cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Celine Goričke
mini|lijevo|250px|Kapelica Majke Božje mini|lijevo|250px|Domaćinstva u Celinama
476 Hedwig
476 Hedwig je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 116,76 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 2,847 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,450 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,074, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 10,938 stepeni, a orbitalni period iznosi 1574,904 dana (4,311 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 8,55 a geometrijski albedo 0,049.
Asteroid je otkriven 17. avgusta 1901. godine.
Collimento, L'Aquila
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 124 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 949 m.
Rocky Ford, Colorado
Roki Ford je grad u američkoj saveznoj državi Kolorado.
481 Emita
481 Emita je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,740 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 8,6 a geometrijski albedo 0,248.
Striktamin
Striktamin je organsko jedinjenje, koje sadrži 20 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 322,401 Da.
Fairbanks Ranch, California
Fairbanks Ranch je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 3,148 stanovnika.
Littlejohn Island, Maine
Litldžon Ajland je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Mejn.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 118.
480 Hansa
480 Hansa je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 56,22 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 2,645 astronomskih jedinica (AJ).
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 21,278 stepeni, a orbitalni period iznosi 1571,924 dana (4,303 godine). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,045. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 8,38 a geometrijski albedo 0,248.
Asteroid je otkriven 21. maja 1901. godine.
Neda Andrić
Neda Andrić (Rab 1927. - Rijeka, 13.1. 2010.) je bila jedina riječka gradonačelnica, predsjednica ekonomista Hrvatske, osnivačica više fakulteta u Rijeci i fakultetska profesorica.
Gradonačelnica
Neda Andrić je bila predsjednica općinske skupštine Rijeka, tj. gradonačelnica, između 1969. i 1974. godine. U toku mandata Nede Andrić Rijeka počinje vršiti velika ulaganja u promet, turizam i industriju. Među izgrađenim objektima iz tog doba se nalazi prva riječka zaobilaznica popularno zvana Petrolejska cesta duga 37 kilometara, više desetaka školskih i sportskih objekata, lučki kontejnerski terminal, tvornica motora za brodove u 3 maju, prva dionica autoceste u Jugoslaviji, 6,000 stanova, prvi moderni trgovački centar (Robna kuća Korzo). Zamjera joj se što je novcem Općine Rijeka gradila Riječku zaobilaznicu i autostradu kroz Grobničko polje što je spadalo u republičku investiciju i tako osiromašila općinski budžet, zatim kratkovidno ukidanje trolejbusa i što je unatoč peticijama građana dozvolila gradnju kontroverzne Koksare u Bakru koja je postala veliki zagađivač Kvarnera.
Stepen preživljanja
Stepen preživljanja je deo analize preživljavanja, koji daje indikaciju o procentu ljudi u studiji ili u tretiranoj grupi koji su prežive dati vremenski period nakon dijagnoze. Stepeni preživljanja su važni za prognozu. Oni su bazirani na sveukupnoj populaciji, te individualna prognoza može da bude različita u zavistnosti od novijih tretmana koji su postali dostupni nakon zadnje statističke analize, kao i od sveukupnog ošteg zdravstvenog stanja pacijenta. Postoje različiti tipovi stepena preživljavanja. Oni često služe kao pokazatelji ishoda kliničkih ispitivanja.
Ukupno preživljavanje
Pacijenti sa određenom bolešću (na primer, rakom debelog creva) mogu da umru direktno od te bolesti ili usled nevezanih uzroka (na primer, saobraćajne nesreće). Kad precizan uzrok smrti nije specificiran, ovaj parametar se naziva sveukupni stepen preživljavanja ili zapaženi stepen preživljavanja. Doktori često koriste srednji sveukupni stepen preživljavanja za procenu pacijentove prognoze. Os se često izražava u obliku standardnih vremenskih perioda, poput jedne, pet, i deset godina. Na primer, rak prostate ima znatno veći jednogodišnji stepen preživljavanja od pankreatičkog kancera, i stoga ima bolju prognozu.
Ribonukleaza alfa
Ribonukleaza alfa (, 2'-O-metil Rnaza) je enzim. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim je specifičan za O-metilisane RNK molekule.
Falcon Village, Texas
Falcon Village je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 47 stanovnika.
Bučje (Pleternica)
Nalazi se 8 km južno od samog grada Pleternice. U selu je oko 110 kuća, ima crkvu, staru školu i igralište. Selo je prometno povezano s Pleternicom i Požegom. Prevladava starija populacija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2011. godine u Bučju je živjelo 318 stanovnika.
Lisabonska katedrala
Lisabonska katedrala (portugalski: Sé de Lisboa ili Igreja de Santa Maria Maior) koju Lisabonci jednostavno zovu Sé, je katedralna crkva Lisabonske patrijarhije. Smještena na brdu u Alfami, zaštitni je znak Lisabona i simbol rekonkviste.
Historija
Katedralu sv. Marije dao je podići prvi portugalski kralj Afonso I, nakon što je iz grada istjerao Maure 1147., i to na mjestu gdje je dotad stajala muslimanska džamija.
Podignuta je u romaničkom stilu po uzoru na katedralu iz Coimbre, ali je tokom vijekova doživjela značajne promjene u gotičkom stilu, to je naročito vidljivo u deambulatoriju kog je dao podići kralj Afonso IV (1291.-1357.) kao panteon svoje familije.
U enterijeru se naročito ističe privatna kapela koju je dao podići trgovac Bartolomeu Joanes, važan građanin srednjovjekovnog Lisabona i klaustar nepravilnog tlocrta, koji je podignut u gotičkom stilu za vladavine kralja Dinisa (1261.-1325.)
Tokom 17. i 18. vijeka katedrala je barokizirana, naročito dekoracija enterijera (oltari i glavna kapela). Sé je u prvoj polovici 20. vijeka kompletno restauriran, tako da mu je vraćen srednjovjekovni karakter.
Jobenzaminska kiselina
Jobenzaminska kiselina je organsko jedinjenje, koje sadrži 16 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 661,999 Da.
Periodni sistem elemenata
Periodni sistem elemenata je tabelarni prikaz hemijskih elemenata, organizovanih na osnovu njihovih atomskih brojeva (broja protona u jezgru), elektronskoj konfiguraciji i ponavljajućim hemijskim osobinama. Elementi su poređani po rastućem atomskom broju, koji se obično navodi sa hemijskim simbolom u svakom polju. Standarni oblik tabele se sastoji od mreže elemenata poređanih u 18 kolona i 7 redova, sa dva reda elemenata ispod te tabele. Tabela se može podeliti na četiri pravougaona bloka: s-blok nalevo, p-blok nadesno, d-blok u sredini i f-blok ispod njega.
Vrste tabele se nazivaju periode, a kolone se nazivaju grupe, a neke od kolona imaju posebna imena kao što su halogeni elementi ili plemeniti gasovi. Pošto je po definiciji periodni sistem zasnovan na ponavljajućim trendovima, svaka takva tabela se može koristiti da se dobiju veze između osobina elemenata i predvide osobine novih, još neotkrivenih ili sintetizovanih elemenata. Zbog toga periodni sistem elemenata, bez obzira da li je u standarnom obliku ili u nekoj drugoj varijanti, pruža koristan okvir za analizu hemijskog ponašanja i široko se upotrebljava u hemiji i u drugim naukama.
Iako su postojale prethodnice periodnog sistema, Dmitriju Mendeljejevu se uglavnom pripisuju zasluge za objavljivanje prve tabele široko priznatog periodnog sistema elemenata 1869. godine. On je razvio svoj periodni sistem da ilustruje periodične trendove u osobinama tada poznatih elemenata. Mendeljejev je takođe predvideo neke osobine tada nepoznatih elemenata od kojih se očekivalo da popune rupe u njegovoj tabeli. Većina njegovih predviđanja se pokazala tačnom kada su dotični elementi kasnije otkriveni. Mendeljejevljev periodni sistem je od tada proširivan i poboljšan otkrićem ili sintetizovanjem novih elemenata i razvojem novih teoretskih modela za objašnjenje hemijskih odlika.
Pregled
Sve verzije periodnog sistema obuhvataju samo hemijske elemente, a ne smeše jedinjenja, ili subatomske čestice. Svaki hemijski element ima jedinstveni atomski broj koji označava broj protona u njegovom jezgru. Većina elemenata ima različite brojeve neutrona u različitim atomima, pri čemu se te varijante nazivaju izotopima. Na primer, ugljenik ima tri prirodna izotopa: svi njegovi atomi imaju šest protona i većina ima šest neutrona, ali oko jednog procenta ima sedam neutrona, i veoma mala frakcija ima osam neutrona. Izotopi se nikad ne razdvajaju u periodnom sistemu; oni se uvek zajedno grupišu kao jedan element. Elementi koji nemaju stabilne izotope imaju atomske mase najstabilnijih izotopa, i takve mase su navedene u zagradama.
U standardnom periodnom sistemu, elementi su poređani po atomskom broju (broju protona u jezgru atoma). Novi red (perioda) se počinje kad nova elektronska ljuska ima svoj prvi elektron. Kolone (grupe) su određene elektronskom konfiguracijom atoma; elementi sa istim brojem elektrona u određenoj podljusci padaju u iste kolone (e.g. kiseonik i selen su u istoj koloni zato što oba imaju četiri elektrona u krajnjoj p-podljusci). Elementi sa sličnim hemijskim svojstvima generalno padaju u istu grupu periodnog sistema, mada u f-bloku, i donekle u d-bloku, elementi u istoj periodi isto tako imaju slična svojstva. Stoga je relativno lako da se predvide hemijske osobine elementa ako se znaju svojstva jednog od elemenata u njegovoj blizini.
Godine 2014. periodni sistem je imao 114 potvrđena elementa, čime su obuhvaćeni: 1 (vodonik) do 112 (kopernicijum), 114 (flerovijum) i 116 (livermorijum). Elementi 113, 115, 117 i 118 su navodno sintetizovani u laboratorijama međutim te tvrdnje nisu zvanično potvrđene od strane Međunarodne unije za čistu i primenjenu hemiju (IUPAC), niti su im data imena. Kao takvi ovi elementi su trenutno nazivaju po njihovom atomskim brojevima (e.g., "element 113"), ili njihovim provizionim sistematskim imenima ("ununtrijum", simbol "Uut").
Ukupno 98 elemenata se prirodno javlja; preostalih 16 elemenata, od ajnštajnijuma do kopernicijuma, i flerovium i livermorijum, se javljaju samo nakon laboratorijske sinteze. Od 98 prirodnih elemenata, 84 su primordijalna. Drugih 14 prirodnih elemenata se javljaju jedino u lancu raspadanja primordijalnih elemenata. Element teži od ajnštajnijuma (elementa 99) nikad nije uočen u makroskopskim količinama u svojoj čistoj formi.
Varijante rasporeda
U većini grafičkih prezentacija periodnog sistema, glavna tabela ima 18 kolona i lantanoidi i aktinoidi su prikazani kao dva dodatna reda ispod glavne tabele, sa dva rezervisana mesta prikazana u glavnoj tabeli, između barijuma i hafnijuma, i radijuma i raderfordijuma, respektivno. Ovi držači mesta mogu dda budu markeri poput asteriska, ili sažeti opisi elemenata ("57–71"). Ta konvencija je u potpunosti stvar praktičnog formatiranja. Ista struktura tabele može da bude prikazana u formatu sa 32 kolone, pri čemu su lantanidi i aktinoidi u redovima 6 i 7 glavne tabele.
Međutim, na bazi hemijskih i fizičkih svojstava elemenata mogu se konstruisati tabele sa mnoštvom alternativnih struktura.
Grupe
Grupa ili familija je vertikalna kolona u periodnom sistemu. Grupe obično imaju značajnije periodične trendove od perioda i blokova, kao što je objašnjeno u daljem tekstu. Moderne kvantno mehaničke teorije atomskih struktura objašnjavaju trendove grupa činjenicom da elementi unutar iste grupe generalno imaju iste elektronske konfiguracije u njihovoj valentnoj ljusci. Konsekventno, elementi u istoj grupi imaju slična hemijska svojstva i manifestuju jasan trend u osobinama sa porastom atomskog broja. Međutim u nekim delovima periodnog sistema, kao što su d-blok i f-blok, horizontalne sličnosti mogu da budu jednako važne, ili više izražene od vertikalnih sličnosti.
Po međunarodnoj imenskoj konvenciji, grupe se numerišu od 1 do 18 sa leve strane (od alkalnih metala) do krajnje desne kolone (plemenitih gasova). Ranije su bili korišćeni rimski brojevi. U Americi, rimskim brojevima je dodavano "A" ako je grupa u s- ili u p-bloku, ili "B" ako je grupa u d-bloku. Rimski brojevi su odgovarali zadnjoj cifri u današnjoj imenskoj konvenciji (e.g. elementi grupe 4 su bili grupa IVB, a elementi grupe 14 su bili grupa IVA). U Evropi je korišteno slično obeležavanje, izuzev da je "A" korišćeno ako je grupa bila pre grupe 10, a "B" je korišteno za grupe uključujući i iza grupe 10. Dodatno grupe 8, 9 i 10 su tretirane kao triplet-grupa, kolektivno poznata u obe notacije kao grupa VIII. Godine 1988, novi IUPAC imenski sistem je ušao u upotrebu, i ranije korištena imena grupa su postala zastarela.
Nekim od tih grupa su data trivijalna (nesistematska) imena, kao što je prikazano u donjoj tabeli, mada se pojedina retko koriste. Grupe 3–10 nemaju trivijalna imena i oslovljavaju se jednostavno po njihovim grupnim brojevima ili po imenu prvog člana grupe (kao što je 'scandijumova grupa' za Grupu 3), pošto one pozuju sličnosti i/ili vertikalne trendove u manjoj meri.
Elementi u istoj grupi obično slede patern u pogledu atomskog radijusa, energije jonizacije, i elektronegativnosti. Idući od gore nadole u grupi, atomski radijusi elemenata se povećavaju. Pošto broj popunjenih energijskih nivoa raste, valentni elektroni se nalaze sve dalje od nukleusa. Idući od gore na dole, svaki sukcesivni element ima sve manju energiju jonizacije jer je lakše da se ukloni elektron. Slično tome, elementi grupe imaju idući od gore na dole sve manju elektronegativnost usled povećanja rastojanja imeđu valentnih elektrona i nukleusa. Postoje izuzeci tih trendova, na primer u grupi 11 gde se elektronegativnost povećava idući naniže.
Periode
Elementi u istoj periodi ispoljavaju tredove u pogledu atomskog radijusa, energije jonizacije, afiniteta elektrona, i elektronegativnosti. Krečući se sa leva na desno duž periode, atomiski radius se obično snižava. Do toga dolazi zato što svaki sukcesivni element ima dodatni proton i elektron što ima za posledicu približavanje elektrona nukleusu. Smanjenje atomskog radijusa uzrokuje povišenje energije jonizacije idući s leva na desno duž periode. Što čvršće je element vezan to je više energije potrebno za uklanjanje elektrona. Elektronegativnost se povišava u istom maniru kao i energija jonizacije, zbog privlačenja elektrona od strane nukleusa. Afinitet elektrona takođe pokazuje izvestan trend duž periode. Metali (na levoj strani periode) generalno imaju niži elektronski afinitet od nemetala (na desnoj strani periode), sa izuzetkom plemenitih gasova.
Blokovi
thumb|400px|Sa leva na desno: s-, f-, d-, p-blok u periodnom sistemu Specifični regioni periodnog sistema se nazivaju blokovima u skladu sa redosledom u kom su elektronske ljuske elemenata popunjene. Blokovi su nazvani po podljusci u kojoj „zadnji“ elektron teoretski boravi. s-blok se sastoji od prve dve grupe (alkalnih i zemnoalkalnih metala), kao i vodonika i helijuma. p-blok se sastoji od zadnjih šest grupa, što su grupe 13 do 18 po IUPAC notaciji i sadrži između ostalog, sve metaloide. d-blok se sastoji od grupa 3 do 12 i sadrži sve prelazne metale. f-blok, koji se često prikazuje ispod ostatka periodnog sistema, ne sadrži numerisane grupe i obuhvata lantanoide i aktinoide.
Essertenne-et-Cecey
Esertan et Sese je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Gornja Saona koja pripada prefekturi Vezul.
Periodni sistem elemenata
Metali, metaloidi i nemetali
[[Datoteka:Periodic table (metals–metalloids–nonmetals, 32 columns).png|300px|right|thumb
Na osnovu zajedničkih fizičkih i hemijskih svojstava, elementi se mogu klasifikovati u nekoliko kategorija: metali, metaloidi i nemetali. Metali su u opštem slučaju sjajne, visoko provodne čvrste materije koje formiraju legure jedan s drugim, i jonska jedinjenja (soli) sa nemetalima (izuzev plemenitih gasova). Većina nemetala su obojeni ili bezbojni izolacioni gasovi; nemetali koji formiraju jedinjenja sa drugim nemetalima čine to putem kovalentnog vezivanja. Između metala i nemetala su metaloidi, koji imaju srednja ili mešovita svojstva.
Essertenne-et-Cecey
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 337 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 29 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 11,3 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 191 metar (maksimalnoj 246 m, a minimalnoj 187 m).
482 Petrina
482 Petrina je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 46,57 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 2,997 astronomskih jedinica (AJ).
Zejdizam
thumb|right|400px|Zejditskih [[Šijiti|šijita ima najviše u Jemenu (narančasto na karti)]] Zejdizam, zeidizam ili zaidizam (arapski: الزيدية az-zaydiyya, pridjev od zeidi, zaidi ili zejditi) je naziv za šijitski islamski pravac koji je osnovan u 8. vijeku u Arapskom kalifatu.
482 Petrina
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 14,463 stepeni, a orbitalni period iznosi 1895,454 dana (5,189 godina). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,101. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 8,84 a geometrijski albedo 0,237.
Periodni sistem elemenata
Metali, metaloidi i nemetali
Metali i nemetali se dalje mogu klasifikovati u potkategorije koje pokazuju gradijent od metalnih do nemetalnih svojstava, idući s leva na desno u periodnom redu. Metali se dalje dele u visoko reaktivne alkalne metale, manje reaktivne zemljoalkalne metale, lantanoide i aktinoide, arhetipske prelazne metala, i fizički i hemijski slabe post-tranzicione metale. Nemetali se jednostavno dele u poliatomske nemetale, koji pošto su najbliži metaloidima pokazuju donekle metalni karacter; diatomske nemetale, koji su esencijalno nemetalni; i monatomske plemenite gasove, koji su nemetalni i skoro kompletno inertni. Specijalizovana grupiranja kao što su refraktorni metali i plemeniti metali, koja su podskup (u ovom slučaju) prelaznih metala, su isto tako poznata i povremeno korišćena.
Zejdizam
Zejditi su se odvojili od imamita i ismailita zbog neslaganja oko toga tko je peti imam. Imamiti i ismailiti vjeruju da je to bio Muhamed al-Bakir, dok Zejditi vjeruju da je to bio njegov polubrat Zeid ibn Ali (drugim imenom Zeid al-Šehid).
Prvih pet imama po zejdizmu
Sljedbenici zejdizma priznaju poput svih ostalih šijita prva četiri od 12 imama, ali za razliku od šijita imamita (doktrina o 12 imama), oni priznaju Zeida ibn Alija (drugo ime Zeid al-Šehid) za imama, ali ne i njegova polubrata Muhameda al-Bakira, koji je za šijite Imamite peti imam. Zbog toga oni po geneološkom principu, nakon Zeid ibn Alia priznaju i sve druge potomke Hasan ibn Alia i Husein ibn Alia kao imame. Pored njih, ostali historijski poznati zejidski imami bili su; Jahja ibn Zeida, Muhamed al Nafs az-Zakijah i Ibrahim ibn Abdulah.
Periodni sistem elemenata
Elektronska konfiguracija
upright=0.9|thumb|left|Aproksimativni redosled po kome su ljuske i podljuske organizovane u poledu povećanja energije na osnovu [[Madelungovo pravilo|Madelungovog pravila]]
Tartuffe
Tartif (u originalu - Tartif ili varalica) je jedno od najznačajnijih Molijerovih dela. To je komedija u pet činova, napisana u aleksandrincu, u kojoj Molijer kritikuje religiozno licemerje. Tema ovog komada uzrokovala je zabrane njenog javnog izvođenja od premijere u Versaju 1664, pa sve do 1669. godine.
Periodni sistem elemenata
Elektronska konfiguracija
Elektronska konfiguracija ili organizacija elektrona koji orbitiraju neutralne atome ispoljava ponavljajući patern ili periodičnost. Elektroni okupiraju serije elektronskih ljuski (numerisanih kao ljuska 1, ljuska 2, itd). Svaka ljuska se sastoji od jedne ili više orbitala (imenovanih s, p, d, f i g). Sa porastom atomskog broja, elektroni progresivno popunjavaju te nivoe i orbitale, manje ili više sledeći Madelungovo pravilo ili pravilo energetskog uređivanja, kao što je prikazano na dijagramu. Elektronska konfiguracija neona, na primer, je 1s2 2s2 2p6. Sa atomskim brojem deset, neon ima dva elektrona na prvom nivou, i osam elektrona na drugom nivou — dva u s orbitali i šest u p orbitali. S perspektive periodnog sistema, kad prvi put elektron zauzme novi nivo, započinje se nova perioda. Takve pozicije su zauzete vodonikom i alkalnim metalima.
Zejdizam
Historija sekte
Osnivač sekte bio je imam Zeid ibn Ali (unuk 3 šijitskog imama Huseina) i njegovi slijedbenici su; Abul Jarud Zijad, Sulejman ibn Jarir, Katir-Nava Al-Abtar i Hasan ibn Salih.
Tartuffe
Likovi
Likovi u Tartifu su :
Periodni sistem elemenata
Elektronska konfiguracija
upright=1.35|thumb|right|Trendovi periodnog sistema (strelice označavaju povećanja)
Tartuffe
Radnja
Cela radnja odvija se u kući gospodina Orgona. Komedija počinje sa gospođom Pernel, koja upućuje pridike Dorini, hvaleći Tartifa kao osobu za primer. Kroz njenu priču autor nas uvodi u dešavanja i konflikt koji postoji u porodici, zbog Tartifa. Orgon je Tartifa upoznao u crkvi. Oduševljen njegovim karakterom i posvešćenošću Bogu, odlučio je da ga primi u svoju kuću, gde osim što mu je pružio ugodan život, uz pomoć gospođe Pernel, želi da ga uvede u ugledno društvo. Siromašan i pohlepan, Tartif, uvidešti slabost svojih zaštitnika, Orogna i njegove majke i gospođe Pernel, trudi se da istakne svoje vrline, pobožnost i skromnost, ali istovremeno uživa u ovozemaljskim zadovoljstvima i udvara se Orgonovoj ženi Elmiri.
482 Petrina
Asteroid je otkriven 3. marta 1902. godine.
Tartuffe
Radnja
U svom oduševljenju Tartifom, Orgon i njegova majka ostaju toliko zaslepljeni, da i pored ubeđivanja drugih ukućana, koji su Tartifa odmah pročitali, nisu u stanju da promene svoj stav. Orgon želi da uda svoju ćerku Marijanu za Tartufa i ako ovaj za to nije zainteresovan, a u sukobu oko svojih stavova izbacuje sina iz kuće, dok na zahtev Tartifa, ceo imetak prepisuje na njega.
Sondershausen
Zondershauzen je grad u njemačkoj saveznoj državi Tiringija. Jedno je od 50 opštinskih središta okruga Kifhojzer. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 23.747 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 16065067.
Tartuffe
Radnja
Ovakvo stanje zaslepljenosti ostalo je sve do trenutka kada, na ženinu inicijtivu, Orgon stavlja Tartifa na iskušenje. Sakriven ispod stola, lično je imao prilike da se uveri kako se Tartif udvara njegovoj ženi. Shvativši da je uhvaćen na delu, Tartif preti osvetom. U tom trenutku, Tartif i Orgon zamenjuju uloge. Tartif, na koga je prepisano imanje postaje Orgon, a Orgon i cela porodica padaju pod milost Tartifa.
Sondershausen
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Kifhojzer Zondershauzen se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Kifhojzer. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 208 metara. Površina opštine iznosi 200,8 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 23.747 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 118 stanovnika/km².
Tartuffe
Radnja
Sudski izvršitelj uručuje zahtev za iseljenje, po Tartifovom nalogu. Tek tada, kao poslednja u kući, gospođa Pernel, takođe uviđa Tartifove namere. S druge strane Valerije saznaje kako je Tartif izdejstvovao kod kralja, Orgonovo hapšenje u vezi utaje nekih dokumenata njegovog prijatelja.
Periodni sistem elemenata
Elektronska konfiguracija
Pošto su svojstva elementa uglavnom određena njegovom elektronskom konfiguracijom, osobine elemenata takođe imaju ponavljajuće ili periodične trendove. Neki primeri toga su prikazani na donjim dijagramima za atomske radijuse, energiju jonizacije i elektronski afinitet. Manifestacije tih periodičnih svojstava su bile poznate daleko pre razvoja teorije, i one su dovele do formulisanja zakona periodičnosti (ponavljanja svojstava elemenata u varirajućim intervalima) i formulisanja prvih periodnih sistema.
Zejdizam
Historija sekte
Prvi slijedbenici zejdizma bili su podijeljeni u šest skupina: Jarudija (vođa Abul Jarud Zijad), Sulejmanija (vođa Sulejman ibn Jarir), Tabirija (vođe Katir-Nava Al-Abtar i Hasan ibn Salih), Dukajnija šija i Kalafija šija.
Teologija
U pitanjima teologije, Zejditi su vrlo bliski učenju islamske vjerske sekte Mutazila, ipak među njima postoje razlike, najznačajnija je ona o problemu imamata, o kojem Mutaziliti imaju drukčiji stav od zejdita.
Zejditi ne vjeruju u nepogrešivost imama, niti u to da imame vodi božja volja. Zejditi također ne vjeruju da imamat mora obavezno prijeći s oca na sina, ali vjeruju da imam može biti bilo koji duhovni aristokrat (seid) koji je u krvnom srodstvu s prorocima Hasanom ibn Alijom ili pak s Huseinom ibn Alijom, ali to mora biti dokazano.
Zejditi vjeruju da je Zeid ibn Ali bio zakoniti nasljednik Imāmata jer je vodio pobune protiv Omejidskog kalifata, za kog su oni držali da je tiranski i korumpiran. Kako se Muhamed al-Bakir držao po strani u tom sukobu, on za zejditske sljedbenike nije bio pravi imam, jer pravi imam mora ustrajati u borbi protiv korumpiranih vladara. Zejditi, za razliku od ostalih šijita ne priznaju okultističku doktrinu o skrivenom imamu. Poput Ismailita i oni vjeruju u živućeg imama.
Zejditske zajednice i bivše države
Sljedbenika zejdizma, bilo je u Iranu, Iraku i Hidžazu (Saudijska Arabija), oni su već za ranog srednjeg vijeka uspjeli osnovati svoje teokratske države: Idrisidski Kalifat u Sjevernoj Africi (780–974), u Tabaristanu Alavidski Kalifat (864–928) te u Sjevernom Jemenu od 901. godine.
Jemen
Jemenski zejditski imami uzeli su sebi i titulu kalifa, i prezeli svjetovnu i duhovnu vlast. Osobito se istakao prvi jemenski kalif, Jahja al-Hadi punim imenom al-Hadi al-Jahja bin Husein bin al-Kasim ar-Rasi (po njemu su prvi zejditski imami Jemena zvani Rasidi). On je u Jemen došao iz Iraka, i upleo se u tadašnje vjerske sukobe, za sebe je tvrdio da je direktni potomak 3 imama Hasan ibn Alia, na kraju je uspio u Sadi, tadašnjem vjerskom centru Sjevernog Jemena oko 893. - 897., osnovati Zejdski imamat, sistem teokratske vladavine koji je uspio preživjeti sve do sredine 20. stoljeća i republikanske revolucije iz 1962. kad je svrgnut Muhamed al-Badr, zejditski imam i kralj Mutaveklijskog kraljevstva Jemen.
U današnjem Jemenu (osobito sjevernom) slijedbenici zejdizma čine oko 40-45% stanovništva, Jafari i Ismailiti čine svega 2-5%. Procjenjuje se da u Saudijskoj Arabiji, ima preko 1,000.000 slijedbenika zejditizma (u zapadnim provincijama).
Trenutno najpoznatiji zejditski pokret u svijetu je onaj Huseina Baredina al-Hutia, koji je bio duhovni vođa pobune protiv jemenske vlade. U oružanim sukobima sa zeidskim pobunjenicima, vladine snage izgubile su 743 ljudi, a hiljade nedužnih civila je ubijeno ili raseljeno zbog borbenih djelovanja između zejditskih i vladinih snaga, sve je to uzrokovalo tešku humanitarnu krizu u sjevernom Jemenu.
Periodni sistem elemenata
Atomski radijusi
thumb|upright=1.35|left|Atomski radijus kao funkcija atomskog broja
Zejdizam
Jemen
Broj pripadnika Zejdi sekte pri kraju kraju 20. vijeka bio je oko 7,000.000 ljudi.
Periodni sistem elemenata
Atomski radijusi
Atomski radijusi variraju u predvidivom i objašnjivom maniru duž periodnog sistema. Na primer, radijusi se generalno smanjuju duž periode u tabeli, idući od alkalnih metala do plemenitih gasova; i povećavaju se idući niz grupe. Radius se naglo povećava nakon plemenitog gasa na kraju svake periode i alkalnog metala na početku sledeće periode. Ovi trendovi atomskih radijusa (i raznih drugih hemijskih i fizičkih svojstava elemenata) se mogu objasniti teorijom elektronskih nivoa atoma; oni pružaju značajnu evidenciju za razvoj i potvrđivanje kvantne teorije.
Elektroni u na 4f-podnivou, koji se progresivno popunjava idući od cerijuma (elementa 58) do iterbijuma (elementa 70), nisu posebno efektivni u zaštićivanju rastućeg nuklearnog naelektrisanja iz isturenijih podnivoa. Elementi neposredno iza lantanoida imaju atomske radijuse koji su manji nego što bi očekivalo i koji su skoro identični sa atomskim radijusima elemenata neposredno iznad njih. Stoga hafnijum ima virtualno isti atomski radijus (i hemijska svojstva) kao cirkonijum, i tantal ima atomski radijus sličan niobijumu, i tako dalje. Ova pojava je poznata kao lantanoidna kontrakcija. Efekat lantanidne kontrakcije je primetan do platine (elementa 78), nakon čega je maskiran relativističkim efektom poznatim kao efekat inertnog para. Kontrakcija d-bloka, koja je slična efektu između d-bloka i p-bloka, je manje izražena nego lantanoidna kontrakcija, mada proizilazi iz sličnih uzroka.
Energija jonizacije
thumb|500px|right|Energija jonizacije: svaki period počinje sa minimumom za alkalne metale, i završava se maksimumom for the noble gases
Elektronegativnost
thumb|right|upright=1.35|Grafikon prikazuje porast elektronegativnosti sa porastom broja grupe
Tartuffe
Radnja
Srećom, umesto Orgona policajac hapsi Tartifa i oprašta Orgonu, objašnjavajući kako je kralj od samog početka uvideo da je Tartifov prevarant i kako je samo čekao pogodan trenutak da ga uhapsi. Orgon zadovoljan, udaje ćerku za Valerija.
Slučaj Tartif
Mnogi kritičari Tartifa vide istovremeno kao komediju i kao tragediju. Vreme u kome je nastala, bilo je veoma komplikovano. I pored toga što je Francuska potpisala Nantski edikt (1598), koji je protestantima garantovala verske slobode, inkvizicija je sprovodila svoj režim, a katolički poglavari su imali veliki uticaj na sve državne poslove. Ova situacija, završila se tako što je Luj XIV poništio edikt 1685. godine.
Molijerova ideja u prvom trenutku nije bila da napiše dramu sa srećnim završetkom. U martu i aprilu 1664. godine Molijer je napisao Tartifa u tri čina, koji je nedovršen prvi put odigran u Versaju, u sklopu velikih dvorskih svečanosti 12. maja 1664. godine. Publika je od prvog trenutka bila podeljena. Iako je autor bio miljenik kralja Luja XIV, odmah po premijeri je zabranjeno njegovo izvođenje, a jedan od najvećih protivnika bila je Kraljica majka. Period od prve premijere, do 5. februara 1669, poznat je kao „Slučaj Tartif“.
Tako je Molijer započeo borbu za svoje delo. Njegovi protivnici smatrali su da se ne radi o komediji, već o kritici i satiri vezanoj za religiju i pobožnost. Zapravo, u ovoj drami Molijer nije prikazao samo jedan tip licemera, već je ponudio ogledalo licemerja, kao političkog i ideološkog obrasca staleške apsolutističke monarhije. Stoga Tartif nije samo tip junaka licemera, već se njemu ogleda čitavo jedno doba sa svojim nastranostima. Tartif je zapravo vrlo složen književni lik, jer je, s jedne strane, njegov karakter deformisan licemerjem, ali sa druge on i sam, u jednom, trenutku, govori u ime svojih posmatrača.
Periodni sistem elemenata
Elektronegativnost
Elektronegativnost je tendencija atoma da privlači elektrone. Elektonegativnost atoma je zavisna od njegovog atomskog broja i rastojanaja između valentnih elektrona i nukleusa. Što je veća njegova elektronegativnost, to više element privlači elektrone. Ovo svojstvo je prvi predložio Linus Pauling 1932. godine. U opštem slučaju, elektronegativnost se povećava idući s leva na desno duž periode, i smanjuje se spuštanjem niz grupe. Fluor najelektronegativniji element, dok je cezijum najmanje elektronegativan, bar među elementima sa znatnom količinom dostupnih podataka.
Galang
"Galang" je prva singlica na M.I.A.-inom albumu Arular. Napisali su je Maya Arulpragasam, Justine Frischmann, Ross Orton i Steve Mackey. Riječ 'galang' dolazi iz jamajkanskog žargona za 'nastaviti' ("go on"). Arulpragasam je "Galang" prvi put izdala godine 2003. za nezavisnu izdavačku kuću Showbiz Records, s nakladom od samo 500 vinilnih ploča. Kako joj je slava narasla, tako je pjesma ponovno izdata 2004. godine nakon što je potpisala ugovor za XL Records a treći put je izdana kao "Galang '05" godine 2005.
Singlica je postala poznata još u svom white label izdanju Showbiz Records, s obzirom da su je rado puštali DJ.evi kao Pete Tong, koji ju je izdao na svom radio-setu Essential Selection godinu 2003. File-sharing singlice je potom slijedio na Internetu zahvaljujući reklami "od usta do usta". M.I.A. je pjesmu izvela 5.11. 2004. na Sen kväll med Luuk i 27.5. 2005. u okviru emisije Late Night with Conan O'Brien. "Galang" je poslužio kao podloga za reklamu za Honda Civic, te u epizodi "The Abyss" u drugoj sezoni TV-serije Entourage.
Periodni sistem elemenata
Elektronski afinitet
thumb|upright=1.8|right|Zavisnot elektronskog afiniteta od atomskog broja. Vrednosti se generalno povećavaju duž svake periode, kulminirajući sa halogenima, pre naglog smanjenja kod plemenitih gasova. Primeri lokalizovanih pikova koji su uočljivi kod vodonika, alkalnih metala i [[10. grupa hemijskih elemenata|elemenata 11. grupe su uzrokovani tendencijom kompletiranja s-orbitala (pri čemu je 6s orbitala zlata dodatno stabilizovana relativističkim efektima i prisustvom popunjene 4f orbitale). ]]
Elektronski afinitet atoma je količina energije koja se oslobodi dodavanjem elektrona u neutralni atom, čime se formira negativni jon. Mada elektronski afinitet znatno varira, izvesni obrasci su primetni. Generalno, nemetali imaju pozitivnije vrednosti elektronskog afiniteta od metala. Hlor najjače privlači dodatni elektron. Elektronski afiniteti plemenitih gasova nisu nepobitno izmereni, tako da oni možda imaju neznatno negativne vrednosti.
Trend smanjivanja elektronskog afiniteta idući niz grupe je logičan. Dodatni elektron ulazi u orbitale koje su udaljenije od nukleusa. Kao takav taj elektron u manjoj meri privlači nukleus i manje energije se otpušta njegovim dodavanjem. Međutim, pri kretanju nih grupe, oko jedne trećine elemenata pokazuje anomalna svojstva, pri čemu teži elementi imaju veće elektronske afinitete od njihovih susednih lakših kongenera. Ta pojava je uglavnom posledica nedovoljnog zaštićivanja d i f elektronima. Uniformno smanjenje elektronskog afiniteta je primetno jedino u 1. grupi atoma.
Metalni karakter
Što je niža vrednost energije jonizacije, elektronegativnosti i elektronskog afiniteta, to u većoj meri element ima metalni karakter. Nasuprot tome, nemetalni karakter se povećava sa povećanjem vrednosti tih svojstava. Imajući u vidu periodične trendove te tri osobine, metalni karakter ima tendeciju opadanja duž periode (ili reda). Postoje izvesne iregularnosti, uglavnom zbog slabe zaštite nukleusa d i f elektronima, i relativističkih efekata. Elementi sa najizraženijim metalnim karakterom (poput cezijuma i francijuma) su u donjem levom uglu periodnog sistema, a nemetalni elementi (kiseonik, fluor, hlor) su prevashodno u gornjem desnom uglu. Kombinacija horizontalnih i vertikalnih trendova u ispoljavanju metalnog karaktera objašnjava rebrastu liniju podele između metala i nemetala u nekim periodnim sistemima, i praksu da se ponekad elementi pored te linije smatraju metaloidima.
Istorija periodnog sistema hemijskih elemenata
Iako je sastavljanje periodnog sistema nešto što se rutinski pripisuje Mendeljejevu, periodizacija i sistematizacija elemenata ima znatno dužu istoriju.
Već u 17. veku, tačnije 1661. godine, Robert Bojl je poređao tada poznatih 13 elemenata po rastućoj relativnoj atomskoj masi, dok će ovaj sistem proširiti Lavoazje sa dodatnih 11 elemenata.
Za ovo vreme značajna otkrića na polju hemije i fizike, omogućila su otkrivanje i imenovanje novih elemenata, tako da je potreba za klasifikacijom tog rastućeg broja poznatih elemenata postajala sve očiglednija. Johan Debernajer, kao odgovor na ovu potrebu, formira sistem elemenata koji su bili poređani u trijade, po zajedničkim osobinama, i tako da relativna atomska masa srednjeg elementa trijade bude aritmetička sredina gornjeg i donjeg. Sličnu sistematizaciju dao je i francuz de Šakankurtua, koji je došao na ideju da elemente, po rastućoj relativnoj atomskoj masi poređa u spiralu obmotanu oko valjka.
Svakako najozbiljni pomak ka današnjem periodnom sistemu, pre Mendeljeva dao je Džon Njulends koji je prema ugledu na muzičke oktave, dao periodni sistem sa elementima poređanim u oktave, tako da se osobine periodično ponavljaju nakon svakih 7 elemenata. U vertikalnim kolonama, elementi su bili poređani po porastu Ar, dok su horizontalne vrste bile uslovljene sličnošću u osobinama.
Ipak rad Mendeljejeva na periodzaciji elemenata ostao je zapamćen kao najvažniji, nemalo zato što je njegovo rešenje periodnog sistema zaista bilo najadekvatnije. 1869. on daje prvu verziju periodnog sistema sa rasporedom elemenata sličnim onom kod Njulendsa. Ovakav raspored Mendeljejev je uslovio zakonom periodičnosti koji je dao po kome su fizičke i hemijske osobine elemenata periodične funkcije njihove relativne atomske mase.
1871. Mendeljev daje drugu, reformisanu verziju periodnog sistema koja se temeljila na izmeni koju je Mendeljejev napravio u zakonu periodičnosti. Naime, on je primetio da su osobine hemijskih elemenata zapravo periodične funkcije njihovih rednih brojeva. Reformisani periodni sistem imao je elemente podeljene u vertikalne nizove - grupe - koje su sadržale elemente sličnih osobina i horizontalne nizove - periode - koje su imale elemente poređane po rastućem rednom broju, i u kojima su su osobine iz prethodnog niza periodično ponavljale. Grupa je u početku bilo 8, prvih 7 su imale podgrupe dok je osma bila podeljena u trijade. Perioda je bilo sedam, i sistem nije sadržao plemenite gasove. Mendeljejev je takođe predvideo postojanje elemenata sa drugim atomskim masama koji još nisu bili otkriveni, ali je na osnovu zakona periodičnosti za njih ostavio odgovarajuća mesta.
Danas se ova periodičnost objašnjava periodičnošću javljanja sličnih elektronskih konfiguracija u odgovarajućim atomima.
Tartuffe
Slučaj Tartif
I ako je bila zabranjena, komedija se i dalje izvodila po kućama. U isto vreme bila je i osuđivana. Pariski nadbiskup zabranio je delo sa pretnjom da će izbaciti iz crkve svakog ko ga bude čitao, štampao ili prikazivao, bilo javno ili privatno.
U kraljevom odsustvu, 1667. godine Molijer je preradio Tartifa i pokušao da ga postavi na scenu pod novim naslovom, „Varalica“. Međutim, komad je ponovo zabranjen, pošto je moć religioznih grupacija koje se protive pozorištu i dalje bila velika. U pokušaju da intervenišu protiv zabrane, dva glumca su odlazila kod kralja u Flandriju, dok se ovaj nalazio u ratnom štabu, ali njihov trud nije urodio plodom.
Tek posle višegodišnje borbe, 1669. Molijer je dobio zvaničnu dozvolu od kralja za javno prikazivanje komedije, posle čega je komedija postigla veliki uspeh.
Dijetetski minerali
Dijetetski minerali (mineralni nutrijenti) su hemijski elementi koji su neophodni svim živim organizmima, pored četiri elementa ugljenik, vodonik, azot, i kiseonik, koji su prisutni u većini organskih molekula.
Minerali po redu zastupljenosti u ljudskom telu obuhvataju sedam glavnih minerala: kalcijum, fosfor, kalijum, sumpor, natrijum, hlor, i magnezijum. Važni elementi u tragovima, neophodni za život sisara, obuhvataju gvožđe, kobalt, bakar, cink, molibden, jod, i selen.
Preko dvadeset minerala je neophodno sisarima, i još nekoliko raznim drugim formama života na Zemlji. Totalni broj minerala koji su apsolutno neophodni nije poznat za bilo koji organizam. Poznato je da su potrebne ultra male količine nekih mineral (npr., bora, hroma), ali je njihova precizna biohemijka priroda nepoznata, dok se za druge (npr. arsen, silicijum) pretpostavlja da imaju značaj, ali za to nema dokaza.
Većina minerala koji ulaze u dijetarnu fiziologiju organizma se sastoji od jednostavnih jedinjenja hemijskih elemenata. Veći agregati minerala se moraju razložiti tokom apsorpcije. Biljke apsorbuju rastvorene minerale u zemljištu, koje naknadno koriste biljojedi i minerali se dalje prenose kroz lanac ishrane. Veći organizmi takođe mogu da konzumiraju zemljište (geofagija) i soli, čime obezbeđuju mirale nedostupne u hrani.
Bakterije imaju esencijalnu ulogu u atmosferskom dejstvu na stene koje rezultuje u oslobađanju nutrijenata za njihovu sopstevnu ishranu, kao i za ishranu drugih učesnika ekološkog lanca ishrane. Jedan mineral, kobalt, je dostupan za životinjskoj ishrani jedino nakon što ga bakterije ugrade u komplikovane molekule, kao što je vitamin B12.
Esencijalni hemijski elementi za sisare
Pojedini izvori navode šesnaest hemijskih elementa koji su neophodni za održavanje ljudskih biohemijskih procesa služeći strukturne i funkcionalne uloge, kao i elektroliti. Drugi izvori navode 26 elementa (uključujući vodonik, ugljenik, azot i kiseonik). Mnogi drugi element nemaju dovoljno istraženu funkciju. Većina dijetarnih elementa ima relativno nisku atomsku težinu, i znatnu rasprostranjenost:
Periodni sistem elemenata sa označenim esencijalnim elementima
Univerzitet u Kabulu
Univerzitet u Kabulu (د کابل پوهنتون; Universitas Cabulensis) je javni univerzitet smješten u Kabulu u Afganistanu. Univerzitet je osnovan 1931., a 1932. je započeo sa upisom studenata. Univerzitet pohađa oko 25,000 studenata, od toga oko 38% studentica.
Kontroverza oko naziva na perzijskom
U službenoj upotrebi univerzitet je poznat pod nazivom na paštunskom jeziku Da Kābul Pohantūn (دکابل پوهنتون). Unatoč tome, univerzitetu su stizali prijedlozi da se uz naziv na paštunskom jeziku počnu koristiti i nazivi na perzijskom i engleskom jeziku. Ovi su prijedlozi u prvom redu dolazili od studenata govornika perzijskog koji su tvrdili da nekorištenje perzijskoga predstavlja diskriminaciju od strane vlasti prema govornicima ovoga jezika. To je dovelo do studentskih okršaja sa policijom u novembru 2008. godine kada su studenti zahtijevali uklanjanje zabrane na korištenje perzijskog jezika. Okršaji su započeli nakon što je ministar kulture, obrazovanja, turizma i mladih Karim Khoram odlučio zabraniti korištenje perzijskih izraza u vladinim institucijama i medijima koje ona kontrolira, a mladi novinar koji je koristio perzijski naziv univerziteta u državnim novinama bio je kažnjen.
Istorija
levo|minijatura|fotografija iz pedesetih minijatura|Laura Bush, supruga predsjednika SAD-a u posjetu instituciji 2005. godine Univerzitet u Kabulu osnovan je 1931. godine za vrijeme vladavine Muhammed Nadir Šaha i mandata premijera Muhammad Hašim Kana. Institucija je upisala prve studente već sljedeće 1932. godine, a u osnivanju su podršku dale i vlade Francuske, Weimarske Republike, Sovjetskog Saveza i Sjedinjenih Američkih Država.
Strani predavači koji su u ovome periodu predavali na kampusu zainteresirali su po prvi puta lokalne studente i za teme kao što su komunizam, feminizam ili na primjer kapitalizam. U ovome je periodu institucija izrodila buduću elitu koja će voditi zemlju u narednim decenijama te je nastalo i više političkih pokreta različitih ideoloških usmjerenja. Povremeno je dolazilo i do nasilnih okršaja među grupama sa različitim usmjerenjima što je u sedamdesetima dovelo i do ubistva pjesnika Saydala Sokhandana u toku jedne od rasprava. Nakon pada vlade vođene od strane Narodne demokratske partije Avganistana 1992. godine većina akademskog osoblja napustilo je univerzitet.
Dolazak Talibana na vlast označio je početak golemih izazova u radu univerziteta. Novi su vlastodršci zatvorili šezdeset i tri škole, a zatim i Univerzitet u Kabulu čime su kronični problem nepismenost učinili znatno gorim.
Nakon rušenja talibanskog režima kasne 2001. godine koalicijske snage u zemlji su jedan od fokusa stavile i na ponovno pokretanje uništenih obrazovnih institucija. Do januara 2004. univerzitet je imao ukupno svega 24 kompjutera. U narednim godinama uspostavljeni su i programi suradnje sa institucijama visokog obrazovanja u SAD-u i Njemačkoj. Među donacijama je bila i donacija 25 000 knjiga Stomatološkom fakultetu od strane vlasti Irana u 2007. godini.
Mišo Kovač
Životopis
Rođen u Šibeniku kao dijete Zrinke i Jakova Kovača. Mišo je rastao u obitelji sa bratom Ratkom i sestrom Blankom.
Zanat tapetara trebao je obilježiti životni put Miše Kovača, ali je, na jednom natjecanju talenata u Karlovcu, s pjesmom "I can't stop loving you" Raya Charlesa, doživio je veliki uspjeh, te je tako određen životni, a i estradni put ovog karizmatičnog pjevača.
Hit kojim je trasirao put ka najuspješnijem pjevaču zabavne glazbe, ikada viđenim na svim prostorima bivše Jugoslavije, bila je "Više se nećeš vratiti", pobjednička pjesma s nekad popularnog sarajevskog festiva "Vaš šlager sezone" (1969.), djelo tada mladog skladatelja i tekstopisca Đorđa Novkovića. Taj je singl prodan je u pola milijuna primjeraka. A suradnja s Novkovićem obilježila je gotovo čitav Kovačev opus, te se nastavila i dalje, sve do iznenadne Novkovićeve smrti, 2007. godine. Godine 1971. osvojio je festival u Splitu s pjesmom Stjepana Mihaljinca "Proplakat će zora", koji je također prodan u pola milijuna kopija, i definitivno se učvrstio na tronu najpopularnijeg pjevača u bivšoj Jugoslaviji, a, usprkos godinama, njegova karizma ni do danas nije izblijedila.Nakon 1980. i pobjede u Splitu sa pjesmom "Dobra ti večer mati moja" dugi niz godina nije nastupao na festivalu.
Pjevač je s daleko najviše prodanih ploča (i ostalih nosača zvuka) zabavne glazbe u bivšoj SFRJ, a u Hrvatskoj da i ne govorimo.
Okušao se i glumačkim vodama glumeći s Radom Šerbedžijom u filmu "Poslijepodne jednog fazana". Glazbena karijera i dalje je cvala, pet puta je proglašavan pjevačem godine, a 1989. godine proglašen je za osobu godine u bivšoj Jugoslaviji.
Od supruge Ljubice razveo se nakon četiri godine braka, te godine 1973. vjenčao se sa splićankom Anitom Baturinom, Miss Jugoslavije, sa kojom je 1975. godine dobio sina Edija, a dvije godine kasnije i kćerku Ivanu.Na turnejama po Kanadi i Australiji 80-tih odbija pjevati pod Pavelićevom slikom čime stječe reputaciju "komunjare" među ekstremnom emigracijom koja mu to nije oprostila.Prije prvih višestranačkih izbora u Hrvatskoj u velikom intervjuu danom u Nedjeljnoj Dalmaciji pod naslovom "Dalmacija u mom oku" izjavljuje:"Ako ovi dođu na vlast, za mene ovdje više nema mjesta",misleći ma HDZ.
Godine 1992., došlo je do velike tragedije. Njegov sin, Edi, koji se pridružio specijalnoj postrojbi Hrvatske vojske zvanoj "Škorpioni" tijekom Domovinskog rata, biva ubijen u Zagrebu pod sumnjivim okolnostima. Mišo tu vijest nikada nije potpuno prebolio.
Nakon Edijeve smrti, javno je obznanio da više neće nastupati.Nakon toga pristupa kratkotrajno Paraginom HOS-u slikajući se za novine u crnoj odori.
U depresiji, 14. siječnja 1999., u zagrebačkom stanu u ulici Maksimirska 69, Mišo Kovač pucao je sebi u prsa neprijavljenim pištoljem "Beretta", ali taj neuspjeli pokušaj samoubojstva donio mu je saznanje da život mora ići dalje. U tim 90-im godinama, osim sina Edija, izgubio je majku, kao i mlađeg brata Ratka. Prije Kovačevog pucnja u prsa, brak sa Anitom se raspao, te je pokušao ostvariti ljubavnu vezu sa 30 godina mlađom astrologinjom Silvijom Conte Calvi Marković. Nakon još jednog ljubavnog brodoloma, nova Kovačeva životna pratilja postala je Lidija Pintarić.