cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Blefarospazam
Blefarospazam je vrsta fokalne distonije koja se odlikuje naglim i nekontrolisanim stiskanjem očnih kapaka, tako da pacijent ima problema sa spontanim otvaranjem očiju. Javlja se uglavnom u starijem životnom dobu i to najčešće obostrano, mada ponekad može biti zahvaćena samo jedna strana. Tačna priroda bolesti nije do kraja poznata, a napad može izazvati jako ili trepćuće svetlo, vetar, prašina i drugi iritirajući faktori.
Jačina i učestalost napada su različiti. U početku su smetnje blage i javljaju se retko u vidu nelagode, iritacije i treptanja. Vremenom one postaju izraženije, a pored stiskanja kapaka može da se javi i nekontrolisano stiskanje dela lica ili čela (intermitentni blefarospazam).
Refleksni blefarospazam
Refleksni blefarospazam predstavlja tonični grč kružnog mišića oka (grč kapka) i nastaje nadraživanjem trigeminalnog nerva tokom različitih očnih oboljenja. Kod ovakvog tipa blefarospazma kapci su trajno grčevito zatvoreni. Blefarospazam udružen sa suzenjem oka (epifora) i nepodnošenjem svetlosti (fotofobija) predstavlja trijas iritativnih simptoma koji se javljaju kod zapaljenskih promena na vežnjači (konjunktivitis) i oboljenja prednjeg segmenta oka (keratitis i sl).
Simptomatski blefarospazam
Pomoć se sastoji u lečenju osnovnog oboljenja. Privremena poboljšanja mogu se postići injekcijama 50% alkohola u kružni mišić oka. Osim toga koristi se i Botulinum toksin tip A, koji utiče na prenos hemijskih impulsa u mišićima i tako ciljano i selektivno smanjuje njihovu aktivnost.
Giudicato Logudoro
Giudicato Logudoro, zvan i Giudicato Torres (talijanski: Giudicato di Logudoro, talijanski: Rennu de Torres), bio je jedan od četiri velika srednjovjekovna guidicata Sardinije, koji je egzistirao od 10. do 1259. godine. Giudicato Logudoro prostirao se po sjeverozapadu Sardiniji, njegova prva prijestolnica bio je drevni Torres (današnji Porto Torres), ali kako je stalno bio izložen saracenskim napadima s mora, prijestolnica je premještena dalje od obale, u sigurniju Ardaru, a na kraju u Sassari.
Historija
Giudicato Logudoro iznikao je iz bizantske administrativne jedinice, koja se osamostala nakon što su muslimani osvojili Siciliju 827. i tako onemogućili komunikaciju između Sardinije i Bizanta, pa su otokom vladali lokalni vladari zvani giudici (iudiki ili iuighi). Negdje oko sredine 10. vijeka, Sardinija je podijeljena na četiri guidicata koji su bili nalik na tadašnje evropske kneževine ili kraljevine.
Giudicato Logudoro izašao je iz magle srednjeg vijeka 1065. za vrijeme vladavine Barisonea I (vladao poprilici od 1038. do 1073). On je doselio benediktinske redovnike na otok iz opatije Monte Cassino uz pomoć tadašnjeg opata Desideriusa (kasniji papa Viktor II), a u tome ga je podržavao i papa Aleksandar II i Godfrid III Lotarinški, markgrof Toskanske marke. Istovremeno, tomu su se žestoko protivili pizanski nadbiskupi koji su dotad imali glavni vjerski utjecaj na otoku. Nakon što je umro Barisone I, Arborea je izabrala vlastitog vladara (giudica) Mariana I, dok je Giudicato Logudoro izabrao Andreju Tanca Lacona. Negdje na početku 11. vijeka udružili su se Giudicato Logudoro i Giudicato Arborea.
Giudicato Logudoro egzistirao je do 1259. kada je umrla njegova posljednja vladarica (giudicessa) Adelasija, bez nasljednika. Nakon toga, Logudorom su vladale feudalne dinastije iz Genove, Doria i Malaspina, te dinastije iz Arboreje. U međuvremenu je Sassari postao nezavisna gradska komuna, država za sebe.
Količnik inteligencije
desno|bezokvira Količnik inteligencije (kvocijent inteligencije, IQ, nepravilno se naziva i koeficijent inteligencije) je numerički indikator stepena razvijenosti inteligencije. Izračunava se po formuli:
Procenjivanje inteligencije
U procenjivanju inteligencije kao složene psihičke funkcije uzimaju se u obzir opšta sposobnost ličnosti (G-faktor ili generalni faktor) i mnoge naročite sposobnosti (S-faktori ili specifični faktori). Inteligencija se ne određuje samo na osnovu izrazite karakteristike jedne određene sposobnosti, ako druge opšte sposobnosti nisu prisutne. Tada se obično govori npr. o prosečnoj inteligenciji sa posebnom nadarenošću za neku određenu sposobnost. U ovakvim slučajevima se neretko sreće nešto niža inteligencija, nego što bi se možda čak očekivalo. Ovakvo razmatranje podelom na glavni i na specifične faktore koji određuju inteligentnost osobe nailazi na kritike autora koji se zalažu za multifaktorijalnu teoriju inteligencije, koja u obzir uzima sve relevantne sposbnosti.
Po teoriji o nasleđu razmatra se genetička uslovljenost u razvoju inteligencije. Pritom se navodi veliki značaj činilaca sredine koji aktiviraju genetičko nasleđe i potom razvijaju inteligenciju do stepena određenog u genetičkom kodu jedinke. Do ovih shvatanja došlo se dugogodišnjim proučavanjem razvoja inteligencije kod blizanaca koji su živeli u različitim sredinama zajedno ili odvojeno.
Vreme u kojem se razvija inteligencija je predmet rasprave i neslaganja među mnogim istraživačima. Dok jedni tvrde da se inteligencija razvija do 15-16 godine, drugi smatraju da se procesi razvoja privode kraju oko 24-25 godine života. Ima autora koji su stanovišta da se inteligencija, a naročito kod pojedinih osoba, razvija čak i posle 50. godine života.
Merenje inteligencije
Merenje inteligencije se vrši primenom testova inteligencije prilagođenih za određeni uzrast i populaciju i spada u domen rada psihologa. Rezultat testa je količnik inteligencije (IQ-Inteligentiae Quotient) koji se dobija deljenjem umne (mentalne) starosti dobijene testom (u mesecima) i dobne ili kalendarske starosti (u mesecima).
Količnik inteligencije izračunava se po formuli:
Na primer, desetogodišnje dete koje na testu inteligencije postigne rezultat prosečnog trinaestogodišnjaka ima količnik inteligencije 130 (100h13/10).
Kod odraslih ljudi količnik inteligencije ne zavisi od uzrasta, već rezultat na određenom testu inteligencije predstavlja meru relativne razvijenosti inteligencije pojedinca unutar referentne grupe za koju je test standardizovan.
U zavisnosti od vrednosti količnik, visina inteligencije se može podeliti na nekoliko grupa:
Prisustvo poremećaja inteligencije sa vrednostima IQ manjim od 70 od rođenja, ili ako su ti poremećaji nastali tokom razvoja inteligencije, onda se radi o mentalnoj retardaciji (oligofrenija, duševna-mentalna zaostalost, slaboumnost), koja se dalje dijeli:
Ako je oštećenje inteligencije nastalo kasnije kada je već inteligencija razvijena, onda se radi o demencijama.
Drugim rečima, navedena formula može se koristiti samo za izračunavanja količnik inteligencije kod dece, a za odrasle se koristi postupak projekcije dobijenog skora na Gausovoj zvonastoj krivoj sa središnjom vrednošću (prosječnim IQ-om) od 100 i standardnom devijacijom od 15 ili 16.
Noviji pristupi izračunavanju IQ-a svode se na matematičku transformaciju (percentil, percentilni rang) rezultata na testu inteligencije.
Nedovoljnim uzimanjem joda količnik inteligencije se smanjuje za 10—15%.
VIS Roboti
VIS Roboti (V-okalno I-nstrumentalni S-astav) su zagrebačka rock and roll grupa, čija se aktivnost odvijala ranih 1961. do 1969. To je bila grupa čvrstog ritma, "divljih" pjesama, nešto poput prve inačice domaćih Rolling Stonesa.
"Mladi tehničari"
Grupa je nastala u Srednjoj tehničkoj školi (Zagreb), ondašnjem rasadniku naših prvih - električarskih sastava (u toj školi osnovani su i i VIS Mladi). Tu školu pohađali su Mladen Hajčić - Hajac (ritam-gitara) i Vasilij Čaplinskij - Čaplja (bas gitara), pridružili su im se dečki iz kvarta (Trešnjevka); Ivica Čokalj - Đoko (solo-gitara), Ivan Čižmek - Čizma (vokalni solist) i Predrag Drezga - Dodo (bubnjevi), i tako je nastao - prvi trešnjevački sastav - Mladi tehničari. Drezgu na bubnjevima je ubrzo zamijenio Ivica Gospodarić - Lisac, a 1962. grupi se priključio Željko Žunec - Žež (klavir).
"Roboti"
Grupa je kao i sve rane grupe toga vremena, svoju glazbenu karijeru počela sa skidanjem hitova Cliffa Richarda i Shadowsa, pa zatim nastupom na lokalnoj - "čagi" (plesu) u Omiškoj ulici. Ime su nakon toga promijenili u Roboti. Nakon toga je uslijedila selidba na ples u Tucman (tada vrlo "In" plesno mjesto u Zagrebu na Mažuranićevom trgu, Zgrada Kola). Grupa se uspjela održati u Tucmanu, pune tri sezone (kuriozitet je da su Roboti sa tog plesa izbacili Big band, Zagreb). Grupa uspjeva i snimiti prve dvije pjesme 1963., a to su bile vlastite skladbe Nena i Zalazak sunca (na tim snimkama svirao je i Fritz Mavrin, havajsku gitaru). 1964. u grupu kao drugi vokalni solist ulazi - Žarko Dančuo, a Marijan Pakar, uskače na mjesto bubnjara (umjesto Ivice Gospodarića).
"Fife up"
Grupa ubrzo odlazi na angažman u Rim, u tada najpoznatiji plesni klub (Pepers club), i mijenja ime u Five Up, jer Roboti su već postojali u Italiji. 1967. stari članovi grupe; Ivan Čižmek, Vasilij Čaplinski, Željko Žunec i Ivica Čokalj ponovno se okupljaju a za bubnjara uzimaju Franka Kuhara i saksofonistu Franca Iskovića. U takvom sastavu grupa snima četiri singl ploče, i nastupa na "čagi" u klubu "Lika" (klub hrvačkog kluba - Lika na Trgu žrtava fašizma, Zagreb). Grupa Roboti raspala se 1979., kada je solo gitarist Ivica Čokalj - Đoko izašao iz sastava.
Diskografija
Popis pjesama
Postave sastava
Ivica Čižmek Čizma (vokal), Ivica Čokalj - Ðoko (solo gitara), Vasilij Čaplinski - Vaso (bas gitara), Mladen Hajčić - Hajac (ritam gitara), Predrag Drezga - Dodo (bubnjevi), Ivica Gospodarić - Lisac (bubnjevi), Željko Žunec - Žež (piano), Fritz Mavrin (havajka gitara), Žarko Dančuo (vokal), Marijan Pakar - Paki (bubnjevi), Zlatko Basletić (ritam gitara), Ivica Percl (bas gitara, ritam gitara)
Tony Studeny (vokal), Viktor Hromin (bubnjevi), Mario Anžek (bas gitara), Ivica Balić (klavijature, truba), Ivica Čokalj - Ðoko (solo gitara), Vedran Božić (klavijature, prva gitara), Rajmond Ruić (bas gitara), Aljoša Gojanović, Josip Komerički (saksofon)
Ivica Čižmek - Čizma (vokal), Vasilij Čaplinski - Vaso (bas gitara), Željko Žunec - Žež (piano), Franko Kuhar (bubnjevi), Ivica Čokalj - Ðoko (solo gitara), Franc Isković (saksofon), Branko Vukić - Ðek (bas gitara)
Altoona, Alabama
Altoona je gradić u američkoj saveznoj državi Alabama. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu su živela 933 stanovnika.
Istina (album)
Istina šesti je studijski album srpskog rock/hard rock sastava Riblja čorba. Objavljen je 1985. u izdanju diskografske kuće PGP RTB.
Horace, Kansas
Horis je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 70, što je 73 (-51,0 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Boarone, Vercelli
Boarone je naselje u Italiji u provinciji Vercelli, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 29 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 121 m.
Pittman Center, Tennessee
Pitman Senter je grad u američkoj saveznoj državi Tenesi.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 502, što je 25 (5,2 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Nacionalni front oslobođenja Južnog Vijetnama
mini|desno|150px|Zastava Vijetkonga
Narodni front za oslobođenje Južnog Vijetnama (vij. Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng Miền Nam; ) je bila primarna pobunjenička organizacija koja se borila protiv američki orijentisane vlade Republike Vijetnam (Južni Vijetnam) tokom Vijetnamskog rata.
Vijetkong je tvrdio da je bio nacionalni front svih elemenata koji su se protivili postojećoj vladi, bili komunisti ili ne. Njegova vojna organizacija je bila poznata kao Narodnooslobodilačke oružane snage (engleski: People's Liberation Armed Forces – PLAF). PLAF je, prema zvaničnoj istoriji (severno)vijetnamski armije, bio direktno potčinjen glavnom štabu u Hanoju. Ime Vijetkong je došlo od vijetnamskog pogrdnog termina za vijetnamske komuniste (vijetnamski: Việt Nam Cộng Sản). Vijetkong sebe nikada nije nazivao tim imenom i uvek je tvrdio da je narodni front svih snaga koji se bore protiv vlade Južnog Vijetnama. Američki vojnici su obično zvali pripadnike Vijetkonga kao Čarli što je dolazilo od izgovora skraćenice VC (Viktor Čarli)u fonetskom alfabetu oružanih snaga SAD.
Organizacija
Vijetkong je bio zvanično nezavisan od oružanih snaga Severnog Vijetnama i iako su mnogi članovi bili komunisti, NLF se takođe sastojao od onik koji se su se pridružili Frontu u borbi protiv politike predsednika Nga Dina Dijema. Ipak, kako je rat sa Amerikacima besneo, Severni Vijetnam je povećao učešće svog osoblja u štabu i oficirskom kadru Vijetkonga, kao i povećao razmeštanje svojih snaga. Zvanična istorija PAVNa označava PLAF kao deo PAVN-a. Komunistički kadrovi su takođe od početka formirali većinu odlučujućeg kadra organizacije, iako su nekomunisti, ohrabrivljani od strane prvog predsednika NLF-a Ngujena Hu Toa, takođe bili uključeni u ovaj proces.
Zbog vrlo bliskih veza između Vijetkonga i severnovijetnamske Vlade, neki su tvrdili da je Vijetkong marioneta Severnovijetnamaca. Zaista, do kraja rata samo 25% komunističkih snaga su bili iz Vijetkonga, a 75% su bili Severnovijetnamci. Vijetkong sa svoje strane nikad nije poricao svoje veze sa Hanojem, ali je uvek tvrdio da je nezavisna organizacija.
Američka vojska je koristila termin Vijetkong za naslednika Vijetmina, koji se odnosio na snage koje je predvodi Ho Ši Min protiv Francuza u Prvom indokineskom ratu, od 1945. do 1954;ipak, za razliku od Vijetmina koji se odnosio na sve snage koje su se borile protiv Francuske, Vijetkong se odnosio samo na pobunjeničke snage u Južnom Vijetnamu. Severnovijetnamska vojska se opisivala kao PAVN (PAVN: People’s Army of Vietnam –Narodna armija Vijetnama) ili prosto NVA (NVA:North Vietnamese Army – Severnovijetnamska vojska). Vijetkong se često pojavljivao među civilnim stanovništvom i zato američki vojnici nisu mogli da primete razliku između vijetkongovskih pobunjenika i miroljubivih civila. Tokom Vijetnamskog rata, američka državna politika je bila da se zarobljeni pripadnici Vijetkonga i severnovijetnamski regularni vojnici tretiraju kao ratni zarobljenici prema Ženevskoj konvenciji iz 1949.
Tet ofanziva i kasnije
mini|275px|Vojnik Vijetkonga pod nadzorom policajca čeka da bude saslušan nakon što je zarobljen pri napadu na Sajgon
Tokom proslave Teta, vijetnamske nove godine 1968. Vijetkong je prekršio praznični prekid vatre između sebe i snaga SAD i Republike Vijetnam i napao je mnoge važnije gradove, sedišta provincija i sela širom Južnog Vijetnama. Tet ofanziva je bila iznenađenje za američku javnost, koja je dobijala stalne optimističke procene rata od generala Vilijema Vestmorlenda koji je u početkom Teta tvrdio da Vijetkong nije uspeo da ostvari psihološku pobedu. Vestmorlendove izjave su dovedene u pitanje od strane istoričara Vijetnma koji su tvrdili da je glavni cilj Tet ofanzive bio da se Amerika dovede za pregovarački sto. Takođe su dodali da je procena broja žrtava, koji je bio standardni američki metod kojim je ocenjivan uspeh u Vijetnamu, bila preuveličavan na razne načine, uključujući i dodavanje civila kao onih iz masakra iz Mi Laja ukupnom broju. Iako su glavne vojne snage PLAFa bez sumnje teško pogođene Tet ofanzivom, istoričari različito procenjuju stepen gubitaka koji je NLF pretrpeo kao rezultat Tet ofanzive.
1969. Vijetkong je osnovao privremenu Republiku Južni Vijetnam koja je delovala do kraja Vijetnamskog rata i došla na vlast kratko nakon pada Sajgona 1975. i pre ujedinjenja zemlje pod vođstvom Komunističke partije Vijetnama u Socijalističku Republiku Vijetnam. Nekomunistima nije bilo dozvoljeno da učestvuju prelaznoj vladi.
Malakka
Melaka (malajski: Bandaraya Melaka, engleski: Malacca, njemački: Malakka) je glavni grad istoimene malejške države Melaka. Nalazi se s obje strane rijeke Melaka na njezinom ušću u Malajski prolaz.
Stari grad Melaka je, zajedno sa starim gradom George Town (Penang,) upisan na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Aziji 2008. godine kao "povijesni gradovi malajskog prolaza koji su 500 godina bili mjestom kulturne razmjene zapada i istoka; o čemu svjedoči njihova materijalna i nematerijalna multikulturna baština". mini|lijevo| Melaka otok ispred grada
Povijest
mini|250px|lijevo| Nizozemska Melaka 1725. godine mini|250px|lijevo| Stari grad 1780. godine Koncem 14. i početkom 15. stoljeća osnovan je grad i kraljevstvo Melaka. Malo ribarsko mjesto je brzo postalo velikom lukom i trgovačkim središtem koje je zasjenilo starije luke u tom području. Uz potporu kineskog cara kralj Melake je uspio ostati neovisan o Siamu. U Kraljevsktvu su bile prisutne mnoge etničke skupine o čemu govori izvješće kako se tada govorilo 80 različitih jezika. Običaj da ljudi iz različitih etničkih zajednica žive u svojim dijelovima grada je započeo u tom razdoblju. Islam je uveden, kralj preuzeo titulu sultana i Melaka je postala centar islamskog učenja.
God. 1511. osvajaju ga Portugalci koji su oko sadašnjeg Brda svetoga Pavla izgradili kamenu utvrdu, te palaču za guvernera i biskupa, pet crkava, dvije bolnice, fakultet i druge javne zgrade, unutar gradskih zidina. Uništavanjem džamija i grobova htjeli su oslabiti islam. Međutim, tradicija zasebne etničke četvrti i multikulturalizam su živjele i dalje. Melaku su često napadali malajski susjedi, te ostali Europljani koji su plovili kroz malajski prolaz i koji su imali interes u tom području. Od 1641. godine osvojili su ga Nizozemci. Oni su osvojili i Javu 1619. i načinili Bataviju (Jakarta) svojom prijestolnicom na Istoku. Melaka je postala njihova glavna baza na malajskom poluotoku i krajem 18. stoljeća ponovo je postao najvažnijim lučkim gradom u jugoistočnoj aziji. Nizozemci su samo preuzeli postojeću infrastrukturu, a kasnije su izgradili novu tvrđavu na Brdu sv. Ivana. God. 1650., bivša guvernerska rezidencija je pretvorena u gradsku vijećnicu (Stadthuis). Katolička crkva Svetog Petra sagrađena je 1710., a protestantska Kristova crkva 1753. godine i još uvijek je najstarija protestantska crkva u Maleziji u uporabi.
Od 1795.-1818., za vrijeme Napoleonskih ratova u Europi, Melaku su osvojili Britanci. U početku je naređeno da se Melaka razori. Utvrda je bila srušena, ostala su samo lijeva vrata, ali je onda uništavanje zaustavljeno. Nekoliko godina kasnije, 1824. godine, Melaka je dospjela pod britansku upravu.
Melaka luka je gubila važnost zbog nasipavanja, osobito nakon osnutka Singapura 1819. godine. Tijekom godina, mnogi Melakanci su se preselili u Singapur i rastuću prijestolnicu Malezije, Kuala Lumpur. Nakon Drugog svjetskog rata, anti-kolonijalni stav je rastao među malajskim nacionalistima koji su doveli do pregovora s britanskom vlašću i na kraju objave nezavisnosti Tunku Abdul Rahmana, prvog premijera Malezije, na Padang Pahlawanu ("Polje ratnika") u Bandar Hiliru, u Melaki, 20. veljače 1956. godine.
Znamenitosti
mini|lijevo| Hram Cheng Hoon teng u kineskoj četvrti
mini| Portugalski muzej u obliku broda Flor de la mar Kroz povijest, malejski tjesnac je bio važnim pomorskim prolazom za trgovce koji su ostvarili značajne kontakte Istoka i Zapada. Tu su nastala snažna kraljevstva i gradovi koji su bili magneti imigracije i jakih utjecaja iz okolice, ali i daljine, što je dovelo do multikulturalnog identiteta Melake.
Povijesna jezgra Melake je smješten na mjestu stare obale i u njemu se nalazi Brdo sv. Pavla s ruševinama portugalske utvrde A Famosa, nizozemski trg na desnoj obali i kineska četvrt na lijevoj obali rijeke.
A Famosa (portugalski za "Slavna") je najstarija europska utvrda u Aziji. Od nje su ostala samo mala vrata, Porta de Santiago.
Kristova crkva je izgrađena u jendostavnom nizozemskom kolonijalnom stilu i skromnih je dimanzija (25 x 13 m) s drvenim svodom visokim 12 m, čiji je svaki luk istesan od jedinstvenog drveta. krov je prekriven nizozemskim keramičkim pločicama, a zidovi opekom od lokalnog laterita prekrivenog kineskim gipsom. Podovi su popločani granitom koji je nekada služio kao balast na trgovačkim brodovima.
Hram Sri Poyatha Moorthi (1781.) je najstariji hinduistički hram u Maleziji i cijelom Indonezijskom arhipelagu.
Palača sultanata Melaka (tj., njezina replika) nalazi se u podnožju brda sv Pavla. Izgrađena je po informacijama i podatacima dobivenih od Malajskih anala iz doba sultana Mensur Syah, koji je vladao 1456. - 1477. godine.
Gradovi prijatelji
Melaka je zbratimljena sa slijedećim gradovima:
Povezano
Drugi znameniti kolonijalni gradovi:
Ann Arbor, Michigan
En Arbor je grad u američkoj saveznoj državi Mičigen i sedište okruga Vošteno. En Arbor je sedmi po veličini grad u Mičigenu, sa 114.024 stanovnika prema popisu iz 2000, od čega su 36.892 studenti i poslediplomci. Navodno nazvan po suprugama osnivača i bogatim zasadima drveća u oblasti grada, En Arbor je najpoznatiji kao sedište glavnog kampusa Univerziteta Mičigena, koji je premešten iz Detroita 1837.
Privredom grada trenutno dominiraju obrazovanje, visoke tehnologije i biotehnologija. Prosečne cene kuća i porezi na imovinu su značajno iznad prosečnih vrednosti za Mičigen i SAD. Grad je poznat po svojoj većinskoj liberalnoj političkoj naklonosti i velikom broju restorana i prostora za kulturne manifestacije.
Istorija
En Arbor su u januaru 1824. osnovali Džon Alen i Elajša Ramzi, obojica spekulanti zemljom. Postoje različite teorije o poreklu imena naseobine; prema jednoj, Alen i Ramzi su odlučili da ga nazovu Enarbor (Annarbour) prema svojim suprugama, koje su se obe zvale En (Ann), kao i po zasadima belih hrastova na 640 akara (260 hektara) zemlje koju su od savezne vlade kupili za 800 dolara. Indijanci koji su živeli u ovoj oblasti su nazvali naselje Ko-guš-ko-nik, po zvuku koji je proizvodila Alenova mašina za mlevenje brašna.
mini|desno|Pogled na En Arbor ka ulicama Liberti i Stejt. Vidi se bioskop Mičigen, vodeća knjižara Bordersa, poznati mural i nekoliko zgrada Univerziteta Mičigena. mini|desno|„Dijag“ na centralnom kampusu Univerziteta Mičigena. Pogled iz Poslediplomske biblioteke na sever. U pozadini je Bartonov toranj sa zvonima. En Arbor je postao sedište okruga Vošteno 1827, i inkorporiran kao selo 1833. Gradić je odvojio 40 akara (16 hektara) neizgrađenog zemljišta i ponudio ga državi Mičigen za sedište glavnog grada države, ali je izgubio od Lensinga 1836. 1837. godine, ovo neiskorišćeno zemljište je dato Univerzitetu Mičigena, zauvek povezujući En Arbor i njegovu istoriju sa univerzitetom. Gradić je postao regionalno saobraćajno raskršće 1839. dolaskom Mičigenske centralne železnice, i 1851. En Arbor dobija status grada.
Tokom 1960-tih i 1970-tih, grad je stekao reputaciju kao važan centar (američke) liberalne politike. Kao predsednički kandidat, Džon F. Kenedi je svoj predlog za osnivanje Korpusa mira (Peace Corps) prvi put predstavio na Univerzitetu Mičigena 1960, a predsednik Lindon B. Džonson je na Univerzitetu 1964. prvi put pozvao na Sjajno društvo (Great society). Grad je takođe postao važan centar levičarskog aktivizma, i služio je kao središte američkog pokreta za građanska prava i pokreta protiv rata u Vijetnamu, kao i studentskog pokreta. Prvi veliki sastanci nacionalne levičarske kampus grupe „Studenti za demokratsko društvo“ su održani u En Arboru 1960; a 1965. je grad bio mesto prvog tič-ina u Sjedinjenim državama protiv rata u Vijetnamu. Tokom narednih petnaest godina, u gradu su nastala i razvila značajnu podršku mnoga kontrakulturna i novolevičarska udruženja.
mini|desno|Južna univerzitetska avenija je stecište mladih. Ovu uticaji su se tokom ranih i sredine 1970-tih probili i do lokalne politike, kada su tri člana lokalne radikalno progresivne Stranke za ljudska prava osvojila odbornička mesta zahvaljujući snazi studentskih glasova. Tokom svojih mandata, predstavnici ove stranke su se borili za mere uključujući prve odluke protiv diskriminacije, mere ka dekriminalizaciji posedovanja marihuane, i odluku u smislu kontrole stanarina; mnoge od ovih odluka i dalje su na snazi u izmenjenom obliku.
Pored ovih liberalnih i levičarskih napora, u En Arboru je rođena i manja grupa konzervativnih institucija. Među njima su i „Reč Boga“, harizmatični među-denominacioni pokret nacionalnog nivoa u SAD, osnovan 1967, i „Pravni centar 'Tomas Mor'“, vodeća religiozno-konzervativna uticajna grupa, osnovana 1999, koja sebe naziva „odgovorom hrišćana na Američki savez za građanske slobode“.
Tokom dvadesetog veka, privreda En Arbora se postepeno pomerila od industrijske baze ka uslužnom sektoru i tehnologijama, što se ubrzalo tokom 1970-tih i 1980-tih. U isto vreme, centar grada se izmenio od niza radnji koje su prodavale razne potrepštine ka mestu koje uglavnom čine restorani, kafei, barovi, klubovi i specijalizovane radnje. Tokom prethodnih nekoliko decenija, En Arbor se sve više suočava sa efektima vrtoglavo rastućih vrednosti zemljišta i džentrifikacije, kao i urbanog prostiranja koje seže daleko u okolna ne-gradska područja. 4. novembra 2003, glasači u En Arboru su odobrili plan zelenog pojasa, prema kojem bi gradska vlast kupila prava na razvoj na traktovima zemlje susednim gradu kako bi ih zaštitila od urbanog razvoja. Od tada, glasna lokalna debata se vodi o tome da li, i kako, treba omogućavati i usmeravati razvoj unutar granica grada.
Geografija i gradski pejzaž
mini|desno|Nikols arboretum. Bogatstvo drveća u En Arboru je plod kampanje ponovnog pošumljavanja ranog 20. veka. Prema Popisnom zavodu Sjedinjenih država, grad ima površinu od 71,7 km², od čega 70 km² zemlje i 1,7 km² vodenih površina, od čega se najveći deo odnosi na reku Hjuron. En Arbor se nalazi približno 64 km zapadno od Detroita. Severno i istočno od grada se nalazi En Arbor čarter taunšip.
Nadimak En Arbora, „grad drveća“, potiče od guste šume njegovih parkova i rezidencijalnih krajeva. U gradu se nalazi više od 50.000 drveća uz ulice, i isto toliko u gradskim parkovima. Sredinom 2000-tih, štetočina roda Agrilus planipennis je uništila mnoge od oko 10.500 stabala jasena u gradu. U gradu se nalazi 147 opštinskih parkova, od malih parkova u susedstvu do velikih oblasti za rekreaciju, uz nekoliko velikih gradskih parkova i univerzitetski park uz deonice reke Hjuron. Najveći među njima su Argo, Riversajd, Kaunti farm i Galup park (blizu Hjuron parkveja), dok Oblast za rekreaciju Fuler, blizu kompleksa Univerzitetske bolnice, sadrži sportska igrališta, pešačke i biciklističke staze i bazene. Arboretum Nikols (lokalno poznat kao „Arboretum“ ili naprosto „Arb“ (The Arb), koji održava Univerzitet Mičigena, je zaštićeno područje od 50 hektara koje sadrži stotine vrsta biljaka i drveća na istočnoj strani grada u blizini centralnog kampusa univerziteta.
mini|desno|Fontana kod tornja sa zvonima. U centru grada, glavni komercijalni krajevi su prodavnice u Keritaunu i tri poslovna distrikta oko ulica Mejn, Stejt i Južne univerzitetske avenije. Južno od centra grada izdvajaju se tri komercijalna kraja: predeo u blizini autoputa I-94 i puta En Arbor–Salin, tržni centar Brajarvud i oblast oko Južne industrijske avenije. Među drugim komercijalnim oblastima su centar „Arborlend“ i radnje uz Vošteno aveniju, i radnje oko puta Pakard na istoku; oblast oko puta Plimut na severoistoku, i centar „Vestgejt“ i radnje uz Zapadni Stadion bulevar na zapadnoj strani. Centar grada sadrži mešavinu građevina iz 19. i ranog 20. veka i modernih zgrada, kao i pijacu u distriktu Keritaun. Komercijalne oblasti grada se sastoje mahom od građevina visokih dva do četiri sprata, mada se u centru i oblasti oko tržnog centra Brajarvud nalazi i manji broj visokih zgrada.
Rezidencijalni krajevi sadrže dijapazon arhitektonskih stilova, od klasičnih dizajna iz 19. i ranog 20. veka do kuća u stilu američkog ranča. Kuće u savremenom stilu su dalje od centra. Kampus Univerziteta Mičigena okružuju kuće i kompleksi stanova koje mahom najme studenti. Tauer plaza, zgrada kondominijuma visoka 26 spratova između kampusa Univerziteta Mičigena i centra, je najviša zgrada u En Arboru. Građevine iz 19. veka i izgled ulica Stare zapadne strane su očuvani praktično netaktnuti; 1972. godine, ovaj kraj je uvršten u Nacionalni registar istorijskih mesta SAD, a osim i preko ovoga ga štite i gradska pravila i neprofitna grupa za očuvanje.
Klima
En Arbor ima vlažnu kontinentalnu klimu sa izraženim godišnjim dobima, tipičnu za američki Srednji zapad, na koju utiču Velika jezera. Osetna su četiri godišnja doba, od kojih su zime hladne sa umerenim snežnim padavinama, dok leta mogu biti topla i vlažna. Oblast En Arbora oseća tzv. efekat jezera, prvenstveno u obliku povećane oblačnosti tokom kasne jeseni i rane zime. Prosečna najviša temperatura u julu je 28 °C, dok je prosečna najniža temperatura u januaru -9 °C. Međutim, letnje temperature mogu lako da premaše 32 °C, dok zimske temperature mogu pasti ispod -17 °C. Prosečne mesečne padavine su između 44 i 92 mm, pri čemu ih je najviše tokom letnjih meseci. Sneg, koji uobičajeno pada od novembra do aprila, može biti od 3 do 25 cm mesečno. Najviša zabeležena temperatura je 41 °C (24. jula 1934), dok je najniža zabeležena temperatura bila −30 °C (19. januara 1994).
Demografija
Prema popisu iz 2000, bilo je 114.024 ljudi, 45.693 domaćinstava i 21.704 porodice koje su stanovale u gradu. Gustina naseljenosti je bila 1.629,9 stanovnika na km². Bilo je 47.218 stambenih jedinica sa prosečnom gustinom od 675 jedinica po km², što čini grad ređe naseljenim od bliskih predgrađa Detroita poput Ouk parka i Ferndejla kao i samog grada, ali gušće od daljih prigradskih naselja Detroita poput Livonije. Rasni sastav grada je bio 74,68% belaca, 8,83% crnaca ili Afroamerikanaca, 0,29% Indijanaca, 11,9% Azijata, 0,04% poreklom sa pacifičkih ostrva, 1,21% drugih rasa, i 3,05% iz jedne ili više rasa. 3,34% stanovnika su bili Hispanoamerikanci ili Latinosi. Zbog privlačne snage univerziteta, grad ima jedan od najvećih procenata stanovnika rođenih van SAD u Mičigenu, 16,6%.
Od 45.693 domaćinstava, 23,0% je imalo decu ispod 18 godina koji su živeli sa njima, 37,8% su bili parovi supružnika koji žive zajedno, 7,5% su imale žensku glavu porodice bez prisutnog supružnika, dok 52,5% nisu bile porodice. 35,5% domaćinstava su činili pojedinci, a 6,6% je imalo nekoga starog 65 ili više godina ko je živeo sam. Prosečna veličina domaćinstva je bila 2,22, a prosečna veličina porodice je bila 2,90.
Srednja godišnja primanja domaćinstva u gradu su bila $46.299, dok su srednja godišnja primanja za porodicu bila $71.293. Muškarci su imali srednja primanja od $48.880, žene $36.561. Primanja po glavi stanovnika su bila $26.419. Približno 4,6% porodica i 16,6% stanovništva je bilo ispod granice siromaštva, uključujući i 7,3% onih ispod 18 godina i 5,1% onih starih 65 i više godina.
Stopa kriminala u En Arboru je 2000. bila ispod nacionalnog proseka SAD. Stopa nasilnog zločina je bila mnogo više ispod nacionalnog proseka od stope imovinskog kriminala; one su bile, redom, 48% i 11% ispod nacionalnog proseka.
Časopis Expansion Management rangirao je En Arbor na mestu broj 1 među 362 gradska područja SAD po „količniku radnika sa znanjem“. Od oko 410.000 odraslih stanovnika šireg područja En Arbora, gotovo 74.000 (18%) imaju stepen magistra ili doktora nauka ili viši medicinski stepen.
Gradska uprava
mini|desno|Opštinska zgrada, u kojoj se nalazi gradska većnica i policijska stanica. En Arbor ima „savet-menadžer“ sistem lokalne uprave. Gradonačelnik, koji se bira svake parne godine, je predsedavajući činovnik Gradskog saveta i ima vlast da imenuje sve članove komiteta Saveta kao i članove Odbora i Komisije, uz odobrenje Gradskog saveta. Trenutni (2008) gradonačelnik En Arbora je Džon Hiftje (demokrata), koji je na ovom položaju od izbora 2000. Gradski savet ima deset članova, dva iz svakog od pet krajeva (wards) grada, pri čemu gradonačelnikov glas odlučuje u slučaju izjednačenog glasanja. Članovi Saveta se biraju na dvogodišnje mandate; po polovina Saveta se bira svake godine. Gradske radnje nadgleda Gradski administrator, kojeg bira Gradski savet.
En Arbor je u 15. Kongresnom distriktu SAD, i trenutno ga predstavlja Džon Dingel (demokrata). Na nivou Mičigena, grad je u 18. distriktu Senata Mičigena. U Predstavničkom domu Mičigena, grad En Arbor je u 53. distriktu, dok su severoistočni En Arbor i En Arbor taunšip u 52. distriktu. Kao sedište okruga Vošteno, grad je i sedište parničnih, građanskih i krivičnih sudova okruga. U En Arboru se nalazi i Distriktni sud SAD, u čijoj zgradi u centru grada se nalazi i pošta.
Levičarska politika je bila posebno snažna u opštinskoj vlasti od 1960-tih. Ova orijentacija je evidentna u donošenju snažnih gradskih odredbi protiv diskriminacije. Glasači su odobrili amandmane na gradsku povelju koji su smanjili kazne za posedovanje marihuane (1974), i koji služe da zaštite pristup okončanju trudnoće u gradu ukoliko bi ono ikada postalo ilegalno u Mičigenu (1990). Pobeda Kejti Kozačenko u trci za Gradski senat En Arbora 1974. je ovu učinila prvim otvoreno homoseksualnim kandidatom da bude izabran na bilo koju javnu funkciju u SAD. 1975. godine, En Arbor je postao prvi grad u SAD koji je uveo preferencijalni sistem automatskog drugog kruga za izbor gradonačelnika. Proces, koji je usvojen na inicijativu koju je sponzorisala lokalna Partija ljudskih prava, koja se bojala rasipanja liberalnih glasova, je odbačen 1976. nakon što je korišćen za samo jedne izbore. Prema stanju iz decembra 2006, gradonačelnik i svi članovi Saveta su bili demokrate. En Arbor ima sedam gradova pobratima:
Privreda
Univerzitet Mičigena značajno oblikuje privredu En Arbora. Univerzitet zapošljava oko 38.000 radnika, od kojih oko 7.500 u medicinskom centru. Druge poslodavce u grad privlače univerzitetska sredstva za istraživanja i razvoj, kao i diplomci. Tako su druge važne komponente privrede grada visoke tehnologije, zdravstvene usluge i biotehnologija; u gradu se nalaze brojne zdravstvene kancelarije, laboratorije i pridružene kompanije. Proizvođači automobila, poput Dženeral motorsa i Forda, takođe zapošljavaju stanovnike grada.
mini|desno|Unutrašnjost Nikels arkade, tržnog centra u pasažu u centru grada. Pogled na istok. Mnoge firme u oblasti visoke tehonologije se nalaze u gradu. Tokom 1980-tih, „En Arbor terminali“ su izradili video-prikazni terminal nazvan „En Arbor Ambasador“. Druge firme visoke tehonologije u oblasti En Arbora uključuju Arbor netvorks (Arbor Networks, dobavljač sistema za inženjering i sigurnost internetskog saobraćaja), Arbortekst (Arbortext, koji proizvodi softver za izdavaštvo zasnovano na IksML-u), DžejSTOR (JSTOR, digitalna arhiva akademskih časopisa), MedijaSpan medija softver (MediaSpan Media Software, sotfver za novinsko izdavaštvo i ASP usluge), i ProKvest (ProQuest), čiji je deo Juniverziti majkrofilms internešnel (University Microfilms International).
Među mrežnim mestima i firmama za onlajn medije u gradu i okolini su Ol medija gajd (All Media Guide), Evriting2 (Everything 2) i Veder andergraund (Weather Underground). U En Arboru se takođe nalazi i Mičigenski centar za informacione tehnologije, u čijim su kancelarijama Internet2 i mreža Merit, neprofitna istraživačka i obrazovna računarska mreža. 11. jula 2006, Gugl je objavio planove da otvori odeljenje u En Arboru sa 1.000 zaposlenih za svoj Edvords (AdWords) program, kasnije tokom godine.
Fajzer, drugi po veličini poslodavac u gradu, ima veliki centar za farmaceutska istraživanja (jedan od tri velika Fajzerova centra u SAD) na severoistočnoj strani En Arbora. 27. januara 2007, Fajzer je saopštio da će centar u En Arboru biti zatvoren do kraja 2008. Centar je ranije bio deo Vorner-Lamberta i, pre toga, Parki-Dejvisa. U gradu se nalaze i drugi istraživački i inženjerski centri, uključujući i centre Dženeral dajnemiksa i Nacionalne okeanske i atmosferske službe SAD. Među drugim istraživačkim centrima u gradu su i Nacionalna laboratorija za vozila i emisije gasova Agencije za zaštitu životne sredine SAD i Tehnički centar Tojote.
Nekoliko velikih kompanija imaju poslovno sedište u En Arboru. Prvu knjižaru Borders su 1971. na ulici Stejt otvorila braća Tom i Luis Borders, koji su počeli sa otvaranjem drugih radnji u široj oblasti 1985. godine. Danas veliki nacionalni lanac Borders i dalje ima sedište u gradu, kao i svoju vodeću knjižaru (mada ne na prvobitnom mestu). Unutar vodeće knjižare su dozvoljeni psi, za koje kasiri uvek imaju spremne poslastice. Lanac picerija Dominos ima poslovno središte nadomak En Arbora na Dominos farmama, kompleksu od 109 hektara ispirisanom Frenkom Lojdom Rajtom, neposredno severoistočno od grada. Flint ink korporacija, takođe zasnovana u En Arboru, je dugo bila najveći proizvođač mastila na svetu u privatnom vlasništvu (oktobra 2005, ovu firmu je kupila Eks-SIS Print solušns iz Štutgarta). Još jedna firma sa sedištem u En Arboru je Zingermans delikatesen, koja služi sendviče, jevrejsku i međunarodnu hranu namenjenu višem tržišnom segmentu, i razvila je biznis pod više robnih marki. Zingermans je izrastao u porodicu kompanija koje nude razne proizvode (pekara, mlekara i narudžbe poštom) i usluge (poslovno obrazovanje).
Visoko obrazovanje
mini|desno|Rakham škola za poslediplomske studije, Univerzitet Mičigena Univerzitet Mičigena je dominantna institucija visokog obrazovanja u En Arboru, koja gradu daje izraženu atmosferu koledž gradića. Dobar deo kampusa se nalazi uz ili je izmešan sa centralnim distriktom grada. Pošto su se kampus i grad širili jedan uz drugi, često nema jasne granice između ova dva, tako da su neke univerzitetske zgrade raštrkane kroz najveći deo centra grada.
Među drugim lokalnim koledžima i univerzitetima su Kliri univerzitet, privatna škola za biznis; Univerzitet Konkordija, luteranska škola „slobodnih umetnosti“, i Vošteno koledž zajednice. Pravna škola Ave Marija, katolička škola koju je osnovao suosnivač Dominos pica Tom Monagan, je otvorena blizu severoistočnog En Arbora 2000. godine, ali će se preseliti u jugozapadnu Floridu 2009. godine.
Kultura
Mnoge kulturne znamenitosti i dešavanja sponzoriše Univerzitet Mičigena. Na univerzitetskom kampusu je nekoliko grupa i ustanova za scenske umetnosti, kao i muzeji umetnosti, arheologije, prirodnjaštva i prirodnih nauka. Među lokalnim i obližnjim grupama za scenske umetnosti koje nisu vezane za univerzitet su Građansko pozorište En Arbora, Opersko pozorište En Arbora, Simfonijski orkestar En Arbora, Baletsko pozorište En Arbora, Građanski balet En Arbora (osnovan 1954. kao prva čarterovana baletska trupa u Mičigenu), i Performans mreža, koja upravlja pozorištem u centru grada koji često nudi nove ili netradicionalne komade.
Muzej „iskusi sam“ En Arbora (The Ann Arbor Hands-On Museum), koji se nalazi u renoviranoj i proširenoj istorijskoj vatrogasnoj stanici u centru grada, sadrži više od 250 interaktivnih eksponata o nauci i tehnologiji. U gradu postoji više umetničkih galerija, posebno u centru grada i oko kampusa Univerziteta Mičigena. Pored velike restoranske scene uz ulicu Mejn, Južnu Stejt ulicu i Južnu univerzitetsku aveniju, En Arbor je na prvom mestu među američkim gradovima po broju knjižara i broju prodatih knjiga po stanovniku. Biblioteka distrikta En Arbor ima četiri isturena odeljenja pored glavne zgrade u centru grada; 2008. godine će nova zgrada odeljenja zameniti ogranak koji se trenutno nalazi u tržnom centru Plimut. U gradu se nalazi i Predsednička biblioteka Džeralda R. Forda.
Nekoliko godišnjih dešavanja — od kojih su mnoga usredsređena na scensku i vizuelnu umetnost — privlače posetioce u En Arbor. Jedno od njih su Umetnički sajmovi En Arbora, skup četiri istovremena sajma koje ocenjuje žiri koji se održava na ulicama centra grada od 1960. Sajmovi, koji su zakazani od srede do subote u trećoj sedmici jula, privlače preko pola miliona posetilaca. Jedan događaj nevezan za umetnosti je Heš beš (Hash Bash), koji se održava prve subote aprila kao podrška reformi zakona o marihuani u SAD. Prvi put je održan 1971. Naga milja, u kojoj studenti krajem aprila trče nagi ulicama proslavljajući kraj zime, se održava od 1986. Međutim, počevši od 2000, univerzitet i gradska policija suzbijaju događaj navodeći bezbednosne razloge, što je smanjilo broj trkača.
mini|desno|Utakmica američkog fudbala na Stadionu Mičigen.
En Arbor ima značajnu scenu univerzitetskog sporta, posebno na Univerzitetu Mičigena, koji je deo Konferencije velikih deset. U gradu je nekoliko dobro poznatih objekata za univerzitetske sportove, uključujući i Stadion Mičigen, najveći stadion za američki fudbal na svetu, kapaciteta 107.501 gledalaca. Stadion je kolokvijalno poznat kao „Velika kuća“. Krajsler arena i Jost ledena arena su domaćini univerzitetskog košarkaškog i hokejaškog tima. Univerzitet Konkordija, član Nacionalnog udruženja za međuuniverzitetsku atletiku, takođe ima sportske timove.
Stanovnik En Arbora je (Ann Arborite), dok mnogi dugogodišnji stanovnici sebe nazivaju townies. Sam grad se često naziva A2 („A na kvadrat“), ili „A dva“, ili, ređe, „grad drveća“. Skorije, neki mlađi stanovnici su počeli nazivati En Arbor „As dvojka“ (Ace Deuce) ili prosto „dvojka“. U šaljivom potkačinjanju liberalnog političkog naklona grada, neki ponekad nazivaju En Arbor Narodna Republika En Arbor ili 25 kvadratnih milja okruženih stvarnošću, pri čemu je ova druga fraza prilagođena iz reči kojima je guverner Viskonsina Li Drajfus opisao Medison.
Mediji
En Arbor njuz (Ann Arbor News), koji je u vlasništvu mičigenskog lanca But njuzpejpers, su glavne dnevne novine u gradu. Među drugim ustanovljenim izdanjima u gradu je En Arbor obzerver (Ann Arbor Observer), mesečni časopis koji pokriva lokalnu kulturu, politiku, porodični život, biznis i istoriju, kao i iscrpni kalendar događaja; Karent (Current), vodič zabave i En Arbor pejper (Ann Arbor Paper), besplatni mesečnik koji je prestao da izlazi. Oblast kampusa Univerziteta Mičigena opslužuju mnoga studentska izdanja, uključujući i nezavisni dnevnik Mičigen dejli (Michigan Daily). Poslovni pregled En Arbora (Ann Arbor Business Review) pokriva lokalne radnje. Časopisi Car and Driver (Automobil i vozač) i Automobile Magazine (Automobil magazin) su takođe bazirani u En Arboru.
Tri glavne radio stanice na srednjim talasima u En Arboru su WAAM 1600, stanica za vesti i razgovore, WLBY 1290, koja je deo liberalno-progresivne mreže Er Amerika radio, i WTKA 1050, koja je prevashodno sportska stanica. Među stanicama na kratkim talasima su WUOM 91.7, u saradnji sa Nacionalnim javnim radiom, kantri stanica WWWW 102.9, alternativna stanica WQKL 107.1, i WCBN 88.3, nekomercijalna stanica koju vode studenti, u čijem su programu eklektičan izbor muzike i pitanja od javnog interesa. U gradu se takođe mogu čuti javni i komercijalni radio emiteri iz obližnjeg Ipsilantija, oblasti Lensinga i Džeksona, Detroita, Vindzora (Kanada) i Toleda (Ohajo).
Stanica WPXD kanal 31, u saradnji sa televizijskom mrežom ION, je registrovana na grad. Televizijska mreža zajednice (CTN) je kablovski televizijski kanal, koji pruža grad, i čija je produkcijska oprema na raspolaganju stanovnicima grada i neprofitnim organizacijama. Radio i televizijske stanice iz Detroita i Toleda se takođe mogu primati u En Arboru, dok se u nekim delovima mogu pratiti i stanice iz Lensinga i Vindzora.
Dva glavna bloga pružaju mogućnost za javnu raspravu o lokalnim vestima i pitanjima, često o pitanjima stanovanja, planiranja i nekretnina. Blog Ann Arbor is Overrated („En Arbor je precenjen“) vodi anonimni poslediplomac, dok Arbor Update („Novo u Arboru“) vodi grupa lokalnih dobrovoljaca.
Zdravstvo i gradske službe
Medicinski centar Univerziteta Mičigena, vodeća zdravstvena služba u gradu, je bila na 14. mestu na spisku najboljih bolnica časopisa Ju es njuz. Zdravstveni sistem Univerziteta Mičigena (UMHS) uključuje u svom centralnom kompleksu Univerzitetsku bolnicu, Č. S. Mot dečiju bolnicu i Žensku bolnicu. Zdravstveni sistem UM takođe vodi i klinike i druge objekte po sistemu doma zdravlja na drugim mestima u gradu. Među drugim velikim medicinskim centrima u oblasti su veliki objekat u En Arboru kojim rukovodi američki Sekretarijat za poslove veterana, i bolnica Sen Džozef Mersi u obližnjem Superior taunšipu.
Grad obezbeđuje odvod kanalizacije i usluge dobavljanja vode, pri čemu se voda crpi iz reke Hjuron i podzemnih izvora. Postoje dva postrojenja za prečišćavanje vode, jedan glavni i tri periferna rezervoara, četiri stanice za pumpanje i dva vodena tornja. Ovi objekti opslužuju grad, koji je podeljen na pet distrikta za vodu. Gradski sekretarijat za vodu takođe upravlja sa četiri brane na reci Hjuron, od kojih dve i generišu hidroelektričnu energiju. Grad takođe nudi i usluge odlaganja smeća, pri čemu se Risajkl En Arbor bavi uslugama reciklaže. Ostale službe obavljaju privatne firme. Električnu energiju i gas dobavlja Di-Ti-I Energdži. Glavni dobavljači usluga fiksne telefonije u oblasti En Arbora su AT&T (naslednik Mičigen Bela), Ameritek i Es-Bi-Si komjunikejšns. Telefonske usluge nude i brojne nacionalne kompanije za mobilnu telefoniju. Usluge kablovske televizije prevashodno obezbeđuje Komkast.
Saobraćaj
Grad okružuju tri autoputa: I-94, koji ide uz južni deo grada, US 23, koji uglavnom teče uz istočnu obalu grada, i M-14, koji vodi severnom ivicom grada. Ulice u centru En Arbora uglavnom prate pravougaonu mrežu, mada je ovakva mreža ređa u okolnim krajevima. Veći putevi se granaju iz centralnog distrikta kao krakovi na točku ka autoputevima oko grada. Neke od glavnih površinskih arterija vode ka susretu I-94 i M-14 na zapadu, ka US 23 na istoku, i ka južnim krajevima grada. Razvijena mreža biciklističkih staza takođe ispreseca grad.
mini|desno|Gradski autobus. U pozadini je Blejk tranzitni centar. Saobraćajna uprava En Arbora (Ann Arbor Transportation Authority), koja posluje pod markom The Ride, obavlja usluge javnog autobuskog prevoza kroz En Arbor i obližnji Ipsilanti. Unutar kampusa Univerziteta Mičigena radi i zaseban sistem besplatnih autobusa. Sa autobuskog terminala u centru grada, koji je jedini preostali primerak „strimlajn modern“ arhitekture u gradu, polaze međumesni autobusi Grejhaunda. Megabas vozi dva puta dnevno bez presedanja do Čikaga. Amtrak, američki nacionalni železnički prevoznik, nudi autobuski transfer do Istočnog Lensinga i Toleda (Ohajo), ali samo za putnike koji presedaju na železnicu.