Žilina
Novi vek
U gradu počinje da se intenzivnije razvija zanatstvo, a 1488. godine se pominje gilda krznara u njemu. Borba građanstva i gradskog plemstva oko naslednih položaja u gradu, okončana je njihovim ukidanjem 1508. godine, a samo 15 godina kasnije, neposredno pre Mohačke bitke 1526. godine i propasti kraljevine Mađarske, Žilina je izgubila status slobodnog grada. U gradu se 1542. godine prvi put pominje Žilinska gimnazija tzv. Akademija, a 1561. godine je unet poslednji zapis u Žilinsku knjigu, koja se danas čuva u Državnom arhivu u Bitči. Car Maksimilijan (1564—1576) 1568. godine odobrava održavanje sajma u gradu, svake godine na dan svetog Blaža. On je naredne godine odobrio proizvođačima tekstila da prodaju svoju robu, što će biti uvod u ubrzani ekonomski razvoj, koji će proizvodnja tekstila u Žilini doživeti tokom 17. veka. Grad je 1587. godine zahvatila prva epidemija kuge u njegovoj istoriji. mini|levo|200p|[[Matija, car Svetog rimskog carstva|Mateus Habzburški]] Mateus Habzburški (1608—1619), sveti rimski car 1612—1619) je tokom svoje vladavine doneo niz mera koje su direktno dovele do razvoja grada, koji se učvršćuje kao centar zanatstva, trgovine i obrazovanja . Prvo je 1609. godine dozvolio godišnji sajam na dan svete Lucije i oslobodio građane Žiline plaćanja drumarina na tlu nekadašnje kraljevine Mađarske, da bi naredne godine Žilinčanima odobrio slobodnu trgovinu tkaninama svih boja, kako u gradu, tako i van njega. U gradu je 1610. godine održan Žilinski sinod koji je obuhvatio predstavnike protestantske crkve središnje i zapadne Slovačke. Sistem gradskog vodovoda sa drvenim cevima je izgrađen 1613. godine, a njegovi ostaci otkriveni su tokom arheoloških istraživanja 1995. godine. Leopold I (1655—1705, sveti rimski car 1658—1705) je 1657. godine odobrio održavanje stočnih sajmova u gradu, a dve godine kasnije je dozvolio naplatu tzv. mokre drumarine, čime su građani Žiline stekli pravo da drumarine naplaćuju ne samo na mostovima preko Vaha i Kisuće, kao do tada, već i na skelama, koje su bile napravljene za slučaj da bujice unište mostove. U gradu se 1665. godine otvara prva štamparija, a 1667. godine postaje jedna od stanica poštanske kočije na relaciji Nalčovo — Tešin. Deceniju kasnije, 1678. godine, ceo grad je praktično uništen u velikom požaru, nakon čega je otpočela njegova obnova. Jezuiti su 1686. godine došli u Žilinu, a pet godina kasnije osnivaju nižu gimnaziju na mestu današnjeg Sirotišta. Krajem veka, u gradu je postojalo 16 gildi sa oko 200 manufaktura, od čega su tri četvrtine bile tekstilne, a tokom baroknog doba sagrađeni su brojni manastiri i crkve kao i zamak Budatin. mini|desno|200p|Skulptura [[Bogorodica|Device Marije (Immaculata)]] Prema podacima iz 1700. godine, Žilina je imala 2 682 žitelja, a 1704. godine su u grad došli Franjevci i započeli radove na osnivanju manastira svete Barbare. Početkom veka, u okolini grada se pojavio drumski razbojnik Juraj Janošik (1688—1713), rođen u obližnjem selu Terhovi, koji će kasnije postati slovački nacionalni junak i Robin Hud. Karlo IV (III) (1711—1740) je 1712. godine odobrio održavanje godišnjeg sajma u gradu i na dan svetog Stefana Kralja, a na glavnom gradskom trgu (Marijanski trg), je 1738. godine podignuta barokna skulptura Device Marije (Immaculata), da bi označila okončanje uspešne re-katolizacije grada koju su sproveli jezuiti i franjevci, uz podršku gradskog plemstva. O tome svedoče podaci da je 1730. godine bilo svega nekoliko desetina ljudi koji su se izjasnili kao protestanti, a sredinom 19. veka skoro da ih nije ni bilo. Prvi plan grada, koji se danas čuva u Povaškom muzeju, napravio je 1747. godine geometar Mihal Rutkaj-Nedecki, a 1763. godine se otvara prva poštanska stanica. Sam grad je tokom 18. i 19. veka počeo da nazaduje i gubi svoju značajnu ulogu trgovačkog centra na raskršću puteva. mini|levo|200p|Spomenik [[Jozef Miloslav Hurban|Jozefu Miloslavu Hurbanu u žilinskoj četvrti Budatin]] Sredinom 19. veka došlo je do čitavog niza revolucija koje su zahvatile Evropu 1848. godine. Na tlu današnje Slovačke, Slovaci su se pobunili tražeći veća prava u odnosu na dominantne Mađare i stali su na stranu Austrijanaca u njihovoj borbi protiv Mađara. Krajem 1848. i početkom 1849. godine slovački dobrovoljci su u bitkama kod Budatina pobedili mađarske gardiste. Nakon pobeda, na glavnom gradskom trgu su 04. 01. vođe slovačkog pokreta, Ljudovit Štur i Jozef Miloslav Hurban, održali govore. Gradsko utvrđenje je tokom vekova izgubilo na strateškom značaju, usled čega je njegov veći deo bio sasvim porušen, a ostaci dve glavne gradske kapije su porušeni, nakon velikog požara koji je zahvatio grad 1848. godine. Deset godina kasnije, veliki zemljotres je potresao grad 15. 01.1858. godine, a još jedan požar ga je zahvatio 11. 08.1886. godine.