cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sokolovke
Značajke
Životni vijek im je dug, a stopa razmnožavanja, kao kod svih dugoživih životinja, niska. Mladunci brzo rastu, a roditelji brinu o njima između tri i osam tjedana. Spolnu zrelost dosižu u dobi između jedne i tri godine. Spolni dimorfizam odražava se u veličini, a kod vrsta koje love druge ptice veće su ženke. Opće pravilo kod ovih ptica je da žive u dugotrajnim monogamnim zajednicama. Sokolovke žive širom svijeta, svuda osim na Antarktiku i većini otoka Oceanije.
Edward Snowden
Osobni stavovi
Snowden se u svibnju 2004. godine prijavio na službu u "United States special operations forces" - dijelu oružanih snaga SAD koji se bavi provođenjem raznih vrsta specijalnih operacija. Obuku nije završio, navodno zbog loma obje noge tijekom obučavanja.
E. Snowden je glasovao na izborima u SAD, te je čak uplatio 2012. godine donaciju kongresmenu Ronu Paulu, koji je prikupljao sredstva u kampanji za nominaciju za Predsjednika SAD.
Snowden pripovijeda o svojem dubokom interesu za borilačke vještine; to ga je iskustvo nagnalo da u dobi od 19 ili 20 godina upiše u regrutacijski formular za vojsku SAD "budizam" kao svoju religiju. To je međutim učinio, kako govori, zato što na formularu nije bilo opcije "agnosticizam".
Salt Point, New York
Solt Pojnt je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 190.
Edward Snowden
Bijeg
Nakon što se pokazalo kako nije bilo moguće osigurati prijevoz iz Rusije u Venezuelu prigodom kojega Snowden ne bi bio u trećoj zemlji uhićen i izručen SAD-u gdje je protiv njega pokrenut kazneni postupak zbog špijunaže, dodijelila mu je Rusija 1. kolovoza 2013. godine - nakon što je mjesec dana proveo u kompleksu međunarodnog aerodroma kod Moskve - privremeni azil na razdoblje od godinu dana.
Elkhorn, California
Elkhorn je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1,565 stanovnika.
Campoussy
Kampusi je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Istočni Pirineji koja pripada prefekturi Prad.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 35 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 2 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 17,04 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 635 metara (maksimalnoj 1.144 m, a minimalnoj 391 m).
Interlaken, New York
Interlaken je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 602, što je 72 (-10,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
NGC 1401
NGC 1401 je galaksija u zviježđu Eridan.
Encinal, Texas
Encinal je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 559 stanovnika.
421 Zahringia
421 Zahringia je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,542 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 11,78 a geometrijski albedo 0,042.
Gößnitz
Gesnic je grad u njemačkoj saveznoj državi Tiringija. Jedno je od 40 opštinskih središta okruga Altenburger Land. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 3.881 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 16077012.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Altenburger Land Gesnic se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Altenburger Land. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 202 metra. Površina opštine iznosi 14,0 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 3.881 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 276 stanovnika/km².
Briševo (Poličnik)
Briševo je naselje u sastavu Općine Poličnik, u Zadarskoj županiji.
Stanovništvo
Prema popisu iz 2011. naselje je imalo 657 stanovnika.
Prostaglandin-E sintaza
Ovaj enzim uzrokuje otvaranje epidioksilnog mosta.
Sveta Afra
Sveta Afra (? - 304?) je kršćanska mučenica rodom iz današnjeg Augsburga koja je, prema predaji, pogubljena za vrijeme Dioklecijanovih progona. O njoj umjesto vjerodostojnih historijskih izvora postoje tek legende koje datiraju vijekovima nakon njene smrti, pa je njena historijska utemeljenost predmet rasprave.
Najpopularnija legenda, koja potiče iz doba Karolinza, navodi da je bila prostitutka u tadašnjoj rimskoj provinciji Reciji. Kada je za vrijeme progona biskup Narcis iz Girona došao u Augsburg, Afra mu je pružila smještaj u svojoj kući. Narcis ispočetka nije znao kojom se profesijom bavi, ali kada je doznao, uspio ju je preobratiti na kršćanstvo. Rimske vlasti su doznale da u svojoj kući krije kršćane te su je uhapsile i osudile na smrt spaljivanjem na lomači. Njena majka i sluškinje su kasnije isto tako spaljene nakon što su, suprotno volji vlasti, Afrine ostatke sahranili u porodičnoj kripti.
Danas se slavi kao svetica u Rimokatoličkoj crkvi, relikvije joj se danas čuvaju u Opatiji sv. Ulricha i sv. Afre u Augsburgu. Po njoj je nazvano i selo Täferrot u njemačkoj pokrajini Baden-Württemberg.
Iprazohrom
Iprazohrom je organsko jedinjenje, koje sadrži 12 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 264,280 Da.
Aumâtre
Umatre je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Soma koja pripada prefekturi Amjen.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 196 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 35 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 5,57 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 144 metara (maksimalnoj 151 m, a minimalnoj 86 m).
Grava, Pordenone
Grava je naselje u Italiji u provinciji Pordenone, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 55 m.
NGC 1402
NGC 1402 je galaksija u zviježđu Eridan.
Brodić
Brodić je naselje u sastavu Općine Ferdinandovac, u Koprivničko-križevačkoj županiji.
Stanovništvo
Prema popisu iz 2011. naselje je imalo 74 stanovnika.
422 Berolina
422 Berolina je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,228 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 10,83 a geometrijski albedo 0,042.
Sterpurinska kiselina
Sterpurinska kiselina je organsko jedinjenje, koje sadrži 15 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 250,333 Da.
Ribonukleaza kvasca
Ribonukleaza kvasca (, Yeast ribonuclease) je enzim. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim je sličan sa RNazom U4.
Elmira, California
Elmira je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 188 stanovnika.
Brčevec
Brčevec je selo koje se nalazi južno od Vrbovca, udaljeno od njega pola sata hoda. Prema popisu iz 2001. ima 546 stanovnika. Spominje se 1557. godine kao Boričevec (vjerojatno zabunom napisano), te 1701. godine kao Brčevec. To je bio feudalni posjed gospoštije Rakovec-Vrbovec.
NGC 1403
NGC 1403 je galaksija u zviježđu Eridan.
Glutation oksidaza
Glutation oksidaza (, glutationska oksidaza) je enzim sa sistematskim imenom glutation:kiseonik oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju:
Ovaj enzim je flavoprotein (FAD). On takođe deluje, mada sporo, na L-cistein i nekoliko drugih tiola.
Ustav SAD
thumb|220px|Prva stranica Ustava SAD Ustav Sjedinjenih Američkih Država je najviši zakon u SAD i ujedno najstariji ustav na svijetu. Donešen je na Ustavnoj konvenciji u Filadelfiji 17. septembra 1787. godine. Njime su SAD iz labavog saveza država pretvorene u federalnu državu. Ustav je formalno stupio na snagu 21. juna 1788, a počeo se primenjivati od 13. septembra 1788, novi državni organi su počeli sa radom 4. marta 1789. godine.
Ustav je do danas na snazi, a sastoji se iz preambule i sedam velikih članova ili paragrafa. Dopunjen je sa 27 amandmana. Prvih deset amandmana čini Zakon o pravima. Ustav je uvek bio rado čitan od strane običnih građana zbog kratkoće i rijetke jasnoće izlaganja.
Organizacija vlasti je zasnovana na principu trojne podjele vlasti - na izvršnu, zakonodavnu i sudsku vlast. Prema ustavu SAD vrhovnu izvršnu vlast vrši predsednik SAD, zakonodavnu Kongres, a sudsku Vrhovni sud.
Ustav ostavlja državama članicama velike nadležnosti u građanskom, krivičnom i procesnom pravu.
Uvod: Autoritet i Svrha Mi, ljudi Sjedinjenih Država, da bi smo formirali savršenije jedinstvo, uspostavili pravdu, osigurali unutrašnji mir, organizovali zajedničku odbranu, omogućili sveopšte dobro i osigurali blagoslov slobode nama i onima koji dolaze iza nas, ustanovljujemo Ustav Sjedinjenih Američkih Država.
Uvod (premeable) označava izvor, razlog i svrhu ovoga Ustava. Njegov izvor i autoritet je u "Mi, Ljudi Sjedinjenih Država". Ta rečenica je eho Deklaracije Nezavisnosti. Jedan narod je razlučio vezu sa drugim narodima i preuzeo među zemaljskim dobrima samostalnu jedinstvenu državu. Razlog za pisanje Ustava je dvostruk. Prvi razlog je da se formira savršenije jedinstvo nego što je postojalo u Konfederaciji, drugi razlog je da se osigura blagoslov slobodi koja nije namjenjena samo prvoj, nego i za generaciju koja dolazi.
Ovo je pobrojani društveni ugovor demokratske filozofije. Detaljno opisuje kako savršenija unija treba da izgradi razmjenu izmedju nacionalne vlade i naroda. Ljudi treba da imaju a)pravdu, b)civilni mir, c)zajedničku odbranu, d)opšta dobra koja ne mogu sami sebi obezbijediti i e)slobodu. A vlada "slobode i jedinstva, sad i zauvijek" razbudjuje se kada "Mi" počinje i zasniva ovaj Ustav.
Prvi paragraf govori o Zakonodavstvu. On opisuje ulogu Kongresa, zakonodavnu granu federalne Vlade. Sekcija 1 govori:"Sva zakonodavna moć počiva na Kongresu USA koji se sastoji od Senata i Kuće od Predstavnika". Članak govori o načinu izbora i kvalifikacijama za člana. Predstavnici trebaju biti najmanje 25 godina stari, biti državljani Sjedinjenih Država najmanje 7 godina i živjeti u državi koju predstavljaju. Senatori moraju imati najmanje 30 godina, biti državljani 9 godina i živjeti u državi koju predstavljaju. Zadatak Kongresa je da izglasa sve zakone koji omogućuju izvršavanje zadataka datih Ustavom, Vladi i svima ostalima koji imaju odredjenu ulogu. Njegov se zadatak završava na tome. Medjutim u odredjenim izuzetnim situacijama Kongres je Sudski zaštićen da omogući federalnoj vladi da preuzima akcije koje su za dobro naroda iako to ne mora biti nabrojano. Takva djelovanja moraju poštovati Ustav.
Rocky Ford, Georgia
Roki Ford (Džordžija) je gradić u američkoj saveznoj državi Džordžija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 144 stanovnika.
Ustav SAD
Paragraf 2
Sekcija 1 ovoga paragrafa osniva Predsjedništvo. Sva izvšna moć je na ovoj grani Vlade. Predsjednik i podpredsjednik služe termin od 4 godine i moguće ih je samo još jednom izabrati. Da bi bio predsjednik, neko mora biti rodjen u Sjedinjenim Državama ili biti državljanin za vrijeme usvajanja Ustava, najmanje 35 godina star i živjeti u Sjedinjenim Državama najmanje 14 godina.
Podpredsjednik preuzima ulogu predsjednika ukoliko je ovaj uklonjen, u nemogućnosti da ispuni dužnosti, umre ili se odrekne predsjedništva. Predsjednik dobija platu i ona se smije mijenjati tokom njegovog mandata. Zabranjeno mu je da dobija bilo kakva druga primanja.
Prilikom naimenovanja za predsjednika on se mora zakleti da će poštovati, zaštititi i braniti Ustav.
Sekcija 2 govori o isključivim pravima Predsjednika: 1. Predsjednik je vrhovni komandant Armije 2. Predsjednik ima pravo na savjetnike 3. Predsjednik može praštati i iskazati milost osudjenima, osim samom sebi.
Sekcija 3 govori o odredjenim zaštićenim moćima: 1. Predsjednik smije sklapati ugovore s drugim državama uz dopuštenje Senata. 2. Sa dopuštenjem Senata predsjednik bira ambasadore, ministre i konzule, sudije Vrhovnog suda i funkcionere drugih važnih biroa. 3. Predsjednik može i sam izabrati neke manje važne funkcionere.
Moram napomenuti da predsjednika savjetuju najsposobniji ljudi države i odatle ta mogućnost da se Kongresu skrene pažnja, s druge strane on je odgovoran za obećanja koje daje prilikom izbora.
Sekcija 3 dodaje u dužnostima: 4. Predsjednik prima ambasadore 5. Predsjednik se brine da su svi zakoni izvršeni 6. Predsjednik odredjuje plate za sve vladine ogranke.
Sekcija 4 govori o smjenjivanju predsjednika i drugih vladinih predstavnika. Predsjednik se smjenjuje ako je utvrdjena prevara, podmićivanje ili kriminal.
Anastasija Patricija
Sveta Anastasija (6. vek) je bila patricija i dama na dvoru vizantijskog cara Justinijana. Prema predaji je car za njom počeo žuditi toliko da je na sebe navukla mržnju carice Teodore. Zbog toga je sa dvora pobegla u Egipat. Čuveni duhovnik Avva Danilo joj je odsekao kosu i objavio kao monaha Anastasija škopca, po njenoj želji, da bi se kao žena pod muškim vidom lakše spasla a i od carevih traganja za njom sakrila. I zatvorila se Anastasija u tesnu ćeliju gde je provela dvadesetosam godina, i gde se upokojila 563. godine. Pred smrt video je starac Danilo lice njeno svetlo kao sunce.
Srpska pravoslavna crkva je slavi kao sveticu 10. marta po crkvenom, a 23. marta po gregorijanskom kalendaru.
Leesville, Ohio
Lisvil je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 158, što je 26 (-14,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Encino, Texas
Encino je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 143 stanovnika.
Ipriflavon
Ipriflavon je organsko jedinjenje, koje sadrži 18 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 280,318 Da.
Aloma of the South Seas (film, 1926)
Aloma of the South Seas je američki crno-bijeli nijemi film snimljen 1926. u režiji Mauricea Tourneura. Radnja se temelji na istoimenom kazališnom komadu Johna B. Hymera i LeRoya Clemensa. Radnja se događa na Havajima, a naslovna protagonistica, čiji lik tumači Gilda Gray, je egzotična havajska plesačica u koju se zaljubi Amerikanac (čiji lik tumači Percy Marmont), koji je na Havaje došao kako bi se pokušao oporaviti od slomljenog srca. Sniman je na u Portoriku i na Bermudi, koje su poslužile kao tropske lokacije; kombinacija melodrame i erotike je pogodila ukus tadašnje publike, te je sa 3 miliona dolara zarade na američkom tržištu postao komercijalno najuspješniji film godine i četvrti najgledaniji hollywoodski film 1920-ih. Danas, međutim, više nema sačuvane kopije te se smatra izgubljenim.
Godine 1941. je snimljen istoimeni zvučni remake, gdje je naslovnu ulogu tumačila Dorothy Lamour.
Brodsko Vinogorje
Brodsko Vinogorje je naselje na sjeverozapadnom, rubnom dijelu grada Slavonskog Broda, a okružuju ga gradske četvrti: Podvinje na istoku, Kolonija na jugu i Brodski Varoš na jugozapadu.
Župa
Župa Brodsko Vinogorje osnovana je 1994. godine i nosi naziv Župa Uznesenja Blažene Djevice Marije. Prvi župnik na župi, a ujedno i sadašnji, je Pavao Madžarević.
Osnovna škola
U Brodskom Vinogorju nalazi se osnovna škola osnovana daleke 1908. godine odlukom Kraljevske hrvatsko-slavonsko-dalmatinske vlade. Tijekom svog djelovanja škola je mjenjala ime više puta pa se tako nazivala: OŠ Brodsko Brdo, Državna narodna škola, Đuro Pilar, Branko Radičević, te danas opet OŠ Đuro Pilar.
Znamenitosti
Od značajnih građevina, osim školske zgrade stare više od 100 godina, Vinogorje krasi i ljetnikovac obitelji Brlić (tzv. Vila Brlićevac), te Planinarski dom Đuro Pilar]. Od sportskih objekata tu je nogometni stadion kluba NK Vinogorac.
Izvori
1. Marković, M., Brod, Kulturno - povijesna monografija, Matica hrvatska, Sl. Brod, 1994.
Red Cliff, Colorado
Red Klif je grad u američkoj saveznoj državi Kolorado.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 267, što je 22 (-7,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Krtice
Krti ide plin porodice sisavaca (Talpidae) u redu Soricomorpha koji žive ispod tla, kopajući tunele. Neke vrste su dijelom i vodene, kao što su Desmani. Imaju cilindrična tijela prekrivena crnim krznom sa malim ili pokrivenim očima i općenito se ne služe vidom, dok im uši nisu vidljive. Hrane se malim beskralješnjacima koji također žive ispod zemlje. Krtice se nalaze u Europi, Sjevernoj Americi i Aziji.
Na području Euroazije i Amerike se nalazi 35 vrsta. Krtice se pogrešno smatraju štetočinama: ne jedu korijene biljaka već kukce i nametnike a kopanjem miješaju humus. Jedini su problem nakupine zemlje kada izađu na površinu.
Građa tijela
Krtice su općenito male životinje: dužina tijela im je između 6 i 22 cm a težina između 9 i 170 grama. Dužina repa varira od vrste do vrste: u većini je kratak, prekriven rijetkim dlakama koje služe za opipavanje i omogućuju orijentaciju prema natrag. No kod ruskog Desmana je rep skoro jedanko dug kao i tijelo te čak i omogućuje kretanje u vodi.
Tijela krtica su cilindrična, sa kratkim vratom koji spaja zaoštrenu glavu. Krzno im je nježno i mekano. Mogu se stoga kretati u tunelima i naprijed i nazad. Desmani imaju i krzno koje odbija vodu. Sve vrste imaju žlijezde.
Udovi
right|thumb|250px|Prednji udovi Europske krticeright|thumb|250px|Lubanja krtice right|thumb|250px|Krtica pronalazi crva ispod zemlje Udovi krtica su kratki i završavaju sa po pet prsta sa kandžama ili noktima. Većinom se koriste za kopanje zemlje. Goljenica i kopča udova su spojeni u unutrašnoj polovici. Ruke leže daleko ispred prsog koša, blizu glave. Zglobovi su spojeni sa ramenima te služe samo za pozicioniranje ruke. Ove životinje imaju za sisavce jedinstveno gibku poveznicu između ključne kosti i ruke. Kopanje se odvija uz pomoć okretanja gornje ruke koja ima dobro razvijene mišiće.
Udovi Desmana su pak prekriveni kožom za plivanje i dlakama nalik četki koji su prilagođeni vodenom životu te se ne koriste često za kopanje, makar mogu napraviti svoje vlastite nastambe.
Glava i zubi
Lubanja krtica je izdužena i ravna, sa karakteristično dugim nosom koji sliči surli te je vrlo gipkljiv i većinom nema dlaka. Oči krtica su zakržljale, male i dijelom prekrivene kožom. Većina vrsta jedino može uočiti razliku između mračnog i svijetlog. Svakoj vrsti nedostaje pužnica, izuzev Uropsilinae.
Čeljust krtica je, poput većine kukcojeda, prekrivena oštrim zubima i prilagođena njihovom životnom načinu. Krtice imaju između 34 i 44 zuba – neke vrste koje imaju 44 zuba su sačuvale originalni broj visokih sisavaca. Mliječni zubi se često zamijene stalnim zubima kratko nakon rođenja ili još i prije.
Važnu ulogu u percepciji igra njuh pošto je područje njuške bogata njušnim receptorima. I sluh je dobro razvijen.
Unutrašnja anatomija
probavni takt je kod svih kukcojeda jednostavno građen. Crijeva su kratka i nalikuju na jednostavnu cijev, a slijepo crijevo nedostaje. Krtice su se i prilagodile rijetkom kisiku u tunelima, tako da im je udio hemoglobina u krvi upadljivo viši od sisavaca slične veličine.
Mužjacima testisi leže izvan trbušne šupljine u mošnjastim borama, dok ženke imaju dvodijelnu maternicu.
Krtice izbjegavaju pjeskovito tlo i vole rahlu zemlju. Prirodni neprijatelji su im tvorovi, sokolovi, lasice, sove i zmije. Komore sa gnijezdom nalaze se uglavnom između 30–60 cm ispod površine. Glasaju se piskavim zvukom.
Podjela
Porodica se dijeli na tri podporodice, 7 plemena i 17 genera: right|thumb|300px|Krtica viri iz zemlje
Životni oblici
right|thumb|250px|Krtica Podzemne krtice provode većinu života u jednom podzemnom sustavu tunela kojeg su sami iskopali. Suvišni materijal se izbacuje na površinu u obliku krtičnjaka. Ovisno o vrstama i životnom prostoru, tuneli se nalaze ili blizu površine ili duboko pod zemljom. U hladnijim regijama se krtice po zimi zadržavaju na većim dubinama, gdje je toplije. Uz tunele su napravljene i čelije za gnijezda koje se postiru materijalom biljaka.
Zbog kopanja krtice igraju ulogu u Pedogenezi jer miješanjem humusa tla sudjeluju u okviru Bioturbacije. Također, prenose podzemni materijal lišen humusa prema dolje.
Socijalno ponašanje i aktivnosti
Krtice ne spavaju zimski san. One vrste koje žive u hladnijim regijama, po zimi odlaze dublje pod zemlju i skupe zalihe hrane. Europska krtica čak uzgaja gliste: odgrize im gornje segmente tijela tako da ne mogu pobijeći, ali ostanu na životu.
Prehrana
Vrsta Condylura cristata može otkriti, uhvatiti i pojesti hranu brže nego što ljudsko oko može slijediti
Razmnožavanje
right|thumb|250px|Krtičnjaci na livadi Većina vrsta razmnožava se jednom godišnje, a ženke se kote većinom u proljeće. Trudnoća traje između 28 i 50 dana. Krtice koje su došle na svijet su isprva bez krzna i bespomoćne, ali brzo narastu. Nakon 21 dana im se otvore oči, a nakon 8 tjedana su već samostalni. Već od druge godine života krtice postanu spolno aktivne. Životni vijek tih životinja je negdje između 3 i 6 godina.
Ugroženost
Nekada je čovjek lovio krtice radi krzna, no danas se to više ne događa. Današnji konflikt čovjeka i krtice se odvija zbog krtičnjaka na travnjacima. Iako su krtice većinom mesožderi i ne uzimaju biljnu hranu, ipak povremeno mogu oštetiti korijene nekih biljaka, no većinom krtičnjaci smetaju samo zbog "estetskih razloga". Stoga ljudi istrebljuju krtice tako da su u međuvremenu neke vrste ugrožene.
IUCN je stavio dvije vrste pod status „ugroženosti od istrebljenja“ (critically endangered) a osam vrsta su "jako ugrožene" (endangered) ili samo "ugrožene" (vulnerable).
Dugo vremena se mislilo da su krtice u bliskom srodstvu sa rovkom, no molekularna istraživanja su otkrila da zapravo dijele taksone i sa ježevima. Fosili tih životinja postoje od Eocena, a najstariji primjerak je u Europi pronađena vrsta Eotalpa. U Sjevernoj Americi postoje od Oligocena a u Aziji od Miocena.
Budinjak
Budinjak je naselje koje se nalazi u sastavu Grada Samobora, Zagrebačka županija. Površina naselja iznosi 2,2 km2.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 15 stanovnika te 6 obiteljskih kućanstava.
Andelarre
Ondlar je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Gornja Saona koja pripada prefekturi Vezul.
NGC 1404
NGC 1404 je galaksija u zviježđu Kemijska peć.
Sterubin
Sterubin je organsko jedinjenje, koje sadrži 16 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 302,279 Da.
419 Aurelia
419 Aurelia je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 129,01 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 2,594 astronomskih jedinica (AJ).
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 3,925 stepeni, a orbitalni period iznosi 1526,607 dana (4,179 godine). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,253. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 8,42 a geometrijski albedo 0,045.
Asteroid je otkriven 7. septembra 1896. godine.
Gotha
Gota je grad u njemačkoj saveznoj državi Tiringija. Jedno je od 57 opštinskih središta okruga Gota. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 16067029.
Kneževina
Gota je bio sedište kneževine Saks-Gota (od 1826. Saks-Koburg-Gota) osnovane 1640. Sve nemačke kneževine su prestale postojati nakon abolicije krajem prvog svetskog rata.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Gota Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 300 metara. Površina opštine iznosi 69,5 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 45.928 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 661 stanovnika/km².
Industrija
Gota je bilo od 1883. sedište fabrike vagona, koja se za vreme prvog i drugog svetskog rata bavila sa proizvodnjom cepelina, lovačkih aviona i bombardera. U Goti je napravljen i prvi mlazni avion u Drugom svetskom ratu Gota Go 229 poznat i kao Horten Ho 229.
Međunarodna saradnja
mini|200px|Gota 1850.
What Price Glory?
What Price Glory? se može odnositi na:
Patissi, Padova
Patissi je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 54 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 20 m.
Prostaglandin-I sintaza
Prostaglandin-I sintaza (, prostaciklinska sintaza, prostaciklinska sintetaza, prostagladinska I2 sintetaza, PGI2 sintaza, PGI2 sintetaza) je enzim sa sistematskim imenom (5Z,13E)-(15S)-9alfa,11alfa-epidioksi-15-hidroksiprosta-5,13-dienoat 6-izomeraza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim konvertuje prostaglandin H2 u prostaglandin I2 (prostaciklin).
El Monte, California
El Monte je grad u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 113.475 stanovnika.
NGC 1405
NGC 1405 je galaksija u zviježđu Eridan.
Metantiol oksidaza
Metantiol oksidaza (, metilmerkaptanska oksidaza, metil merkaptanska oksidaza, (MM)-oksidaza, MT-oksidaza) je enzim sa sistematskim imenom metantiol:kiseonik oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Bocca della Verità
Usta istine bile su nešto kao antički detektor laži.
Karakteristike reljefa
To je okrugli reljef promjera 1,75 m, težak 1300 kg iz 1. st. na kojem je isklesano lice bradatog čovjeka, sa rupama na mjestima gdje su usta, oči i nosnice. Lik je tokom historije pripisivan raznim paganskim bogovima: Jupiteru, Okeanu, Oraklu ili Faunu, ali ni danas nije pouzado jasno kojem konkretno.
Isto tako nejasna je i njegova funkcija, možda je bio dio neke fontane, poklopac impluviuma ili kanalizacionog šahta (zadnja hipoteza se spominje zbog blizine Cloaca Maxima gdje je pronađen).
Ana Nemanjić
Ana Nemanjić, u monaštvu Anastasija, je bila žena Stefana Nemanje i majka Vukana, Stefana i Rastka.
Bocca della Verità
Karakteristike reljefa
U jednoj njemačkoj verziji legende o reljefu iz 12. st. govori se da je rimski car obnovitelj mnogoboštva Flavije Klaudije Julijan, koji je beskrajno varao svoju ženu, gurnuo svoju ruku u rupu od usta, iza koje je bio sam sotona u liku poganskog boga Merkura koju mu je ruku zgrabio i zadržao kad je ženi izgovorio laž. Ruku je oslobodio tek nakon što je bogovima obećao da će otad govoriti istinu i veliko blago za otkup svoje ruke.
Ana Nemanjić
O njenom poreklu se malo zna. Zamonašila se 1196. godine i dobila monaško ime Anastasija. Preminula je 21. juna 1200. godine. Sahranjena je u priprati manastira Studenice. Njene mošti počivaju u manastiru Studenici.
Bocca della Verità
Usta istine od srednjeg vijeka do danas
left|thumb|240px|La bocca della verità u sceni iz [[filma Praznik u Rimu sa glavnim akterima Audrey Hepburn i Gregory Peckom]]
Ana Nemanjić
Srpska pravoslavna crkva slavi je 21. juna po crkvenom, a 4. jula po gregorijanskom kalendaru.
Bocca della Verità
Usta istine od srednjeg vijeka do danas
U srednjem vijeku se raširila legenda da je Usta istine napravio čarobnjak Vergilije, da bi se njime koristili muževi i žene koji sumnjaju u vjernost svog bračnog druga.
U 15. st. među talijanskim i njemačkim hodočasnicima, raširilo se vjerovanje da je to "kamen istine, koji od pradavnih vremena može pokazati dali je neka žena prevarila svog muža".
Od 1485 "Bocca della verità" se stalno spominje kao jedna od rimskih znamenitosti, često reproducirana u različitim formama. Slava reljefa toliko je narasla, da je papa Urban VIII. za restauracije crkve Santa Maria in Cosmedin 1631 naredio da se reljef koji je dotad bio izvan crkve, ugradi u trijem.
Slava reljefa narasla je širom svijeta nakon američkog filma iz 1953. Praznik u Rimu, u kojem glavni akteri koji ispočetka nisu iskreni jedno prema drugom koriste Usta istine.
Usta istine su i danas vrlo posjećen objekt, u koji turisti guraju ruke i fotografiraju se za uspomenu iz Rima.
Anastasija Sremska
O Anastazijinom životu, osim vremena njene smrti, ima malo pouzdanih podataka. Umjesto toga postoje legende, uglavnom datirane vijekovima nakon njene smrti. Po njima je bila rodom iz Rima ili Sirmiuma, odnosno rimska državljanka patricijskog ranga. prema jednoj legendi je bika kćer izvjesnog Preteksta i učenica Svetog Hrisogona. U katoličkoj tradiciji se navodi da joj je majka bila sv. Fausta iz Sirmijuma.
Anastazija se dugo vremena slavila kao iscjeliteljica i egzorcist. Njene relikvije se danas nalaze u Katedrali sv. Stošije u Zadru.
Ona je jedna od sedam žena, osim Blažene djevice Marije, koja je imenom spomenuta u Kanonu Mise.
Collepiano, L'Aquila
Collepiano je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 202 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 424 m.
423 Diotima
423 Diotima je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 208,77 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 3,187 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,944 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,039, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 11,233 stepeni, a orbitalni period iznosi 1960,689 dana (5,368 godina). Apsolutna magnituda asteroida je 7,24 a geometrijski albedo 0,051.
Asteroid je otkriven 7. decembra 1896. godine.
Venomna eksonukleaza
Venomna eksonukleaza (, venom-fosfodiesteraza) je enzim. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim ima preferenciju za jednolančani supstrat.
Mount Gretna, Pennsylvania
Maunt Gretna je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 196, što je 46 (-19,0 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Ennis, Texas
Ennis je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 18.513 stanovnika.
Maxwell Anderson
James Maxwell Anderson (15. decembar 1888 – 28. februar 1959) je bio američki književnik i novinar, poznat kao autor drama na temelju kojih su snimljeni brojni hollywoodski filmovi. Godine 1933. je za svoju dramu Both Your Houses osvojio Pulitzerovu nagradu.
Lake Arrowhead, Maine
Lejk Arouhed je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Mejn.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.071, što je 807 (35,6 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Bukevje (Sveti Ivan Zelina)
Bukevje je naseljeno mjesto u Republici Hrvatskoj u Zagrebačkoj županiji.
Zemljopis
Administrativno je u sastavu grada Svetog Ivana Zeline. Naselje se proteže na površini od 2,41 km².
Stanovništvo
Prema zadnjem popisu stanovništva iz 2001. godine u Bukevju živi 70 stanovnika i to u 22 kućanstva. Gustoća naseljenosti iznosi 29,05 st./km².
427 Galene
427 Galene je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 29,98 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 3,325 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,620 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,118, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 5,127 stepeni, a orbitalni period iznosi 1872,310 dana (5,126 godina). Apsolutna magnituda asteroida je 9,80 a geometrijski albedo 0,236.
Asteroid je otkriven 27. avgusta 1897. godine.
Gräfenthal
Grefental je grad u njemačkoj saveznoj državi Tiringija. Jedno je od 39 opštinskih središta okruga Zalfeld-Rudolštat. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 2.535 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 16073028.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Zalfeld-Rudolštat Grefental se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Zalfeld-Rudolštat. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 400 metara. Površina opštine iznosi 36,4 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.535 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 70 stanovnika/km².
Autheux (Soma)
Ote je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Soma koja pripada prefekturi Amjen.
Andale, Kansas
Andejl je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 928, što je 162 (21,1 %) stanovnika više nego 2000. godine.
NGC 1406
NGC 1406 je galaksija u zviježđu Kemijska peć.
Calmeilles
Kalmej je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Istočni Pirineji koja pripada prefekturi Sere.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 42 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 3 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 13,22 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 469 metara (maksimalnoj 784 m, a minimalnoj 256 m).
Ipronidazol
Ipronidazol je organsko jedinjenje, koje sadrži 7 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 169,181 Da.
Prenilcistein oksidaza
Prenilcistein oksidaza (, prenilcisteinska lijaza) je enzim sa sistematskim imenom S-prenil-L-cistein:kiseonik oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim je flavoprotein (FAD). On raskida tioetarsku vezu S-prenil-L-cisteina, kao što je S-farnezilcistein i S-geranilgeranilcistein.
Alen-oksidna ciklaza
Alen-oksidna ciklaza je enzim sa sistematskim imenom (9Z)-(13S)-12,13-epoksioktadeka-9,11,15-trienoat izomeraza (ciklizacija). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Alenski oksidi se formiraju dejstvom enzima EC 4.2.1.92, hidroperoksidne dehidrataze, i zatim se konvertuju u ciklopentenonske derivate.
Greußen
Grojsen je grad u njemačkoj saveznoj državi Tiringija. Jedno je od 50 opštinskih središta okruga Kifhojzer. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 3.824 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 16065023.
428 Monachia
428 Monachia je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 17,65 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 2,718 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 1,896 AJ.
Greußen
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Kifhojzer Grojsen se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Kifhojzer. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 162 metra. Površina opštine iznosi 19,2 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 3.824 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 199 stanovnika/km².
428 Monachia
Ekscentricitet orbite iznosi 0,178, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 6,199 stepeni, a orbitalni period iznosi 1280,465 dana (3,505 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 11,74 a geometrijski albedo 0,114.
Asteroid je otkriven 18. novembra 1897. godine.
Angina pektoris
desno|mini|290p|Tipična lokalizacija jakog bola u grudima na zadnjoj strani tela kod angine pektoris. Angina pektoris, stenokardija, stezanje u grudima (od grč. άγχειεν – "stezati", "suziti" + lat. pectus – "prsa"; ili od grč. στενός – "uzak" + χαρδία – "srce"), skup je simptoma, među kojima je vodeći bol, karakteristan; specifičnom lokalizacijom, zračenjem, dužinom trajanja i provokativnim faktorima. Bol je najčešće lokalizovan u prekordijumu iza grudne kosti, i nastaje kao posledica narušene ravnoteže između dostupnosti i potrebe srčanog mišića (miokarda) za kiseonikom, usled nemogućnosti koronarne (arterijske) cirkulacije srca da zadovolji sopstvene potrebe.
Mehanizam nastanka bola u stenokardiji ili angini pektoris nije tačno poznat, ali se pouzdano zna da se javlja kada je srčani mišić izložen ishemiji izazvanoj mnogobrojnim stanjima (uzrocima), u kojima rastu potrebe srčanog mišića za kiseonikom. Bol u grudima opisuje se kao osećaj pritiska i stezanja ili kao osećaj gušenja, najčešće iza grudne kosti, a koji se javlja u toku i/ili nakon fizičkog napora, emotivnog stresa, nakon obilnog obroka, za vreme izlaganja hladnoći itd. Bol može da zrači u predelu levog ramena ili duž unutrašnje strane leve ruke, niz leđa između lopatica (češće kod žena), u grlu, donjoj vilici ili zubima. Ponekad se širi i niz desnu ruku. Mnogi pacijenti anginozni bol više opisuju kao osećaj nelagodnosti, nego kao bol. On često ima karakter naizmeničnog pojačavanja i smanjivanja i obično traje 10 do 15 minuta. Istraživanja su pokazala da intenzitet bola u grudima nije uvek u korelaciji sa patoanatomski supstratom, patofiziološkim tokom događaja i najtežim srčanim komplikacijama. Uz bol u anginoznom napadu se mogu javiti i neurovegetativni simptomi; tahikardija (ubrzan rad srca), povišen krvni pritisak, mučnina itd. Zato je veoma je značajno diferencijalno dijagnostički tačno odrediti uzrok bola u grudima, tj. razlučiti bol uzrokovan ishemijom srčanog mišića od neishemijskog bola u grudima, koji veoma često, takođe može zahtevati hitno lečenje.
Osoba koji ima anginu pektoris može voditi normalan život, a da bi to i ostvarila ona mora biti upoznata sa svojim stvarnim zdravstvenim stanjem i mogućim rizicima, i da redovno uzima propisanu terapiju, redovno posećuje lekara i istrajno do kraja života sprovodi pravilan i zdrav način života.
Istorijat
Iako se otkriće cirkulacije krvi pripisuje Vilijamu Harviju, jedan od najpoznatijih drevnih indijskih lekara i učitelja Mahariši Sušruta još 500. p. n. e, poznavao je organ kao što je srce i izučavao njegovu ulogu u kretanju „vitalne tečnosti kroz kanale“. Mahariši Sušruta je među prvima uočio tegobe (bol iza grudne kosti) identične angini pektoris, koje je pod nazivom „Hritshoola“-srčani bol opisao u svom čuvenom traktatu ''„Sušruta Samhita”. thumb|U autobiografiji Edvarda Hajda ([[1609—1674) otkriven je prvi opis kliničkog sindroma angine pektoris]] Prvi opis kliničkog sindroma angine pektoris datira iz 17. veka u autobiografiji engleskog književnika Edvarda Hajda (Edward Hyde 1609—1674), grofa od Klarendona. . U njoj je Edvard ovako opisao tegobe njegovog oca, koje je on imao nakon napora; „bol u levoj ruci ga je toliko mučio da bi on pobledeo“.
Prvi naučni opis ovog sindroma objavio je patološki anatom Đovani Batista Morgani (Giovanni Battista Morgani 1682—1771) u delu „O sedištu i uzrocima bolesti“. Morgani je već 1707. secirao leš jednog bolesnika koji je umro nakon stenokardičnog napada, ali je opažanja o ovom slučaju objavio tek 1761.
Na veoma upečatljiv i stručan način kliničke simptome angine pektoris prikazao je Vilijam Haberden (William Haberden 1710-1801) 1876. . Dok su raniji autori ukazivali samo na bol i dispneju Haberden je opisao i paroksizmalni osećaj stezanja u grudima. U jednom predavanju, održanom 21. jula 1768. na Kraljevskom koledžu lekara Haberden je prvi put upotrebio izraz angina pektoris.
Pari (Paryy 1755-1882) je prvi pretpostavio da bi koronarne arterije mogle biti odgovorni faktor u patogenezi stenokardije. Edvard DŽener (Edward Jenner (1749—1823) ukazao je takođe na povezanost stenokardije i ateroskleroze srčanih krvnih sudova.
Alan Burn (Allan Burns 1781—1813) je zaključio da se je sindroma angine pektoris, zapravo klinička manifestacija koronarne opstrukcije.
Herman Notnagel (Hermann Nothnagel 1881—1905) opisao je vazomotorni oblik angine pektoris, od koje je i sam bolovao. Na ovaj oblik angine ukazao je je 1806. i Leonard Landois. A na aortalnu genezu tog sindroma posumnjao je Tomas Klajford Albut (Thomas Clifford Allbutt 1836—1925). thumb|Zahvaljujući otkriću [[Perkutana koronarna intervencija|perkutane koronmarne intervencije životni vek bolesnika sa anginom pektoris značajno je produžen]] Za lečenje angine pektoris Tomas Brunton (Thomas Lauder Brunton), prvi je preporučio amilnitrat 1876. , a dve godine kasnije Vilijam Murel (William Murrell) nitroglicerin. Askenazi (S. Askanazi) je za lečenje anginoznih bolova primenio diuretin. Operativno lečenje angine paktoris započeo je Tomas Jonesko (Thomas Jonnesco 1860—1926) koji je 1916. preporučio primenu vratne simpatektomije. Tokom 1924 A. Leven u lečenju stenokardije uvodi primenu paravertebralne injekcije alkohola, a R. Lerih 1936 (R.Lerich) stelektomiju.
Nakon što je 1974. Andreas Grincig izveo prvu angioplastiku na perifenim krvnim sudovima, u lokalnoj anestaziji kod čoveka, on je nakon intervencije na animalnom modelu, prikazao i prvu uspešnu dilataciju stenoziranog srčanog krvnog suda. Zajedno sa Milerom i Hanaom, 1977. u San Francisku a potom u Cirihu, tokom elektivnog aortokoronarnog premošćavanja, Andreas Grincig je uradio prvu koronarnu angioplastiku, a zatim 16. septembra 1977, po prvi put u istoriji medicine i samostalnu perkutanu koronarnu intervenciju.
Važna otkrića u interventnoj kardiologiji nastaju 1986. kada su, napre Žak Puel u Tuluzu - Francuska, a zatim i Ulrih Sigvar (Ulrich Sigwar) sa saradnici 1987. godine implantirali prvi intrakoronarni stent, kojim je omogućena još šira upotreba perkutanih koronarnih intervencija širom sveta. Glavni razlog za njihovo uvođenje u interventnu radiologiju bilo je smanjenje broj restenoza koje su se javljale nakon angioplastike i bolja podrška dilatiranom (proširenom) krvnom sudu ili cevastom kanalu.
Epidemiologija
Podaci o učestalosti angine pektoris variraju u različitim kliničkim studijama u zavisnosti od: geografskog položaja proučavanog stanovništva, kriterijuma koji su primenjeni u testiranju pacijenata i različito definisanih uslova istraživanja.
Tako se procenjuje da u SAD od angine pektoris boluje oko 9,8 miliona Amerikanaca, kao i da se ona svake godine javlja u 500.000 novih slučajeva. U 2009, oko 785.000 Amerikanaca je imalo prvi srčani napad, a kod oko 470.000 on se ponovo javljao. Samo u oko 18% srčanih napada prethodi angina pektoris. Takođe procenjuje se da je pojava prvog srčanog udara (infarkta miokarda) sa anginoznim napadom prisutna kod 195.000 Amerikanaca svake godine.
Pre 1990. godine, od kada je počela era savremenog načina lečenja IBS, 60-70% bolesnika umiralo je u periodu do 5 godina od postavljanja dijagnoze, a prijemi u bolnicu zbog pogoršanje simptoma bili su česti i ponavljajući, što je dovelo do „epidemije hospitalizacija“ u mnogim zemljama sveta. Zahvaljujući savremenijim oblicima lečenja, smanjen je broj hospitalizovanih sa IBS u poslednjih nekoliko godina 21. veka i za 30-50%, sa manje značajanim padom i u mortalitetu.
Oko 1-2% odraslog stanovništva u razvijenim zemljama ima insuficijenciju srca, sa prevalencom raste do ≥ 10% među osobama od 70 godina ili stariji. Muškarci čine oko 70% pacijenata sa anginom pektoris. Tipični pacijenti muškog pola sa anginom su u dobi od 40 i 60 godina ili ženskog pola između 65 i 75 godina starosti.
Stevenzin
Stevenzin je organsko jedinjenje, koje sadrži 11 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 387,030 Da.
Angina pektoris
Mortalitet/Morbiditet
U prim decenijama 20. veka, od kardiovaskularnih bolesti umro je svaki 10. stanovnik, da bi se u prvim decenijama 21. veka, usled nove faze tzv. „epidemiološke tranzicije“, taj broj povećao na 30%. Svake godine u svetu od kardiovaskularnih bolesti umre preko 17 miliona stanovnika, dok samo od akutnog srčanog udara oboli preko 6 miliona stanovnika, od čega se smrtni ishod javlja kod približno 25% slučajeva.
Smrtnost uzrokovana koronarnom bolešću, tri puta je veća kod muškaraca nego kod žena u dobi ispod 65 godina. Kod starijih pacijenata smrtnost u oba pola je podjednaka, a u dobi preko 65 godina, dva puta veća je kod žena. Iako je u poslednje dve dekade ukupna smrtnost nepromenjena, u dobi ispod 65 godina smrtnost je smanjena za preko 50%.
Na osnovu rezultata desetogodišnjeg mortaliteta od KVB (IBS i CVB) u 12 evropskih kohortnih studija sa ukupno 205.178 ispitanika (88.080 žena i 117.098 muškaraca), sa ukupnim praćenjem od 2,7 miliona bolesnika-godina, registrovana su 7.934 smrtna ishoda od KVB od kojih čak 5.652 od ishemijske bolesti srca.
Imajući u vidu napred iznete činjenice, brojni izvori navode da u strukturi umiranja od kardiovaskularnih bolesti u svetu, s početka 21. veka, dominira mortalitet od ishemijske bolesti srca, nakon čega sledi umiranje od cerebrovaskularnih i drugih bolesti srca i krvnih sudova.
Analizom pojedinačnih uzroka smrti u Srbiji, u strukturi svih uzroka smrtnog ishoda, smrtnost od pojedinih kliničkih oblika ishemijske bolesti srca je među prvih deset. Pomeranja uzrasne granice mortaliteta/morbiditeta od ishemijske bolesti srca, kod osoba uzrasta 20 do 64 godine, smrtnost od akutnog infarkta srca već je na drugom mestu, iza mortaliteta od raka pluća.
Na donjoj tabeli prikazan je trend umiranja u Srbiji od angine pektoris, prema uzrastu i polu.
Rasa
Koronarna bolest pogađa ljude svih rasa. Godišnja stopa novih epizoda ​​angine pektoris na 1.000 stanovnika u odnosu na rasu prema podacima iz SAD prikazana je u donjoj tabeli
„Prema podacima Centra za kontrolu i prevenciju bolesti (CDC) SAD, prevalenca angine i/ili koronarne bolesti srca je najveća i stalno se uvećava u latino-amerikanaca (hispano porekla), zatim kod belaca i crnaca koji nisu hispano porekla (5%, 4,2%, 3,7%). Ova informacija uključuje 50 američkih saveznih država, Distrikt Kolumbiju, Portoriko i Američka Devičanska Ostrva.“
Pol
Muškarci čine oko 70% pacijenata sa anginom pektoris. Tipični pacijenti sa anginom su muškarci u dobi od 40-60 godina ili žene između 65 i 75 godina. Prema podacima iz SAD angina pektoris među Amerikancima starosti od 40-74 godina, bila je veća kod žena nego kod muškaraca, kao jedan od simptoma koronarne bolesti, sa žensko muškim odnosom 1,7:1 i prevalencom od 4,6 miliona kod žena i 3,3 miliona u muškaraca. Učestalost atipičnih oblika angine je takođe češći kod žena u odnosu na muškarce. Procenjuje se da je prevalenca angine u starosti veća kod žena nego kod muškaraca. Žene imaju nešto višu stopu smrtnosti od koronarne bolesti u poređenju sa muškarcima, zbog njene pojave u kasnijem životmom dobu (između 65 i 75 godina) zbog češćeg odsustva klasičnih anginoznih simptoma. Podaci CDC SAD iz 2005. ukazuju da muškarci imaju povećanu prevalencu angine i/ili koronarne bolesti srca (5,5%), nego žene (3,4%).
Starost
Prevalencija angine pektoris se povećava sa godinama. Starost je snažan faktor rizika smrtnosti. Više od 150.000 Amerikanaca mlađih od 65 godina umrlo je od koronarne bolesti u 2005. Međutim, u 2005, 32% smrtnih slučajeva od kardiovaskularnih bolesti nastalo je pre 75 godine života, što je dobar pokazatelj ako se uzme u obzir da je prosečan očekivani životni vek čoveka oko 77,9 godina. Učestalost novih i rekurentnih slučajeva angine pektoris se povećava sa godinama, ali onda opada nakon 85 godina starosti. .
Etiologija
Angina pektoris je urgentno stanje u kardiologiji, koje nastaje kao posledica ishemije srčanog mišića, uzrokovane smanjenom ili poremećenom cirkulacijom krvi i smanjenim prilivom kiseonika u tkivu i ćelijama srčanog mišića. Poremećaj cirkulacije krvi kroz srčani mišić uzrokuje nesklad između njegove potreba i koncentracije kiseonika, usled anotomopatoloških promena na srčanim (koronarnim) arterijama, u kojima dominira spazam ili suženje lumena u različitom stepenu ili njihovo potpuno začepljenje.
Jedna od najčešćih ishemija kod angine pektoris je hronična ishemija srčanog mišića, usled arteritisom izazvanih promena na krvnim sudovima srca. Ona po Lucariniju i Picanu može da nastane na jedan od sledeća tri načina: right|320px
1. Suženja (stenoze) epikardijalnog dela koronarne cirkulacije kao posledica ; 2. Hipertofija (uvećanja) mase srčanog mišića, koja nije praćena uvećanjem (umnožavanjem) cirkulacije