Historija_Srba_u_ranom_srednjem_vijeku
Samuilovo carstvo
mini|levo|350p|Pečat kneza Duklje [[Petrislav|Petra (Crtež Gustava Šlumberžea iz 1884. godine)]] Izvori o dešavanjima u srpskim kneževinama tokom druge polovine X veka praktično i ne postoje. Na osnovu jednog olovnog pečata, zna se da je jedan od knezova Duklje u ovo doba bio izvesni Petar, za koga neki procenjuju da je vladao od 971. do 990. godine. Jedan od njegovih naslednika bio je svakako i Jovan Vladimir (oko 990—1016), koji je zavladao Dukljom početkom poslednje decenije X veka. Njegova država je, kao i susedne srpske oblasti koje su tada bile vizantijski vazali, bila neposredno ugrožena širenjem Samuilove države, zbog čega se smatra da je on mogao da 992. godine uputi brodovima poslanstvo caru Vasiliju II. U istorijskim izvorima nema podataka o tome ko je ovo poslanstvo uputio, iz koje srpske oblasti i koji mu je bio cilj, ali se smatra je najverovatnije reč bila o dogovaranju zajedničke akcije protiv Samuila. Srpske poslanike su, tokom plovidbe, presreli i zarobili arapski gusari, tako da su oni tek 993. godine uspeli da stignu u Carigrad. Detalji pregovora nisu poznati, ali su se svega nekoliko godina kasnije, oko 998. godine, Duklja i ostale srpske oblasti našli na udaru Samuilovih snaga. Prema navodima Vladimirovog žitija, očuvanog u sklopu „Letopisa Popa Dukljanina“, on se sa vojskom i narodom povukao ispred Samuila na planinu Oblik iznad Skadra. Samuilove snage su opkolile planinu, a žitije dalje navodi da se Vladimir potom predao da bi sprečio nepotrebne pogibije svojih i Samuilovih ljudi. Izvesno je da se posle Drača i Duklja, krajem X veka, našla u sastavu Samuilove države. On je posle osvajanja Duklje, nastavio svoj pohod ka severozapadu, duž jadranske obale. Tokom njega je neuspešno opseo Ulcinj, posle čega je, prema dubrovačkim analima, pobesneo i iskalio svoj bes po Primorju. Njegove snage su spalile Kotor i Dubrovnik i došle do Zadra, posle čega se Samuilo uputio u unutrašnjost Balkanskog poluostrva i na povratku, ka središtu svoje države, priključio je Bosnu i Rašku svom carstvu. mini|desno|350p|Svadba Samuilove ćerke Miroslave i Vizantinca Ašota (Ilustrovana „Hronika“ [[Jovan Skilica|Jovana Skilice, XI vek)]] Iako se suprotstavio njegovom osvajanju, Samuilo je Jovana Vladimira vratio na čelo Duklje. U istorijskim izvorima se njegovi razlozi ne navode, ali se u Vladimirovom žitiju daje romansirani prikaz dešavanja. Prema njemu, Samuilova ćerka Kosara (Teodora) je nosila vodu zarobljenicima u tamnici i zagledala se Jovana Vladimira. Ona je saznala da je reč o plemiću i zatražila je od oca da ga oslobodi i oženi ga njom, što je Samuilo i uradio. On je posle toga vratio Jovana Vladimira na vlast u Duklju, dok je njegovog strica Dragomira vratio na vlast u Travuniju. Vizantijski izvori navode gotovo istovetnu priču za, sina solunskog duke Grigorija Taronita, Ašota, koji se oženio Samuilovom ćerkom Miroslavom, zbog čega pojedini istoričari odbacuju samu priču o Vladimiru i Kosari kao izmišljenu , ali se istoričari slažu da je Vladimir, kao Samuilov zet, vraćen na vlast u Duklji. mini|levo|250p|Bitka na Belasici i smrt cara Samuila (Ilustrovani „Istorijski pregled“ [[Konstantin Manasa|Konstantina Manase, XIV vek)]] Početak X veka je doneo niz vizantijskih pobeda nad Samuilom (Sperhija, Skoplje, Solun) i slabljenje njegove vlasti. Konačni slom njegove snage su doživele 29. jula 1014. godine na planini Belasici, kod današnje Strumice. Vasilije II je posle bitke na Belasici naredio da se zarobljenici (savremeni izvori navode cifre od 14.000 i 15.000 (kasniji izvori 8.000 ), koje se smatraju preteranim ) podele u grupe po 100 ljudi, okuju i oslepe, a da se svakom stotom ostavi po jedno oko da bi mogao da ih vodi nazad. On je zbog toga prozvan Bugaroubica (jer se Samuilo proglasio za cara Bugarske, pozivajući se na tradicije Simeonove države), dok je sam Samuilo doživeo srčani udar kada je video svoju oslepljenu vojsku i umro dva dana kasnije, 6. oktobra 1014. godine.