cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sam Wood
Samuel Grosvenor "Sam" Wood (10. jul 1884 – 22. septembar 1949) bio je američki filmski režiser i producent, najpoznatiji po nizu hollywoodskih hitova 1930-ih i 1940-ih koji su u različitim kategorijama osvojili jedanaest nagrada Oscar. Među najpoznatijim ostvarenjima su i A Night at the Opera, A Day at the Races, koji su popularnim učinili braću Marx. Usprkos toga je postao poznat i po svom neprijateljstvu prema Grouchu Marxu. Kao gorljivi desničar je 1940-ih osnovao Filmsku alijansu za očuvanje američkih ideala, a pred smrt sudjelovao u makartističkim progonima svjedočeći pred HUAC-om.
Petroglifi mongolskog Altaja
Najstariji petroglifi potječu iz neolita (11,000.-6,000. pr. Kr.) kada je ovo područje bilo pod gustom šumom i dom za tisuće lovaca na veliku divljač. Kasniji petroglifi prikazuju prijelaz na stočarstvo kao dominantni način života, a najkasniji, u 1. tisućljeću pr. Kr., prijelaz na konjanički način života, razdoblje Skitske kulture, i kasnije razdoblje Turkijskih naroda (7. i 8. st.). Iz posljednjeg razdoblja sačuvani su i neki klanski simboli (tamga) i natpisi u mongolskom pismu.
Ove rezbarije pridonose značajno razumijevanju prapovijesnih zajednica sjeverne Azije.
Uvs-Nuur
lijevo|mini| Satelitska fotografija jezera Uvs Nuur lijevo|mini|400px| Smještaj jezera Uvs Nuur u Ubsunurskoj kotlovini Uvs Nuur (mongolski jezik: Увс нуур, ruski: Убсу-Нур ili Убса) je visoko slano jezero koje se nalazi u pograničnom području između Mongolije i Rusije (manji dio). Sjeveroistočni dio jezera nalazi se u ruskoj republici Tuva, a najveće naselje je u mongolskom dijelu, Ulaagom. Ovo veoma slano i plitko jezero je ostatak velikog slanog mora koje je prije nekoliko tisuća godina pokrivalo mnogo veće područje. Uvs Nuur, površine 3350 km², je najveće jezero u Mongoliji i smješteno je 759 metara ispod razine more, u depresiji Ubsunurske kotline (Bazen Uvs Nuura, poznat i kao Bazen Ubsa-Nur, mongolski: Бассейн Убсу-Нур, ruski: Убсунурская котловина), krhkom bazenu zatvorenog sliva (endorheični bazen).
U Ubsunurskoj kotlini najsjevernija svjetska pustinja se susreće s najjužnijom zonom tundre na sjevernoj polutki. Kotlina ima površinu od oko 70.000 km² i većinom se sastoji od ledenjaka, alpske tundre, pod-alpskih pašnjaka, planinskih tajga, ali i pošumljene i gole stepe s ponekim područjima polupustinja, pa čak i pješčanih pustinja s dinama. Kako se kotlina nalazi na granici klimatskih područja Sibira i Središnje Azije, tenperature znaju varirati od -58 °C zimi do 47 °C ljeti. Usprkos ovako ekstremnoj klimi, ovaj raznolik krajolik ima i veliku bioraznolikost, te je dom za više od 173 vrste ptica i 41 sisavca, uključujući ugrožene vrste kao što su sniježni leopard (Panthera uncia), argali ovca (Ovis ammon) i sibirska divlja koza (Capra sibirica). Izostanak industrije i oslanjanje stanovništva na tradicionalno nomadsko pastirstvo su minimalno utjecali na krajolik čime je on gotovo ostao nedirnut. Zbog toga je od 2003. godine, rezervat biosfere Ubsunurske kotlovine (njenih 1069 ha) upisan na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Aziji i Oceaniji.
Uragan Katrina
Katrina je ime za uragan koji je krajem kolovoza 2005. pogodio južnu obalu Sjedinjenih Američkih Država.
Nastao je 24. kolovoza 2005. kraj Bahama i prvi udar na kopno dogodio se kraj Miamija (Florida) kad je jačina uragana bila kategorije 1 na Safir-Simpsonovoj skali za uragane. Tamo je uzrokovao veće poplave i 11 poginulih. Svoj put je uragan nastavio u Meksičkom zalivu gdje je dobio na snazi. 29. kolovoza uragan nalijeće na američke države Louisiana i Mississippi sa jačinom kategorije 4 (vetrobi 250 km/h). Uzrokovane su velike štete na priobalnim područjima, a 80 % grada New Orleansa je potopljeno. Uragan je također izazvao žrtve i štete u američkim državama Alabama, Tennessee, Georgia, i Kentucky.
Ukupno je poginulo više od 1000 ljudi. Procijenjeno je da je to bila najskuplja prirodna katastrofa u SAD-u do tada.
N-zrake
N-zraci predstavljaju pojavu koju je opisao francuski fizičar Blondlot (René-Prosper Blondlot) za koju se ispostavilo da je iluzija a koja se danas smatra jednim od paradigmatičnih primera pseudonauke.
Blondlot je bio istaknuti istraživač na univerzitetu u Nansiju u Francuskoj koji je, očigledno inspirisan Rendgenovim primerom i pronalaskom H-zraka, godine 1903. obznanio otkriće novih zraka koje je nazvao N-zraci (po Nansiju). Međutim njegovo otkriće nije mogao da ponovi i potvrdi nijedan inostrani istraživač. Bilo je još nekoliko, uglavnom francuskih istraživača koji su tvrdili da mogu da detektuju nove zrake koje emituju sve supstance, uključujući i ljudsko telo, pa je na kraju i Francuska akademija nauka morala da obrazuje komisiju da bi se utvrdio prioritet 'otkrića'. Na kraju se ispostavilo da je sve bilo iluzija izazvana korišćenjem fluoroscentnih zaklona kao detektora tako i fiziološkim efektom prilikom rada sa svetlošću slabog intenziteta.
Normalno da je "otkriće" pobudilo međunarodni interes pa su fizičari širom sveta prionuli da ponove eksperiment. Međutim ni najpoznatiji i najspretniji među njima nisu uspeli u tome. Podstaknut sopstvenim neuspehom da ponovi ogled američki fizičar R. Vud, (Robert W. Wood) otputovao je u Nansi da se lično uveri o čemu se radi. U toku Blondlotovih ogleda, koji su se odvijali u mrklom mraku i pod slabo kontrolisanim uslovima, on bi u tajnosti izvadio prizmu iz aparature ali su eksperimenti bili uspešni bez obzira. (Uspeh ili neuspeh ogleda proglašavao je sam eksperimentator, Blondlot ili njegov saradnik, bez posebnih uređaja za registrovanje 'zraka'. U drugoj prilici, u mrklom mraku, bi zamenio komad aluminijuma koji je bio 'izvor' zračenja komadom drveta, a Blondlot bi N-zračenje opazio kao da se ništa nije dogodilo. Nakon serije nadmudrivanja sa Blondlotom Vud je svoje iskustvo s N-zracima objavio 29. septembra u asopisu "Priroda" (Nature) gde je jasno pokazao da je u pitanju čisto subjektivna pojava gde su istraživači opažali ono što su verovali da će se dogoditi. Posle 1905. godine niko van Nansija više nije verovao u N-zrake i njihovo postojanje.
Ova epizoda i danas među naučnicima služi kao podsećanje na opasnost uvođenja subjektivnog u naučna merenja. U toj naučnoj zabludi ima i elemenata patriotizma jer jer je Francuska bila poražena u Prusko-Francuskom ratu 1870. godine pa je nakon velikog Rendgenovog otkrića H-zraka trebalo nešto veliko učiniti i u Francuskoj.
N-zraci se danas pominju ponajviše kao izvrsan primer patološke nauke.
Camp Hill, Alabama
Camp Hill je gradić u američkoj saveznoj državi Alabama. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.014 stanovnika.
Mitomicin
Mitomicin je organsko jedinjenje, koje sadrži 15 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 334,327 Da.
Cadvilli, Vercelli
Cadvilli je naselje u Italiji u provinciji Vercelli, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1044 m.
Fosfofruktokinaza-1
Fosfofruktokinaza-1 (PFK-1) je jedan od najvažnijih regulatornih enzima glikolize. Ona je alosterni enzim formiran od 4 podjedinice i kontrolisan mnogim aktivatorima i inhibitorima. PFK-1 katalizuje korak glikolize u kome se konvertuju fruktoza 6-fosfat i ATP u fruktozu 1,6-bisfosfat i ADP.
Struktura
PFK1 je alosterni enzim čija struktura je slična sa hemoglobinom. On je dimer dimera. Jedna polovina svakog dimera sadrži mesto vezivanja ATP molekula, dok je u drugoj polovini mesto vezivanja supstrata (fruktoze 6-fosfata ili F6P), kao i zasebno alosterno mesto vezivanja.
Literatura
}}
Popis općina u Sloveniji
mini|desno|300px|Slovenske općine (stanje iz 2005.) Popis općina u Sloveniji se sastoji od 210 općina, među kojima njih jedanaest ima status gradskih općina (označeni zvjezdicom i podebljanim tekstom). Općine nastale godine 2006 su ispisane kurzivom,a u zagradi su općine od kojih su nasatale.
Jean Racine
Jean Racine (22. decembar 1639.- 21. april 1699.), francuski dramatičar, jedan od "velike trojice" 17. vijeka u Francuskoj (ostala dva su Moliere i Pierre Corneille). Pisao je uglavnom tragedije, a potkraj života i jednu komediju.
Biografija
Rodio se u La Ferté-Milon, ostao je bez roditelja s tri godine i klasično obrazovanje ljubaznosti je primio od svoje bake. Maturirao je u Port-Royalu, kršćanskoj ustanovi koja je imala velik uticaj na njegove suvremenike, uključujući i Blaisea Pascala. Očekivalo se da će studirati teologiju, ali se posvetio pozorištu i preselio se u Pariz. Njegove prve dvije tragedije, Thébaide (1664.) i Alexandre (1665.), su imale klasične teme, ali su već bile kontroverzne, napadajući optužbe da zagađuje umove svoje publike. Nastavio je s tragedijom Andromaque (Andromaha, 1667.) u kojoj piše o Andromahi, Hektorovoj udovici, i njezinoj sudbini nakon Trojanskog rata. Dotada je stekao mnoge neprijatelje, uključujući Pierrea Corneillea i njegovog brata Thomasa. Dramatičari su se često natjecali pišući različite verzije iste teme: na primjer, Michel le Clerc je napisao Iphigénie (Ifgeniju) iste godine kad i Racine (1674.); Jacques Pradon je također napisao Phedre (Fedru) kad i Racine (1677.). Uspjeh Pradonova djela je uzrokovao prekid Racineovog dramskog rada.
Ipak, incident, zbog kojeg je Racine otišao iz javnog života, je imao zaplet skandalom na sudu 1679. godine. U to vrijeme se oženio. Kad se vratio pozorištu, na zahtjev Madame de Maintenon, ljubavnice Luja XIV, napisao je moralne priče Esther (1689.) i Athalie (1691.), obe temeljene na starozavjetnim pričama, a izvedene su pred učenicima škole Saint-Cyr.
Nelson Mandela
Nelson Rolihlala Mandela (18. 7. 1918. – 5. 12. 2013.) je južnoafrički političar, revolucionarni vođa i državnik čijim naporima je okončan režim apartheida u Južnoj Africi.
Kao sin Xhosa poglavice i student se godine 1942. priključio Afričkom nacionalnom kongresu (ANC), organizaciji koja se borila za prava većinskog crnog stanovništva u Južnoj Africi. Poslije je postao jedan od glavnih organizatora u početku nenasilne borbe protiv apartheida. Nakon što te mjere nisu polučile rezultate, Mandela je postao uvjeren kako jedino oružana borba može srušiti apartheid. Organizirao je vojno krilo ANC-a i započeo kampanju sabotaža, ali prije nego što se ona intenzivirala Mandela i njegovi drugovi su uhapšeni, a poslije osuđeni na doživotni zatvor.
Iako je u zatvoru bio izoliran i marginaliziran, njegovo dugogodišnje robijanje je postalo simbol borbe protiv apartheida, a vlada Južne Afrike pod pritiskom da ga pusti na slobodu. Godine 1990. je pušten i s tadašnjim južnoafričkim predsjednikom Frederik Vilem de Klerkom započeo pregovore s ciljem mirnog okončanja apartheida i prijenosa vlasti na crnačku većinu. Za te su napore Mandela i De Klerk godine 1993. dobili Nobelovu nagradu za mir.
Godine 1994. ANC je dobio izbore i Mandela je proglašen za prvog crnog predsjednika Južne Afrike, koju dužnost je obavljao do 1999. godine. Iako je njegov mandat bio obilježen dramatičnim porastom stope kriminala i epidemijom HIV-a, mnogi hvale njegovu politiku nacionalnog pomirenja i vjernost demokratskim institucijama.
Nakon odlaska s vlasti se posvetio humanitarnom radu i postao jedna od najpopularnijih i najprepoznatljivijih ikona suvremenog svijeta. Mnogi ga drže jednim od rijetkih univerzalnih moralnih autoriteta u današnjem svijetu.
Rođenje
18. jula 1918. godine u jednom selu u blizini Umtate, Transkei na svijet je došao Nelson Rolihlahla Mandela. Rođen je u kraljevskoj porodici, koja je pripadale plemenu Tembu. Njegov otac, Henry Mandela, kao podpoglavar bio je član Transkei veća i predsjednik Skupštine vijeća glavnog poglavara Tembua. Nakon smrti njegovog oca brigu o njemu preuzeo je poglavar Tembua, njegov ujak, koji ga je zapravo odredio za naslednika. Ipak, on je bio zadivljen sudskim procesima plemena i u njemu se javila želja da postane advokat. Priče starih pripadnika plemena o ratovima u kojima su branili svoju otadžbinu, podstakle su ga da sanja o tome kako će i on dati doprinos u borbi za slobodu svoga naroda. Išao je u Clarkebury Training College, a kasnije je maturu pripremao na metodski usmerenoj Višoj školi Healdtown. Kratko nakon toga Mandela je dospeo do Fort Hare College u Aliceu u istočnoj Kap provinciji, gde se pokazao kao vođa studenata, jer je organizovao bojkot predavanja. 1940. godine otišao je u Johannesburg, odakle je završio koledž kao vanredni student, te počeo sa studijem pravnih nauka. 1944. godine priključio se ANC-u.
ANC
Mandela je lagao svoje drugove, zadivio disciplinovanim radom i predanim naporima, te je 1947. godine izabran za generalnog sekretara Lige mladih. Predanim radom, kampanjama u samoj osnovi, te izrekom Inyaniso (Istina) liga mladih mogla se nadmetati i za vodeći nivo samog ANC-a.
Polivoda
Polivoda je hipotetički polimerni oblik vode koji je bio predmet brojnih protivurečnosti krajem '60-ih godina prošlog veka. Kasnije se pokazalo da je u pitanju bila iluzija i danas se uglavnom pominje u sklopu patološke nauke.
Nelson Mandela
ANC
Podstaknuta pobedom nacionalne partije 1948. godine, do koje je došlo zbog apartheida u samoj osnovici društva, Liga mladih inspirisala je akcijsko delovanje koje je bojkot, štrajk, neposlušnost građana i nesaradnju označilo svojim oružjem, što je prihvaćeno kao zvanični program ANC-a.
Polivoda
Istorija
Šezdesetih godina prošlog veka ruski istraživač N. Fedjakin ispitivao je osobine vode koju je prethodno propuštao kroz kvarcne kapilare i pronašao da ona ima potpuno različite osobine od obične vode, recimo znatno višu tačku ključanja i znatno nižu tačku mržnjenja.
Nelson Mandela
Politički program
Ovaj program akcije razradili su David Bopape, Ashby Mda, Nelson Mandela, James Njongwe, Walter Sisulu i Oliver Tambo. Zbog implementacije istog stare snage u vodstvu bile su zamenjene mladima, te je Walter Sisulu preuzeo funkciju generalnog sekretara. Konzervativni dr. A.B. Xuma izgubio je svoju predsedničku poziciju u korist dr. J.S. Moroka, koji je važio kao izrazito militantan.
Program Lige mladih ciljao je, pre svega, na potpuno održanje državljanstva, te na recipročnu parlamentarnu zastupljenost svih građana Južne Afrike. Pri tom se poseban akcenat polagao na podelu zamlje, pravo na sindikate, kao i na obrazovanje i kulturu. Obavezno osnovno obrazovanje trebalo je biti uvedeno za svu decu, kao i masovno usavršavanje odraslih.
Polivoda
Istorija
Boris Derjagin, direktor laboratorije za fiziku površina u Moskvi ponovio je i unapredio Fedjakinove eksperimente i utvrdio da je tačka mržnjenja misteriozne vode ispod −40 °C, tačka ključanja iznad 150 °C i gustina približno 1,1 do 1,2 g/cm³. Ovi rezultati objavljeni u sovjetskim časopisima nisu bili poznati ostalim istraživačima dok Derjagin nije svoje rezultate prikazao u Engleskoj 1966. Tek su tada ista istraživanja započeta u zapadnim zemljama.
Nelson Mandela
Politički program
Krajem 1951. godine ANC je usvojio plan akcija za kampanju nepoštovanja zakona apartheida. Zvanični početak određen je za 26. juni 1952. godine. 6. aprila 1952. godine ANC je pozvao na masovni protest zbog proslave 300-godišnjice dolaska prvih evropskih doseljenika u Kap. Mandela je putovao kroz celu zemlju da bi organizovao ove proteste. Zbog svog rada u toku ove kampanje izveden je pred sud, osuđen na devet meseci zatvora i prisilnog rada. Osim toga dobio je i zabranu učestvovanja na bilo kakvoj javnoj manifestaciji u trajanju od šest meseci nakon izdržavanja kazne, i njegova dozvola boravka ograničena je samo na Johannesburg.
Polivoda
Istorija
Zbog ogromnog potencijalnog značaja Derjaginovih rezultata došlo je do prave istraživačke groznice u kojoj su neki istraživači mogli da ponove Derjagineove rezultate, a neki ne. Bilo je raznih spekulacija uključujući i bojazan da bi obična voda u kontaktu sa polivodom, kako je u međuvremenu ovaj oblik vode dobio ime, mogla da se polimerizuje i promeni svoje fizičke osobine što bi označilo kraj živom svetu na planeti Zemlji.
Nelson Mandela
Karijera
O svojim iskustvima u advokatskoj kancelariji Oliver Tambo je aprila 1993. godine, kratko pre svoje smrti, napisao:
Courchapon
Kuršapon je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Du koja pripada prefekturi Bezanson.
Nelson Mandela
Optužbe
Mandela je svoj politički rad u to vreme koncentrisao na razradu plana koji je trebao organizatorski učvrstiti ANC zbog zaoštravanja uslova borbe. Plan je po njemu dobio ime "M-plan". 50-tih godina on je igrao veliku ulogu u borbi protiv Bantu - odgoja i u popularizaciji Freedom Charter. U drugoj polovini 50-tih godina okrenuo se borbi protiv iskorištavanja rada, Zakona o pasošima i segregacije "otvorenih" Univerziteta. Već rano on je otkrio da Bantustan - politika zapravo predstavlja privredni apsurd. Njemu je bilo sasvim jasno da će vrlo brzo doći vreme masovnih ograničenja, političkih progona i policijskog terora.
Polivoda
Istorija
Bilo je jasno da šarolikost u rezultatima potiče od nedovoljne kontrole potencijalnih primesa. Problem je bio u tome što su osobine polivode određivane indirektno, pa je obična voda sa najmanjim prisustvom primesa mogla da se ponaša kao polivoda. I zaista, američki istraživač Denis Ruso je, skoro šale radi, iste eksperimente ponovio sa znojem sa svojih dlanova i našao da je spektroskopski potpis znoja identičan onome koji je pripisivan polivodi. Drugim rečima, ispostavilo se da polivoda nije ništa drugo do obična voda sa malom količinom bioloških nečistoća.
Courchapon
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 140 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 26 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 5,31 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 220 metara (maksimalnoj 332 m, a minimalnoj 198 m).
North Haven, Connecticut
Nort Hejven je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Konektikat.
Nelson Mandela
Ilegalni rad
Mandela se odmah nakon toga dao na posao da u tajnosti organizuje borbu. Iako je uspeo mobilizisati manje ljudi nego što je očekivao, ipak je naišao na značajnu podršku širom zemlje. Vlada je odgovorila najvećom vojnom mobilizacijom od rata pa na ovamo, a Republika Južna Afrika rođena je u atmosferi straha i strepnje.
Mandela je morao živjeti odvojeno od svoje porodice, te je stalno menjao mesto boravka da ga vladini špijuni i svugde prisutni informanti ne bi otkrili. Nekad je bio odeven kao radnik, nekad kao šofer. U to vreme sa ostalim vodstvom ANC-a on je osnovao jedan drugi militarni ogranak ANC-a Umkhonto we Sizwe, koji se pripremao za nasilno rešavanje stvari. U procesu koji se odigrao nešto kasnije Mandela objašnjava:
North Haven, Connecticut
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 24.093, što je 1.058 (4,6 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Polivoda
Istorija
Usledila je serija drugih ozbiljnih eksperimenata iz koje je jasno usledilo da pažljivo prečišćena voda u istim postupcima kojima je dobijena polivoda zadržava sve svoje osobine kao i da nije bilo tretmana. Drugim rečima, pokazalo se da je polivoda samo proizvod bujne mašte i slabo kontrolisanih eksperimenata.
Denis Ruso je kasnije 'otkriće' polivode koristio kao klasičan primer patološke nauke.
Nelson Mandela
Sudski proces
Na kraju ovog sudskog procesa Mandela je osuđen na pet godina zatvora. Dok je odsluživao ovu kaznu, pozvan je pred sud i u toku Rivonia-procesa optužen je za sabotažu. Njegove izjave u toku procesa ušle su u istoriju otpora protiv apartheida i bile su inspiracija za sve one koji su se borili protiv apartheida. Njegov celokupan govor naći ćete na stranicama sa dokumentima. Njegove zaključne riječi bile su:
Mandela je osuđen na doživotnu robiju i prvi deo svoje kazne odslužio je u zloglasnom Robben Island zatvoru, koji se nalazio sedam kilometara od obale Kapstadta i imao najviše mere sigurnosti. U aprilu 1984. godine prebačen je u zatvor Pollsmoor u samom Kapstadtu, a decembra 1988. godine u zatvor Victor Verster u blizini Paarla, odakle je konačno i pušten na slobodu. Još u zatvoru on je odbijao pomilovanje i ukidanje izrečene kazne. Kao protuusluga od njega se tražilo da prizna Bantu-politiku, time što bi priznao Transkei, te sa zahtevalo obećanje da bi se on tamo (u Transkei) i preselio. Kod druge ponude, opet se od njega zahtevalo da kao protuuslugu objavi odricanje od oružja. Njegov odgovor je bio, da zatvorenici ne mogu sklapati nikakve ugovore i da samo slobodni ljudi mogu pregovarati.
Monofazna struja
desno|120px
Nelson Mandela
Oslobađanje 1990.
11. februara 1990. godine oslobođen, Mandela je odmah počeo sa radom da bi postigao ciljeve koje je sebi zacrtao pre četiri decenije.1991. godine na prvoj Godišnjoj konferenciji ANC-a, nakon što je on to 1990. godine odobrio, Mandela je imenovan za predsednika.
Nelson Mandela se nikada nije dvoumio po pitanju demokratije i jednakosti. Uprkos provokacijama, on nikada na rasizam nije odgovorio rasizmom. Njegov život je inspiracija za sve one u Južnoj Africi i u celom svijetu, za sve one koji žive potlačeni ili kao građani drugog reda, za sve one koji žele to da pobede.
Monofazna struja
Ako izvor struje mijenja polaritet, pa svaki pol izvora postaje naizmjenično pozitivan, a iza toga negativan i tako u nedogled, kroz strujni krug će se odgovarajuće mijenjati i smjer struje.
Nelson Mandela
Oslobađanje 1990.
1993. godine Nelson Mandela je dobio Nobelovu nagradu za mir, a 1994. godine nakon prvih opštih izbora u Južnoj Africi postao je predsednikom Južne Afrike. 1999. godine on se povukao iz političkog života.
Arapetrianni, Rieti
Arapetrianni je naselje u Italiji u provinciji Rieti, u regiji Lazio.
Monofazna struja
Slika shematski prikazuje trošilo na izmjeničnom naponu. Trošilo se na izvor priključuje sa dva voda. Jedan od njih uobičajeno je spojen sa zemljom (uzemljen je), pa je potencijal toga voda prema zemlji 0, odnosno između njega i zemlje nema napona. Taj vodič, (odnosno tu stezaljku izvora struje) zovemo nul-vodič ili skraćeno nula.
Druga stezaljka izvora, odnosno drugi vodič u izmjeničnoj mreži imat će promjenjivi napon, čas pozitivan, čas negativan i mijenja se 50 puta u sekundi u mreži od 50 Hz. Taj se vodič zove fazni vodič, ili faza, a opisana električna mreža zove se monofazna (što znači "jednofazna") mreža, jer ima jedan fazni vodič. Fazni vodič u normalnoj (jednofaznoj) gradskoj mreži na trenutke ima napon i do 270 volti, opasan po život. Stoga je neophodno poduzeti posebne mjere za zaštitu od strujnog udara. Kao mjera zaštite od strujnog udara, u monofaznim mrežama uveden je sustav osigurača i treći, tzv. zaštitni vodič, kojim se metalni dijelovi električnih naprava vežu na zemljin nulti potencijal u cilju sprječavanja pojave opasnog dodirnog napona. Umjesto posebnog zaštitnog vodiča, ponekad se koristi tzv. sustav nulovanja, tj. vezanje nul-vodiča na zaštitne kontakte utičnica.
Frekvencija
desno|120px
Napon na faznom vodiču ne mijenja se skokovito iz negativnog u pozitivni, nego po krivulji prema desnoj slici, koja se zove sinusoida. Napon od najnižeg negativnog napona prema zemlji postepeno raste i u jednom času ima vrijednost 0 (nula) a zatim dalje raste do maksimalne pozitivne vrijednosti. Iza toga počinje padati. Padajući opet prolazi kroz nulu, te dosiže najniži negativni napon. Time je zatvoren jedan puni ciklus promjene polariteta. Vrijeme potrebno za ovaj puni ciklus zove se period i bilježi se sa T. Frekvencija struje kazuje koliko ciklusa ili perioda se izmjenjuje u jednoj sekundi, odnosno koliko puta u sekundi izvor poprima pozitivni potencijal. Bilježi se sa slovom f, a iskazuje se u hercima (Hz). 1 Hz označava jednu pojavu svakog smjera u sekundi. U Europskim gradskim električnim mrežama struja ponavlja svaki smjer 50 puta u sekundi, odnosno koristi se izmjenični napon od 50 Hz. (U Americi, koristi se gradska mreža sa frekvencijom od 60 Hz).
Trajanje ciklusa iznosit će T = 1/f ili u našem slučaju 1/50 odnosno pedeseti dio (dvije stotinke) sekunde. Za pojedine primjene (radijski, televizijski i druge vrste prijenosa, kompjutorska tehnologija i dr.) koriste se slabe izmjenične struje (signali) vrlo visokih frekvencija. Veće jedinice za iskazivanje frekvencije od herca su:
Efektivni napon
Kao nazivni napon izmjenične struje (u našoj gradskoj mreži 220 V) definira se takozvani efektivni napon, koji je manji od vršnih vrijednosti maksimalnog napona. Efektivni napon je onaj napon, koga bi imala istosmjerna struja iste snage koju ima izmjenična. To znači, da su vršne vrijednosti napona u gradskoj mreži veće od 220 V, odnosno dosižu oko 310 V.
Nelson Mandela
Lični život
Mandela je bio privatna osoba koja je često skrivala svoje emocije i poveravala se veoma malom broju ljudi. Privatno, on je imao disciplinovan život, odbijajući da konzumira alkohol i cigarete, i čak dok je bio i predsednik sam je nameštao svoj krevet. Poznat po svom nestašnom smislu za humor, on je znao da bude tvrdogla i lojalan, a ponekad je ispoljavao i brzu narav. On je tipično bio srdačan i ljubazan, i izgledao je opušteno u rasgovoru sa svima, uključujući njegove oponente. Uvek uljudan i učtiv, on je bio pažljiv prema svima, nezavisno od njihovog uzrasta i statusa, i često je razgovarao sa decom i slugama. U poznijem dobu svog životu on je uvek tražio najbolje u ljudima, čak je branio političke protivnike pred njegovim saveznicima, koji su ga ponekad smatrali osobom sa previše poverenja u druge. On je bio veoma obazriv u pobledu svog izgleda, i tokom svog celokupnog života je imao inlinaciju ka visoko kvalitetnoj odeći, te su mnogi komentatori smatrali da se ohodio u regalnom maniru. Njegov zvanični biograf Anthony Sampson je izavio da je on bio "majstor dočaravanja i performance", izvrstan u pozitivnom prezentiranju sebe na javnim fotografijama i proizvođenju reklamnih spotova.
U opisu svog života, Mandela je izjavio da "Ja nisam bio mesaja, nego običan čovek koji je postao vođa zbog vanrednih okolnosti." On je odgajen u Metodističkoj denominaciji hrišćanstva, i Metodistička crkva Južne Afrike tvrdi da je on zadržao svoju privrženost njima tokom svog života. Analiza njegovih manuskripata je dovela do toga da je on opisivan kao afrički hrišćanski humanista, koji se više oslanjao na afrički humanizam nego na hrišćansku teologiju.
Mandela se ženio tri puta, otac je šestoro dece, ima 17 unučadi, i mnoštvo praunučadi. U odnosu sa svojom decom on je umeo da bude strog i zahtevan, dok je prema unicima bio nežniji. Njegov prvi brak sa Evelyn Ntoko Mase je sklopljen oktobra 1944. Oni su se razveli nakon 13 godina 1957, zbog njegove preljube i stalnig odsustva, predanosti revolucionarnoj agitaciji, kao i činjenice da je ona bila pripadnik Jehovinih svedoka, religije koja uslovljava političku neutralnost.
Bračni par je imao dva sina, koje je Mandela nadživeo, Madiba "Thembi" Thembekile (1945–1969) i Makgatho Mandela (1950–2005). Njegov prvi sin je umro u saobraćajnom udesu, a njegov drugi sin je preminuo kao žrtva AIDS. Par je imao dve ćerke. Obe su se zvale Makaziwe Mandela (rođene 1947 i 1954). Prva je umrla nakon devet meseci, dok je druga, poznata kao "Maki", nadživela Mandelu. Makgatov sin, Mandla Mandela, je postao poglavar Mvezo plemenskog veća 2007.
Mandelina druga žena, Winnie Madikizela-Mandela, takođe potiče is Transkei oblasti, mada su se oni upoznali u Johanesburgu, gde je ona bila prvi gradski crni socijalni radnik. Oni su imali dve ćerke, Zenani (Zeni), rođenu 4. februara 1959, i Zindziswa (Zindzi) Mandela-Hlongwane, rođenu 1960. Zindzi je bila samo 18 meseci stara kad joj je otac poslat na Roben ostrvo. U kasnijem razdoblju, Winnie je bila duboko rastrojena porodičnom neslogom koja je odražavala političko previranje u zemlji. Podstaknuti političkom otuđenošću usledili su separacija (aprila 1992.) i razvod (marta 1996.). Mandelina treća žena je bila Graça Machel (s nadimkom Simbin), sa kojom se oženio za svoj 80. rođendan 1998.
Smrt
Mandelino imanje vredno $4,1 miliona je ostalo njegovoj udovici, drugim članovima porodice, osoblju, i obrazovnim institucijama.
Prescott, Arkansas
Preskot je grad u američkoj saveznoj državi Arkanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.296, što je 390 (-10,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Carbon Hill, Alabama
Carbon Hill je grad u američkoj saveznoj državi Alabama. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živeo 2.021 stanovnik.
Valt, Belluno
Valt je naselje u Italiji u provinciji Belluno, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 26 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1306 m.
Masakr u Račku
U Račku je toga dana ubijeno 45 meštana, uglavnom odraslih muškaraca.
Razni izveštaji (Human Rights Watch, OEBS, ICTY) događaje u Račku karakterišu kao masakr albanskih civila od strane srpskih snaga. Miloševićeve vlasti su tvrdile da su svi ubijeni bili pripadnici "šiptarske terorističke bande" poginuli u oružanim borbama sa snagama bezbednosti. Kontroverze se uglavnom vrte oko broja lica ubijenih po kratkom postupku u odnosu na one koji su poginuli u borbi.
Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija je osudio masakr kosovskih Albanaca u Račku. Račak je izazvao bitan preokret u odnosu međunarodne zajednice prema ratu na Kosovu i Metohiji i doveo je do NATO intervencije iste godine. Naknadnim sudjenjem Slobodanu Miloševiću u Hagu, ovaj slučaj je odbačen kao masakr, usled dostavljanja dokaza o pripadnicima terorističke organizacije koji su bili pretnja kako ne albanskom stanovništvu, tako i albanskom.
Pozadina
thumb|desno|Položaj sela [[Račak na karti Kosova.]]
Oslobodilačka vojska Kosova (OVK) je bila prisutna u selu, sa bazom u blizini elektrane. Smatra se da povod masakru predstavlja zaseda OVK u kojoj su par dana ranije ubijena tri srpska policajca. 8. januara 1999 policijska vozila su upala u zasedu blizu Dulje, zapadno od Štimlja. Dva policajca su bila ubijena i još dva ranjena – jedan od njih je kasnije umro u bolnici. Na policijski konvoj je pucano iz streljačkog oružja, teških mitraljeza i bacača raketa. 10. januara je OEBS je izvešten o još jednoj zasedi u Slivovu, južno od Štimlja, kada je u napadu ranjen jedan policajac koji je kasnije umro u bolnici. KVM je pronašla dokaze o razmeni vatre iz lakog oružja, ali nije mogla da potvrdi da li se radilo o zasedi.
Od 12. do 15. januara srpske snage su u područje oko Štimlja dovlačile pojačanja, uključujući oklopna vozila, tenkove i tešku artiljeriju. VJ je uspostavila stalnu poziciju u selu Dulje, blizu mesta zasede, kao i blizu Crnoljeva, zapadno od Štimlja. Dana 14. januara, OEBS-KVM je izvestila o tenkovskoj, minobacačkoj, mitraljeskoj i puščanoj paljbi blizu sela Javor i Lužnica, zapadno od Štimlja. Međutim, OEBS-u nije bio dozvoljen pristup u područje. Oficir za vezu VJ je rekao da se tamo odvija sukob sa OVK, ali da ni jedna od strana nije pretrpela gubitke.
U četvrtak, 14. januara uveče, policija je opkolila selo Račak, na dva kilometra od Štimlja. Policija je sumnjala da se tamo kriju ubice policajca, nastradalog u zasedi par dana ranije. Na dan 15. januara, misija OEBS-a je izvestila o ozbiljnom pogoršanju situacije u području Štimlja. Sela Račak, Malopoljce, Petrovo i Belince (južno i zapadno od Štimlja) bila su najviše pogođena. Verifikatori su videli kako gore kuće u Račku i Malopoljcu, i bili svedoci da su tenkovi i oklopna vozila VJ pucali direktno na kuće blizu sela Malopoljce i Petrovo.
Martin Frobisher
Martin Frobisher (Yorkshire oko 1535. - Plymouth, 22. novembar 1594.), bio je istraživač, gusar i pomorac, prvi veliki engleski moreplovac 16. vijeka, koji je nakon Johna Cabota (Giovanni Caboto), tri puta otplovio do Sjeverene Amerike traživši Sjeverozapadni prolaz prema Indiji što je tad bila glavna Engleska preokupacija.
Biografija
Martin Frobisher je rano ostao bez oca, pa ga je majka dala bratu da ga odgoji i odhrani, pa je vrlo rano napustio školovanje i otisnuo se na more, u potrazi za bogatskom i uspjehom. Već se 1553. i 1554. otisnuo u plovidbu do obala Gvineje u Africi, a od 1560. se bavio gusarenjem po kanalu La Manche robivši francuske brodove (uz privolu i dozvolu engleskog dvora) zbog tog je nekoliko puta hapšen pod optužbama za piratsvo, ali nikad nije osuđen.
Istraživanja Amerike i Sjeverozapadnog prolaza
Tad se zainteresirao za mogućnost pronalaženja Sjeverozapadnog prolaza do Tihog oceana, pa se 1576. uputio kao komandant flote od tri mala broda, na plovidbu preko Atlantika, sa jednim od njih uspio je doploviti iste te godine do Labradora i Baffinovog otoka i otkriti zaljev koji danas nosi njegovo ime - Frobisher Bay. Po povratku u Englesku, izvjestio je svoje investitore o mogućim rudnicima zlata, pa je na osnovu tog dobio podršku dvora za još dvije ekspedicije u isto područje, koje je poduzeo 1577. i 1578. Na posljednjoj ekspediciji, doplovio je do Hudsonovog kanala, ali se onda okrenuo i usidrio na poznato mjesto u Zaljev Frobisher na Baffinovu otoku, gdje je neuspješno pokušao uspostaviti koloniju. Vratio se u Englesku financijski slomljen i iscrpljen, a kako nije pronašao ni srebro ni zlato, njegovi investitori su mu okrenuli leđa, pa je morao potražiti drugi posao.
Posljednje plovidbe i pogibija
Na more se vratio 1585. kad mu je Francis Drake dodjelio položaj viceadmirala u svojoj floti koja je krenula na u gusarenje po Karibima. Tri godine kasnije proslavio se u borbama protiv španjolske Armade, za što je dobio titulu viteza 1588. Tokom idućih šest godina Frobisher je bio komandant nekoliko engleskih pomorskih eskadrila upućenih u gusarenje, uključujući i jednu upućenu na Azore - 1591), koja je neuspješno nastojala robiti španjolske brodove. U svom posljednjem gusarskom podhvatu 1594 na španjolski brod koji je plovio uz zapadnu obalu Francuske - smrtno je ranjen - 1594.
Frobisher je nesumnjivo bio jedan od najsposobnijih pomoraca svog vremena, ali mu je kao istraživaču nedostajalo strpljenja i upornosti za otkrivanje svih činjenica novootkrivenih krajeva.
Masakr u Račku
Napad na selo
Napad na Račak su izveli pripadnici posebnih snaga policije (SAJ i JSO). Napadom je rukovodio Goran Radisavljević Guri. On tvrdi da se u Račku nalazilo oko 140 pripadnika OVK, protiv kojih se borilo 35 srpskih policajaca. Prema drugim izvorima, u napadu je učestvovalo oko 100 policajaca uz artiljerijsku podršku Vojske Jugoslavije. Prema tvrdnjama meštana, među napadačima su bili i srpski žitelji iz Štimlja obučeni u policijske uniforme. Komadant OVK Šukri Buja navodi da se u selu uoči napada nalazilo 47 njegovih boraca.
Kosovski informacioni centar navodi da je 15. januara ujutro izvršeno granatiranje Račka sa dva obližnja brda. Prilikom ulaska u selo, srpska policija se sukobila sa pripadnicima OVK. Prema saopštenju MUP-a Srbije, prilikom ulaska u selo na policiju je pucano iz automatskog oružja, minobacača i ručnih bacača, ali se OVK, nakon pretrpljenih gubitaka, ubrzo povukao na brda južno od sela. Na samom početku napada poginulo je 9 a ranjeno 8 boraca OVK, pa su se ostali povukli do položaja kod sela Lužane. Prilikom sukoba ranjen je jedan policajac i oštećeno je više policijskih vozila.
Prema izjavama preživelih meštana, nakon združenog napada vojske i policije, pripadnici srpskih snaga su ušli u Račak između 7 i 8 časova ujutro. Neki od njih su nosili policijske uniforme, drugi crne uniforme i "fantomke" preko lica. Meštani navode da je policija nakon ulaska u selo započela pretragu po seoskim kućama. Iljaz Imeri priča kako se sa još mnogo seljana sklonio u komšijskoj kući. Oko osam ujutro, u kuću je upala policija i sve izvela napolje. Ženama i deci je rečeno da beže, a muškarci su zadržani. Iljaz Imeri kaže da im je policija rekla: "Vas tražimo". Naređeno im je da trče uz brdo, da bi potom počela pucnjava sa svih strana. Imeri i još jedan čovek pali su u jarak, praveći se mrtvi i tu ostali do pet popodne. Musa Jakupi je izjavio da je policija upala u njegovu kuću i postrojila ih uza zid. Žene i deca su odvedeni u jednu sobu, muškarci u drugu, gde su tučeni. Policija je potom izvela muškarce iz kuće i odvela ih do seoskog bunara, gde im je naređeno da trče. Jakupi kaže da su očekivali da policija svakog časa zapuca na njih, ali je u tom trenutku pripucao UČK, a seljaci su zalegli. U tom položaju su proveli nekoliko sati. Starac Hizer Emini, takođe meštanin Račka, potvrđuje da ga je policija, sa još 25 muškaraca, odvela u zonu sukoba sa UČK-om. "Rečeno nam je da trčimo, ali nismo mogli jer smo uhvaćeni u unakrsnu vatru, pa smo legli i tako ostali sledećih sedam sati".
Sanije Ramadani tvrdi da je bila u podrumu sa oko 25 žena i dece kad su upala trojica srpskih policajaca, jedan od njih je nosio masku i tečno govorio albanski. Policajci su tražili oružje, kad ga nisu našli, otišli su. Sanije Ramadani kaže da se u štali nedaleko odatle sakrilo 26 muškaraca, među kojima je bio i njen brat Sadik, koji je kasnije nađen mrtav.
Predveče, kada se srpska policija povukla, OVK se vratila u Račak i odnela tela 10 poginulih vojnika, koji su kasnije uz vojne počasti sahranjeni u selu Malopoljce, južno od Štimlja. Ostala tela su ostavljena u selu.
Istraga
Masakr u Račku je istražila i dokumentovala misija OEBS-a na Kosovu. Činjenice koje je sakupila i proverila Kosovska verifikaciona misija (KVM) govore o proizvoljnim hapšenjima, vansudskim ubijanjima i unakažavanju nenaoružanih civila koja su sprovodile snage bezbednosti SRJ. Verifikatori OEBS-a su 16. januara pronašli ukupno 40 tela na različitim lokacijama, od toga 20 na jednom mestu, u jarku. Među žrtvama je bilo 20 muškaraca koji su prema izveštajima bili uhapšeni prethodnog dana. Kanadski general Žozef Mezonev, pripadnik Kosovske verifikacione misije koji je 16-og ujutro u jaruzi video leševe, posvedočio je da su ubijeni iz blizine, najčešće hicima u glavu. Mnoge žrtve su imale po više rana od metaka. Bilo je tela kojima je bila odsečena glava. Osim mrtvih, verifikatori su u selu videli i pet civila koji su bili ranjeni mecima, među kojima su bili jedna žena i dečak.
Šef misije OEBS-a Vilijam Voker je posetio mesto zločina, osudio masovno ubistvo i pozvao Međunarodni sud da istraži masakr. Takođe je stupio u kontakt sa vladom SRJ i od nje zatražio da objavi imena onih koji su učestvovali u operacijama vojske i policije oko Štimlja, kako bi se pronašlo ko je odgovoran za ubijanje. Beogradske vlasti su poricale sve optužbe o ubijanju civila, tvrdeći da su bili ubijeni isključivo borci OVK. Vlasti su Vokera zvanično prolasile za "persona non grata", nazivajući ga “predstavnikom i zaštitnikom separatizma i terorizma”, te mu je naloženo da napusti zemlju.
18. januara je Luiza Arbur, glavni tužilac Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju (MKSJ), pokušala ući na Kosovo kroz Republiku Makedoniju, kako bi istražila prijavljena zlodjela u Račku. Njoj je odbijen ulazak na Kosovo od vlasti u Beogradu, a kasnije je izjavila da će istražiti masovno ubijanje u Račku, "sa ili bez pristupa tom teritoriju". Prema istrazi Tužilaštva MKSJ, u Račku se dogodilo sledeće:
Nemački novinar Bo Adam, koji je istraživao slučaj Račak, navodi ponešto drukčiju verziju nego tužilaštvo. Naime, on navodi da je u jednoj kući bilo sakriveno 25 muškaraca, ali pošto su otkriveni, počeli su da beže i srpske snage su otvorile vatru na njih.
6-APB
6-APB je organsko jedinjenje, koje sadrži 11 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 175,227 Da.
Fruktoza-bisfosfat aldolaza
Fruktoza-bisfosfat aldolaza (, aldolaza) je enzim koji katalizuje reverzibilnu reakciju kojom se razlaže aldol, fruktoza 1,6-bisfosfat, u triozne fosfate dihidroksiaceton fosfat (DHAP) i gliceraldehid 3-fosfat (GAP). Aldolaza takođe može da proizvede DHAP iz drugih (3S,4R)-ketoza 1-fosfata kao što su fruktoza 1-fosfat i sedoheptuloza 1,7-bisfosfat. Glukoneogeneza i Kalvinov ciklus, koji su anabolički putevi, te koriste reverznu reakciju. Glikoliza, katabolički put, koristi reakciju unapred. Aldolaze se dele u dve klase po mehanizmu.
Masakr u Račku
Istraga
Prema izveštaju Human Rights Watch-a, Policija Srbije je u Račku pucala u civile, mučila zarobljenike i ubijala ih po kratkom postupku. Prema izjavama očevidaca stranim novinarima, "srpski vojnici su ubijali i sakatili svoje žrtve, a šestočasovne orgije nasilja su završene pevanjem nacionalističkih pesama".
Obdukcija
Po okončanju policijske akcije, OVK se ponovo vratila u Račak i narednih dana je bilo pucnjave. Albanci su tela ubijenih meštana preneli u seosku džamiju. 18. junuara, teško naoružana srpska policija je silom preuzela tela iz džamije u Račku, da bi ih odnela u prištinsku mrtvačnicu. Predstavnicima OEBS-a je bio zabranjen pristup dok su tela odvožena iz džamije. U mrtvačnici, srpski patolozi počeli su obdukciju 40 tijela, bez obzira na zahtjeve OEBS-a da to mora biti odgođeno do dolaska međunarodnih patologa.
Tim Evropske unije, na čelu sa finskim patologom dr Helenom Rantom, je počeo svoju obdukciju 21. januara. Ovaj tim je objavio svoje preliminarne nalaze 17. marta. Izveštaj Evropske unije zaključuje da "nema dokaza da su žrtve bile nešto drugo nego nenaoružani civili i da su verovatno bile ubijene tamo gde su kasnije pronađene od strane međunarodnih posmatrača. Odgovarajući na srpske tvrdnje da su Albanci ubijeni noseći uniforme OVK, koje su kasnije zamenjene civilnom odećom, izveštaju navodi da "... odeća [mrtvih] ne nosi značke niti oznake bilo koje vojne jedinice. Jasno je da nema indikacija uklanjanja oznaka niti činova. Na osnovu nalaza autopsije (npr. rupe od metaka, zgrušana krv) i fotografija sa lica mesta, prilično je neverovatno da je odeća promenjena ili uklonjena. Dr Ranta je posvedočila, tokom suđenja za ratne zločine Slobodanu Miloševiću, da pronađeni meci, čaure i ulazne i izlazne rane ukazuju na to da su žrtve ubijene tamo gde su njihova tela pronađena i otprilike u isto vreme. Kasnije je Helena Ranta izjavila da su Vilijam Voker i Finsko ministarstvo spoljnih poslova vršili pritisak na nju da promeni izveštaj u smislu eksplicitnije odgovornosti srpskih trupa, ali ona je to odbila.
Posle završetka autopsije, lokalne vlasti su odbile da predaju tela žrtava porodicama. Postavljeni su bili uslovi, među kojima je bilo: na kojim lokacijama da se obavi sahrana, kakve će biti procedure identifikacije i na koji način da se tela predaju. OEBS je više od devet dana pregovarao sa mesnim vlastima pre nego što su 10. februara tela konačno bila predata porodicama. Sledećeg dana, 11. februara, na hiljade Kosovara se okupilo na pogrebu u Račku.
Fruktoza 1,6-bisfosfat
Fruktoza 1,6-bisfosfat (Harden-Jangov estar) je fruktozni šećer koji je fosforilisan na ugljenicima 1 i 6 (i.e. on je fruktozofosfat). β- D -forma ovog jedinjenja se veoma često javlja u ćelijama. Najveći deo glukoze i fruktoze koji ulazi u ćelije se pretvara u fruktozu 1,6-bisfosfat u nekom trenutku.
Masakr u Račku
Posledice
Masakr u Račku je izazvao gnušanje na Zapadu. OEBS, Savet Evrope, Evropska unija, NATO i Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija su dali oštre izjave osuđujući masakr, sproveden protivno ranijem sporazumu o okončanju nasilja na Kosovu. Nakon Račka, zapadne vlade su počele da se dogovaraju kako da se diplomatija podupre silom. NATO je pojačao pretnje vojnom akcijom, a slučaj Račak je iskorišten u propagandne svrhe u prilog intervenciji u sukobima na Kosovu:
Suđenja
18. juna 2001. godine sud u Prištini, uz podršku sudija Ujedinjenih Nacija, je osudio policajca Zorana Stojanovića na minimalnu kaznu od 15 godina zatvora zbog učešća u ubistvu 45 osoba u selu Račak.
Fruktoza 1,6-bisfosfat
Izomerizam fruktoza 1,6-fosfata
Fruktoza 1,6-fosfat ima samo jedan biološki aktivan izomer, β- D -formu. Postoje mnogi drugi izomeri, koji su analogni izomerima fruktoze.
Masakr u Račku
Suđenja
Slučaj Račak se našao među optužbama za ratne zločine pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju. Slobodan Milošević je na Haaškom sudu, između ostalog, optužen i za ratni zločin u Račku, što je on zanijekao na suđenju.
Fruktoza 1,6-bisfosfat
Helacija gvožđa
Fruktoza 1,6-bis(fosfat) takođe ima sposobnost vezivanja i sekvestracije Fe(II), rastvorne forme gvožđa čija oksidacija do nerastvornog Fe(III) može da formira reaktivni kiseonik putem Fentonove hemije. Sposobnost fruktoza 1,6-bis(fosfata) da veže Fe(II) može da spreči takav prenos elektrona, te ona stoga deluje kao antioksidans u telu. Pojedine neurodegenerativne bolesti, kao što su Alchajmerova i Parkinsonova, su povezane sa metalnim naslagama koje sadrže gvožđe, mada nije poznato da li Fentonova hemija ima znatnu ulogu u tim bolestima, i da li fruktoza 1,6-bis(fosfat) može da ublaži te efekte.
Frédéric Joliot-Curie
Jean Frédéric Joliot-Curie (Pariz, 19. ožujka 1900. – 14. kolovoza 1958.) je bio francuski fizičar, koji je najpoznatiji po tome što je sa svojom suprugom, Irène Joliot-Curie, 1934. prvi umjetno izazvao radioaktivnost i proizveo umjetni radioizotop stabilnog elementa. Dobitnik je Nobelove nagrade za kemiju 1935.
Životopis
Frédéric Joliot-Curie se školovao u Parizu, gdje je 1925. postao pomoćnik Marie Curie u institutu za ispitivanje radioaktivnosti. Zaljubio se u Irène Joliot-Curie, kćer Marie Curie i 1926. na vjenčanju su promijenili prezime u Joliot-Curie. Imali su jednu kćer i sina. Na molbu Marie Curie školovao se i dalje, te obranio doktorat iz elektrokemije radioaktivnih elemenata. Zajedno sa svojom suprugom, nastavili su proučavati strukturu atoma i atomske jezgre. 1934. Frédéric i Irène Joliot-Curie su bombardirali atomske jezgre aluminija s alfa-česticama: 4He + 27Al → 30P + n, te su primijetili da fosfor-30 zrači pozitrone, čestice koje je primijetio i Carl David Anderson 1932., promatrajući kozmičke zrake. Tada je prvi puta pozitron dobiven u labaratoriju. Za taj rad su Frédéric i Irène Joliot-Curie dobili Nobelovu nagradu za kemiju 1935.
Mount Pleasant, Tennessee
Maunt Plezant je grad u američkoj saveznoj državi Tenesi.
Masakr u Račku
Suđenja
Tijekom suđenja pojavio se i zamenik šefa Verifikacione misije na Kosovu britanski general John Drewienkiewicz koji ga je izravno teretio za taj incident. Drevjenkikevič je rekao je da "OEBS nije bio unaprijed konkretno obaviješten o policijskoj akciji u selu" i da su promatrači došli kada su čuli paljbu. Izjavio je da može potvrditi da u rovovima iza sela nije bilo borbi i da su žrtve u Račku bili obični seljaci. Takođe je rekao da je upotrebljavano teško oružje, što su imale samo srpske snage, i da je policija pucala na sve što se miče. On ostavlja mogućnost da je OVK bila u selu na početku sukoba, ali je brzo pobjegla, nakon čega je policija ušla u selo i pucala bez obzira što nema OVK.
Amfoternost
Amfoternost (stgrč. ἀμφοτέρως - amfotéros = na obje vrste) u hemiji predstavlja osobinu onih supstanci koje mogu reagovati i kao kiseline i kao baze.
Frédéric Joliot-Curie
Životopis
Nakon Drugog svjetskog rata dobiva ulogu jednog od vodećih ljudi u Francuskoj za razvoj nuklearne energije. 1948. su sagradili i prvi nuklearni reaktor u Francuskoj. Kako je po uvjerenju bio komunist, 1950. zbog političkih odluka gubi važne vodeće uloge u atomskom programu.
Amfoternost
Mnogi metali kao što je cink, kalaj, olovo, aluminijum i berilijum i mnogi metaloidi imaju amfoterne okside ili hidrokside.
Druga klasa amfoternih supstanci su amfiprotični molekuli koji mogu i donirati i prihvatiti proton. Primjeri takvih supstanci su aminokiseline i proteini, koji imaju amino i karboksilne grupe, kao i samojonozirajuća jedinjenja kao što je voda i amonijak.
Amfoliti su molekuli koji istovremeno sadrže i kisele i bazne grupe i uzlavnom postoje kao cviterjoni pri određenom opsegu pH vrijednosti. pH vrijednost pri kojoj je prosječno naelektrisanje nula se zove izoelektrična tačka molekula. Amfoliti se koriste kako bi se uspostavio stabilni pH gradijent pri upotrebi u izoelektričnom fokusiranju.
Amfoterni oksidi i hidroksidi
Cink-oksid reaguje različito u zavisnosti od pH vrijednosti rastvora: Ovaj efekat se meže koristiti da se razdvoje različiti katjoni kao što je cink od mangana.