cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Spartakov ustanak
Kras i Spartak
Onda su se Spartakove snage povukle ka Regijumu (danas grad Reggio Calabria). Krasove legije su ih sledile i kad su stigle na odredište, utvrdile se na zemljouzu kod Regijuma, uprkos neprestanim napadima pobunjenih robova. Robovi su se našli opkoljeni i odsečeni od svojih zaliha hrane.
Pojačanje stiže. Kraj rata
thumb|250px|Poslednji događaji iz 71. godine pre n. e. kada je Spartakova vojska probila opsadni obruč Krasovih legija i otpočela povlačenje ka planinama blizu Petelije. Na slici se vide početni okršaji između dve strane, zaokret koji je napravila Spartakova vojska i konačni obračun. Takođe su prikazane i Pompejeve legije u pokretu sa severa i kako zarobljavaju preživele.
U to vreme stigao je i Pompej sa svojim legijama. Vraćao se iz Hispanije, gde je upravo ugušio pobunu koju je podigao Kvint Sertorije.
Izvori se ne slažu oko toga da li je Kras tražio pojačanje ili je senat jednostavno iskoristio Pompejev povratak u Italiju. Bilo kako bilo, Pompej je naredio svojim legijama da zaobiđu Rim i da se direktno upute ka jugu kako bi pomogli Krasu. Senat je takođe poslao pojačanje pod komandom „Lukula“, ne onog za koga je Apijan pogrešno mislio da je Lucije Licin Lukul, komandant vojnih snaga koje su u to doba učestvovale u Trećem Mitridatovom ratu, već onog koji je bio prokonzul Makedonije, Marka Terencija Varona Lukula, mlađeg brata Lucija Licina. Sa Pompejevim legijama koje su nadirale sa severa, i Lukulovim snagama pristiglim u Brundisij (današnji grad Brindizi), Kras je shvatio da ako ubrzo ne uguši ustanak, slavu će prisvojiti vojskovođe koji su stigli kao pojačanje, tako da je pritisnuo svoje legije kako bi što pre okončale konflikt.
Kada je saznao da je Pomepej na putu, Spartak je pokušao da pregovara sa Krasom i da privede konflikt kraju pre dolaska pojačanja. Kada je Kras odbio da pregovara, deo Spartakove vojske je pobegao i raspršio se ka planinama zapadno od Petelije (danas Strongoli), a Krasove legije su se dale u poteru za njima.
Legije su uspele da uhvate deo ustanika koji su bili pod komandom Ganikusa i Kastusa. Njih oko 12.300 je tada bilo pobijeno. Međutim, Kras je takođe pretrpeo gubitke, pošto je deo grupe odbeglih robova koji su uspeli da probiju opsadu krenuo na rimsku vojsku pod komandom konjičkog oficira, Lucija Kvinktina i kvestora Gneja Tremelija Skrofe i potukao ih do nogu. Međutim, pobunjeni robovi nisu bili uvežbana profesionalna vojska i stigli su do svojih granica. Počelo je da se nazire opšte rasulo koje će uskoro uslediti. Izgubili su volju da i dalje beže, grupe ljudi su bežale od glavnice kako bi nezavisno napadale nadolazeće Krasove legije. Sa ozbiljno narušenom disciplinom u svojim redovima, Spartak je okrenuo sve svoje snage i spremio se za napad legija koje su pristizale. U tom poslednjem okršaju, Spartakove snage su bile konačno potpuno uništene, a ogroman broj robova je bio pobijen na samom bojnom polju. Livije tvrdi da ih je poginulo oko 60.000. Sudbina samog Spartaka je ostala nepoznata, s obzirom da njegovo telo nikad nije nađeno. Istoričari se slažu da je poginuo u bici, zajedno sa svojim ljudima.
Posledice ustanka
thumb|200px|left|Spartakov pad Spartakov ustanak je bio potpuno slomljen zahvaljujući Krasovim snagama.
Pompejeve legije nisu se direktno nikad sukobile sa Spartakovom vojskom, ali su njegove legije zarobile nekih 5.000 robova koji su pobegli iz bitke i "koje je sve poklao". Zato je Pompej poslao poruku senatu u kojoj je rekao da, ako je Kras pobedio robove na bojnom polju, on (Pompej) je priveo rat kraju i time tražio veliki deo u slavi, ali istovremeno je zaradio i Krasovo neprijateljstvo.
Veliki broj robova je poginuo na samom bojnom polju, a nekih 6.000 preživelih zarobile su Krasove legije. Svih 6.000 do jednog bili su razapeti na krstove duž puta između Kapue i Rima.
Pompej i Kras su izvukli ogomnu političku korist od ugušenja ovog ustanka. Obojica su se vratili u Rim sa svojim legijama i odbili da ih raspuste. Umesto toga, ulogorili su se u okolini Rima. Obojica su se kandidovali za konzule 70. godine pre n. e., iako Pompej nije ispunjavao uslove za kandidaturu jer je bio previše mlad i nije imao iskustva na položajima pretora i kvestora. Ipak, obojica su bili izabrani za konzule, delimično zahvaljujući i posrednoj pretnji koju su predstavljale njihove legije ulogorene nadomak Rima.
Uticaj Spartakovog ustanka na rimska shvatanja o robovlasništvu kao i o samoj instituciji robovlasništva u Rimu teško je utvrditi. Ustanak je sigurno potresao Rimljane, koji su "iz čistog straha počeli da tretiraju svoje robove na manje surov način nego ranije ." Bogati vlasnici latifundija počeli su da smanjuju broj robova u poljoprivredi i da unajmljuju veliki broj slobodnjaka bezemljaša za poljoprivredne radove. Sa krajem Cezarovih Galskih ratova 52. godine pre n. e. pa sve do vladavine cara Trajana (98—117), Rim nije vodio osvajačke ratove pa je samim tim i prestalo snabdevanje jeftinom robovskom snagom do koje se dolazilo preko vojnih osvajanja i povećala se koncentracija najamnih radnika slobodnjaka na poljoprivrednim dobrima.
Pravni status roba takođe je pretrpeo promene. Tokom vladavine cara Klaudija (41—54), zakon je bio promenjen — lišavanje života starog ili isluženog roba počelo je da se smatra ubistvom, a rob koga bi vlasnik napustio automatski je postajao slobodan.
Teško je odrediti u kojoj meri je ovaj ustanak imao uticaja na zakonske promene o pravima rimskih robova. Po svoj prilici, kraj Spartakovog ustanka se poklopio sa krajem perioda u kome su se najviše koristili robovi u Rimu i početkom novog shvatanja roba unutar rimskog društva i zakonodavstva. Spartakov ustanak je bio poslednji ustanak u nizu ustanaka robova i Rim nije mogao sebi da dozvoli još jednu pobunu tih dimenzija.
Barrio Nuevo Chapingo, San Pedro Pochutla
Barrio Nuevo Chapingo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini San Pedro Pochutla.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 200 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 121 m.
Ignacio Zaragoza, Matamoros
Ignacio Zaragoza je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Matamoros.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 26 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1114 m.
Vinišće
Vinišće se nalazi na poluotoku između Splita i Šibenika, dosta udaljeno od ceste Split-Šibenik, pa je prometno malo zabačeno. Od otoka, tu su Drevnik Veli i Mali, a omiljeno izletište Vinišćana su otoci Krknjaši.
Mjesto se prvi put spominje 1272. godine u ispravama trogirskog kaptola, no vrijeme nastanka naselja nije sasvim poznato.
Un chapeau de paille d'Italie
Un chapeau de paille d'Italie je kazališna komedija francuskog pisca Eugenea Labichea, premijerno izvedena u Parizu 14. augusta 1851. Sastoji se od pet činova, a protagonist, po imenu Fadinard, je vlasnik konja koji je slučajno pojeo slamnati šešir jedne udane žene u trenutku kada je ona bila u društvu ljubavnika; nakon toga ljubavnici počinju prijetiti Fadinardu kako će mu upropastiti vjenčanje ako u najkraćem mogućem roku ne uspije pronađi identični slamnati šešir. Un chapeau de paille d'Italie je postao jedna od najpopularnijih francuskih farsi u 19. vijeku. U 20. vijeku je, pak, nekoliko puta bila predmetom filmskih ekranizacija u Francuskoj, Njemačkoj i SSSR-u. Godine 1955. ju je italijanski kompozitor Nino Rota adaptirao u mjuzikl pod naslovom Il capello di paglia di Firenze.
Nueva Creación (razvrstavanje)
Nueva Creación ima više značenja:
Pimonte, Napoli
Pimonte je naselje u Italiji u provinciji Napoli, u regiji Campania.
Kraljevina Finska
Kraljevina Finska (finski: Suomen kuningaskunta; švedski: Kungadömet Finland) je bio službeni naziv Finske u kratkotrajnom periodu nedugo nakon proglašenja nezavisnosti, kada je novostvorena finska država imala monarhijsko društveno-političko uređenje.
Pimonte, Napoli
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 5884 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 415 m.
Kraljevina Finska
Finska je prije toga imala monarhijsko uređenje kao Velika Kneževina Finska, odnosno autonomna cjelina unutar Ruskog Carstva kojoj su na čelu kao veliki kneževi Finske bili ruski carevi. Takav aranžman je doveo do konfuzne državnopravne situacije kada je u februarskoj revoluciji 1917. srušeno Rusko Carstvo i uspostavljena Ruska Republika, koja je formalno još uvijek imala suverenitet nad Finskom. Kada je ona, pak, oborena u Oktobarskoj revoluciji, u decembru 1917. je Finska konačno proglasila nezavisnost. S obzirom da su tada većinu u finskom parlamentu držale lijeve i centrističke stranke sklone republikanstvu, nova se država proglasila republikom. U Finskoj je ubrzo izbio građanski rat u kome je pobijedila nacionalistička i konzervativna desnica. Njeni predstavnici su odlučili da Finska postane monarhija. Nekoliko mjeseci kasnije je odlučeno da se kruna ponudi njemačkom plemiću, grofu Friedrichu Karlu od Hessena u znak zahvalnosti za pomoć koje su njemačke carske trupe pružile nacionalistima u građanskom ratu. Niti mjesec dana kasnije je završio prvi svjetski rat kapitulacijom, odnosno obaranjem carskog režima u samoj Njemačkoj. Friedrich Karl, koji dotada nije stupio nogom na finsko tlo i preuzeo vlast, izjavio je da se odriče prijestolja. A i među samim monarhistima u Finskoj je zavladalo mišljenje da bi vezivanje za poraženu Njemačku moglo diplomatski položaj Finske (koja tada nije bila međunarodno priznata) učiniti teškim u očima pobjedničke Antante. Pitanje budućeg uređenja su riješili parlamentarni izbori 1919. na kome su pobijedile republikanske stranke. Novi parlament je donio ustav kojim je Finska ponovno postala republika.
Amola (razvrstavanje)
Amola ima više značenja:
Tantocoy Uno, Huehuetlán
Tantocoy Uno je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Huehuetlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 925 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 345 m.
Nueva Cruz (razvrstavanje)
Nueva Cruz ima više značenja:
Amor de Dios (razvrstavanje)
Amor de Dios ima više značenja:
Astrio, Brescia
Astrio je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 244 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 803 m.
Case del Puppo, Treviso
Case del Puppo je naselje u Italiji u provinciji Тревизо, u regiji Венето.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 54 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 26 m.
Nueva Dalia (razvrstavanje)
Nueva Dalia ima više značenja:
Ḑāribat al Ḩaşib, Taiz
Ḑāribat al Ḩaşib je naselje u Jemenu u pokrajini Taiz.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 822 m.
Un chapeau de paille d'Italie (razvrstavanje)
Un chapeau de paille d'Italie (na francuskom: Italijanski slamnati šešir) je kazališna komedija francuskog pisca Eugenea Marina Labichea, premijerno izvedena 1851. Također se može odnositi i na njene filmske adaptacije:
El Divisadero, Hidalgo
El Divisadero je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Hidalgo.
1086
Godina 1086. (MLXXXVI) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po julijanskom kalendaru.
Amparito (razvrstavanje)
Amparito ima više značenja:
Moclips, Washington
Moklips je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Vašington.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 207, što je 408 (-66,3 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Santo Stefano di Gaifa, Pesaro e Urbino
Santo Stefano di Gaifa je naselje u Italiji u provinciji Pesaro e Urbino, u regiji Marche.
Wusterhusen
Vusterhusen je opština u njemačkoj saveznoj državi Meklenburg-Zapadna Pomeranija. Jedno je od 89 opštinskih središta okruga Ostforpomern. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.277 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 13059103.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Ostforpomern Vusterhusen se nalazi u saveznoj državi Meklenburg-Zapadna Pomeranija u okrugu Ostforpomern. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 35 metara. Površina opštine iznosi 19,1 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.277 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 67 stanovnika/km².
Martin Schulz
Martin Schulz je njemački političar i član Europskog parlamenta u koji je ušao kao kandidat Socijal-demokratske partije Njemačke. Od 2004. vođa je socijalista u evropskom parlamentu koji u njemu čine drugi najveći blok iza demokršćana. 15. septembra 2011. uz još dva kandidata kandidiran je za predsjednika Europskog parlamenta što je nakon izbora i postao.
La Magdalena, Tacámbaro
La Magdalena je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tacámbaro.
Nueva Era (razvrstavanje)
Nueva Era ima više značenja:
La Magdalena, Tacámbaro
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 376 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1569 m.
El Encino, Ensenada
El Encino je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Ensenada.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 420 m.
Măgureni, Sărulești
Măgureni je naselje u Rumuniji u okrugu Kalaraš u opštini Sărulești.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 75 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 31 m.
Confine-Fico Fontanelle, Agrigento
Confine-Fico Fontanelle je naselje u Italiji u provinciji Agrigento, u regiji Sicilija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 471 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 545 m.
Ampliación Benito Juárez (razvrstavanje)
Ampliación Benito Juárez ima više značenja:
Comstock Park, Michigan
Kamstok Park je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Mičigen.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 10.088, što je 586 (-5,5 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Kuomintang
thumb|250px|Zastava Kuomintanga thumb|Sun Yat-sen osnivač Kuomintanga thumb|Čang Kaj-šek Kuomintang (kin.:中國國民黨 / 中国国民党 / Zhōngguó Guómíndǎng / Chungkuo Kuomintang, skraćenica: KMT), poznata i kao Kineska narodna partija je politička partija Republike Kine. Preuzima vlast u Kini 1927. godine, ali nakon poraza protiv jedinica Komunističke partije Kine u građanskom ratu u Kini povlači se na Tajvan, pod zapovjedništvom Čang Kaj-šeka, gdje diktatorski vlada sve do 1990. godine.
Al Mirzām, Taiz
Al Mirzām je naselje u Jemenu u pokrajini Taiz.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 760 m.
Jocuixtle, Talpa de Allende
Jocuixtle je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Talpa de Allende.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 654 m.
Leccio, Firenze
Leccio je naselje u Italiji u provinciji Firenze, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 788 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 120 m.
Politika jedne Kine
thumb
Politika jedne Kine (pojednostavljeni kineski: 一个中国; tradicionalni kineski: 一個中國 政策) se odnosi na politički stav kako postoji samo jedna kineska država koja se zove "Kina" bez obzira na postojanje dviju vlada koje svaka za sebe tvrde da predstavljaju Kinesku državu. Te dvije vlade su vlada Narodne Republike Kine i vlada Republike Kine koja je šire poznata pod nazivom Tajvan po otoku na kojem je ta vlada zadržala svoju vlast nakon uspostave Narodne Republike na kontinentu. Kao rezultat ove politike (koja je usuglašena i među predstavnicima dviju vlada), zemlje diplomatske odnose smeju uspostaviti samo sa jednom od ove dvije vlade budući da se radi o jednoj državi. Ipak, neke zemlje, u prvom redu Sjedinjene Američke Države, preferiraju dvosmisleno i blaže tumačenje ove politike zbog značajnih ekonomskih odnosa, a u slučaju Tajvana i interesa za vojnom prisutnošću u regiji. Iako Republika Kina (Tajvan) službeno prihvaća politiku jedne Kine, na otoku postoji snažan pokret za stvaranjem odvojene države Tajvana i stvaranjem posebnog identiteta koji teži "tajvanizaciji" otoka.
Redención Agraria, Matamoros
Redención Agraria je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Matamoros.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 34 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1115 m.
Ampliación Carrizal (razvrstavanje)
Ampliación Carrizal ima više značenja:
Dragošička
Dragošićka je naselje u općini Rugvica u Zagrebačkoj županiji.
Zemljopis
Naselje je smješteno 2 km zapadno od Rugvice, i 6 km južno od Dugog Sela, na cesti Dugo Selo-Rugvica-Ivanja Reka.
Stanovništvo
U naselju živi 409 stanovnika (2001.) u 97 kućanstava.
Broj stanovnika:
Povijest
Naselje se prvi puta spominje 1217. godine. U 19. stoljeću Dragošićka je sjedište "bilježničtva". Od 1850. godine je u sastavu Kotara Dugo Selo, od šezdesetih prošlog stoljeća u općini Dugo Selo, a od 1993. u sastavu je općine Rugvica. Naselje od osamdesetih godina prošlog stoljeća, zahvaljujući blizini Zagreba i Dugog Sela, ima nevjerojatno veliku prosječnu stopu rasta stanovništva. Naselje su u velikom broju naselili Hrvati iz Bosanske Posavine. Pripada rimokatoličkoj župi Uznesenja Blažene Djevice Marije iz Savskog Narta, dugoselski dekanat.
Un chapeau de paille d'Italie (film, 1928)
Un chapeau de paille d'Italie je francuska crno-bijela nijema filmska komedija snimljena 1928. u režiji Renéa Claira. Predstavlja adaptaciju popularne istoimene kazališne farse Eugènea Labichea i Marc-Michela. Protagonist je mladić kome na dan vlastitog vjenčanja konj slučajno pojede slamnati šešir dame koja je u tom trenutku bila sa ljubavnikom; ljubavnici mu po tom zaprijete kako će spriječiti njegovo vjenčanje ukoliko odmah ne pronađe istovjetni šešir. Clair je verbalni humor predloška nastojao zamijeniti slapstickom, a radnja je namjerno premještena u 1895. godinu, jer je time Clair htio odati počast nastanku filma. Un chapeau de paille d'Italie je slabo prošao kod publike, dok ga je kritika pozitivno ocijenila. Danas se smatra jednim od najboljih francuskih nijemih filmova. Godine 1952. je kompozitor Georges Delerue za njega napisao muziku.
Isti je predložak kasnije nekoliko puta imao filmsku adaptaciju u nekoliko država.
Ninguno, CEINJURE, Autlán de Navarro
Ninguno, CEINJURE je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Autlán de Navarro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 95 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 901 m.
Hrušćica
Hrušćica je naselje u općini Rugvica u Zagrebačkoj županiji.
Zemljopis
Naselje je smješteno 10 km zapadno od Rugvice, i 14 km jugozapadno od Dugog Sela, na cesti Dugo Selo-Rugvica-Ivanja Reka. Nalazi se na starom rukavcu lijeve obale rijeke Save.
Stanovništvo
Broj stanovnika:
Povijest
Stanovnici sela nekada su bili kaptolski kmetovi. Od 1850. godine Hrušćica je u sastavu Kotara Dugo Selo, od šezdesetih prošlog stoljeća u općini Dugo Selo, a od 1993. u sastavu je općine Rugvica. Nekada je pripadalo župi Šćitarjevo, i mrtvace bi prevozili čamcima preko rijeke Save u groblje u Šćitarjevu. Danas pripada rimokatoličkoj župi Svetoga Ivana Krstitelja iz susjedne Ivanje Reke, Resnički dekanatu Zagrebačke nadbiskupije.
Xherdan Shaqiri
Xherdan Shaqiri (Gnjilane, 10. listopada 1991.) je švicarski nogometaš i reprezentativac albanskog porijekla koji trenutno igra za Lyon. Prve uspjehe ostvario je u Baselu, odakle prelazi u Bayern München 2012. godine. Za reprezentaciju je debitirao 2010. godine te je sudjelovao na Svjetskim prvenstvima 2010. i 2014. godine. Na potonjem, Shaqiri je postigao hat-trick u pobjedi protiv Hondurasa, postavši tako tek drugi švicarski reprezentativac, nakon Josefa Hügija, koji je zabio hat-trick na jednom Svjetskom prvenstvu.
Nueva Esperanza Uno (razvrstavanje)
Nueva Esperanza Uno ima više značenja:
Ahoskie, North Carolina
je grad u američkoj saveznoj državi Severna Karolina.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 5.039, što je 516 (11,4 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Historija medicine
Istorija medicine je društvena i humanistička oblast istorije kao nauke i medicine, koja se bavi proučavanjem razvoja „umetnosti-veštine lečenja“ ili medicine u prošlosti. Čovek koji istražuje istoriju humane-ljudske medicine naziva se istoričar medicine. Istorija je dobila ime po grčkoj reči historija što je značilo znanje stečeno raspitivanjem i slušanjem. Izučavanje istorije kasnije se proširilo na upoznavanje i proučavanje događaja u mnogim ljudskim zbivanjima i naučnim oblastima iz prošlosti, pa je tako nastala i potreba za izučavanjem istorije medicine o čemu najbolje govori ovaj citat; ...„Nakon otkrivanja događaja iz medicinske prošlosti studentima medicine neće biti teško da izraze istu kritičnost i kreativnost u vrednovanju savremenih medicinskih ideja i postupaka pri rešavanju aktuelnih i budućih medicinskih probelema, a to je krajnji cilj izučavanja istorije medicine“...
Začeci medicine
Pokušavajući da damo odgovor na pitanje: kada se medicina začela?...i kada se razvila u naučnu disciplinu?, nailazimo na brojna tumačenja i stavove istoričara medicine, od kojih neke navodimo u nastavku teksta, dajući mogućnost čitaocu da i sam donese sud i izvrši procenu; ''"...Nas su učili da istorija medicine počinje sa starim Grcima, i da su u Grčkoj začeci medicine i svekolike medicinske misli. Kako se naša saznanja menjaju, sada znam da su se varali. Ne samo medicina nego i medicinska misao postojala je nekoliko hiljada godina pre nego što su se pojavili prvi grčki lekari. Uprkos nepouzdanosti predanja, prastara shvatanja medicinske istorije postala su nam pristupačna. Ako mi bude suđeno da preživim ovaj rat, podrediću svoj život tim svetovima..." "... da je bolest starija od života, a lečenje jedno od najstarijih čovekovih zanimanja..." „...medicina kao svesna terapijska i profilaktička aktivnost seže u daleku prošlost“...„da medicina kao nauka postoji od začetka ljudske svesti i medicinske misli, i da njeno proučavanje počinje sa prvim tragovima praistorije i pojave čovekovog predka...''“ ...„da se odgovor može potražiti u davnoj prošlosti, tačnije u osvitu ljudske civilizacije...“ ''„...da je istorija hronika nekog vremena...“ ...i da je... „to ono istorijsko razdoblje koje počinje kada se čovek javlja kao biloško biće i traje do pojave prvih pisanih spomenika.“...„To počinje sa Praistorijom, kao najstarijom društvenom formacijom u kojoj je u trenutku opšte evolucije izvršen proces biološkog i društvenog očovećenja i izdvajanja čoveka kao posebnog biološkog bića.“''
Praistorija i medicina primitivnih naroda
thumb|Lobanja praistorijskog čoveka iz [[Neolita, sa znacima trepanacije]] thumb|Transformacija šamana u orla [[Olmeci|Olmeka iz 10. do 6. vek pne.]] Prema J. Morganu, praistorija se deli na dva velika istorijska razdoblja (koje svako za sebe imaju svoj; niži, srednji i viši stepen razvoja);
Divljaštvo
Kao prva velika epoha u kojoj se formira čovek koga karakteriše neartikulisani govor i ograničeni nivo shvatanja pojava i prirode koja ga okružuje.
Arheolozi i antropolozi tokom proučavanja praistorijskog čoveka i primitivnih plemena, utvrdili su da ljudska društva oduvek imaju posebne pojedince (muškarce ili žene) zadužene za isceliteljski posao, i koje su bile odgovorne za sprečavanje bolesti i lečenje bolesnih i povređenih.
Varvarstvo
Varvarstvo je epoha koju karakteriše razvojuljudske ličnosti i njegove svesti. U njemu čovek sve više izrađuje oruđa i bavi se pojedinim delatnostima. Formiraju se zajednice ljudi, prema suprotnom polu i deci, a počinje i podela ljudi unutar samih naseobina. ''„U ovakvo organizovanom načinu života, u Varvarstvu se odnosi - a pre svega briga o zdravlju - organizuju na nivou samopomoći. Tu se javljaju se prvi oblici medicine, koji ce se pod uticajem spoljnih faktora, bazirati na razvoju stečenog iskustva. Ovo će iskustvo vremenom preći u suvereni oblik lečenja.“'' O medicini u praistoriji postoje vrlo oskudnii podaci. Analizom raznih arheoloških ostataka (upotrebnih predmeta, ljudskih i životinjskih kostiju, crteža) i usmenih predanja, može se zaključiti da su i praistorijski narodi imali, u osnovi istu medicinu kao što su je imali i primitivni narodi u kasnijim epohama, i imaju neki primitivni narodi koji danas žive u Africi, Južnoj Americi itd. I pored oskudne istorijske građa, očigledna je činjenica;
„...da je praistorijski čovek, uprkos svoje umne zaostalosti i svog životinjskog bitisanja kao "Homo brutus" a kasnije i kao "Homo sapiens" ipak bio najasavršeniji stvor i da je vladao izvesnim stvaralačkim sposobnostima.“..
Primitivni narodi
U skladu sa karakteristikama primitivnog načina mišljenja, načina života i društvenom organizacijom najnižeg nivoa, razvijala se i magičnoreligiozna medicina. Vračevi, magovi, čarobnjaci, šamani itd, nisu lečili primenom prirodnih agenasa već, tobože čarobnom moći i od boga datim znanjem.
Razmišljenja primitivnih naroda odlikuje "animizam" ili "fetišizam"; svi ljudi i objekti po njima su imali dušu, i ona je iz čoveka odlazila za vreme spavanja ili nakon smrti, ali je i dalje prisutna u životu, i prelazi na zdrave i u njima uzrokuje bolesti. Zato da bi se ona izbacila iz tela, praistorijski čovek je smatrao da treba posegnuti za raznim vrstama „trikova“. Dakle, bolest ulazi u čovekovo telo i njegovu dušu i da bi se telo i duša, očistili-izlečili potrebno je iz tela izbaciti zlog duha. Primitivni narodi su takođe smatrali da su glavni uzroci bolesti čaranja (bajanja) drugih osoba, hirovi demona ili kazne razjarenih bogova.
Iscelitelji, toga doba su bili uglavnom sveštenici, jer se lečenje smatralo svetim obredom. Među isceliteljima je bilo i onih koji su se „lečenjem“ bavili radi sticanja povlašćenog društvenog položaja. Među njima se diferenciraju i iscelitelji prema „subspecijalnostima“, jedni za lečenje različitih bolesti, kao što su se (npr. kod Asteka), javljali vračevi, i šamani ili čarobnjaci (u Aziji i Africi.) (ticitl) koji su više bili upućeni u čarobne postupke (teomiquetzan) npr. lečenje rana i povreda u borbi, ili (tlamatlquiticitl), babice zaduženi za praćenje trudnoće.
Istovremeno sa sveštenicima bilo je i umnih pojedinaca, koji su, prosmatrajući okolnu prirodu, slučajno izvodili zaključke o lekovitim svojstvima određenih agenasa i ta svoja otkrića primenjivali u lečenju bolesti. Kasnije su od tih osoba nastali ljubitelji filozofije, naučnici, i sveštenici koji su se bavili „umetnošću lečenja“. Brutalan način života u kamenom dobu pokazao se brojnim povredama na iskopanim kosturima. Većina rana nalazi se na glavi, što je zavisilo o prirodi bitaka toga vremena, i strelica koje su se zabijale u različite delove tela. Frakture kostiju se takođe često susreću, a ishod njihovog izlečenja nameće pretrpostavku da su one mogle zarsti samo primenom odgovarajuće imobilizacije, najverovatnije primenom zavoja od gline. Znači još u paristoriji ljudi su znali da izvode hirurške zahvate (imobilizacije i amputacije udova, rasecanje apscesa, trepanacije lobanje itd). U ovim zahvatima koristili su i neku vrstu dezinfekcije, ispiranje instrumenata i rane kokosovim mlekom, ali i veoma surovu metodu spaljivanja krvarećih rana.
U arheološkim ostacima ranog Homo sapiensa retko se mogu naći osobe starije od pedeset godina, tako da na ostacima postoji vrlo malo dokaza o degenerativnim ili drugim bolestima koje se javljaju u starosti, ali zato ostaci obiluju, nalazima koji sa znacima bolesti ili povrede, zbog života na otvorenom u surovim uslovima.
Stari vek
Stari vek je epoha razvoja ljudskog društva, koji je najduže trajao. Proteže se od pojave prvih civilizacija i prve pismenosti (4000. - 3000. pne. pa do propasti Zapadnog rimskog carstva 476. godine). Termin stari vek obeležava istorijografiju istorijskog doba nastanka prvih civilizacija na Srednjem istoku u oblasti Sredozemnog mora i u južnim i istočnim oblastima Azije.
Stare medicinske kulture van Evrope
Kako su se na zemaljskoj kugli prve kulture, države i gradovi stvarale i razvijale van Evrope, tako su i koreni najstarijih medicinskih sistema najvećim delom nastajli na osnovama umetnosti i filozofije vanevropskih područja sveta; Meksiko, Peru, Mesopotamija, Egipat, Izrael Indija i Kina.
Medicina u Mesopotamiji
thumb|Mapa [[Mezopotamija|Mesopotamije "kolevke civilizacije"]] thumb|Zahvaljujući informacijama sa ploča pisanih klinastim pismom Sumeraca sačuvani su podaci o medicini toga vremena. U području između reka Tigar i Eufrat, naseljenom Sumercima, Akađanima, kasnije Vaviloncima i Asircima, poznato pod nazivom Mesopotamija. Ona je jedno od najvažnijih područja u istoriji čovečanstva. Oko četiri hiljade godina pre Hrista osnovani su na ovim prostorima prvi sumerski gradove, a u više od tri hiljade godina ova četiri kulture su koje su cvetale, karakterisala je najranija upotreba pisanog jezika (klinasti) koji je preživeo i do danas na mnogim glinenim pločama i gravirama. Upravo zahvaljujući prenosu, naučnih, socijalnih i administrativnih informacija, današnji istoričari medicine nalaze najstarije medicinske pisane tragove, koji dosežu do V milenijuma pre nove ere. Zbog svega ovoga, Mesopotamija je poznata kao "kolevka civilizacije". Od svih tih glinenih ploča oko 800 ploča, je posebno posvećeno medicini. Tako je na pločici pronađenoj u Nipur (Nippur) (koja se danas smatra najstarijim pisanim medicinskim dokumentom) u zabeleženo nekoliko recepata za lečenje.
U Mesopotamiji je medicina imala i svog boga zaštitinika. Njegov simbol je bila zmija koja obavija žezlo i potiče iz III milenijuma pre n.e. Kult zmije postojo je i kod svih drevnih naroda, preuzeli su ga Grci a on se održao sve do danas.
Medicina vavilonsko-asirske kulture je izraženo magično-religiozna, većim delom sumarskog porekla. Lečenje je bilo po pravilu bilo povezano sa magijom i jako složenim ritualom. Oni su smatrali da bolesti nastaju kao posledica dejstva demona, da su sva događanja međusobno intimno povezana i da najtačnije podatke o bolestima ljudi daje posmatranje zvezda i jetre žrtvenih životinja. U ovoj kulturi snovi imaju važan značaj, jer se na osnovu njih poricala sudbina. Vavilonci su veliki značaj davali i brojevima, pa su u medicinu uveli pojmoove »kritičnog dana«, (npr. 7, 19 ili 21 dan u mesecu ili od početka bolesti) kada se bolest menja ili kada lekar ne sme remetiti prirodni tok bolesti. Iako su bili uvereni da zvezde upravljaju tokom zaraznih bolesti, i da se tok epidemije odvija po zakonima aritmetike, Vavilonci su primenjivali principe; izolacije obolelih sa znacima gube, upotrebu čiste vode i održavanja čistoće.
Najstariji vavilonski tekstovi o medicini datiraju iz razdoblja u prvoj polovini drugog milenijuma pre Hristosa. Najopsežniji vavilonski medicinski tekst, Dijagnostički priručnik napisao je lekar Esagil-rod-apli iz Borsippa, za vreme vladavine vavilonskog kralja Adad-apla-idina (1069-1046 pre Hristosa). Esagil-rod-apli je otkrio razne bolesti i njihove simptome koje je opisao u svom dijagnostikom priručniku (npr. epilepsije i srodnih bolesti)
U vreme Starog vavilonskog carstva koje svoj puni razvoj dostiže u vreme Hamurabija (1792.pne.–1750.pne ), donet je i prvi pisani zakon robovlasničkog društva – „Hamurabijev zakon“, u kome se su između ostalog bili regulisani i honarari hirurga za lečenje, ali i teške kazne za neuspeh. ...''„Tko povredi nekog u tuči mora platiti lekara...Lekar koji izleči prelomljeni ud treba dobiti pet srebrnjaka...Ako lekar nekog operiše nožem neka dobije deset srebrnjaka, a ako je pacijent rob neka njegov gospodar plati lekaru pet srebrnjaka...Ako pacijent umre krivicom lekara ili izgubi oko treba lečniku odrezati obe ruke... Ako je bolesnik bio rob lečnik ga mora nadoknaditi drugim robom.“''
Vavilonci su uveli i neke osnovne principe medicine kao što su dijagnoza, prognoza, fizički pregledi recepti. Osim toga, Dijagnostički priručnik iz tog doba uveo je metode terapije i etiologije i korištenje empirizma, logike i racionalnosti u dijagnozi, prognozi i terapiji. U prognostičkim priručnicima toga doba, opisuju se i simptomi bolesti (npr. bronhitisa, zapaljenja pluća, kamena u bubregu), sa dijagnozom i prognozom. Upotrebljavane su i lekoviti agensi opijum, kukurek, hašiš i razni minerali za lečenje kožnih i očnih bolesti.
Staroegipatska medicina
thumb|200px|right|Lečenje [[migrena|migrene (oblogama od bilja i gline) na osnovu podataka iz egipatskog papirusa]] thumb|200px|Ebersov papirus thumb|200px|Skulptura [[Imhotepa u Luvru]] Tokom tri hiljade godina duge istorije drevnog Egipta razvijala se na ovom prostoru i u ovoj kulturi, raznovrstna i uspešna medicinska tradicije. Herodot je za vreme boravka u Egiptu dobio od sveštenika, u Memfisu, Tebi, Heliopolisu i Saisu značajne podatke o stanju egipatske medicine i ta saznanja pretočio u svoje zapise u kojima je zabeležio da,... "u Egiptu ima lekara za razne vrste bolesti". U Homerovoj Odiseji nailazimo na deo teksta u kome on kaže da je Egipat zemlja; "čije plodnao tlo proizvodi mnogo lekova" i da je u njemu "svaki čovek doktor".11 0 hirurškoj vestini iz tog doba govore i hirurški instrumenti napravljeni od bronze nađeni u grobnici lekara koji se zvao Kar (23. vek p. n. e.) Postoje takode dokazi o hirurskim intervencijama, kao sto su amputacije prstiju ili udova, kao i tragovi operacija na lobanji iz tog perioda. Frakture (prelomi) su takode bile ćest nalaz na staro-egipatskim skeletima, veoma često leve ulne, što bi se moglo protumačiti korisćenjem leve ruke kao zaštite od udarca štapom.
Izbor za papu 1073.
'''Izbor za papu 1073. godine''' održan je 22. aprila 1073. godine u rimskoj crkvi San Pietro in Vincoli, dan nakon smrti prethodnog pape Aleksandra II. Papa je sahranjen sljedeći dan; tokom pogreba su rimski građani, prema nekim izvorima poticani od kardinala Huga Candidusa, počeli vikati "Hildebranda za papu". Taj se povik odnosio na Hildebranda od Savone, redovnika i bliskog Aleskandrovog prijatelja i suradnika, koji je stekao veliki ugled za zagovornik crkvene reforme. Prema navodima kroničara, Hildebrand je odbio prihvatiti mjesto pape, ali ga je masa stavila u lance i odvela u crkvu. Tamo je formalno izabran za papu od strane kolegija kardinala. Historičari su kasnije pouzdano ustanovili da su se u Rimu u vrijeme izbora nalazila samo dva kardinala; dvojica su u to vrijeme bila na diplomatskim misijama, a za ostale nije poznato da li su sudjelovali u izboru. Hildebrand je tu odluku prihvatio tek 22. maja kada je formalno zaređen u redovnog svećenika, a 30. juna posvećen u rimskog biskupa te preuzeo ime Grgur VII.
Historija medicine
Staroegipatska medicina
Egipatska medicina je u velikoj meri magična, ali sa magijom se paralelno razvijalo i naučno razmišljanje u područjima kao što su; medicinska astrologija, botanika, minerologija, anatomija, javno zdravlje ili klinička dijagnostika, što je u ono vreme predsvljalo veliki napredak na putu razumevanja mnogih bolesti. U velikoj grupi tekstova tzv. popularnog hermetizma, koji su pripisani legendarnim Egipćanima Nehepsu, Petozirisu i Hermesu Trismegistu, (3. vek pne.), navodi se i očigledna prisna veza između astrologije i medicine. Tekstovi obrađuju područje botanike, mineralogija, ali i medicine i medicinske astrologije u kojima se određene lekovite biljke, minerali i delovi ljudskog tela povezuju sa znacima zodijaka, sa planetama i njihovim međusobnim položajima itd...„U svim tim astrologijsko-alhemijsko-magijskim traktatima osnovna je pretpostavka teza o međusobnoj povezanosti svih delova kosmosa, teza o delovanju zakona simpatije i antipatije...“ na telo čoveka i njegovo okruženje. Astrologija pri tome ima važnu ulogu u medicini, ne samo u predviđanju toka bolesti, već i u lečenju.
Izbor za papu 1073.
Sljedeći izbori su održani 1086. godine, više od godinu dana nakon Grgurove smrti, u građanskim ratom podijeljenom Rimu, gdje je za papu izabran Daufer, koji će izbor prihvatiti tek godinu dana kasnije i uzeti ime Viktor III.
Historija medicine
Staroegipatska medicina
Za uvid u stepen razvoja i izučavanje nekih aspekata drevne egipatske medicine danas su na raspolaganju medicinski papirusi iz razdoblja od oko 1900. pne. do 1200. pne., kao najznačajniji dokaz razvijenosti medicine u starom Egiptu, koji su sačuvani do naših dana. Te svojevrsne medicinske rasprave, kojih je za sada nađeno osam, potiču doduše iz ranijeg perioda, od 12. do 20. dinastije, ali oni praktički reflektuju daleko starija medicinska saznanja još iz "Starog carstva". Nauci su poznata tri drevna spisa - Papirus Kahun, Papirus Smit i Papirus Ebers, i jedan prepis drevnih spisa Batijev papirus. ...''“džep pun elastične tečnosti (cista, apsces) treba da se leči presecanjem”... ali i da se pri tome ...“vodi računa o krvnim sudovima. Ukoliko krvarenje potiče iz krvnog suda ili otoka (hematom, aneurizma) krvnog suda, moraš ga liječiti nožem koji se zagrije u vatri a ukoliko je krvarenje veliko iz rane (krvnog suda), moraš je spaliti vatrom“...''
Koliki su značaj egipćani pridavan organizovanom pružanju medicinskih usluga stanovništvu, govore podaci u papirusima da su tokom izgradnje piramida, njeni akteri imali organizovanu medicinsku zaštitu na visokom nivou. Na gradilištima piramida postojale su tzv "swnw gereget" ili "kolonije lekara" za svaki kamp posebno. Zaposleni i radnici uživali su i pravo na zdravstveno osiguranje. Zanimljiv tekst u zapisima prikazuje; „...da je jednom od zaposlenik koji je zbog povrede oka na radu hram u kome je radio trebao da platiti sve troškove njegovog medicinskog lečenja“.
Pored brojnih dokaza o razvijenosti medicinske delatnosti u starom Egiptu malo je ostalo po imenu zabeleženih lekara. Prvi lekar u starom Egiptu i pisanoj istoriji sveta čije je ime ostalo zabeleženo, bio je čovek po imenu Imhotep. Osim što je bio proslavljeni egipatski graditelj piramida, bio je i lekar, a vladao je i najvećom državom toga doba na svetu. Imhotep, je (prema drevnim spisima) osnovao i veliko svetilište – "hram zdravlja" (kombinaciju hrama i lečilišta), u blizini Sakare, koje je u vreme vladavine Ptolomejaca prozvano Asklepijon, (prema legendarnom grčkom lekaru Asklepiju). Prema brojnim predanjima u "hram zdravlja", hiljadama godina su dolazili bolesnici iz svih krajeva tadašnjeg sveta, (neplodni, sakati, slepi gubavi, padavičari) i svi koji su smatrali ili čvrsto verovali da se jedino na ovom mestu, i na medicinskim tradicijama mudrog Imhotepa, mogu osloboditi svojih bolesti. U "hramu zdravlja" Imhotep je osnovao i medicinsku školu koju su vodili njegovi učenici, prvoj u istoriji poznatoj školi u kojoj se moglo dobiti organiziovano profesionalno medicinsko obrazovanje. Imhotepova škola medicinskog obrazovanje zasnivala se na spoju bogatog medicinskog iskustva i vrhunskog poznavanja lekovitog bilja i tradicionalnog lečenja magijom.
Imhotepa su Egipćani slavili kao mudraca i dve hiljade godina kasnije. Štaviše, čak su ga i u ptolemejskom dobu poštovali pod grčkim imenom Imuthes kao boga medicine  Imhotep je bio jedan od retkih smrtnika tog doba čije je postojanje u istoriji potvrđeno činjenicom da je njegovo ime nađeno urezano na postolju kipa samog faraona Džosera. Imhotep je jedna od najvažnijih ličnosti iz drevne istorije, čovek koga su istoričari nazvali prvim poznatim genijem, što dokumentuju i njegove skulpture iz toga doba na kojima je prikazan kao mudar pisar koji sedi sa smotanim papirusom na dlanovima i predano zapisuje.
Arapska medicina
thumb|200px|Prikaz anatomija ljudskog tela u delima Persijskih lekara Ova medicina je primarno demonistička, glavni je naslednik grčke medicine koju su arapi preveli u periodu od 7. do 9. veka, upotpunili je vlastitim iskustvom i kasnije je opet je predali zapadu, čija je medicina u međuvremenu nazadovala. U najranijoj fazi arapska medicina prolazi kroz demonističku fazu koja traje do pojave Muhameda kada ulazi u religioznu, a zatim u naučnu fazu i širi se u svim zemljama koje Arapi osvajaju. U 8. vek arapi počinju stvarnje sopstvenih dela koja su u početku kompliacije, da bi u 10. veku u vreme najvećeg sjaja arapske medicine, istiklipersijanci;
Medicinske škole u arapskom svetu toga doba postojale su u Siriji i Persiji. U Persiji u Dundusapuru, a u Siriji u Nisibisu i Edesi. Škole se u 762. sele u Bagdad. Arapska religija je zabranjivala seciranja leševa, te arapska medicina nije mnogo doprinela izučavanju anatomije, niti hirurgije, možda i zbog religioznih predrasuda (straha od noža)? Arapi nisu koristili nož za „ulaženje u ljudsko telo“, a za zaustavljanje krvarenja koristili su kauterizaciju... ''„Od kliničkih grana arapski lekari su najviše unapredili oftalmologiju. Ali ibn-Isa opisuje u svojoj knjizi Dhakhirat al-Kahhalin (Priručnik za oftalmologe) 130 različitih očnih bolesti, a proučavali su i optiku.“''
Posle osvajanja Sicilije i Španije, arapska medicina se na ovim prostorima neguje i najduže održava, a najviše u Kordobi i Palermu. Najveći značaj arapske medicine je u povezivanju antičke i buduće zapadnoevropske medicine. Upravo, rabizam je glavna osobina sholastičke medicine. Nakon prodora i osvajanja Bagdada od strane Mongola (1258) arapska medicina je zamrla.
Starožidovska medicina
thumb|200px|Jevrejski [[kantor iz (14. veka) u Al-Andaluzu čita hagadu (poglavlja o predanju, tradiciji, medicini, astronomiji)]] Prema podacima iz Biblije, Jevreji su prvo živeli u okolini grada Ura u Mesopotamiji; odakle ih je doveo u Hanan patrijarh Avram (oko 2000. pne.), a njegov unuk Josif ih je odveo u Egipat, gde su ih faraoni naselili u zemlji Gosen. Koreni jevrejske religije ili judaizma potiču još iz nomadskog perioda, kada su Jevreji obožavali razne prirodne pojave. Tako da je jedan od glavnih jevrejskih bogova bio je Jahve ili Jehova, bog vetra, oluje i vatre. Dolaskom Mojsija jevrejska vera postaje izrazito monoteistička, zasnovana na Deset Božjih zapovesti, prinošenje životinjskih žrtava, teokratiji i strogom formalizmu; nema lekara, bog leči sve, a sveštenici su božji posrednici, nema nikakvih terapeutskih tendencija, sve je propisano u svetim knjigama. Mojsije u svojoj 3 knjizi navodi uputstva o održavanju čistoće i kaže: „nečista je žena za vreme menstruacije i nakon poroda, nečist je gonoroičar, leš (Broj 19:11-19)“ i propisuje ritualne kupke, obrezivanje, ritualna klanja životinja i njihov ritualni pregled. Vodi se briga za zdravlje čitave zajednice, a ne samo pojedinca. Tako se obrezivanjem smanjuje širenje venerične bolesti a zabrana jedenja svinjskog mesa sprečava trihinelozu.
Nakon uništenja Jerusalimskog hrama prestaje bogosluženje, a verski centri postaju sinagoge. Ulogu sveštenstva preuzimaju rabini a verski obredi sastoje se iz molitve i čitanja Tora. Pored Tora, veliku važnost ima Talmud — srednjovekovna zbirka rasprava koje su vodili rabini o Jevrejskom pravu, etici, običajima i istoriji. U svojim obredima sveštenstvo je koristilo Talmud koji je sadržao Halakhah (propise) i Hagadu (predanja, tradicije, medicinu, astronomiju itd.). Talmud je davao veliko medicinsko znanje rabinima oko poznavanja zdravlja životinje, ginekologije, anatomije i visoko razumevanje lekarske etike. Židovska medicina koja je kasnije izvršila veliki uticaj na početku razvoja hrišćanske medicine, nije bila kurativna već preventivna.
Na kasniji razvoj židovske medicine važanu ulogu odigrao je Novi zavet. U Bibliji se na više mesta spominje osoba koja priprema masti (neka vrsta preteče apotekara), pa su židovi počeli da uzgajaju aromatične biljne vrste i začinsko bilje, i od njih pripremali lekovite rastvore u vinu, sirćetu itd...
Staroindijska medicina
Klasična - staroindijska medicina nastala je i razvijala i razvijala se u periodu od dosaljavanja arijevskih plemena sa severa u međurečje Inda i Ganga (oko 15. veka pne.) do saracenskih osvajanja (oko 7. veka) kada se pomešala sa grčko-arapskom medicinom. U najranijoj fazi staroindijske medicine (od 15. veka pne. do 5. veka pne.), koja se naziva vedskim (zbog celokupnog znanja sadržanog u svetim pesmama Vedama), lečenje je mistično-religiozno, sa tipičnim inkantacijama. Sveštenici kojima je bilo zabranjeno da se žene sa djevojkama u čijim je porodicama bilo obolelih od tuberkuloze, gube ili padavice (eugenička zaštita), u svom isceliteljskom radu koristili su nešto stariju Atharva Vedi i nešto mlađu Rig-Vedi, svete knjige sa molitvama i čarolijama za izlečenje bolesnika. Prema Vedama, bolesti su demoni; koje treba oterati magičnim ritualom, ali se istovremeno u Vedama, nalaze i vrlo razumljivi higijenski propisi.
U 11. veku pne.. sveštenici napuštaju medicinu i njome se bave „obični ljudi“. U Indiji se stvara se naučna medicina, koja se u najranijoj fazi karakteriše pre svega zakonom čistoće, dok je lečenje bolesti od manjeg značaja, ali i takvi zakoni su bili bitni za medicinu. Propagira se obavezno pranje ruku pre i posle jela, nakon dodira mrtvaca, nečistih predmeta i nečistih delova tela, žena su se obavezno kupale nakon menstruacije i nakon poroda, zabranjivano je uživanje pojedinih jela, a alkohol je strogo zabranjen.
Klasična indiska medicina zabeležena u sanskritskim delima naziva se ajurvedskom. Ajurveda je sanskritska složenica sastavljena od dva pojma – Ajus, život i Veda, znanje (ili znanje o celokupnom opsegu života). Zato i razumevanje zdravlja i briga o zdravlju, koje se u ajurvedi naziva svasta (sanskrit. celina), zahteva da se uzme u obzir celina života. Ajurvede ima za cilj ostvarenje savršenog zdravlja, stanja potpunog duhovnog, mentalnog, telesnog i socijalnog blagostanja. Najstariji tekstovi: - Rigveda i Atharvaveda (5. vek pne.). Ćaraka Samhita i Sušruta Samhita zapisani su pre oko (3. vek pne.)... „Faktor vremena doveo je do fragmentacije Ajurvede - funkcionalnog razdvajanja pojedinih pristupa i postupaka, koji su se kao pojedinačni održali unutar tradicionalnih ajurvedskih porodica i škola Ajurvede.“ thumb|Shematizovan prikaz pneumatskog principa Ajurveda medicine(zasniva se na 5 elemenata, koji probavnim procesima organizma prelaze u 7 osnovnih suspstnci (dhatusa) i tri energetska principa (dosa) Grane Ajurveda medicine su: