cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vrapče, Zagreb
Vrapče je zagrebačko gradsko naselje koje se nalazi na zapadnom dijelu grada, glavnoga grada Republike Hrvatske. Pripada gradskoj četvrti Podsused - Vrapče, dio je Susedgrada. Ima 7.634 stanovnika. Prosječna starost stanovnika je 38 godina. Sastoji se od Donjeg i Gornjeg Vrapča. Gornje Vrapče pokriva 2/3 površine Vrapča. Donje Vrapče pripada gradskoj četvrti Stenjevec, drugim riječima Donje Vrapče je Malešnica. Vrapče je također poznato po lokalnoj psihijatrijskoj bolnici, pa je izraz Vrapče u Zagrebu i široj okolici sinonim za institucije takvog tipa. U kvartu se nalazi dom zdravlja Vrapče, Osnovna škola grofa Janka Draškovića, dječji vrtić, autoškola Vrapče, centar za socijalnu skrb, gradska knjižnica Vrapče, planinarski dom, klub odbojke na pijesku, nogometni klub Vrapče itd. Vrapče je glavno sjedište poštanskog ureda 10090 Zagreb-Susedgrad koji označava sva područja Susedgrada koja pripadaju gradskim četvrtima Podsused - Vrapče i Stenjevec.
O psihijatrijskoj bolnici Vrapče
Organizacijska struktura bolnice „Vrapče“ uvijek je bila u skladu s razvojem psihijatrije kao struke i odraza te struke, ali i društvenih i zdravstvenih okolnosti u određenom razdoblju, na samu Bolnicu. Reorganizacije Bolnice događale su se uglavnom u razdobljima većih promjena u samoj psihijatriji, u okolnostima promjena društvenih (političkih) okolnosti i nekih značajnih događaja vezanih uz samu Bolnicu. Neki bolnički odjeli, odnosno bolničke organizacijske jedinice su se otvarale i samo dodavale postojećem ustroju Bolnice (otvaranje i organizacija „somatike“ 1933. godine!).
Bolnica je zato tijekom svoje povijesti u nekoliko navrata mijenjala svoj ustroj. Nakon prvotne organizacije sačinjene kod otvaranja Zavoda 1879. (odjel na nemirne i mirne muškarce, odjel za nemirne i mirne žene, odjel za nečiste muškarce i nečiste žene…), kasnije je, uz dodatke pojedinih novoustrojenih odjela, Bolnica u nekoliko navrata u potpunosti reorganizirana. Najveće reorganizacije bile su one početkom tridesetih godina prošlog stoljeća, zatim neposredno prije obilježavanja 100. obljetnice Bolnice, početkom devedesetih godina nakon osamostaljenja Hrvatske i nakon što Bolnica kao cjelina dobiva status klinike, 2011. godine. Psihijatrijska bolnica Vrapče izgrađena je 1879. godine.
Dobila je 2010. godine kao cjelina status klinike. Iako je uvjete koje zahtjeva „Pravilnik o uvjetima koje moraju ispunjavati zdravstvene ustanove ili dijelovi zdravstvenih ustanova za dodjelu naziva klinika ili klinička bolnica“ („N.N.“, br. 119/03, 11/04), Bolnica ispunila već ranije, zahtjev za dodjelu statusa „klinike“ podnesen je krajem 2008. godine. Očekivalo se da će zahtjev biti riješen do 15. studenog 2009. godine kada je Bolnica obilježavala 130. godišnjicu postojanja i rada. Nažalost, zbog niza nepredviđenih okolnosti bolnica „Vrapče“ je status klinike dobila tek godinu dana kasnije! Nakon toga, u veljači 2011. Skupština grada Zagreba prihvaća i donosi promjenu imena Psihijatrijske bolnice Vrapče u Klinika za psihijatriju Vrapče.
Tijekom 2011. Stručno vijeće usuglašava i predlaže novi ustroj Bolnice kojeg prihvaća i donosi Upravno vijeće Bolnice na svojoj 19. sjednici od 17. listopada 2011. godine. Klinika za psihijatriju Vrapče po tom ustroju funkcionira od 1. siječnja 2012. godine.
Unutarnja organizacija Bolnice sadrži ustrojstvene jedinice koje obavljaju:
stacionarnu i polikliničko konzilijarnu zdravstvenu zaštitu, zajedničke medicinske, specijalističko dijagnostičke i ljekarničke poslove, zajedničke administrativne poslove tehničke poslove i poslove prehrane.
Eannatum
thumb|right|Stela ([[Musée du Louvre|Louvre)]] thumb|right|Još jedan fragment
Eannatum bio je sumerski kralj Lagaša za koga historičari drže da je stvorio jedan od prvih imperija u historiji.
Osvajanje Sumera
Eannatum, unuk Ur-Nanshea, kralja Lagaša koji je bio osvojio cijeli Sumer, uključujući Ur, Nippur, Akshak, Larsu i Uruk, koji je bio kontrolirao Enshakushanna, kralj na Popisu kraljeva. Također je anektirao kraljevstvo Kiš, koje je povratilo nezavisnost nakon njegove smrti. Natjerao je grad Ummu da mu plaća danak, i to tako da je svaka osoba morala platiti određenu količinu žita riznici boginje Nine i boga Ingurise.
Osvajanja van Sumera
Eannatum je proširio svoj uticaj van granica Sumera. Osvojio je dijelove Elama, uključujući grad Az na obali Perzijskog zaljeva, te zahtijevao danak od udaljenih gradova kao što je Mari. Međutim, dijelovi tako stečenog imperija su se često bunili. Za vrijeme Eannatumove vladavine su podignuti mnogi hramovi i palače, posebno u Lagašu. Grad Nina, najvjerojatnija preteča Ninive, je ponovno izgrađena, s mnogim kanalima i rezervoarima vode.
Unna
Una je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 10 opštinskih središta okruga Una. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 67.342 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5978036, NUTS (DEA5C) i LOCODE (DE UNN) kod.
East Bernard, Texas
East Bernard je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 2.272 stanovnika.
Gornja Dubrava
thumb|right|Gornja Dubrava kao dio [[Zagreba]] Gornja Dubrava je jedna od četvrti Zagreba, glavnog grada Hrvatske. Zajedno s četvrti Donja Dubrava pokriva tradicionalnu gradsku oblast Dubrava. Smještena je u sjeveroistočnom dijelu grada i ima 61.388 stanovnika (prema popisu iz 2001. godine).
Damar (muhafaza)
Damar ili Zamar (arapski: ذمار) je jedna od 20 jemenskih muhafaza, udaljena oko 70 km južno od glavnog grada Sane u sredini Jemena.
Geografija
Muhafaza Damar je planinski kraj, najviši u cijelom Jemenu. Većina teritorija se nalazi između 1600 i 3200 metara. Unatoč velikoj nadmorskoj visini, temperature su vrlo visoke tokom dana i kreću se u rasponu od 25 i 30 °C. Ipak, nije neobično vidjeti mraz tokom zimskih noći. Iako ne postoje egzaktna mjerenja, procjenjuje se da količina oborina varira između 400 i 500 mililitara godišnje, a one uglavnom padaju između mjeseca marta i aprila te između jula i augusta. Ponekad velike količine kiše znaju izazvati poplave, kao što je bilo u aprilu 2006. godine.
Pokrajina Damar je pretežno poljoprivredno kraj u kojem se uzgajaju žitarice, kava i stoka.
Brašljevica
Brašljevica je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Grada Ozlja, Karlovačka županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 54 stanovnika te 17 obiteljskih kućanstava.
Centennial, Colorado
Sentenijal je grad u američkoj saveznoj državi Kolorado.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 100.377.
Eksodezoksiribonukleaza III
Eksodezoksiribonukleaza III (, Escherichia coli eksonukleaza III, E. coli eksonukleaza III, endoribonukleaza III) je enzim sa sistematskim imenom . Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ova enzim preferentno deluje na dvolačanu DNK.
Fonte d'Amore, L'Aquila
Fonte d'Amore je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 162 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 374 m.
SPhos
SPhos je organsko jedinjenje, koje sadrži 26 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 410,529 Da.
Bratovanci
Bratovanci je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Grada Ozlja, Karlovačka županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 67 stanovnika te 21 obiteljskih kućanstava.
Edwards, New York
Edvards je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Laktatna racemaza
Laktatna racemaza (, mlečna racemaza, hidroksikiselinska racemaza, mlečno kiselinska racemaza) je enzim sa sistematskim imenom laktat racemaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Trešnjevka - jug
Trešnjevka - jug je jedna od četvrti Zagreba, glavnog grada Hrvatske. Smještena je u zapadnom dijelu grada te zajedno s četvrti Trešnjevka - sjever čini dio veće, tradicioanlne četvrti Trešnjevka. i ima 67.162 stanovnika (prema popisu iz 2001. godine).
Caignac
Kenjak je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Gornja Garona koja pripada prefekturi Tuluz.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 188 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 20 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 9,36 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 265 metara (maksimalnoj 310 m, a minimalnoj 203 m).
Puzer-Mama
Puzer-Mama bio je vladar sumerskog grada Lagaš koji je prethodio Gudei. Iako je koristio tek titulu lugal, Puzer-Mama je u svojim natpisima koristio vjerske izraze karakteristične za buduće kraljeve Lagaša.
Na vlast je došao u doba akadskog kralja Shar-kali-sharrija te iskoristio akadsku slabost i napade Gutejaca koji su nekoć moćno carstvo sveli “na državicu na ušću Diyale u Tigris.” (Sargonic and Gutian Periods, p. 186) To je omogućilo Puzer-Mami da njegov grad počne stjecati nezavisnost.
Reference
Frayne, Douglas R. (1993). Sargonic and Gutian Periods. Toronto, Buffalo, London. University of Toronto Press Incorporated
Edo Murtić
Edo Murtić (Velika Pisanica / Bjelovar, 4. maj 1921. - Zagreb, 2. januar 2005., bio je hrvatski i jugoslavenski slikar i grafičar.
Biografija
Sa četiri godine - 1925. porodica mu se preselila u Zagreb, tu je pohađao osnovnu školu, a nakon toga tadašnju Obrtnu školu (kasnije Škola primijenjene umjetnosti), gdje su mu nastavnici bili dobri slikari; Edo Kovačević, Kamilo Tompa i Ernest Tomašević. Prvi put je izlagao 1935. u Realnoj gimnaziji u Zagrebu, nakon tog se aktivno počeo baviti likovnom umjetnošću, kao crtač reklama i slikar dekorater na sajmovima Zagrebačkog zbora. Pred rat - 1939. se upisao na Akademiju likovnih umjetnosti u Zagrebu u klasu Ljube Babića i Krste Hegedušića, ali se 1940. preselio na beogradsku Akademiju kod Petra Dobrovića, no kad je počeo rat 1941. vratio se u Zagreb u klasu Ljube Babića. Akademiju zapravo nije ni dovršio jer se pred kraj 1943. prebacio u partizane, gdje se angažirao u kulturno-umjetničkom odjelu ZAVNOH-a, na radu plakata, novina, propagandnih letaka. Iz tog vremena naimpresivniji rad mu je grafička mapa Jama na stihove I. G. Kovačića koju je realizirao zajedno sa slikarem Zlatkom Pricom. Edo Murtić vrlo je rano prihvatio socijalističke ideje i iskazao svoju sklonost NOP-u, praktički još od 1941. i nikad nije krio svoje ljevičarsko opredjeljenje, čak i 1990-ih kad su mnogi okrenuli kaput i počeli tvrditi da su u mladosti bili nešto drugo... Nakon Drugog svjetskog rata, postavljen je za načelnika propagande predsjednika hrvatske vlade (kasnija OZEHA- Oglasni zavod Hrvatske), ali je brzo odustao od tog posla, jer mu se puno više sviđala pozicija slobodnog umjetnika - slikara, kako je sam rekao bilo je puno prijedloga i situacija koji su me mogli odvući u druge vode, ali nisam se dao... thumb|left|260px|Mozaik u riječkoj banci Bavio se i scenografijom (za kazalište), dekoracijom javnih prostora, murali i mozaici (ciklus za Zagrebačku banku krajem 1970-ih). Nakon rata je puno putovao po inozemstvu, naročito često u Francusku i Italiju. Za njega i njegovu slikarsku genezu osobito je bilo značajno putovanje u Ameriku i Kanadu 1951. gdje se upoznao sa slikarstvom Jacksona Pollocka i njegovim action paintingom koje ga je potpuno impresioniralo, tako da je nakon toga malo po malo (trebalo mu je skoro 10 godina) i on postao pollackovac. Prije tog je slikao po tadašnjoj zagrebačkoj modi u duhu post ekspresionizma, strogo figuralne slike. Nakon povratka u Zagreb organizirao je izložbu u Umjetničkom paviljonu 1953. pod nazivom Doživljaj Amerike, a 1956. bio je jedan od osnivača Grupe Mart. heterogene grupe okupljene oko Krste Hegedušića i sve se više udaljavao od figuralnog slikarstva, prema apstraktnom ekspresionizmu.
Leontije iz Cezareje
Leoncije ili Leontije od Cezareje (? -337) bio je episkop grada Cezareja Mazaka u antičkoj Kapadokiji. Od djetinjstva je bio prijatelj Gregorija Prosvjetitelja. Kasnije je upravo Leontije posvetio Gregorija kako bi on ostao katolikos (patrijarh) Armenije. Leoncije je također sudjelovao na Prvom nikejskom saboru 325.
Edo Murtić
Biografija
Edo Murtić bio je redovni član Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti od 1997. i član Hrvatskog helsinškog odbora. Živio je na relaciji Zagreb (Martićeva ulica) Vrsar, gdje je imao vikendicu.
Leontije iz Cezareje
Drevnoistočne crkve ga opisuju kao "anđela mira." Slave ga na dan 13. januara.
Edo Murtić
Izložbe
Edo Murtić je za života često izlagao, kako u domovini (galerija Forum bila je njegova kućna galerija), tako i u inozemstvu, tako da je ostvario oko 150 samostalnih i 300 kolektivnih izložbi na svim kontinentima. Slike mu se nalaze po brojnim privatnim i javnim kolekcijama po čitavom svijetu. Prvi put je izlagao na Venecijanskom bijenalu 1958. zajedno sa svojim profesorom Krstom Hegedušićem, drugi put 1964. zajedno sa Glihom, Petlevskim, Pricom, Šimunovićem, Bakićem i Džamonjom i zadnji put 1972. na popratnoj izložbi Graphic Art Today zajedno sa Šutejem, Piceljem, Dobrovićem i Nevjestićem. Edo Murtić izlagao je 1959. i na 2 Documenti u Kasselu.
Nagrade
Za svoj rad Edo Murtić, dobio je 1981. godišnju nagradu, a 2000. i nagradu za životno djelo Vladimir Nazor
Palazzina, Padova
Palazzina je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 63 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 6 m.
291 Alice
291 Alice je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 14,97 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 2,428 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,014 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,093, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 1,853 stepeni, a orbitalni period iznosi 1209,395 dana (3,311 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 11,45 a geometrijski albedo 0,207.
Asteroid je otkriven 25. aprila 1890. godine.
Almohadi
Almohadi ili Muhavidi (berberski: Imvehhden što znači onaj koji proklamira božje jedinstvo, ili Banu Abd al-Mumin arapski بنو عبد المؤمن) su bili berbersko-islamska dinastija iz Maroka nastala u 12. vijeku, koja je osnovala berbersku državu u Planinama Atlas kod mjesta Tinmel negdje oko 1120.
Eastland, Texas
Eastland je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 3.960 stanovnika.
Almohadi
Almohadi su na vrhuncu svoje moći oko 1200. vladali cijelim Magrebom, i dobrim dijelom Pirinejskog poluotoka.
Porijeklo i nastanak
Dinastija je startala kao vjerski pokret koji je potakao Abu Muhamed ibn Tumart (oko 1078. - oko 1130.), pripadnik berberskog plemena Masmuda iz Planina Atlas u Maroku. Ibn Tumart bio je sin palioca svijeća u džamiji, od mladosti poznat po svojoj pobožnosti i neslaganju sa ostalima zbog pada vjerskih uvjerenja. Još kao mladić krenuo je na Hadždž u Meku i lutao sve do Bagdada, gde se priključio školi ortodoksnog islama pod vodstvom Al Ašarija. Ibn Tumart je sam stvorio svoje učenje, spajajući učenje Al Ašarija sa drugim doktrinama i sa misticizmom velikog učitelja Al-Gazalija. On je na neki način bio protiv antropomorfizma u islamskoj ortodoksiji i bio veliki pobornik tawhīda.
Dinastija i jačanje
Ibn Tumart se vratio u Maroko sa 28 godina, i započeo sa vjerskim propovjedima i agitacijom. Posebno se okomio na prodaju vina i drugih luksuznih roba, koje su bile u suprotnosti sa njegovim tumačenjem islama. Zbog tog je ubrzo ušao u sukob sa tadašnjim vladarima iz dinastije Almoravida, nakon tog se 1125. sklonio kod svog plemena Masmuda u planinama Atlasa. On je svoje suplemenike organizirao kao vojnu i vjersku zajednicu u skladu sa svojim ortodoksnim shvaćenjem islama, uz pomoć jednog Berbera iz Orana Abd al Mumina, koji je bio vojnik i državni činovnik visokoga ranga. Proglasio se mahdijem (skrivenim mesijom, čiji dolazak očekuju šijiti) i 1122., krenuo u napad na Marakeš, glavno uporište Almoravida. Nakon njegove smrti 1130., naslijedio ga je njegov učenik - Abd al Mumin, koji je zauzeo Fes 1146. a zatim i Marakeš 1147. thumb|left|240px|Karta najvećeg teritorijalnog proširenja Almohadskog kalifata po Pirinejskom poluotoku u 12. vijeku Abd al-Mumin je i nadalje vodio uspešne borbe protiv Almoravida, - 1148. je zauzeo Kordobu, a 1154. i Granadu. Nakon tog se proglasio kalifom i odbacio bilo kakvu vlast Abasida. Do svoje smrti 1163. protegao je vlast na gotovo cijeli Magreb sve do Egipta, a vladao je i nad cijelom Andaluzijom (tzv. - maurskom Španjolskom). Naslijedio ga je sin Abu Jakub Jusuf (vladao od 1163. do 1184.) i Jakub al-Mansur (1184.-1199.). Tad je Sevilla 1163. postala glavni grad Andaluzije (Al Andalusa).
U početku su svoje vladavine su almohadski kalifi proganjali i protjerivali, sve one koji nisu bili ortodoksni muslimani, pa tako i brojne židovske i kršćanske zajednice u Kastilju, Aragon i Portugal. Kasnije, kako se ratno kolo sreće počelo okretati, postali su sve manje fanatični, čak su ih počeli i zvati na povratak. Jakub al-Mansur je dobio naziv Jakub al-Mansur - Pobjednik, nakon almohadske pobjede nad vojskom kastiljskog kralja Alfonsa VIII. u Bitci kod Alarkosa - 1195, ali nije uspio kapitalzirati tu pobjedu zauzimanjem Toleda (što je bio njegov cilj), jer su kršćanske snage dobro reorganizirale i odbacile njjegove napade. thumb|left|240px|Karta Almohadskog kalifata nakon 1212.
Slabljenje i pad
Nasljednik al-Mansura - Muhamed al-Nasir (1199.-1214.) na početku svoje vladavine, nastavio je sa uspješnim napredovanjem na sjever Pirinejskog poluotoka, ali je poražen u odlučnoj Bitci kod Navas de Tolosa, od udruženih snaga Kastilje, Aragona, Navarre i Portugala - 1212. Taj veliki poraz označio je kraj moći Almohada. Otada su bili u neprekidnom povlačenju. Ubrzo su izgubili brojne maurske dominione po Pirinejskom poluotoku. Kršćanske vojske zauzele su Kordobu - 1236., a 1248. i Sevillu, nakon toga jedina preostala maurska posesija bila je Granada.
Almohadi kao mecene kulture i umjetnosti
Brojni tadašnji veliki židovski i islamski filozofi bili su povezani sa ovom dinastijom, a najpoznatiji od njih bili su Averroes i Majmonides, sam kalif Jakub al-Mansur bio je mecana Averroesa. Za vrijeme vlasti Almohada izgrađena su brojna arhitektonska remek djela, između ostalog;
Bregi Radobojski
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 491 stanovnika te 134 obiteljskih kućanstava.
Essertaux
Esertu je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Soma koja pripada prefekturi Amjen.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 199 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 30 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 6,6 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 147 metara (maksimalnoj 154 m, a minimalnoj 100 m).
Dos Palos, California
Dos Palos je grad u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 4.950 stanovnika.
Molino di Campagna, Pordenone
Molino di Campagna je naselje u Italiji u provinciji Pordenone, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
292 Ludovica
292 Ludovica je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 32,50 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 2,612 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,446 AJ.
Brajakovo Brdo
Zemljopis
Brajakovo Brdo je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Netretić, Karlovačka županija. U sastavu je župe Uzvišenja Svetog Križa - Završje Netretićko. Smješteno je uz vrlo prometnu cestu Karlovac - Jurovski Brod prema granici sa Slovenijom.
292 Ludovica
Ekscentricitet orbite iznosi 0,032, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 14,907 stepeni, a orbitalni period iznosi 1469,746 dana (4,023 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 9,50 a geometrijski albedo 0,265.
Brajakovo Brdo
Znamenitosti
Trasom nekadašnje slavne povijesne ceste Lujzijane koja je povezivala Karlovac s Rijekom prolazi današnja asfaltirana cesta kroz Brajakovo Brdo.
292 Ludovica
Asteroid je otkriven 25. aprila 1890. godine.
Brajakovo Brdo
Znamenitosti
U mjestu je sagrađena kapelica Svetog Jurja uz koju je podignuto raspelo te spomen obilježje na 37 mještana poginulih u Drugom svjetskom ratu i poraću te 2 u Domovinskom ratu.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 148 stanovnika te 42 obiteljskih kućanstava.
U 20. stoljeću veliki broj mještana je iselio u Sjedinjene Američke Države, Kanadu, Njemačku itd. Iseljavanje je započelo još krajem 19. stoljeća, nastavilo se tokom cijelog 20. - og stoljeća te doživjelo svoj vrhunac nakon Drugog svjetskog rata.
Velbert
Felbert je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 10 opštinskih središta okruga Metman. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 85.465 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5158032, NUTS (DEA1C) i LOCODE (DE VEL) kod.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Metman Felbert se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Metman. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 230 metara. Površina opštine iznosi 74,9 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 85.465 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 1.141 stanovnika/km².
Breuci
thumb|300px|Ilirska plemena jebeni breuci su bili ilirsko pleme i to kao dio veće grupe plemena, pod zajedničkim nazivom Panonci. Naseljavali su područja uz obale srednjeg toka rijeke Save, i prostor između Vrbasa i Drine. Pružali su snažan otpor rimskom osvajanju. Poraženi su nakon velikog ustanka 6-9. godine n.e. i porobljeni. U vrijeme vladavine imperatora Trajana dobili su pravo da postanu građani Rima.
Breuci su bili pleme sa jasnom pripadnošću ilirskom korpusu. Susjedi su im bili Andizeti, Kolapijani, Amantini i Skordisci (ilirsko-keltska grupa).
Veliki ilirski ustanak
Za vrijeme Batonovog ustanka nekoliko ilirskih plemena iz Panonije i Dalmacije pobunili su se protiv rimske vlasti, visokih poreza i prisilne regrutacije. Baton je bio vođa Dezitijata, a Pines i Baton Breučki predvodili su Breuke. Rimske trgovačke rute su bile prekinute a vojne jedinice uništene. Za samo nekoliko sedmica teritorija na kojoj je današnja Bosna bila je izgubljena za Rim. Rimljani su morali angažovati oko 15 legija i saveznike iz Trakije kako bi ugušili ustanak. Nakon teških gerilskih borbi u bosanskim planinama i močvarama Panonije, Breuci su poraženi..
Spisak katolikosa Armenije
Ovdje je popis katolikosa svih Armenaca, biskupa na čelu Armenske apostolske crkve.
Katolikosi Armenije
(Ime na srpskohrvatskom, datumi, armensko ime u istočnoarmenskoj transkripciji)
Prva ečmijadzinska era 301-452
Arsakidska dinastija (od 301. do 428. episkopski položaj je nasljedan) Sirijskog porijekla Ašišatska dinastija Arsakidska dinastija Albaniosidska dinastija Arsakidska dinastija sirijskog porijella ne-nasljedni episkop
Anijska era 992-1058
''U ovo doba je episkopska stolica bila premještena u Kilikiju; za period od 1058. do 1441 (v. Spisak jermenskih katolikosa Kilikije za dalji nasljedni red).''
Sima Jiong
Sima Jiong (司馬冏) (? -302), kurtoazno ime Jingzhi (景治), formalno Princ Wumin od Qija (齊武閔王), bio je kineski princ iz dinastije Jin koji je, nakon svrgavanja uzurpatora Sima Luna 301. godine, kratko služio kao regent svom bratu, catu caru Huiju. Tradicionalno se navodi kao četvrti princ od osam prinčeva vezanih uz Rat Osam prinčeva.
Hormizd II
Hormizd je bio sin kralja Narseha koga je i naslijedio na prijestolju. Zbog vanjskopolitičkih razloga oženio se s jednom kušanskom princezom. Za njegove vladavine nije bilo većih ratova iako neki kasniji izvori tvrde suprotno. Hormizd je prema njima navodno ratovao protiv Rima. Prema kršćanima je bio tolerantan. O njegovoj je vladavini inače jedva nešto poznato. Kad je godine 309. umro došlo je do žestokih borbi za prijestolje. Njegov istoimeni sin nije mogao zavladati nego je moćno plemstvo za kralja postavilo Šapura II., jednoga od najznačajnijih sasanidskih vladara.
Fosfoadenilil-sulfat reduktaza (tioredoksin)
Ovaj enzim je specifičan za PAPS. Enzim iz Escherichia coli koristi tioredoksin iz drugih vrsta.
Dos Palos Y, California
Dos Palos Y je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 323 stanovnika.
East Lopez, Texas
East Lopez je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 166 stanovnika.
Bratkovec
Bratkovec je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Zagorska Sela, Krapinsko-zagorska županija.
294 Felicia
294 Felicia je asteroid glavnog asteroidnog pojasa. Približan prečnik asteroida je 52,97 km, a srednja udaljenost asteroida od Sunca iznosi 3,145 astronomskih jedinica (AJ).
Bratkovec
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 62 stanovnika te 22 obiteljskih kućanstava.
294 Felicia
Inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike je 6,293 stepeni, a orbitalni period iznosi 2037,678 dana (5,578 godina). Ekscentricitet orbite asteroida iznosi 0,241. Apsolutna magnituda asteroida iznosi 9,60 a geometrijski albedo 0,091.
Asteroid je otkriven 15. jula 1890. godine.
Irbesartan
Irbesartan (INN) je antagonist angiotenzin II receptora koji se uglavnom koristi u tretmanu hipertenzije. Irbesartan je razvila kompanija Sanofi Research, koja je postala deo Sanofi Aventisa. Njegovom prodajom se zajednički bave Sanofi Aventis i Bristol-Myers Squibb. Trgovačka imena su Aprovel, Karvea, i Avapro.
Indikacije
Kao i svi drugi antagonisti angiotenzin II receptora, irbesartan je indiciran za tretman hipertenzije. Irbesartan može da uspori progres dijabetesne nefropatije. On je isto tako indiciran za redukciju progresa renalnog oboljenja kod pacijenata sa tipom 2 dijabetesa, hipertenzije i mikroalbuminurije (>30 mg/24 časa) ili proteinurije (>900 mg/24 časa).
Kombinacija sa diureticima
Irbesartan je dostupan u formulacijama koje su kombinacije sa niskim dozama tiazidnih diuretika, prvenstveno hidrohlorotiazid, da bi se postigao dodatni antihipertensivni efekat. Preparacije irbesartan/hidrohlorotiazid kombinacija se prodaju pod sličnim trgovačkim imenima sa irbesartan preparacijama, uključujući Irda, CoIrda, CoAprovel, Karvezide, Avalide i Avapro HCT.
Neuspešna klinička ispitivanja
Veliko proizvoljno kliničko ispitivanje na preko 4100 ljudi i žena sa oboljenjima srca u toku više od 4 godine je proizvelo zaključak da irbesartan ne dovodi do poboljšanja ili povećanja stope preživljavanja u poređenju sa placebo testom.
Tržište
BMS godišnja prodaja je približno $1.3bn. Sanofi-Aventis godišnja prodaja je približno $2.1bn. Patent ovog leka ističe 2011. godine.
Minersville, Pennsylvania
Mineralsvil je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Velen
Felen je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 17 opštinskih središta okruga Borken. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 13.036 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5554064, NUTS (DEA34) i LOCODE (DE VLN) kod.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Borken Felen se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Borken. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 57 metara. Površina opštine iznosi 70,5 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 13.036 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 185 stanovnika/km².
Eksodezoksiribonukleaza (lambda-indukovana)
Eksodezoksiribonukleaza (lambda-indukovana) (, lambda eksonukleaza, fagom lambda indukovana eksonukleaza, Escherichia coli eksonukleaza IV, E. coli eksonukleaza IV, eksodezoksiribonukleaza IV, eksonukleaza IV) je enzim sa sistematskim imenom . Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ova enzim preferentno deluje na dvolačanu DNK.
Bratovski Vrh
Bratovski Vrh je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Grada Klanjca, Krapinsko-zagorska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 69 stanovnika te 19 obiteljskih kućanstava.
Kutik-Inšušinak
Kutik-Inšušinak (također poznat kao Puzur-Inšušinak) bio je kralj Elama od oko 2240. do 2220. pne. (duga kronologija), te posljednji vladar Avanske dinastije. Otac mu je bio krunski princ Šinpi-khiš-khuk, najvjerojatnije brat kralja Khite. Kutik-Inšušinak je bio imenovan za guvernera Suse, najvjerojatnije u ranoj mladosti. Oko godine 2250. otac mu je umro te je on postao prijestonasljednik.
Donja Dubrava (Međimurska županija)
Geografija
Donja Dubrava smjestena je na samom istoku Međimurske županije. Od Čakovca 33 km, od Ludbrega 25 km i od Koprivnice 22 km.
Stanovništvo
Po posljednjem popisu stanovništva iz 2001. godine, općina Donja Dubrava imala je 2.274 stanovnika, raspoređenih u jednom naselju - Donjoj Dubravi.
Uprava
Općinski načelnik, donačelnici, poglavarstvo, Općinsko vijeće
Kutik-Inšušinak
Godine 2240. pne. je proglasio nezavisnost od Akađana, čije je carstvo oslabilo od smrti Naram-Sina. Tako je postao kralj Elama. Osvojio je Anšan i ujedinio Elam u jednu monarhiju. Poduzeo je niz građevinskih pothvata u Susi, te ohrabrio korištenje linearnog elamskog pisma kako bi se zapisivao elamski jezik. To je bila reakcija na Sargonove pokušaje da nametne korištenje akadskog. Većina zapisa na lienarnom elamskom datira iz vremena Kutik-Inšušinaka.
Donja Dubrava (Međimurska županija)
Povijest
Mjesto ima dugu tradiciju, utvrda Novi Zrin jedno je od povijesnih obilježja utkano i u općinski grb...
Kutik-Inšušinak
Nakon smrti se to pismo prestalo koristiti, a sam Elam su pokorili Gutejci.
Donja Dubrava (Međimurska županija)
Gospodarstvo
Od nekad pretežito poljoprivrednih domaćinstava, krajem 19. i početkom 20. stoljeća razvija se obrtništvo koje je i danas prisutno u velikoj mjeri. Otvaranje zone male privrede nije puno pomoglo u novom zapošljavanju, dosta neiskorištenih kapaciteta. HE Dubrava na Dravi.
Znameniti ljudi
Danas se mjesto može podičiti petoricom redovitih profesora na fakultetima, i jednim rektorom. Iako zbog prirode posla žive u drugim sredinama, emocionalno vezani za rodnu grudu, pomažu koliko mogu u promociji i razvitku mjesta.
Obrazovanje
U mjestu djeluje Osnovna škola koja je temelj obrazovanja. Sve više mladih se odlučuje na studije u kojima prednjači Visoka učiteljska škola u Čakovcu.
Kultura
U mjestu djeluje Kulturno umjetničko društvo "Seljačka sloga" i već dugi niz godina okuplja mlade i starije članove u očuvanju kulturne baštine kraja preko pjesme, plesa i govora u više sekcija. Djeluje pjevački zbor, tamburaši, plesači, dramska grupa...
Najpoznatija živuća ikona mjesta jest Teta Liza odnosno Elizabeta Toplek, etno pjevačica.
U okviru školskog programa česti su posjeti pisaca i književnika u Osnovnoj školi, promocije knjiga...redovite izložbe likovnih radova učenika,
Sport
Donja Dubrava se može podičiti s cijelom lepezom sportskih društava i udruga građana.
Košarkaški klub Dubravčan ima zapažene rezultate na državnoj razini, okuplja mlade da se u sportskom i takmičarskom duhu razvijaju.
Od ostalih sportova, tu su nogometni klub "Dubravčan" koji je osnovan 1927. godine i 2007. godine slavi 80. godina postojanja, kuglački klub, Streljački (malo stagnira), Športsko ribolovno društvo "Štuka", Lovačko društvo "Fazan", Teniski klub "Dubravčan".
Udruga građana : Dobrovoljno vatrogasno društvo, Udruga umirovljenika, Društvo žena, Klub mladih, ekološko društvo Senjar, Udrugu dragovoljaca i veterana domovinskog rata, Društvo crvenog križa, Klub liječenih alkoholičara, Konjički klub, Nautički klub Fljojsar, udruga za uzgoj malih životinja Međimurska lastavica...Osim tih udruga, mještani se okupljaju i u okviru političkih stranaka.
Colomiers (Gornja Garona)
Kolomje je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Gornja Garona koja pripada prefekturi Tuluz.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 28 538 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 1370 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 20,83 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 160 metara (maksimalnoj 191 m, a minimalnoj 145 m).
Interferon beta-1b
Interferon beta-1b (trgovačka imena Betaferon, Betaseron (Severna Amerika), i Extavia) je lek u interferon familiji koji se koristi za tretiranje relapsno-remitirajućih i sekundarno-progresivnih formi multiple skleroze (MS). On je odobren za upotrebu nakon prvog MS eventa. On se administrira putem supkutane injekcije. Bilo je pokazano da usporava napredak bolesti, kao i da umanjuje frekvenciju napada.
Mehanizam akcije
Veruje se da interferon-beta bazirani lekovi ostvaruju njihov blagotvorni efekat na MS progres putem njihovih antiinflamatornih osobina. Studije su takođe utvrdile da interferon-beta poboljšava integritet krvno-moždane barijere (BBB)—koja je generalno oštećena kod MS pacijenata, dozvoljavajući povećanim količinama nepoželjnih supstanci da dođu u kontakt sa mozgom. Ovo BBB pojačavanje može biti dopunski faktor korisnim efektima interferona beta. Ove studije su sprovedene in vitro, tako da se ne zna u kojoj meri su ovi rezultati primenljivi kod ljudi.
Pacijenti koji koriste interferon beta-1b mogu da razviju neutralizujuća antitela za medikaciju.
Blisko srodan je interferon beta-1a, koji je tako]e indiciran za MS, i koji ima sličan profil leka.
McClure, Ohio
Maklur je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 725, što je 36 (-4,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Aradeo, Lecce
Aradeo je naselje u Italiji u provinciji Lecce, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 9570 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 78 m.
Rushford, New York
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 363.
Douglas City, California
Douglas City je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 713 stanovnika.
Xie Jun
Ksi Jun (,, ; Peking, (30. oktobar 1970) je šahistkinja iz Pekinga, Kina. Šahovsku karijeru u kineskom šahu započela je sa 6 godina. U desetoj postala je prvakinja Kine za devojčice. Pošto su je nagovorili da igra zapadnjački šah, postala je prvakinja Kine za devojčice 1984. godine.
Godine 1991. Ksi Jun je osvojila svetsku šahovsku titulu za žene, pobedivši u meču Maju Čiburdanidze, koja je držala titulu od 1978, rezultatom 8½:6½. Godine 1993. uspešno je odbranila titulu protiv Nane Joseliani (pobedivši sa 8½:2½). Izgubila je titulu 1996. od Žuže Polgar (8½:4½). Povratila je titulu 1999. kada je pobedila Alisu Galjamovu (8½:6½), pošto je FIDE na čudan način oduzela titulu Žuži Polgar. Godine 2000. FIDE je promenila način igranja i uvela nok-aut sustem. Ksi je ponovo osvojila titulu, pobedivši svoju zemljakinju Ćin Kanjuing rezultatom 2½:1½ u finalu.
Uprkos ovom uspehu, Ksi Jun nikada nije bila prvorangirana šahistkinja. Judit Polgar, koja odbija da igra na ženskim turnirima, držala je to mesto sve vreme dok je Ksi bila na vrhuncu igračke karijere.
Ksi Jun je najjača od brojnih kineskih šahistkinja, između ostalih od Cu Čen, Juhua Ksu i Lei Vang. Odigrala je ključnu ulogu kao član kineskog šahovskog tima koja je osvojila zlatnu medalju 1998. na šahovskoj olimpijadi u Elisti u Kalmikiji, Rusija.
Krajem devedesetih godina prošlog veka Ksi Jun je odbranila doktorat iz psihologije.
Zhu Chen
Rođena je 16. marta 1976. (Vendžou, Džeđang, Kina)
Sa dvadeset pet godina pobedila je Aleksandru Kostenjuk iz Rusije rezultatom 5:3 na nokaut turniru 2001/2002. za titulu ženskog šampiona sveta u šahu i tako postala jedanaesta svetska šampionka.
Godine 1988. postala je prva kineska šahistkinja koja je pobedila na jednom međunarodnom šahovskom šampionatu pobedivši u Rumuniji na svetskom šampionatu za devojčice ispod 12 godina.
Bila je svetska juniorska šampionka 1994. i 1996.
Takmiči se pod zastavom Katara.
East Mountain, Texas
East Mountain je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 797 stanovnika.
Mandelatna racemaza
Mandelatna racemaza je enzim sa sistematskim imenom mandelat racemaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Spilantol
Spilantol je organsko jedinjenje, koje sadrži 14 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 221,339 Da.
Bregi Kostelski
Bregi Kostelski je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Grada Pregrade, Krapinsko-zagorska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 337 stanovnika te 101 obiteljskih kućanstava.
296 Phaetusa
296 Phaetusa je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,228 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 12,62 a geometrijski albedo 0,193.
Brzina svjetlosti
Brzina svetlosti u vakuumu iznosi tačno 299.792.458 m/s (približno 300.000 km/s), predstavlja važnu fizičku konstantu i zato se obeležava posebnim slovom c. U različitim sredinama (tečnostima, gasovima itd.) brzina svetlosti je različita i uvek manja nego u vakuumu. S obzirom da je svetlost oblik elektromagnetnog zračenja, njena brzina zavisi od električnih i magnetnih svojstava sredine kroz koju se kreće i konstantna je za tu sredinu. Izračunava se na osnovu formule:. U vakuumu je.
Brzina svetlosti je jedan od važnijih pojmova u Ajnštajnovoj teoriji relativnosti. U teoriji relativnosti,
c
međusobno povezuje prostor i vreme, a isto tako se javlja u poznatoj jednačini jednakosti mase i energije
E = mc2
. Prema istoj teoriji nije moguće kretanje brzinama većim od brzine svetlosti u vakuumu.
Prvu poznatu naučnu metodu za merenje brzine svetla izveo je danski astronom Ole Kristensen Remer 1675. godine. Posle njega, Fizo bez astronomskih metoda dolazi do brzine svetlosti koja iznosi 313.870 km/s. Najpoznatije merenje brzine je izveo Albert Majkelson, uz pomoć rotirajućih ogledala u Kaliforniji. Zahvaljujući tim eksperimentima, utvrđeno je da je brzina svetlosti 299.792,458 km/s, a sam Majkelson je dobio Nobelovu nagradu 1907.
Fonteavignone, L'Aquila
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 67 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1216 m.
Brzina svjetlosti
S obzirom da se osnovna merna jedinica za vreme, sekunda, može preciznije izmeriti od osnovne jedinica za dužinu, metra, brzina svetlosti je iskorišćena za preciznu definiciju ove merne jedinice. Tako je od 21. oktobra 1983. godine metar određen kao rastojanje koje svetlost pređe u vakuumu za 1/299.792.458 deo sekunde.
Numerička vrednost, simbol i jedinice
c
, za constant ili (sa značenjem „brzina“). Istorijski, simbol V je korišten kao alternativni simbol za brzinu svetlosti, koji je uveo Džejms Klerk Maksvel 1865. godine. Pol Drud je 1894. godine redefinisao simbol
u njegovo sadašnje značenje. Ajnštajn je koristio V u svojim originalnim publikacijama na nemačkom o specijalnoj relativnosti 1905, ali je 1907. prešao na
, koje je u to vreme postalo standardni simbol za brzinu svetlosti.
Ponekad se
0 za brzinu svetlosti u vakuumu. Ova usvojena notacija, koja je podržana u zvaničnoj SI literaturi, ima istu formu kao i druge srodne konstante: naime, μ0 za permeabilnost vakuuma ili magnetna konstanta, ε0 za dielektričnu konstantu vakuuma ili električnu konstantu, i Z0 za otpornost prostora. Ovaj članak isključivo koristi
Od 1983, metar je definisan u Međunarodnom sistemu jedinica (SI) kao rastojanje koje svetlost pređe u vakuumu za 1⁄299,792,458 sekundi. Ova definicija podrazumeva brzinu svetlosti u vakuumu na tačno 299,792,458 m/s. Kao dimenziona fizička konstanta, numerička vrednost
Jamblih
Jamblih iz Halkide (u. o.330.), grčki novoplatonistički filozof i jedan od posljednjih značajnijih predstavnika antičke filozofije.
Brzina svjetlosti
Numerička vrednost, simbol i jedinice
se razlikuje za različite sisteme jedinica. Brzina svetlosti u imperijalnim (britanskim) jedinicama i SAD jedinicama je bazirana na inču sa tačno 2.54 cm i njena vrednosti je tačno 186.282 milja, 698 jardi, 2 stope, i 5 21⁄127 inča po sekundi. U granama fizike u kojima se
često javlja, kao što je teorija relativnosti, uobičajeno se koriste sistemi prirodnih jedinica kretanja ili geometrijski sistem jedinica gde c
Jamblih
Bio je učenik Anatolija i Porfirija od kojih je prihvatio novoplatonizam u koji je unio mnogo elemenata iz orijentalnih religija.
Brzina svjetlosti
Numerička vrednost, simbol i jedinice
= 1. Koristeći ove jedinice,
se ne pojavljuje eksplicitno pošto množenje ili deljenje sa 1 ne utiče na rezultat.
Istorija merenja
Pre prvih naučnih pokušaja merenja brzine svetlosti, najveće rasprave su se vodile oko toga putuje li svetlost konačnom brzinom, ili se širi prostorom trenutno (beskonačno brzo). Više fizičara je pokušalo da izmeri brzinu svetlosti kroz istoriju. Galileo je pokušao da to uradi u sedamnaestom veku.
Remerova merenja
mini|centar|600p|Skica [[Ole Kristensen Remer|Remerovog metoda za merenje brzine svetlosti na osnovu kašnjenja zalaska Jupiterovog meseca.]]
Danski astronom Ole Rømer je izveo rani eksperiment merenja brzine svetlosti 1676. godine. Koristeći teleskop, Rømer je posmatrao kretanje Jupitera i jednog od njegovih satelita, Io. Uočivši odstupanja u uočenom periodu Iove orbite, on je izračunao da je svetlosti potrebno oko 22 minuta da pređe dijametar Zemljine orbite. On je ustanovio da trenuci opažanja okultacija (kad se nebesko telo, gledano sa Zemlje, skriva iza drugog) Jupiterovih satelita zavise od brzine širenja svetlosti. Do tada se smatralo da se svetlost širi beskonačnom brzinom. Kada se Zemlja nalazi u položaju 1. (vidi sliku), posmatrač uočava da do okultacija dolazi u jednakim vremenskim razmacima, tada se Zemlja niti približava niti udaljava od Jupitera. U položaju 2. Zemlja se udaljava od Jupitera, a posmatrač nalazi da trenuci okultacije kasne. Razlog je u tome što je svetlosti potrebno dodatno vreme da prevali povećanu udaljenost do Zemlje. Znajući u kojim su se razmacima vremena okultacije pojavljivale u položaju 1, može se predvideti vreme okultacije kada se dođe u položaju 3. Međutim do nje ne bi dolazilo još toliko vremena koliko je svetlosti potrebno da prevali udaljenost od položaja Zemlje 1. do položaja Zemlje 3, a to je dužina 2a. Remer je izmerio da ukupno kašnjenje iznosi oko t = 1,000 sekundi. Za brzinu svetlosti sledi:
gde je: c – brzina svetlosti, a – udaljenost Zemlje od Sunca, t – vreme kašnjenja svetlosti.
Brojna vrednost brzine svetlosti direktno zavisi od tačnosti s kojom je poznata srednja udaljenost do Sunca (u ono vreme poznata kao 140 milona kilometara). Odnos brzine svetlosti i brzine Zemlje ne zavisi od srednje udaljenosti do Sunca. Naime, kako je brzina kretanja Zemlje po stazi jednaka v = 2aπ / Z, gde je Z siderička godina, to je:
Remer je vršio merenja oko 8 godina i odnos c : v je izašao oko 7600. No veličina Zemljine orbite nije bila poznata u to vreme. Na osnovu njegovih merenja brzinu svetlosti je izračunao Kristijan Hajgens i on je dobio za oko 25% manju vrednost od današnjih merenja, odnosno 227.000.000 m/s. Današnje vrednosti su 299.792 km/s : 29,8 km/s ≈ 10,100.
Značajno je da je Remer dokazao da je brzina svetlosti konačna. Njegovi rezultati nisu u početku prihvaćeni, sve dok Džejms Bredli 1727. nije otkrio aberaciju svetlosti.
Kasnija merenja
Godine 1809. francuski astronom Žan-Batist-Žozef Delambr je ponovio Remerova merenja, koja su tada obavljena s mnogo tačnijim mernim instrumentima i dobio za brzinu svetlosti oko 300.000 km/s. On je u stvari izmerio da svetlost putuje sa Sunca do Zemlje 8 minuta i 12 sekundi (stvarna vrednost je 8 minuta i 19 sekundi).
Pored astronomskih merenja, naučnici su pokušali da mere brzinu svetlosti na Zemlji, na relativno malim udaljenostima. Ipolit Fizo je 1849. godine izveo jedno takvo merenje. On je usmerio zrak svetlosti u ogledalo udaljeno nekoliko kilometara. Rotirajući zupčanik je postavljen na putu svetlosnog zraka koji se kretao od njegovog izvora do ogledala i nazad. Fizo je utvrdio da pri određenoj brzini rotacije, zrak prolazi kroz jedan otvor na zupčaniku na svom putu ka ogledalu i kroz sledeći otvor na povratku. Polazeći od rastojanja do ogledala, broja zuba na zupčaniku, i brzine rotacije, Fizo je dobio brzinu svetlosti od oko 313.300 km/s.
Leon Fuko je 1862. godine izvršio eksperiment u kome su korišćena rotirajuća ogledala i došao je do vrednosti od 298.000.000 m/s.
Američki fizičar Albert Abraham Majkelson je sprovodio eksperimente određivanja brzina svetlosti od 1877. do svoje smrti 1931. Koristio se osmostaničnim rotirajućim ogledalom i izvorom svetlosti udaljenim oko 35 km. On je rafinirao Fukove metode 1926. godine koristeći poboljšana rotirajuća ogledala da izmeri vreme neophodno da svetlost napravi povratno putovanje od Mount Wilson do Mount San Antonio u Kaliforniji. Precizna merenja su proizvela vrednost brzine od 299.796,000 m/s. Za svoja je merenja svetlosti primio Nobelovu nagradu za fiziku. Posle je s kolegom Edvardom Morlejem sproveo Majkelson—Morlijev eksperiment, u kojem su dokazali da brzina svetlosti ne zavisi od izvora, niti od brzine kretanja izvora.
Savremena merenja su utvrdila brzinu svetlosti na tačno 299.792.458 m/s.
Usporavanje svetlosti
Efektivna brzina svetlosti u raznim transparentnim supstancama je manja od brzine u vakuumu. Na primer brzina svetlosti u vodi je oko 3/4 brzine u vakuumu.
Dva nezavisna tima fizičara su dovela svetlost u „kompletan zastoj“ propuštajući je kroz Bose–Ajnštajnov kondenzat elementa rubidijuma. Jedan tim je bio sa Harvarda i Roulandovog instituta za nauku u Kambridžu, Masačusets, a drugi sa Harvard–Smitsonijanskog centra za astrofiziku, takođe u Kembridžu. Međutim, taj „zastoj“ se odnosi samo na zastavljanje svetlosti u pobuđenim stanjima atoma, i njeno reemitovanje nakon arbitrarnog vremenskog razmaka, nakon stimulacije drugim laserskim pulsom. Tokom vremena u kome je svetlost bila „zaustavljena“, ona je prestala da bude svetlost.