cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vjetroelektrana
Visinske vjetroelektrane
Koncept visinskih vjetroelektrana se zasniva na iskorištenju energije vjetra u višim slojevima atmosfere. One predstavljaju dizajnirani koncept vjetroelektrana koji su na različite načine podignuti u visinu bez potpore tornja. Možemo ih podijeliti u dvije skupine: one za iskorištavanje vjetra na nižim visinama te na one koje to mogu na višim visinama. Tijekom posljednjih 20 godina napravljeno je nekoliko desetaka projekata i koncepata od kojih se istaknula nekolicina koje imaju šanse za realizaciju. Zajedničko im je to što su predviđene za iskorištavanje vjetra na visinama većim nego što to mogu vjetroelektrane montirane na tlu, mogućnost montaže na bilo kojoj lokaciji na svijetu te su u potpunosti ekološki prihvatljive, budući da ne ispuštaju stakleničke plinove. Visinske vjetroelektrane na taj način mogu proizvoditi električnu energiju 90% vremena, dok bi one na zemlji to činile maksimalno 35% vremena. To bi rezultiralo pojeftinjenjem električne energije i zahtjevalo bi manje vjetroelektrana za istu količinu električne energije.
Vjetroelektrane u Hrvatskoj
Vjetroelektrane u Hrvatskoj su započele svoj razvoj još 1988., kada je Končar postavio prvi vjetroagregat u brodogradilištu Uljanik, koji se i danas tamo nalazi, no onda je razvoj istoga obustavljen. Danas Končar ima postavljen prvi prototip svog modernog vjetroagregata na lokaciji Pometeno brdo u blizini Splita i pokušava uhvatiti korak s ostalim poznatim proizvođačima vjetroagregata.
Promatrajući karakteristike vjetra na prostoru Hrvatske, može se zaključiti da Hrvatska ima na desetke područja koja imaju zadovoljavajući vjetropotencijal za izgradnju elektrana. Mjerenja određenih karakteristika vjetra (brzina, smjer, učestalost) pokazala su kako je za iskorištavanje energije vjetra povoljnije područje Jadrana od kontinentalnog dijela Hrvatske. Stoga su prve hrvatske vjetroelektrane izgradene upravo na tom području. Za projekte vjetroelektrana je do sada iskazano najviše interesa na područjima Zadarske, Šibensko-kninske, Splitsko-dalmatinske i Dubrovačko-neretvanske županije.
U Hrvatskoj je trenutno 12 vjetroelektrana koje su u normalnom radu (lipanj 2014.) i koje isporučuju električnu energiju u elektroenergetski sustav Hrvatske. Instalirana snaga svih vjetrolektrana je 280 MW, u radu je 148 vjetroagregata koji isporučuju godišnje oko 810 GWh električne struje. Za usporedbu Termoelektrana Plomin ima snagu 330 MW i isporučuje godišnje oko 2173 GWh električne struje.
Vjetroagregati
mini|250px|desno|Vjetroturbine s okomitom (vertikalnom) osi. mini|250px|desno|[[Darrieusova turbina|H – Darrieusov rotor.]] mini|130px|desno|Savoniusov rotor. mini|250px|desno|Glavni [[dijelovi vjetroagregata s vodoravnom (horizontalnom) osi: 1. temelj, 2. priključak na elektroenergetski sustav, 3. stup, 4. ljestve za pristup, 5. zakretnik, 6. kućište stroja ili gondola, 7. električni generator, 8. anemometar, 9. kočioni sustav (elektromagnetska ili mehanička kočnica), 10. prijenosnik snage (obično multiplikator), 11. lopatice rotora, 12. sustav zakretanja lopatica (eng. pitch), 13. glavčina rotora.]] mini|250px|desno|Karakteristika snage vjetroagregata u ovisnosti o brzini vjetra. Vjetroagregat je rotirajući stroj koji pretvara kinetičku energiju vjetra prvo u mehaničku, a zatim preko električnih generatora u električnu energiju. Pri tome se rotor vjetroturbine i rotor električnog generatora nalaze na istom vratilu. Vjetroagregati koriste energiju vjetra, koja se ubraja u obnovljive izvore energije.
Vjetroagregati s okomitom (vertikalnom) osi
Vjetroagregati s okomitom (vertikalnom) osi su najstariji sustavi za iskorištavanje energije vjetra. Danas također postoje koncepti modernih vjetroagregata koji imaju okomit položaj osi. Negativna strana ove vrste vjetroagregata je manja iskoristivost od vjetroagregata s horizontalnom osi, a pozitivne strane su:
Bolton, Mississippi
Bolton je grad u američkoj saveznoj državi Misisipi.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 567, što je 62 (-9,9 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Vjetroelektrana
Vjetroagregati s okomitom (vertikalnom) osi
Savoniusov rotor radi na principu otpornog djelovanja koji kombinira s potiskom. Sastoji se od dvaju polucilindričnih lopatica koje su otvorene na suprotnim stranama. Blizu osi, lopatice se preklapaju tako da preusmjereni vjetar može strujati iz jedne lopatice u drugu. Ova vrsta rotora ima veću iskoristivost od rotora baziranih samo na otpornom djelovanju, ali manju od rotora primarno baziranih na potisku. Ovaj tip rotora ima prednost koja se bazira na tome da se mogu početi vrtjeti na malim brzinama vjetra, dok im je loša strana u tome što je potrebno puno materijala za njihovu izradu.
Daljnjim razvojem Darrieusovog rotora razvijen je H rotor ili H – Darrieus-ov rotor. Ovaj rotor se još naziva i Heidelberg rotor po tvrtki Heidelberg Motor. Generator s permanentnim magnetom je integriran u samu strukturu rotora i ne zahtjeva sustav prijenosa.
Mõisaküla
Mõisaküla je grad (linn) od 756 stanovnika na jugozapadu Estonije u Okrugu Viljandi.
Geografske karakteristike
Mõisaküla se nalazi pored granice sa Latvijom, udaljena 49 km od svog administrativnog centra Viljandija, i 3 km južno od ceste Valga-Viljandi.
Vjetroelektrana
Ograničavanje izlazne snage i zaštita od oluja
Energija koja može biti preuzeta od vjetra ovisi o brzini vjetra. Poslje dostizanja nominalne snage, snaga vjetroagregata bi trebala ostati konstantna kod svih brzina vjetra večih od nominalne brzine zbog toga jer turbina i generator ne mogu podnjeti više energije. Zbog toga, vjetroelektrana mora limitirati snagu pomoću jedne od dvaju sljedećih metoda:
Loma de Piedra, Carrillo Puerto
Loma de Piedra je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Carrillo Puerto.
Mõisaküla
Historija
Željeznička stanica podignuta je 1898. Kad je 1900. izgrađena pruga Tallinn-Viljandi - Mõisaküla je postala važno raskršće jer se iz Viljandija do Tallinna do 1928. moglo samo preko Mõisaküle. Zbog tog su uz stanicu podignute i brojne radionice, skladišta i stanovi za radnike. Nakon otvaranja pilane, mlina i predionice lana 1909. i pilane, mjesto je imalo 1 000 stanovnika.
Vjetroelektrana
Ograničavanje izlazne snage i zaštita od oluja
Metoda zavjetrine (engl. stall control) se bazira na efektu stvaranja vrtložnih struja, a time i zavjetrine kod velikih upadnih kuteva koji se sami povećavaju pri povećanju brzine vjetra. Ovaj efekt uništava uzgon na površini zahvaćenoj ovim efektom, te na taj način limitira snagu koju vjetar prenosi na lopatice rotora. Kod ovoga načina zaštite vjetrogeneratora lopatice rotora se ne pomiću, te kut pod kojim su postavljene uvijek ostaje konstantan. Ovakav način zaštite vjetrogeneratora se realizira samom konstrukcijom rotora, te ne zahtjeva napredne tehničke sustave za njezin rad. Negativna strana ovakvog načina zaštite vjetrogeneratora je u tome što ne omogućava nikakvo naknadno upravljanje zbog toga što je ovaj način zaštite isključivo pasivan. Maksimalnu snagu novodizajniranog rotora nije lako procijeniti zbog kompliciranog matematičkog proračuna strujanja fluida. Nakon dosizanja maksimalne snage, izlazna snaga generatora zaštićenog ovom metodom opada. Ovako zaštićeni sustavi moraju imati još dodatne aerodinamičke kočnice koje pomažu vjetrogeneratorima s ovakvim načinom zaštite da prežive oluje.
Loma de Piedra, Carrillo Puerto
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 111 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 139 m.
Mõisaküla
Historija
Mõisaküla je 1920. narasla na 1 909 stanovnika, pa je dobila status trgovišta (alevik), a nakon tog 1938. kad je imala 2.421 stanovnika i status grada.(linn).
Vjetroelektrana
Ograničavanje izlazne snage i zaštita od oluja
Metoda promjene kuta lopatica rotora (engl. pitch control) se zasniva na zaštiti svojih vjetroagregata pomoću promjenjivog kuta lopatica rotora, iako je ovu metodu zaštite tehnički puno teže izvesti. Budući da je ova metoda zaštite aktivna metoda, ona se može prilagoditi različitim uvjetima. Zaštita metodom promjene kuta lopatica rotora automatski prilagođava kut lopatica rotora, a samim time i upadni kut, smanjujući ga ili povečavajući, ovisno o prilikama. Lopatice rotora se okreću u vjetar prilikom većih brzina vjetra, smanjujući upadni kut i tako se aktivno smanjuje ulazna snaga na lopaticama rotora. Izrada ovako zaštićenih i kontroliranih vjetroagregata je složenija, zato jer lopatice rotora moraju biti pomično učvršćene na vrh osovine, i mora postojati još dodatni motor koji bi upravljao nagibom lopatica. Manji sustavi uobičajeno koriste mehanički kontroliran mehanizam promjene kuta lopatica rotora oslanjajući se na centrifugalnu silu. Ako je vjetrogenerator kompletno isključen zbog zaštite od oluje i ako ima mogućnost zakretanja kuta lopatica rotora, mogu mu se lopatice rotora okrenuti u položaj pera (najmanja moguća silueta koja stoji na putu vjetra), te se tako smanjuje njegov otpor vjetru i mogućnost oštećenja.
Mõisaküla
Historija
Nakon zatvaranja željezničkih pruga i zatvaranja radionica za popravak, koje je započelo 1970-ih stanovništvo se počelo osipati.
Izgubljena generacija
Izgubljena generacija je izraz koji u najširem smislu sve ličnosti istog ili bliskog godišta u nekoj zemlji ili svijetu koje su u njihovom djetnijstvu, mladosti ili najboljim godinama pogodili rat, prirodne katastrofe ili ekonomska kriza, a što ih je zbog prerane smrti, bolesti, obogaljenja, siromaštva ili psiholoških trauma spriječilo da, za razliku od svojih predaka ili potomaka, ostvare svoj puni potencijal.
Mõisaküla
Privreda
Nakon zatvaranja željeznice i pada prometa prema Latviji većina ljudi ostala je bez posla. Danas najviše ljudi radi u uslužnom sektoru i lokalnoj administraciji. Od industrije ima male firme koje se bave proizvodnjom namještaja (OÜ Puit ja Mööbel) i metalnih konstrukcija (OÜ Mõisaküla Masinatehas).
Pobratimski gradovi
Mõisaküla ima ugovore o prijateljstvu sa gradom;
Izgubljena generacija
Od početka globalne recesije krajem 2000-ih, a pogotovo početkom 2010-ih, taj se izraz sve više koristi za generacije mladih koji su u tom periodu završili školovanje, ali se bez obzira na stručne kvalifikacije suočavaju sa dugotrajnom strukturnom nezaposlenošću.
Vjetroelektrana
Ograničavanje izlazne snage i zaštita od oluja
Za zakretanje vjetroagregata u horizontalnom smjeru cijelo kućište vjetrogeneratora s rotorom, prijenosom i generatorom mora biti pomično postavljeno na vrhu stupa. Sustav za mjerenje vjetra smješten na kućištu mjeri i izračunava brzinu i smjer vjetra i prema tim podatcima upravljački sustav odlučuje kada, za koliko i u kojem smijeru zaokrenuti kućište i rotor vjetrogeneratora. Kada kućište i rotor dođu u optimalni položaj pokreće se horizontalna kočnica koja drži vjetrogenerator u tom položaju. U stvarnosti postoji uvijek malo odstupanje od smjera vjetra i optimalnog položaja rotora. To odstupanje uobičajno iznosi oko 5%.
Električni generatori
Turbinski dio vjetrenjače s rotorom, kočnicama i prijenosnikom snage predstavlja važan dio cjelokupnog sustava, čija je osnovna funkcija pogon generatora. Za pravilan i siguran rad vjetroagregata, generator mora ispunjavati određene zahtjeve kao što su: Uzimajući u obzir nepogodne i promjenjive uvijete rada (povećane vlažnosti, slanosti, zatim otpornost na krute čestice, povišenu temperaturu i dr.) pred generatore se također postavlja zahtjev pouzdanosti sa što je moguće manje održavanja. Razni su kriteriji prema kojima se može izvršiti podjela generatora. Tako se prema načinu rada generatori mogu podijeliti na generatore za: Prema vrsti električne struje koju generatori generiraju, generatori mogu biti: Prema načinu okretanja generatori mogu biti: Također postoji podjela prema veličini tj. snazi.
Utjecaj vjetroelektrana na okoliš
mini|desno|300px|Stoka ignorira vjetrovne turbine, i nastavlja ispašu kao i prije nego su vjetroagregati postavljeni.
Vjetroelektrane ne zahtijevaju potrošnju goriva za kontinuiran rad, nemaju nikakvu emisiju direktno vezanu uz proizvodnju struje. Vjetroelektrane ne proizvode ugljični dioksid, sumporov dioksid, živu, čestice, i mnoge druge vrste zagađenja zraka, kao što stvaraju fosilna goriva. Vjetroelektrane troše resurse samo u proizvodnji i izgradnji. Tjekom proizvodnje vjetroelektrane, čelik, beton, aluminij te drugi materijali, moraju se proizvesti i transportirati koristeći procese koji zahtijevaju mnogo energije. Pri tim procesima koriste fosilne izvore energije. Proizvođač vjetroelektrana Vestas, tvrdi da se početna emisija ugljičnog dioksida isplati u roku od otprilike devet mjeseci rada vjetroelektrana u blizini obale.
Studija iz 2006. zaključila je da je emisija ugljikovog dioksida CO2 od vjetrovne energije između 14 do 33 tona po GWh proizvedene energije. Većina emisije CO2 dolazi od proizvodnje betona za temelje vjetroturbine. Studija Irske nacionalne mreže govori da "Proizvodnja električne energije iz vjetra smanjuje potrošnju fosilnih goriva te time smanjuje emisiju CO2", uočili su smanjenje u emisiji CO2 u razini od 0,33 do 0,59 tona CO2 po MWh. Studija UKERC-a o intermitentnosti također zaključuje da vjetrovna energija može zamijeniti proizvodnju baziranu na fosilnim gorivima, smanjujući i potrošnju goriva i emisiju ugljičnog dioksida.
Ispitivanja pokazuju da vjetroelektrane imaju sve veću podršku medu ljudima. Tako 71% pučanstva u Europskoj Uniji iskazuje svoju potporu za gradnju vjetroelektrana (izvor: ewea.org). Postotak potpore vjetroelektranama je još veći kod dijela pučanstva koje u blizini svog životnog prostora ima izgrađene vjetroelektrane. Vjetroelektrane su također odraz razvoja i brige neke zemlje za svoj okoliš, zrak, zdravlje i hranu, te kao takve stvaraju pozitivnu sliku o regiji u kojoj se nalaze.
Pozitivni utjecaji na okoliš
Prilikom rada vjetroenergetskih postrojenja ne dolazi ni do kakvih emisija ispušnih plinova ili krutih čestica, niti postoje drugi oblici zagađivanja okoliša koji karakteriziraju konvencionalne energetske objekte i nuklearne elektrane. Instaliranjem vjetroelektrana umjesto termoelektrana na fosilna goriva, sprječava se emisija ugljikovog dioksida CO2. Poznato je da su ugljikov dioksid CO2 i sumporov dioksid SO2 jedni od najvećih zagađivača našeg planeta koji stvaraju ozonske rupe, stakleničke plinove, kisele kiše, zagađuju vodu, povećavaju globalno zatopljenje i drugo. Ispod stupova vjetroelektrane mogu se obavljati poljodjelski, stočarski i slični radovi kao i ispod visokonaponske mreže. Prednost vjetroelektrana je i u tome što se mogu smjestiti podjednako na neobradivim površinama, morskoj pučini ili poljoprivrednom zemljištu, a posebnost što se prostor između stupova generatora i dalje može koristiti.
Stanje u svijetu danas
Krajem 2010. na svijetu je bilo instalirano oko 197 GW vjetroagregata, a godišnji prirast je bio oko 35 - 40 GW (37,642 GW 2010.). Kina je preuzela vodeće mjesto u godišnjoj količini instalacija s udjelom većim od 50%, a i vodeće mjesto u ukupno instaliranoj snazi, gdje je obišla SAD. U Europi prva dva mjesta drže Njemačka i Španjolska. Sektor vjetra u svijetu je tokom 2010. napravio prometa 40 milijardi eura, a u industriji vjetra je bilo zaposleno oko 670 000 ljudi. Najveći udio energije vjetra u ukupnoj proizvodnji je u Danskoj (21%), Portugalu (18%) i Španjolskoj (16%).
Los Trigos, Bocoyna
Los Trigos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Bocoyna.
Vjetroelektrana
Stanje u svijetu danas
Najveći svjetski proizvođač vjetroagregata je trenutačno danski Vestas, drugi je kineski Sinovel, a prate ih američki GE, i kineski Goldwind. Na petom mjestu je njemački Enercon. Treba napomenuti da su moderni vjetroagregati napravljeni potpuno u skladu sa zahtjevima električnih prijenosnih i distribucijskih mreža, odnosno prema pravilima funkcioniranja istih, te gotovo po svemu imaju osobine klasičnih elektrana. Jedina iznimka je intermitentnost samog izvore energije.
Los Trigos, Bocoyna
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2277 m.
Palazzo, Cuneo
Palazzo je naselje u Italiji u provinciji Cuneo, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 20 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 353 m.
San José la Esperanza, Las Margaritas
San José la Esperanza je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Las Margaritas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 146 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1245 m.
Fălcoiu, Fălcoiu
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 4283 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 88 m.
Monza
Monza (latinski: Modicia) je grad od 119.856 stanovnika u Italiji, glavni grad provincije Monza i Brianza u Lombardiji.
Geografija
Monza se prostire duž obale rijeke Lambro, pritoke Poa. Monza je udaljena 15 km sjeveroistočno od regionalnog centra Milana, pa je danas praktički spojena u konurbaciju.
Historija
Antička Monza je sve do 6. vijeka bila selo, kad je lombardska kraljica Teodelinda u njoj sagradila svoj dvorac i samostan. Za vrijeme perioda srednjovjekovnih komuna Monza je kadkad bila nezavisna, a ponekad pod vlašću Milana. Milanski vojvode Viscontiji izgradili su 1325. svoj dvorac u gradu. Monza je kao strateški grad na putu za Milano često puta opsjedana i opljačkana (32 puta), a od svih tih opsada najimpresivnija je bila ona iz 1525. kada su carske trupe Karla V opljačkale grad. U Monzi je 29. juna 1900. ubijen talijanski kralj Umberto I, pa mu je 1910. na mjestu pogibije podignuta zavjetna kapela.
Znamenitosti
mini|lijevo|250px| [[Katedrala Ivana Krstitelja]] mini|lijevo|250px| Palazzo Comunale (Arengario) Monza je poznata po svojoj romaničko-gotičkoj katedrali Ivana Krstitelja koju je osnovala lombardska kraljica Teodelinda, a proširena je u 13. vijeku. Fasada katedrale od bijelog i zelenog mramora isklesana je krajem 14. vijeka od strane Mattea da Campionea, a zvonik je izgrađen od 1592. do 1606. godine. U riznici katedrale kao najveća relikvija nalazi se Željezna kruna Langobarda (Corona Ferrea) za koju se po legendi tvrdi da ima i dijelove klinova kojima je Isus pribijen na križ. Njome su se nakon 1311. krunili carevi Svetog Rimskog Carstva i kasnije Napoleon Bonaparte 1805. u Milanu. U riznici se nalaze i brojne relikvije kraljice Teodelinde i brojni križevi iz lombardsko-gotičkog perioda.
Velika znamenitost je i crkva Santa Maria in Strada iz 1357. sa svojom fasadom od terakote iz 1393. godine, zatim stari Palazzo Comunale (Arengario) iz 13. vijeka i Villa Reale, rezidencija habsburgških namjesnika Kraljevstva Lombardija-Venecija podignuta od 1777. do 1780. koja se danas koristi kao galerija.
Purísima del Monte, San Diego de la Unión
Purísima del Monte je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini San Diego de la Unión.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 133 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2011 m.
Rancho Arador, La Yesca
Rancho Arador je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Nayarit, u opštini La Yesca.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1248 m.
Jovan XIII Carigradski
Jovan XIII Glikis ili Glika (Ιωάννης ΙΓ΄ Γλυκύς) bio je patrijarh Carigrada koji je stolovao od 1315. do 1319. godine.
Prije nego što je postao patrijarh, vršio je svjetovnu dužnost logoteta na bizantskom dvoru. Imao je ženu, sinove i kćeri. Bio je poznat po svojoj učenosti te je napisao traktat na temu grčkog jezika.
Na mjesto patrijarha je imenovan 12. maja 1315. godine, nakon što je njegov prethodnik Nifont I odstupio zbog optužbi za simoniju. Prije toga se zamonašio i razveo od žene. Sa mjesta patrijarha je odstupio 11. maja 1319. godine uslijed lošeg zdravlja.
San Martín, Cuetzalan del Progreso
San Martín je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Cuetzalan del Progreso.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 17 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1092 m.
San Genesio Atesino, Bolzano
San Genesio Atesino je naselje u Italiji u provinciji Bolzano, u regiji Trentino-Alto Adige.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1253 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1079 m.
El Vado, Choix
El Vado je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sinaloa, u opštini Choix.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 118 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 217 m.
Рогавчина
Рогавчина је насеље у Србији у општини Александровац у Расинском округу. Према попису из 2002. било је 214 становника (према попису из 1991. било је 410 становника).
Демографија
У насељу Рогавчина живи 192 пунолетна становника, а просечна старост становништва износи 50,9 година (50,2 код мушкараца и 51,6 код жена). У насељу има 78 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 2,74.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Mačvanska banovina
Mačvanska banovina je bila srednjovekovna ugarska banovina, koja se nalazila na području današnje zapadne Srbije. Obuhvatala je Mačvu i neke susedne krajeve. Banovinu je osnovao ugarski kralj Bela IV 1247. godine, kao utočište svom zetu Rostislavu Mihailoviču, ruskom knezu. Banovina je dobila ime po gradu Mačvi, ali lokacija ovog naselja nije tačno utvrđena. Misli se da se grad Mačva nalazio nekoliko kilometara južno od današnjeg Šapca.
Tokom istorije, banovina je menjala svoje granice, a njeno postojanje je imalo i izvesne prekide, u periodima kada se područje Mačve nalazilo u sastavu srednjovekovnih srpskih država. Tada su ovim prostorom vladali kraljevi Dragutin i Stefan Vladislav II, zatim carevi Stefan Dušan i Uroš, župan Nikola Altomanović, knez Lazar Hrebeljanović, despot Stefan Lazarević i drugi.
Mačvanska banovina je postojala do kraja 15. veka, kada ovo područje ulazi u sastav Osmanskog carstva.
mini|350px|centar|Mačvanska banovina 1370. godine.
Vacas Atascadas, Guachochi
Vacas Atascadas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Guachochi.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2424 m.
Montecanino, Roma
Montecanino je naselje u Italiji u provinciji Roma, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 50 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 415 m.
Negev
mini|300p|Ruševine u pustinji Negev Negev (hebrejski נֶגֶב, tiberijadski izgovor: Néḡeḇ; arapski النقب an-Naqab) je pustinjsko područje u južnom Izraelu. U biblijskom hebrejskom, negev znači "jug". Negev zauzima veći dio Južnog okruga Izraela.
Negev ima površinu od preko 13.000 km² i formira obrnuti trokut čija zapadna stranica dodiruje pustinju Sinajskog poluotoka, a čija je istočna granica vadi Arabah. Središte okruga je grad Beer Ševa (oko 200.000 stanovnika) na sjeveru. Južni kraj čini Akapski zaljev (u Izraelu se naziva Eilatski zaljev) i grad Eilat. Među ostalim gradovima tu su Dimona i Mitzpe Ramon, više beduinskih gradova, poput Rahata i Tel Ševe.
U Negevu se nalazi više zanimljivih kulturnih i geografskih lokacija. Među njima su tri ogromna eroziona kruga koja sliče kraterima (heb. mahtešim) i koji su jedinstveni u tom dijelu svijeta: ha-Mahteš ha-Gadol ("Veliki krater"), ha-Mahteš ha-Katan ("Mali krater") i krater Ramon. Ovaj posljednji ujedno je i najveći, vjerojatno i najveći prirodni krater na Zemlji (krater koji nije nastao udarom asteroida).
Gradovi na putu tamjana u pustinji Negev su arheološki lokaliteti gradova na drevnom putu tamjana u pustinji Negev u južnom Izraelu. Četiri grada (Avdat, Haluza, Mamšit i Šivta) su izravno spajala put tamjana, ali i put začina sa Sredozemljem. Oni su, zajedno s pripadajućim utvrdama i poljoprivresnim zemljištem, upisani na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Aziji i Oceaniji 2005. godine. Izgradili su ih Nabatejci, staro arapsko pleme Nabatejskog Kraljevstva s prijestolnicom u Petri (također svjetska baština od 1985).
Atenej Mehanik
Atenej (grčki: Ἀθήναιος), poznat kao Mehanik (Mechanicus), autor je jedne knjige o veštini opsade gradova, čiji je naslov O spravama (Περὶ μηχανημάτων). Moderni filolozi identifikuju ga sa Atenejem iz Seleukije, članom peripatičke škole koji je delovao u drugoj polovini 1. veka pne. u Rimu i drugum gradovima.
Život
Strabon spominje jednog svog savremenika, Ateneja iz Seleukije, peripatetičkog filozofa. Neko vreme bio je glavni demagog u svom rodnom gradu, ali se zatim preselio u Rim i upoznao se s Lucijem Licinijem Varon Murenom. Atenej je pratio Murenu kad je ovaj bežao iz Rima jer je otkriveno da je s Fanijem Cepionom kovao zaveru protiv Avgusta. Atenej je uhvaćen, ali ga je Avgust pomilovao, jer nije bilo dokaza da je aktivno učestvovao u zaveri. Atenej je možda identičan s piscem koga spominje Diodor Sicilijski.
O spravama
Ovaj spis upućen je Marku Klaudiju Marcelu, pa je stoga morao biti sastavljen pre Marcelove smrti 23. pne., a možda je pisan upravo u vreme kada se Marcel spremao na pohod. U delu se opisuje nekoliko opsadnih sprava. Autor kao izvore navodi Agesistrata, Dijada iz Pele i Filona iz Bizanta. Whitehead i Blyth dele spis na predgovor, deo o "dobroj praksi", deo o "lošoj praksi", deo o Atenejevim vlastitim inovacijama i zaključak u kome se "naglašava da je priprema za rat sredstvo odvraćanja i brani se Atenej pred neimenovanim kritičarima" Delo je tehničkog karaktera, ali ne bez znakova Atenejevog filozofskog obrazovanja: "On se pokazuje kao filozof i izlaže i vremenu i mogućnosti, ali takođe tvrdi za sebe da je dovoljno veliki tehnički stručnjak da konstruiše nove sprave i da tačno opiše one stare". Veliki deo Atenejevog spisa (9.4-27.6) poklapa se s odgovarajućim odlomkom Vitruvijevog dela De architectura (X, 13‒16), što se verovatno može objasniti time da su se oba autora oslanjala na isti izvor.
Uticaj
Heron iz Bizanta se u svom poliorketikonu Parangelmata Poliorcetica oslanja na Ateneja kao svoj izvor.
Cruz Verde, Tomatlán
Cruz Verde je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tomatlán.
Florești, Câmpeni
Florești je naselje u Rumuniji u okrugu Alba u opštini Câmpeni.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 179 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 927 m.
Palzoquitempa, Calnali
Palzoquitempa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Hidalgo, u opštini Calnali.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 95 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1078 m.
Carlisle, Arkansas
Karlajl je grad u američkoj saveznoj državi Arkanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.214, što je 90 (-3,9 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Pacifikacija Libije
Pacifikacija Libije, također poznata i kao Drugi italijansko-senusijski rat, Drugi italijansko-libijski rat, odnosno Ponovno osvajanje Libije (Riconquista della Libia) je bio oružani sukob koji se od 1923. do 1932. godine na području današnje Libije vodio između snaga Kraljevine Italije na jednoj, te pobunjenog lokalnog stanovništva, pretežno sljedbenika dervišskog reda Senusija na drugoj strani. Uzrok je bilo odbijanje lokalnog stanovništva da prihvati rezultate italijansko-turskog rata kojima su 1912. dotadašnja područja osmanske Tripolitanije i Kirenajke došle pod italijansku vlast. Italijanska vlast je, najviše zbog logističkih problema vezanih uz operacije u Sahari, a kasnije i izbijanja Prvog svjetskog rata prvih godina bila ograničena na uporišta na mediteranskoj obali, a inicijalni sukob je privremeno okončan primirjem 1917. godine kojim su Senusiji i libijska plemena de facto zadržala kontrolu nad pustinjom i libijskim zaleđem. Sukob je ponovno izbio 1923. godine nakon dolaska na vlast fašističkog režima Benita Mussolinija. Pobunjenici su uklonjeni iz Tripolitanije već 1924. godine, dok je Fezzan pacificiran 1930. godine. Italijanima je najžešći otpor pružen u brdskim područjima Kirenajke, gdje je senusijski vođa Omar Muhtar uspješno koristio gerilsku strategiju. Italijanske snage pod generalom Grazianijem su Senusije na kraju porazile brutalnim mjerama kao što je korištenje bojnih otrova, izgradnja Granične žice koje je pobunjenicima zapriječilo opskrbu iz susjednog Egipta te masovna deportacija lokalnog stanovništva u koncentracione logore gdje je veliki dio umro od bolesti, gladi i zlostavljanja. Sukob je praktički završio nakon što je Muhtar 1931. godine uhvaćen i obješen, a nakon toga su Tripolitanija, Kirenajka i Fezzan postale dio Italijanske Libije. Računa se da je u sukobu stradala osmina svih tadašnjih stanovnika Kirenajke i italijanski postupci u ratu se često navode kao genocid.
La Piedra Picada, La Yesca
La Piedra Picada je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Nayarit, u opštini La Yesca.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1281 m.
Playas del Carmen, Las Margaritas
Playas del Carmen je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Las Margaritas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 148 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1237 m.
Glabridin
Glabridin je organsko jedinjenje, koje sadrži 20 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 324,370 Da.
Nombre de Dios, Arteaga
Nombre de Dios je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Arteaga.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 20 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 476 m.
Kemi
Geografske karakteristike
Kemi leži u Botnijskom zaljevu, na ušću rijeke Kemijoki nedaleko od Tornia.
Anastasi-Strada C.R., Crotone
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 294 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 47 m.
Kemi
Historija
Kemi je osnovao 1869. dekretom ruski car Aleksandar II zbog njegove dobre prirodne luke.
Grad je brzo izrastao u centar trgovačko servisni centar tog dijela laplandske obale.
Privreda i obrazovanje
Najveći privredni pogoni u gradu su tvornica celuloze Stora Enso i rudnik kroma koncerna Outokumpu.
Kemi od 1992. ima univerzitet i tehnološki park Digipolis, koji pomaže lokalnoj industriji da se upozna sa najnovijim trendovima.
Magreta, Modena
Magreta je naselje u Italiji u provinciji Modena, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 3344 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 77 m.
El Sauz de San Isidro, Choix
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 111 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 674 m.
Cioroiu, Fălcoiu
Cioroiu je naselje u Rumuniji u okrugu Olt u opštini Fălcoiu.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 920 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 85 m.
Las Liebres, Salamanca
Las Liebres je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Salamanca.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 528 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1762 m.
Gerasim I Carigradski
Gerasim I (Γεράσιμος Α΄; ? - 19. april 1321) bio je patrijarh Carigrada koji je stolovao od 1320. do 1321. godine.
Bio je rodom iz Filadelfije u Maloj Aziji (današnji Alaşehir u Turskoj). Prije postavljanja na mjesto patrijarha je služio kao iguman manastira u carigradskoj četvrti Mangana. Na mjesto patrijarha je postavljen 21. marta 1320. godine. Umro je 19. aprila sljedeće godine.
Triple Trouble
Triple Trouble je američka crno-bijela nijema filmska komedija u režiji Charlesa Chaplina i Lea Whitea originalno distribuirana 1918. godine. U njemu Chaplin tumači pazikuću u domu izumitelja eksplozivne naprave koji će se suočiti sa špijunima i pljačkašima. Film je originalno nastao godine 1916. kada je Chaplin radio za kompaniju Essanay Studios; nakon što ju je Chaplin napustio, Essanay je kao odmazdu izdao nekoliko filmova sastavljenih od Chaplinovih nedovršenih ili arhivskih snimaka, na koje su nadosnimljene scene sa drugim glumcima. Jedan od njih je bio i Triple Trouble, koji se zbog toga ponekad ne smatra "kanonskim" dijelom Chaplinove filmografije. Triple Trouble se u kina distribuirao relativno kasno; Essanay je to u svojim promotivnim materijalima objašnjavao nastojanjem da maksimalno iskoristi rast Chaplinove popularnosti. U stvarnosti, to je predstavljao očajnički potez studija koji se nakon odlaska svojih najvećih zvijezda nalazio na izdisaju, i koji je prestao proizvoditi filmove sljedeće godine.
Palma Gorda, San Diego de la Unión
Palma Gorda je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini San Diego de la Unión.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 139 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2007 m.
Nacionalni park Uluru Kata Tjuta
Nacionalni park Uluṟu-Kata Tjuṯa je nacionalni park u Sjevernom teritoriju Australije, 1431 km južno od Darwina, koji je 1987. godine upisan na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Australiji i Oceaniji. mini|300px|lijevo| Karta Nacionalnog parka Uluru Kata Tjuta Park je osnovan 1987. godine na površini od 1326 km2, a čine ga najveći megalit na svijetu, Uluru) (ranije poznat kao Ayers Rock) i veća skupina manjih (36), Kata Tjuta (ranije Planina Olga), po kojima je park i dobio ime. Ove stijene tvore sustava vjerovanja jednih od najstarijih ljudskih društava. Tako velika skupina plemena koja žive u okolici vjeruju u Tjukurpa, vjersko tumačenje ovog krajolika, njegove flore i faune i prirodnih fenomena kao djelo božanskih predaka i njihovih putovanja, te predstavlja njihovu neotuđivu baštinu.
U oskudnoj vegetaciji parka obitava 22 vrste autohtonih sisavaca, kao što su: dingo, crveni klokan, skočimiš, nekoliko vrsta šišmiša i dr., ali i nekoliko uvedenih vrsta kao što su: deva, lisica, domaći miš i poljski zec. Zabilježeno je također više od 150 vrsta ptica, te svih 5 vrsta australskih reptila.
Upravljanje parkom je povjereno narodu Anangu (skupni naziv više grupa Aboridžina koji nastanjuju šire područje tog dijela Australije), pa je tako zabranjen pristup i fotografiranje njihovih svetih mjesta na i oko Urulua. Time se kretanje turista ograničava na područje jednog puta oko Urulua, neke odabrane spilje i uspon na vrh. Na velikom dijelu ceste parkiranje je zabranjeno, tako da se promatranje ograničava samo na mjesta koja su označena za parkiranje. Pravila ponašanja za turiste su vrlo restriktivna, a nepridržavanje se kažnjava visokim novčanim kaznama. Tako se zabranjuje znanstveno istraživanje, uzimanje materijala s tla, okupljanje u grupe veće od 15 osoba, ulazak na zabranjena ili ograničena područja i čitav niz drugih aktivnosti. Najvažnije turističko naselje je Yulara.
Tunel Karavanke
Tunel Karavanke (njemački: Karawankentunnel, slovenski: Predor Karavanke) je cestovni tunel u Karavankama, između Slovenije i Austrije.
Historija i karakteristike
Tunel je probijen kroz Karavanke od slovenskog sela Hrušica (općina Jesenice) do austrijskog sela Sankt Jakob im Rosental (Koruška) u razdoblju od 1986. do 1991. godine. Dug je 7864 m (od čega slovenski dio iznosi 3450 m.), a širok je 7,5 m. Tunel povezuje austrijski autoput A11 sa slovenskim A2 odnosno Ljubljanu sa Villachom i Tauernautobahnom, pa na taj način Jugoistočnu Evropu sa Njemačkom i Zapadnom Evropom.
Isaija I Carigradski
Isaija ili Isak (Ἠσαΐας) bio je patrijarh Carigrada koji je stolovao od 1323. do 1334. godine. Za vrijeme stolovanja je u Bizantskom Carstvu trajao građanski rat između cara Andronika II Paleologa i njegovog unuka Andronika III. Stari je Andronik 1327. godine dao patrijarha Isaiju zatvoriti u manastir u carigradskoj Magnauri, a što historičari najčešće objašnjavaju Isaijinom podrškom mladom Androniku. Nakon što je Andronik II konačno svrgnut 23. maja 1328. godine, u manastir je poslana delegacija da vrati Isaiju na mjesto patrijarha. Pri povratku u palaču je patrijarha umjesto povorke crkvenih dostojanstvenika pratila povorka muzičara, plesačica i komedijaša od kojih se jedan toliko smijao prizoru da je pao sa konja.
Roquichique, Guachochi
Roquichique je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Guachochi.
Isaija I Carigradski
Isaijino stolovanje je također bilo obilježeno neuspjelim pokušajima da se Armenska apostolska crkva ponovno ujedini sa pravoslavnom.
Mascaritas, Bocoyna
Mascaritas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Bocoyna.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2418 m.
Ixmatatepec, Cuetzalan del Progreso
Ixmatatepec je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Cuetzalan del Progreso.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 15 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 731 m.
Руденице (Александровац)
Руденице је насеље у Србији у општини Александровац у Расинском округу. Према попису из 2002. било је 164 становника (према попису из 1991. било је 264 становника). У близини села се налази манастир Руденица из средњег века, који се налази под заштитом републике Србије, као споменик културе од великог значаја
Демографија
У насељу Руденице живи 133 пунолетна становника, а просечна старост становништва износи 46,6 година (44,2 код мушкараца и 48,6 код жена). У насељу има 50 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 3,28.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Paso Vaquero, Carrillo Puerto
Paso Vaquero je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Carrillo Puerto.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 107 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 147 m.
Distributivni šok
Distributivni šok je posljedica poremećaja mikrocirkulacije i vazomotorne regulacije prokrvljenosti tkiva.
Anafilaktični / anafilakoidni šok
Anafilaktični šok je posljedica trenutne burne i teške alergijske reakcije antigena i antitela. Anafilakoidni šok je maksimalna varijanta trenutne burne reakcije čiji je patomehanizam u datom trenutku nepoznat. U urgentnoj situaciji razlikovanje ova dva stanja šoka nije od značaja, jer je terapija ista.
Uzroci anafilaktičnog šoka su: lijekovi (penicilin, kontrastna sredstva), otrovi životinjskog porijekla (ubodi insekata, ujed zmije) i hrana (jagode, badem, orah). U kliničkoj slici pored opštih gorenavedenih konstatuju se i znaci i simptomi alergijske reakcije: eritem, urtikarija, edemi kože, mučnina, povraćanje, proliv, spazam bronhija, dispneja, kašalj, edem glotisa.
Nakon brze dijagnostike terapija se sastoji u adekvatnoj oksigenaciji (4-8 l) i/ili endotrahealnoj intubaciji. Nadoknada volumena se vrši davanjem zamjene za plazmu (npr. dekstran 40 i dekstran 70, koloidnih (Haemacel 3,5%) i/ili kristaloidnih (npr. Ringer laktat, 500-1.500 ml i više) tečnosti.
Sljedeća mjera je aplikacija adrenalina 0,1 mg svakih 1-3 min. sve do postizanja odgovarajućih vrijednosti sistolnog pritiska. Potom se uvode H1- (npr. kloropiramin) i H2-antihistaminici (npr. ranitidin) intravenski.
Kortikosteroidi se daju u visokim dozama, npr metilprednizolon do 1.000 mg i. v.
Kod bronhospazma daje se aminofilin u bolusu (5 mg/kd), a po potrebi u infuziji ili inhalacija salbutamola ako dozvoljava stanje pacijenta.
Neurogeni šok
Ovaj oblik šoka nastaje kod neuroloških oboljenja ili češće povreda glave i kičmene moždine uslijed teškog oštećenja centralnog nervnog sistema. Mehanizam nastanka neurogenog šoka se objašnjava oštećenjem periferne regulacije vazomotornih refleksa krvnih sudova i negativnim inotropnim dejstvom na miokard zbog teškog cerebralnog oštećenja.
Tok ovog šoka protiče manje dramatično od svih oblika distributivnog šoka. Neurološka trauma sama po sebi je rijetko jedini uzrok teškog, protrahiranog šoka. Zato je neophodno tragati za ostalim povredama i uzrocima šoknog stanja.
U simptomatici ovog oblika šoka pored opštih simptoma prisutni su neurološki poremećaji nastali kao posljedica neuroloških oboljenja ili češće neuro-traume. Kada se postavi dijagnoza pristupa se terapiji, koja se sastoji u oksigenaciji, nadoknadi tečnosti, primjeni kateholamina (dopamina) ako je neophodno. Kod bolesti i trauma CNS-a veoma je važno podići sistolni arterijski pritisak na oko 140 mm Hg, da bi se obezbijedila adekvatna perfuzija moždanog tkiva.
Septički šok
Septički šok je oblik distributivnog šoka koji se odlikuje teškom sistemskom upalnom reakcijom nastalom zbog infekcije. Uzročnici koji dovode do razvoja septičkog šoka su gram-pozitivne i gram-negativne bakterije, virusi i dr. koji su već prouzrokovali određenu bolest u organizmu (pneumoniju, infekciju urogenitalnog sistema, peritonitis, upalu kože). Širenje mikroorganizma u ostale organe odvija se preko krvi (bakterijemija, viremija), limfnog sistema, šupljih organa. Dolazi do raspadanja uzročnika infekcije, čiji oslobođeni toksini djeluju vazodilatatorno na periferne krvne sudove. Prekapilarni i postkapilarni krvi sudovi ne reaguju odgovarajuće na dejstvo kateholamina koji se oslobađaju u većim količinama dovodeći do relativnog smanjenja volumena krvi. Iz oštećenih krvnih sudova tkiva i organa zahvaćenih upalom dolazi do ekstravazacije tečnosti i gubitka intravaskularnog volumena. Kontarktilnost miokarda se smanjuje.
Simptomatika septičkog šoka se karakteriše: visokom febrilnošću, tahikardijom, tahipnejom, leukocitozom.
Kod hiperdinamskog oblika šoka („crveni“ ili „topli šok“) prisutna je tahikardija i hipotenzija sa toplom i dobro prokrvljenom kožom i dobrim minutnim volumenom. Uslov za ovakvo stanje je očuvana funkcija srca sa očuvanim volumenom krvi.
Kod hipodinamskog oblika šoka („bijeli“ ili „hladni šok“) prisutna je tahikardija i hipotenzija sa hladnom i slabo prokrvljenom kožom i sniženim minutnim volumenom. Često se razvija iz hiperdinamskog oblika septičkog šoka, kod koga su kompenzacioni mehanizmi organizma poremećeni. U jedinicama intenzivne njege kod adekvatnog tretmana uglavnom se radi o hiperdinamskom obliku šoka.
Nakon precizno postavljene dijagnoze septičkog šoka terapija se sastoji pored opšte gorenavedene u dodatnom ordiniranju antibiotske terapije, po mogućnosti na osnovu antibiograma i/ili hirurškom tretmanu žarišta infekcije.
Kraljevski pingvin
thumb| Aptenodytes patagonicus
Kraljevski pingvin (lat. Aptenodytes patagonicus) predstavlja drugu najveću vrstu pingvina poslije carskih pingvina. Ova vrsta sadrži dvije podvrste: Aptenodytes patagonicus patagonicus i Aptenodytes patagonicus halli.
Opis
Kraljevski pingvini narastu do visine od oko 90 cm i težine od 11 do 16 kg. Izgledom nalikuju carskim pingvinima, ali se lako raspoznaju po jasno izraženoj narančastoj šari u gornjem dijelu grudi. Također, imaju duži kljun i vitkiji stas od carskih pingvina.
Kraljevski pingvini se hrane sitnom ribom i lignjama, ponajmanje krilom i rakovima.
U lovu, ovi pingvini rone u dubine od preko 100 metara, često i preko 200 metara.
Kraljevski pingvini hrane svoje mladunce tako što pojedu ribu, djelomično je probave, a zatim je povrate.
Kao i većina pingvina, kraljevski pingvini imaju takozvanu slanu žlijezdu, preko koje izbacuju višak soli iz organizma. Ta žlijezda nalazi im se iznad očiju. U vodi, prirodni neprijatelji kraljevskih pingvina su kitovi ubojice (orke). Na kopnu, najveća opasnost dolazi od ptica grabljivica, čiji glavni plijen predstavljaju jaja i mladunci ovih pingvina.
Razmnožavanje
Mladunci moraju biti stari 14-16 mjeseci prije nego što se nauče plivanju. Kraljevski pingvini pažljivo odabiraju vrijeme parenja, u studenom ili prosincu, tako da se mladunci razviju tijekom najvećeg nedostatka hrane. Na taj način, u vrijeme kad su već spremni da samostalno krenu u lov, bit će ljeto i more će obilovati hranom, a temperatura će biti mnogo blaža.
Nakon parenja, pingvini griju jaja ponekad i preko 35 dana. Do travnja, mladunci su već skoro potpuno odrasli, ali tijekom ovog perioda izgube težinu zbog nedostatka hrane. Povećaju težinu tijekom proljeća, a zatim se potpuno osamostaljuju na granici između proljeća i ljeta. Kad napune 4 godine ili više, kraljevski pingvini spremni su na parenje.
Zajednice bora munike
Munika (Pinus heldreichii) je tercijarni relikt, očuvan tokom glacijacije na srednjem i zapadnom dijelu Balkanskog poluostrva i južnom dijelu Apeninskog poluostrva. To je i endemska vrsta drveća ograničenog, isprekidanog i malog prirodnog areala. Time se opšte rasprostranjenje munike uklapa u submediteransko područje, gdje šumske zajednice te vrste drveća zauzimaju pretežno više predjele (uglavnom između 1.000 i 1.900 pa i preko 2.200 m).
Njeno stanište je na strmim i suhim padinama, na krečnjačkoj i dolomitnoj podlozi, čineći vrlo često i gornju granicu šumske vegetacije. Raste sporo u sastojinama, na supstratu sa serpentinskim ili kiselim silikatnim supstratima. U prvom slučaju zauzima izrazito ekstremna staništa sa uskim grebenima, strmim padinama s izraženim liticama i točilima. U takvim uslovima, na plitkim i kamenitim tlima, sastojine munike se održavaju kao trajni stadij vegetacije. Na taj način munici ne konkuriraju druge vrste šumskoga drveća, te je stoga za takve terene, koji su uz ostalo redovito i bezvodni, praktično postala jedina vrsta koja dolazi u obzir za pošumljavanje.
Zajednice bora munike na Orjenu (300ha), Lovćenu (300ha) i Rumiji (100ha) proglašene su za zaštićeno područje kategorije III - spomenik prirode.
Funkcija ove vrste je višestruka u zaštiti biodiverziteta: ekološka i socijalna jer štiti biljne vrste, zemljište ali i vode ispod. Na području Parka prirode Orjen munika je 2008. i 2017. godine pretrpjela veliku štetu u požarima. Opožarene jedinke ni nakon više od 10 godina nisu uspjele da se revitalizuju te je neophodna sanitarna sječa, inspekcijski nadzor i stalno pošumljavanje.
Fața Abrudului, Câmpeni
Fața Abrudului je naselje u Rumuniji u okrugu Alba u opštini Câmpeni.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 161 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 707 m.
Sjevernolaponski jezik
Sjevernolaponski jezik (ISO 639-3: sme ) ili Sami, kog vlastiti govornici zovu davvisámegiella ili sámegiella je najrašireniji jezik iz skupine Laponskih jezika, kojim se govori po sjeveru Skandinavskog poluotoka.
Karakteristike
Sjevernolaponski ima tri dijalekta; torne, morski laponski i ruija, 2 / 3 govornika govori ovaj posljednji.
Sjevernolaponski ima sedam padeža: nominativ, genitiv, akuzativ, lokativ, ilativ, komitativ i esiv.
Ima tri broja: jedninu, dvojinu (dual) i množinu, ali ne poznaje rodove.
Raširenost
U Finskoj ga govori oko 1700 ljudi u Regiji Lapland u kom ima od 2003. status službenog u općinama Utsjoki, Sodankylä, Inari i Enontekiö.