cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tatjana Marinić
Tatjana Marinić (rođena Josipa; Slavonska Požega, 7. veljače 1897. - 8. veljače 1966) je bila hrvatska komunistica, učiteljica, humanitarka, partizanka i jedna od osnivačica Studija socijalnog rada.
Poznata je, između ostalog, po spasavanju djece iz ustaških logora tokom drugog svetskog rata.
Aktivizam u zemlji
Josipa Marinić se u studentsko doba upoznaje s idejama ljevice i povezuje s naprednom omladinom. Težak položaj žena nakon rata doveo je do toga da se one u znatnom broju uključe u revolucionarni pokret koji se širio u južnoslavenskim zemljama. 1919. godine stupa u redove Radničke partije Jugoslavije (komunisti). U partijskoj školi koju pohađa u Zagrebu predaju, između ostalih, Đuka Cvijić, Miroslav Krleža i Vladimir Čopić.
Iste 1919. godine sreće Antuna Branka Šimića, jednog od najistaknutijih književnika hrvatske moderne. Iz tog će se susreta razviti velika ljubav, a on će joj posvetiti najljepše ljubavne pjesme i dati joj ime Tatjana koje će ona nositi do kraja života. Njihova veza prekinut će se preranom smrću pjesnika, koji je preminuo u Zagrebu 2. svibnja 1925. od tuberkuloze.
Nakon smrti svoga zaručnika Tatjana će se, po sopstvenim rečima, “baciti svim svojim bićem i energijom na partijski rad”. Čitavo je vrijeme angažirana na partijskim zadacima, na radu sa ženama, radu u tvornicama i partijskoj tehnici. Osim Tatjane Marinić u tom su se radu sa ženama isticale i druge aktivistkinje, kao Zlata Miler, Anka Butorac, Barica Debeljak i Lucija Borjan Jurin. Žene su se u to vreme, između ostalog, borile i za opšte pravo glasa.
Emigracija
Po završenom liječenju Tatjana ostaje u Beču da u inozemstvu radi za Partiju. Od 1933. godine je živjela u emigraciji. Odlazi dva puta po zadatku u SSSR, gdje upoznaje, među ostalim revolucionarima, Maksima Gorkog, Nadeždu Krupsku i Klaru Cetkin. Za boravka u Beču i SSSR-u pomno je pratila razvoj pedagogije i psihologije. Njen boravak u Beču poklapa se sa vladom socijalista u Austriji, tokom koje dolazi do razvoja socijalne zaštite, područja koje će postati predmetom njenog izučavanja. S posebnim zanimanjem upoznavat će se s ustanovama za brigu o djeci, za dječji boravak, jaslice, vrtiće, te s ustanovama za starije ljude. Istovremeno će pohađati predavanja Sigmunda Freuda i psihologa Charlotte i Karla Büchlera.
Iste 1933. godine je isključena iz KPJ, na šta je uložila žalbu, i protiv čega je njen muž Đuka Cvijić oštro protestovao. U Partiju se uspjela vratiti tek nakon uporne borbe.
Povratak u Jugoslaviju
Po povratku u zemlju godine 1934. biva uhapšena već na zagrebačkom kolodvoru. Nakon izlaska iz zatvora zapošljava se u Odjelu za narodno zdravlje i socijalnu politiku Banovine Hrvatske. U tom svojstvu traži pomoć za unapređenje teške socijalne situacije u ruralnoj okolici Zagreba. U mjestu Rude kraj Samobora, u kraju kojim su vladali rahitis i tuberkuloza osniva školsku kuhinju za siromašnu djecu. Uz pomoć žena i djevojaka ovog kraja u suterenu privatne kuće osim kuhinje osniva jednu vrstu predškolske ustanove koja potom prerasta u “malu školu”, kako su ovu ustanovu nazvali sami stanovnici.
Posebno je bila aktivna u partijskoj humanitarnoj organizaciji Crvena pomoć i društvu Prijatelji prirode, udruženju planinara u kojem je Partija imala svoje uporište. Društvo je okupljalo radnike, studente, žene i druge građane i organiziralo masovne izlete u prirodu.
Drugi svetski rat
Ubrzo po okupaciji zemlje, Tatjana je ponovo uhapšena 1. svibnja 1941. godine i zatočena u ustaški zatvor. Po izlasku iz zatvora ona napušta Zagreb i definitivno prelazi u Rude, gdje vodi nastavu u Školi za odgajateljice. U toku prvih godina rata Tatjana i njezine učenice, opredijeljene ljevičarke, istakle su se u spašavanju djece koja su 1942. dopremljena iz logora Stara Gradiška i premještena u ustaške dječje logore Jaska i Reka.
minijatura|Djeca sa Kozare u ustaškom logoru [[Stara Gradiška 1942.]]
Velikim trudom Tatjane i drugih aktivistica i aktivista, spašeno je od smrti na stotine djece iz ustaških logora. Dio njih ilegalno je smješten u zagrebačke obitelji. Prema podacima Tatjane Marinić, kroz logor u Jastrebarskom tokom rata prošlo je 3.336 djece. Do kraja septembra 1942. u porodice je iz ovog logora smješteno 1.637 malih talaca.
“''Dvije tisuće djece, dvije tisuće djece na jednom malom prostoru a ne čuje se uobičajni žamor, ne čuje se dječji smijeh… Preko dana djeca su vani, pred barakama, sjede jedno do drugoga, apatično, nijemo. Iz očiju im viri strah, a jedino oči odaju život. Za ništa ne pokazuju interes. Ni hrana ne privlači. Nema osjećaja sigurnosti, samo nepovjerenje i strah, do užasa doživljen strah. Tek uzrast odaje da je to dijete.''”
Poli(N-izopropilakrilamid)
Poli(N-izopropilakrilamid) je organsko jedinjenje, koje sadrži 21 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 407,535 Da.
Tatjana Marinić
Drugi svetski rat
Pored Tatjane, organizatori ove akcije spasavanja su bili Dijana Budisavljević, Kamilo Bresler, Jana Koh, Dragica Habazin Majka, Vladimir Broz, Velimir Deželić, Ante Dumbović i drugi. Iste 1942. godine Tatjana ponovo završava u zatvoru, ovog puta u Jaski.
Po izlasku iz zatvora, u ljeto 1943. zajedno sa čitavim razredom svojih studentica prelazi u partizane. U partizanima koristi stečeno znanje i iskustvo te se bavi organiziranjem dječjih domova na području Banije, Korduna i Like, na mnogim oslobođenim područjima. Po oslobođenju Dalmacije prebacuje djecu iz zbjega bez roditelja na to područje. Za njih 1000 uspijeva organizirati dom u Splitu. Na prvom kongresu AFŽ Hrvatske, juna 1943. godine, izabrana je u glavni odbor.
Period FNRJ
Po završetku rata vraća se u Zagreb, gdje preuzima dužnost načelnika za dječju zaštitu u Ministarstvu za socijalnu politiku.
U poratnom razdoblju Jugoslavija nastoji uspostaviti jednakost i ravnopravnost među ljudima (u utopijskim traganjima za besklasnim društvom). Strategija ostvarivanja socijalističkog ideala jednakosti ide preko nivelacije materijalnog izvora blagostanja čije su osnovne mjere nacionalizacija i ukidanje privatnog vlasništva, koje bi trebale voditi ka političkoj ravnopravnosti pojedinaca.
Stoga je socijalna politika podređena općim političkim postavkama društva dok je s druge strane nadmoćna teoriji i praksi socijalnog rada. Čitav poslijeratni period je određen modelom “politike društvene jednakosti”. Rezultat takvog modela nije postignuće većih individualnih sloboda, već izjednačavanje socijalnih uvjeta života.
U tom razdoblju socijalna se prava ostvaruju i zakonski određuju.
To su pravo na rad, na obrazovanje, na zdravstvenu zaštitu, na mirovinu, prava osoba nesposobnih za rad, hendikepiranih…. To je i vrijeme zakonskog izjednačenja muškog i ženskog rada te prava na jednako plaćen rad muškaraca i žena, prava na porodiljski dopust koji može obuhvaćati period od početka trudnoće do godine dana plaćenog odsustva s radnog mjesta uz primanje od 80% dohotka.
Značajno je primijetiti da je u tom poslijeratnom razdoblju država ta koja promovira jedini i to javni sektor socijalne zaštite - nevladine službe ili privatni sektor u to vrijeme nemaju nikakvu ulogu.
''“U Hrvatskoj poslije drugog svjetskog rata nailazimo na koincidenciju principijelnih stvari i posebno povoljnih okolnosti koje su bile slučajne. Hrvatska je imala tradiciju po sve tri linije: pravnoj, pedagoškoj i medicinskoj, a imala je i dobru tradiciju dobrovoljnih karitativnih organizacija. Tu je postojalo i znanje i volja da se tim putem ide naprijed. Ali ono što je vjerojatno bilo presudno je da smo mi imali u Hrvatskoj to što drugi nisu imali, jednu grupu socijalnih aktivistkinja koje su sudjelovale u narodno-oslobodilačkom pokretu i NOB-u. (naglasila M. R.) Tu mislim na ljude poput Tatjane Marinić, Jane Koch i Valerije Singer. Tatjana Marinić je bila direktorica škole za odgajatelje u Samoboru i ona je sa čitavom školom otišla u partizane i tamo bila značajna ličnost. Autoritet tih partizanki, koje su kasnije došle u Zagreb i radile u socijalnoj politici bio je tako jak da se nametnuo i partijskim kanalima. Samo na taj način je bilo moguće prevladati oštru opoziciju režima protiv ideje obrazovanja socijalnih radnika. (…) Vladajuća koncepcija je bila da sudbina ljudi ovisi o velikim društvenim promjenama. Razvijaju se proizvodna sredstva, tehnologija rada i dolazi u suprotnost s proizvodnim odnosima. Proizvodni odnosi se lome u revolucijama, dolaze novi proizvodni odnosi i ti rješavaju sve probleme. Svaki pristup na individualnom nivou je smatran pogrešnim, pokazatelj građanskog individualizma. Ako se sruši kapitalizam i uvede socijalizam, onda više nema socijalnih problema. Tu opoziciju obrazovanju socijalnih radnika vjerojatno nitko nije bio u stanju svladati osim nas u Hrvatskoj, prije svega zbog partizanki koje su bile aktivne na toj liniji.''” 1|undefined
Tatjana Marinić će nastaviti svoju radnu karijeru u državnim institucijama od značaja za razvoj socijalnog rada i socijalne politike Jugoslavije. Postat će predsjednicom Nacionalnog komiteta Jugoslavije za problem predškolskog odgoja, te jednom od prvih počasnih članova Svjetske organizacije za brigu o djeci predškolskog uzrasta – OMEP.
Nakon Beograda se vraća u Zagreb i zapošljava u Savjetu za narodno zdravlje i socijalnu politiku Vlade NR Hrvatske. O tome će biograf zabilježiti: “''Bila je pokretač mnogih akcija i aktivnosti u socijalnoj zaštiti. Naročito u osposobljavanju aktivista – dobrovoljnih socijalnih radnika; održavala je predavanja, seminare za aktiviste, predlagala i inicirala uvođenje novih suvremenih oblika socijalne zaštite. (…) Vodila svesrdnu brigu o dječjim domovima, ali nije ispuštala iz vida i potrebe starih građana te je na njenu inicijativu osnovan prvi Klub za starije ljude u Gornjem Gradu'' (centar Zagreba, M. R.)”.
Istodobno će se uključiti u radnu grupu za pripremu studija socijalnog rada. U tom će svojstvu biti uvrštena u stručni tim 2|undefined čiji se članovi upućuju na studijski boravak u inozemstvo kako bi u različitim zemljama Europe i u SAD-u upoznali načine obrazovanja socijalnih radnika te izradili profil socijalnog radnika primjerenog potrebama Hrvatske. Tatjana Marinić će provesti svoj tromjesečni studijski boravak u Nizozemskoj, te će tom prilikom upoznati dr. Ernu Seiler, direktoricu škole za socijalni rad grada Beča, koja će potom biti pozvana u Zagreb da svojim znanjem pomogne pri organiziranju studija za socijalni rad. Dr. Seiler, ekspert za tehničku pomoć organizacije UN za casework, će organizirati i praksu studenata u narodnim odborima i socijalnim ustanovama.
Po povratku u zemlju Tatjana Marinić sudjeluje u programskom određenju studija socijalnog rada i biva izabrana za profesora metodike socijalnog rada na netom osnovanoj Višoj stručnoj školi za socijalne radnike u Zagrebu. Škola je osnovana godine 1952. i bila je najstarija škola te vrste ne samo u Hrvatskoj i Jugoslaviji već i na čitavom području jugoistočne Europe. U mirovinu odlazi 1957., a preminula je 8. veljače 1966. godine.
Kao priznanje njenom doprinosu razvoju socijalnog rada i stručnog obrazovanja u tom specifičnom sektoru društvenih nauka Društvo socijalnih radnika Hrvatske utemeljilo je nagradu za socijalni rad koja nosi njeno ime.
Faedo, Padova
Faedo je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 221 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 113 m.
Tatjana Marinić
Period FNRJ
1	Iz intervjua dr. Eugena Pusića:	 “Povijest Socijalnog rada u Hrvatskoj. Intervju s akademikom	Eugenom Pusićem” (neobjavljeni material). Intrevju je vodila	prof. dr. sc. Marina Ajduković	dana 20. ožujka 2004.
Red River County, Texas
je okrug u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 12.860.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 12.860 stanovnika, što je 1.454 (10,2%) stanovnika manje nego 2000. godine.
Carl Moll
Karl Julijus Rudolf Mol (23. april 1861. – 13. april 1945.) bio je austrijski slikar stacioniran u Beču na početku 20. veka. Takođe je i očuh Alme Meler-Verfel (Alma Mahler-Werfel).
Karl Mol je bio učenik Emila J. Šindlera (Emil J. Schindler) (otac Alme Meler-Verfel). Posle smrti svoga učitelja 1892, Mol uzima za ženu njegovu udovicu, Anu).
Mol je bio jedan od osnivača Bečke secesije. Pošto se govorilo da je bio simpatizer nacista, počinio je samoubistvo na kraju Drugog svetskog rata.
East Stroudsburg, Pennsylvania
Ist Straudsberg je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 9.840, što je 48 (-0,5 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Bainbridge, New York
Bejnbridž je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.355, što je 10 (-0,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Cerneux (Sena i Marna)
Serne je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Pariski region, u departmanu Sena i Marna.
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 243, a gustina naseljenosti je iznosila 11 stanovnika/km².
Reeves County, Texas
je okrug u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 13.783.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 13.783 stanovnika, što je 646 (4,9%) stanovnika više nego 2000. godine.
Nehawka, Nebraska
Nehawka je selo u američkoj saveznoj državi Nebraska. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 204 stanovnika.
Ethlorvinol
Ethlorvinol je sedativni i hipnotički lek. On se koristio za tretiranje insomnije, ali je uglavnom potisnut drugim lekovima. On se koristi u slučajevima intolerancije ili alergije na druge lekova.
Bruh
Izraz hernija se u medicini odnosi na ispadanje nekog tkiva iz svog normalnog položaja. Još je problem poznat i pod imenom Meganom. Primjer hernije je diskus hernija, ispadanje kičmenog pršljena iz ležišta.
Bruh ili kila je poseban slučaj hernije koji nastaje kada se unutrašnji organi ili crijeva istisnu kroz oslabljeni segment mišićnog tkiva. Većina takvih situacija se javlja na zidu abdomena.
Postoji nekoliko tipova bruha:
Bruh je često oboljenje. Obično ga izaziva kombinacija slabih mišića i napora, poput dizanja tereta. Neki ljudi se rađaju sa urođenom sklonošću za dobijanje bruha.
Simptomi
Simptomi preponske kile su nelagodnost i bol pri saginjanju, kašljanju ili podizanju. Ako dođe do uklještenja tkiva propalog organa, javlja se jak bol i ovo stanje je urgentno.
Hijatus hernija je česta kod starijih ljudi. Njeni simptomi su blagi i manifestuju se kroz podrigivanje i gorušicu.
Lečenje
Najčešći medicinski tretman za bruh je hirurški. Tokom zahvata, zatvara se otvor u mišićnom zidu.
Beatrix od Nizozemske
Beatrix, kraljica Nizozemske (rođena kao Beatrix Wilhelmina Armgard van Oranje-Nassau, Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, Prinses van Lippe-Biesterfeld) (31. siječnja 1938.), vladarica Nizozemske od 30. travnja 1980. godine.
Djetinstvo
Kći kraljice Juliane i princa Bernharda. Njeni su kršteni kumovi kralj Leopold III. od Belgije, vojvoda Adolphe od Mecklenbug-Schwerina (brat njenog djeda po majci, princa Hendrika), princeza Alice, grofica od Athlone i Allene, grofica od Kotzebuea.
Cesson
Seson je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Pariski region, u departmanu Sena i Marna.
Beatrix od Nizozemske
Školovanje
Puno je putovala, a mjesta koja je posjetila su Ženeva, Strasbourg, Pariz i Bruxelles. Bila je i aktivni član udruge studentkinja sveučilišta Leiden. U srpnju 1961. diplomirala je pravo.
Cesson
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 7.878, a gustina naseljenosti je iznosila 1,129 stanovnika/km².
Beatrix od Nizozemske
Politika
thumb|right|200 px|Beatrix, kraljica Nizozemske
Još nasilniji događaj dogodio se 30. travnja 1980., kada je Beatrix postala kraljica Nizozemske. Izbili su prosvjedi protiv monarhije i loših uvjeta stanovanja u Nizozemskoj. Sukobi su s policijom postali nasilni i brutalni. Zbog problema nakon izbora 1977., oko stvaranja koalicije, kraljica je poslala trojicu vođa i nakon nekoliko sati donešena je jednoglasna odluka. Majka je abdicirala u njenu korist. Kako su nizozemski mediji objavili niz tabloidnih priča, njena je zadaća bila da održi monarhiju modernom, učinkovitom i u skladu sa željama nizozemskog naroda. Ima više ovlasti nego većina europskih monarha. Nema puno utjecaja u unutarnjoj politici, ali u vanjskoj ima veliki utjecaj. Govori se da je čak prijetila otpustiti ministra ako se u Jordanu ne otvori veleposlanstvo Nizozemske.
2005. proslavila je 25 godina na prijestolju, te dobila počasni doktorat. Voli umjetnost, glazbu i jedna je od najbogatijih ljudi na svijetu. Ima tri sina. Naslijedit će je, najvjerojatnije, najstariji sin princ Willem - Alexander.
Sterpare, Frosinone
Sterpare je naselje u Italiji u provinciji Frosinone, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 67 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 418 m.
Karbamoil-fosfatna sintaza (glutamin-hidrolizujuća)
Karbamoil-fosfatna sintaza (glutamin-hidrolizujuća) (, karbamoil-fosfatna sintetaza (glutaminska hidroliza), karbamil fosfatna sintetaza (glutamin), karbamoilfosfatna sintetaza II, glutamin-zavisna karbamil fosfatna sintetaza, karbamoil fosfatna sintetaza, CPS, ugljen-dioksid:L-glutamin amido-ligaza (formira ADP, karbamatna fosforilacija)) je enzim sa sistematskim imenom vodonik-karbonat:L-glutamin amido-ligaza (formira ADP, karbamatna fosforilacija). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Produkt karbamoil fosfat je intermedijer u biosintezi arginina i pirimidinskih nukleotida.
Polidiskamid B
Polidiskamid B je organsko jedinjenje, koje sadrži 75 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 1710,745 Da.
Neligh, Nebraska
Neligh je grad u američkoj saveznoj državi Nebraska. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1,599 stanovnika.
Pavle Bastajić
Pavle Bastajić - Paja (Banski Kovačevac kraj Karlovca, 12. svibnja 1890. - Jasenovac, kolovoz 1941.), jugoslovenski revolucionar, komunistički aktivist i sovjetski egzekutor tokom velike čistke.
Bio je učesnik revolucionarnog studentskog pokreta na Zagrebačkom sveučilištu i atentata na bana Cuvaja 1912. godine, dobrovoljac u srpskoj vojsci u Balkanskim ratovima i Prvom svetskom ratu, te saradnik obaveštajne mreže Kominterne i sovjetske obaveštajne službe od sredine 1920-ih.
Biografija
Rođen je 12. V 1890 u selu Prkos, u okolini Karlovca. Prema drugoj verziji, rođen je u Perni, kod Topuskog. Po nacionalnosti je bio Srbin. Pravoslavnu bogosloviju je učio u Sremskim Karlovcima. Kao gimnazijalac u Sremskim Karlovcima prihvata ideje S. Markovića, V. Pelagića i ruskih revolucionarnih demokrata. Studirao je pravo u Zagrebu.
Revolucionar
Od mladosti je pripadao revolucionarnom pokretu jugoslovenske omladne u Austro-Ugarskoj, zajedno sa Bogdanom Žerajićem, Vladimirom Gaćinovićem i Mustafom Golubićem. Skupa sa drugim pripadnicima revolucionarne omadine, sudjelovao u pripremi atentata na bana Cuvaja 1912. godine. Nakon neuspjela atentata odlazi u Beograd i sudjeluje kao dobrovoljac u balkanskom ratu 1912. U Srbiji ga je zatekao prvi svjetski rat, u kojem se borio na strani srpske vojske.
U vezi sa Solunskim procesom morao je emigrirati i odlazi u Francusku, a potom u Švicarsku, gdje u Lausannei završava studij sociologije. Zbog revolucionarne djelatnosti švicarska ga je policija protjerala u Austriju.
Emigracija u Beču
Kao politički emigrant i profesionalni revolucionar živio je u emigraciji Beču i Parizu. U Beču od 1920. do 1926. godine radi u klubu jugoslovenskih studenata marksista, postaje članom KPJ i uređuje međunarodni list La Federation Balcanique. Potkraj 1924. godine Krleža je upoznao Bastajića za boravka u Beču, i pružio mu utočište na nekoliko dana, budući da je Bastajića tada progonila austrijska policija.
Sovjetski egzekutor
U narednim godinama Bastajić postaje suradnik Obavještajnog odjela Kominterne, specijalist za »egzekucije«. Nakon nekoliko godina obavljanja "prljavih" poslova tokom Staljinove Velike čistke, pokušava da se izvuče iz svega.
1938. godine novo Titovo rukovodstvo je povelo kampanju protiv njega i drugih istaknutih komunista kao "špijuna, provokatora i duplih agenata" (Rajko Jovanović, Mustafa Golubić, Labud Kusovac...).
1940. godine Bastajić bježi od NKVD-a koji ga hoće likvidirati. Obraća se predsjedniku jugoslavenske vlade, svom nekadašnjem školskom kolegi Dragiši Cvetkoviću da mu dopusti povratak u zemlju, nakon čega se uspeva vratiti.
Povratak u Jugoslaviju
1940. vratio se u Jugoslaviju. Bio je pod stalnim nadzorom policije. U listopadu 1940. posjećuje starog partijskog druga, koji je takođe zapao u nemilost, Miroslava Krležu u Zagrebu gdje mu je čitavu noć pričao pojedinosti o svojem iskustvu komunističkog »egzekutora«, o metodama djelovanja staljinističke tajne policije, o odnosima unutar Kominterne te o strahovitim čistkama. Krleža je rekao da "jezovitije priče nije čuo u životu". Krleža je nakon toga zaključio da ga je »Bastajićev slučaj samo učvrstio u njegovim podacima za koje je već znao iz štampe, ali da je istina za koju je on tada znao ili pretpostavljao poslije Bastajićevih svjedočanstava bila još strašnija nego što je mogao pretpostaviti«.
Smrt
Krajem 1940. godine, Pavle Bastajić se vratio u rodno selo Prkos, iz kojeg je bio odsutan blizu tri decenije.
Nakon izbijanja rata i uspostave NDH, Pavle Bastajić i mnogi stanovnici sela Prkos su od leta 1941. godine pomagali Narodno-oslobodilački pokret i ustanak na Kordunu. 1941. godine Bastajić je uhićen od ustaša, odveden u logor Jasenovac i ubijen. Prema verziji koju je zapisao Dušan Baić, on je stradao na sledeći način:
Blauwe Aanslag
mini|desno|250px|Blauwe Aanslag [[2002.]] De Blauwe Aanslag je bio skvot u Hagu u bivšim prostorijama porezne uprave, koji je postojao od 1980. do 2003. Ime u prevodu označava plave papire koji se popunjavaju na kraju godine za povratak poreza.
Blauwe Aanslag je bio prvi dom slobodnog radija Tonka, koji još uvek postoji.
Etakrinska kiselina
Etakrinska kiselina (Edekrin) je diuretik koji se koristi za tretiranje visokog krvnog pritiska i otoka uzrokovanih bolestima poput zatajenja srca, oboljenja jetre i bubrega.
Za razliku od drugih diuretika, etakrinska kiselina nije sulfonamid i stoga njena primena nije ograničena sulfa alergijama.
Etakrinska kiselina je derivat fenoksisirćetne kiseline koji sadrži ketonsku i metilensku grupu. Cisteinsko vezivanje se odvija putem metilenske grupe.
Nepoželjna dejstva
Kao diuretik, etakrinska kiselina može da uzrokuje čestu urinaciju, ali se to obično stabilizuje nakon par nedelja upotrebe.
Etakrinska kiselina može takođe da uzrokuje niske novoe kalijuma, što može da se ispolji u obliku grčenja mišića ili slabosti. Isto tako je poznato da može da izazove privremeni ili stalni gubitak sluha (ototoksičnost) i oštećenje jetre. Pri oralnom doziranju, ona proizvodi dijareju, i može doći do intestinalnog krvarenja pri višim dozama.
Mehanizam dejstva
Etakrinska kiselina i njen glutationski metabolit su potentni inhibitori članova familije glutation S-transferaza. Ti enzimi učestvuju u ksenobiotičkom metabolizmu. Za tu familiju enzima je pokazano da ima visoku stopu genetičke varijabilnosti.
Westfeld
Vestfeld je grad u njemačkoj saveznoj državi Donja Saksonija. Jedno je od 40 opštinskih središta okruga Hildeshajm. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 947 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 3254033.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Hildeshajm Vestfeld se nalazi u saveznoj državi Donja Saksonija u okrugu Hildeshajm. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 164 metra. Površina opštine iznosi 13,4 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 947 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 71 stanovnika/km².
Raynaudov fenomen
Rejnoov fenomen, , je stanje u kojem niska temperatura ili jake emocije izazivaju ponovljene i prolazne napade grčeva (spazama) malih mišićnih arterija, prekapilarnih arteriola i arterio-venskih šantova, koji blokiraju protok krvi u prstima, nogama, ušnim školjkama, nosu i drugim akralnim delovima tela. Rejnoov fenomen može biti povezana sa oboljenjima arterija kod ateroskleroze, Birgerove bolesti, reumatoidnog artritisa, sistemske skleroze i sistemskog eritemskog lupusa i nekih drugih sistemskih i autoimunskih bolesti. Specifični simptomi koji karakterišu ovaj fenomen su promena boje kože prstiju, pojava bolova u prstima i nogama nakon izlaganja hladnoći ili pritisku i pojava peckanje ili bola u prstima nakon zagrevanja. Rejnoov fenomen se teško leči. Proces lečenja mora da bude sveobuhvatan, dugotrajan i traži veliku upornost bolesnika i lekara. Prognoza toka bolesti je povoljna.
Eponimi
Rejnoova bolest
Poremećaj funkcije perifernih krvni sudova nepoznate etiologije koji karakteriše izražena vazokonstrikcija krvnih sudova udova (ekstremiteta) nakon izlaganja organizma hladnoći ili emocionalnom stresu. Ostali uzroci uključuju; pušenja kod pacijenata osetljivih na duvan, i mehanički pritisak (koji izazva prolazne promene u cirkulaciji) krvnih sudova vrata kod hiperabdukcionog sindroma. Simptome Rejnoove bolesti karakteriše pojva povremenih bilateralnih (obostranih) ili simetričnih napada bledila i/ili cijanoze kože (obično na prstima), nakon izlaganja organizma hladnoći ili emocionalnom stresu, sa očuvanim-normalanim radijalnim i ulnarnim pulsom. Kod Rejnoove bolesti nema dokaza o prisutnosti okluzivne bolesti krvnih sudova u bolesnika. Kod pojedinih bolesnika može doći do pojave gangrene, ali je ona ograničena samo na kožu vrhova prstiju. Proces nastanka promena je obrnut kod zagrevanja, ali se karakteraiše jakim bolom i otokom. Bolest se najčešće javlja kod žena starosti od 18 i 30 godina.
Simetrična (obostrana) gangrena na udovima.
Predstavlja posledicu ponovljenih i prolaznih napada grčeva (spazama) malih mišićnih arterija prekapilarnih arterija, arteriola i arterio-venskih šantova oba uda (ekstremiteta)i drugih akralnih delova tela, sa sekvencijalnim („trofaznim“) promenama u boji kože obično posle izlaganja hladnoći i stresu. Prsti prvo postaju bledi, a zatim plavi (cijanotični)i bolni, da bi na kraju napada dobili svetlo crvenu boju. Rejnoovim fenomenom se označavaju i sekundarni simptomi sa karakteristikama Rejnoove bolesti koji nastaju kao komplikacija drugih bolesti sa okluzivnim promenama (vazospazmom) arterija visceralnih organa kod; sistemske skleroze, reumatoidnog artritisa,primarne plućne hipertenzije, miksoedem ili kod povrede. U svojoj doktorskoj disertaciji, Rejno je opisao promene na koži nekoliko bolesnika u obliku cijanoze i bledila prstiju, nakon izlaganja hladnoći. Jedan od njegovih pacijenata je imao prilično dramatičnu reakciju i umro je dve godine kasnije, a da Rejno, nije mogao da objasni ovaj fenomen.
Rejnoov znak
Stanje koje se karakteriše pojavom simetrične cijanoze udova sa neravnomerno „išaranom“, plavom ili crvenom bojom, kože zglobova prstiju i gležnjeva, praćeno obilnim znojenjem i hladnim prstima ruku i nogu. Nastaje nakon spazma krvnih sudova, najčešće udova i nastaje kao posledica izlaga organizma hladnoći, emocionalnom stresu, ili drugim činiocima.
Istorijat
Rejnoov fenomen je naziv dobio po francuskom lekaru dr Morisu Rejnou (1834-1881), koji je prvi krajem 1850 uočio promene na prstima ruku kod jedne mlade francuskinje stare 27 godina. Njene ruke su na momente, odjednom postajale blede i hladne, da bi se tokom narednih nekoliko nedelja neki njeni prsti smežurali i poprimili crnu boju, a bolesnica je osećala jake bolove.
Otprilike u isto vreme, još jedan veliki francuski lekar Klod Bernar, je otkrio da su arterije, krvni sudove koji prenose svežu (oksigeniranu) krv, jarko crvene boje, širom tela, i da pod dejstvom vegetativnog nervnog sistema, arterije mogu suziti svoj lumen (vazospazam) što dovodi do smanjenja protoka krvi u tkivima. Ova saznanja su omogućila Rejnou da nađe odgovor zašto se promene slične gangrenoznim, javljaju povremeno i u blažoj formi u pogođenim područjima tela bolesnika (najčešće prstima). Koji povremeno pobele ili poplave i na kraju pocrvene, kada se krv ponovo vrati u njih. Rejno je tada razmišljao da ove promene najverovatnije nastaju zbog neke vrste povremenih zastoja u snabdevanju krvlju a da je spontana pojava gangrenoznih promena na vrhovima prstiju na neki način povezana sa zastojem u cirkulaciji i konačno zaključio da je...„lokalna asfiksija u ekstremitetima (udovima) rezultat povećane razdražljivosti u centralnim delovima nervnog sistema koji „predsedavlja“ vaskularnu inervaciju“...
Ova svoja zapažanja Rejno je objavio 25. februara 1862. u obliku doktorske teze pod nazivom; ili prevedeno "Lokalna asfiksija i simetrična gangrena udova". Kasnije će ovaj fenomen koji je Rejno prvi opisao nositi njegovo slavno ime „Rejnoova bolest“. (danas poznatija pod eponimom Rejnoov fenomen).
Bez obzira na to što Rejnoov fenomen, može biti primarni (idiopatski) ili sekundarni na njegovu pojavu utiče veći broj različitih činilaca, koji ne uključuju samo reumatična oboljenja, već i niz drugih uzroka, uključujući i spoljašnju vaskularnu opstrukciju, kao i plućni opstruktivni sindrom, paraproteinemiju i dejstvo određenih lekova ili hemikalije (npr. β-blokatori, polivinil hlorid itd). Tačna patogeneza i patofiziologija Rejnoovog fenomena će još dugo varirati između ovih mehanizama, i onih čije je osnove postavio dr Moris Rejno.
Etiologija
Prema načinu nastanka i manifestacijama njegovih simptoma i znakova Rejnoov fenomen se deli u dva oblika;
Primarni (idiopatski) oblik
Većina pacijenata sa Rejnoovim fenomenom pati od primarnog oblika poremećaja, koje karakterišu simptomi izazvani abnormalnim reverzibilnim fiziološkim odgovorom, koji nije povezan sa bilo kojim osnovnim oboljenjem. Kod tih osoba poremećaj se javlja kao posledica preosteljivosti ili izraženijeg odgovora njihovog organizma na dejstvo niske temperature i/ili stresa, u odnosu na normalnan odgovor organizma prisutan kod većine ljudi. Rejnoov fenomenom se najčešće javlja kod mladih žena (u drugoj i trećoj deceniji života) ali i u zrelim godinama, verovatno zbog drugojačijeg hormonalnog statusa u odnosu na muški pol. Dok neke studije ovu razliku objašnjavaju razlikom u veličini ruku, (manje ženske ruke se brže rashlade nakon izlaganja niskoj temperaturi). Postoje i pretpostavke da je primarni oblik Rejnoovog fenomena delimično uzrokovan naslednim faktorima, mada specifični geni za sada još uvek nisu identifikovani.
Pušenje, kofein i neki lekovi pogoršavaju bolest a „napadi“ su učestaliji i intenziviji. Takođe kod pacijenata sa Rejoovim fenomenom, postoji i veća sklonost ka nastanku migrene i anginoznih tegobah, u odnosu na prosečnu populaciju.
Sekundarni oblik
Pojava sekundarnog Rejnoovog fenomena je često uzrokovana ili neposredno povezana sa nekom (osnovnom) bolešću. Sekundarni oblik Rejnoov fenomen najčešće počninje i razvija se kod pacijenata u kasnijoj životnoj dobi u odnosu na primarni oblik, (obično posle 35 do 40 godina starosti). Uobičajena je pojava da se sekundarni oblik Rejnoov fenomen najčešće javlja u pacijenata sa bolestima vezivnog tkiva. Zato se u više od 90% bolesnika sa sistemskom sklerozom, i u oko 30% bolesnika sa sistemskim eritemskim lupusom i Sjogrenovim sindromom javlja sekundarni oblik Rejnoovog fenomena. Sekundarni oblik Rejnoovog fenomena takođe može biti povezana i sa izloženošću organizma dejstvu vibracija (npr. u minera, pilota helikoptera, radnika na pneumatskim bušilicama i drugim vibrirajućim alatima i mašinama), koje izazivaju mikrotraume na rukama i zglobovima. Rejnoov fenomen može biti izazvan i upotrebom određenih vrsta lekova, kao što su hemioterapeutici (citostatici), i nekim hemikalijama, kao što je npr. vinil hlorid.
Epidemiologija
Iako se Rejnoov fenomen može javiti kod pacijenata svih uzrasta, primarni oblik poremećaja obično počinje kod osoba između 15 i 25 godine života. Sekundarni Rejnoov fenomen počinje u skladu sa osnovnim poremećajem.
Rejnoov fenomen se znatno češće javlja kod pacijenata koji žive u hladnijim klimatskim područjima (uslovima). Da je ova pretpostavka tačna govori i pojava „napada“ Rejnoovog fenomena kod pacijenata u periodu hladnijeg vremena.
Iako procene učestalosti variraju od 5 do 10%, ipak većina sprovedenih medicinskih istraživanja je pokazala da se Rejnoov fenomen javlja u 3% opšte populacije. Kod većine pacijenata, simptomi su blagi i nisu povezani sa bilo kojim oštećenjima krvnih sudova ili drugih tkiva.
U sedmogodišnjoj studiji sprovedenoj u SAD prevalenca Rejnoov fenomen u osoba bele rase je bila 11%, kod žena i 8% kod muškaraca a godišnja stopa incidence 2,2% u žena i 1,5% kod muškaraca.
Prevalenca primarnog Rejnoovog fenomena jako se razlikuje među različitim populacijama u svetu, i kreće se od 4,9% - 20.1% kod žena i 3,8% - 13,5% kod muškaraca.
U SAD i svetskim okvirima, prevalenca sekundarnog Rejnoovog fenomena zavisi od primarnih poremećaja.
Pol
Žene u oko 75% slučajeva ispoljavaju znake Rejnoovog fenomena a muškaraci u 25% slučajeva. Prevalenca primarnog Rejnoovog fenomen varira u različitim populacijama, i kreće se rasponu od 4,9% -20.1% kod žena i 3,8% -13,5% kod muškaraca.
Mortalitet i morbiditet
Primarni Rejnoov fenomen obično ne prouzrokuje smrt ili ozbiljan morbiditet. Međutim, u veoma retkim slučajevima, izraženija ishemija na pojedinim delovima tela može da dovede do nekroze. Sekundarni Rejnoov fenomen je važan kao mogući marker (znak) za druge bolesti koje mogu dovesti do morbiditeta i mortaliteta. Primeri za to su skleroderma (progresivne sistemske skleroze), sistemski lupus eritematosus, i hiperviskozni sindrom.
Patofiziologija
Patofiziološki mehanizmi nastanka primarnog i sekundarnog Rejnoovog fenomen su i dalje nedovoljno razjašnjeni i pored višegodišnjih istraživanja. Primarni Rejnoov fenomen je povezan sa funkcionalnim promenama u miru. Nasuprot tome, sekundarni Rejnoov fenomen je prateća pojava mnogih strukturnih mikrovaskularnih poremećaja. Kao mogući mehanizmi u ovom fenomenu najčešće se navode ovi uslovi:
Prebojenost (plavetnilo ili bledilo) kože prstiju, nastaje zbog;
Vaskularni poremećaji (oštećenje vazodilatacije)
Kao patogenetski mehanizaam u ovom poremećaju navodi se nedostatak vazodilatornih posrednika (endotelina-1, angiotenzina, vazopresina) ali i i azot oksida.
Disfunkcija endotela
Endotelin-1. U endotelu krvnih sudova bolesnika sa sekundarnim Rejnoovim fenomenom, istraživanjem je utvrđen visoki nivo vazokonstriktornog proteina endotelina-1. Endotelina-1 izaziva vazoaktivni nadražaj, zajedno sa angiotenzinom, vazopresinom i dovodi do transformacije beta faktora rasta (TGF-β). Rajagopalan (2003) je u svojoj studiji izneo podatak o povećanom nivom endotelina-1 u krvi bolesnika sa sekundarnim Rejnoovim fenomenom.
Westerstede
Vesterstede je grad u njemačkoj saveznoj državi Donja Saksonija. Jedno je od 6 opštinskih središta okruga Amerland. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 21.964 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 3451007, NUTS (DE946) i LOCODE (DE WSE) kod.
Raynaudov fenomen
Disfunkcija endotela
Angiotenzin, je drugi vazoaktivni peptid koji ima učinak na pojavu Rejnoovog fenomena zbog njegovog vazokonstriktornog i profibrotičkog učinka. Kavaguči J. (Kawaguchi Y) je 2004 u svojoj studiji objavio da je nivo angiotenzina II u bolesnika sa difuznom kožnom sistemskom sklerozom (ali ne i u bolesnika sa ograničenom kožnom sistemskom sklerozom), značajno uvećan. Na osnovu rezultata ovih istraživanja, započeta je primena ACE inhibitora u lečenju Rejnoovog fenomena, koji su donekle smanjila učestalost, težinu i ozbiljnost „napada“ Rejnoovog fenomena u difuznoj sistemskoj sklerozi, ali masovnija primena ACE za sada zahteva dalji nastavak istraživanja.
Westerstede
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Amerland Vesterstede se nalazi u saveznoj državi Donja Saksonija u okrugu Amerland. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 6 metara. Površina opštine iznosi 179,2 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 21.964 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 123 stanovnika/km².
Raynaudov fenomen
Strukturni poremećaji
Kod bolesnika sa sistemskom sklerozom, Rejnoov fenomen treba razlikovati od Rejnoove bolesti ( vidi deo eponimi ). U sistemskoj sklerozi fibrozne promene na krvnim sudovima su primarni uzrok poremećaja, koji dovodi do suženja njihovog lumena i smanjenjenog protoka krvi.
Iako je suptilni mikrovaskularni poremećaj prisutan u primarnom Rejnoovom fenomenu, opšte je prihvaćeno da je u primarnom Rejnoovom fenomenu vaskularna disfunkcija prevashodno funkcionalanog porekla. Nasuprot tome, strukturni poremećaji vaskularne mikrocirkulacije digitalnih arterija su dobro izraženi u sistemskoj sklerozi. Vaskularna struktura i funkcije krvnih sudova su kod bolesnika sa kožnim oblikom sistemske skleroze međuzavisne. Nema sumnje da je protok krvi u prstima pacijenata kod ovog poremećaja ozbiljno ugrožen, čak i na sobnoj temperaturi, i da svaki superponirani vazospazam, (npr. kao rezultat izlaganja hladnoći), povećava rizik ireverzibilnog oštećenja tkiva.
Patogeneza strukturnih vaskularnih poremećaja u sistemskoj sklerozi nije u potpunosti jasan i obuhvata programiranu ćelijsku smrt (apoptoza) ćelija endotela, iregularnu adheziju molekula, kao i interreakciju velikog broja citokina i faktora rasta. Poremećaji u endotelu se javljaju rano, ali je nerazjašnjeno kako se javlja pojava crvenila kod izraženih zadebljanja intime krvnog suda koja je tako teška da dovodi do skoro potpunog začepljenja krvnog suda.
Centralni mehanizam
Edvards je (1998) izveo čitav niz eksperimenata u kojima je dobio kod pacijenata sa primarnim Rejnoovim fenomen da ne naviknuti na stresne stimuluse reaguju na isti način kao zdrava kontrolna grupa pacijenata. Sposobnost da se osobe naviknu na stres se opisuje kao pojava vazodilatacije u mišićima podlaktice vazokonstrikcije u koži, odnosno njenoj cirkulaciji. Na osnovu ovih podataka, pretpostavlja se da bolesnici sa Rejnoovim fenomen više puta prođu kroz pojavu vazokonstrikcije u koži na mnoge stresne stimuluse. Zdrave osobe su u stanju da se na te događaje naviknu, tako da ne ispoljavaju bilo kakav odgovor.
Poremećaj vazokonstrikcije
Hiperaktivni α2c -adrenoreceptori: Istraživanja su pokazala da α2c -adrenoreceptori omogućavaju nastanak hladnoćom indukovane vazokonstrikcije krvnih sudova.
Klinička slika i dijagnoza
Dijagnoza se najčešće može postaviti nakon pravilno sačinjene istorije bolesti u kojoj dominira klinička slika tzv. „trofaznog odgovora“ organizma nakon izlaganja hladnoći; Fizičkim pregledom se može utvrditi; da su promene kod pacijenata sa primarnim oblikom Rejnoove bolesti bilateralne (obostrane), simetrične i da se javljaju na svim prstima. Simptomi u primarnom obliku su često blaži za razliku od sekundarnog oblika Rejnoovog fenomena, kod kojeg su najčešće neujednačeni i asimetrični. Periferni puls je najčešće očuvan - normalan.
Vrsta i broj laboratorijskih analiza određuje se na osnovu karakteristika kliničke slike; Pregled krvnih sudova ultrazvukom ili angiografijom može isključiti ili dokazati postojanje arterijske bolesti.
Uzorak (isečak kože) za biopsiju se često uzima sa mesta promene na tkivu kada je uzrok primarne bolesti kod sekundarnog oblika Rejnoovog fenomena nepoznat, ili kada postoji sumnja na neku drugu histološku promenu. Prisustvo vaskulitis, kod sekundarnog oblika Rejnoovog fenomena, najčešće se dijagnostikuje biopsijom, što potvrđuje kliničku sliku.
Terapija
Cilj lečenja Rejnoovog fenomena je da smanji učestalost i ublaži intenzitet vazospazama (grčenja) krvnih sudova na jedan od sledećih načina (vidi tabelu) ;
Opšte mere
Prvi postupak u lečenju Rejnoovog fenomena je sprečavanje izlaganja hladnoći, a kod bolesnika kod kojih je emocionalni stres glavni provokativni faktor-opravdana je upotreba sredstava za smirenje (sedativa). U opšte mere lečenja spada i prestanak pušenja i konzumiranje kafe i alkohola. U blažim slučajevima Rejnoovog fenomena opšte mere mogu biti dovoljne.
Poseban problem u lečenju Rejnoovog fenomena predstavlja pojava ulceracija i gangrenoznih promena na vrhovima prstiju. Najčešće se ove promene javljaju kod bolesnika koji se na pridržavaju opštih mera i drugih saveta o sprečavanju napada vazospazama, ili kod neadekvatno sprovedenog medikamentoznog lečenja. Zato se svaka pojava rana mora agresivno lečiti kako bi se sprečila pojava infekcije i njena progresija u gangrenu.
Hirurško lečenje
Veoma mali broj bolesnika sa teškim i upornim oblikom Rejnoovog fenomen mogu se lečiti primenom torakoskopskom simpatektomijom - presecanjem živaca koji izazivaju vazokonstrikciju perifernih krvnih sudove. Operacija se izvodi u opštoj anesteziji. Operišu se obe strane grudnog koša kroz dva reza na koži veličine po pet milimetara. Rezovi na koži se lepe specijalnim lepkom, i ožiljaka posle operacije gotovo i da nema. Efekat operacije se javlja odmah nakon buđenja iz anestezije - pacijent se budi sa suvim i toplim dlanovima i suvim pazušnim jamama.
Dok se vratna simpatektomja još uvek smatra, kontroverznom metodom, zbog privremenih rezultata, digitalna simpatektomija se sa većom uspešnošću može primeniti kod težih oštećenja tkiva u malignijem obliku Rejnoovog fenomena. Simpatektomija se može primeniti kod bolesnika sa primarnim ili sekundarnim oblikom Rejnoovog fenomena, ali je njena primena potrebnija u sekundarnim oblicima.
Hiperbarična oksigenoterapija
thumb|200px|right|Rezultati lečenja ulceroznih i gangrenoznih promena u Rejnoovoj boleti su mnogo bolji ako se dopune primenom [[Hiperbarična medicina|HBOT u barokomorama]] Vaskularne promene u Rejnoovom fenomenu imaju za posledicu vazospazam u zahvaćenim krvnim sudovima gornjih i donjih udova i visceralnim organima, što izaziva pojavu hipoksije u tkivima, koja može rezultirati trofičkim poremećajem u koži sve do nastanka gangrene i oštećenja funkcije udova.
U uslovima hipoksije i ishemije zbog smanjene produkcije ATP-a, javljaju se mnoge strukturne i funkcionalne promene naročito u visoko diferenciranim ćelijama. Gubitak funkcije ćelijske membrane predstavlja primarni događaj u genezi ćelijskih oštećenja u hipoksičnim uslovima kao što je to slučaj kod Rejnoovog fenomena. Nažalost mehanizmi zbog kojih nastaje membranska disfunkcija ćelija u ovoj bolesti još uvek su nejasni. Postojanje sledećih potencijalnih mehanizama: poremećaj jonske homeostaze, peroksidacija membranskih lipida, unakrsno povezivanje membranskih proteina, povećana razgradnja fosfolipida uz izraženiju produkcije reaktivnih vrsta kiseonika samo su neki od mogućih uzroka koji nastaju u uslovima hipoksije.
Zato u organizmu bolesnika sa Rejnoovim fenomenom hipoksija može imati za posledicu pojavu ulceroznih i gangrenoznih promena u udovima, ako su promene povezane sa reverzibilnim hipoksičnim i ishemičnim ćelijskim oštećenjima i ako su one kvalitativno ili kvantitativno „adekvatne“ da mogu izazvati njihova ireverzibilna oštećenja.
Da bi se u slučajevima izražene hipoksije i ishemije udova, u bolesnika sa Rejnoovim fenomenom, zaustavile ove promene neophodna je primena lekova, koje obavezno treba nadopuniti i udisanjem 100% medicinskog kiseonika na uvećanom pritisku (HBOT), što će značajno doprineti očuvanju membranske stabilnosti i zaustavlju daljeg izumiranje ćelija.
Zato je pored primene standardnih lekova, u Rejnoovom fenomenu u potpunosti opravdano i lečenje primenom hiperbarične oksigenoterapije (što se može videti na osnovu rezultata lečenja prikazanog na donjim slikama, primenom HBOT).
Prevencija
Principi prevencije Rejnoove bolesti zasnivaju se na sprečavanju vazokonstrikcije (sužavanja) lumena krvnih sudova što se postiže;
Šund
Šund je onaj deo kiča koji se odnosi na književnost. Upravo iz tog razloga se u svakodnevnom govoru može čuti termin „šund literatura“. Kao primeri za ovakvu literaturu se mogu navesti ljubavni romani (tzv. „ljubići“), krimi-, vestern- ili ninđa-romani. Bukvalno bi se sa nemačkog reč „šund“ mogla prevesti kao trice, prnje, otpadak, bezvredno delo.
Ergotamin
Ergotamin je ergopeptin i član ergot familije alkaloida. On je strukturno i biohemijski blisko srodan sa ergolinom. On je isto tako strukturno sličan sa nakoliko neurotransmitera, i biološki deluje kao vazokonstriktor.
On se koristi za tretiranje akutnih napada migrene (nekad u kombinaciji sa kofeinom). Medicinska primena ergot gljivica je počela u 16. veku za indukovanje porođaja, mada je neizvesnost u pogledu adekvatnog doziranja otežavale upotrebu. On je korišten za sprečavanje krvarenja nakon porođaja. Artur Stol iz kompanije Sandoz ga je privi izolovao iz ergot gljivica 1918, i lek ušao je u prodaju pod imenom Ginergen 1921.
Vidi još
• 2
Atamant
Atamant (Ἀθάμας) bio je, u grčkoj mitologiji, sin Eola i Enarete, kćeri Dejmahove, te, stoga, brat Kreteja, Sizifa, Salmoneja i drugih. Vladao je Koronejom u Beotiji, a neki ga spominju i kao kralja Orhomena i Tebe.
Mitologija
Na nagovor boginje Here Atamant se oženio Nefelom, boginjom oblaka, koja mu je rodila Friksa i Helu. Međutim, Atamant je sve vreme bio potajno zaljubljen u smrtnicu Inonu, Kadmovu kćerku, s kojom je začeo Learha i Melikerta. Kad je Nefela saznala za muževljevo neverstvo, razgnevila se i napustila Atamanta. Na Atamantovu porodicu i zemlju sručila se nesreća, jer je Nefela, koja se vratila bogovima, zahtevala da joj Atamant bude prinesen na žrtvu. Inona, koja je mrzela Nefelinu decu i nastojala ih uništiti, uspela je uz spomoć smicalica izazvati sušu u Atamantovoj zemlji. Kad je on poslao glasnike proročištu u Delfima da se posavetuju o uzrocima suše, Ino je podmitila glasnike, pa su oni saopštili Atamantu kako je proročište odgovorilo da će suša prestati kad na žrtvu bude prinet njegov sin Friks. Atamant se kolebao, ali je na kraju popustio pred navalom naroda, koje je teško patilo zbog suše; no, u poslednjem trenutku, Nefela je spasila Friksa i Helu na zlatorunom ovnu i svoju decu prenela u Kolhidu.
Atamant i Ino navukli su na sebe i Herin gnev, za koji izvori navode različite uzroke.