cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hrvatski latinizam
Humanizam i renesansa
Centralne ličnosti korvinskog kruga u Budimu bili su Ivan Vitez od Sredne (Johannes Vitéz de Zredna, oko 1408–1472) i njegov nećak Ivan Česmički (Ianus Pannonius, 1434–1472), obojica hrvatskoga porekla i obojica školovana u Italiji. Vitez se nije toliko istakao kao latinski pisac koliko kao organizator, jer je u Budimu osnovao skriptorij i biblioteku (Corviana), a u Požunu 1467, po uzoru na Univerzitet u Bolonji, prvu visoku školu na slovačkom i ugarskom tlu (Academia Istropolitana). Ivana Česmičkog, najvećeg latinskog pesnika toga doba van Italije, Italijani smatraju svojim jer se školovao u Italiji, Mađari svojim jer je postao ugarski feudalni velikaš i bio najistaknutiji humanista u korvinskom krugu, a Hrvati svojim jer je bio hrvatskog porekla. Po uticaju svoga dela on nesumnjivo pripada mađarskoj i hrvatskoj književnosti, donekle i italijanskoj, ali prvenstveno univerazalnoj evropskoj latinskoj književnosti (pisao je isključivo na latinskom). Njegove su latinske pesme po svemu na razini najboljeg italijanskog latinističkog pesništva 15. veka, a posebno epigrami, koji su mu jednostavni, jasni, nalik improvizaciji i uvek poentirani, kao kod njegovog uzora Marcijala. Tematika im je široka: ljubav, prijateljske razmirice, književne rasprave, naivnost hodočasnika i lakomost svih onih koji se na njihov račun žele obogatiti. Kasniji su mu epigrami već smireniji i često odišu melanholijom. Tada piše i elegije, u kojima je još setniji i turobniji, i koje – premda napisane u najboljem humanističkom maniru i s puno aluzija na antičke teme – odslikavaju osetljivu lirsku prirodu.
Šibenik
U Šibeniku je dobio prvo humanističko obrazovanje Šižgorićev mlađi sugrađanin Antun Vrančić (Antonius Verantius ili Wrantius ili Vrantius, 1504–1573), stric polihistora i konstruktora Fausta Vrančića (Faustus Verantius, 1551–1617), takođe iz Šibenika. Na svojim brojnim putovanjima Antun Vrančić sakupljao je rimske natpise na Balkanu, a tokom jedne diplomatske misije u Otomanskom carstvu, zajedno s poznatim flamanskim humanistom A. B. Busbecqom u Ankari pronašao je Avgustov autobiografski spis Dela božanskog Avgusta (Res gestae divi Augusti), kasnije nazvan Spomenik iz Ankare (Monumentum Ancyranum). Kako ga je i objavio, to je o ovaj natpis poznat i kao Codex Verantianus. Pored istorijsko-putopisnih dela, izdao je zbirku pesama u elegijskim distisima Pesme u dokolici (Otia, iz 1542. godine), u kojima peva o ljubavi, životnim radostima i društvenim zbivanjima.
Trogir
U trogirskom humanističkom krugu značajno mesto zauzima Koriolan Ćipiko (Coriolanus Cepio, 1425–1493), koji je napisao pomorske memoare pod naslovom Tri knjige o delima vrhovnog zapovednika Petra Moceniga (Petri Mocenici imperatoris gestorum libri tres, 1477). Iz Trogira je i Fran Trankvil Andreis (Andonicus Tranquillus Parthenius, 1490–1571), koji je studirao u Dubrovniku, Padovi i drugim italijanskim univerzitetima, te u Beču, Ingolstadtu i Lajpcigu. Njegov obilni naučni i književni rad na latinskom jeziku obuhvata rasprave, dijaloge, poslanice i pesme. Posebno je zanimljiva jedna poslanica u kojoj dobro slika stanje u Ugarskoj nakon mohačke bitke (1526) te poslanica papi Piju V u kojoj oštro kritikuje crkvene političare. Od posebnog je interesa njegov heksametarski govor, održan 1518. u Augsburgu, u kome opominje Nemce na tursku opasnost koja preti celoj Evropi.
Split
Centralna ličnost splitskog humanističkog kruga bio je Marko Marulić (Marcus Marulus, 1450–1524), koji je evropsku slavu stekao latinskim delima moralističkog i didaktičkog sadržja: Upućivanje u čestit život prema primerima svetaca (De institutione bene vivendi per exempla sanctorum, 1506) – danas poznatije prema naslovu 4. izdanja iz 1530. godine Upućivanje u čestit i blažen život (De institutione bene beateque vivendi) – i Evanđelistar (Evangelistarium, 1516). Prvo delo je objavljeno u 15 izdanja i prevedeno na italijanski, francuski, nemački, češki i portugalski jezik, dok je drugo imalo devet izdanja i jednom prevedeno na italijanski. To su u stvari praktična uputstva vernicima o tome kako će postići čestit život i osnovne hrišćanske vrline, a napisane su u duhu Bernarda iz Clairvauxa (Bernardus Claravallensis, 1090–1153), jednog od glavnih predstavnika asketskog misticizma. Istu moralističku tendenciju imaju i ostala Marulićeva pobožna dela, s kojima su srodna i neka koja je s tom tematikom napisao i na hrvatskom. I pored toga što je bio uvereni katolik, na nekim mestima ukazuje na negativne pojave u crkvi, što je možda odjek reformacijskih ideja i pokušaj da se u okviru same crkve na vreme učini nešto kako bi se učvrstio njen poljuljani položaj.
Kao što je njegov savremenik Zadranin Šimun Kožičić Benja (Simon Begnius, oko 1460–1536) održao pred papom Lavom X govor Opustošena Hrvatska (De Croatiae desolatione, 1516), tako i Marulić upućuje antitursku Poslanicu papi Hadrijanu VI (Epistola ad Adrianum VI pontificem maximum, 1522). To su dakako samo neka u nizu obraćanja srednjoevropskih humanista – govorima, poslanicama i drugim književnim oblicima – zapadnoj Evropi da se spase antemuralia Christiana (= "prve hrišćanske utvrde"). Tih je obraćanja bilo mnogo i sva se zajedničkim imenom nazivaju antiturcica.
Glavno Marulićevo književno delo na latinskom jeziku bila je Davidijada (Davidias, napisana između 1506. i 1516). To je veliki junačko-istorijski spev izrazito hrišćanske tendencije u 14 knjiga sa 6.765 heksametarskih stihova. Tematiku izabire iz Starog zaveta, što je karakterističnije za prekoalpski nego za mediteranski humanizam. Spev je napisan po Vergilijevom književnom postupku u klasičnom latinskom jeziku, s nekim primesama biblijskog i srednjovekovnog latiniteta, i poseduje znatne umetničke kvalitete.
Dubrovnik
U Dubrovniku je od starijih latinista najznačajniji pesnik Ilija Crijević (Aelius Lampridius Cervinus, 1463–1520). Pisao je elegije, poslanice, ode i nezavršen spev O Epidauru (De Epidauro), ali najbolje mu je uspeo ciklus ljubavne lirike posvećen obrazovanoj ali preslobodnoj Rimljanki Flaviji. Iz tih pesama, po kojima je postao poeta laureatus, izbija pravi humanistički pesnik: s jedne strane, učenost i samostalno oponašanje antičkih i humanističkih pesnika, a s druge strane, naglašena osećajnost, u čemu ponekad ide i dalje od svoga uzora Katula. Crijevića odlikuje i vrsni talenat za opisivanje prirodnih lepota, pa u njegovim pesmama nailazimo na krasne opise Lopuda i Rijeke dubrovačke.
Njegov sugrađanin i savremenik Jakov Bunić (Iacobus Bonus, 1469–1500) bio je izrazito verski orijentisan. Njegov kraći mitološki spev Otmica Kerberova (De raptu Cerberi, oko 1490–1534), napisan u mladosti, najstariji je spev u hrvatskoj književnosti. Napisao je i veliki hrišćanski spev Hristov život i dela (De vita et gestis Christi, 1526), koji predstavlja parafrazu prema svim evanđeljima i istovremeno je prvi spev novolatinske književnosti u kome se prikazuje čitav život Hristov. To delo, izdato devet godina nakon Lutherovih teza, u prvom redu ima propagandni karakter u protivreformacijskom duhu.
U Dubrovniku je, osim književnosti u užem smislu, cvetala i naučna književnost. Istoričar Ludovik Crijević Tuberon (Ludovicus Cerva Tubero, 1459–1527) značajan je po tome što je, ugledajući se na Salustija i Tacita, tečno i slikovito prikazao događaje, ličnosti, društvene i ekonomske prilike na širokom prostoru od Budima do Carigrada u periodu od 1490. do 1522. godine. Vrlo su zanimljivi ekskursi u dalju prošlost te anegdotski i novelistički umeci s psihološkom karakterizacijom pojedinih ličnosti. Zbog oštre kritike crkvene politike to je istorijsko delo 1734. stavljeno na Index librorum prohibitorum.
Filozof Juraj Dragišić (Georgius Benignus de Salviatis, 1450–1520) poreklom je bio iz Srebrenice u Bosni, a nakon početnog školovanja u Dubrovniku studirao je u Italiji, Parizu i Oxfordu. U Firenci je postao članom Plitonove platonske akademije i Visarionovog kruga, gde se istakao kao vrsni poznavalac grčkog, latinskog i hebrejskog jezika. Nakon tridesetogodišnjeg boravka u Italiji vratio se u rodni Dubrovnik, odakle uskoro ponovo odlazi u Italiju. Njegova filozofska dela pisana su u obliku renesansnih dijaloga i teže da pomire tomizam i skotizam.
Istra i Kvarner
Matija Vlačić Ilirik (Matthias Flacius Illyricus, 1520–1575) iz Labina u Istri, u kojoj su haministički centri bili i Kopar i Piran, najvažniji je među hrvatskim humanistima protestantima. Ceo život proveo je u Nemačkoj i bio je saradnik Luthera i Melanchthona. Nakon Lutherove smrti, kad su mnogi protestantski prvaci postali zagovornici postepene borbe i kompromisa s Rimom, Vlačić je bio najgorljiviji zastupnik Lutherovih ideja i konačno začetnik nove, radikalne struje, nazvane po njemu flacijanizam. Zbog beskompromisnog stava bio je do kraja života proganjan od katoličke crkve. Njegova teološka, filozofska, istorijska i filološka delatnost je ogromna: ostavio je više od 300 knjiga i kraćih spisa. Glavna su mu dela Katalog svedoka istine (Catalogus testium veritatis, 1556), u kojem je prikazao 650 svedoka, otpadnika od rimske crkve, te Ključ Svetoga pisma (Clavis scripturae sacrae, 1567), enciklopedijski rečnik hebreizama, koji je postao temeljno delo protestantskog tumačenja Biblije.
Franjo Petrić (ili Frane, takođe Petris ili Petriš, lat. Franciscus Patricius, 1529–1597), iz Cresa, studirao je uglavnom u Padovi, najvećem centru aristotelstva, ali se ipak priklonio "božanskom" Platonu i postao protivnik "životinje" Aristotela. Nakon brojnih putovanja po Sredozemlju vraća se se u Italiju, gde u Ferrari i Rimu postaje profesor filozofije. Pisao je na italijanskom jeziku o poetici, retorici, filozofiji, istoriji, matematici, geometriji i medicine, ali se najviše proslavio kao antiperipatetički filozof. I u latinskom delu Peripatetičke rasprave (Discussiones peripateticae, 1581) ističe predsokratovsku filozofiju prirode i nastoji obezvrediti Aristotelov značaj. U delu Nova filozofija o opštem (Nova de universis philosophia, 1591) izlaže Petrić svoju metafizičku koncepciju sveta, utemeljenu na više izvora – uglavnom Platonu, stoicima, neoplatonizmu i Hermesu Trismegistu. Budući da u ovom delu postanak i slika sveta bitno odudaraju od učenja sholastičkog aristotelizma, to je delo, uprkos Petrićevim nastojanjima da ga odbrani ili da barem rasvetli quaedam loca obscuriora ("neka nejasna mesta"), 1594. godine bilo zabranjeno.
17. vek
Na prelazu između humanističkog i klasicističkog razdoblja, karakterističnom za 17. vek, humanisti postaju uglavnom naučnici. U tih su se sto godina, vrlo često upravo na latinskom, pojavila epohalna dela iz gotovo svih grana nauke i filozofije, uključujući Galileja Galilea, Francisa Bacona, Renea Descartesa, Barucha Spinozu, Gottfrieda Leibniza. Među hrvatskim latinistima ovoga razdoblja značajan je Stjepan Gradić (Stephanus Gradius, 1613–1683), dubrovački diplomata pri Rimskoj kuriji, kustos i upravnik Vatikanske biblioteke. Pisao je rasprave iz filozofije, teologije, matematike i fizike, ali i govore i pesme. Među pesmama najpoznatija mu je Pesma o pohvalama Prejasne Mletačke Republike i o nevoljama rodnoga grada (De laudibus Serenissimae Reipublicae Venetae et cladibus Patriae suae carmen, 1675), u 315 heksametara, u kojoj je dat veoma upečatljiv opis katastrofalnog dubrovačkog zemljotresa iz 1667. godine.
Među latinistima 17. veka izdvaja se i Ivan Lučić (Joannes Lucius, 1604–1679), čije je najznačajnije delo O kraljevstvu Dalmacije i Hrvatske (De regno Dalmatiae et Croatiae, 1666), gde je dat pregled hrvatske istorije od praistorije do 15. veka, temeljito potkrepljen izvornom građom i ilustrovan sa šest istorijskih karata. Zbog ovog svog dela Lučić se smatra utemeljiteljem hrvatske naučne istoriografije. Lučić je učestvovao i u sporu oko autentičnosti spisa Trimalhionove gozbe (Cena Trimalchionis) rimskoga satiričara Petronija Arbitra, koji je bio pronađen u Trogiru. Drugi istaknuti istoriograf ovoga doba je Pavao Ritter Vitezović (1652–1713) s njegovim kratkim delom od svega 32 štampane stranice pod naslovom Oživljena Hrvatska (Croatia rediviva regnante Leopoldo Magno caesare, 1700), ali i s drugim istoriografskim delima, kako proznim tako stihovanim, od kojih su neka ostala u rukopisu.
Markt Wald
Markt Vald je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 52 opštinska središta okruga Unteralgoj. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 2.251 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9778169.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Unteralgoj Markt Vald se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Unteralgoj. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 544–644 metra. Površina opštine iznosi 30,8 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.251 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 73 stanovnika/km².
Hrvatski latinizam
18. i 19. vek
Kroz gotovo sve evropske književnosti 18. veka prolazi tek slaba latinistička struja. Osim toga, malo se latinskih pisaca oslanja na prethodno stvaralaštvo i među njima nema više nekadašnje tematske povezanosti. Ipak, u Dubrovačkoj Republici u 18. veku – njenom poslednjem veku, jer ju je 1808. ukinuo Napoleon – latinska je književnost plodnija od one pisane na narodnom jeziku. Uslovi za ponovno osnaživanje kulturnog stvaralaštva sazreli su nakon obnove ekonomije posle katastrofalnog zemljotresa i velikog požara 1667. godine. Činjenica da je od svih evropskih književnosti ovog perioda jedino u dubrovačkoj latinistička struja jača od narodne može se objasniti time što nije bilo življih kulturnih veza s hrvatskim zaleđem, ali i time što su Dubrovčani hteli držati korak s ostalom Evropom te smatrali da će na internacionalnom jeziku uspešnije upoznati svet s domaćim prilikama i s kulturom kako u vlastitom tako i u širem južnoslovenskom području.
Poslednjih pet istaknutih hrvatskih latinista – Bošković, Stay, Kunić, Džamanjić i Galjuf – svi žive i rade pretežno izvan domovine. Đuro Ferić (Georgius Ferrich, 1739–1820), naprotiv, sve do duboke starosti deluje u rodnom gradu. Prvo mu je književno delo prepev Psalama Davidovih u heksametrima, a potom u lirskim stihovima. Ipak, pravo njegovo područje bila je folklorna književnost. Na osnovu narodnih poslovica sastavio je zbirku od 113 basni u stihovima pod latinskim i narodnim nazivom Fabulae ab Illyricis adagiis desumptae odnosno Pričice prorečja slovinskijeh (1794). Sačuvana je i njegova prepiska u heksametrima s kustosom dvorske biblioteke u Beču Johannesom Müllerom i sa splitskim gradonačelnikom Julijem Bajamontijem s kraja 18. veka. U tim pesničkim poslanicama Ferić izlaže svoja zapažanja o našem folkloru posebno se oduševljavajući narodnim pesmama. Mülleru je uz poslanicu poslao i prevode 37 narodnih pesama, među kojima i Hasanaginice, što je šesti prevod po redu te slavne pesme od okupno stotinak poznatih. Sastavio je i zbirku Latinski prijevodi slovinskih pjesama (Slavica poematia Latine reddita) od 26 epskih i 12 ljubavnih narodnih pesama uz 13 Kačićevih iz njegove pesmarice pisanih u duhu i stilu narodne poezije. Po tom živom zanimanju za folklornu književnost Ferić je preteča romantizma. Napisao je i još mnogo epigrama, a među najboljim mu je delima Opis dubrovačke obale (Periegesis orae Rhacusanae, 1803) u 3.379 heksametara, gde daje ne samo opise prirodnih lepota, nego i običaja i istorijskih događaja.
Rajmund Kunić (Raymundus Cunichius, 1719–1794) poznat je prvenstveno kao prevodilac s grčkoga, a zatim i kao pesnik epigrama. Ceo život proveo je u Italiji i, kao i Džamanjić i Galjuf, bio član rimske književne akademije Arcadia, osnovane 1690. Njegov se prevod Homerova Ilijada u latinskim stihovima (Homeri Ilias Latinis versibus expressa, 1776) i pored svih nedostataka smatra najuspelijim latinskim prevodom. Osim Homera, prevodio je na latinski pesnike Grčke antologije i Teokrita. U originalnim epigramima u elegijskim distisima pokazuje se kao veliki epigramatik i po raznolikosti tema i po eleganciji stiha.
Njegov je učenik i prijatelj bio Brno Džamanjić (Bernardus Zamagna, 1735–1820), koji je godinu dana nakon Kunićeve Ilijade izdao Homerovu Odiseju u latinskim stihovima (Homeri Odyssea Latinis versibus expressa). Poput Kunića, i on se ugleda na Vergilija, ali mu je delimično uzor i sam Kunić. Obojica neka mesta ne prevode već ih parafraziraju, što je bio manir tadašnjeg prevođenja. Džamonjić je pisao i originalne epske pesme, prigodne i poučne elegije, epigrame i heksametarske poslanice (Epistolae). Dva kraća speva – Jeka (Echo, 1764) i Vazdušni brod (Navis aëria, 1768) – takođe su ga afirmisala kao izvrsnog latinističkog pesnika.
Marko Faustin Galjuf (Marcus Faustinus Gagliuffius, 1765–1834) sam za sebe kaže: Sorte Ragusinus, vita Italus, ore Latinus (= "Po sudbini Dubrovčanin, po životu Italijan, a po jeziku Latin"). Često proganjan zbog svoje političke delatnosti, lutajući Evropom, proslavio se kao improvizator latinskih stihova. Džono Rastić (Junius Restius, 1755–1814) glavni je satiričar u hrvatskom latinističkom pesništvu sa svojim Pesmama (Carmina, 1816). Ugledao se pre svega na Horacija (pa je i nazvan "hrvatskim Horacijem"), ali ponekad i na Vergilija i Juvenala. Oštro kritikuje negativne pojave i pojedince pri kraju Dubrovačke Republike, tvrdeći da su za sve zlo krive novotarije koje dolaze spolja.
Ruđer Josip Bošković (Rogerius Josephus Boscovich, 1711–1787) jedan je od najistaknutijih predstavnika naučne proze u 18. veku. Svestran, podjednako kreativan u teorijskom i praktičnom delu različitih naučnih disciplina, delujući u više kulturnih i naučnih centara Evrope, već je za života ubrajan u velike naučnike. Svoju teoriju o jednom jedinom zakonu u prirodi postojećih dela izložio je u glavnom delu Teorija prirodne filozofije (Theoria philosophiae naturalis, 1758). U prirodnonaučnom spevu O pomrčinama Sunca i Meseca (De Solis ac Lunae defectibus, 1760) doteranim i jednostavnim stihovima izlaže uzroke tih pojava.
Whatley, Alabama
Whatley je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Alabama. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 150 stanovnika.
Contigné
Kontinje je naselje i opština u zapadnoj Francuskoj u regionu Loara, u departmanu Men i Loara koja pripada prefekturi Segre.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 597 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 25 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 23,31 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 60 metara (maksimalnoj 77 m, a minimalnoj 19 m).
Wehrmacht
Vermaht  („odbrambena snaga“) je ime oružanih snaga Nacističke Nemačke od 1935. do 1945. Tokom Drugog svetskog rata, Vermaht se sastojao od armije (Heer), mornarice (Kriegsmarine) i avijacije (Luftvafe - Luftwaffe).
Poreklo i upotreba izraza
Pre dolaska na vlast nacističke partije, izraz vermaht je korišćen u generičkom smislu da opiše oružane snage bilo koje zemlje - ova reč doslovno znači odbrambena snaga. Na primer, izraz Englische Wehrmacht bi označavao britansku vojsku, dok je član 47 Vajmarskog ustava iz 1919 glasio „Der Reichspräsident hat den Oberbefehl über die gesamte Wehrmacht des Reiches“ (prevod: „Predsednik ima vrhovnu komandu nad svim oružanim snagama Rajha“). Kako bi se napravila razlika, izraz „Rajhsver“ se obično koristio da označi nemačke oružane snage.
1935, Rajhsver je preimenovan u „Vermaht“. Nakon Drugog svetskog rata, pod savezničkom okupacijom, i kasnije tokom remilitarizacije Nemačke 1955, novoformirane zapadnonemačke oružane snage su dobile ime „Bundesver“.
U skladu s ovim, „Vermaht“ se uobičajeno koristi da označi nemačke oružane snage tokom Trećeg rajha i Drugog svetskog rata.
Istorija
Nakon što je Prvi svetski rat okončan kapitulacijom Nemačkog carstva, Versajski sporazum je nametnuo oštra ograničenja na veličinu nemačkih oružanih snaga. Vojska je bila ograničena na 100.000 ljudi, uz dodatnih 15.000 u mornarici. Flota je mogla da se sastoji od najviše šest bojnih brodova, šest krstarica i dvanaest razarača. Tenkovi i teška artiljerija su bili zabranjeni, a vazduhoplovstvo raspušteno. Nova, posleratna vojska (Rajhsver) je osnovana 23. marta 1921. Opšto služenje vojnog roka je takođe ukinuto Versajskim sporazumom.
Nemačka je odmah počela tajno da izvrdava ove uslove. Tajna saradnja sa Sovjetskim Savezom je počela nakon Rapalskog sporazuma. General-major Oto Hase je otputovao u Moskvu 1923, kako bi dalje pregovarao o uslovima saradnje. Nemačka je pomogla Sovjetskom Savezu u industrijalizaciji, a trebalo je da sovjetski oficiri budu obučavani u Nemačkoj. Nemački tenkovski i vazduhoplovni stručnjaci bi bili obučavani u Sovjetskom Savezu, a nemačko istraživanje i proizvodnja hemijskog oružja bi bila sprovođena zajedno sa ostalim projektima. Oko 300 nemačkih pilota je obučavano u Lipecku, određeni broj tenkista je obučavan blizu Kazanja, a otrovni gas za nemačku vojsku je razvijan kod Saratova. thumb|260px|left|Smotra nemačke fašističke soldateske u Berlinu 1941. Nakon smrti predsednika Hindenburga 2. augusta 1934, svi oficiri i vojnici nemačkih oružanih snaga su položili ličnu zakletvu na vernost Adolfu Hitleru. Do 1935, Nemačka se otvoreno podsmehivala vojnim ograničenjima koja je nametnuo Sporazum iz Versaja i služenje vojnog roka je ponovo uvedeno 16. marta 1935. Dok je stajaća armija ostala na oko 100.000 vojnika kao što je precizirano u sporazumu, nova grupa regruta ove veličine je svake godine prolazila obuku. Zakon o služenju vojnog roka je uveo ime „Vermaht“, pa ne samo da se ovo može smatrati trenutkom njegovog osnivanja, već se organizacija i moć u Vermahtu mogu posmatrati kao pod kontrolom nacista, nevezano za političke naklonosti vojne komande (koja je i ovako polagala zakletvu vernosti Hitleru). Oznaka Vermahta je bila stilizovana verzija Gvozdenog krsta (takozvani „Balkenkreuz“), koja se prvi put pojavila kao oznaka na avionima i tenkovima krajem Prvog svetskog rata. Postojanje Vermahta je zvanično objavljeno 15. oktobra 1935.
Broj vojnika koji su služili u Vermahtu tokom njegovog postojanja od 1935. do 1945. se procenjuje na približno 18,2 miliona. Do ove brojke je došao istoričar Ridiger Overmans i ona predstavlja ukupan broj ljudi koji su ikada služili u Vermahtu, a ne snagu Vermahta u bilo kom trenutku njegovog postojanja. Oko 2,3 miliona vojnika Vermahta je ubijeno u borbama; 550.000 je umrlo od neborbenih uzroka; nestalih je oko 2,0 miliona, a 459.000 je umrlo u zarobljeništvu, od čega 77.000 u zatvorima i logorima SAD, UK, i Francuske.
Komandna struktura
Pravno gledano, glavnokomandujući Vermahta je bio Adolf Hitler, u svojstvu šefa nemačke države, što je pozicija na koju je došao nakon Hindenburgove smrti, avgusta 1934. Nakon reorganizacije 1938, Hitler je postao vrhovni komandant oružanih snaga i ostao na toj poziciji dok nije izvršio samoubistvo 30. aprila 1945. Administrativna i vojna vlast je u početku bila u rukama ministarstva rata na čelu sa generalfeldmaršalom Vernerom fon Blombergom. Nakon što je Blomberg dao ostavku usled afere Blomberg-Frič (1938) ministarstvo je rasformirano i uspostavljena je Vrhovna komanda oružanih snaga, OKV (Oberkommando der Wehrmacht, OKW) pod generalfeldmaršalom Vilhelmom Kajtelom. Štab je bio u Vindzdorfu kod Zosena, a poljski ešalon (Feldstaffel) je bio stacioniran gde god se u datom trenutku nalazio firerov glavni štab.
OKV je koordinisala sve vojne aktivnosti, ali Kajtelov uticaj nad tri roda (kopnena vojska, vazduhoplovstvo i mornarica) bio je prilično ograničen. Svaki rod je imao svoju vrhovnu komandu pod imenima OKH (Oberkommando des Heeres, OKH - kopnena vojska), OKM (Oberkommando der Marine, OKM - mornarica) i OKL (Oberkommando der Luftwaffe, OKL - vazduhoplovstvo). Svaka od vrhovnih komandi je imala svoj generalštab.
thumb|200px|Zastava glavnokomandujućeg nemačkih oružanih snaga (1935-1938)
OKV je takođe bio zadužen za centralno ekonomsko planiranje i nabavke, ali vlast i uticaj OKV-a u Kancelariji za raznu ekonomiju (Wehrwirtschaftsamt) bio je ograničen od strane kancelarija za nabavku pojedinačnih grana oružanih snaga (Waffenämter), kao i Ministarstva za naoružanje i municiju (Reichsministerium für Bewaffnung und Munition).
Ratne godine
Moćne tenkovske i vazduhoplovne snage su omogućile brz uspeh (blickrig) u početnom stadijumu rata, kada su nemačke snage osvajale zemlju za zemljom u toku par nedelja. Ovo je ubedilo vojne vođe da je novi koncept širokog naoružavanja bolji od konvencionalnog dubokog naoružavanja koje je obezbeđivalo ratne zalihe za duži period vremena. Međutim, kada su moćni neprijatelji (Ujedinjeno Kraljevstvo, Sovjetski Savez i Sjedinjene Države) počeli da pružaju snažan otpor, taktiku blickriga je postalo teže primenjivati, a relativno niske rezerve naoružanja, nestašice goriva i ostalog materijala su postale problem za Vermaht.
Vojnom snagom Vermahta je upravljano pomoću taktike orijentisane na misije i čvrstu disciplinu. U javnosti je Vermaht ponekad smatran (a i dalje se smatra) vojskom koja je koristila napredne tehnologije, jer su nove tehnologije uvođene tokom Drugog svetskog rata, uključujući represivno oružje, raketni presretač Meseršmit Me 163, mlazni lovac Me 262 i mini podmornice. Ove tehnologije su bile promovisane, ali su često bile dostupne u malim količinama, ili u kasnim stadijumima rata, kada su sveukupne zalihe materijala i naoružanja postale niske. Na primer, samo 40% jedinica je bilo motorizovano, za transport su u velikoj meri korišćeni konji, a mnogi vojnici su se kretali pešice, ili ponekad na biciklima (često ukradenim od lokalnog stanovništva).
Pisac Entoni Evans je napisao: „Nemački vojnik je bio vrlo profesionalan i dobro obučen, agresivan u napadu i žilav u odbrani. Bio je uvek prilagodljiv, posebno u kasnijim godinama, kada su nedostaci u opremi počeli da se osećaju“.
Među stranim dobrovoljcima koji su služili u Vermahtu tokom Drugog svetskog rata su bili Nemci, Holanđani i Skandinavci, kao i borci iz baltičkih zemalja i sa Balkana. Rusi su se borili u Ruskoj oslobodilačkoj armiji a nerusi iz Sovjetskog Saveza su sačinjavali Istočne legije (Ostlegionen). Svim ovim jedinicama je komandovao general Ernst August Kestring i činile su 5% Vermahta.
Ratni zločini
Pripadnici Vermahta su počinili brojne ratne zločine tokom Drugog svetskog rata — bombardovanja otvorenih gradova, masakre nad civilima, streljanja ratnih zarobljenika i civila taoca, u znak odmazde za partizanske aktivnosti na okupiranim teritorijama. Mada su masovna istrebljenja povezana sa holokaustom u prvom redu vršili pripadnici SS-a i Ajnzacgrupa, Vermaht je takođe bio umešan, jer su oficiri i vojnici Vermahta pomagali Ajnzacgrupama u hvatanju Jevreja i drugih i njihovom upućivanju u logore ili na gubilišta.
Kako su razmere holokausta postale šire poznate krajem rata, mnogi bivši pripadnici Vermahta su pokušavali da prikažu da Vermaht nije učestvovao u zlodelima, koja su navodno činili samo pripadnici SS-a i snagā političke policije, koji nisu bili deo Vermahta. Mada su na Nirnberškim suđenjima za ratne zločine osuđeni šef OKV, Vilhelm Kajtel, i šef operacija, Alfred Jodl, sam Vermaht nije proglašen kriminalnom organizacijom, kao što je to bio slučaj sa partijskim organizacijama poput SS-a. Mnogi Nemci su ovo videli kao oslobađajuću presudu za Vermaht. Među nemačkim istoričarima je umešanost Vermahta u ratne zločine, pogotovo na Istočnom frontu, postalo opšteprihvaćeno tokom kasnih sedamdesetih i osamdesetih godina 20. veka.
Vermaht i politika
Vojska je izbegavala mešanje u politiku tokom većeg dela istorije Trećeg rajha. Veći deo rukovodstva je bio politički konzervativan i nacionalistički i nadao se ponovnom uspostavljanju nemačke kontrole nad teritorijama izgubljenim nakon Prvog svetskog rata. Hitler je obećao obnavljanje vojne snage Nemačke, te su oficiri uglavnom podržavali nacional-socijalistički pokret. Politički uticaj u vojnoj komandi je počeo da se uvećava u kasnijem periodu rata, kada su Hitlerove loše strateške odluke počele da se ispoljavaju u ozbiljnim porazima nemačke vojske. Između vojske i vlade su narasle tenzije; Hitler ne samo da je postavio nekvalifikovane kadrove na čelo svojih armija, već je svojim komandujućim oficirima davao nemoguća naređenja, kao npr. da se streljaju svi oficiri i vojnici koji se budu povlačili.
Zavera za atentat na Hitlera
Oficiri među kojima su bili Klaus fon Štaufenberg i Vilhelm Kanaris su bili nezadovoljni politikom Hitlerovog režima, koju su smatrali nemoralnom. Ovo nezadovoljstvo je kulminiralo zaverom 20. jula (1944), kada je grupa oficira Vermahta, predvođena Klausom fon Štaufenbergom pokušala da ubije Hitlera i da zbaci njegov režim. Nakon ovog pokušaja atentata, Hitler je izgubio poverenje u Vermaht i mnogi oficiri i vojnici su ubijeni. Od tada je svaku osobu, pre nego što bi prišla Hitleru, pretresao SS stražar.
Poznati pripadnici
Među poznatim nemačkim oficirima iz vremena Vermahta su sledeći:
Nakon rata
Nakon nemačke bezuslovne predaje 7. maja 1945. (koja je postala efektivna 8. maja 1945) Nemačkoj je zabranjeno da ima vojsku. Proteklo je više od deset godina pre nego što su hladnoratovske tenzije dovele do stvaranja dveju različitih oružanih snaga u Zapadnoj i Istočnoj Nemačkoj. Vojska Zapadne Nemačke, zvanično formirana 5. maja 1955, nazvana je Bundesver, u prevodu „Savezne odbrambene snage“, što je bila veza sa starim Rajhsverom. U Istočnoj Nemačkoj je 1. marta 1956. formirana Nacionalna narodna armija (Nationale Volksarmee). Nijedna od ovih dveju oružanih sila nije mogla da bude formirana bez iskusnih vojnika, pa su obe armije u početku imale značajan udeo oficira koji su bili bivši pripadnici Vermahta.
Nirvana
Nirvana (sanskrit: निर्वाण nirvāṇa, pali: निब्बान nibbāna - hlađenje, gašenje) je pojam koji koriste đainisti i budisti da opišu blaženo stanje konačnog oslobođenja od patnje, zemaljskih strasti i večitog kruga preporađanja.
Nirvana se ne da odrediti, ni izreći. Kao nepovratno gašenje žeđi za životom, predstavlja najuzvišeniji krajnji cilj budističke prakse.
Natrijum piruvat
Natrijum piruvat je organsko jedinjenje, koje sadrži 3 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 110,044 Da.
Nirvana
Buda nirvanu opisuje kao: istinu, slobodu, najveću sreću, zdravlje, ono što ne stari, neuslovljeno, neuprljano, ne­pro­pad­lji­vo, nemanifestovano, mirno, besmrtno, uz­vi­še­no, predivno, čudesno, smirenje strasti, zaštitu od patnje, drugu obalu, ostrvo, zaklon, utočište. Prema Budinom učeniku Sariputi, iskorenjivanje žeđi, mržnje i obmane se naziva nirvana.
Put kojim se stiže do nirvane naziva se plemeniti osmostruki put.
Karakala
minijatura|Karakala Karakala, punim imenom na rođenju Lucije Septimije Basijan (lat. Lucius Septimius Bassianus), koje mu je u dobi od sedam godina promenjeno u Marko Aurelije Antonin (lat. Marcus Aurelius Antoninus) da bi se učvrstila veza s porodicom Marka Aurelija, kasnije nazvan Caracalla po galskoj tunici koju je nosio i koju je uveo u modu, rođen 186. godine, stupio na presto 211. godine, umro 217. godine, bio je rimski car, sin i naslednik Septimija Severa.
Kruševica (razvrstavanje)
Kruševica može biti:
Locarno, Vercelli
Locarno je naselje u Italiji u provinciji Vercelli, u regiji Piemonte.
Nirvana
Etimologija
Sanskritska reč nirvana se sastoji od korena va(na) što znači »duvati« i prefiksa ni(r) što znači »van, bez, izvan« (izduvati). Prefiks nir ispred imenice često ukazuje na nedostatak ili odsustvo onoga što reč označava (izduvano).
Karakala
Karakala je bio rođen u Lugdunu (današnjem Lyonu) u provinciji Galiji. Nakon smrti svoga oca Septimija Severa Karakala je bio proglašen za cara zajedno sa svojim mlađim bratom Getom. Karakali je tada bilo 22 godine, a Geti 21 godina života. Već u decembru 211. godine, međutim, Karakala je ubio svoga brata i naredio pogubljenje mnogih njegovih pristalica. Prema istoričaru Dionu Kasiju, u tim je progonima smrtno stradalo više od 20.000 ljudi.
Kruševica (razvrstavanje)
Srbija:
Nirvana
Etimologija
Pali reč nibana se vezuje za glagol nibati ("hladiti duvanjem"). Obično se prevodi kao gašenje, poput gašenja sveće duvanjem ili gašenje vatre, hlađenje. U svakodnevnom govoru drevne Indije je verovatno korišćena u smislu hlađenja groznice, i za iskazivanje osećanja zdravlja koje iz tog sledi. Prenosno se odnosi na hlađenje „groznice“ žudnje, mržnje i neznanja, tri glavna zla u budizmu.
Kruševica (razvrstavanje)
Bosna i Hercegovina: Republika Makedonija:
Nirvana
Etimologija
Reč nirvana je nepoznata vedskoj religiji. Neki smatraju da je pojam nirvana đainskog porekla, a drugi da je izvoran budistički termin.
Karakala
Karakala je bio karikatura svog oca: nasilan, megalomaničan, pun kompleksa i, osim toga, okrutan i predan razvratu. Uza sebe je zadržao vitezove i pravnike koji su pod njegovim ocem upravljali carstvom, ali je u još većem stepenu sledio militarističku i egalitarističku politiku svog oca. Dodatno je povećao vojničke plate i istovremeno započeo skup građevinski program, koji je brzo opustošio bogatstvo koje mu je ostavio otac. Između ostalog, Karakala je podigao velelepne terme nedaleko od Rima, čiji ostaci i danas postoje ("Karakaline terme"). Primorao je senatore da plaćaju visoke kontribucije, udvostručio je poreze na nasledstvo i oslobađanje robova, i često je zahtevao aurum coronarium (priloge u zlatu), čime je upropaštavao gradski srednji sloj. Da bi se izborio s posledicama opšteg porasta cena, kao i cenom održavanja veće i bolje plaćene vojske koju su stvorili njegov otac i on, izdao je nov srebrni novac, antoninianus. Taj je novac trebalo da u dvostrukoj vrednosti zameni stari denarij, premda je sadržavao samo za oko 50 odsto veću količnu plemenitih metala.
Nirvana
Budino učenje
mini|Statua Bude (Gandara, 1-2. v.)
Karakala
Godine 212. izdao je Karakala edikt nazvan Constitutio Antoniniana, kojim su dodeljena rimska građanska prava svim slobodnim ljudima u Rimskom carstvu. Dion Kasije, jedini istorijski izvor koji sugeriše Karakalin motiv za univerzalno dodeljivanje građanskih prava, kaže da je time trebalo da se uvećaju prihodi tako što će se poreske obaveze, koje su ranije bile ograničene samo na Rimljane, proširiti na nove delove stanovništva.
Kruševica (razvrstavanje)
Crna Gora:
Hrvatska:
Nirvana
Nirvana kao najveća sreća
Gotama Buda je govorio: „Nirvana je najveća sreća“. Na drugom mestu, Buda opisuje nirvanu kao ”večiti mir i beskrajnu slobodu”.
Fairfield, North Carolina
Ferfild je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Severna Karolina.
Nirvana
Nirvana kao najveća sreća
Učenje Gautame Bude o nirvani, izloženo u četiri plemenite istine, je praktično i iskustveno. Ono je dijagnoza ljudskih nedaća i prepisivanje leka, a nirvana je neposredan, jednostavan i konačan kraj problema običnog čoveka. Buda uviđa da ljudsku patnju prouzrokuje žeđ, a da nasuprot patnji stoji nirvana, koja je najveća sreća.
Fairfield, North Carolina
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 258.
Nirvana
Nirvana kao neuslovljeno
O prirodi nirvane Buda kaže:
Karakala
Premda se nije isticao vojničkim kvalitetima, Karakala je za svog idola uzeo Aleksandra Velikog, kome se veoma divio, te se upustio u aktivnu spoljnu politiku. Uspešno se borio protiv teutonskih plemena na gornjem Dunavu, između ostalih s Alemanima, kao i s Kaprima na srednjem Dunavu, koji su se tada prvi put pojavili. Često je vojne operacije mudro kombinovao s pregovorima, a varvarima je davao novac (u čvrstoj valuti), izazivajući tako veliko nezadovoljstvo. Ambicija mu je bila da trijumfuje na istoku, kao njegov heroj Aleksandar, te kao Trajan i njegov vlastiti otac. Napao je Armeniju i Adijabenu i zauzeo Ozroenu u severozapadnoj Mesopotamiji, pripojivši je onom delu Mesopotamije koji je zauzeo Septimije Sever. Aprila 217. godine, dok je predvodio ekspediciju na reci Tigrisu, Karakala je bio ubijen, najverovatnije po naređenju pretorijanskog prefekta Marka Opelija Makrina, koji ga je i nasledio na prestolu.
Locarno, Vercelli
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 165 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 439 m.
Nirvana
Nirvana kao neuslovljeno
On dalje pojašnjava koja su obeležja neuslovljenog:
Postizanje nirvane
Postizanje nirvane pretpostavlja gašenje želje, kao pokretne snage delanja (karma), i stoga prestanak patnje.
Buda je tvrdio da je "nibana vidljiva ovde i sada", svima dostupna i vodi do cilja. Kao dokaz navodi da kada je neko raspaljen požudom, on planira ono što je na štetu njega i drugih, u umu oseća patnju i jad, loše postupa i loše razume šta je za njegovo dobro. Ali kada je požuda ohlađena, čovek više nije pomućen, ne oseća patnju i jad, neće loše postupati i uviđa njegovo dobro. Dalje navodi i primer gašenja mržnje, čime dokazuje da je "nibana vidljiva ovde i sada".
Prema Budinom učenju, nirvana se dostiže upražnjavanjem pravila plemenitog osmostrukog puta koji podrazumeva: ispravne nazore, ispravne namere, ispravan govor, ispravno delanje, ispravno življenje, ispravan napor, ispravnu pažnju i ispravnu sabranost.
Nirvana u budizmu
U ranom budizmu nibbana nije ni lako postiziva ni svakome dostupna. Veliki su zahtevi za njeno postizanje, i oni su etičke, spoznajne i kontemplativne prirode.
Rane škole
Dva veka nakon Budine smrti, prvobitna jedinstvena budistička zajednica (sangha) je podeljena, kada su se budući mahajanisti (tada mahasanghika - »velika zajednica«) odvojili od sthavira (»starih«). Vremenom su u novonastalim školama nastala različita tumačenja nirvane.
Pudgalavade su tvrdile da u nirvani i dalje traje neodrediva »osoba« (pudgala) koja nije ni istovetna sa skandhama niti je potpuno različita od njih. Sthavire su ih smatrale jereticima jer se, po njihovom mišljenju, ideja o pudgali nije slagala s doktrinom o anati.
Škole sarvastivada i vaibhasika su vršile analizu darmi (elemenata bivanja), zaključivši da je nirvana neuslovljena darma, stvarnost po sebi, a posebne darme su njena ispoljavanja. Stoga, samo je nirvana realna, a ne oni koji su je dosegli.
Sauntrantika škola smatra da su darme koje se mogu imenovati bar nominalno realne, a nirvana je njihovo utrnuće, odsustvo ili «kasnije nebivanje«.
Teravada
Teravadini tvrde da je nirvana pozitivna, naglašavajući njenu uzvišenost kao religijski cilj stremljenja arhanta. Nibana je opisana u spisima na paliju kao spokojna, čista i besmrtna.
Mahajana
Nagarđuna i škola praznine su izjednačavali nirvanu s prazninom (šunjata), poričući osnovanost svih teorijskih konstrukcija, tvrdeći da je praznina krajnja istina o samsari i nirvani. Njihova metoda pristupa jeste negativna metoda.
U školi jogačare, u skladu sa shvatanjem da pojavni svet zavisi od stanja svesti, samsara se uglavnom smatrala iluzornim aspektom nirvane. Za pristalice jogačare samsara je posledica ideacionih projekcija, praznih po sebi, koje zamagljuju čistotu nirvane poput oblaka, sve dok ih ne razagnaju vetrovi prosvetljenja.
Dani francuskog revolucionarnog kalendara
U tabeli su date posvete danima, u francuskom originalu i srpskohrvatskom prevodu (odn. engleskom kod slabije poznatih biljaka, kurzivom). Označeni su i neki gregorijanski datumi (približno svaki peti) radi lakšeg snalaženja. Treba imati u vidu raspored prestupnih godina (da li godina počinje 22. ili 23. sep/ruj., pogledaj u Prebacivanje u gregorijanski kalendar)
Nirvana
Mahajana
Kineska škola mahajanskog budizma, poznata kao škola sveopšteg duha (Hsing tsung) smatra da je nirvana poistovećenje pojedinca sa sveopštim umom ili onim što se naziva budinskom prirodom; odnosno postizanje samosvesti pojedinca o prvobitnom jedinstvu. Pojedinac jeste sveopšti duh, ali to ranije nije shvatao ili nije toga bio svestan.
Nirvana u đainizmu
Ideja nirvane postoji i u đainizmu, iako tu ovo vrhovno stanje ne uključuje negaciju sopstva (atmana), nego ga postiže individualna duša (điva) potpunim pročišćenjem od naslaga karme.
Nirvana u hinduizmu
Hinduisti se takođe koriste ovim terminom da bi označili religiozno oslobođenje (mokša).
U nekim novijim prevodima Bhagavad Gite (II, 72, V, 24—26), nirvana je prevedena terminom sloboda.
Tumačenja
Nirvana je potpuno ukidanje subjektivne strane postojanja, pa tako i svesti, i uviranje u šunjatu, kada je sadržaj svesti ništa. Neki zapadni filozofi su nirvanu interpretirali kao stanje ničega, dakle "ni blaženstva", iako je Buda opisuje kao stanje najviše sreće.
Aix-en-Diois
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 255 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 15 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 16,49 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 444 metara (maksimalnoj 1.259 m, a minimalnoj 433 m).
White Hall, Alabama
White Hall je gradić u američkoj saveznoj državi Alabama. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 858 stanovnika.
Þorlákshöfn
Þorlákshöfn je grad u općini Ölfus, na jugu Islanda od 1 490 stanovnika
Geografske karakteristike
Þorlákshöfn leži na jugozapadu Islanda, na rubu malog poluotoka, koji ga štiti od direktnih udara Atlantika. Udaljen je oko 28 km od administrativnog centra Regije Suðurland - Selfossa i oko 52 km jugoistočno od Rejkjavika. Þorlákshöfn je poznat kao trajektna luka za arhipelag Vestmannaeyjar. On je praktički jedina luka na južnoj obali Islanda, od Grindavíka na zapadu do Höfna na istoku, a to je skoro 400 km.
Historija
Þorlákshöfn je novo naselje nastalo tek 1940-ih oko malog brodogradilišta za ribarske brodove.
Kruševica (Lazarevac)
Kruševica je naselje u gradskoj opštini Lazarevac u gradu Beogradu. Prema popisu iz 2002. bilo je 686 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 753 stanovnika).
Demografija
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
Javni prevoz
Kruševicu opslužuje nekoliko linija integrisanog tarifnog sistema gradskog prevoza u Beogradu: 162A (Lazarevac - Bistrica - Kruševica), 166 (Lazarevac - Zavod - Kruševica), 583 (Trbušnica - Kruševica - Beograd) i 583A (Beograd - Kruševica). Linija 583 je zvanično najduža linija gradskog prevoza u Beogradu, dugačka ukupno 73 km.
Atenolol
{{Drugbox-lat
laktacijom
| DrugBank = DB00335
| C=14 | H=22 | N=2 | O=3 }}
Atenolol (u Srbiji poznat pod zaštićenim nazivom Prinorm) je selektivni antagonist β1 receptor. Ovaj lek pripada grupi beta blokatora (β-blokatora). Ta klasa lekova se prvenstveno koristi za kardiovaskularne bolesti. Uveden je 1976. Atenolol je razvijen kao zamena za propranolol u tretmanu hipertenzije. Ovaj lek deluje putem usporavanja srca i redukovanja njegovog opteraćenja. Za razliku od propranolola, atenolol ne prolazi kroz krvno–moždanu barijeru, čime se izbegavaju razne nuspojave u centralnom nervnom sistemu.
Ranuccio, Frosinone
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 35 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 260 m.
Fairway, Kansas
Fervej je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.882, što je 70 (-1,8 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Aukcija
Aukcija ili dražba je javno nadmetanje kupaca i prodavaca oko cene i drugih uslova kupoprodaje robe. Najčešće se putem aukcije prodaju robe neujednačenog kvaliteta, i to: sirova koža, krzno, neprana vuna, duvan, proizvodi crne metalurgije, industrijske sirovine, kolonijalna roba i slično. Takođe na ovaj način prodaje se i zaplenjena i havarisana roba. Putem aukcija prodaju se i antikviteti, umetničke slike, retki predmeti i slično, s tim što roba koja je predmet kupoprodaje mora biti na licu mesta.
Prvu veliku međunarodnu aukciju organizovala je Istočno-Indijska britanska kompanija u Amsterdamu, početkom XVII veka, radi postizanja najboljih uslova prodaje raznih vrsta kolonijalne robe.
Aukcije mogu biti organizovane za prodaju na veliko i malo. Na veliko se organizuju za raznovrsne nestardizovane proizvode, odnosno proizvode neujednačenog kvaliteta, a na malo uglavnom za antikvitete, umetničke slike i retke predmete.
Najčuvenije aukcije za prodaju na veliko na svetu su:
Najpoznatije aukcije za prodaju na malo su:
Online aukcije
www.aukcija.hr - prodaj i kupuj povoljnije (servis namjenjen povoljnijoj online kupovini i prodaji predmeta)
Izklicna-Cena.Net - Licitacije, drazbe, na jednom mjestu !
Atiprosin
Atiprosin (AY-28,228) je antihipertenzivni lek koji se koristi kao selektivni antagonist α1-adrenergičkog receptora. On takođe poseduje izvesnu antihistaminsku aktivnost, mada je ona slaba. On nije plasiran na tržište.
Elkins, Arkansas
Elkins je grad u američkoj saveznoj državi Arkanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.648, što je 1.397 (111,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
NK Kustošija
NK Kustošija je nogometni klub iz Zagreba.
Natjecanja i uspjesi
Metalac se u svojim prvim godinama postojanja natjecao u III. i II. razredu prvenstva Zagreba, a najveći uspjeh postiže u sezoni 1939./40. kada igra u I.b razredu prvenstva Zagreba (IV. razred natjecanja). Juniorska momčad „Metalca“ je osvojila pehar na turniru Radničke sportske zajednice (1937.) i prvenstvo Zagreba. Klub nakon obnove osvaja 6. mjesto u Hrvatskoj ligi 1946. te postaje drugoligaš. U sezoni 1952./53. trener kluba postaje Bogdan Cuvaj, a klub u sezoni 1954./55. postiže svoj najveći uspjeh u prvenstvu, 3. mjesto u 2. Saveznoj ligi. 1948. i 1951. godine dolazi do četvrtzavršnice Kupa maršala Tita. Klub se do sezone 1972./73. natječe u 2. i 3. ligi, a od tada samo u nižerazrednim ligama.
Prvenstva u Hrvatskoj od 1992.
(u izradi)
Kup maršala Tita
1947. 1948. 1949. 1950. 1951. 1952. 1953. 1955.
Natrijum ricinoleat
Natrijum ricinoleat je organsko jedinjenje, koje sadrži 18 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 320,443 Da.
Severska dinastija
250px|right|thumb|Porodično stablo Severska dinastija je naziv za dinastiju rimskih careva koji su Rimskim Carstvom upravljali od 193. do 235. Osnovao ju je general Lucije Septimije Sever došavši na vlast u kaotičnom periodu Godine pet careva. Njenu vladavinu, koju je nakratko (217-18) prekinuo uzurpator Makrin, karakterizirala je relativna ekonomska stabilnost, uspjesi u obrani granica Carstva, kao i pokušaji upravne reforme, uključujući davanje državljanstva svim tadašnjim podanicima 212. Severe su, međutim, mučili loši odnosi među članovima vladajuće porodice, kao i nepopularnost među redovima tadašnje rimske aristokracije, s obzirom da Severi prije dolaska na vlast nisu bili članovi Senata, te su se sve više nastojali oslanjati na vojsku. Godine 235. je posljednji car Aleksandar Sever ubijen od strane vojnika nezadovoljnih načinom na kojim je vodio pohod protiv Alemana, a što je otpočelo dugogodišnji period kaosa, krvoprolića i građanskih ratova poznat kao kriza 3. vijeka. Period Severske dinastije se u rimskoj historiji tradicionalno smatra posljednjim periodom Principata.
Marktbergel
Marktbergel je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 38 opštinskih središta okruga Nojštat an der Ajš-Bad Vindshajm. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 1.626 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9575143.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Nojštat an der Ajš-Bad Vindshajm Marktbergel se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Nojštat an der Ajš-Bad Vindshajm. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 363 metra. Površina opštine iznosi 24,2 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.626 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 67 stanovnika/km².
Atiprosin
Sinteza
Jedan od mogućih sintetičkih puteva je :
Arnolol
Arnolol je beta blokator.
Goran Ćirić
Goran Ćirić (rođen 1960, Niš) je diplomirani inženjer elektrotehnike i generalni direktor Javnog preduzeća PTT saobraćaja Srbije, od 1. 11. 2007.