčke države, nego i na područja naseljena Grcima u antičkim vremenima: Kipar, egejska obala Turska (tada poznata kao Jonija), Sicilija i južna Italija (poznata kao Velika Grčka), te razbacana naselja na obalama današnje Albanije, Bugarske, Egipta, Francuske, Hrvatske, Libije, Španije i Ukrajine.
Ne postoje određeni ili opšte prihvaćeni datumi početka i kraja razdoblja antičke Grčke. U uobičajenoj upotrebi to se razdoblje odnosi na cijelu grčku istoriju prije osnivanja Rimskog Carstva, međutim istoričari taj termin koriste preciznije. Tako neki autori u taj period uključuju i razdoblja minojske i mikenske civilizacije (od oko 1600. pre n.e. do oko 1100. godine pne.), dok drugi to osporavaju smatrajući da su te civilizacije, iako s grčkog govornog područja, dosta različite od kasnijih grčkih kultura, pa bi se trebale odvojeno svrstavati.
Prema tradiciji razdoblje antičke Grčke počinje prvim Olimpijskim igrama 776. pre n.e., ali većina današnjih istoričara proširuju taj termin do oko 1000. pre n.e. Tradicionalni datum kraja razdoblja antičke Grčke smatra se smrt Aleksandra Velikog 323. pre n.e., a razdoblje koje slijedi naziva se helenističkim dobom.
Ovi su datumi dogovoreni među istoričrima dok neki autori smatraju civilizaciju antičke Grčke neprekinutim razdobljem koje je trajalo sve do dolaska Hrišćanstva u 3. veku poslije Hrista.
Antičku Grčku neki istoričari smatraju temeljom kulture zapadnoevropske civilizacije. Grčka kultura je izvršila snažan uticaj na Rimsko Carstvo, koje je prenijelo njen oblik po mnogim dijelovima Evrope. Civilizacija antičke Grčke je neizmjerno uticala na jezik, politiku, obrazovanje, filozofiju, umjetnost i arhitekturu modernog svijeta, posebno tokom renesanse u zapadnoj Evropi i ponovo tokom procvata neoklasicizma tokom 18. i 19. veka u Evropi i objema Amerikama.
Grčko poreklo
thumb|levo|200px|Lavlja vrata Vjeruje se da su se Grci, krećući se prema jugu, doselili na grčko poluostrvo u nekoliko talasa pred kraj tri hiljade godine pre nove ere, a poslednja je bila navala Dorana. Razdoblje od 1600. do oko 1100. je doba mikenske Grčke, a poznato je po vladavini kralja Agamemnona i ratovima protiv Troje kao što je prikazano u Homerovim epovima. Razdoblje od 1100. godine do 8. veka pre Hrista naziva se "mračnim dobom" jer iz tog razdoblja nema nikakvih zapisa, a arheološki dokazi su oskudni. Istorija antičke Grčke se završava vladavinom Aleksandra Velikog koji je umro 323. pne. Slijedeći događaji čine doba helenističke Grčke.
Pri korišćenju izvora iz istorije antičke Grčke potrebna je velika opreznost. Grčki istoričari i politički pisci čija su djela preživjela, a među kojima su posebno ugledni Herodot, Sokrat, Ksenofon, Demosten, Platon, Aristotel bili su uglavnom Atinjani ili njeni simpatizeri, a svi su bili politički konzervativci. Stoga znamo daleko više o istoriji i politici Atine od bilo kojeg drugog grada i njegove istorije. Štaviše, ovi su se pisci usredsredili gotovo samo na cijelokupnu političku, vojnu i diplomatsku istoriju, a zanemarili su ekonomsku i socijalnu. Sva se istorija antičke Grčke mora boriti s tim pristrasnostima u svojim izvorima.
Uspon Grčke
Grčka je u 8. veku pre Hrista počela izlaziti iz mračnog doba koje je slijedilo nakon propasti mikenske civilizacije. Pismenost se izgubila i mikensko pismo je zaboravljeno, pa su Grci prilagodili feničansko pismo grčkome i od oko 8. veka počinju se pojavljivati pisani zapisi. Grčka je bila podijeljena na mnogo malih samoupravljajućih zajednica čiji je oblik uzrokovan grčkom geografijom gdje su sva ostrva, doline i nizije odsječeni od susjeda morem ili planinskim lancem.
Dok se Grčka ekonomski oporavljala, njeno se stanovništvo povećalo više nego što je bilo obradive zemlje. Zbog toga su Grci od oko 750. pne. započeli širenje koje je potrajalo 250 godina naseljavajući kolonije u svim pravcima. Na istoku su prvo kolonizovali egejsku obalu Malu Aziju, a onda Kipar i obale Trakije, Mramorno more i južna obala Crnog mora. Grčka je kolonizovala sve do dalekog sjeveroistoka Ukrajine. Na zapadu su naseljene obale Albanije, Hrvatske, Sicilije i južne Italije, a onda i južna obala Francuske, Korzika pa čak i sjeveroistočna Španija. Grčke kolonije su također osnovane u Egiptu i Libiji. Današnji gradovi Sirakuza, Napulj, Marselj i Istanbul u svom početak su bili grčke kolonije Syracusa, Neapolis, Massilia i Byzantium.
Do 6. vek pne. Helada (kako Grci zovu svoju zemlju) je postala kulturno i jezičko područje mnogo veće od geografskog područja Grčke. Grčki gradovi nisu politički nadzirali kolonije koje su osnivali, ali su često ostajali povezani s njima u religiji i trgovini. Grci su se i u otad�bini i u inostranstvu organizovalii u nezavisne zajednice, pa je grad (polis) bio osnovni oblik grčke vladavine. left|thumb|360px|[[Akropolja, Atina|Akropolja, u ruševinama, još je uvijek u centru moderne Atine. Ona je bila najveće arhitektonsko delo 5. veka u Grčkoj.]]
Sigma Oktanta
mini|desno|200px| [[Oktant (zviježđe)|Zviježđe Oktant; Sigma Oktanta je u blizini južnog nebeskog pola]] Sigma Oktanta (, σ Oct) je zvijezda prividne magnitude 5,45, i od golim okom vidljivih zvijezda najbliža je južnom nebeskom polu. Trenutno se nalazi na približno 1° od južnog nebeskog pola, od koga se udaljava uslijed precesije. Sigma Oktanta leži na 270 svjetlosnih godina od Sunca i pripada spektralnom tipu F0 III.
Antička Grčka
Socijalni i politički sukobi
Do 6. veka pojavilo se nekoliko dominantnih gradova u grčkim poslovima. To su bili gradovi Atina, Sparta, Korint i Teba. Svaki od njih je stavio okolna seoska područja i manje gradove pod svoju upravu, a Atina i Korint su pak postali glavna pomorska i trgovačka sila.
Suprotno, u Atini je monarhija zabranjena 683., a Solonove reforme uvele su poluustavni sastav aristokratske vladavine. Aristokrate je zamijenila tiranija Pizistrata i njegovih sinova, koji su grad učinili velikom pomorskom i trgovačkom silom. Kad su Pizistratidi zbačeni, Klisten je utemeljio prvu svjetsku demokratiju (500.) čiju vlast je imalo vijeće svih muških građana.
Grčko-persijski ratovi
Glavni članak: Grčko-persijski ratovi
U Joniji (današnja egejska obala Turske) grčki gradovi, koji su uključivali velika središta poput Mileta i Halikarnasa, nisu mogli održati svoju nezavisnost i došli su pod vlast Persijskog Carstva sredinom 6. veka. Grci su 499. podigli Jonski ustanak, pa su im Atina i neke Grčke oblasti pristigle u pomoć.
Persijski Veliki vladar, Darije prvi, ugušio je 490. pobunu jonskih gradova, poslavši flotu da kazni Grke. Persijanci su se iskrcali na Atici, ali ih je grčka vojska pod vodstvom atinskog vojskovođe Miltijada porazila u Maratonskoj bitci. Posmrtni grob atinskih poginulih boraca još se uvijek može vidjeti na Maratonskom polju.
Deset godina kasnije Darijev naslednik Kserks prvi poslao je kopnom znatno veću silu. Spartanski kralj Leonida zaustavio ga je kod Termopila. Leonida je poražen, a Kserks je nastavio napredovanje prema Atici gdje je osvojio i spalio Atinu. Atinjani su predhodno napustili grad sklonivši se na ostrvo Salamini i pod vodstvom Temistokla su porazili persijsku mornaricu u bitci kod Salamine. Godinu dana kasnije Grci su pod vodstvom Spartanca Pauzanija porazili persijsku vojsku kod Plateje.
Atenska se mornarica tada okrenula goneći Persijance sa Egejskog mora i 478. Atinjani su zauzeli Vizantium. Dok su napredovali stvorili su Delski savez u kojem su bile sve ostrvske i neke kontinentalne države. Savez je nazvan po svetom ostrvu Delu na kojem se čuvala zajednička riznica. Spartanci, iako su odigrali važnu ulogu u ratu, povukli su se nakon toga u izolaciju dopuštajući Atinjanima da uspostave pomorsku i trgovačku silu kojoj nije bilo ravne.
Prevlast Atine
thumb|200px|Periklo
Grčko-persijski ratovi su najavili vek atinske prevlasti u grčkim poslovima. Atina je bila neizazvan gospodar mora i takođe vodeća trgovačka sila, iako je Korint ostao njen ozbiljni protivnik. Vodeći državnik tog perioda bio je Periklo koji je iskoristio porez koji su plaćali članovi Delskog saveza za izgradnju Partenona i ostalih velikih spomenika klasične Atine. Do sredine 5. veka Savez je preimenovan u Atinsko Carstvo, simbolizujući prijenos zajedničke riznice s Dela na Partenon 454.
Bogatstvo Atine je privlačilo mnoge talentovane ljude iz svih dijelova Grčke, te je stvorilo bogati besposleni sloj koji su postali zaštitnici umjetnosti. Atinska država je podupirala i nauku i umjetnost, a naročito arhitekturu. Atina je postala centar grčke književnosti, filozofije (vidi grčku filozofiju) i umjetnosti (vidi grčko pozorište). Neka od najvećih imena zapadnoevropske kulturne i intelektualne istorije živjela su u Atini tokom toga perioda: dramatičari Eshil, Aristofan, Euripid i Sofoklo, filozofi Aristotel, Platon i Sokrat, povjesničari Herodot, Tukidid i Ksenofon, pjesnici Simonid i kipar Fidija. Grad je postao, po Periklovim riječima, "škola Helade".
Ostale grčke države u početku su prihvatile atinsko vodstvo u nastavku rata protiv Persijanaca, ali nakon pada konzervativnog političara Kimona 461., Atina je postala sve izraženije imperijalistička sila. Nakon grčke pobjede u bitci kod Eurimedonta 466., Persijanci više nisu bili prijetnja, pa su neke države, poput Naksosa, pokušali istupiti iz saveza, ali su bili prisiljeni da se pokore. Nove atinske vođe, Perikle i Efijalt, pustili su da se odnosi između Atine i Sparte pogoršaju, pa je 458. izbio rat. Nakon nekoliko godina beskrajnog rata potpisan je 30-godišnji mir između Delskog i Peloponeskog saveza (Sparta i njeni saveznici). To se podudarilo sa pomorskom bitkom kod Salamine na Kipru, zadnjom bitkom između Grka i Persijanaca, a nakon koje je zaključen Kalijin mir (450.) između Grka i Persijanaca.
Peloponeski rat
Neprijateljstvo između Sparte i atinskog saveznika Arga je ipak dovelo do nastavka borbe 418. Sparta je porazila združene vojske Atine i njenih saveznika kod Mantineje. Nastavak borbe donijelo je radikalnu stranku, koju je vodio Alkibijad, ponovo na vlasti u Atini. 415. Alkibijad je uvjerio Atinsko vijeće da pokrene glavni pohod protiv Sirakuze, peloponeskog saveznika na Siciliji. Pohod je bio potpuni promašaj i ekspedicijska sila je izgubljena. Nikija je zarobljen, a Alkibijad je otišao u progonstvo. To je bila prekretnica u ratovanju.
Sparta je tada sagradila mornaricu da izazove atensku pomorsku silu, te je pronašla odličnog vojskovođu Lisandra koji je iskoristio prvi strateški potez zauzevši Helespont, izvor atinskog uvoznog žita. Pod prijetnjom gladi, Atinjani su poslali svoju zadnju mornaricu da se suoči s Lisandrom koji ih je odlučno porazio kod Egospotama (405.). Gubitak vlastite mornarice zaprijetila je Atini propašću. Zato je 404. Atina zatražila mir, a Sparta je to uslovljavala očekivano teškom pogodbom: Atina je izgubila vlastite zidine, mornaricu i sve prekomorske posjede. Uz spartansku pomoć antidemokratska stranka je zavladala u Atini.
Prevlast Sparte i Tebe
left|thumb|350px|[[371. pne.-362. pne.]] Kraj Peloponeskog rata učinio je Spartu gospodarom cijele Grčke, ali uski vidokrug spartanskih elitnih ratnika nije ih prilagodio toj ulozi. U nekoliko godina demokratska stranka je povratila vlast u Atini i ostalim gradovima. 395. spartanske vođe su oduzele službu Lisandru, pa je Sparta izgubila pomorsku nadmoć. 387. Sparta je sablaznila grčko mišljenje zaključivši sporazum s Persijom kojim su Persijanci okružili grčke gradove u Joniji i na Kipru, tako izvrgavajući sto godina grčkih pobjeda nad Persijom. Sparta je tada pokušala oslabiti moć njene bivše saveznice Tebe, što je dovelo do rata u kojem je Teba sklopila savezništvo sa starim neprijateljem, Atinom. Tebanski vojskovođe Epaminonda i Pelopida izvojevali su odlučujuću pobjedu u bitci kod Leuktre (371.).
Posljedica te pobjede bio je kraj spartanske i uspostavljanje tebske nadmoći. Takođe je i Atina obnovila velik djeo svoje prijašnje snage. Prevlast Tebe bila je kratkog vijeka. Epaminondinom smrti kod Mantineje (362.) grad je izgubio svog najvećeg vođu, a njegovi naslednici učinili su veliku grešku započevši neuspješni desetogodišnji rat s Fokidom. 346. Tebanci su pozvali Filipa drugog Makedonskog da im pomogne protiv Fokiđana, te su tako po prvi put uvukli Makedonce u grčke poslove.
Uspon Makedonaca
thumb|200px|Demosten - protivnik Filipu
Kraljevstvo Makedonaca stvoreno je u 7. veku. Neki Grci su smatrali Makedonce varvarima, ali bez obzira na njihovo etničko porijeklo, oni su od 5. veka govorili grčkim jezikom i bili dijelom grčke kulture. Makedonci su imali neznatnu ulogu u grčkoj politici prije početka 4. veka, te je Filip drugi, preduzimljiv čovjek koji se školovao u Tebi, htjeo imati veću ulogu. Naročito je htjeo biti prihvaćen za novog grčkog vođu u vraćanju slobode grčkim gradovima u Aziji koji su bili pod persijskom vlašću. Zauzevši grčke gradove Amfipol, Metonu i Potideju, stekao je upravu nad makedonskim rudnicima zlata i srebra. To mu je dalo izvore da ostvari svoje namjere.
Filip je uspostavio makedonsku prevlast nad Tesalijom (352.) i Trakijom, a do 348. je nadzirao sve sjevernije od Termopila. Koristio je svoje veliko bogatstvo da potkupi grčke političare i stvori "makedonsku stranku" u svakom grčkom gradu. Njegova intervencija u ratu između Tebe i Fokide donijelo mu je prepoznatljivost grčkog vođe i dalo mu je mogućnost da postane vodeća sila u grčkim poslovima. Ali bez obzira što je njegovo iskreno divljenj bilo prema Atini, atinski je vođa Demosten u svojim slavnim govorima (filipikama) podsticao grčke gradove da se odupru njegovoj moći.
339. Teba, Atina, Sparta i ostale grčke države stvorile su savezništvo da se odupru Filipu i da ga izbace iz grčkih gradova koje je zauzeo na sjeveru. Međutim Filip je napao prvi, napredujući po Grčkoj gdje je kod Heroneje porazio združene grčke gradove 338. Taj događaj tradicionalno označava kraj ere grčkih gradova-država kao samostalnih političkih jedinica iako su Atina i ostali gradovi preživjeli kao samostalne države sve do rimskih vremena.
Filip je pokušao pobjediti Atinu dodvoravanjem i darovima, ali nije uspeo. Organizovao je gradove u Korintski savez i proglasio da će voditi napad na Persiju kako bi oslobodio grčke gradove i osvetio persijske invazije u prethodnom veku. Prije nego što je to mogao učiniti ubijen je 336.
Osvajanja Aleksandra Velikoga
Filipa je naslijedio 20-godišnji sin Aleksandar koji je odmah nastavio sprovoditi očeve planove. Otputovao je u Korint gdje su ga okupljeni grčki gradovi priznali za vođu Grka. Nakon toga krenuo je na sjever da skupi vojsku. Vojska kojom je napao Persijsko Carstvo je uglavnom bila sastavljena od Makedonaca, ali su se također prijavili i mnogi zanesenjaci iz grčkih gradova. Dok je Aleksandar ratovao u Trakiji, čuo je da su se grčki gradovi pobunili. Pojurio je ponovo na jug, osvojio i razorio Tebu do temelja kao upozorenje svim grčkim gradovima ako bi se pokušali oduprijeti njegovoj snazi.
334. Aleksandar je krenuo u Aziju gdje je porazio Persijance na rijeci Granik. Time je stekao kontrolu nad jonskom obalom, te je napravio pobjedničku povorku kroz oslobođene grčke gradove. Nakon što je dogovorio poslove u Anatoliji nastavio je napredovanje južno kroz Kilikiju do Sirije gdje je porazio Darija trećeg kod Isa (333.). Onda je nastavio kroz Fenikiju do Egipta kojeg je osvojio bez ikakvog otpora. Egipćani su ga dočekali kao osloboditelja od persijskog ugnjetavanja.
Darije je sada bio spreman da sklopi mir, gde bi se Aleksandar pobjednički vratio kući, ali Aleksandar je odlučio da osvoji Persiju i postavi sebe za vladara čitavog svijeta. Napredovao je sjeveroistočno kroz Siriju i Mesopotamiju, te je opet porazio Darija kod Gaugamele (331.). Darije je krenuo u bijeg, ali su ga ubili vlastiti vojnici. Aleksandar se proglasio gospodarom Persijskog Carstva, zauzevši Suzu i Perzepol bez otpora.
U međuvremenu grčki gradovi su pokušavali obnoviti napore da se oslobode makedonske moći. Kod Megalopola 331., Aleksandrov regent Antipater porazio je Spartance koji su odbili da se pridruže Korintskom savezu i priznaju makedonsku prevlast.
Aleksandar se žurio napredujući kroz današnji Avganistan i Pakistan do doline rijeke Ind i 326. je dosšao do Punjaba. Mogao je lako napredovati sve do Gangesa i Bengala ali je njegova vojska odbila ići dalje uvjerena da su na kraju svijeta. Aleksandar se nerado vratio nazad. Umro je od groznice u Vavilonu 323.