cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Burg Stargard
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Meklenburg-Štrelic Burg Štargard se nalazi u saveznoj državi Meklenburg-Zapadna Pomeranija u okrugu Meklenburg-Štrelic. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 50 metara. Površina opštine iznosi 61,7 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 5.029 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 82 stanovnika/km².
Bioinženjering
Bioinženjering je primjenjivanje inženjerskih principa i metodologija dizajna za riješavanje medicinskih problema. U specifične podoblasti bioinženjeringa spadaju:
Biomehanika
Biomehanika proučava artikulacije koštanih i mišićnih sistema, kao da je riječ o mehaničkim strukturama podređenim različitim silama i kretanjima. To uključuje analizu načina ljudskog hoda i istraživanje sila koje utiču na deformacije ljudskog tijela prilikom različitih nesreća (na primjer, saobraćajna nesreća). Biomehanika takođe proučava druge sisteme organizma kao i organe, na primjer, ponašanje krvi kao tečnosti koja je u konstantnom kretanju, mehaniku disanja i razmjenu energije u ljudskom tijelu.
Biohemijski inženjering
Biohemijski inženjering proučava hemijske interakcije između organizma i vještačkih materijala. Najznačajnija podoblast biohemijskog inženjerstva je ortopedijska hirurgija. Cilj je razvijanje proteza artikularnih sistema organizma koje neće odbaciti imunološki sistem i koje će se integrisati na najbolji način sa organizmom.
Bioelektricitet
Proučava biolektričnu aktivnost organizma, koji je osnova neurološkog sistema i većine vitalnih procesa u organizmu. Bioelektrični inženjer proučava te bioelektrične procese i koristi ih za za potrebe dijagnostike u medicini.
Pološka oblast (Severna Makedonija)
thumb|300 px|right|Pološka oblast. Pološka statistička oblast jeste jedna od 8 statističkih oblasti Republike Makedonije.
Upravno središte oblasti je grad Tetovo.
Položaj
Pološka statistička oblast se nalazi u severozapadnom delu zemlje i ima državnu granicu na zapadu sa Albanijom i na severu sa Srbijom.
Sa drugih strana oblast se graniči sa drugim oblastima:
Stanovništvo
Pološka statistička oblast imala je po poslednjem popisu iz 2002. g. 304.125 stanovnika, od čega u samom gradu Tetovu 52.915 st.
Prema narodnosti sastav stanovništva bio je sledeći:
Fairview, Utah
Fervju je grad u američkoj saveznoj državi Juta.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.247, što je 87 (7,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Valparaiso, Nebraska
Valparaiso je selo u američkoj saveznoj državi Nebraska. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 570 stanovnika.
Sulfat adenililtransferaza
Sulfat adenililtransferaza (, ATP-sumporilaza, adenozin-5'-trifosfat sumporilaza, adenozintrifosfat sumporilaza, adenililsulfat pirofosforilaza, ATP sumporilaza, ATP-sumporilaza, sumporilaza) je enzim sa sistematskim imenom ATP:sulfat adenililtransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ljudski fosfoadenozin-fosfosulfat sintazni (PAPS) sistem je bifunkcionalni enzim.
Prozopin
Prozopin je organsko jedinjenje, koje sadrži 18 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 315,491 Da.
Triptofan 2-C-metiltransferaza
Triptofan 2-C-metiltransferaza (, triptofanska 2-metiltransferaza, S-adenozilmetionin:triptofan 2-metiltransferaza) je enzim sa sistematskim imenom S-adenozil-L-metionin:L-triptofan 2-C-metiltransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
D-triptofan i (indol-3-il)piruvat mogu takođe da deluju kao akceptori, mada znatno sporije.
Castelmaurou
Kastelmoru je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Gornja Garona koja pripada prefekturi Tuluz.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 3261 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 194 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 16,77 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 223 metara (maksimalnoj 231 m, a minimalnoj 132 m).
Fenoksipropazin
{{Drugbox-lat
Ivana Peters
Ivana Peters (takođe poznata i kao Ivana Negativ), rođena kao Ivana Pavlović (22. 8. 1974.) je pevačica srpske rok grupe Negativ i bivši vokal grupe Tap 011.
Završila je srednju muzičku školu, a sa 15 godina počinje da peva u grupi pod nazivom Who is the best, koja se pretežno bavila rep muzikom, i sa kojima je snimila dva albuma.
Na „Beogradskom šlageru 94“ je zamenila Madam Pijano, nakon čega je skrenula pažnju na sebe. Gane Pecikoza, menadžer grupe Tap 011 (prvobitno ”Tapiri”) dovodi je u grupu, gde je zajedno sa Gocom Tržan bila ženski vokal, u grupi čiji su članovi još bili i Petar Stupar, Đorđe Pajović i Milan Bojanić. Sa grupom „Tap 011“ snimila je 3 albuma i učestvovala na brojnim festivalima.
Nakon odlaska iz grupe promenila je žanr, postavši deo rok sastava Negativ, sa kojim je do sada snimila tri albuma.
Udata je za Aleksandra Petersa, nekadašnjeg člana grupe Sanšajn), sa kojim ima ćerku Saru.
Stapleton, Georgia
Stejplton (Džordžija) je grad u američkoj saveznoj državi Džordžija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 438 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 438 stanovnika, što je 120 (37,7%) stanovnika više nego 2000. godine.
Venango, Nebraska
Venango je selo u američkoj saveznoj državi Nebraska. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 164 stanovnika.
Fenilpropilaminopentan
(-)-1-Fenil-2-propilaminopentan ((-)-PPAP) je lek sa neobičnim profilom dejstva. On se u izvesnoj meri može grupisanti u familje stimulanata i antidepresiva, mada je njegov mehanizam dejstva veoma različit.
PPAP se klasifikuje kao pojačivač dejstva kateholamina i serotonina. On stimuliše propagaciju impulsa posredovanu oslobađanjem neurotransmitera dopamina, norepinefrina i serotonina u mozgu.
Damerow
Damerov je grad u njemačkoj saveznoj državi Meklenburg-Zapadna Pomeranija. Jedno je od 54 opštinska središta okruga Iker-Randov. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 162 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 13062011.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Iker-Randov Damerov se nalazi u saveznoj državi Meklenburg-Zapadna Pomeranija u okrugu Iker-Randov. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 50 metara. Površina opštine iznosi 7,8 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 162 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 21 stanovnika/km².
Vardarska oblast (Severna Makedonija)
thumb|300 px|right|Vardarska oblast. Vardarska statistička oblast jeste jedna od 8 statističkih oblasti Republike Makedonije.
Upravno središte oblasti je grad Veles.
Položaj
Vardarska statistička oblast se nalazi u središnjem delu zemlje i ima državnu granicu na jugu sa Grčkom.
Sa drugih strana oblast se graniči sa drugim oblastima:
Stanovništvo
Vardarska statistička oblast imala je po poslednjem popisu iz 2002. g. 133.248 stanovnika, od čega u samom gradu Velesu 35.311 st.
Prema narodnosti sastav stanovništva bio je sledeći:
Fenibut
β-Fenil-γ-aminobuterna kiselina (fenibut) je derivat prirodnog inhibitornog neurotransmitera γ-minobuterne kiseline (GABA). Dodatak fenilnog prstena omogućava fenibutu da prođe kroz krvno-moždanu barijeru. Fenibut je u prodaji kao prehrambeni suplement. On nije odobren za uporebu kao lek u SAD-u i Evropi, mada se u Rusiji prodaje kao neuropihotropni lek. Postoje izveštaji po kojima on poseduje nootropna svojsta i da ima sposobnost poboljšanja neuroloških funkcija, međutim postoje i dijametralno suprotni nalazi. Generalno je prihavaćeno da fenibut ima anksiolitičko dejstvo kod životinja i ljudi. Fenibut je otriven u Sovjetskom Savezu tokom 1960-tih, i od tog vremena je korišten za tretiranje širokog opsega bolesti uključujući posttraumatski stres, anksioznost i insomniju.
Senarica-Vertilina, Pescara
Senarica-Vertilina je naselje u Italiji u provinciji Pescara, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 39 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 136 m.
Grandview Plaza, Kansas
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.560, što je 376 (31,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Nacionalnost
Ponekad se kao sinonim za nacionalnost koristi i izraz narodnost.
Nacionalističke ideologije, koje kao idealnu društvenu zajednicu promatraju nacionalnu državu kao sintezu nacije i države, pojam "nacionalnosti" shvaćaju na oba gore navedena načina.
Postum
Marko Kasijan Latinije Postum, ubijen 269. godine), poznatiji samo kao Postum, bio je rimski uzurpator koji je vladao tzv. Galorimskim carstvom od 260. do svoje smrti.
Borba sa Galijenom
thumb|left|Natpis iz Augzburga, pronađen 1992. godine, pružio je ključan dokaz za datovanje početka Postumove vlade u period između maja i jula [[260. godine.]]
Kada je u Podunavlju najzad zavladalo zatišje, Galijen je 265. godine organizovao opsežan pohod protiv Postuma. U početku Galijen je bio uspešan i opseo je Postuma u galskom gradu koji izvori nisu imenovali. Međutim, prilikom jednog obilaska poprišta borbi, Galijen je ranjen strelom od strane jednog od opsednutih. Njegova rana se zatim iskomplikovala i car se povukao južno od Alpa da bi se 266. ponovo posvetio borbi sa Gotima na Balkanu. U Medilanu (današnjem Milanu) Galijen je ostavio vojskovođu Aureola da brani Italiju od upada varvara i potencijalnog pohoda galorimskog cara Postuma. Početkom 268. godine, računajući na Galijenovu udaljenost, Aureol se proglasio za cara u Milanu. Galijen se brzo vratio u Italiju, potukao Aureola i naterao ga da se skloni u Milan. Aureol je odatle priznao Postuma za svog savladara najverovatnije u pokušaju da dobije vojnu pomoć i oslobodi se opsade. Postum se ipak nije oglasio po pitanju ove ponude, a Aureol je ubijen od strane vojnika novog cara Klaudija II Gotskog, koji je preuzeo rimski presto nakon što su balkanski oficiri početkom septembra 268. izveli atentat na Galijena.
Administracija i novac
Postum se izgleda nije interesovao za proširenje domena kojim je vladao. Sudeći po predstavama na novcu i titulama koje je koristio smatrao se za legitimnog rimskog cara i želeo je da bude priznat za Galijenovog savladara. Među vodećim ljudima Postumovog režima nalazila su se dvojica romanizovanih aristokrata, koji su, sudeći po gentilnim imenima, bili galskog porekla Marko Piavonije Viktorin i Gaj Esuvije Tetrik. Viktorin je zajedno sa Postumom bio konzul 267. godine, dok je Tetrik bio jedan od članova paralelnog galorimskog senata i docnije namesnik provincije Akvitanije. Sudeći po sačuvanom novcu koji je Postum kovao u Triru, bar zakratko je uspeo da plasira novac boljeg kvaliteta od onoga koji je kovao Galijen i pokušao je da obnovi korišćenje sestercija, srebrnog novca koji su Rimljani koristili u svakodnevnim poslovima a koji je tokom krize 3. veka potpuno devalviran. Međutim, u Galiji je izgleda robno-novčana privreda bila manje razvijena nego u mediteranskim krajevima carstva, tako da je Postum dobrim delom koristio srebrni novac iz vremena Antonina tako što je preko postojećih motiva kovao oznake karakteristične za njegovu vladu. Prednost recikliranja novca iz vremena Antonina bila je u sferi carske propagande i ideologije pošto je npr. 260. u Triru Postum kovao medaljone vredne dva srebrnjaka koji su ga predstavljali slično Hadrijanu koji je bio poznat u rimskoj tradiciji kao obnovitelj provincija.
Pad
Nakon što je Klaudije II Gotski postao rimski car Hispanija se vratila pod okrilje centralne vlade i time je prestala da bude deo Galorimskog carstva. O samim okolnostima izvori ne pružaju dodatne detalje. Klaudijevo zauzimanje Narbonske Galije poznato nam je zahvaljujući natpisu nađenom u francuskom gradu Grenoblu koji uspešnu akciju pripisuje Juliju Placidijanu, prefektu noćne straže Rima vigilima. Iako je potpunu hronologiju događaja teško utvrditi, u današnjoj istorijskoj nauci se smatra da su ovi događaji usledili nakon Postumovog ubistva. Naime, u Majncu se 269. protiv Postuma pobunio izvesni Ulpije Kornelije Lelijan koji se proglasio za cara. Postum je uspeo da ga porazi i likvidira, ali je potom stradao u pobuni vojnika kojima je prethodno zabranio da opljačkaju zauzeti grad. Postuma je zamenio izvesni Marije, a zatim i Viktorin koji je sada možda već dogurao do položaja pretorijanskog prefekta. Bilo kako bilo, borbe za presto Galorimskog carstva su dovele do gubitka Hispanije i Narbonske Galije, ali nakon što se Viktorin učvrstio osipalje teritorija je zaustavljeno zakratko.
Pošto je Aurelijan već 273. pokorio Galorimsko carstvo i vratio ga pod centralnu upravu, Postum se danas u istoriografiji smatra za najsposobnijeg među galorimskim vladarima.
Stevan Faddy
Stevan Fedi (Stevan Faddy) je pop i rok pevač iz Kotora. Rođen je 2. septembra 1986. i porijeklom je iz Škotske.
Stevan je najpoznatiji po svojim uspešnim festivalskim nastupima, uključujući i pobede na Monteviziji 2006. i Montenegrosongu 2007. Predstavljaće Crnu Goru na Pesmi Evrovizije 2007. u Helsinkiju.
Kao učenik kotorske srednje muzičke škole, Fedi je postao frontmen tivatskog pop-rok sastava "Rejn dogz". Uporedo sa ovim, počinje sa pisanjem i komponovanjem pesama za druge crnogorske izvođače. Medijsku pažnju privukao je 2003. godine pobedom na finalnoj večeri televizijskog serijala Intro karaoke, te ubrzo potom osvajanjem "Srebrne sirene" (drugog mesta) na "Večeri novih zvijezda" hercegnovskog festivala Sunčane skale 2003. sa pesmom "Poslednja obala", međutim Stevan i njegovi promoteri iz In televizije nisu bili sasvim zadovoljni ovim plasmanom. Na Montefonu 2003, Stevan Fedi je proglašen za muzičko otkriće godine.
Nakon ovoga usledila ja pauza te prvi "koncert za prijatelje" u Kotoru (u ekskluzivnom lokalu "Cezar"). Sa baladom "Utjeha" 2005. godine je osvojio drugo mesto na Monteviziji i četvrto na Evropesmi-Europjesmi.
Na Monteviziji 2006. godine, Stevan Fedi je zauzeo prvo mesto (po 12 poena od sedam (od osam) članova žirija i 10 glasovima publike) sa pesmom "Cipele" Aleksandra Saše Filipovića na tekst Jelene Galonić, ostaviviši za sobom prošlogodišnje pobednike No nejm. Međutim, na Evropesmi-Europjesmi u Beogradu, crnogorski članovi žirija su potpuno drugačijeg mišljenja i sve četvoro daju po 12 poena No nejmu i po 10 poena Fediju, te Fedi po broju poena zauzima treće mesto. U javnim nastupima nakon spora koji je izbio posle skandalozno podeljenog i pristrasnog glasanja žirija (i okončao povlačenjem Srbije i Crne Gore sa Pesme Evrovizije 2006.), Fedi je bezrezervno stajao na strani sastava No nejm. Nekoliko meseci kasnije, Marko Perić, frontmen No nejma, napušta grupu i pridružuje se pratećem sastavu Stevana Fedija.
Fedi je pobedio na Montenegrosongu 2007. sa pesmom "Ajde kroči" Slavena Knezovića na tekst Milana-Minje Perića, koji su pisali i "Zauvijek moja", pesmu-predstavnicu SCG 2005. Osvojio je 4.747 glasova, prema 2.842 za drugoplasiranog Stefana Filipovića.
Stevan se povukao sa Sunčanih skala 2004, a 2005. je pevao svoju pesmu Moliću anđele i osvojio šesto mesto. Vozi Ferari. Trenutno radi na svom prvom albumu i ima gaćicu i čarapicu koje čine 80% prosječnih primanja prosječnog crnogorskog koristika Twittera.
Trenje
Trenje je sila koja se protivi klizanju jednoga tijela uz drugo dok se tijela međusobno pritišću, a djeluje u području dodira. Kada dođe do takvog klizanja, na pojedino tijelo trenje djeluje u suprotnom smjeru od brzine kojom kliže uz drugo tijelo, i zove se trenje klizanja. Trenje klizanja pretvara kinetičku energiju u toplinu. Statičko trenje sprečava klizanje, i jednakog je iznosa a suprotnog smjera od zbroja ostalih sila koje pokušavaju izazvati klizanje. Ako se te sile povećavaju, te njihov zbroj premaši maksimalni mogući iznos statičkog trenja (graničnu vrijednost), počinje klizanje a statičko trenje se pretvara u trenje klizanja. Granična vrijednost statičkog trenja najčešće se ne razlikuje značajno od iznosa trenja klizanja, ali ponekad može biti i znatno veća (npr. metal na metalu ili staklo na staklu), a iznimno i malo manja. Iznos sile trenja ne ovisi neposredno o veličini dodirne površine, nego samo o kemijskom sastavu i obradi ploha. Trenje je posljedica kemijskog međudjelovanja (električne sile) materijala koji su u dodiru.
Najjednostavnije je analizirati trenje kad se tijela dodiruju ravnim plohama. No, u pojedinim područjima primjene analiziraju se i drugi specijalni slučajevi, kao što je užetno trenje na okruglom profilu, ili trenje kod kotrljanja, itd.
Usto, osim opisanoga uobičajenog značenja, pojam trenja u širem smislu može se protegnuti i na različite druge otpore relativnom gibanju, kao što je otpor sredstva koji djeluje na kruto tijelo koje se giba kroz fluid, ili međudjelovanje susjednih slojeva fluida koji se gibaju različitim brzima (zbog viskoznosti) itd. No, u ovome tekstu promatra se samo trenje koje se protivi klizanju.
Trenje klizanja i statičko trenje
Koeficijent trenja klizanja ovisi o vrsti i obradi dodirnih ploha; npr. za automobilsku gumu na suhom asfaltu iznosi oko 0,80-0,85 (ako guma nije izlizana), a za istu gumu na mokrom asfaltu oko 0,45-0,50, dok je na zaleđenom kolniku samo 0,05-0,10. Iznos sile kojom jedno tijelo pritišće drugo uobičajeno se obilježava slovom, zato što ta sila djeluje okomito, tj. u smjeru normale, na dodirnu plohu i smjer klizanja.
mini|480px|desno|Trenje na horizontalnoj podlozi Na skici desno prikazan je jednostavan primjer trenja za tijelo koje kliže po horizontalnoj podlozi zato što ga gura horizontalna sila (podloga je drugo tijelo, koje smatramo velikim i nepomičnim, odnosno čije gibanje nas ne zanima). Na lijevoj strani skice ucrtane su sile koje djeluju na tijelo, a na desnoj sile kojima tijelo djeluje na podlogu.
Na tijelo djeluje težina kojom ga privlači Zemlja; zbog težine tijelo pritišće na podlogu (koja mu ne dopušta gibanje u tome smjeru) jednakom silom  (desna strana skice). Na silu podloga uzvraća (zakon akcije i reakcije) normalnom reakcijom  koja u suprotnom smjeru djeluje na tijelo. Tako se vertikalne sile na tijelo ( i ) poništavaju.
Sila pokreće i ubrzava klizanje tijela po podlozi. Zbog toga se tijelo tare o podlogu, tj. djeluje na nju silom trenja koja je na desnoj strani skice označena kao. Na tu silu podloga uzvraća (zakon akcije i reakcije) silom trenja koja u suprotnom smjeru djeluje na tijelo. Ukratko, djelovanju sile na tijelo suprotstavlja se sila trenja klizanja, čiji se iznos računa prema gore navedenoj formuli, i umanjuje ubrzanje tijela.
(-)-mentol dehidrogenaza
(-)-mentol dehidrogenaza (, monoterpenoidna dehidrogenaza) je enzim sa sistematskim imenom (-)-mentol:NADP+ oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Prospidijum hlorid
Prospidijum hlorid je organsko jedinjenje, koje sadrži 18 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 482,316 Da.
Trenje
Trenje klizanja i statičko trenje
U rutinskom rješavanju problema s trenjem nije doista potrebno provoditi opisanu uzročno-posljedičnu analizu sila. U navedenom primjeru, dovoljno je samo prikazati sve sile koje djeluju na tijelo (lijeva strana skice) i odrediti ubrzanje tijela pomoću Newtonovog temeljnog zakona gibanja: vektorski zbroj sila jednak je umnošku mase i ubrzanja. Ubrzanje je u smjeru sile, a protivi mu se , pa je:. U vertikalnom smjeru nema ubrzanja, što znači da vektorski zboj vertikalnih sila iznosi nula, tj. , čime se dobiva iznos normalne reakcije pomoću kojega se računa trenje. Uvrštavajući za iznos težine konačno se dobiva jednadžba za akceleraciju. Ako je sila koja gura tijelo 20 N, masa tijela 2 kg, a koeficijent trenja 0,8, uvrštavanje daje 20 - 0,8·2·9,81 = 2a, pa je ubrzanje a = 2,15 m/s2.
I u slučaju da sustav sila nije tako jednostavan (npr. tijelo je na kosini a vuče ga ili gura više sila pod proizvoljnim kutevima), problem se riješava na sličan način. Tada u pravilu normalna reakcija podloge (potrebna za određivanje trenja) neće biti jednaka težini tijela, ali se na sličan način dobiva iz temeljnog zakona gibanja, uz rastavljanje sila u prikladno odabranom koordinatnom sustavu. U gornjem jednostavnom primjeru, umjesto formalnog uvođenja koordinatnog sustava, korišteno je razdvajanje sila na horizontalne i vertikalne.
(-)-mentol dehidrogenaza
Ovaj enzim nije identičan sa EC 1.1.1.208, (+)-neomentolnom dehidrogenazom. On takođe deluje na brojne druge cikloheksanole i cikloheksenole.
Trenje
Trenje klizanja i statičko trenje
mini|440px|desno|Statičko trenje i trenje klizanja Statičko trenje (ponekad se kaže i trenje mirovanja) sprečava klizanje koje pokušavaju uzrokovati druge sile. Primjerice, ako čovjek malom silom gura neki težak ormar, ormar se ne miče. To znači da pod djeluje na ormar točno jednakom silom statičkog trenja u suprotnom smjeru. Kako čovjek mijenja iznos sile kojom gura, tako se mijenja i iznos statičkog trenja (sve dok ormar miruje): statičko trenje je upravo onoliko koliko je potrebno da spriječi klizanje. No, statičko trenje ne može premašiti granični iznos koji se računa na isti način kao i trenje klizanja, ali pomoću koeficijenta statičkog trenja  koji je u pravilu veći od koeficijenta trenja klizanja. Stoga se statičko trenje u načelu opisuje relacijom:
Poljoprivredni fakultet Univerziteta u Beogradu
Poljoprivredni fakultet je visokoškolska ustanova u sastavu Univerziteta u Beogradu. Osnovan je 1919. godine Zakonom o izmenama i dopunama zakona o Univerzitetu od 27. 02. 1905. godine (Sl. novine Kraljevine SHS br. 85, godina I, od 23. 08. 1919. godine) kao jedan od 6 fakulteta Univerziteta u Beogradu.
Trenje
Trenje klizanja i statičko trenje
Za mnoge materijale je tek za nekoliko postotaka veći od. No za neke kombinacije metalnih ploha mogu se razlikovati i nekoliko puta, npr. za cink na lijevanom željezu statički koeficijent je 0,85 dok je koeficijent trenja klizanja samo 0,21.
Za cjeloviti opis statičkog trenja i trenja klizanja najjednostavnije je promatrati lijevu stranu gornje skice, te zamisliti da se iznos sile koja gura tijelo povećava od nule do vrijednosti znatno veće od graničnog iznosa statičkog trenja. Na skici desno prikazano je kako se pri tome mijenja iznos sile trenja koja se protivi sili. Dok tijelo miruje, statičko trenje raste jednako kao i sila, sve do iznosa. Nakon toga, povećanje sile uzrokuje klizanje, a iznos statičkog trenja pada na iznos trenja klizanja.
Poljoprivredni fakultet Univerziteta u Beogradu
Odseci i Instituti
Sva pitanja nastavne delatnosti odseka razmatra i o njima odlučuje Nastavno-naučno veće (odgovarajućeg) instituta.
Trenje
Trenje klizanja i statičko trenje
Na skici se još opaža i da iznos trenja klizanja nije posve konstantan (kako se podrazumijevalo u prethodnom opisu). Oscilacije u iznosu trenja klizanja (na skici su preuveličane radi bolje uočljivosti) ne ovise neposredno o sili, nego su posljedica mikroskopskih neravnina dodirnih ploha koje prilikom gibanja utječu na kemijske interakcije među materijalima (crtež je proizvoljan, tj. samo kvalitativno ilustrira tipične mjerene vrijednosti).
Poljoprivredni fakultet Univerziteta u Beogradu
Odseci i Instituti
Fakultet ima sledeće institute:
Trenje
Korisni učinci trenja u svakodnevnom životu
Ljudi šeću naprijed odguravajući se nogama natrag. Bez trenja, podovi, ceste i pločnici bili bi mnogo više kliski nego ledeno klizalište. Automobili ne bi mogli ubrzavati ni kočiti. Ljudi bi padali na pod kada bi pokušali hodati ili trčati.
Sulfat adenililtransferaza (ADP)
Sulfat adenililtransferaza (ADP) (, ADP-sumporilaza, sulfat (adenozin difosfat) adenililtransferaza, adenozin difosfatna sumporilaza) je enzim sa sistematskim imenom ADP:sulfat adenililtransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Trenje
Paljenje vatre
Najjednostavnija oprema za paljenje vatre ovisi o trenju, a sastoji se od dvaju suhih drvenih štapova. Rukama ili strunom luka treba brzo rotirati jedan štap po drugom. Trenje postiže temperaturu do približno 300 °C, pri kojoj štap počne žariti. Za paljenje šibica također se primjenjuje trenje. Kada se glava šibice tare o traku na bočnoj strani kutije od šibica, trenje podiže temperaturu. Vrućina potakne da kemikalije u glavi šibice i u traci na kutiji od šibica zajedno reagiraju. Kako se G temperatura povećava, glava šibice izgara na zraku i naposljetku zapali drvo.
Problemi koje uzrokuje trenje
Trenje predstavlja značajan problem kod predmeta koje treba gibati po podlozi. Rani ljudi su povlačili terete na drvenim saonicama. Te su sanjke pomogle u prijenosu tereta, ali je još uvijek ostalo veliko trenje između saonica i tla. Ljudi su poslije otkrili da je teške terete kao npr. blokove od kamena mnogo lakše pomicati pomoću valjaka. Valjci su se okretali, te su smanjili trenje jer teret nije klizao dodirajući tlo kao kad se gibao. Nedostatak je valjka što oni ostaju iza tereta kada se teret kreće po njima. Pred otprilike 5500 godina taj je problem bio prevladan izumom kombinacije kotača i osovine.
Venice, Nebraska
Venice je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Nebraska. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 75 stanovnika.
Dargun
Dargun je grad u njemačkoj saveznoj državi Meklenburg-Zapadna Pomeranija. Jedno je od 69 opštinskih središta okruga Demin. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 4.829 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 13052017.
Lista teatarskih režisera
NAPOMENA O IMENIMA:
Upisujete redateljevo ime i prezime, što je ujedno i poveznica. PAZITE: upisuje se prvo ime a onda prezime (npr. Stjepan Miletić), ALI morate složiti redatelja pod slovo koje odgovara njegovom prezimenu.
PRIMJER:
Ako želite unijeti redatelja Branko Gavella, pod slovo G upišite: * Branko Gavella.
Zdravko Čolić
Zdravko Čolić (Sarajevo, 30. svibnja 1951.), bosanskohercegovacki pjevač zabavne glazbe i svojevremeno najveća jugoslovenska pop-zvijezda. Živi u Beogradu.
Djetinjstvo
Rođen je 30. maja 1951. godine u Sarajevu, a djetinjstvo je proveo na Grbavici. Kao dijete se više zanimao za sport nego za muziku. Najprije je bio golman u juniorima "Željezničara", da bi ubrzo shvatio kako mu atletika više leži. Na jednom natjecanju osvojio je drugo mjesto, odmah iza tadašnje atletske zvijezde Nenada Stekića. Ipak, kako Čola kao sportist nije postizao veće rezultate, a kako je imao velikog talenta za recitovanje, podrazumijevalo se da učestvuje u školskim priredbama. Volio je i glumu, pa je primljen i u Pionirsko pozorište, gdje je učestvovao u predstavama "Dječaci Pavlove ulice" i "Kekec i Mojca". Muzika mu je bila hobi, učio je gitaru i išao u muzičku školu. Prvotno su se Čolini roditelji dvoumili između gitare i harmonike, no mali Zdravko se odlučno zalagao za gitaru i tako je odlučeno da se kupi gitara! Sa prijateljem Bracom Isovićem svirao je za društvo u parku, a u svom su kvartu bili poznati kao duet Čola i Isa sa Grbavice.
Prvi muzički koraci
Prvi pjevački nastup imao je u Baošićima, malom naselju nedaleko Herceg Novog, u Boki Kotorskoj. Na plaži ili kampu od deset uvečer pa do jutra pjevao je i svirao pjesme s festivala u San Remu, pjesme s domaćih festivala, kao i hitove s Radio Luxemburga. Kasnije će Čola priznati kako je ponekad i izmislio neki tekst, ali da to niko nije primijetio jer nije znao original tekst. U Crnoj Gori je zaradio i prvi honorar od svirke i pjevanja. Naime, s prijateljem je iz Sarajeva u Bijelu stigao bez dinara u džepu. Pohađao je tada treći razred gimnazije. Na jednom plakatu ugledali su najavu natjecanja pjevača amatera. Čolić se prijavio, otpjevao pjesmu "Lady Madonna" i osvojio drugu nagradu. Nagradu su brzo potrošili: autobusom su otišli u Dubrovnik, jeli kolače na Stradunu, prošetali, otišli na gala ručak, sjeli na voz za Sarajevo i od ostatka novca častili cijelo društvo.
Početak karijere
Prvi zvanični nastup Čola je imao 1969. godine u grupi "Ambasadori". Bio je dvije i po godina pjevač u toj grupi. Svirali su rhythm & blues, pjesme Jamesa Browna i grupe "Chichago". No, svirali su redovito jedino u Domu armije i Domu milicije u plišanim odjelima specijalno kupljenim za tu priliku. A onda 1971. godine Zdravko Čolić upoznaje Kornelija Kovača, koji je Čolu pozvao u tada poznatu "Korni grupu". Čolić se preselio u Beograd pun nade i ambicija. U Beogradu Čolić stanuje po iznajmljenim sobicama, sluša prigovaranja gazdarica, ponekad ih opslužuje kupovinom na tržnici. Tada novca nije imao na napretek, pa ga financijski izrdžavaju i roditelji. No, Čola je u "Korni grupi" ostao samo šest mjeseci, a na njegovo mjesto je došao Zlatko Pejaković. Naime, poslije pjesama "Kukavica kuka" i "Gospa Mica gazdarica", koja je izazvala čitavu pobunu beogradskih gazdarica, što je prouzrokovalo skidanje sa svih programa i povlačenje ploče iz prodaje, Kovač je svom solisti predložio povratak u Sarajevo. I nije mu preostalo ništa drugo do vratiti se u Sarajevo. Ovaj se put čvrsto odlučuje za solističku karijeru. Tako je nastupio na festivalu Vaš šlager sezone u Sarajevu 15. aprila 1972. godine s pjesmom Kemala Montena "Sinoć nisi bila tu". Pjesmu je trebala prvotno pjevati Josipa Lisac, ali kako je ona otkazala nastup pjesmu je otpjevao Čola i osvojio treću nagradu, te nagradu za interpretaciju. Pjesma u cijeloj zemlji postaje veliki hit, a danas se ubraja u neke od Čolinih najljepših pjesama. Od tog trenutka i zvanično počinje Čolina solo karijera, kojom će se uzdići na mjesto naše najveće estradne zvijezde. Te godine učestvuje na festivalima u Splitu sa pjesmom "Stara pjesma", Skopju sa pjesmom "Moj bol", kao i na festivalu u Prištini. Nedugo nakon festivalskih nastupa, Zdravko Čolić zajedno sa Indexima, Biserom Veletanlić, Sabahudinom Kurtom i Sabinom Varešanović odlazi na veliku turneju po SSSR.
Internacionalni pokušaji
Ubrzo je krenula i internacionalna karijera. Na Opatijskom festivalu pobjedio je s pjesmom Kemala Montena "Gori vatra", čime se plasirao na Pjesmu Eurovizije. Plasman u Luksemburgu te 1973. nije bio baš uspješan - bio je preposljednji, ali je tvrtka Warner Brothers ipak s Čolom potpisala ugovor. Tako je Čolić za njih snimio četiri singla, dva na njemačkom i dva na engleskom jeziku, no tu se i završava njegova glasno najavljivana karijera u inostranstvu jer Čola nije želio da živi u Njemačkoj, gdje je prvotno trebao prijeći, sve dok je kod kuće u Jugoslaviji bilo dovoljno posla i izgleda za još mnogo koncerata. Na svojim njemačkim pločama Zdravko Čolić je potpisan kao Dravco, jer je njemačkim urednicima njegovo ime bilo komplikovano za izgovor.
Prvi uspjesi
Nakon Eurosonga došlo je vrijeme za prvi veliki Čolin hit, pjesmu "Ona spava", koja mu je osigurala pobjedu na Hit paradi i koja se prodala u 150.000 primjeraka. U naredne dvije godine Čola se najčešće pojavljuje na festivalima u Sarajevu i Beogradu, a pjesme sa sarajevskog festivala Vaš šlager sezone: "Bling blinge blinge bling" (VŠS 73), "Zelena si rijeka bila" (Pobjeda na Šlageru sezone 74), "Zvao sam je Emili" (VŠS 75), kao i "Ljubav je samo riječ" i "April u Beogradu" s festivala "Beogradsko proleće" danas se ubrajaju u vječne hitove opće eks-jugoslavenske pjesmarice.
Vrhunac karijere
Sljedeći album "Ako priđeš bliže" iz 1977. je snimljen u Zagrebu, a miksovan u Njemačkoj. Za prve dvije sedmice prodano je 50 hiljada primjeraka, a novi aduti kod publike su "Pjevam danju, pjevam noću" po pjesmi Branka Radičevića, "Glavo luda", "Zagrli me", "Juče još", "Jedna zima sa Kristinom" i "Produži dalje". 1. aprila 1978. godine Čola kreće na jugoslovensku turneju pod nazivom "Putujući zemljotres", a pratila ga je plesna grupa "Lokice". Već tada je ploča otišla u 150.000 primeraka, da bi na kraju prebacila 700.000 primjeraka. U anketi lista "Zdravo" Čolić je pobjedio u kategoriji najdraža ličnost godine. Iako je na početku turneje 4. i 8. aprila održao dva koncerta u beogradskoj hali "Pionir", turneja se okončala koncertom na Marakani održanom 5. septembra 1978. godine koji je okupio oko 70.000 ljudi. U pratećoj Čolićevoj grupi klavijature je svirao Chris Nicols, a bas Dado Topić, nekadašnji članovi tada već raspuštenog sastava "Time". Topić je nastupio kao predizvođač, otpjevavši nekoliko svojih hitova, a zatim je na scenu stupio Čola praćen razgolićenim Lokicama. Kao gosti koncerta pojavili su se Kemal Monteno, Arsen Dedić, Kornelije Kovač, Josip Boček, trio Strune i pjevački kvintet RTB-a. Sav prihod od nastupa Zdravko je ustupio Savezu slijepih. Na stadionu su snimljeni i prvi kadrovi dokumentarnog filma o Zdravku "Pjevam danju, pjevam noću". Scenario je pisao novinar Dušan Savković, a režirao je reditelj Jovan Ristić. Film je kasnije pretočen u seriju od četiri epizode i nekoliko mjeseci kasnije, poslije kino-premijere, prikazan na tadašnjoj jugoslavenskoj televiziji. Koncertu na Marakani prisustvovao je Siggi Loch, direktor njemačke diskografske kuće, koji je bio iznenađen Zdravkovom popularnošću i odmah je predložio da se obnovi ugovor, pa su za njemačko tržište objavljeni singlovi sa pjesmama "Jedina" i "Zagrli me", kao i jedan disko singl na kome su pjesme "I’m Not Robot Man" i "Light me". Međutim, Zdravko nije prihvatio njihovu ponudu da se preseli u Njemačku i tamo radi za njih. Umjesto toga je 14. novembra 1978. godine otišao na odsluženje vojnog roka u Valjevo. Kasnije je prekomandovan u Beograd, pa u Požarevac, a vojsku je završio 14. septembra 1979.
"Malo pojačaj radio" i druge ploče
U proljeće 1980. godine Čola je objavio album "Zbog tebe" sa pjesmama "Pisaću joj pisma duga", "Pusti, pusti modu" i "Pjesmo moja". Album je sniman u Velikoj Britaniji, opet ga je producirao Kornelije Kovač, a autori su još bili Goran Bregović, Kemal Monteno, Arsen Dedić, Ranko Boban i Spomenka Kovač. Iako je euforija za Zdravkom malo opala, ploča je prodana u preko 400.000 primjeraka. Sljedeća turneja je bila nešto mirnija, bez Lokica, ali sa engleskim muzičarima. Na kraju turneje, u oktobru 1980. godine, Čolić je održao tri rasprodata koncerta u hali "Pionir" u Beogradu. Na jednom od njih prvi i posljednji put, na jednom svom koncertu, je uživo otpjevao svoj tadašnji mega hit, himnu "Druže Tito, mi ti se kunemo".
Novi album "Malo pojačaj radio" sniman je oktobra i novembra 1981. godine u Londonu. Muzički dio posla odradili su Kornelije Kovač i Goran Bregović, a matrice su snimili engleski studijski muzičari. Ploča je donela zaokret ka rok zvuku, a hitovi su bili "Mađarica", "Nove lakovane cipelice", "Kažeš da ti nekad izgledam ko Dunav". U pjesmi "Što si prepotentna", Zdravko se prvi put ogledao kao autor muzike, dok su dio ostalog materijala napisali Đorđe Balašević, Duško Trifunović, Đorđe Novković i Marina Tucaković. Album je prodan u više od 300.000 primjeraka.
Tokom 1982. Čolić je na turneji održao pedeset pet koncerata, a pratili su ga članovi grupe "Generacija 5". Tada su nastupili i u Prištini u kojoj zbog demonstracija niko punih godinu dana nije svirao. Nastup na beogradskom Tašmajdanu 10. juna 1982. godine okupio je osam hiljada posjetitelja, a cijena karata iznosila je sto dinara, što je u ono vrijeme bila neuobičajeno visoka cifra.
I naredna je ploča, album "Šta mi radiš", opet snimana u Londonu i to pod potpunom kontrolom Kornelija Kovača. Opet su svirali engleski muzičari, a autori pjesama su bili Kovač, Momčilo Bajagić Bajaga, Kikamac (Zana), Arsen Dedić, Vlado Dijak i drugi. Album je objavljen 1983. godine, donijevši opet nekoliko hitova, kao "Cherie, Cherie", "Šta mi radiš" i legendarnu baladu "Stanica Podlugovi" (Vlado Dijak). Čolić je na turneju je još jednom krenuo sa članovima grupe "Generacija 5", a pojačanje je bio i Laza Ristovski.
Na sljedećoj ploči "Ti si mi u krvi" 1984. godine, prvoj koju snima u Beogradu, u studiju "Akvarijus", Čolić se okrenuo etno zvuku, posebno u brojevima "Ruška", "Sto Cigana", "Ti možeš sve, al' jedno ne", ali se kao najveći hit izdvaja balada "Ti si mi u krvi", koju su zajedno uradili Kornelije i Spomenka Kovač. Album se promovira na nepotpunoj jugoslovenskoj turneji koja je obuhvatila jadransku obalu, Bosnu i Hercegovinu i Makedoniju, kao i veliki koncert u beogradskom Centru Sava. U to vrijeme Čolić se privremeno udaljio sa scene, osnovavši sa Bregovićem izdavačku kuću "Kamarad" i među prvima započeo privatnu izdavačku djelatnost.
Poslije skoro tri godine pauze i petnaestogodišnje vjernosti zagrebačkom Jugotonu, Čolić je u decembru 1988. za sarajevski Diskoton sa Kornelijem Kovačom, kao producentom i aranžerom, snimio i objavio album jednostavno nazvan "Zdravko Čolić" kojim se vratio pop zvuku. Ploča nije imala velikog medijskog odjeka i pamti se kao album sa najslabijim tiražom od 200.000 primjeraka, sa koga kao hitovi izdvajaju numere "Oj djevojko, selen velen" i balade: "Hej suzo" i "Samo ona zna". Zbog loše prodaje nije održana turneja, a i sljedećih godina Čola se posvetio privatnom biznisu.
Godine diskografske pauze
Sjajna karijera potrajala je sve do skoro pred sam rat u Bosni i Hercegovini 1992., kada je Zdravko Čolić napustio rodno Sarajevo i preselio se u Beograd. Povremeno je nastupao po manjim dvoranama širom Evrope sa Lazom Ristovskim, a redovan je suradnik na pločama Bregovićeve filmske muzike. Tokom pauze u njegovom diskografskom radu godine 1994. Komuna i PGP RTS objavili su dvostruki album "Posljednji i prvi" koji je ujedno bio i izbor njegovih najvećih hitova. Tokom 1990-ih godina, album se smatra jednim od najprodavanijih albuma u tadašnjoj SRJ.
"Zavičaj"
Čolićev deseti album "Okano", objavljen je krajem 2000. godine u izdanju BK Sounda. Album pored naslovne numere doneo i hitove "Krasiva", "Hotel Balkan" i baladu "U boji vina". Tiraž je bio preko pola miliona prodatih nosača zvuka, a uslijedila je i velika turneja po većim gradovima bivše Jugoslavije. Turneja je završena koncertom na Marakani, 30. juna 2001. godine, na kojoj se ovaj put okupilo oko 80.000 ljudi, a pred malim ekranima više od 4.000.000 ljudi je pratilo direktan prijenos koncerta. Album "Okano" proglašen je za album godine u gotovo svim zemljama bivše domovine, pjesma "Okano" za hit godine, a Zdravko Čolić za ličnost godine.
24. decembra 2003. godine Zdravko je predstavio album "Čarolija", ponovo u izdanju RTV BK. Sa albuma su se izdvojile pesme "Ao nono bijela", "Zločin i kazna", "Moja draga", "Na ovaj dan", a sa jednim od najboljih spotova se izdvaja veliki hit "Mnogo hvala". U maju 2004. godine je počela turneja većim gradovima bivše Jugoslavije i u nekim evropskim zemljama. Tokom 2005. godine održano je još 14 koncerata u Kanadi, Americi, Evropi, kao i na prostorima bivše SFRJ.
Grad Skoplje
thumb|300 px|right|Skopska oblast. Grad Skoplje ili Skopska statistička oblast jeste jedna od 8 statističkih oblasti Republike Makedonije.
Grad Skoplje obuhvata sam grad Skoplje u upravnim granicama i njegovo okruženje.
Položaj
Grad Skoplje se nalazi u severnom delu zemlje i ima državnu granicu na severu sa Srbijom.
Sa drugih strana oblast se graniči sa drugim oblastima:
Opštine
thumb|300 px|right|Gradske opštine Velikog Skoplja - 1-Centar, 2-Gazi Baba, 3-Aerodrom, 4-Čair, 5-Kisela Voda, 6-Butel, 7-Šuto Orizari, 8-Karpoš, 9-Đorče Petrov, 10-Saraj
Stanovništvo
thumb|300 px|right|Središte Skoplja Grad Skoplje imao je po poslednjem popisu iz 2002. g. 571.040 stanovnika, od čega u samom gradu Skoplju 506.926 st.
Prema narodnosti sastav stanovništva bio je sledeći:
Prema veroispovesti sastav stanovništva bio je sledeći:
Topljenje
175px|desno|mini| Topljenje je fizički proces u kome materija menja svoje agregatno stanje od čvrstog u tečno. Unutrašnja energija čvrste materije se uvećava, obično zagrevanjem ili povećanjem pritiska, čime se njena temperatura podiže do temperature topljenja. Kada telo dostigne tačku topljenja, njegova stroga struktura molekula se remeti i postaje labavije uređena, čime telo postaje tečnost. Dok telo prelazi iz čvrstog u tečno stanje njegova temperatura se ne menja. Energija koju je potrebno predati telu da bi se ono otopilo (na temperaturi topljenja) naziva se latentna toplota.
Talište
Talište je temperatura pri kojoj neka tvar prelazi iz čvrstoga u tekuće agregatno stanje. Ovisi o tlaku, ali se u tablicama za pojedine tvari obično navode vrijednosti tališta kod normiranog atmosferskoga tlaka (101 325 Pa). Pod većim tlakom talište se snizuje, a pod manjim povisuje. Talište slitina i čvrstih otopina redovito je niže od tališta pojedinih komponenata. Temperatura skrućivanja, što je obrnuta pojava prelaska iz kapljevitog u kruto stanje, zove se krutište (za vodu se tradicionalno koristi pojam ledište). Za većinu tvari talište je jednako krutištu, na primjer kod žive su na 234,32 kelvina (−38,83 °C). Za neke se tvari razlikuju, na primjer organski se polimer agar tali iznad 85 °C, a skrućivati se počinje tek kada se temperatura spusti između 32 °C i 40 °C. Taj fenomen zovemo histereza. Kod nekih tvari, kao što je staklo, dolazi do postupnog skrućivanja bez kristalizacije pa se krutište i talište ne mogu točno odrediti. To su takozvane amorfne krutine.
Talište vode (leda) je na 0 °C (273 K). Ako u vodi ima sitnih čestica koje djeluju kao jezgre kristalizacije ledište je jednako talištu, međutim potpuno čista voda se može pothladiti do −42 °C (231 K) prije nego što se počne smrzavati. Za razliku od vrelišta, talište je relativno neosjetljivo na promjenu tlaka. Kemijski element s najvišom temperaturom tališta koja iznosi 3 695 K (3 422 °C) je volfram. S druge strane ljestvice je helij koji se pri normalnom tlaku ne skrućuje čak ni na apsolutnoj nuli.
Ledište
Ledište je temperatura pri kojoj neka tvar prelazi iz tekućega u čvrsto agregatno stanje. Ovisi o tlaku, ali se u tablicama za pojedine tvari obično navode vrijednosti ledišta kod normiranog atmosferskoga tlaka (101 325 Pa). Pod većim tlakom ledište se snizuje, a pod manjim povisuje. Ledište slitina i čvrstih otopina redovito je niže od ledišta pojedinih komponenata. Kako bi se pokusima utvrdila temperatura na kojoj postoji ravnoteža između čvrstog i tekućeg agregatnog stanja neke tvari, pogodnije je izmjeriti njezino talište, jer je pri određivanju ledišta često potrebno pothlađivanje tvari da bi započela kristalizacija.
Smrzavanje ili zaleđivanje je hlađenje tvari na temperature niže od ledišta. Tako se na primjer živežne namirnice izlažu smrzavanju kako bi se postiglo bakteriostatsko djelovanje (konzerviranje).
Nacizam
Nacizam ili Nacionalsocijalizam (u njem. Nationalsozialismus) je politički pokret u Njemačkoj koji je iniciran 1920. činom organizacije Nacionalsocijalističke njemačke radničke stranke (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei). Pokret je kulminirao stvaranjem Trećeg Reicha, totalitarne države koju je od 1933. do 1945. vodio diktator Adolf Hitler.
Nastanak i uspon nacizma
Nacizam je u mnogim aspektima bio sličan talijanskom fašizmu. No, korijeni nacizma bili su Njemački, osnovani, recimo, na Pruskoj vojnoj tradiciji autoritarizma i povećanja i na njemačkoj romantičnoj tradiciji ugostiteljstva pa sve do racionalizma, liberalizma i demokracije. Također se temeljio i na mnogim rasnim doktrinama prema kojima su nordijski ljudi, takozvani arijevci, bili ne samo fizički superiorni drugim rasama, nego su bili i nositelji višeg morala i kulture. U nekim filozofskim tradicijama, to je idealiziralo državu ili uzvisilo superiornog individualca i oslobodilo takvu osobu od tradicionalnih restrikcija.
Posljedice Prvog svjetskog rata
Trenutni uzroci nacizma mogu se naći u posljedicama njemačkog poraza u Prvom svjetskom ratu (1914.-1918.). Po odredbama Versajskog ugovora, Njemačka je proglašena jedinim krivcem za rat, te su joj oduzete sve kolonije i bila je prisiljena plaćati visoke reparacije. Njemački politički i ekonomski život ozbiljno je poremećen potpisivanjem ugovora. Velika inflacija, koja je došla do vrhunca 1923., uništila je njemačku srednju klasu i nanijela velike štete njemačkom ekonomskom i socijalnom životu. Nakon nekoliko godina Njemačka je dosegla neku točku ekonomske stabilnosti i sigurnosti, no Velika ekonomska kriza koja se proširila 1929., Njemačku je ponovno bacila u ekonomsku nestabilnost i u takvu depresiju iz koje, po mnogim gledištima, nije bilo izlaza. U tom periodu, demokratska Weimarska Republika je bila izložena napadima i s lijeva i s desna. Republika se pokazala nesposobnom da riješi problem ekonomske krize. Do 1933. njemački narod podržavao je ili jednu ili drugu totalitarističku stranku, Komunističku ili Nacionalsocijalističku.
Nacistička stranka
thumb|left|200px|Značka koja je označavala člana [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|NSDAP-a.]] Nacistička stranka proizašla je iz Njemačke radničke stranke, osnovane u Münchenu 1919. Kada se Hitler 1919. pridružio DAP-u, ona je brojala samo 25 članova, od kojih su samo 6 aktivno sudjelovali na sastanicma stranke. Ubrzo nakon učlanjenja, Hitler je postao vođa grupe. Na prvom masovnom sastanku DAP-a u Münchenu 24. veljače 1920., Hitler je pročitao stranački program, koji je djelomično sastavio. Program se sastojao od 25 točaka koje su sadržavale mješavinu nacionalističkih zahtjeva, korupcija i socijalističkih ideja, te rasističkih i antisemitskih doktrina. Kao jedan od esencijalnih uvjeta za realizaciju svojih ciljeva, stranka je u programu objavila: "Za moderno društvo, div sa stopalima od gline, stvorit ćemo besprimjernu centralizaciju koja će ujediniti sve svoje moći u rukama vlade. Stvorit ćemo hijerarhijsku konstituciju, koja će mehanički vladati svim pokretima individualaca."
Hitler preuzima potpuno vodstvo
Ubrzo nakon sastanka u veljači 1920., Hitlerova stranka promijenila je ime u Nacionalsocijalistička njemačka radnička stranka (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei). Nova stranka je rasla polako i principijelno u Bavarskoj. Uvjerena u potrebu i važnost nasilja za ostvarenje svojih ciljeva, stranka je osnovala Sturmabteilungen (ili skraćeno SA). Zadatak SA-a je bio osiguravanje sastanaka NSDAP-a od nevolja, ometanje sastanaka liberalnih demokrata, socijalista, komunista i trgovačkih saveza, te progon Židova, pogotovo Židovskih trgovca. Tome svemu pripomagali su i nezadovoljni vojnici i vojni časnici, a jedan od istaknutijih bio je Ernst Röhm.
Godine 1921. Hitler je izabran za „neograničenog predsjednika“ stranke, i iste te godine stranka je za svoj službeni znak izabrala crvenu zastavu, koja je u sredini imala bijelo polje u kojem je bila crna svastika. Godine 1923. Hitler je osnovao novine Völkischer Beobachter (Narodni promatrač), kao službeni dnevni glasnik stranke. Kako je DKP, osnovan 1919. rastao, tako je NSDAP koncentrirala većinu svoje propagande na optuživanje boljševizma, kojeg su okarakterizirali kao urotu međunarodnih židovskih financijera. Također su objavili svoj prijezir prema parlamentarnoj demokraciji i agitirali su za diktaturu.