cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Genioglosni mišić
right|thumb|200px|Genioglosni mišić Genioglosni mišić je parni mišić jezika, i to najveći i najsnažniji mišić spoljašnje jezične muskulature. On se pruža od bradne bodnje donje vilice do tela podjezične kosti, a osim toga njegova vlakna se lepezasto šire i pričvršćuju i na fibroznom skeletu jezika. Genioglosni mišić je u odnosima sa jezičnom pregradom (koja ga odvaja od istoimenog mišića suprotne strane) i geniohioidnim mišićim (koji se nalazi na podu usne duplje).
Mišić se pripaja na gornjim kvržicama bradne bodnje mandibule, na dubokoj strani jezične aponeuroze, jezičnoj pregradi i na telu hioidne kosti.
Inervisan je od strane podjezičnog živca, a ima nekoliko složenih funkcija. Pri obostranoj kontrakciji dolazi do spljoštavanja jezika i njegovog povlačenja prema podu usne duplje. Izolovanim dejstvom prednjih vlakana dolazi do uvlačenja jezika, dejtvom srednjih vlakana dolazi do njegovog isturanja van usta, a zadnja vlakna podižu podjezičnu kost tokom govora i gutanja.
San Vittore, Sondrio
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1670 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 290 m.
Genioglosni mišić
U slučaju jednostane paralize hipoglosnog živca, prilikom isturanja jezika on skreće na stranu oduzetog nerva zbog kontrakcije genioglosnog mišića zdrave strane.
Winnie Pooh
mini|250px|Originalne plišane igračke: Winnie Pooh u sredini, lijevo od njega [[Kanga, dolje lijevo Tigar, dolje desno Praščić i gore desno Sivko]] 250px|mini|Winnie Pooh - White River, [[Ontario]] Winnie Pooh glavni je lik iz crtanog filma Velike pustolovine Winnieja Pooha koju je napisao engleski pisac A.A. Milne.
Opis lika
Winnie Pooh je žuti medvjedić. Jako je šaljiv i čini sve da se domogne svoje najveće poslastice-meda. U filmu o tigru pokušao je uspavati pćele kako bi se domogao meda. Dobar je prijatelj i uvijek pomaže drugima. Uvijek nosi kratku crvenu majicu.
Rancho la Montaña, El Naranjo
Rancho la Montaña je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini El Naranjo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 342 m.
Prato Novello, Bologna
Prato Novello je naselje u Italiji u provinciji Bologna, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 904 m.
Glista
mini|desno Glista (ponekad crv) predstavlja naziv nekoliko familija člankovitih crva. Gliste žive u zemlji, vodi ili parazitiraju u telu čoveka ili drugih živih bića. Obično su valjkastog oblika. Imaju i muške i ženske polne organe, što ih čini hermafroditima. Mogu da dostignu dužinu i do 1 metra.
Rancho Ernesto Castillo, Cuauhtémoc
Rancho Ernesto Castillo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Cuauhtémoc.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2037 m.
Regione Barragione, Biella
Regione Barragione je naselje u Italiji u provinciji Biella, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 13 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 267 m.
Dalou
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 637 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 83 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 7,66 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 339 metara (maksimalnoj 643 m, a minimalnoj 337 m).
Los Ángeles, José Azueta
Los Ángeles je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini José Azueta.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 99 m.
La Nopalera, Yautepec
La Nopalera je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Morelos, u opštini Yautepec.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 768 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1123 m.
Cink jodid
Cink jodid je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 319,218 Da.
Becchi, Savona
Becchi je naselje u Italiji u provinciji Savona, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 37 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 59 m.
Gilberts, Illinois
Gilberts je grad u američkoj saveznoj državi Ilinois.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 6.879, što je 5.6 (437,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
San Fernando, Acayucan
San Fernando je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Acayucan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 107 m.
Трудељ
Трудељ је насеље у Србији у општини Горњи Милановац у Моравичком округу. Према попису из 2002. било је 410 становника (према попису из 1991. било је 531 становника).
Село је претрпело штету у поплавама маја 2014. године.
Демографија
У насељу Трудељ живи 358 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 47,3 година (46,7 код мушкараца и 47,9 код жена). У насељу има 143 домаћинства, а просечан број чланова по домаћинству је 2,87.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Loe de Jong
Louis ("Loe") de Jong (Amsterdam, 24. april 1914 – Amsterdam, 15. mart 2005) bio je nizozemski novinar i historičar, najpoznatiji po djelima koja su se bavila historijom Nizozemske u Drugom svjetskom ratu i nizozemskim pokretom otpora. Od njih je najpoznatije kapitalno djelo Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, koje se često navodi kao najpouzdanija referenca o toj temi.
Buzești, Fărcașa
Buzești je naselje u Rumuniji u okrugu Maramureš u opštini Fărcașa.
Loe de Jong
Za vrijeme samog rata je de Jong, zbog svog jevrejskoj porijekla, bio prisiljen napustiti domovinu (gdje mu je veliki rodbine stradao u Holokaustu) te prebjeći u Britaniju gdje je radio na emigrantskoj stanici Radio Oranje.
Buzești, Fărcașa
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 600 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 173 m.
Juraj Hrženjak
Juraj (Đuka) Hrženjak (Bjelovar, 10. ožujka 1917. ― Zagreb, 16. lipnja 2020), jugoslavenski i hrvatski pravnik, političar i publicist.
Home Gardens, California
Home Gardens je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 11.570 stanovnika.
Opština Santiago Atitlán, Oaxaca
Santiago Atitlán je opština u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 2369 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 1176 m.
Castiglione d'Orcia, Siena
Castiglione d'Orcia je naselje u Italiji u provinciji Siena, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 622 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 534 m.
Höhndorf
Hendorf je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 84 opštinska središta okruga Plen. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 406 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1057028.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Plen Hendorf se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Plen. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 42 metra. Površina opštine iznosi 5,6 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 406 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 72 stanovnika/km².
Punta Estrella, Mexicali
Punta Estrella je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Mexicali.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 11 m.
Tatum, South Carolina
Tejtum je grad u američkoj saveznoj državi Južna Karolina.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 75, što je 6 (8,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Opština Ibănești Pădure, Mureș
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 593 m.
Herson (razvrstavanje)
Herson je naziv koji se danas koristi za:
U antici je naziv Herson predstavljao grčku riječ za poluotok (chersones), te se koristio za cijeli niz toponima:
San Esteban, Huehuetla
San Esteban je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Hidalgo, u opštini Huehuetla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 1923 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 761 m.
Valdez, Alaska
Geografske karakteristike
Valdez leži na istoku Aljaske u Zaljevu Princa Williama, udaljen oko 490 km istočno od Anchoragea. On je najsjevernija luka Sjeverne Amerike koja se ne ledi.
Klimatske karakteristike
Valdez ima Oceansku klimu prema Köppenovoj klasifikaciji.
Historija
Sve do - 1898. gradić se zvao Copper City tad mu je ime promjenjeno po luci, koju su tako nazvali Španjolci - 1790. u čast svog mornaričkog oficira Antonia Valdés y Basána. To je bilo u vrijeme zlatne groznice.
Valdez je postao svjetski poznat po najvećem ekološkom incidentu koji se je dogodio nakon havarije tankera Exxon Valdez - 24. marta 1989. kad je u more iscurilo 10,9 milijuna galona sirove nafte.
Slepoočni mišić
Mišić se pripaja na ljusci slepoočne kosti i svojoj fasciji, odakle se pruža naniže i pričvršćuje na koronoidnom nastavku donje vilice i duž prednje ivice njene grane.
U inervaciji učestvuju duboki slepoočni živci, koji se dele u tri grane (za svaki snop po jedna) a koji potiču od donjoviličnog živca. Mišić je glavni pozicioner donje vilice i svi njeni položaji su regulisani delovanjem slepoočnog mišića. U podizanju mandibule i zatvaranju usta učestvuju sve tri grupe vlakana (s tim što su najaktivnija prednja), dok su zadnja vlakna dominantna u retropulziji (povlačenju vilice unazad) i lateralnim kretnjama.
Rucce, Ancona
Rucce je naselje u Italiji u provinciji Ancona, u regiji Marche.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 38 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 561 m.
Zopiloal, Teloloapan
Zopiloal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Teloloapan.
Hörnum
Hernum je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 132 opštinska središta okruga Nordfrizland. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 981 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1054046, NUTS (DEF07) i LOCODE (DE HRM) kod.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Nordfrizland Hernum se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Nordfrizland. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 4 metara. Površina opštine iznosi 5,6 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 981 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 174 stanovnika/km².
Chouzelot
Šuzlo je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Du koja pripada prefekturi Bezanson.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 263 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 41 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 6,41 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 260 metara (maksimalnoj 499 m, a minimalnoj 262 m).
Rubno more
mini|desno|300px|Karta rubnih mora Rubnim morima (engl. Marginal Sea) se smatraju mora koja se nalaze uz rub kontinenta odnosno oceana, a od njega su djelomično odvojena otočnim nizom, pragom ili morskim jarkom.
Homeland, California
Homeland je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 5.969 stanovnika.
Rio Saliceto, Reggio Emilia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 5167 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 26 m.
Efrén Vizcaíno, Cuauhtémoc
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1413 m.
Chugach (masiv)
Masiv Chugach (engleski: Chugach Mountains) je planinski masiv, koji čitav leži u američkoj saveznoj državi Aljaska.
Geografske karakteristike
Masiv Chugach je zapravo dio Pacifičkog planinskog sistema na zapadu Sjeverne Amerike, on se prostire duž istočne obale Aljaske od Rukavca Turnagain u Zaljevu Cook, nekih 500 km na jug sve do rta Yakataga.
Brojni vrhovi Chugacha su viši od 3 400 metara, a najviši na planini Marcus Baker ima 4 016 m. Masiv nosi ime po istoimenom eskimskom plemenu koje je živjelo po njegovim obroncima. U masivu se prostiru dva nacionalna parka; - Chugach National Forest (na južnim obroncima) i Wrangell -St. Elias National Park and Preserve (na istočnim obroncima), on je ujedno i najveći park prirode u Sjedinjenim Američkim Državama.
Najpoznatiji ulaz u Chugach je Glen Alps koji leži nekih 65 km istočno od Anchoragea.
Spoljašnji krilasti mišić
right|thumb|200px|Spoljašnji krilasti mišić Spoljašnji krilasti mišić je parni mišić glave, koji leži u gornjem delu podslepočne jame (ispod baze lobanje). On ima dve mišićne glave, odnosno dva glavna snopa razdvojena međumišićnom pukotinom: gornji i donji snop. Snopovi polaze od klinaste kosti, odakle konverguju, spajaju se i potom pričvršćuju na prednjoj strani vrata donje vilice.
Gornji (manji) snop se pripaja na podslepočnom grebenu i istoimenom polju velikog krila klinaste kosti. Odatle se mišićna vlakna prostiru horizontalno unazad i upolje i pričvršćuju na zglobnom kolutu viličnog zgloba i prednjoj strani vrata donje vilice (u gornjem delu tzv. krilaste jamice). Donji (veći) snop polazi od spoljašnje strane spoljašnjeg pterigoidnog platoa klinaste kosti i završava se u donjem delu krilaste jamice.
Inervacija mišića potiče od spoljašnjeg krilastog živca, grane donjoviličnog živca. Dejstvo mu je složeno i zavisi od toga koja vlakna se kontrahuju i da li se radi o jednostranoj ili obostranoj kontrakciji. Spoljašnji krilasti mišić kao tačku oslonca uvek koristi pripoje na bazi lobanje, dok pokretna tačka leži na vratu donje vilice. Osnovna funkcija mu je protruzija (pomeranje unapred) i translatorna kretnja napred i nadole glave mandibule, uz istovremeno pomeranje zglobnog koluta viličnog zgloba unapred. Time on učestvuje u otvaranju usta (naročito u početnoj fazi), ali je interesantno da u tome učestvuje samo donja glava mišića. Gornji snop deluje kao odvojena funkcionalna celina i aktivira se pri zatvaranju usta zajedno sa maseteričnim, slepoočnim i unutrašnjim krilastim mišićem. Pri jednostranoj kontrakciji nastaju rotacioni pokreti donje vilice, koji su značajni u procesu žvakanja, tj. sa aspekta mlevenja hrane između griznih površina kutnjaka.
Santa Caterina, Sondrio
Santa Caterina je naselje u Italiji u provinciji Sondrio, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 233 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1752 m.
Sârbi, Fărcașa
Sârbi je naselje u Rumuniji u okrugu Maramureš u opštini Fărcașa.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 540 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 184 m.
Niske Tatre
mini|desno|320px|Niske Tatre na geološkoj podjeli Slovačke Niske Tatre (slovački: Nízke Tatry) su planinski lanac koji se prostire kroz središnju i istočnu Slovačku i nalaze se južno od Visokih Tatri od kojih ih dijeli dolina rijeke Váh, dok ih s južne ograničava rijeka Hron.
Vijenac Tatri se prostire pravcem zapad-istok u dužini od 80 km i pokriven je gustom šumom, a najveći dio pripada Nacionalni Park Niske Tatre (Národný park Nízke Tatry- NAPANT) koji je osnovan 1978.
Slaba nuklearna sila
mini|desno|250px|Nestabilne [[atomska jezgra|atomske jezgre koje imaju višak neutrona mogu spontano ostvariti beta (minus) raspad, uz pomoć slabe sile, gdje se neutron raspada u proton, uz zračenje elektrona i antineutrina.]]
mini|desno|250 px|[[Nuklearna fuzija na Suncu: slaba sila omogućuje nuklearnu fuziju četiriju vodikovih atomskih jezgri u jezgru helija.]]
mini|desno|250px|[[Standardni model elementarnih čestica, s baždarnim i Higgsovim bozonom.]]
mini|desno|250px|[[Proton je građen od dvaju gornjih (u) kvarkova i jednoga donjega (d) kvarka. Odabir boja pojedinih kvarkova je proizvoljan, ali sve tri boje moraju biti prisutne. Jake nuklearne sile između kvarkova posredovane su gluonima.]]
mini|desno|250px|[[Feynmanov dijagram za beta-minus raspad neutrona u proton, elektron i elektronski antineutrino, putem srednjeg teškog W- bozona.]]
Slaba nuklearna sila, slaba sila ili slabo međudjelovanje je temeljno međudjelovanje (fundamentalna interakcija) između kvarkova i leptona, jedna od četiriju temeljnih sila, uvedena pri pokušajima objašnjenja β-komponente prirodne radioaktivnosti. Ključni korak za objašnjenje temeljne slabe sile bilo je uvođenje neutrina (1932.), s pomoću kojega je E. Fermi postavio svoju teoriju β-raspada (1934.). Na osnovi slabe sile, koja "pretvara" neutrone u protone i omogućuje nuklearnu fuziju četiriju vodikovih atomskih jezgri u jezgru helija, došlo se do spoznaje procesa koji se odvija u Suncu i kojim se objašnjava podrijetlo energije Sunca: nuklearnim fuzijom kilogram vodika u nešto manje od kilogram helija oslobađa se energija od 6 × 1014 J.
Ključno je za slabo međudjelovanje bilo otkriće narušenja prostorne parnosti (1956.) i vremenske mikroobrativosti (CP-simetrija), čega nije bilo kod prije istraženog elektromagnetskog i jakoga međudjelovanja (jake nuklearne sile). Prijenosnik slabog međudjelovanja masivni je W bozon (80 GeV), koji se u raspadima elementarnih čestica ponaša kao nabijena slaba električna struja, i masivni Z bozon (91 GeV), pridružen neutralnim slabim strujama. Struktura neutralnih slabih struja bila je ključna za potvrdu elektroslabe teorije, ujedinjenja elektromagnetizma i slabog međudjelovanja kao poopćenja dotadašnjega ujedinjenja elektriciteta i magnetizma. Pritom su uvedeni naboji slabog međudjelovanja, slabi izospin i slabi hipernaboj, pridijeljeni kvarkovima i leptonima koji sudjeluju u slabim međudjelovanjima. Slabo međudjelovanje odlikuje se promjenama kvantnih brojeva okusa, unutar obitelji ili između obitelji kvarkova.
Objašnjenje
Slabu nuklearnu silu je najteže objasniti od svih temeljnih sila zbog toga što se ona najmanje uklapa u definiciju sile. Jaku nuklearnu silu moguće je zamisliti kao privlačnu silu između kvarkova, ali pojmovi "privlačna" i "odbojna" zapravo ne odgovaraju pri opisu slabe nuklearne sile. Razlog tomu je što slaba nuklearna sila zapravo mijenja subatomske čestice iz jedne vrste u drugu, unutar iste generacije ili između generacija. Stoga je slaba nuklearna sila razlog grupiranja kvarkova i leptona u generacije. Dakle, nju osjećaju i kvarkovi i leptoni, a ne samo jedna vrsta čestica. Jaka nuklearna sila je jedina od temeljnih sila čije djelovanje osjeća samo jedna vrsta čestica.
Ako se dva leptona nađu u dometu slabe sile, tada je za njih moguće da prijeđu iz jedne vrste u drugu vrstu leptona, ali samo unutar iste generacije. Na primjer, elektron se može promijeniti u elektronski neutrino i obrnuto, ali elektron ne može prijeći u mionski neutrino ili u mion. Dakle, slaba sila može djelovati na leptone samo unutar iste generacije, ali ne i između generacija.
Kada su u pitanju kvarkovi, stvari su malo složenije. Slaba nuklearna sila može promijeniti jedan kvark u drugi, unutar iste generacije, ali i između generacija kvarkova. Na primjer, djelovanjem slabe nuklearne sile gornji kvark (u) se može promijeniti u donji kvark (d), isto tako ali rjeđe može se promijeniti u strani (s) ili u dubinski kvark (b).
Temeljno međudjelovanje
Temeljno međudjelovanje ili fundamentalna interakcija je međudjelovanje elementarnih čestica: gravitacijsko, elektromagnetsko, jako i slabo. Sva poznata međudjelovanja posljedica su tih 4 temeljnih međudjelovanja. Temeljna međudjelovanja međusobno se razlikuju po česticama na koje djeluju, jakosti, dosegu i česticama koje ih prenose. Jako međudjelovanje djeluje na kvarkove i gluone, slabo međudjelovanje na kvarkove i leptone, elektromagnetsko međudjelovanje na sve čestice nabijene električnim nabojem, a gravitacijsko međudjelovanje na sve čestice koje imaju masu. Gravitacijsko međudjelovanje između elementarnih čestica je iznimno slabo, slabo međudjelovanje je malo jače, elektromagnetsko još jače i jako je međudjelovanje najjače. Doseg elektromagnetskog i gravitacijskog međudjelovanja je beskonačan, a doseg jakog i slabog međudjelovanja je kratak, približno poput promjera atomske jezgre. Jako međudjelovanje prenose gluoni, elektromagnetsko fotoni, slabo W± i Z0 bozoni a gravitacijsko gravitoni (koji nisu pokusima potvrđeni).
Međudjelovanja elementarnih čestica danas su opisana standardnim modelom čestica, odnosno standardnom teorijom čestica i sila. Utemeljena su na umnošku grupa U(1)×SU(2)×SU(3). Svakoj od grupa u tom umnošku svojstven je određeni naboj, koji je izvor pridruženoga baždarnoga bozona, prijenosnika danoga temeljnoga međudjelovanja. Temeljna međudjelovanja prenosi dvanaest baždarnih bozona: foton, elektromagnetsko međudjelovanje, dva masivna W-bozona i neutralni Z-bozon slabo međudjelovanje, i osam gluona jako međudjelovanje kao što to opisuje kvantna kromodinamika (međudjelovanja kvarkova i gluona koji posjeduju jaki naboj nazvan bojom). Jedan od glavnih ciljeva fizike elementarnih čestica je ujedinjenje temeljnih međudjelovanja. Do sada su u elektroslaboj teoriji ujedinjeni slabo i elektromagnetsko međudjelovanje u elektroslabo međudjelovanje.
Elementarne čestice
Elementarna čestica ili temeljna čestica spada u podgrupu subatomskih čestica i odlikuje se najvećim stupnjem elementarnosti (temeljnosti). Temeljnost novootkrivenih subatomskih čestica ovisi o tom imaju li strukturu, mogu li se sastaviti od već postojećih čestica ili se mogu svesti na već poznate čestice. Prema standardnom modelu čestica smatra se da 12 temeljnih čestica izgrađuje svu tvar u svemiru: leptoni (elektron, mion, tauon i njima pripadajući neutrini) i kvarkovi. Prijenosnici međudjelovanja između čestica tvari su bozoni: fotoni, gluoni, W-bozoni, Z-bozoni i Higgsovi bozoni.
Kvarkovi i leptoni raspoređeni u parove koji čine tri naraštaja (generacije ili obitelji):
Sva je tvar građena od lakih temeljnih čestica prvoga naraštaja, dok se teži kvarkovi pronalaze u sudarima u ubrzivačima čestica ili kozmičkom zračenju. Te čestice nose naboje koji su izvori temeljnih sila (fundamentalne interakcije) i u tom je glavno značenje njihove temeljnosti. Danas su te sile opisane standardnom teorijom čestica i sila.
Naftna industrija
Naftna industrija je grana industrije koja se bavi istraživanjem, eksploatacijom, preradom i rafinisanjem nafte i njenih derivata, kao i prirodnog gasa.
Industrijalizacija nafte
Industrijska eksploatacija nafte započela je 1859.g. u Titusvillu, (Pensilvanija), kada je Edwin Drake pomoću bušeće garniture pronašao naftu.
SAD su do sedamesetih godina 20. veka bile najveći proizvodjač nafte koje su potpuno podmirivale svoje potrebe i izvozile dobar deo nafte. Ostatak sveta postajao je rastuće ovisan o uvozu nafte i to prvenstveno iz Venecuele i Bliskog istoka.
Posle drugog svetskog rata počinje razdoblje velike ekspanzije naftne industrije. Da bi se zadovoljile potrebe tržista velike naftne multinacionalne kompanije povećale su istražvanja i prozivodnju nafte kao i gradnju rafinerija.
Bliski istok početkom šedesetih godina 20. veka enormno povećava prozivodnju nafte i postaje glavni snabdevač Zapadne Evrope i Dalekog istoka. SSSR je u medjuvremenu uspešno razvio vlastitu proizvodnju nafte koja je zaovoljavala domaću potrošnju i potrošnju zemalja istočne Evrope.
Do početka sedamdesetih godina prošlog veka svetskim tržistem nafte gospodarile su multinacionalne naftne kompanije, poznate pod nazivom < > (iz SAD i Velike Britanije).
One su održavale vrlo niske cene nafte do maksimalno 2,0 USD/bbl. Zemlje u kojima se nafta proizvodila dobivale su od nafte manje nego države od taksi na prodane naftne proizvode. To je bio razlog osnivanja OPEC-a (organizacija zemalja izvoznica nafte) 1960.
Opec je prerastao u pravi kartel koji je stekao potpun nadzor nad naftnim tržistem. Tako je završeno razdoblje u kojem su multinacionalne kompanije jednostrano određivale cene nafte, dok je OPEC tek ponekad bio u mogućnosti postaviti veto. Nekadasnji monopol velikih naftnih kompanija preuzeo je OPEC, a zemlje proizvođaci nafte postali su gospodari vlastitih bogatstava.
Vreme jeftine nafte i energije je proslo. Ovo enormno povećanje nafte 1973.g. nazvano je <<naftni šok>> a imao je za posledicu: 3. 1976.g. Promene u tehnološkim konfiguracijama rafinerija.
Ubrzo nakon prvog usledio je 1979.g.g i drugi naftni šok. Nakon iranske revolucije OPEC je podigao cene nafte na 24,0 USD/bbl. Iračko-iranskim ratom 1980.g. stanje na tržistu nafte pogoršalo se zbog smanjenja ponude nafte za više od 15% od ukupnog OPEC-ovog izvoza i cena, nafta je porasla na tada nezamislivih 36 USD/bbl.
Cetvrti naftni šok stigao je 2004. g. Iračkim ratom kada su cene nafte dosegle neverovatnih 55,4 USD/bbl.
U 2006.g. cena nafte iznosila je na berzi u NewYorku 75,4 USD/bbl
Potrošnja nafte u svetu
Potrošnja nafte rasla je uvodjenjem novih trosila, razvojem hemijske i petrohemijske industrije.
Ekstreman rast potrošnje bio je u periodu od 1960 - 1980. g. kada se proizvodnja utrostručila. To je posledica snažnog rasta automobilske industrije, petrohemijske industrije i zamena uglja naftom kao goriva.
Uvodjenjem mera racionalngo korišćenja energije, koje je počelo nakon 1973. godine, prvi rezultati bili su vidljivi početkom 80-tih godina proslog veka.
Uvodjenjem konverzijskih procesa u tehnologiju prerade nafte omogćilo je dobijanje viskovrednih proizvoda na štetu ulja za loženje, a time i smanjenu potrebu za naftom.
Početkom 21-vog veka štednja energije i povećanje energetske efikasnosti ima će veliku ulogu a dalji rast potrošnje nafte ovisi će isključivo o brzini supstancije nafte s alternativnim izvorima energije.
Rezerve nafte u svetu
Odnos između dokazanih rezervi nafte i potrošnje menjao se je tokom godina. Porast cena nafte na preko 30 USD/bbl omogućuje rentabilno istraživanje i prozivodnju nafte iz podmorija (off-share) kao i iz zemlje (on-share) u klimatski nepovoljnim uslovima ( Sibir, Aljaska, Kanada).
Porastom cene nafte preko 50,0 USD/bbl omogući će se rentabilna proizvodnja nafte iz uljanih škriljaca sto će dodatno povećati rezerve nafte.
Vidi još
Mišić smeha
thumb|200px|right|Mišić smeha Mišić smeha je tanki, trouglasti mišić koji je smešten u najpovršnijem sloju potkožne muskulature obraza. Ponekad može biti u potpunosti odsutan. Inervišu ga grane facijalnog živca.
Ovaj mišić povlači uglove usana naviše i upolje, i tako potpomaže dejstvo druge muskulature koja licu daje nasmejan izraz.
Hemijska industrija
Hemijska industrija ili kemijska industrija, je grana industrije koja hemijskim putem prerađuje biljne, životinjske i mineralne sirovine, kao i razne otpatke. Ima izuzetno širok spektar delovanja i obuhvata većinu grana industrije, služeći se njihovim sirovinama.
Hemijska industrija, posebno teška, veliki je zagađivač životne sredine. Ona obuhvata emisiju najviše toksičnih materija, prvenstveno amonijaka, hlorovodonika, fosforne kiseline, metanola, toluena, sumporne kiseline, sumpor-monooksida, metiletil-ketona, hlora, metilen-hlorida i trihloretana. Proizvođači su dužni da prate i kontrolišu toksične emisije u skladu sa zakonskim propisima i standardima. Međunarodna organizacija za standardizaciju (ISO) je objavila serije standarda za rad i upravljanje proizvodnjom, kao i zaštitu životne sredine uopšte.
Regione Canchioso, Biella
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 17 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 553 m.
Hemijska industrija
Podela
Hemijska industrija se može podeliti na sledeći način:
Teška hemijska industrija
Podgrana hemijske industrije, teška hemijska industrija se deli na proizvodnju organskih i neorganskih hemijskih materija. Organska jedinjenja sadrže atom ugljenika, a neorganska ne sadrže. Koriste se sirovine koje su često otpaci drugih industrija, sirovine biljnog i životinjskog porekla, uključujući naftu, gas i ugalj. Neorganska hemija koristi sirovine mineralnog porekla, od kojih se proizvedu supstance koji daljom proizvodnjom postaju sredstva za zaštitu bilja, veštača i đubriva, boje, lakovi, emajl, firnajz i sl. Proizvodi organske hemije su osnova u proizvodnji veštačkih vlakana, plastičnih masa, lake hemijske industrije i farmaceutike.
Laka hemijska industrija
Ova podgrana obuhvata proizvodnju sredstava za ličnu higijenu, lekova i hemikalija za domaćinstvo. Sapun, parfeme i druge kozmetičke predmete proizvode fabrike. Deterdženti su sintetička sredstva za pranje i čišćenje. Industrija lekova se zasniva uglavnom na stranim licencama u uvozu sirovina i poluproizvoda. Međutim, i pored ovolikog broja fabrika, industrija lekova ne podmiruje domaće potrebe.
Huerta 77, Cuauhtémoc
Huerta 77 je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Cuauhtémoc.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2015 m.
Bolcana, Verona
Bolcana je naselje u Italiji u provinciji Verona, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 27 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 130 m.
Zimosan
Zimosan je glukan sa ponavljajućim glukoznim jedinicama povezanim β-1,3-glikozidnim vezama. On se vezuje za TLR 2.
Zimosan se priprema iz ćelijskog zida kvasca, koji se sastoji od proteinsko - ugljeno hidratnih kompleksa. On se koristi za eksperimentalno indukovanje sterilne inflamacije. Kod makrofaga, zimosanom indukovani responsi obuhvataju indukciju proinflamatornih citokina, mobilizaciju arahidonata, fosforilaciju proteina, i formiranje inozitol fosfata. Zimosan A takođe povišava nivoe ciklina D2, što sugeriše njegovu moguću kasniju ulogu u aktivaciji makrofaga pored proliferacije. On pojačava akutno oštećenje jetre nakon injekcije galaktozamina iz čega proizilazi da pojedini tipovi neparenhimalnih ćelija, pored Kupferovih ćelija, učestvuju u aktivaciji zimosanom.
Speed, North Carolina
Spid je grad u američkoj saveznoj državi Severna Karolina.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 80, što je 10 (14,3 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Homestead Valley, California
Homestead Valley je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 3.032 stanovnika.
Herson
Povijest
Do 1774., čitav teritorij Hersonske oblasti pripadao je Krimskom Kanatu. Herson je osnovao 1778. knez Grigorij Aleksandrovič Potemkin, po naredbi ruske carice Katarine II.. Nukleus grada je izgrađen na mjestu manje utvrde zvane Aleksandar-Šants. Ime grada Herson potiče od grčke riječi za poluotok Krim (Hersonesos), na kojem je postojala Grčka kolonija prije 2 500 god.
Stanovništvo
Po Ukrajinskom popisu stanovništva iz 2001. u Hersonu su živjele slijedeće etničke grupe:
San Vicente, San Miguel de Allende
San Vicente je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini San Miguel de Allende.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2035 m.
Fuscaldo, Cosenza
Fuscaldo je naselje u Italiji u provinciji Cosenza, u regiji Kalabrija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1086 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 283 m.
Hövede
Hevede je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 115 opštinskih središta okruga Ditmaršen. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 60 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1051052.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Ditmaršen Hevede se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Ditmaršen. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 4 metara. Površina opštine iznosi 2,9 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 60 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 20 stanovnika/km².
Opština Iclănzel, Mureș
Iclănzel je opština u Rumuniji u okrugu Mureš.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 365 m.
Sperry, Oklahoma
Speri je grad u američkoj saveznoj državi Oklahoma.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.206, što je 225 (22,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Prato, Bologna
Prato je naselje u Italiji u provinciji Bologna, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 96 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 26 m.
Popis natjecatelja America's Next Top Model
Natjecatelji
right|150px|thumb|Adrianne Curry, pobjednica ANTM, Ciklus 1 right|150px|thumb|Camille McDonald, ANTM, Ciklus 2
right|150px|thumb|Kim Stolz, ANTM, Ciklus 5
right|150px|thumb|CariDee English, pobjednica ANTM, Ciklus 7 right|150px|thumb|Whitney Cunningham, ANTM, Ciklus 8 right|150px|thumb|Jaslene Gonzalez, pobjednica ANTM, Ciklus 8 right|150px|thumb|Chantal Jones, ANTM, Ciklus 9 right|150px|thumb|Saleisha Stowers, pobjednica ANTM, Ciklus 9 right|150px|thumb| Katarzyna Dolinska, ANTM, Ciklus 10
right|150px|thumb|Isis King, ANTM, Ciklus 11 right|150px|thumb|Analeigh Tipton, ANTM, Ciklus 11 right|150px|thumb|McKey Sullivan, winner of ANTM, Ciklus 11 right|150px|thumb|Allison Harvard, ANTM, Ciklus 12
1 Rodom iz Rusije.
2 Rodom iz Somalije.
3 Rodom iz Ukrajine.
4 Rodom iz Francuske.
5 Rodom iz Kenije.
Castiglioni, Siena
Castiglioni je naselje u Italiji u provinciji Siena, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 187 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 166 m.
La Peroteña, José Azueta
La Peroteña je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini José Azueta.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 30 m.
El Tanque, El Naranjo
El Tanque je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini El Naranjo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 844 m.
Beugin
Bežen je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Sever-Pa d Kale, u departmanu Pa de Kale koja pripada prefekturi Béthune.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 413 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 81 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 5,06 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 72 metara (maksimalnoj 147 m, a minimalnoj 55 m).
El Zarco, Yautepec
El Zarco je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Morelos, u opštini Yautepec.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 698 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1234 m.
Cink molibdat
Cink molibdat je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 225,347 Da.
Opština Santiago Ayuquililla, Oaxaca
Santiago Ayuquililla je opština u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 1600 m.
Beta-glukan
thumb|Dijagram pokazuje orijentaciju i lokaciju različitih beta-glukanskih veza. thumb|right|260px|Trodimenziona struktura [[celuloza|celuloze, β-1,4 glukan.]] β-Glukani (beta-glukani) su polisaharidi D-glukoznih monomera povezanih β-glikozidnim vezama. β-glukani su raznovrsna grupa molekula koja može da varira u pogledu molekulske mase, rastvorljivosti, viskoznosti, i trodimenzione konfiguracije. Oni se javljaju najčešće kao celuloza u biljkama, mekinje žitarica, ćelijski zidovi pekarskog kvasca, kao i u pojedinim gljivama, pečurkam i bakterijama. Neke forme beta-glukana su korisne u ljudskoj ishrani jer daju hrani teksturu, i kao suplementarna rastvorna vlakna. Oni mogu da budu problematični u procesima vrenja.
Šibenik
Šibenik je glavni grad te kulturno, obrazovno, upravno i gospodarsko središte Šibensko-kninske županije. Grad se nalazi u istoimenom zaljevu na istočnoj obali Jadranskog mora u srednjem dijelu Dalmacije. Leži amfiteatralno oko jedne od najboljih jadranskih prirodnih luka i na padinama brežuljaka koji je okružuju, u estuariju rijeke Krke koja tvori šibenski zaljev koji s morem spaja 2,5 km dug kanal. Jedini je veći obalni grad koji nisu utemeljili Rimljani, nego Hrvati pa je od osobita značaja za hrvatsku povijest.
Etimologija
Postoji više tumačenja porijekla imena Šibenika no niti jedno nije prihvaćeno kao potpuno sigurno i točno. Juraj Šižgorić u jednom svom djelu kaže da je grad nazvan tako jer je bio okružen šibama. I drugi istraživači, mletački i lokalni, misle slično te smatraju da je prvotni Šibenik bio mjesto šibljem okruženo, od njega napravljeno i ograđeno. Drugo tumačenje povezuje ime grada sa šumom posredstvom toponima “Sibinicum”, koji je pokrivao užu mikroregiju Šibenika. Moderni povjesničari navode da je karakteristično da se Šibenikom nazivaju još neke glavice i vrhovi brda, a i nekoliko naselja na uzvisinama ima šib u korijenu pa se smatra da se radi o staroslavenskoj riječi za uzvisine. Neki ga dovode u vezu s češkom riječi šibenice koja znači vješala i gubilište, pa se pretpostavlja da je u starom jeziku ta riječ mogla imati isti smisao i označavati brijeg gdje su se osuđenici dovodili na šibanje i pogubljenje. Postoje i poetičnija objašnjenja poput onog da je "Šibenik vjetrom i morem stalno šiban".
Geografija
Šibenik se nalazi u hrvatskom dijelu primorja koje zahvaća južni dio sjeverne Dalmacije, između zadarskog primorja na sjeverozapadu a splitskog na jugoistoku. U zaleđu ono prelazi postepeno u Bukovicu i drniško-kninski kraj, dok mu labirintski razvedeno otočno pročelje ublažava neposredan kontakt s pučinom Jadranskog mora. lako je svojim položajem primorski grad, kao što su i susjedni Zadar i Split, Šibenik se nalazi u prostoru s nešto drukčijim prirodno-geografskim obilježjem. Reljef njegove neposredne okolice di­namičniji je nego onaj oko Zadra, dok je u uspo­redbi s reljefom splitske okolice skromnijih dimen­zija. Nema otvorenoga horizonta prema zaleđu kao što ima Zadar, niti ga od zaleđa odvaja kom­paktan zid primorskih planina, kao što su one kod Splita. Petrografski sastav zemljišta nepovoljniji je nego u okolici Splita i Zadra. Nema prostranijih i vodom izdašnih glinovito-laporastih zona. Otuda veća škrtost i prostorna ograničenost rahlog tla šibenskoga kraja. Vode je manje, izuzme li se alogena Krka. Iz takvog sastava zemljišta te iz voda i surovije klime proistječe i razmjerno jača degradacija bilj­nog pokrova i naglašenija surovost šibenskoga kraja. U šibenskom se kraju ističu tri geografski raz­ličita dijela: otoci, obala i zagora. Otoci ispred Šibenika izdvajaju se svojim polo­žajem, brojem i prostornom skučenošću. Manji su i ogoljeniji od zadarskih i splitskih otoka. Velika razvedenost je oso­bitosti šibenskog arhipelaga. Paradoksalno zvuči činjenica da je to arhipelag s najviše pustih otoka (Kornati) ali i otoka s najvećom relativnom gusto­ćom naseljenosti (Krapanj, Prvić) na Jadranu. Obalni je pojas omeđen vapnenačkim grebe­nima Trtra i njegova planinskog niza iza kojeg se proteže prostrana i sve do Promine i Moseća otvorena vapnenačka zaravan, Zagora.
Reljef ovoga kraja karakteriziraju paralelni obli­ci dinarskog pravca pružanja i sukcesivno se smje­njuju od otoka do Zagore. Dominiraju tri longitu­dinalno izražena morfološka elementa: udoline, grebeni i zaravni. Ovi su elementi karakteristični više ili manje i na otocima i na obali i u Zagori. Uz njih se može kao četvrti elemenat istaći i trans­verzalna probojnica Krke. Zaravan je najprostraniji element reljefa ši­benskoga kraja. Nije samo prostrana u Zagori ne­go i u znatnom dijelu obalnog pojasa. Razvijena je na vapnencima paleogenske i kredne starost. Grebeni su najizrazitiji u unutrašnjem dijelu obalnog pojasa i na otocima. Dominira nekoliko nizova paralelnih vapnenačkih i dolomitičnih gre­bena. Visine ovih grebena padaju, kao i visine zaravni, od zaleđa prema moru. Najviši je brdski niz Trtra (Vela glava 544 m), zatim Kamenara (257 m) a na granici između šibenskog i splitskog primorja diže se Vilaja (739m). Udoline manje i veće, kraće i duže, protežu se između navedenih grebena od Trtra do Žirja. I one su najprostranije u unutrašnjem dijelu obal­nog pojasa Na otocima su mnogo manje i položitije. Od potopljenih udolina najprostranije su Morinje, šibenski zaliv i Prukljan. Tako su po­tapanjem kopna smanjene ionako ograni­čene obradive površine u ovom kamenjarskom po­dručju. Kompleksnosti reljefa šibenskoga kraja prido­nose svakako i poprečne probojnice, kanjoni i kanali iz Prukljana u šibenski zaliv (Sv. Josip), iz šibenskog zaliva u otočni pojas (Sv. Ante) i iz Morinja u Krapanjsko more (Sv. Križ).
Tla su relativno izdašna ali veoma skučena. Svega 20% ukupne površine šibenskoga kraja ot­pada na obradivo zemljište, a od toga je 50% skeletnog plitkog tla (krasa). Opća pejzažna slika odražava agrarnu pasiv­nost kraja. U sivilu kamenjara ističu se pjege u ranijim stoljećima uzurpiranih privatnih "ograda" i "zidina". U potonjim regenerira prirodna vege­tacija; alepski i primorski bor, česvina i druge sastojine eumediteranske makije na otocima i obali, a hrast, grab, jasen, smrič i druge sastojine submediteranske šikare u Zagori. Ali, u povolj­nijim se lokalitetima, poljima i docima gaji kulturno bilje (maslina, vinova loza, smokva itd.).
Malo je naselja i luka na inače raskošno raz­vedenoj istočnoj obali Jadrana koja imaju tako slikovit i privlačan topografski položaj kao što ga ima Šibenik. I ne samo da je slikovit nego je i funkcionalan. Slikovitosti mu pridonosi reljefna kompleksnost otočnog i obalnog pojasa s obiljem bizarnih okomito i vodoravno razvedenih oblika. Stoga mu je zračna duljina obale 56,2 km, a stvarna čak 805,9 km. Funkcionalnost njegovog lokalnog položaja proističe iz duboko uvaljenog i dobro zaklonjenog te razmjerno pristupačnog morskog zaliva primjerene dubine i plovidbenih svojstava. A otoci Zlarin i Prvić dodatno štite kanal s pučine stoga je Šibenik odavno postao značajna jadranska luka. Zbog svih navedenih posebnost, bizarnosti i raskošnosti pejzaža na području županije nalaze se i dva nacionalna parka, Krka i Kornati.
Meteorološke značajke
U primorskom dijelu regije klima je izrazito mediteranska, a njezin je veliki utjecaj i na kontinentalnom prostoru regije. Na obalnom prostoru vrlo je visoka srednja godišnja osunčanost (2710 sati), prema unutrašnjosti insolacija se smanjuje. Temperature su ljeti relativno visoke, međutim ublažuje ih ugodan vjetar maestral koji puše s mora na kopno. Uz obalu su zime umjerene ili blage. Oborina je najviše zimi, a ljeta su pretežno suha. Ukupna godišnja količina oborina je 803mm. U najvećem dijelu šibenske regije prevladavaju vjetrovi bura i jugo, uz obalni pojas ljeti osvježavajući maestral.
Mletačka republika
Godine 1409. Ladislav Napuljski prodao je Šibenik, kao i cijelu Dalmaciju Mlečanima za 100.000 dukata. Šibenčani su, čim su čuli za prodaju Dalmacije, započeli pripreme za obranu obnavljajući zidine grada. Iste godine Mlečani stižu pred Šibenik i traže predaju. Grad odbija ultimatum i pune 3 godine odoljeva mletačkim napadima, pa su se Mlečani utaborili na poluotoku Mandalina. U međuvremenu se unutar grada desio i sukob između pučana i promletački plemića koji su istjerani iz grada. Oni su zauzeli kule na ulazu u luku između kojih je bio rastegnut lanac koji je sprečavao ulaz Mletačkih brodova te su prešli na njihovu stranu. Za ovu izdaju su i novčano nagrađeni od Mletaka. Pučani kapetani su 1412. godine u potpunosti preuzeli vlast. Ali kralj Žigmund, koji je isto bio u ratu s Venecijom, tada šalje svoga vikara da pogubi pučke kapetane i vrati plemstvo na vlast. Nakon toga je i pučka strana, koja je do tad bila uz austro-ugarskog kralja, izgubila volju za daljnjim ratom te je 30. listopada 1412. iscrpljen opsadom,glađu i bolestima, grad obustavio otpor i priznao vlast Venecije koja je trajala sljedeća 4 stoljeća. Kralj Žigmund se sporazumom iz 1433. odrekao Dalmacije a 1463. nakon što su Turci osvojili Bosnu i počeli provaljivati i pustošiti neposrednu šibensku okolicu nestale su sve nade u povratak pod hrvatsko-ugarsku krunu. Venecija sužava komunalnu autonomiju i onemogućuje slobodni ekonomski razvitak Šibenika. Najvažnija osoba političkog života grada, knez, više nije biran od strane Velikog vijeća već je obavezno morao biti mletački plemić kojeg je birala Venecija. Sav uvoz i izvoz se morao odvijati preko Venecije i prevoziti mletačkim lađama a trgovina soli koja je bila ključna za Šibenik je stavljena pod strogu kontrolu. Uza sve to šibensku komunu su napadali knez cetinski Ivaniš Nelipić do 1434., hrvatski ban Petar Talovac i njegovi nasljednici, a 1496. odredi Ivaniša Korvina i kneza Bernardina Frankopana. Prvi put se Turci pojavljuju na teritoriji Šibenika 1414., 1432. pljačkaju Srimu a 1468. su mu nanijeli najveće štete. O tom najvećem turskom pokolju do tad Juraj Šižgorić je spjevao elegiju. Mletački providur u jednom svom izvješću procjenjuje da je u drugoj polovici XV stoljeća iz šibenskog kraja odvedeno u ropstvo 70.000 ljudi. Tako da tad započinje naseljvanje malih otočića uz šibensku obalu pa nastaju: Krapanj, Primošten, Tribunj... Od 1499. do 1502 u novom ratu između Venecije i Osmanlija šibenski kotar je ponovno opustošen. Nakon pada gradova u zaleđu, Knina i Skradina, pod osmansku vlast 1522. počinju česte osmanske navale i pustošenja. Nakon toga osmanlijske se čete zaljeću do gradski zidina a njihovi brodovi 1523. zahtjevaju prolaz za Skradin, što Mletačko vijeće dopušta no Šibenčani odbijaju. Novi turski napadi na grad počinju ratom koji traje 1537-1540, Turci napadaju solane u Zablaću, a Mlečani ruše mlinice na Krki i sve što se nalazilo van gradskih zidina kako ne bi poslužilo osvajačima.