cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Protektorat Aden
Savjetodavni Ugovori
Ovi sporazumi su dopuštali Britancima da slobodno postavljaju svoje ljude (resident advisor) po marionetskim državicama koje su ga potpisale, na taj način su oni mogli čvrće kontrolirati njihove unutrašnje poslove. Ovaj naizgled ekonomičan i jednostavan model koji je trebao osigurati stabilnost i mir vladarima marionetskih tvorevina, na kraju je ispao loš, jer je narasla službena korupcija i samovolja vladara koja je graničila s tiranijom. Zbog tog su izbijale česte plemenske pobune, na to bi Britanci odgovarali avionskim napadima i neselektivnom brutalnom kolektivnom kažnjavanju čitavih naselja onih plemena koja su tvrdoglavo ustrajala u otporu protiv Britanaca i njihovih vazala. Nakon Drugog svjetskog rata porastao je i utjecaj tek rođenog arapskog nacionalizma koji je zahvaljujući novoj tehnologiji - tranzistorskim radio aparatima dospio i do najzabačenijih dijelova Jemena.
Izazovi
Britansku vlast je prvi počeo ozbiljno ugrožavati kralj Ahmad bin Jahja iz sjevernojemenskog Mutaveklijskog kraljevstva Jemen, koji nije priznavao Britansku vlast po Južnoj Arabiji i želio stvoriti Ujedinjeni Jemen. Kasnih 1940-ih i ranih 1950-ih, njegove snage su sudjelovale u nizu sukoba na demarkacionom teritoriju Lubičastoj zoni, koja je osnovana 1914 a služila je kao linija razgraničenja između britanskog Adena i otomanskog Jemena.
Britanski savjetnik za zapadni dio Protektorata Aden iz 1950, Kennedy Trevaskis, sastavio je plan koji je predviđao da se od protektorata stvore dvije federacije, na teritorijima gdje su i tako postojale dvije upravne podjele. Cilj tog plana je bio da se osujete pokušaji destabilizacije sa sjevera od strane kralja Ahmada bin Jahje, koji je na razne načine pomagao anti-britanske snage po Južnom Jemenu, tako da su učestale pobune 1950-ih. Sjeverni Jemen postao je još primamljiviji stanovnicima juga, kad je ušao u Ujedinjenu Arapsku Republiku, federaciju Egipta, Sirije i Sjevernog Jemena iza koje je stajao tada mlad Gamal Abdel Naser, čija je pojava u arapskom svijetu budila velike nade u bolje sutra.
Federacija i kraj protektorata
Luka Aden je i nadalje bila od velikog značenja za Veliku Britaniju, iako se britansko kolonijalno carstvo, raspadalo nakon 1945, ovaj put je značenje Adena poraslo jer je on osiguravao siguran dotok bliskoistočne nafte u Evropu i Ameriku. Aden iz tog vremena bio je značajno sjedište britanske vojske na Bliskom istoku.
Ustanak u Adenu i odlazak Britanaca
Širenje socijalističkih ideja po arapskom svijetu, zvijezda nesvrstanih Gamal Abdel Naser i sovjetsko prisutstvo u bliskoistočnim sukobima potenciralo je val oružanih pobuna na jugu Jemena. Tako da je 10. novembra 1963. u Federaciji proglašeno izvanredno stanje.
Od 1963. počelo je okrupnjavanje anti - kolonijalnih snaga, koje su se na kraju okupile u dvije rivalske organizacije Narodni oslobodilački front (NLF) - iza kojeg je stajao Egipat i Front za oslobođenje okupiranog Južnog Jemena (FLOSY). Te dvije gerilske organizacije borile su se protiv Britanaca ali i jedna protiv druge.
Značajniji događaj iz tog vremena bila je Bitka za Krater 1967. Stvar se pogoršala kad je 20. juna 1967. došlo do pobune i otkazivanja poslušnosti u Vojsci Federacije, koja se proširila i na policiju. Red su ponovno uz velike napore uspostavile jedinice britanske vojske. Ali su učestali gerilski napadi osobito oni iza kojih je stajao NLF uskoro prisilili Britance da se krajem novembra 1967 konačno napuste Aden.
Dessau
Desau je grad u Nemačkoj na ušću reke Milde u Elbu. Treći je po veličini grad pokrajine Saksonija-Anhalt (posle Halea i Magdeburga).
Istorija
Desau se prvi put pominje 1213. Postaje važan centar 1570, kada je osnovana kneževina Anhalt, a Desau postao glavni grad ove države u okviru Svetog rimskog carstva. Država Anhalt je rasformirana 1603, ali Desau je nastavio da prosperira, kao prestonica male države Anhalt-Desau. Od 1863 do 1918, Desau je bio glavni grad ponovo formirane države Anhalt.
U gradu je tokom Drugog svetskog rata postojala vojna avio-industrija, tako da je grad uništen intenzivnim bombardovanjem savezničke avijacije. U vreme Istočne Nemačke, grad je ponovo izgrađen kao industrijski centar.
Posle ujedinjenja Nemačke, mnogi istorijski spomenici su rekonstruisani.
Znamenitosti
Desau je rodno mesto kompozitora Kurta Vajla, u čiju čast se od 1993. u gradu održava festival.
Engleski vrt
Vrt u blizini Desaua Dessau-Wörlitzer Gartenreich je najveći park engleskog stila u kontinentalnoj Evropi. Nalazi se pored reke Elba i dug je 25 kilometara. Osnovan je oko 1750. po nalogu princa Leopolda III od Anhalt-Desaua.
Army (film)
Army je indijski Bollywood film ostvaren 1996, glavne uloge su pripale Sridevi, Danny Denzongpa, Ronit Roy, Ravi Kissen, Mohnish Behl, Sudesh Berry i Harish. Shahrukh Khan se pojavljuje specijalno u filmu.
Sadržaj
Arjun i Geeta su mladi par, koji su u dubokoj ljubavi. Oni se vjenčavaju, i uskoro postaju ponosni roditelji. Arjun biva brutalno ubijen od strane gangstera Nagraja. Kada Geeta to sazna, ona odlučuje da se osveti za smrt svog muža. Nagraj smatra da mu udovica ne može nauditi, i ne obraća pažnju na nju. Ali biva iznenađen kada se suoči sa Geetom i grupom mladih ljudi, koji su odlučni da ga unište, čak i ako će umrijeti pokušavajući to.
Köthen (Anhalt)
Keten je nemački grad u saveznoj državi Saksonija-Anhalt. Nalazi se u okrugu Anhalt-Biterfeld, oko 30 kilometara severno od Halea.
Gudgudee
Gudgudee (Devanagari: गुदगुदी, Nastaliq:گدگدی, prevod:Škakljanje) je indijski Bolivud film koji je režisirao Basu Chatterjee, ostvaren je 1997 godine.
Köthen (Anhalt)
Od 1194. Keten je bio sedište kneževa Anhalta. Bio je glavni grad nezavisne kneževine (od 1806. grofovije) Anhalt-Keten u periodu 1603—1847.
U Ketenu je od 1717. do 1723. živeo i radio kao kapelmajstor Johan Sebastijan Bah. Tu je komponovao neka od svojih najpoznatijih dela, poput Brandenburških koncerata.
Safingol
Safingol je organsko jedinjenje, koje sadrži 18 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 301,508 Da.
Srpska pravoslavna parohija bolmanska
right|thumb|225px|Crkva svetih apostola Petra i Pavla u Bolmanu Srpska pravoslavna parohija bolmanska je parohija Srpske pravoslavne crkve sa sjedištem u selu Bolmanu u Baranji, koja pripada Arhijerejskom namjesništvu baranjskom Osječkopoljske i baranjske eparhije. Koriste se i opisni nazivi Parohija bolmanska, Bolmanska parohija, Parohija Bolman. Osnovana je prije 1730. godine i pripadala je prvo Sigetsko-mohačkoj eparhiji, koja se 1732. godine sjedinila s Budimskom eparhijom. Poslije Prvog svjetskog rata Parohija bolmanska ušla je u sastav Bačke eparhije, a od 1991. godina pripada tada obnovljenoj Osječkopoljskoj i baranjskoj eparhiji.
Organizacija parohije
Parohiju bolmansku sačinjavaju naselja Bolman, Novi Bolman, Majške Međe iz Općine Jagodnjak te Baranjsko Petrovo Selo, Novi Bezdan, Novo Nevesinje, Petlovac i Torjanci iz Općine Petlovac.
Crkva i krstovi
Parohija ima jednu crkvu, Crkvu svetih apostola Petra i Pavla u Bolmanu, osvećenu 1777. godine, čija je hramovna slava Petrovo (Petrovdan, Sveti apostoli Petar i Pavle; 12. jula), dva seoska krsta i (novi) parohijski dom. Jedan krst nalazi se u Bolmanu blizu istočnog (oltarskog) dijela crkve, a drugi u Majškim Međama, kod koga se večernje održava 14. avgusta na Makaveje (nekad je prava proslava bila 15. avgusta na dan Prenosa moštiju svetog prvomučenika i arhiđakona Stefana).
Parohijski dom
S izgradnjom novog parohijskog doma na istom "gruntu", između starog doma i privatne kuće, počelo se 1986. godine, a završen je i useljen 1990. godine. U starom parohijskom domu održavana su bogosluženja poslije Drugog svjetskog rata, sve dok nije obnovljena crkva koja je izgorjela u Bolmanskoj bitki.
Groblje
U parohiji postoji jedno pravoslavno groblje, koje se nalazi sa sjeverne strane županijske ceste Ž4041 (D517 --- Bolman --- Jagodnjak --- D7) blizu Novog Bolmana. Uz sjeverni rub pravoslavnog nalazi se katoličko groblje. Na groblju se nalazi kapelica koju je podigla porodica Horvat te kuća ispraćaja izgrađena 2000-ih godina.
Sveštenici
U početku, pored Lazara Popovića, koji je počeo sa službom u Bolmanu 1768. godine, spominju se do 1782. godine i Dimitrije Vuković, zatim Dimitrije Jovanović i Dimitrije Drnić.
U porti crkve sahranjen je Lazar Popović, na bolmanskom groblju sahranjeni su Stefan Popović, Prokopije Stanković, Jovan Gojković i Pantelejmon Horvat.
Od januara 1998. do kraja decembra 1998. godine Parohija bolmanska nije imala paroha, a o njoj su se starali administratori protojerej Mihajlo Marijanac, paroh darđanski, i jerej Slobodan Majkić, tada paroh uglješki. Od 1. januara 1999. do 2013. godine bolmanski paroh bio je protojerej Stevan Kuveždanin, rođen u Bolmanu 21. maja 1968 godine, prvi Bolmanac na tom položaju nakon dva vijeka postojanja Bolmanske parohije. Od 2015. on je paroh u Kneževim Vinogradima, a njega je u Bolmanu naslijedio jerej Srđan Trajković iz Bijelog Brda.
U Bolmanu je 15. oktobra 1953. rođen i sveštenik Branislav Stojković, koga je 1. novembra 2002. godine patrijarh Pavle postavio za drugog paroha u Železniku.
Bilten
Parohija je imala i svoj bilten "Parohijsko pismo (vašeg paroha jereja Stevana Kuveždanina)", koji je izlazio od 2001. do 2006 godine. Izdano je devet (9) brojeva.
Bucuie, Gorizia
Bucuie je naselje u Italiji u provinciji Gorica, u regiji Friuli-Venezia Giulia.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 31 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 149 m.
Chaahat
Sadržaj
Roop Rathore (Shahrukh Khan) je sjajan pjevač, kao i njegov otac, što je bio. On mora da vodi otac u Bombay, zbog liječenja. Da bi platio očevo liječenje, on pjeva đe se ukaže prilika, i tako dolazi u Ajay Narangov hotel, đe njegova sestra Reshma slavi svoj rođendan i ona se zaljubljuje u njega.
Ona ne zna da on voli doktoricu Pooju i zapošljava ga da radi u hotelu njenog brata. Ona je jako kapriciozna đevojka i navikla je da joj sve želje ispunjava brat. Kako je stekao veliku popularnost, kod đevojaka posebno, ona postaje ljubomorna i traži od njega da pjeva samo za nju. Odbijajući tu ponudu, on ostaje bez posla i odlazi kod Patelija, koji mu je ponudio posao takođe u hotelu, ali zbog Ajaya, on ne smije da primi Roopa da radi kod njega. Roop mora da plati očevu operaciju, tako da počinje da pjeva na ulici, ali ne dobija pare. Tako da on odlazi Reshmi, znajući da će ona platiti za operaciju. On govori Pooji da se prodao za pare i objašnjava joj situaciju. Kada je njegov otac čuo šta je uradio, on namjerava da napušti Bombay.
Kada je Reshma saznala da je Roop napuštio Bombay sa Poojom, ona pokušava da se ubije. Pooja i Roop se vjenčavaju, ali posle Ajay i Reshma kidnapuju Pooju, i Reshma joj se sveti zbog Roopa. Roop dolazi da spasi Pooju. On se bije sa Ajayom i Reshma mu govori da prestane ili će ubiti Pooju.
Roop prilazi Pooji, i Ajay pokušava da ubije njega i Pooju, ali on promašuje i ubija Reshmu.
Tarrytown, Georgia
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 87 stanovnika, što je 13 (13,0%) stanovnika manje nego 2000. godine.
Bear Valley Springs, California
Bear Valley Springs je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 5,172 stanovnika.
Veliki prasak
mini|desno|Prema teoriji Velikog praska, [[svemir se širi iz točke beskonačnog pritiska i gustoće (singularnosti).]] U fizičkoj kosmologiji, tzv. Veliki prasak predstavlja naučnu teoriju o poreklu univerzuma kao o širenju prostora i materije, koji je u početku bio beskonačno mali prostor beskonačno velikog pritiska i toplote u nekom konačnom vremenu u prošlosti. Sama ideja je nastala iz posmatranja koja ukazuju na to da crveni pomak galaksija (Hablov zakon) pokazuje da se galaksije udaljavaju jedne od drugih, što navodi na tvrdnju da su galaksije bile nekad međusobno mnogo bliže nego danas.
Swampscott, Massachusetts
Svompskot je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Masačusets.
Veliki prasak
Sam termin „Veliki prasak“ se koristi i u užem smislu da ukaže na tačku u vremenu kada je posmatrano širenje univerzuma počelo (Hablov zakon) - otprilike pre oko 13,7 milijardi godina (13.7 × 109) - i u širem smislu da ukaže na preovladavajuću kosmološku paradigmu koja treba da objasni poreklo i evoluciju kosmosa.
Motivacija i razvoj
mini|left|Umetnička vizija galaksije Mlečni put
Normalno 187strassebande bebo
velikog praska se razvila iz posmatranja strukture svemira i iz teorijskog razmatranja. Godine 1912. Vesto Sliper je izmerio prvi Doplerov pomeraj "spiralne magline" (spiralna maglina je zastareo naziv za spiralne galaksije), a ubrzo su je otkrio da se gotovo sve takve magline udaljavaju od Zemlje. On nije shvatio kosmološke implikacije ove činjenice, i zaista u to vreme bilo je vrlo kontroverzno da li su ove magline „ostrvski svemiri“ izvan Mlečnog puta. Deset godina kasnije, ruski kosmolog i matematičar Aleksandar Fridman je izvedeo Fridmanovu jednačinu iz jednačina opšte relativnosti Alberta Ajnštajna, koja je pokazivala da se svemir širi za razliku od statičkog modela svemira koji je zagovarao Ajnštajn u to vreme. Godine 1924. Hablova merenje velike udaljenosti do najbliže spiralne magline je pokazalo da su ovi sistemi bili zaista druge galaksije. Nezavisno od Fridmana, belkijski fizičar i rimokatolički sveštenik Žorž Lemetr je takođe izveo Firdmanove jednačine i predložio zaključak da je razlog za udaljavanje maglina širenje svemira.
Godine 1931. Lemetr je otišao korak dalje i predložio da evidentno širenje svemira, ako se projektuje nazad u prošlost, znači da bi se svemir bio sve manje kako se ide nazad u prošlost, sve do nekog konačnog trenutka u prošlosti, kada je masa celog svemira bila skoncentrisana u jednu tačku, „iskonski atom“, gde su i kada nastali prostor i vreme.
Počevši od 1924, Habl je mukotrpno razvio niz indikatora udaljenosti, preteče skale udaljenosti u astronomiji, koristeći 2500milimetarski teleskop Huker u opservatoriji Maunt Vilson. Ovo mu je omogućilo da proceni udaljenosti do galaksija čiju su crveni pomaci već bili izmereni. Godine 1929, Habl je otkrio vezu između udaljenosti i brzine udaljavanja, danas poznatu pod imenom Hablov zakon. Lemetr je već ranije pokazao da je to očekivano, s obzirom na kosmološki princip.
Tokom 1930-ih predlagane su i druge ideje kao nestandardne kosmologije da objasne Hablova zapažanja, među kojima je bio Milnov model, oscilatorni svemir (prvobitno predložio Fridman, ali su ga zagovarali Albert Ajnštajn i Ričard Tolman) hipoteza o umornoj svetlosti Frica Cvikija. mini|left|250p|Umetnička vizija satelita [[WMPA.]] Posle Drugog svetskog rata, pojavile su se dve različite mogućnosti. Jedna je bila model stabilnog stanja Freda Hojla, u kom bi se nova materija stvarala ako bi se činilo da se svemir širi. Po ovom modelu, svemir je približno isti u svakom trenutku. Drugi ideja je bila Lemetrova teorija velikog praska, koji je zastupao i dalje razvijao Džordž Gamov, koji je uveo prvobitnu nukleosintezu (BBN) i čiji su saradnici, Ralf Alfer i Robert Herman, predvideli kosmičko pozadinsko mikrotalasno zračenje. Na kraju, dokazi prikupljeni psomatranjem svemira, kao što su brojanje vangalaktičkih radio izvora i otkriće kvazara, su počeli da favorizuju teoriju velikog praska u odnosu na model mirnog stanja. Otkriće i potvrda kosmičkog pozadinskog mikrotalasnog zračenja 1964. učvrstili su model velikog praska kao najbolju teoriju o poreklu i evoluciji svemira. Veći deo tekućeg rada u kosmologiji uključuje razumevanje kako nastaju galaksije u kontekstu velikog praska, razumevanje fizike svemira daleko u njegovu prošlost, kao i usklađivanjem zapažanja sa osnovnom teorijom.
Ogromne korake u modelu velikog praska su učinjeni od kasnih 1990-ih godina kao rezultat velikih dostignuća u razvoju teleskopa, kao i analizu obilnih podataka dobijenih od satelita, kao što su misije COBE, svemirski teleskop Habl i WMAP Kosmolozi sada imaju prilično precizna i tačna merenja mnogih parametara modela Velikog praska, pa su načinili neočekivano otkriće po kom se čini da se širenje svemira ubrzava.
Hronologija
Ekstrapilacija širenja svemira unazad korišćenjem opšte realtivnosti daje beskonačnu gustinu i temperaturu u konačnom vremenskom trenutnku u prošlosti. Ovaj singularitet označava prekid opšte relativnosti. Koliko blizu možemo ektrapolirati ka singularitetu je tema rasprava - sigurno se ne može bliže nego od kraja Plankove epohe. Ovaj singularitet se ponekad naziva „veliki prasak“, ali se ovaj izraz može upotrebiti i na ranu, vruću fazu, što se može smatrati „rođenjem“ svemira. Prema merenjima širenja supernove tipa Ia, merenjima temperaturnih fluktiacija u kosmičkom mikrotalasnom zračenju, i merenjem korelacione funkcije galaksija, izračunata je starost svemira na 13,75 ± 0,11 milijardi godina. Podudaranje ova tri nezavisna merenja snažno podržava ΛCDM model koji u detalje opisuje sadržaj svemira.
Najranije faze velikog praska su predmet mnogih nagađanja. U najčešćim modelima, svemir je bio napunjen homogeno i izotropno sa neverovatno velikom gustinom energije i ogromnim temperaturama i pritiscima i vrlo brzo se širio i hladio. Nakon prilbižno 10−37 sekundi po ekploziji, fazna tranzicija je izazvala kosmičku inflaciju, tokom koje je svemir rastao eksponencijalno. Nakon što je inflacija prestala, svemir se sastojao od kvarkovsko-gluonske plazme, kao i od drugih elementarnih čestica. Temperature su bile toliko visoke da se neuređeno kretanje čestica odvijalo relativističkim brzinama, a parovi čestica-antičestica svih vrsta su bili stalno stvarani i uništavani u sudarima. U nekom trenutku neka nepoznata reakcija nazvana bariogeneza je narušila zakon očuvanja barionskog broja, dovodeću do vrlo malog viška kvarkova i leptona nad antikvarkovima i antileptonima, reda 1:30.000.000. Ovo je dovelo do dominacije materije nad antimaterijom u današnjem svemiru.
Svemir je nastavio da se širi, a njegova temperatura da raste, pa se tipična energija svake čestice smanjivala. Tranzicione faze lomljenja simetrije su postavile osnovne interakcije fizike i parametre elementarnih čestica u njihov sadašnji oblik. Nakon nekih 10−11 sekundi, događaj je postao manje sepkulativan, pošto su energije čestica pale na vrednost koje se mogu dostići u eksperimentima fizike čestica. Nakon 10−6 sekundi, kvarkovi i gluoni su se kombinovali da obrazuju barione kao što su protoni i neutroni. Mali višak kvarkova nad antikvarkova je doveo do malog viška bariona nad antibarionima. Temperatura sada više nije bila dovoljno visoka da se obrazuju novi parovi protona-antiprotona (isto tako za neutrone-antineutrone), pa je odmah usledila anihilacija mase, ostavljajući samo jedan na svakih 1010 prvobitnih protona i neutrona i nijednu njihovu antičesticu. Sličan proces se desio nakon jedne sekunde elektronima i pozitronima. Posle ovih anihilacija, preostali protoni, neutroni i elektroni se više nisu kretali relativističkim brzinama, a energetskom gustinom svemira su dominirali fotoni (uz malu primesu neutrina).
Par minuta posle širenja, kada je temperatura bila oko milijardu kelvina, a gustina jednaka gustini vazduha, neutroni su se kombinovali sa protonima i obrazovali jezgra deuterijuma i helijuma u procesu koji se naziva prvobitna nukleosinteza. Većina protona je ostala nekombinovana u vidu jezgra vodonika. Kako se univerzum hladio, preostala gustina masene energije materije je počela da gravitaciono dominira nad zračenjem fotona.
Prije Planckovog vremena
Sam trenutak stvaranja i kratak period od 10-44 sekundi nakon stvaranja još uvijek su izvan domašaja znanosti. Naime, Einsteinova opća teorija relativnosti, jedina opće prihvaćena teorija prostora i vremena, ne funkcionira za sustave manje od tzv. Planckove udaljenosti (10-35 metara) i za događaje koji traju kraće od tzv. Planckovog vremena (10-44 sekundi). Unutar Planckovog vremena ni prostor ni vrijeme više nemaju isto značenje kao u svakodnevnom životu. Tu bi granicu trebala srušiti kvantna teorija gravitacije, koja još uvijek nije razvijena. Ovaj početni period svemira zovemo "epoha kvantne gravitacije".
Kratka povijest svemira
Svemir možemo podijeliti u nekoliko epoha. Iza epohe kvantne gravitacije, slijede redom epoha velikog ujedinjenja, epoha elektroslabe sile (kvarkovska epoha), leptonska epoha, fotonska epoha, epoha u kojoj svemir postaje proziran i epoha formiranja galaksija nakon koje nastupa sadašnja faza razvoja svemira.
Epoha velikog ujedinjenja nastavlja se na epohu kvantne gravitacije, u trenutku kada je svemir imao temperaturu od 1032 K. Oko 10-38 sekundi nakon nastavka svemira, pri temperaturi od 1029 K, temeljna međudjelovanja - jako, slabo i elektromagnetsko - mogla su biti ujedinjena. Fluktuacije u vakumu uzrokuju ubrzanu ekspanziju, tzv. inflaciju. Svemir je u 10-34 sekundi narastao od 10-15 m do veličine deset milijuna promjera sunčevog sustava. U ovoj epohi nastaje mala asimetrija između materije i antimaterije, koje će se kasnije uglavnom poništiti, no mali višak materije stvoriti će današnji svemir. Ovaj se proces zove bariogeneza.
U epohi elektroslabe sile (kvarkovska epoha), pri temperaturi od 1027 K i starosti svemira od 10-34 s, jako međudjelovanje se počinje odvajati od preostala dva koja zajedno tvore elektroslabu silu. Kvarkovi i antikvarkovi se međusobni poništavaju, a spomenuta asimetrija odgovorna je za postojanje materije u svemiru.
Leptonska epoha počinje pri starosti svemira od 10-10 sekundi i pri temperaturi od 1015 K. U ovoj se epohi razdvajaju elektromagnetska i slaba sila. Pri starosti svemira od oko 10-5 s stvaraju se protoni i neutroni. Na temperaturi ispod 1011 K protoni se ubrajaju u "tvar" dok se skoro 2000 puta lakši elektroni ponašaju kao zračenje, pa, uz neutrine, doprinose termičkoj ravnoteži. Protoni i neutroni slobodno prelaze jedni u druge, no to prestaje kad se svemir ohladi do temperature od 1011 K, nakon čega prevladava prelazak iz težih neutrona u lakše protone, pri čemu se energija oslobađa. Nakon uspostave ravnoteže između procesa prelaska protona u neutrone i obrnuto, 38% nukleona (neutrona i protona) su neutroni, a 62% protoni.
Oko 1 sekundu nakon nastanka svemira, pri temperaturi od 1010 K, nastaje fotonska epoha. Termička ravnoteža se više ne održava neutrinima, a istovremeno se veliki broj protona i elektrona anihilira i prelazi u fotone.
Tri minute nako Velikog praska, pri temperaturi od 109 K stvaraju se jezgre atoma deuterija - deutroni, nakon čega nastaju jezgre elemenata težih od vodika, uglavnom helija. Ovaj proces se naziva prvotna nukleosinteza.
Oko 300 000 godina nakon Velikog praska, pri temperaturi od 3000 K, svemir postaje proziran. Elektroni se s protonima vežu u vodikove atome, koji su električni neutralni, pa svemir postaje proziran za fotone. Svjetlost koja nam dolazi sa "rubova" svemira krenula je na svoj put prema nama u vrijeme zadnjih raspršenja fotona na 3000 K. Ovu je svjetlost prikupio satelit COBE (Cosmic Background Explorer), a kasnije i WMAP (Wilkinson Microwave Anisotropy Probe). Ovo je zračenje, uslijed širenja svemira, do danas ohlađeno na 2.7 K i predstavlja kozmičko mikrovalno pozadinsko zračenje koje su 1964. godine otkrili Arno Penzias i Robert Wilson.
Milijardu godina nakon Velikog praska, počinje epoha formiranja galaksija, temeratura je pala na 18 K. Početne nehomogenosti, iako vrlo male, prouzročile su tijekom milijarde godina grupiranje tvari u nakupine - preteče protogalaksija. Od najgušćih područja nastaju prve zvijezde, od kojih one najmasivnije vrlo brzo eksplodiraju kao supernove. Svemir se nastavlja hladiti sve do današnje temperature od 2.7 K.
U jezgrama zvijezda koje su nastale od jezgara vodika i helija, stvaraju se teže atomske jezgre. Ugljik, kisik, dušik i željezo stvoreni nukleosintezom u zvijezdama, raspršuju se svemirom eksplozijama supernovih, čineći osnovu za zvijezde nove generacije.
Dokazi
Kozmičko mikrovalno pozadinsko zračenje, Hubbleov zakon, količina i lokacija lakih elemenata, radio-galaksije i kvazari razlozi su zašto većina kozmologa danas prihvaća teoriju Velikog praska, a ne suparničku teoriju stalnog stanja.
Kozmičko mikrovalno pozadinsko zračenje
Zasigurno najjači dokaz teorije Velikog praska je kozmičko mikrovalno pozadinsko zračenje (eng. Cosmic Microwave Background Radiation, CMBR). To je difuzno izotropno zračenje čiji spektar odgovara spektru zračenja crnog tijela pri temperaturi od 2.73 K. Spektar zračenja se nalazi u mikrovalnom dijelu spektra, van optičkog prozora, pa ga je moguće detektirati samo radio-teleskopima. Smatra se da ovo zračenje predstavlja ohlađeno zračenje zaostalo iz vremena ranog svemir.
Otkriće CMBR je vrlo važno jer jer se uklapa u teoriju Georgea Gamowa po kojoj su kemijski elementi stvoreni u prvih 5 minuta nakon Velikog praska. On je tvrdio da bi prvobitno zračenje iz tog vremena još uvijek trebalo ispunjavati svemir, te da bi, usljed širenja svemira, trebalo biti ohlađeno na oko 5 K.
Kada je zračenje otkriveno, pokazalo se da je izotropno, iz čega je zaključeno da potječe iz dubokog svemira. Naime, svako zračenja nastalo u blizini Sunca ili u našoj galaksiji ne bi bilo sferno simetrično, t.j. njegov bi intenzitet varirao ovisno o smjeru. Drugo važno svojstvo CMBR je spektar zračenja koji odgovara spektru zračenja crnog tijela.
Hubbleov zakon
Edwin Hubble otkrio je 1929. proporcionalnost između udaljenosti pojedine galaksije i brzine kojom se ona udaljava od nas. Ta se proporcionalnost naziva Hubbleov zakon. Ova proporcionalnost navodi na zaključak da je svim galaksijama trebalo podjednako vremena za pomak od početne pozicije do današnjeg položaja. Svemir je, dakle, jednom bio sažet u točku i od tada se širi.
Omjeri lakih elemenata
Deuterij je stabilni, neradioaktivni izotop vodika, a njegova jezgra se sastoji od jednog protona i jednog neutrona. Atomska masa mu je 2.104. Ova je čestica iznimno "krhka" - poznato je da ne nastaje u nuklearnim reakcijama u jezgrama zvijezda, već se tamo samo razara. Deuterij je moguće pronaći samo u međuzvjezdanoj materiji koja još nije prošla kroz ciklus života neke zvijezde. Prisustvo deuterija je još jedan dokaz da su laki elementi nastali nakon Velikog praska.
Kvazari i radio-galaksije
Radio-galaksije i kvazari također su jedan od jakih dokaza teorije Velikog praska. Radio-galaksije su galaksije koje su iznimno svijetle u radio dijelu spektra. Kod većine otkrivenih radio-galaksija utvrđena je jaka emisija radio-valova iz područja u blizini središta galaksije, a često se javlja i radio-svijetli halo. Otkriveni Radio-valovi su vrlo često jako polarizirani, što su astronomi protumačili kao radio-emisiju elektrona vrlo velikih energija, koji se gibaju brzinama bliskim brzini svjetlosti. Smatra se da je uzrok tome neka vrlo dramatična pojava pri čemu se oslobođa energija ekvivalentna onoj koja se oslobađa anihilacijom desetak milijuna zvijezda.
Otkriveno je da se jači izvori nalaze na većim udaljenostima od slabijih. Gledajući sve dublje u svemir ujedno gledamo sve dalje u prošlost, pa gornje otkriće ukazuje na evoluciju radio-galaksija od jačih prema slabijim izvorima. Upravo se teorija Velikog praska, za razliku od konkurentnih toerija, zasniva na ideji evolucije svemira.
Godine 1963. astronom Martin Schmidt otkrio je dva objekta (3C 273 i 3C 48) na kozmološkim udaljenostima od z=0.16 i z=0.37, što znači da se udaljavaju od nas brzinama jednakim 15% i 31% brzine svjetlosti. Ovi su objekti nazvani kvazarima (engl. quasar, quazi-stellar object, QSO).
Kvazari su izvangalaktički objekti koji su iznimno svijetli s obzirom na njihovu veličinu i udaljenost - smatra se da je emisija elektro-magnetskog zračenja kvazara od stotinu do tisuću puta veća nego što je to slučaj kod prosječne galaksije. U teleskopima izgledaju kao točke, pa odatle i naziv kvazari (kvazi-stelarni objekti). Do danas ih je otkriveno nekiliko tisuća, neki od njih i u skupovima galaksija. Iako priroda kvazara i njihova uloga u evoluciji svemira nije do kraja jasna, danas se smatra da su kvazari najsvijetliji tip aktivnih galaktičkih jezgri iz ranih faza evolucije galaksija, te da se zaista nalaze na njihovim kozmološkim udaljenostima. Kvazari su najdalji i intrinsično najsvijetliji objekti koje možemo vidjeti.
Manjak antimaterije u svemiru
Fizičar Carl Anderson (California Institute of Technology) otkrio je 1932. godine novu vrstu čestice - pozitron. Pozitron je antičestica elektronu. To je bio prvi slučaj otkrića antimaterije u laboratoriju.
Ako postoji obilje čestica i antičestica na vrlo visokoj temperaturi procesi anihilacije i nastajanja novih parova čestica i antičestica biti će u ravnoteži. S padom temperature opada i energija zračenja, a time i brzina stvaranja novih čestica. Anihilacija se nastavlja sve dok se ne istroše sve čestice ili antičestice.
Problem s kojim se današnja kozmologija susreće je nedostatak antičestica. Zemlja, znamo, sadrži vrlo malo, gotovo ništa, antimaterije. Sateliti poslani u orbitu oko Zemlje skenirali su svemir s istim rezultatima. Kako objasniti ovu neravnotežu između materije i antimaterije?
Neravnoteža je morala postojati prije razdoblja materije. Nekoliko je mogućih razloga za to: ili je svemira započeo sa viškom materije, ili je antimaterija odvojena u neki drugi dio svemira, ili (najvjerojatnije) je neki nepoznati proces stvorio višak materije.
Formiranje galaksija u kratkom vremenu
Problem je u tome što za dovršenje tog procesa nije dovoljno ovih 10-15 milijardi godina na koliko se procjenjuje starost svemira. Pored toga, ako nakupina atoma u nekom vremenu ne uspije dosegnuti određenu kritičnu masu, širenje svemira će odnijeti okolnu materiju izvan njenog dosega i tako zaustaviti proces. Jedino moguće objašnjenje ove zagonetke je postojanje nekog nepoznatog procesa koji bi stvorio nakupine materije prije ere stvaranja atoma. Za sada nam nije poznat nijedan takav proces.
Širenje svemira
Hoće li se svemir zauvijek širiti ili će se nakon nekog vremena početi sažimati? Odgovor na ovo pitanje ovisi o masi svemira, što je teško procijeniti s obzirom da sva masa nije vidljiva.
Vreme neposredno prije Velikog praska
U znanstvenim okvirima nemoguće je točno odgovoriti na ovo pitanje. Velikim praskom nastali su prostor i vrijeme kakve poznajemo: ne možemo saznati što se događalo "prije" toga.
Diacilglicerol lipaza
Diacolglocerol lipaza (DAG lipaza, DAGL, DGL) je ključni enzim u biosintezi endokanabinoida 2-arahidonoilglicerol. On katalizuje hidrolizu diacilglicerola, otpuštanjem slobodne masne kiseline i monoacilglicerola.
Gaboksadol
Gaboksadol je organsko jedinjenje, koje sadrži 6 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 140,140 Da.
Diacilglicerol lipaza
Dva zasebna gena koji kodiraju DGL enzime su klonirana, DGLα i DGLβ. Oni imaju 33% identične sekvence.
D-aspartat oksidaza
D-aspartat oksidaza (, aspartinska oksidaza, D-aspartinska oksidaza) je enzim sa sistematskim imenom D-aspartat:kiseonik oksidoreduktaza (deaminacija). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim je flavoprotein (FAD).
275
thumb|Car [[Marcus Claudius Tacitus|Tacit]]
Godina 275 (CCLXXV) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Aurelijana i Marcelina (ili, rjeđe, godina 1028. Ab urbe condita). Oznaka 275. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Milford, Connecticut
Milford je grad u američkoj saveznoj državi Konektikat.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 51.271, što je 677 (1,3 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Erotska laktacija
thumb|desno|Lezbejska erotska laktacija
Erotska laktacija je izraz kojim se opisuje dojenje odrasle osobe u svrhu postizanja seksualnog zadovoljstva. Medicinska literatura je opisuje kao parafiliju čiji su stručni nazivi mliječni fetišizam i laktofilija.
Magro, Padova
Magro je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Buire-Courcelles
Bir Kursel je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Soma koja pripada prefekturi Peron.
Magro, Padova
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 84 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 5 m.
Chein-Dessus
Šen Desi je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Gornja Garona koja pripada prefekturi Sen Godan.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 184 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 14 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 12,69 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 480 metara (maksimalnoj 1.353 m, a minimalnoj 378 m).
Buire-Courcelles
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 284 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 36 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 7,76 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 50 metara (maksimalnoj 133 m, a minimalnoj 56 m).
Prvi balkanski rat
Prvi balkanski rat (listopad 1912. - svibanj 1913.) je vođen između Srbije, Bugarske, Grčke i Crne Gore na jednoj strani i Turske na drugoj strani.
Uzroci i savezi
Balkanske nacionalne države, pošto su se oslobodile turske okupacije, raskinule su i s ostacima feudalnog uređenja i počele se razvijati. Taj razvoj je bio obilježen prodiranjem novih, kapitalističkih društvenih odnosa, jačanjem nacionalnog osjećaja i težnji za oslobođenjem krajeva koji su se još uvijek nalazili pod turskom vlašću. Mladoturska revolucija 1908. je stvorila nesnošljive uvjete za neturske narode u okviru turske države, što su velike sile željele iskoristiti za svoje osobne ciljeve i pokrenuti pitanje podjele Turske. Pri tome se posebno isticala Austro-Ugarska, podržana od Njemačke, koja je nastojala da iz okupirane Bosne i Hercegovine preko Sandžaka, Kosova i Metohije prodre k Solunu, cilj poznat kao "Drang nach Osten". Takav razvoj situacije je uzrokovao zbližavanje balkanskih država i stvaranje njihovih saveza. Za stvaranje tih saveza bila je posebno zainteresirana Rusija, kao članica Trojnog sporazuma (Antanta), koja je smatrala da će se time spriječiti austro-njemačko prodiranje na Balkanski poluotok.
Srpsko-bugarski savez
Rad na stvaranju Balkanskog saveza je otpočeo ujesen 1911. i odvijao se putom dvostranih pregovora balkanskih država. Pri tim pregovorima, najveće su se poteškoće nametale u pregovorima između Srbije i Bugarske. Naime, obje zemlje su tražile iste teritorije. Pritiskom Rusije postignuta je suglasnost, pa je 13. ožujka 1912. godine potpisan ugovor o suradnji i prijateljstvu. Ugovor su potpisali general Putnik i general Fičev. Javni dio ugovora je imao obrambeni karakter, dok je drugi dio, tajni, predviđao ofenzivni rat protiv Turske i podjelu Makedonije. Na osnovi ugovora i tajnog dodatka 2. srpnja je zaključena Vojna konvencija, kojom su predviđene vojne obveze obaju strana kako u slučaju obrambenog tako i u slučaju ofenzivnog rata. Prema toj konvenciji, Bugarska nije smjela imati manje od 200 tisuća, a Srbija ne manje od 150 tisuća vojnika. Osim ovoga, konvencija je sadržavala i neke posebne uvjete, kao npr. u slučaju da Austro-Ugarska napadne ili bilo kakvim činom izazove Srbiju, Bugarska se bila obvezala da će poslati određeni broj vojnika kao pomoć Srbiji, i obratno, ukoliko Rumunjska napadne Bugarsku, Srbija je bila obvezna da pomogne Bugarskoj s određenim brojem vojnika itd. Po ovom sporazumu je također bio i predviđen raspored snaga po kojem se smatralo da će glavne turske snage biti na vardarskoj bojišnici. U tom bi slučaju na toj bojišnici djelovala cjelokupna srpska vojska, kao i samo jedna bugarska armija s tri divizije, uslijed mogućnosti razvijanja maričke ili tračke bojišnice.
Bugarsko-grčki savez
Rad na sklapanju ugovora o savezu između Bugarske i Grčke započet je također 1911., ali su pregovori ubrzo prekinuti zbog nesuglasica oko podjele Makedonije. Na inicijativu grčke vlade pregovori su obnovljeni u ožujku 1912. godine, a ugovor o obrambenom savezu je zaključen 29. svibnja 1912. godine. Obje strane su se obvezale na cjelokupnu vojnu suradnju, uzajamno pomaganje i zajedničko istupanje u pregovorima s Turskom i vojnim silama. pitanje vojne suradnje bilo je regulirano Vojnom konvecijom od 5. listopada 1912. godine. Po toj konvenciji, grčka flota je imala zadatak, u slučaju rata, da spriječi turski pomorski promet između Male Azije i europskog dijela Turske. Sporazum nije predviđao podjelu turskog teritorija između Bugarske i Grčke.
Savez između Bugarske i Crne Gore je potpisan u srpnju, a između Srbije i Crne Gore 27. rujna 1912. Savez između Crne Gore i Srbije je predviđao pravce djelovanja srpske i crnogorske vojske, način suradnje i zapovijedanja u slučaju zajedničkih operacija na istom teritoriju. Što se tiče osvojenih teritorija, svaka strana bi zadržala ono što osvoji, uz mogućnost kasnijih ispravaka.
Takva politika Velikih sila, međutim, nije odgovarala nijednoj od savezničkih država, pa su Saveznici 19. rujna uputili ultimatum Turskoj da izvrši reformu, sprovede administrativnu autonomiju, uvede lokalne skupštine, dopusti slobodu nastave, uspostavi lokalnu miliciju i dr. Kao odgovor na taj ultimatum, Turska je 23. rujna izvršila djelomičnu mobilizaciju u europskim provincijama, zaplijenila grčke brodove u Carigradu i ratni materijal koji je iz inozemstva preko Soluna bio upućen u Srbiju. Saveznici su odgovorili općom mobilizacijom 30. rujna, što je i Turska učinila jedan dan kasnije.
Crna Gora je 8. listopada prva objavila rat Turskoj. Da bi spriječile sukob, Rusija i Austro-Ugarska su 10. listopada uputile oštri prosvjed saveznicima, naglašavajući da je Turska poduzela mjere izvršenja reformi po članku 23 ugovora postignutog na Berlinskom kongresu i da one neće dopustiti nikakve teritorijalne promjene na prostoru Europske Turske ukoliko bude došlo do rata. Srbija i Bugarska su objavile rat Turskoj 17. listopada, a Grčka 19. listopada.
Ratni planovi i početne operacije
Saveznici nisu imali zajednički plan za rat protiv Turske, već su djelovali po svojim zasebnim planovima, na zasebnim bojišnicama, bez čvrste operativne veze, što je u znatnoj mjeri olakšalo situaciju Turskoj.
Srbija
Ratni plan za rat s Turskom započet je 1878., kada je Srbija dobila novu granicu na jugu, ali je osnovna ideja o načinu djelovanja i rasporedu snaga konačno ustaljena tek 1898. godine. Tada se došlo do zaključka da Srbija treba, za ostvarenje nacionalnih ideala, računati s ofenzivnim ratom protiv Turske, koji je moguć samo u zajednici s balkanskim kraljevinama Bugarskom, Grčkom i Crnom Gorom; da srpska ofenziva treba biti usmjerena na Komanovsko-skopsku crtu, gdje bi se najvjerojatnije i okupila glavnina turske vojske. Ovaj zaključak je poslužio kao osnova za razradu planova mobilizacije, koncentracije snaga i strateškog razvoja, koji su završeni u veljači 1903. godine. Po njima je srpska vojska i stupila u rat protiv Turske, s nekoliko izmjena koje je uzrokovala vojna konvencija s Bugarskom. Osnovna ideja je bila: koncentričnim kretanjem glavnih snaga (tri armije) kosovskim, južnomoravskim i krivorečnim pravcem okružiti i tući turske glavne snage, za koje se pretpostavljalo da će biti na Ovčem Polju. Pomoćne snage su trebale osigurati desnu stranu glavnih snaga.
Crna Gora
Konačna odluka o osnovnoj ideji crnogorskog ratnog plana donesena je na sjednici Ratnog saveta 3. listopada 1912. godine. Odlučeno je da glavne snage (Zetski i Primorski odred) djeluju zapadno i istočno od Skadarskog jezera i da brzim naletom zauzmu Skadar, te da pomoćne snage osiguravaju operacije glavnih snaga napredujući iz pravca Sandžaka i Metohije.
Bugarska
Poslije Srpsko-bugarskog rata 1885. godine, Bugarska je svojim glavnim neprijateljem smatrala Srbiju, pa je tako sve ratne pripreme vršila za novi rat sa Srbijom. S Turskom je Bugarska bila u dobrim odnosima. Tek kada se Bugarska politički približila Rusiji, odnosi s Turskom su se pogoršali. Prvi plan, po kome bi Turska prije izvršila mobilizaciju, predviđao je obrambene akcije na maričkoj i makedonskoj bojišnici. Taj plan je ubrzo odbačen jer se došlo do zaključka da Bugarska može izvršiti mobilizaciju prije Turske, pa je 1908. godine izrađen novi plan koji je predviđao ofenzivu na obje bojišnice. Osnovna ideja tog ratnog plana je bila: glavnim snagama (tri armije)poduzeti ofenzivu na maričkoj bojišnici, s tim da jedna armija blokira utvrdu Jedrene, dok bi druge dvije napale desnu stranu i pozadinu turskih snaga na prostoru između Jedrene i Krk Kilisa. Jedna divizija je bila u sastavu srpske vojske na makedonskoj bojišnici, a vezu između te dvije bojišnice bi omogućavao Rodopski odred. Flota je trebala braniti crnomorsku obalu, naročito luke Varnu i Burgas.
Grčka
Osnovna ideja grčkog ratnog plana je bila: glavnim snagama, okupljenim u Sjevernoj Tesaliji, poduzeti ofenzivu, razbiti turske snage na graničnom frontu i produžiti s nadiranjem do zauzimanja Soluna. Flota je trebala presjeći turski promet i zauzeti otoke u Egejskom moru.
Radnik
thumb|Grupa komunista i naprednih radnika jednog električarskog preduzeća u Beogradu 1924. godine. Radnik ili radnica je u najširem smislu, čovjek koji želi postići odredeni cilj kroz fizički i / ili mentalni rad. U užem smislu zarađuje svoju plaću uporabom svoje - najčešće fizičke radne snage koju stavlja na raspolaganje svojem poslodavcu to jest najčešće nekoj kompaniji pošto je i sam direktor u užem smislu radnik, dok je kompanija poslodavac.
Prvi balkanski rat
Tok rata
Operacije Prvog balkanskog rata se dijele na dva perioda: od početka rata do primirja (4. prosinaca 1912.) i od primirja do kraja rata.
Crnogorska bojišnica
Glavni cilj crnogorske vojske je bilo zauzimanje Skadra i to prije nego što Turci uspiju prikupiti jače snage za njegovu obranu. Operacije crnogorske vojske su počele 8. listopada s tri odreda. Zetski odred krenuo ka graničnoj bojišnici i zauzeo položaje prema Turcima kod Tuzima. U jutro, 9. listopada poslije kratke topničke pripreme, napad je počeo. Do 15. listopada je savladan turski otpor i bili su zauzeti turski položaji. Veliki dio turskih snaga je bio zarobljen. Ostatak turskih postrojbi je u nekotroliranom bijegu pobjegao u Skadar i unio paniku u pozadini. S ovom pobjedom kod Tuzima, crnogorskoj vojsci je bio otvoren put ka Skadru. Međutim, zbor zamorenosti vojnika i velikih gubitaka, crnogorsko zapovjedništvo je dalo nekoliko dana odmora svojoj vojsci. Napad na Skadar otpočeo je 28. listopada s dvije strane, desnom, istočnom obalom Skadarskog jezera i lijevom, koja je uspjela da ovlada Velikim Bardanjoltom.
Primorski odred je 9. listopada prešao tursku granicu i sukobio se s turskim snagama na Tarabošu i protjerao turske snage prema Skadru. Zbog slabe komunikacije, crnogorski zapovjednici nisu bili svjesni svog uspjeha, i da su Turci već pobjegli. Turska vojska je iskoristila tu grešku crnogorke vojske i 11. listopada ponovno zauzela Taraboš. Crnogorska vojska je morala sačekati svoje topništvo kako bi izvršila novi napad na ponovno utvrđeni Taraboš. Pripreme za napad su završene 21. listopada i poslije tri dana topničke paljbe na turske položaje, crnogorska vojska je trebala 25. listopada ponovno izvršiti napad. Međutim, oči samog napada, u noći između 24./25 listopada, kralj Nikola je odlučio da se ne izvede napad na Taraboš, kako se ne bi gubili nepotrebno ljudi, već samo da se nastavi s topničkom vatrom po turskim položajima. Kralj Nikola je smatrao da je zauzimanje Taraboša nepotrebno, jer je glavni cilj bio Skadar, za kojeg je mislio da će se svakako u nekoliko dana sam predati. U tom cilju, crnogorska vojska je blokirala Skadar s južne strane i kod mjesta Lješa se susrela sa srpskom vojskom koja se je probila preko Albanije do Skadra.
Istočni odred je 8. listopada otpočeo pokret iz područja Kolašina i Andrijevice i 9. listopada prešao tursku granicu, zauzeli Mojkovac i Bijelo Polje, i nastavili tok operacije prema Beranama i zauzeli Berane 16.10. Glavnina je nastavila iz Berana prodiranje prema Čakoru i Mokroj planini i nakon dva dana borbi su ih zauzeli. 30. listopada crnogorski Istočni odred je ušao u Peć i Đakovicu, gdje se susreo sa srpskom Drinskom divizijom. Po naređenju Vrhovne komande, Istočni odred je krenuo na marš po bespuću preko Bogićevice, Plava gusinja i dolinom rijeke Cijevne ka Skadru, gdje je sa 6000 ljudi i stigao 20. studenoga i ušao u sastav Zetskog odreda. Serdar Janko Vukotić je postavljen za načelnika stožera Vrhovne komande.
Srpska bojišnica
thumb|Teritorije pod faktičkom kontrolom Srbije, Crne Gore i Albanije nakon osmanskog poraza u Prvom balkanskom ratu|250px Plan srpske vojske je bio okružiti i poraziti turske postrojbe na Ovčjem polju i to uzajamnim djelovanjem 1. 2. i 3. armije. Budući da se 3. armija nalazila najudaljenije od mjesta sukoba, srpsko vrhovno zapovjedništvo je namjeravalo ju poslati dan ranije nego druge armije na put ka Ovčjem polju. Zbog prepada turskih postrojbi kod Merdara između 15. i 19. listopada, 3. armija se nije mogla pokrenuti sve do 21. listopada, tj. kad i ostale dvije, a dan kasnije 22. listopada zauzela Prištinu.
Operacije do Kumanovske bitke
2. armija je također nastupala u dvije kolone, pri čemu je desna kolona 22. listopada u svom nastupanju zauzela Stracin a lijeva Kratovo. Zbog nemogućnosti uspostave čvrste međusobne povezanosti, tri srpske armije su bile 22./23. listopada bile raspoređene na liniji Priština – Kumanovo – Kratovo – Stracin, bez izvještajnih podataka o snazi turskih snaga i uvjerenjem da će se glavna bitka protiv Turaka desiti na Ovčjem polju.
Tijekom noći 22./23. listopada koristeći srpsku neobaviještenost, turske postrojbe su se razvile i zauzele položaje prema usamljenoj srpskoj 1. armiji s ciljem pobjede nad njom, pri čemu je turski zapovjednik Zeki-paša raspolagao točnim podacima o snazi srpskih postrojbi. Iako snažan, napad koji je počeo iznenada 23. listopada rano ujutro, nije uspio potisnuti srpsku 1. armiju s položaja. I dalje u svom neznanju, stožer 1. srpske armije 24. listopada zapovijeda protunapad, misleći da se radi o slabim turskim postrojbama i potiskuje turske snage, jednim dijelom ka Skoplju a drugim dijelom ka Velesu preko Ovčjeg polja. Nesvjestan postignutog uspjeha, stožer 1. srpske armije 25. listopada zapovijeda daljnje nastupanje prema Ovčjem polju, gdje su očekivane glavne turske snage. Čak i nakon ulaska jedne brigade u nebranjeno Skoplje, srpski zapovjednici nisu bili i dalje svjesni svog uspjeha i nisu imali jasnu predstavu razvoja događaja. Tek nakon što su 28. listopada uspjeli izbiti na Ovčje polje i pred Veles, bez ikakvog otpora turskih snaga, postolo je jasno što se desilo pred Kumanovom i da šansa nije iskorišćena.