cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prva srpska televizija
Prva srpska televizija (skraćeno Prva) je jedna od televizijskih stanica u Srbiji koja je nastala 1.septembra 2015. u 18:00h. Prva_TV Prva Srpska Televizija logo (2015-2019)
Pro Televizija se transformisala u Prvu Srpsku Televiziju 1.septembra 2015.godine i na početku je emitovano bio tok šou 'Veče sa Ivanom Ivanovićem',Rijaliti šou 'Veliki Brat',Kviz 'Želite Li Da Postanete Milioner' itd.
Od 2018. najgledanije na televiziji su Zvezde Granda i emisija 'Nikad Nije Kasno'
13.septembra 2019. za 4.rođendan televizije dobija nov vizuelno ident i nov logo u 17:00h.
Početak emitovanja Prve
Foks se transformisao u Prvu 20. septembra u 18:00. Emitovanje je počelo u formatu slike 16:9 "himnom" Prve srpske televizije koju peva Marija Šerifović. Nakon himne su počele Vesti u istom, redizajniranom studiju u kojem su se emitovale Vesti na Foxu. Posle Vesti usledila je emisija Eksploziv Jasne Jovanović, a odmah potom i rijaliti emisija Dođi na večeru. U 19:40 počela je nemačka serija Sve za ljubav, koja je jedna od verzija Ružne Beti. Zanimljivo je da ova serija, kao ni Hiljadu i jedna noć nisu emitovane u formatu 16:9 već u dosadašnjem 4:3. U 21:00 počeo je film Poslednji samuraj koji se emitovao u formatu 16:9.
Počeci
Na tenderu koje je organizovala Republička radiodifuzna agencija News Corp. dobija dozvolu za pokretanje svog televizijskog kanala, pobeđujući RTL Grupu i CME Ronalda Laudera. Za generalnog direktora je imenovan Den Bejts. Nekoliko meseci kasnije 6. septembra 2006, Fox Televizija počinje svoj eksperimentalni program tokom kog se prikazuje umetnuti Fox logo. Tri dana kasnije, u 20 sati je prikazan i prvi program, dokumentarac koji je trajao oko 45 minuta, posle kog je ponovo prikazivan logo. Ovakav program se nastavio i narednih desetak dana kada počinju da se prikazuju neke latinoameričke sapunice, filmovi, video spotovi, utakmice ULEB Kupa, kao i hrvatski tok-šou Sanja koji je do pre nekoliko meseci bio emitovan na hrvatskoj RTL televiziji. Dugo najavljivana kao srpska i drugačija, Fox Televizija svoj program zvanično počinje 31. decembra 2006. godine u 19 časova, centralnom informativnom emisijom Fox danas koju su vodili Zoran Baranac i Jovana Jakić. Iste večeri usleđuju EPP, Naj od naj, koncert Madone i film. Ubedi pobedi se prikazuje pred izbore 21. januara 2007. i voditelj je bila Zvezdana Jovanović. Za razliku od ostalih televizija večernje vesti, nazvane Fox Fokus, emitovale su se od 22 sata. Tokom početnog perioda prikazuju se uglavnom starije i jeftine američke serije: Holivud safari, Policijska akademija, Alf, Odvažni i lepi. Jedine serije novije produkcije su Slučajevi iz prošlosti, Tri hil i Trka oko sveta.
Fox Vesti
Danas je prvi zvanični program emitovan na Fox Televiziji, 31. decembra 2006. Ove vesti emitovane su u 19 časova iz improvizovanog studija, i obeližili su ih neuspelo uključenje iz studija Fox News-a u Bagdadu i video snimak u kome predsednik News Corp.-a Rupert Merdok iz studija Fox News-a građanima Srbije želi srećnu Novu godinu. Voditelji su bili Zoran Baranac i Jovana Jakić. Uspostavljen je i Fox Info-sistem sa lokalnim stanicama širom Srbije, što omogućava brži i lakši pristup lokalnim vestima.
Posle objavljivanja hapšenja Radovana Karadžića, 21. jula 2008., oko 23 sata i 15 minuta počinju vanredne Vesti, prve među srpskim televizijama. Vodio ih je Zoran Baranac, i trajale su do 3 sata i 30 minuta posle ponoći. Na pres-konferenciji održanoj nekoliko dana posle hapšenja, Cesid je televiziju Fox proglasio najbržom, najefikasnijom i najobjektivnijom. Od tada Vesti poboljšavaju svoj status i postaju gledanije, a Fox Televizija promoviše svoj informativni program kao takav.
Velika promena događa se 22. septembra 2008. kada se Vesti premeštaju u 18 časova, i produžavaju se na jedan sat. Sa prikazivanjem počinje i Fox 900 sekundi – jutarnje vesti u 7 sati.
Na Fox-u je bilo nekoliko političkoh emisija: Ubedi-pobedi, Recite narodu, Tanja Vidojević i... , ali nijedna od njih se danas ne nalazi u programu. Samo se Ubedi-pobedi emituje u vreme izbora i na samu izbornu noć.
Damar
Damar ili Zamar (arapski: ذمار‎‎) je grad u jugozapadnom Jemenu, od 146.346 stanovnika. Administrativni je centar muhafaze Damar koja ima 1,330.108 stanovnika.
Prva srpska televizija
Fox Vesti
20. avgusta 2009. informativna redakcija je smanjena na samo pet novinara, tri voditelja i dva urednika. Vesti su skraćene na 30 minuta i ne emituju se vikendom. Otkazan je i program 900 sekundi.
Damar
Geografija
Damar leži u kotlini na 2400 m nadmorske visine, udaljen 100 km južno od Sane, sjeverno od grada Ibba, te zapadno od Al Baide u Jemenskom gorju. Dobro je povezan s ostalim jemenskim pokrajinama i gradovima jer leži na glavnoj cesti koja povezuje glavni grad Sanu s nizom drugih pokrajina. Damar je bio i ostao poznati centar arapske i islamske kulture i školstva u Jemenu.
Prva srpska televizija
Fox Vesti
12. oktobra 2009. je izmenjen studio Vesti, u pozadini se vide samo televizori, dok je ostatak crne boje, dodati su i neki svetlosni efekti narandžaste boje, umesto plave boje na velikom natpisu sada je narandžasta, a uklonjena je i cev iza deska koja je odvajala studijski od redakcijskog dela.
Damar
Historija
Damar je jedan od najstarijih jemenskih gradova, podignut je početkom 1. vijeka, u doba Sabejskog Kraljevstva. Razvio se kao centar trgovine, važna međustanica na karavanskom putu između sjevera i juga Jemena, zbog izvora vode.
Prva srpska televizija
Fox Vesti
Direktor Informativnog programa do avgusta 2009. bila je Tatjana Vidojević.
Damar
Historija
Ime grada Damar (ili Zamar) veže se uz Damara Alija Džahbara (15–35), mitološkog kralja od Sabe i Rajdana. Brončani kipovi njega i sina Tarana pronađeni su u mjestu Nahlat al-Hamra pored Damara 1935. godine, a danas se nalaze u Nacionalnom muzeju u Sani.
Prva srpska televizija
Rejtinzi
Od početka postojanja, Fox Televizija bila je poslednja televizija sa nacionalnom frekvecijom po gledanosti. Kako je prolazilo vreme, njen plasman bio je sve bolji. Tako je postala televizija sa najbržim rastom, i sada zauzima četvrto, u nekim periodima treće mesto, iza RTS 1, Pinka, B92, a ispred RTS 2, TV Avala i Košave/Happy TV-a.
Damar
Historija
Damar i njegova okolica bili su centar Himjarskog Kraljevstva sve do kraja 4. vijeka. Iz tog razdoblja ostalo je nekoliko grobova i brana na vadijima u Planini Haran pored grada. Razrušen je za invazije Aksumskog kraljevstva na Jemen u 4. vijeku. Damar je među prvim jemenskim gradovima prihvatio islam, njegovu Veliku džamiju u 7. vijeku sagradio je Dihja al-Kalbi, suradnik prvog kalifa Abu Bakra.
Grad je doživio procvat za imama Šarafa al-Dina, koji je između 1541 - 1543 podigao veliku medresu al-Šamsijah koja je postala poznati uticajni islamski obrazovni centar. Za vrijeme prve osmanske vladavine, Damar je izgubio na važnosti, ali je njegova medresa bila širitelj ideja otpora otomanskoj vlasti.
Prva srpska televizija
Rejtinzi
Svoj rekord u gledanosti Fox Televizija dostigla je 14. februara 2009. kada je emitovano finale Survivor-a, a u program se uključilo 27% gledalaca.
Damar
Historija
U novija vremena, Damar i njegova okolica postali su poznati po uzgoju rasnih konja, popularnih po cijeloj Arabiji. Damar je u cijelom Jemenu poznat po svojim brojnim starim džamijama i medresama, lijepih oblika i boja usklađenih s okolnim vulkanskim zemljištem. Damar je prosperirao zahvaljujući svom sajmu koji se tradicionalno održavao svake srijede, na koji su dolazila sva okolna plemena i trgovci.
Prva srpska televizija
Rejtinzi
26. juna 2009. Fox je bio drugi u udarnom terminu (posle TV Pink) zahvaljujući emisiji Nindža ratnici, ali i seriji Ubistva u Midsomeru i filmu.
Damar
Historija
Današnji Damar je središte poljoprivrednog kraja i najvećeg univerziteta u zemlji, koji je otvoren 17. juna 1996. da potakne razvoj ovog i za jemenske prilike siromašnog kraja.
Prva srpska televizija
Rejtinzi
U prvih nekoliko meseci 2010. godine Fox povećava svoju gledanost na oko 10% i zauzima treće mesto među nacionalnim televizijama po gledanosti. Gledanost B92 znatno opada, na samo 6.6%.
Prenos osnivačkih prava
Većinski vlasnik televizije Fox (49%, jer srpski zakon ne dozvoljava da strana kompanija ima veći udeo), Rupert Merdok i njegova News Corporation planirali su prodaju svog udela u Fox Televiziji krajem 2008. Pored srpske, trebalo je da budu prodate i ostale televizije u istočnoj Evropi. . Krajem oktobra je objavnjeno da će RTL kupiti TV Avala (što se nije dogodilo), a da CME ne planira kupovinu novih stanica zbog Globalne ekonomske krize. Televizija nije prodata.
News Corpoation i Antenna Group saopštili su krajem 2009. godine da su postigli sporazum o prenosu osnivačkih prava u Fox televiziji, jer po srpskom zakonu nije moguća prodaja televizije, kako bi se Korporacija skoncentrisala na prioritetnija (profitabilnija) tržišta. U februaru 2010. objavljeno je i da će News Corpoation prodati 100% vlasništva u bTV za oko 400 miliona dolara. Procenjuje se da je u to vreme dug Fox-a bio oko 5 miliona evra.
U aprilu 2010. objavljeno je da se Den Bejts vraća u SAD zbog ličnih razloga i da će ga na mestu generalnog direktora Fox-a zameniti Dejan Jocić.
Fox postaje Prva TV
Kako je krajem 2009. godine Antenna Group postala vlasnik Fox Televizije, nije bilo poznato koje ime će ova TV nositi na dalje. Tokom aprila i maja bilo je spekulacija da će televizija promeniti ime, i to najverovatnije u PST. Početkom avgusta mediji su preneli plan Fox-a da od jeseni nosi ime Prva srpska televizija, ili skraćeno Prva TV. Početkom septembra je obavljeno da će televizija nositi novo ime od 20. septembra 2010. Kako prema srpskom zakonu nije dozvoljeno da televizija menja svoje ime, od RRA je dobijena samo dozvola za korišćenje akronima PST ili imena Prva TV za on i ofskrin promociju. Direktor marketinga Aleksandar Radoš je najavio da tada počinje nova sezona na Prvoj TV. Poznato je da će se u tv sezoni 2010/2011 prikazivati: Survajvor VIP Srbija (3. sezona), Dođi na večeru, Domaćine oženi se, Želite li da postanete milioner, Veče sa Ivanom Ivanovićem, Fajront republika, Eksploziv, Ekskluziv, Paklena kuhinja, Galileo, Ja volim Srbiju, a u planu za 2011. su i X Faktor i Top Model.
Palù Alto, Padova
Palù Alto je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Gungunum
Gungunum je bio vladar post-sumerskog grada-države Larsa od 1868. do 1841. pne. Bio je Amorit i sin prethodnog vladara Samiuma, odnosno brat Zabaie. Bio je suvremenik Lipit-Ishtara od Isina, kome je prethodno služio kao guverner Lagaša. Protiv njega se pobunio i tada zauzeo grad Ur te osnovao samostalnu dinastiju u Larsi.
219. pne.
Godina '''219. pne.''' bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao Godina konzulstva Paula i Salinatora (ili, rjeđe, godina 535. Ab urbe condita). Oznaka 219. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.
Proklo
Proklo Likej, poznat i kao Proklo Naslednik ili Dijadoh (grč. Πρόκλος ὁ Διάδοχος, 412–485. god. n. e.), bio je kasnoantički odnosno ranovizantijski neoplatonski filozof, jedan od poslednjih velikih grčkih filozofa. On je postavio jedan od najkompleksnijih i najrazvijenijih neoplatonovskih sistema, koji je izvršio je znatan uticaj na kasniju zapadnu i istočnu hrišćansku te islamsku misao.
Proklo je bio upravnik neoplatonovske škole u Atini. Pisao je komentare na Euklida, Platona, Ptolemeja. Stepen njegove originalnosti se ne može utvrditi, pošto je on dalje razvijao filozofiju svojih neposrednih prethodnika, pruživši sistematski oblik neoplatonovskom učenju. Po njemu, božansko otkrovenje predato je ljudima kroz čitav niz proročanstava (Haldejska proročanstva koja su fragmentarno sačuvana, nastala krajem 2. veka). Prema ovim proročanstvima, vrhunski se bog javlja u trojnom obliku – roditeljski um, intelekt na nižem stupnju (koji je sam po sebi dvojan jer već u sebi sadrži i fizički svet koji je stvorio) i kosmička duša – "Hekata". Delo je bilo popularno kod neoplatoničara. Cilj ovog otkrovenja, prema Proklu, bio je spasenje čovečanstva, ali u smislu samosaznanja i vraćanja čoveka njegovom božanskom poreklu kroz filozofiju. Nauka o božanstvu data je u Proklovim Elementima teologije prema strogim standardima Aristotelove naučne metodologije. Karakteristična je za Prokla ravnoteža između misticizma i logičko-dijalektičkih konstrukcija. Proklovo vrhovno božanstvo je Jedno, koje je nedostupno i nije predmet misli već ekstatičnog posmatranja. Proklovo učenje uticalo je na anonimnog pisca koji je dostigao vrhunac spoja hrišćanstva i neoplatonizma u delu Areopagitika. Proklov filozofski jezik je veoma lep, tu je razrađena terminologija; piše svečano-hijeratičkim tonom. Njegov stil je ravnomerno uzvišen, bez promena u intonaciji. Proklov krug je jedan zatvoren kru a njegova verovanja su bila u manjini.
Veliki Obljaj
Veliki Obljaj je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Grada Glina, Sisačko-moslavačka županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 45 stanovnika te 25 obiteljskih kućanstava.
Tartratna epimeraza
Tartratna epimeraza (, tartarna racemaza) je enzim sa sistematskim imenom tartrat epimeraza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
306 Unitas
306 Unitas je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 46,70 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 2,712 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,004 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,150, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 7,270 stepeni, a orbitalni period iznosi 1322,880 dana (3,621 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 8,96 a geometrijski albedo 0,211.
Asteroid je otkriven 1. marta 1891. godine.
Estrées-Mons
Etre Mon je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Soma koja pripada prefekturi Peron.
Edgecliff Village, Texas
Edgecliff Village je gradić u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 2.776 stanovnika.
Estrées-Mons
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 609 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 39 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 15,3 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 85 metara (maksimalnoj 102 m, a minimalnoj 56 m).
Romilda Vane
Romilda Vane (rođena oko 1982. godine) fiktivni je lik iz serije romana o Harryju Potteru autorice J. K. Rowling. Romilda ima dugu crnu kosu, tamne oči i jaku bradu. U vrijeme Harryja Pottera i Princa miješane krvi bila je Gryffindorka na četvrtoj godini, što znači da je došla u Hogwarts u vrijeme Harryja Pottera i Zatočenika Azkabana.
Ducor, California
Ducor je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 612 stanovnika.
Angina
Angina može biti:
307 Nike
307 Nike je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 54,96 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 2,909 astronomskih jedinica (AJ).
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 6,127 stepeni, a orbitalni period iznosi 1812,588 dana (4,962 godine). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,140. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 10,12 a geometrijski albedo 0,052.
Asteroid je otkriven 5. marta 1891. godine.
Morsano, Pordenone
Morsano je naselje u Italiji u provinciji Pordenone, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1478 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 15 m.
Zraka smrti (film)
Zraka smrti (Луч смерти) je sovjetski crno-bijeli nijemi science fiction film snimljen 1925. u režiji Leva Kulješova. Scenarij je napisao Vsevolod Pudovkin, a zaplet prikazuje kako agenti strane kapitalističke, odnosno fašističke države, od sovjetskog inženjera kradu nacrte uređaja sa zrakama smrti. Radnja prikazuje kako se uređaj koristi za suzbijanje radničkih štrajkova, prije nego što ga revolucionarni radnici uspiju ukrasti i koristiti kako bi rušili vojne bombardere. Film je doživio loše kritike. Jedna od filmskih rola se danas smatra izgubljenom.
Ukrazija
Ukrazija (Укразія), također poznat i pod naslovom 7 + 2, je sovjetski crno-bijeli nijemi film snimljen 1925. u režiji Pjotra Čardjinjina. Po žanru je špijunski triler, a radnja, smještena u Odesu za vrijeme ruskog građanskog rata, prikazuje pokušaje belogardejskih kontraobavještajnih oficira da uhvate boljševičkog agenta koji koristi šifru "7+2".
Lexington, Ohio
Leksington je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 4.822, što je 657 (15,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Abisare
Abisare je bio vladar post-sumerskog grada-države Larsa od 1841. do 1830. pne. Nastavio je politiku svog prethodnika Gungunuma, odnosno rat protiv bivših gospodara iz grada Isina, kojima je odsjekao pristupe najvažnijim kanalima južne Mezopotamije.
Mercersburg, Pennsylvania
Mersersberg je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.561, što je 21 (1,4 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Historija Japana
thumb|300px| [[Torii ispred Itsukushima-jinja hrama u Hiroshimi Torii su postali simbolom "zemlje izlazećeg sunca" ]] thumb|200px| Jomon vrč, 10,000-8,000. pne., Nacionalni muzej, [[Tokyo. Japanska lončarija se smatra najstarijom na svojetu. ]] Japanska povijest je povijest Japana od prapovijesti, preko prvih otočnih kraljevstava, ujedinjenog Japanskog Carstva do današnje moderne države.
Prapovijesni Japan
thumb|200px|left|Jomon posuda u obliku krune, oko 3,000. pne., Nacionalni muzej, Tokyo. Najraniji arheološki nalazi ljudskih tragova stari su oko 30,000 godina. U to vrijeme japansko otočje je još uvijek bilo kopnenom masom povezano s Istočnom Azijom, stvarajući prsten od Sibira do Koreje (Sahalin na sjeveru, i vjerojatno Kyushu na jugu) oko današnjeg Japanskog mora koje je tada bilo jezero, i omogućujući migracije (selidbu) ljudi, životinja i biljaka na japanski arhipelag iz prostora današnje Kine i Koreje. Topljenjem ledenjaka na kraju Ledenog doba prije 15,000 godina podiglo je razinu mora i stvorilo četiri glavna japanska otoka: Hokkaidô, Honshû, Shikokû i Kyûshû. Nedugo nakon toga, paleolitski narodi su ustuknuli ispred neolitskih lovaca-sakupljača koji su stvarali kameno oruđe i postupno savladali lončarstvo. Skorašnji znanstveni nalazi potvrđuju da su neki primjerci japanske lončarije stariji od 10000. pne., što ih čini najstarijima na svijetu.
Naposljetku su se ti neolitski narodi posvetili poljoprivredi i počelo je najranije poglavlje japanske povijesti, tzv. Jomon razdoblje.
Jomon razdoblje (12 000. pne. – 300. pne.)
thumb|200px| Dotaku brončano zvono iz razdoblja Yayoi, rano 3. st. Razdoblje je dobilo ime prema ukrasima na lončariji koji su nastali tiskivanjem vrpce na mokru glinu (japanski:縄文時代, Jōmon-jidai = vrpčasti ukrasi). Narodi Jomon kulture su na otoku Honshu ustanovili uspješnu lovačko-sakupljačku kulturu jer su bili zaštičeni od invazija s Azijskog kopna i imali su neiscrpne zalihe hrane. Smatra se da je jomonska populacija preteča proto-japanske i Ainu populacije. Oko 5000. pne. pojavila se poljoprivreda s glavnim kulturama graha, dok se riža pojavila tek oko 1000. pne. No Jomon narodi su ipak ostali više lovci i sakupljači koji su živjeli u malenim zajednicama od 10 do 12 kuća, obrađivali kameno oruđe i uživali miran život u kojemu su se mogli posvetiti bogato ukrašenoj lončariji.
Prema predaji, počeci japanske povijesti zadiru u 660. pne. kada je Jimmu Tenno utemeljio japansku državu.
thumb|150px|left| Yoshinigari Iseki toranj iz Yayoi razdoblja, [[Honshu ]]thumb|200px| Ishibutai kofun ([[tumulus, kraljevska grobnica) u Asuki, pokrajina Nara. ]]
Yayoi i Kofun razdoblja (330. pne. – 552.)
U razdoblju Kofun, japanski: 古墳時代, Kofun-jidai = vrijeme velikih grobnica (300. – 552.), ustanovile su se odlike japanske kulture koja se počinje razlikovati od kineske i korejske. Počinje obrada željeza (noževi), uprava se još više centralizira (nastaje carski sustav koji je i danas snažan u Japanu) što se vidi po velikim kraljevskim grobnicama, i javlja se šintoistička religija. Još i danas se posjećuju ista šintoistička hodočasnička mjesta (Torii), a drveni spomenici se redovito obnavljaju, potpuno ista, posljednjih 2,000 godina (npr. Hram Ise, jugoistočno od Tokya).
Razdoblje Asuka (552. – 646.)
thumb|200px| Hram [[Horyu-ji u Nari je rađen prema kineskom uzoru. ]] U 5. stoljeću Japan prima kinesko pismo, a u 6. stoljeću dolazi i budizam, koji osobito jača za vrijeme carice Suio-ko (593.-628.). Preko korejskog kraljevstva Baekje Japan je upoznao kineski sistem pisanja, budizam i ostale tekovine kineske kulture, čime nastaje pisana japanska povijest.
Razdoblje Nara (646. – 794.)
thumb|180px| [[Todaiji Daibucu u Nari iz 752. god. ]] Reformama Taika (645.-650.) započinje razdoblje tzv. činovničke države po uzoru na Kinu. U to vrijeme jača centralizam, državne činovnike postavlja car, vrhovna uprava zemlje je u rukama vlade i velikog kancelara, a pokrajinama upravljaju carski namjesnici. Po prvi put jedan grad Heijokyo (Nara) postaje stalno sjedište Cara i vlade. Pod kineskim utjecajem razvija se umjetnost i književnost. Preseljenjem prijestolnice 784. u Nagaoku i 794. u Heian-Kyo (Kyoto) počinje novo doba japanske povijesti.
Razdoblje Heian (794. – 1185.)
thumb|220px|left| [[Bitka kod Dan-no-ura, slika iz 12. st. ]]
Razdoblje Heian je klasično "zlatno doba" japanske dvorske kulture. Ono počinje 794. god. kada je 50. car Kanmu (736. - 805.) preselio svoju prijestolnicu iz Nare u Heian-kyo ("Grad mira"), danas poznat kao Kyoto ("Glavni grad"). Tada su ga zvali Miyako ("Carska prijestolnica"). Do tada su carevi često mijenjali mjesto svojih prijestolnica, ali je s vremenom to postalo preskupo. Dakle, prvu stalnu prijestolnicu Japan je dobio slučajno a ne planski. Vremenom je dvorska aristokracija izgubila dodir s pukom i drugim slojevima društva, a u međuvremenu se izdigao stalež ratnika, vojnika i lokalnih plemića. Oko 900. Japan prekida svoje veze s Kinom (u kojoj je zavladala tunguska dinastija Liao) i japanska kultura se počinje razvijati samostalno. Položaj cara slabi, a jača status nasljednog, činovničkog i vojničkog plemstva. Moćni rod Fujiwara preuzima stvarno vodstvo u zemlji i zadržava ga puna dva stoljeća. U drugoj polovici 11. stoljeća jačaju vojnički plemići rodova Taira i Minamoto, koji se međusobno bore za vlast. Pobjedom kod Da-no-ura 1185. god. rod Minamoto stječe prevlast i ujedno označava kraj japanske činovničke države. Vlast preuzima vođa roda Minamoto, Yoritomo, koji od cara dobiva naslov nasljednog šoguna.
Razdoblje Kamakura (1185. – 1392.)
Početak Kamakura perioda je također bitan jer je 1191. god. budistički redovnik Eisai Zenji (poznat i kao Myoan Eisai tj. Yosai te kao Senko ili Zenko Kokushi tj. "učitelj nacije", 1141. - 1215.) iz Kine donio znanje o zenu (kineski: cha'n, u Indiji poznat kao Dhyana na sanskrtu), tj. budizam (Japanci koriste izraz Budin put ili Put Bude). Nakon pet godina boravka u Kini, Eisai je prenio "pečat svijesti" po tradiciji Huang-Lunga, a "Inku" (dokaz o prosvijetljenosti i potvrdu da može naučavati zen budizam) je dobio od kineskog cha'n majstora Oryo linije Rinzai zena, Hsu-an Huai-chana (japanski: Kian Esho ili Echo, poznat i kao Kyoan, živio u 12. st.)
Prvi šogun Yoritomo (tj. "general koji je pobjedio barbare") premješta prijestolnicu u Kamakuru, kraj današnje Yokohame, i nastaje razdoblje Kamakura (koje je nazvano Bakufu tj. "vlada pod šatorom") u kojemu car ima samo formalnu vlast. Japan postaje tipična feudalna država u kojoj su velikaši (daimyo) vazali šoguna, a ratnici samuraji vazali velikaša. Nakon Yoritomove smrti stvarna vlast 1199. god. Prelazi na rod Hojo, koji za šogune iz obitelji Minamoto obavljaju nasljednu dužnost regenata.
Godine 1274. i 1281. u Japan pokušavaju prodrijeti Mongoli pod Kublaj kanom, no njihovu mornaricu uništava tajfun (kamikaze, božanski vjetar). Godine 1333., car Godaigo obara vlast roda Hojo, ali uskoro njegov vojskovođa Ashikaga Takauji svojem rodu osigurava nasljedni Ashikaga šogunat (1336.).
Razdoblje Muromachi ili Ashikaga (1392. – 1568.)
thumb|300px| Muromachi [[samuraji 1538. god. ]]
Razdoblje Muromachi je nazvano tako po četvrti u Kyotu u kojoj je bio smješten glavni štab klana Ashikaga. Oni su ga ustoličili nakon 1333. godine kada su ušli u Kyoto i nakon što su spalili Kamakuru, sjedište Kamakura šogunata. Početak razdoblja Ashikaga (1392.-1573.) obilježavaju duge borbe za carsko prijestolje između tzv. sjeverne i južne dinastije. Unutarnjim previranjima koristilo se pokrajinsko plemstvo koje sebi osigurava vlast nasljednih teritorijalnih knezova. U 16. stoljeću Portugalci otkrivaju Japan, a 1549. god. dolaze i prvi katolički misionari (sv. Franjo Ksaverski). Sredinom 16. stoljeća trgovci iz Portugala, Španjolske, Nizozemske i Engleske (japanski: "Naban", Južni barbari) pokrenuli su period aktivne trgovine i kulturne razmjene između Japana i Zapada. Japan je počeo upotrebljavati i proizvoditi zapadno oružje, koje postaje ključan faktor za ujedinjenje države s Toyotomi Hideyoshijem (1536. - 1598.) na čelu.
Slabljenjem vlasti roda Ashikage obnavljaju se unutarnje borbe, koje su trajale do početka 17. stoljeća.
Razdoblje Momoyama (1568.- 1603.)
thumb|200px| Japanski prikaz portugalske "Nanban" (barbarske) karake iz oko [[1600. god. ]]
Moćni plemić Oda Nabunaga oborio je posljednjeg šoguna iz roda Ashikage i 1573. god. započeo sjedinjenje zemlje. On je podupirao kršćanstvo kao protutežu budizmu. Sjedinjenje japana okončao je njegov vojskovođa Toyotomi Hideyoshi (1582.), koji od cara stječe naslov velikog državnog kancelara. Godine 1592. Hideyoshi šalje svoje snage u invaziju Koreje u nadi da će konačno osvojiti Kinu. Trupe samuraja s borbenim iskustvom i velika količina oružja donijeli su uspjeh. Za mjesec dana Japanci su kontrolirali skoro cijelu Koreju. Ipak, združene korejske i kineske snage pobjeđuju japanske invazijske snage zbog velike izdržljivosti i napredne korejske flote. Korejski admiral Yi Sun-sin je pobijedio 133 japanska broda s 12 "brodova-kornjača" - prvim borbenim brodovima u svijetu. Pomoću njih su prekinuli opskrbu što je dovelo do poraza invazijskih snaga. Naposljetku je i Hideyoshijev pohod na Koreju 1598. god. okončan neuspjehom i njegovom smrću. Za njegova maloljetnog sina Hideyorija vlast obnaša peteročlano vijeće regenata. Tokugawa Iejasu je porazio ostale članove vijeća i osigurao svojemu rodu nasljedni šogunat, čime nastaje doba šogunata Tokugawa.
Šogunat Tokugawa ili razdoblje Edo (1603. – 1868.)
thumb|left|400px| Pogled na Edo iz 17. stoljeća. Godine 1600., u bitci za Sekigaharu, šogun Tokugawa Ieyasu je pobijedio svoje neprijatelje i 1603. godine je osnovao šogunat Tokugawa. Seli prijestolnicu iz Osake u malo ribarsko selo Edo (ili "Yeddo"), sad poznato kao Tokyo ("Istočna prijestolnica").
thumb|200px| Yomeimon vrata [[Toshogu hrama u Nikkou iz 17. st. ]] Godine 1637.-38. krvavo je ugušen ustanak kršćana u Shimabari, čime počinje sustavno iskorjenjivanje kršćanstva, te potpuno zatvaranje Japana pred svim stranim kulturnim utjecajima. Prekinuli su sve veze s Europljanima, osim vrlo ograničenih kontakata s protestantskim nizozemskim trgovcima na otoku Dejima, a kineskim brodovima je bio dopušten ulaz u Nagasaki i Koreju zbog diplomatskih odnosa s glavnim gradom. Društveno ustrojstvo počiva na staleško-feudalnoj osnovi, uspostavljen je sustav jakog nadzora činovničkih i vojnih struktura, a apsolutnu vlast u zemlji imaju šoguni. Godine 1854., američki komodor Matthew C. Perry (uz demonstraciju vojne sile) sklapa sa šogunom Yoshinobuom Tokugawom trgovački ugovor Kanagawa čime su za SAD otvorene neke japanske luke i prekinut japanski izolacionizam. Slični ugovori su uslijedili s Velikom Britanijom, Rusijom, Nizozemskom, Francuskom, Pruskom i dr. Tijekom nekoliko godina obnovljeno je trgovanje sa Zapadom. Samuraji su u tome vidjeli znak slabosti šogunove vlasti i uslijedio je Boshin rat od 1867. do 1868. godine. Godine 1868., šogun je primoran na odstupanje, čime je car preuzeo svu vlast i započelo je prosvjetiteljsko doba – razdoblje Meiji.
Japansko Carstvo Meiji (1868. – 1945.)
thumb|left|200px| [[Car Meiji (Mutsuhito), fotografija iz 1872. god. ]] thumb|200px| [[Bitka za Sahalin, 24. srpnja 1905. god. ]] Za razdoblja Meiji dokinut je feudalni sustav, započeo je brzi gospodarski razvoj Japana, okončana je teritorijalna razdijeljenost zemlje i izvršen je upravni preustroj i modernizacija vojske. Od 1870-ih Japan se uključuje u podjelu interesnih područja.
Kao rezultat Kinesko-Japanskog rata i Rusko-Japanskog rata, Japan je kontrolirao Tajvan i pola Sahalina, a kasnije je pripojio Koreju (1910. godine).
Ranih godina 20. stoljeća Japan povećava utjecaj i proširuje vojsku, što dovodi do invazije Mandžurije i drugog Kinesko-Japanskog rata (1937. godine). Japan zatim sklapa Trojni savez s Njemačkom i Italijom.
Branimirovac
Branimirovac je selo u Hrvatskoj, regiji Slavonija u Osječko-baranjskoj županiji i pripada općini Koški. Branimirovac se nalazi na 98 metara nadmorske visine. Susjedna naselja: istočno Lug Subotički, sjeverno Koška, zapadno Andrijevac te jugozapadno Bijela Loza i jugoistočno Budimci naselja u općini Podgorač. Pripadajući poštanski broj je 31224 Koška, telefonski pozivni 031 a registarska pločica vozila NA (Našice).
Historija Japana
Drugi svjetski rat
thumb|200px| Hiroshima 1945. god. Japanske vođe su smatrale da je potrebno napasti američku mornaricu u Pearl Harboru (1941.) da bi se osigurala japanska nadmoć u jugoistočnoj Aziji. Ipak, ulaz Sjedinjenih Američkih Država u drugi svjetski rat je poremetio ravnotežu na Pacifiku na štetu Japanaca. Kada Nakon duge pacifičke kampanje Japan gubi Okinawu u Osaki, i ostale gradove strateškim bombardiranjem američkih snaga. Bombardiranje Hiroshime i Nagasakija atomskim bombama dovodi do bezuvjetne predaje Japana Sjedinjenim Američkim Državama 15. kolovoza 1945. godine.
Branimirovac
Stanovništvo
Iskazuje se kao naselje od 1948. Do 1991. iskazivano pod imenom Babjak. 1993. ime naselja je promijenjeno u Branimirovac. Prema prvim rezultatima Popisa stanovništva iz 2011. u Branimirovcu je živjelo 95 stanovnika u 37 kućanstava.
Historija Japana
Japan danas (1946. - )
thumb|200px|left| Japanski ministar vanjskih poslova [[Mamoru Shigemitsu potpisuje predaju Japana na ratnom brodu USS Missouri (BB-63), 22. rujna 1945. god. ]]
Branimirovac
Vanjske poveznice
.
Historija Japana
Japan danas (1946. - )
Japan je u Drugom svjetskom ratu izgubio sva osvojena područja te se njegov državni teritorij sveo isključivo na prostor japanskog otočja, koji su zaposjele savezničke američke postrojbe. Car Hirohito je 1946. god. bio primoran odreći se „božanskog podrijetla“ i prihvatiti ustavnu monarhiju, te su je izborima koji su uslijedili pobijedila Liberalna stranka. Japanski ustav donesen je 1947. god., čime je ukinuto nasljedno plemstvo, uvedena su građansko-demokratska prava, preustrojen je parlament i demokratizirane su političke stranke. Liberalna stranka je pobjeđivala do 1954. god. i dala je brojne predsjednike vlade. Potkraj 1948. god. u Tokyju djeluje Međunarodni vojni sud za počinitelje ratnih zločina. Godine 1951. savezničke države (osim SSSR-a i zemalja Varšavskog ugovora) potpisale su mirovni sporazum s Japanom, čime je završena američka okupacija Japana. Odnosi sa SSSR-om regulirani su tek sporazumom u Moskvi 1956. god.
thumb|200px| [[Kenzo Tange, Nacionalna sportska dvorana u Tokyju, 1964. god. ]] Otoci Ryukyu ostaju pod vlasništvom SADa do 1972. da bi stabilizirali istočnu Aziju, i vojska ostaje tamo i danas. Takav preobrat uključuje i spor oko otoka Senkaku, kojeg traže Kina i Tajvan. Kurilski otoci na sjeveru Hokkaida, koje je Sovjetski savez zauzeo pred kraj drugog svjetskog rata, još uvijek ostaju sporno područje i Japan i dalje zahtijeva njihov povrat. Japan osporava kopno nad hridima Liancourta zajedno s Južnom Korejom, koja okupira područje bogato ribom.
Godine 1955. sjedinjuju se Demokršćani i Liberalna stranka u Liberalno-demokratsku stranku koja ima najveći utjecaj u političkom životu zemlje. Uslijedilo je razdoblje vrlo visokoga gospodarskog razvoja (iznad 10% tijekom 60-ih godina) što je učinilo Japan gospodarskom supersilom. Uspjeh Olimpijskih igara u Tokiu 1964. godine postao je znak da je Japan napokon ponovo dobio svoj nacionalni status.
thumb|200px|left| [[Svjetska izložba u Osaki 1990. god. ]] thumb|200px| Posljedice katastrofalnog [[potresa u gradu Kobe 1995. god. ]] Nakon naftne krize 1973. god. Japan se najbrže oporavio. U razdoblju od 1974.-85. japansko je gospodarstvo raslo 4,3 % brže od bilo koje druge zemlje OECD-a.
Nakon smrti cara Hirohita, 7. siječnja 1989. god., nasljedio ga je njegov sin Akihito, čime završava razdoblje Showa a započinje novo razdoblje Heisei koje traje i danas.
Ranih 90-ih godina Japan je imao najsnažnije gospodarstvo na svijetu s najvećim nbruto nacionalnim dohotkom po stanovniku i najvećim posjedovanjem strane imovine i dugova.
Godine 2003., premier Junichiro Koizumi odlučuje da će poslati vojsku u Irak, što je prvo vojno djelo Japana bez slaganja UNa nakon dogovora prije skoro 50 godina.
Dunnigan, California
Dunnigan je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1,416 stanovnika.
Courmont (Gornja Saona)
Kurmon je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Gornja Saona koja pripada prefekturi Lir.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 105 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 16 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 6,39 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 542 metara (maksimalnoj 547 m, a minimalnoj 320 m).
Jeca Senić
Jeca Senić (djevojački Čučković; Obljaj kod Gline, 25. IV. 1933. — 27. VII. 2011), likovna pedagoginja i baranjska likovna umjetnica. Živjela je i radila u Belom Manastiru.
Životopis
Rođena je na Baniji, u mjestu Obljaj, koje je 1948. godine podijeljeno na Mali Obljaj (u kome je rođena) i Veliki Obljaj. Njena se porodica prije Drugog svjetskog rata doselila u Baranju. Uoči rata porodica se vratila na Baniju s mišlju da će tamo lakše prebroditi ratne nedaće, ali je teško stradala. Rat su preživjele samo Jeca i njena majka, a one su od 1946. godine ponovo živjele u Baranji, u Belom Manastiru, gdje je Jeca završila osnovnu školu.
Umjetnički rad
Bavila se slikarstvom te oslikavanjem keramičkih tanjira (uglavnom motivima ptica iz Kopačkog rita) i izradom predmeta i unikatnog nakita od keramike.
Izlagala je na petnaestak zajedničkih izložbi u Belom Manastiru, Dardi, Osijeku i Mohaču (Mađarska). U maju 2010. godine imala je samostalnu izložbu u predvorju belomanastirskog kina u organizaciji Kluba žena liječenih na dojci Mamma Beli Manastir, Centra za kulturu Grada Belog Manastira i Foto-kino kluba "Baranja-film" Beli Manastir.
Bila je jedna od 22 likovne umjetnice koje su izlagale na velikoj likovnoj izložbi Baranjske bisernice u martu 2011. godine. Obje njene slike (akvarel "Požar" i suhi pastel "Stara vrba") uvrštene su u katalog te izložbe.
Kao likovni pedagog dobitnica je niza nagrada i priznanja za rad na unapređivanju likovne kulture.
Tehnike
U slikanju se koristila različitim tehnikama: akvarel, gvaš, kolaž, suhi pastel, ulje na platnu.
Napomena
Na crkvenom krštenju Jeca Senić je dobila ime Jelena, a zvali su je Jeca. Sticajem okolnosti, poslije Drugo svjetskog rata u zvanične dokumente upisana je pod imenom Jeca.
308 Polyxo
308 Polyxo je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 140,69 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 2,749 astronomskih jedinica (AJ).
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 4,364 stepeni, a orbitalni period iznosi 1665,254 dana (4,559 godine). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,036. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 8,17 a geometrijski albedo 0,048.
Asteroid je otkriven 31. marta 1891. godine.
Mila Kunis
Milena Markovna Kunis (Мілена "Miлa" Марківна Куніс, Милена "Mилa" Марковна Кунис; 14.8. 1983.-) je američka glumica. Rodila se u sovjetskoj Ukrajini u jevrejskoj porodici. S roditeljima je došla u SAD 1991. godine. Slavu je stekla ulogom Jackie Burkhart u TV-seriji That '70s Show.
Peptid-metionin (R)-S-oksid reduktaza
Peptid-metionin (R)-S-oksid reduktaza (, MsrB, metionin sulfoksidna reduktaza (nespecifična), pMSR, metionin S-oksidna reduktaza (nespecifična), selenoprotein R, metionin S-oksidna reduktaza (oksiduje R-formu), metionin sulfoksid reduktaza B, SelR, SelX, PilB, pRMsr) je enzim sa sistematskim imenom peptid-metionin:tioredoksin-disulfid S-oksidoreduktaza (formira metionin (R)-S-oksid). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ova reakcija teče u reverznom smeru. Enzim manifestuje visoku specifičnost za redukciju R-forme L-metionin S-oksida. On brže deluje na L-metionin S-oksid nego na D-metionin S-oksid. Aktivnost je veća na ostataku peptida nego na slobodnoj aminokiselini.
Brdo Cirkvensko
Brdo Cirkvensko je naselje u sastavu Općine Sveti Ivan Žabno, u Koprivničko-križevačkoj županiji.
Stanovništvo
Prema popisu iz 2011. naselje je imalo 156 stanovnika.
Ipratropijum
Ipratropijum (INN) (Atrovent, Apovent, Aerovent) je antiholinergijski lek koji se koristi za lečenje hronične opstruktivne bolesti pluća i akutne astme. On blokira muskarinske acetilholinske receptore u glatkim mišićima bronhija pluća, čime se one otvaraju.
Upotreba
Primenjuje se udisanjem u lečenju hronične opstruktivne bolesti pluća. Ipratropijum se isto tako koristi u kombinaciji sa salbutamolom pod imenima Kombivent i Duoneb (rasprašivač) za kontrolu hronične opstruktivne bolesti pluća i astme, i sa fenoterolom (trgovačka imena: Duovent i Berodual N) za tretiranje astme.
Ipratropijum može da redukuje rinoreju, mada ne pomaže pri zapušenju nosa.
Kontraindikacije
Nisu poznate kontraindikacije za inhalirani ipratropijum, osim hipersenzitivnosti na atropin i srodne supstance. Za oralnu primenu, kontraindikacije su slične kao i kod drugih antiholinergika; one obuhvataju uskougaoni glaukom i opstrukcije gastrointestinalnog trakta i urinarnog sistema.
Aria Sana, Lecce
Aria Sana je naselje u Italiji u provinciji Lecce, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 793 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 47 m.
Spirodekan
Spirodekan je organsko jedinjenje, koje sadrži 10 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 138,250 Da.
Svetlost
Svjetlost je elektromagnetsko zračenje vidljivo ljudskom oku. U proseku, zračenje u rasponu od 380 do 780 nm je vidljivo ljudskom oku u vidu spektra boja, od ljubičaste s najmanjom do crvene s najvećom valnom dužinom. Svjetlost u širem smislu uključuje i ultraljubičasto zračenje (sa kraćim talasnim dužinama) i infracrveno (sa dužim talasnim dužinama).
U fizici se termin svetlost ponekad odnosi na elektromagnetnu radijaciju bilo koje talasne dužine, nezavisno od toga da li je vidljiva. U tom smislu, gama zraci, X-zraci, mikrotalasi i radio talasi su takođe svetlost. Poput svih tipova svetlosti, vidljiva svetlost se emituje i apsorbuje u veoma malim „paketima“ zvanim fotoni, i manifestuje svojstva talasa i čestica.
Područje fizike koje proučava svojstva svjetlosti naziva se optika. Znanost koja proučava interakciju elektromagnetskog zračenja i materije naziva se spektroskopija. Optika atmosfere proučava pojave nastale prelamanjem, odrazom i difrakcijom svetla u prirodi, kao što su duga ili polarna svetlost.
Izvori svetla
Pod svetlosnim izvorom podrazumeva se svako telo koje može emitovati elektromagnetne talase u vidljivom delu spektra. Treba napomenuti da većina njih emituje i talase koji zalaze u susedne oblasti spektra (tj. ultraljubičastu i/ili infracrvenu). Razlikujemo prirodne (npr. zvijezde) i umjetne (npr. sijalice ili svijeće) svjetlosne izvore. Po načinu nastanka svjetla, mogu se podijeliti na primarne (termičke) i sekundarne (reakcione) izvore svjetla.
Glavni izvor svetlosti na Zemlji je Sunce. Sunčeva svetlost pruža energiju koju zelene biljke koriste da formiraju ugljene hidrate uglavnom u obliku skroba, koji otpušta energiju u živa bića koja ga konzumiraju. Proces fotosinteze pruža doslovno svu energiju koju koriste živa bića. Istorijski, još jedan važan izvor svetlosti za ljude je bila vatra, od drevnih ognjišta do kerozinskih lampi. Sa razvojem električne struje, električna rasveta je skoro potpuno zamenilo svetlost vatre.
Najčešći izvori svetla su termički; telo na određenoj temperaturi emituje karakteristični Spektar zračenja. Jednostavni termalni izvor je sunčeva svetlost, odnosno elektromagnetno zračenje koje emituje hromosfera Sunca na oko 6.000 Kelvina, većim delom u vidljivom spektru (oko 44% energije sunčeve svetlosti koja doseže do površine Zemlje je vidljivo ). Još jedan primer su sijalice, koje emituju samo oko 10% svoje energije u obliku vidljive svetlosti, dok je ostalo infracrveno. Istorijski često korišćen termalni izvor svetla bio je plamen, mada takođe emituje najveći deo zračenja u infracrvenom opsegu, a samo mali deo u vidljivom spektru.
Pojedine hemikalije proizvode svetlost putem hemoluminiscencije, što kod živih bića naziva se bioluminiscencija. Na primer, svici tako proizvode svetlost. Neke tvari proizvode svetlost kad ozrače se, što zove se fluorescencija. Neke tvari emituju svetlost nakon što ozrače se, što je poznato kao fosforescencija. Fosforescentni materijali mogu se pobuditi i bombardovanjem subatomskim česticama. Taj mehanizam se koristi u katodnim cevima televizora i monitora.
Svojstva svetlosti
Svetlost istovremeno ispoljava osobine talasa i čestica. Svetlosna čestica je foton. Svjetlost se od izvora na sve strane rasprostire pravolinijski. Pravci rasprostiranja svjetlosti nazivaju se svjetlosne zrake.
Brzina svetlosti
mini|desno|[[Sunčeva svjetlost|Sunčevoj svjetlosti je potrebno 8 minuta i 19 sekundi da stigne do Zemlje (udaljenost od 150 milijuna km).]]
Brzina svetlosti, koja u vakuumu iznosi 299.792.458 metra u sekundi, jedna je od fundamentalnih konstanti prirode. Za svetlost, kao i sve tipove elektromagnetne radijacije, je eksperimentalno utvrđeno da se uvek kreću tom brzinom u praznom prostoru.
Svjetlost se širi konačnom brzinom c, koja u vakuumu iznosi:
Obzirom da je svetlost vid elektromagnetnog zračenja, njena brzina zavisi od električnih i magnetnih svojstava sredine kroz koju se kreće. U prozirnim materijalima brzina svjetlosti je manja i mijenja u omjeru:
Prvu poznatu naučnu metodu za merenje brzine svetla izveo je danski astronom Ole Kristensen Remer 1675. godine.
Svetlosni pritisak
Svetlost vrši fizički pritisak na objekte na svom putu. Ovaj fenomen se može izvesti iz Maksvelovih jednačina, mada se može jednostavnije objasniti čestičnom prirodom svetlosti: fotoni se sudaraju sa materijom i prenose svoj momenat. Tlak svetlosti je jednak snazi svetlosnog zraka podeljenoj sa c, brzinom svetlosti. Usled velike magnitude brzine c, efekat pritiska svetlosti je zanemarljiv u kontekstu svakodnevnih objekata. Na primer, laserski pointer snage jednog milivata vrši silu od oko 3,3 piko njutna na osvetljeni objekat; stoga je u principu moguće podignuti novčič od jedne US cente pomoću laserskih pointera, ali je za to neophodno upotrebiti oko 30 milijardi pointera snage 1 mW. Za razliku od toga, u aplikacijama na nanometarskoj skali, kao što su nanoelektromehanički sistemi (NEMS), efekat pritiska svetla može da bude značajan, i stoga se istražuje moguća eksploatacija pritiska svetlosti kao pogonske sile NEMS mehanizama i fizičkih prekidača nanometarske veličine u integrisanim kolima.
Na većim razmerama, pritisak svetlosti može da uzrokuje ubrzavanje obrtanja asteroida, putem delovanja na njihove iregularne oblike poput lopatica na vetrenjači. Mogućnost pravljenja solarnih jedara koja bi pokretala svemirske brodove se takođe istražuje.
Spektar boja
U praksi, boja nekog tijela je frekvencija elektromagnetnog zračenja koju tijelo reflektuje. Bijelim izgleda tijelo koje jednako reflektuje čitav vidljivi spektar. Crnim izgleda tijelo koje potpuno apsorbuje čitav spektar. Crna boja nije boja već odsustvo boje. Ljudski mozak ne prima nikakav signal prilikom gledanja u crnu boju. Vegetacija apsorbira crvenu i plavu svjetlost, a reflektuje zelenu, pa nam zato biljke izgledaju zeleno. Isto tako, ruža upija sve boje osim crvene, a samo crvenu reflektuje. Sve boje koje vidimo na Zemlji su samo talasne dužine sunčeve svjetlosti koje se reflektuju.
Kraće se valne dužine učinkovitije šire po zraku nego duže. Nebo je plavo zato jer se kratke talasne dužine (plava) najbolje šire.
Prema aditivnom principu, sve boje su kombanacije RGB ( - crveno, zeleno, plavo), znači da je moguće svaku boju napraviti njihovom kombinacijom.
Doplerov efekat
Doplerov efekat je promena učestalosti vala u odnosu na posmatrača, koji se kreće relativno na njegov izvor. Ako rastojanje između prijemnika i predajnika se smanjuje, frekvencija raste, a ako rastojanje između prijemnika i predajnika raste, frekvencija opada. Na primer, Doplerov efekat možemo primetiti u prometu: sirena vozila dok nam se približava drugačija je od one koju čujemo dok se od nas odaljava.
Izuzetno je značajna primena Doplerovog efekta u astronomiji, astrofizici, medicini. U astronomiji se primjenom Dopplerova učinka mjeri brzina radijalnoga gibanja nebeskih tijela (na primjer male promjene brzine zvijezda pod utjecajem planeta, brzine gibanja galaktika) ili njihovih dijelova (brzina rotacije, brzina pulsiranja). U prometu se s pomoću Dopplerova učinka i radara može odrediti brzina kretanja vozila; u medicini, brzina protoka krvi (ehosonografija).
Teorije o naravi svetlosti
Teorije o naravi svjetlosti razvijale su se i mijenjale kako su se otkrivala njezina svojstva. Proučavanje prirodnih fenomena, kao što su duga i polarna svjetlost, nude mnoštvo nagoveštaja o naravi svetlosti.
Čestična teorija
Korpuskularna ili čestična teorija svetla se zasniva na pretpostavci da se svjetlost sastoji od roja sitnih čestica koje se gibaju nekom brzinom. U većini teorija razrađenih do XVIII veka, svetlost je posmatrana kao mnoštvo čestica. Jedna od prvih teorija te vrste bila je izložena u „Knjizi o optici“ Ibna al Hajtama 1021. godine. U njoj je taj naučnik posmatrao svetlosni zrak u vidu niza malenih čestica koje ne poseduju nikakva kvalitativna čestična svojstva osim energije.
Zastupao ju je i Isaac Newton 1672. kako bi objasnio ravnocrtno gibanje svjetlosti te pojave loma svjetlosti (refrakcija) i odbijanja svjetlosti (refleksija).