cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Blue Öyster Cult
Biografija
left|thumb Blue Öyster Cult sastav, iako osnovan 1970., postoji još od 1967. kada je djelovao pod imenom “Soft White Underbelly” (1967-68) te kasnije “Stalk-Forrest Group” (1969-70). Početna i najpoznatija petorka BÖC-a (koja je ostala nepromjenjena desetak godina) je: Eric Bloom (vokal, gitara), Donald "Buck Dharma" Roeser (vodeća gitara, vokal), Allen Lanier (klavijature, gitara, vokal), te braća s Long Islanda Albert Bouchard (bubnjevi, vokal) i Joe Bouchard (bas, vokal). Šesti član ove postave je njihov producent, tekstopisac i menadžer Sandy Pearlman koji je kao jedan od priznatih modernih rock kritičara (uz Richard Meltzera, Paul Williamsa i Jon Landaua) među prvima uveo pojam "heavy metala" u glazbu.
Njihov prvi album "Blue Öyster Cult" izdan je u siječnju 1972. Osim glazbe, koja je bila u potpunosti drugačija od glazbe koju su drugi sastavi svirali, ostao je zapažen i njihov logo "Kronos" koji je i dan danas njihov zaštitni znak. Pjesma “Cities on Flame” s tog albuma se našla među top 40 u New Yorku. S prvim albumom su započele i prve turneje među kojima je najzapaženija bila ona sa Aliceom Cooperom. Ohrabreni početnim uspjehom u veljači 1973. izlazi i njihov drugi album "Tyranny and Mutation". Treći album "Secret Treaties" snimljen je u travnju 1974. Za taj album se smatra da je 'najžešći' album sedamdesetih.
Nakon prva tri studijska albuma snimljen je i prvi 'live' album "On Your Feet or On Your Knees" (dvostruka LP). Uslijedila je i prva europska turneja. Četvrti studijski album "Agents of Fortune" (svibanj 1976.) s pjesmom “Don’t Fear The Reaper” koja je bila među prvih 12 na billboard ljestvicama donosi još veću slavu i publiku bendu. Album "Agents of Fortune" tako postaje prva (ali ne i zadnja) zlatna ploča. U promotivnoj turneji albuma "Agents of Fortune" uvode tehnološku novinu u svojim nastupima: Lasere. Međutim, nakon što su im laseri donijeli samo trošak, odlučili su ih prodati.
U listopadu 1977. izlazi dosta laganiji, ali i dosta dobro prodavan, album "Specters" koji s pjesmom "Godzilla" postiže uspjeh i u Japanu gdje su dobili ime 'glasnici bogova'. Drugi 'live' album "Some Enchanted Evening" snimljen je 1978. U lipnju 1979. izdan je album "Mirrors" koji nije postigao zapaženiji (ali i željeni) uspjeh. Nakon točno godinu dana u lipnju 1980. izlazi album "Cultösaurus Erectus" nakon kojeg BŐC kreće na “Black and Blue” turneju sa Black Sabbath-om (kojemu je Sandy Pearlman te godine postao menadžer). Album "Cultösaurus Erectus" je bio među top 14 albuma u Velikoj Britaniji. Sa slijedećim albumom "Fire of Unknown Origin" (lipanj 1981.) BÖC ponovo ulazi među top 40 (u SAD-u) i to ponajviše radi pjesama “Burnin' For You” i “Joan Crawford”. Te iste godine su snimili i par pjesama za animirani film "Heavy Metal".
Na tuneji koja je uslijedila nakon albuma došlo je do enormne promjene u bendu. Osnivač i bubnjar Abert Bouchard se svojim ponašanjem počeo udaljavati od benda. U travnju 1982. izdan je i treći 'live' LP "Extra Terrestrial Live", koji je ujedno i zadnji album na kojem je Albert Bouchard svirao. Novi bubnjar BÖC-a postaje Rick Downey te u listopadu 1983. izdaju svoj deveti studijski album "Revölution by Night". Nakon Revölution turneje Rick Downey napušta bend, Albert Bouchard se vraća međutim njegov povratak bendu traje samo dva tjedna. U to vrijeme, radi glazbenog neslaganja, bend napušta i Allen Lanier. Nove zamjene su bile: Jimmy Wilcox na bubnjevima i Tommy Zvonchek za klavijaturama.
U toj postavi BÖC izdaje deseti album "Club Ninja" (siječanj 1986) koji je najmanje favoriziran i među obožavateljima i u bendu. Uslijedila je nova turneja, a s njom i novi odlazak. Joe Bouchard napušta BÖC, a novi basist u bendu postaje Jon Rogers. 1987. Allen Lanier se vraća u bend, Ron Riddle postaje novi bubnjar, BÖC kreće na turneje po Njemačkoj i Grčkoj, a u lipnju 1988. izdaju "Imaginos". To je ujedno i zadnji album koji su izdali pod 'Columbiom'.
Nakon toga albuma BÖC kreće na 'desetogodišnju' turneju. U tom razdoblju bend mijenja više puta bubnjare: Chuck Bürgi (Meatloaf), John Miceli (Rainbow), John O’Reilly (Ritchie Blackmore), i od 1997, Bobby Rondinelli (Black Sabbath). Jon Rogers napušta bend 1995. Greg Smith iz Alice Cooper benda ga mijenja nakratko dok Danny Miranda sa Long Islanda postaje te godine basist BÖC-a. Neko vrijeme je u bendu svirao gitaru i Al Pitrelli (kasnije Savatage i Megadeth).Nakon deset godina posta, u ožujku 1998, BÖC napokon izdaje svoj novi album "Heaven Forbid". Trenutno, njihov posljednji studijski album "Curse of the Hidden Mirror" izdan je 2001. U lipnju 2002. izdaju novi (četvrti) 'live' album i DVD "A Long Day’s Night". Prošle godine, radi svoje solo karijere, iz benda su otišli Danny Miranda i Bobby Rondinelli te su ih zamijenili Jules Radino (bubnjar) i Richie Castellano (basist). Posljednjih trideset (i više) godina Blue Öyster Cult svira i snima svoju jedinstvenu glazbu. Trenutačno se spremaju snimiti još jedan studijski album, a njihov moto "na turneji zauvijek" se još uvijek drži jer godišnje odrade na stotinjak koncerata.
Članovi
Trenutačna postava
Prva petorka - osnivači (1970-1981)
Bivši Članovi
Trietilaluminijum
Trietilaluminijum je organsko jedinjenje, koje sadrži 6 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 114,165 Da.
Metorfan
Metorfan je organsko jedinjenje, koje sadrži 18 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 271,397 Da.
Qurr al Biţān, Hajjah
Qurr al Biţān je naselje u Jemenu u pokrajini Hadžah.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 403 m.
Pueblo Nuevo, Texas
Pueblo Nuevo je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 521 stanovnika.
Nafta
thumb|Naftna crpka. Nafta, kao vrsta fosilnog goriva, je tamna i viskozna tekućina koja se obično pronalazi ispod površine Zemlje ili morskog dna. To je vrlo složena smjesa različitih spojeva, pretežito ugljikovodika alkanskog, cikloalkanskog i aromatskog reda čiji se sastav mijenja od nalazišta do nalazišta.
Nafta se najviše koristi za pokretanje vozila (obično u obliku benzina i drugih derivata) te za dobivanje električne energije u termoelektranama. Također je značajna sirovina za mnoge proizvode (plastika, umjetno gorivo, razni razrjeđivači i ostale kemikalije). Industrija koja se bavi preradom nafte se naziva petrokemijska industrija.
José María Queipo de Llano
'''José María Queipo de Llano y Ruiz de Saravia, 7. grof od Torena''' (25. novembar 1786 – 16. septembar 1843) bio je španski političar i historičar koji je 1835. služio kao premijer Španije.
Nafta
Postanak
U sredini siromašnoj kisikom počelo je, zbog djelovanja anaerobnih bakterija, razaranje bjelančevina i drugih lako raspadljivih organskih tvari. Otpornije masne i voštane supstancije gomilale su se onda u obliku gnjila mulja - sapropela. Taj osnovni materijal morao je poslije, nanosom riječnog mulja, biti pokriven zaštitnim slojem. Pod pritiskom zamljanih slojeva, i kod nešto povišene temperature, mast se konvertirala najprije u prabitumen, a onda u naftu.
Eutih
Eutih ili Evtihije (cca. 380 - 456) bio je carigradski prezviter i arhimandrit, koga se smatra začetnikom monofizitskog kršćanstva.
Kada je Nestorije, arhiepiskop Konstantinopola ustvrdio da Marija nije Majka Božja, odnosno da Isus u trenutku rođenja nije imao božansku narav. Eutih se protiv toga usprotivio sa tezom da je Krist "spoj ljudskih i božanskih elemenata". Ti su argumenti poslužili da bi i sam Eutih bio proglašen heretikom na Prvom efeškom i Halkedonskom saboru. Eutih je nakon toga prognan, ali su njegova naučavanja uz podršku carice Elije Eudocije stekla popularnost u Siriji. U 6. vijeku je razne struje eutihijanaca Jakov Baradej ujedinio u današnju Sirijsku crkvu.
José María Queipo de Llano
Odrastao je u jednoj od najbogatijih plemićkih porodica Asturije, ali su mu na političke stavove daleko veći uticaj imala djela Voltairea i Rousseaua sa kojima se upoznao u djetinjstvu. Godine 1808. je bio jedan učesnika ustanka protiv Francuza koji će prerasti u dugogodišnji oslobodilački rat. Quiepo de Llano je kao liberal podržavao liberalni ustav iz 1812. godine, te je nakon povratka Ferdinanda na vlast bio u egzilu sve do 1820. godine i uspostave kratkotrajnog liberalnog režima koga je ukinuti francuska vojna intervencija. Quiepo de Llano je ponovno išao u egzil i tamo ostao do amnestije 1832. godine.
Ponovno se uključio u politiku, sada kao umjerenjak te postao ministar u vladi Francisca Martineza de la Rose, te jedan od najvatrenijih pristaša malodobne kraljice Isabelle II oko koje su se okupljali liberali, nasuprot konzervativnih karlista. Njegov kratkotrajni mandat je prekinula svađa sa Isabellinom majkom, regenticom Marijom Christinom koja je nastojala uvesti apsolutnu monarhiju. Quiepo de Llano je otišao u dobrovoljni egzil u Francusku te se posvetio pisanju knjige u kojoj je opisao historiju Poluotočkog rata.
Nafta
Postanak
Nazočnost kompliciranih visokomolekulskih spojeva (holesterola, hormona, klorofila i dr.) koji nisu mogli nastati jednostavnom sintezom i optička aktivnost nafte dokazuju organsko podrijetlo nafte. I sastav slane vode, koja prati naftu, svjedoči o njezinu morskom podrijetlu.
Sastav
Po svom hemiskom sastavu nafta je mešavina velikog broja različitih ugljikovodika i malih količina spojeva sumpora, kisika i dušika (od tragova i do 7%). U njoj su zastupani ugljikovodici s jednom do 50 i više C - atoma u molekuli, i to pretežito parafinskog (metanova) niza (npr. pensilvanska nafta) ili naftenskog niza (npr. neke sovjetske nafte).
Dobijanje
thumb|Naftna bušotina Ovakva prirodna vrela nisu nimalo važna za proizvodnju nafte. Velike količine nafte dobivaju se danas u svijetu iz dubljih slojeva zemlje izlijevanjem (eruptiranjem) iz bušotina na principu arteških bunara. Pr obavljana su nasumce. Danas se prije postavljanja dubinske sonde provode geološka i geofizička istraživanja, koja daju podatke o geološkoj strukturi podzemnih slojeva; na taj se način znatno smanjuje brolovih bušenja. Suvremena tehnika bušenja razvila se iz ručnog bušenja, obavljanog u potrazi za solju i vodom. Sva se bušenja danas izvode strojevima.
Postoje dva načina bušenja: udarno i okretno. Kod udarnog bušenja dlijeto, pričvršćeno na donjem kraju alatki, diže se 30 do 40 cm, a zatim se pušta da padne na dno bušotine. Suvremeno okretno bušenje (rotary system) gotovo je potpuno istisnulo starije udarno bušenje. Dlijeto, pričvršćeno na kraju cijevi, svojim rotacijskim struganjem mrvi kamen i prodire u dubinu. Kad cijev uđe svojom cijelom duljinom u zemlju na nju se, cijevnom spojnicom nadoveže druga cijev. To se ponavlja tako dugo dok bušotina ne dosegne naftonosni sloj. Iznad bušotine nalazi se toranj željezne konstrukcije, visok do 54 metra, s dizalicama za pridržavanje i izvlačenje alatki i cijevi,e u cijev. Da se bušotina ne zaruši, u nju se spuštaju zaštitne cijevi (casings). Od prodora podzemnih voda bušotine se zaštićuju cementiranjem.
Kad bušotina dopre do naftonosnog sloja, nafta i plin naviru u bušotinu tjerani prirodnim tlakom, koji, ako je dovoljno velik, može izbaciti naftu na površinu zemlje. Kod vrlo visokih tlakova nastaju snažne "erupcije", pri čemu se afte diže desetak metara iznad površine zemlje. Ovakve divlje erupcije nekad su često izazivale katastrofalne požare, koje je vrlo teško, pa i nemoguće ugasiti. Danas se to sprečava posebnim uređajima koji zatvaraju sondu i reguliraju tlak za izlaženje nafte. Kod nedovoljnih tlakova nafta se mora crpiti pomoću posuda ili crpki. Naftonosni se sloj nikada ne može potpuno iscrpiti. Kad se tenzija nafte naftonosnog sloja u susjednom području izjednači s tlakom u bušotini, nafta prestaje pritjecati. Velike količine nafte koje, unatoč svim suvremenim metodama vađenja, ostaju u zemlji (više od 50%), mogle bi se izvaditi samo na rudarski način.
Najveći proizvođači
Nafta je danas u svijetu jedan od najznačajnijih strateških proizvoda (obično se naziva "crno zlato"). Zbog toga zemlje proizvođači nafte imaju veliku moć u geopolitičkim odnosima, a kontrola nad izvorištima nafte jedan od najznačajnijih uzroka kriza u svijetu. Zemlje koje su najveći izvoznici nafte (ali ne uvijek i proizvođači) su grupirane u interesnu organizaciju OPEC (Organization of Petroleum Exporting Countries).
Najveći proizvođači nafte jesu:
Cena
Cijena nafte je na svjetskom tržištu ušesterostručena u razdoblju od 2000. godine do danas. Pretpostavlja se da će u bliskoj budućnosti proizvodnja nafte doći do vrhunca a do 2050. će biti iscrpljene sve zalihe. Istovremeno se potražnja povećava, posebno zbog velikog gospodarskog rasta Kine i Indije. Zbog toga bi vrlo brzo moglo doći do krize velikih razmjera u svjetskom gospodarstvu.
Kapela Podravska
Kapela Podravska je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Veliki Bukovec, Varaždinska županija.
381
thumb|Prvi carigradski sabor
Kapela Podravska
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 520 stanovnika te 119 obiteljskih kućanstava.
381
Godina 381. (CCCLXXXI) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Sijagrija i Euherija (ili, rjeđe, godina 1134. Ab urbe condita). Oznaka 381. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Grundy County, Iowa
je okrug u američkoj saveznoj državi Ajova.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 12.453, što je 84 (0,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Vico, Brescia
Vico je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 41 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 969 m.
NGC 1634
NGC 1634 je galaksija u zviježđu Biku.
Ojo de Agua, Huixtán
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 128 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2191 m.
3253 Gradie
3253 Gradie je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,248 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 13,4.
Montemesola, Taranto
Montemesola je naselje u Italiji u provinciji Taranto, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 4016 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 189 m.
3-Hidroksi-2-metilpiridinkarboksilat dioksigenaza
3-Hidroksi-2-metilpiridinkarboksilat dioksigenaza (, metilhidroksipiridinkarboksilatna oksidaza, 2-metil-3-hidroksipiridin 5-karboksilna kiselina dioksigenaza, metilhidroksipiridin karboksilatna dioksigenaza) je enzim sa sistematskim imenom 3-hidroksi-2-metilpiridin-5-karboksilat,NAD(P)H:kiseonik oksidoreduktaza (deciklizacija). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim je flavoprotein (FAD).
Kapelec
Kapelec je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Maruševec, Varaždinska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 115 stanovnika te 35 obiteljskih kućanstava.
Watertown, Florida
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.829, što je 8 (-0,3 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Panthersville, Georgia
Pantersvil je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Džordžija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 9.749, što je 2.042 (-17,3 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Pop Ćira i pop Spira (TV serija)
Pop Ćira i pop Spira je jugoslavenska humoristička mini-serija snimljena 1982. po motivima istoimene priče Stevana Sremca. Scenario i režiju je potpisala Soja Jovanović, poznata i kao autorica filmske verzije snimljene četvrt vijeka ranije.
Uloge
Ostale uloge ▼
Kompletna TV ekipa ▼
Gojaznost
Gojaznost je hronična bolest (bolesno stanje), koja se ispoljava prekomernim nakupljanjem masti u organizmu i povećanjem telesne težine. Svako povećanje telesne težine za 10% i više od idealne označava se kao gojaznost. Osobe se smatraju gojaznima kada njihov indeks telesne mase (engleski body mass index, BMI), mera koja se dobija kada se telesna masa osobe u kilogramima podeli kvadratom visine te osobe u metrima, prekorači 30 kg/m².
Epidemija ovog oboljenja je širom sveta u stalnom porastu, pa se gojaznost svrstava među vodeće bolesti savremene civilizacije. Ona dovodi do brojnih i teških komplikacija na mnogim organima i organskim sistemima, delujući istovremeno na dva polja. Osim što spada u glavne faktore rizika za nastanak široke lepeze kardiovaskularnih oboljenja, ona deluje i indirektno (agravirajućim efektom) uzrokujući druge bolesti. Na taj način, gojaznost pored očiglednih estetskih, može da stvori i ozbiljne zdravstvene probleme i da tako utiče na kvalitet života.
Gojaznost povećava verovatnoću pojave raznih oboljenja, naročito srčanih oboljenja, dijabetesa tipa 2, opstruktivne apneje tokom sna, određenih vrsta raka, artroze i astme. Gojaznost je najčešće uzrokovana kombinacijom prekomernog unosa energetski hranljivih materija, nedostatka fizičke aktivnosti i genetske osetljivosti, mada na neke slučajeve su uticali prvenstveno geni, poremećaji endokrinog sistema, lekovi ili psihijatrijska bolest. Dokazi koji podržavaju stav da neke gojazne osobe jedu malo, a ipak dobijaju na težini usled slabog metabolizma su ograničeni; u proseku, gojazne osobe imaju veći utrošak energije u poređenju sa negojaznim osobama zbog toga što je više energije neiphodno da bi se održavala povećana telesna masa.
Kontrolisana ishrana i fizička aktivnost su glavni aspekti lečenja gojaznosti. Kvalitet ishrane se može unaprediti smanjivanjem konzumacije hrane bogate energijom, kao što je ona sa visokim sadržajem masti i šećera, kao i povećanjem konzumacije dijetetskih vlakana. Medicinski preparati protiv gojaznosti se uz odgovarajuću ishranu mogu uzimati radi smanjenja apetita ili sprečavanja apsorpcije masti. Ako kontrolisana ishrana, vežba i medicinski preparati nisu efikasni, želudačni balon može pomoći kod smanjenja težine ili može se obaviti operacija radi smanjenja zapremine želuca i/ili dužine creva, što dovodi do bržeg zasićenja i smanjene mogućnosti apsorpcije hranljivih materija iz hrane.
Gojaznost je vodeći uzrok smrti koji se može sprečiti širom sveta, sa sve većom rasprostranjenošću kod odraslih i dece, a nadležni je smatraju jednom od najozbiljnijih problema zdravstva u 21. veku. Gojazne osobe se često osećaju diskriminisano u većem delu modernog sveta (naročito na Zapadu), iako je tokom istorije gojaznost naširoko bila smatrana simbolom bogatstva i plodnosti, što i danas jeste slučaj u nekim delovima sveta.
Gojaznost se podjednako često javlja u svim životnim dobima. U dečjem uzrastu ona je podjednako česta kod dečaka i devojčica, a posle puberteta je češća kod žena nego kod muškaraca.
Čovek sa najvećom zabeleženom težinom je bio Englez Viljem Kenmbel koji je umro u 22. godini života (1978. godine) i imao je 340 kilograma.
Tipovi gojaznosti
thumb|right|alt=A front and side view of a "super obese" male torso. Stretch marks of the skin are visible along with gynecomastia.|Izuzetno gojazan muškarac sa BMI od 47 kg/m²: težina 146 kg, visina 177 cm
Podela gojaznosti se može izvršiti na osnovu više kriterijuma.
Prema rasporedu masnog tkiva, dva osnovna tipa gojaznosti su: ginoidni ili ženski (oblik kruške) i androidni ili muški (oblik jabuke). Kod ginoidnog tipa gojaznosti višak masnog tkiva se nagomilava potkožno u donjim delovima tela, oko karlice i na butinama. Kod ovih osoba je uočena veća sklonost ka pojavi mehaničkih komplikacija u vidu otežanog kretanja, insuficijencije periferne venske cirkulacije i respiratorne insuficijencije. Ovaj tip gojaznosti može biti prisutan kod oba pola. Kod androidnog tipa (centralni ili visceralni tip) masno tkivo se nagomilava u predelu ramena, grudnog koša i abdomena. Ovaj tip gojaznosti nosi povećan rizik kardiovaskularnih i metaboličkih komplikacija, kao i nekih oblika karcinoma.
U odnosu na histološke karakteristike masnog tkiva postoji podela na: hiperplastičnu i hipertrofičnu gojaznost. U prvom slučaju se povećava broj adipocita (što je karakteristično za mlađe životno doba), a u drugom slučaju njihov volumen.
Gojaznost se može podeliti i prema životnoj dobi nastanka, prema etiopatogenetskim mehanizmima itd.
Täby
Täby čita se Tebi je grad od 41,734 stanovnika na istoku Švedske, on je i administrativni centar istoimene općine od 63,789 stanovnika.
Gojaznost
Tipovi gojaznosti
Gojaznost je bolest koja se ispoljava prekomernim nakupljanjem masti do mere u kojoj može imati neželjene efekte na zdravlje. Određuje se pomoću indeksa telesne mase, a distribucija masti se dalje procenjuje uz pomoć odnosa obima kuka i struka i ukupnih kardiovaskularnih faktora rizika. Indeks telesne mase je blisko povezan i sa procentom masti u telu i ukupnom količinom masti u telu.
Kod dece, zdrava težina varira u zavisnosti od starosti i pola. Gojaznost kod dece i adolescenata nije definisana apsolutnim brojem, već u odnosu na istorijsku normalnu grupu, tako da gojaznost predstavlja indeks telesne mase veći od 95.% percentila. Referentni podaci na kojima su ovi percentili zasnovani potiču iz perioda između 1963. i 1994. godine, i stoga na njih nije uticalo nedavno povećanje težine.
Täby
Geografske karakteristike
Täby leži u Grofoviji Stockholm, udaljen petnaestak km sjeverno od centra Stockholma, pa je danas samo dio švedske metropole, i to njegovo stambeno naselje.
Gojaznost
Procena telesne težine i merenje gojaznosti
Postoji više načina za izračunavanje optimalne telesne težine i procenu gojaznosti. Preporuka Svetske zdravstvene organizacije je da se procena stepena uhranjenosti izračunava primenom indeksa telesne težine. To je matematička formula koja korelira sa telesnim mastima kod odraslih osoba i predstavlja odnos telesne mase izražene u kilogramima i kvadrata telesne visine izražene u metrima:
Täby
Historija
Za srednjeg vijeka Täby je bio selo, čiji su se stanovnici bavili poljoprivredom, i njegovo ime vuče porijeklo iz tog doba, ono znači uski puteljak između taraba.
Gojaznost
Procena telesne težine i merenje gojaznosti
Najčešće korišćene definicije, koje je uspostavila Svetska zdravstvena organizacija (SZO) 1997. godine, a objavila 2000. godine, nudi vrednosti prikazane u sledećoj tabeli.
Neka tela su unela određene izmene u definicije SZO. Literatura iz polja hirurgije, gojaznost „III klase“ deli na dodatne dve kategorije čije tačne vrednosti su i dalje sporne.
Täby
Historija
Još na početku 19. vijeka Täby je imao samo 1250 stanovnika, zbog blizine Stockholma, brzo je rastao tako da je 1948, dobio status trgovišta, a 1971. proglašen je općinom.
Gojaznost
Procena telesne težine i merenje gojaznosti
Pošto se kod stanovnika Azije negativne posledice po zdravlje razvijaju pri nižim vrednostima BMI u odnosu na belce, neke nacije su redefinisale pojam gojaznosti; Japanci su gojaznost definisali kao bilo koju vrednost ITM (BMI) veću od 25 dok Kina koristi ITM (BMI) veći od 28.
Sa povećanjem indeksa telesne težine raste prevalenca komplikacija gojaznosti, a pri vrednostima iznad 30 kg/m² postaje evidentan i mortalitetni rizik.
Distribucija masti može se proceniti merenjem WHR, koji predstavlja odnos obima struka i kuka. Ovo je dobar indikator za procenu zdravstvenog rizika. Vrednosti do 1 za muškarce i do 0,85 za žene su donje granične vrednosti. Vrednosti preko pomenutih nose rizik za oboljevanje, nezavisno, ali i udruženo sa gojaznošću.
Merenje obima struka je još jedan način da se proceni distribucija masnog tkiva, pogotovo intraabdominalnih masti. Obim veći od 80 cm kod žena i 94 cm kod muškaraca nosi povećan rizik, a preko 88 cm kod žena i 102 cm kod muškaraca visok rizik za nastajanje raznih oboljenja. Visok odnos abdominalnog masnog tkiva udružen je sa hipertenzijom, smanjenom tolerancijom na glukozu, hiperinsulinemijom i dislipidemijom. Ovi simptomi se označavaju kao „sindrom iks“.
Postoji uzajamna veza između specifične težine tela i debljine kožnog nabora, tako da se na osnovu specifične težine tela može izračunati procenat masti u telu. Zbog toga, merenjem debljine kožnog nabora i potkožnog masnog tkiva, može se dobiti uvid o procentu masti u telu. Za merenje debljine potkožnog masnog tkiva koristi se kaliper. Za rutinsko merenje se preporučuju sledeća četiri mesta: iznad bicepsa, tricepsa, ispod lopatice i iznad karlice sa desne strane. Vrednost zbira se unosi u tablice i čita procenat masti u telu.
Nekada se koristila i formula po Demoleu, ali se ona smatra zastarelom i nepreciznom.
Uticaji na zdravlje
Prekomerna telesna težina je povezana sa raznim oboljenjima, naročito kardiovaskularnim bolestima, dijabetes melitusom tip 2, opstruktivnom apnejom tokom sna, određenim tipovima raka, artrozom i astmom. Kao rezultat, zaključeno je da gojaznost smanjuje očekivani životni vek.
Smrtnost
Gojaznost je jedan od vodećih uzroka smrti koji se mogu sprečiti širom sveta. Velika američka i evropska istraživanja su zaključila da je rizik od smrtnosti najniži kod vrednosti ITM (BMI) od 20–25 kg/m² kod nepušača i od 24–27 kg/m² kod pušača, tako da se rizik povećava kod promena u bilo kom pravcu. ITM (BMI) iznad 32 je povezan sa dvostrukim mortalitetom kod žena u 16-godišnjem periodu. U Sjedinjenim Državama se procenjuje da gojaznost izaziva od 111.909 do 365.000 smrti godišnje., dok se 1 milion (7,7%) smrti u Evropi povezuje sa prekomernom težinom.. U proseku, gojaznost smanjuje očekivani životni vek od šest do sedam godina: ITM (BMI) od 30–35 smanjuje očekivani životni vek za dve do četiri godine, dok teška gojaznost (ITM (BMI) > 40) smanjuje očekivani životni vek za do 10 godina.
Morbiditet
Gojaznost povećava rizik od mnogih fizičkih i mentalnih stanja. Ovi komorbiditeti se najjednostavnije prikazuju na metaboličkom sindromu, kombinaciji medicinskih poremećaja koji uključuju: dijabetes melitus tip 2, visok krvni pritisak, visok nivo holesterola u krvi, ivisok nivo triglicerida.
Komplikacije su ili direktno izazvane gojaznošću ili indirektno putem mehanizama koji imaju zajednički uzročnik, kao što je loš način ishrane ili sedentarni način života. Jačina veze između gojaznosti i specifičnih stanja varira. Jedna od najjačih veza je sa dijabetesom tipa 2. Prekomerna telesna mast je osnovni uzročnik 64% slučajeva dijabetesa kod muškaraca i 77% slučajeva kod žena.
Posledice po zdravlje se svrstavaju u dve široke kategorije: one koje se mogu pripisati uticaju povećane masne mase (kao što su osteoartritis, opstruktivna apneja u spavanju, društvena stigmatizacija) i one koje su uzrokovane povećanim brojem masnih ćelija (dijabetes, rak, kardiovaskularna oboljenja, nealkoholna masna bolest jetre). Povećanje telesne masti menjaju osetljivost tela na insulin, što potencijalno vodi ka insulinskoj rezistenciji. Povišena masnoća takođe stvara i pro-zapaljensko stanje, i protrombotičko stanje.
Paradoks gojaznosti
Iako su kod opšte populacije negativne posledice debljine po zdravlje praćene veoma očiglednim dokazima, čini se da dolazi do poboljšanja zdravstvenih rezultata kod određenih podgrupa sa povišenim ITM, što je fenomen poznat kao paradoks gojaznosti. Ovaj paradoks je prvi put opisan 1999. godine kod osoba sa prekomernom težinom i gojaznih koji su bili podvrgnuti hemodijalizi, a potom i kod osoba sa srčanom slabošću i perifernom arterijskom bolešću (PAB).
Osobe sa srčanom slabošću, čiji je ITM bio između 30,0 i 34,9, imale su niži stepen mortaliteta od onih sa normalnom težinom. Ovo se pripisuje činjenici da ljudi često gube na težini kad im bolest uznapreduje. Slična su zapažanja i kod nekih drugih oboljenja srca. Kod ljudi sa gojaznošću tipa 1 i oboljenjem srca nije veća stopa daljeg razvoja srčanih problema nego kod onih sa normalnom težinom koji takođe imaju obolljenje srca. Međutim, kod osoba sa većim stepenom gojaznosti povećan je rizik od daljeg razvoja bolesti. Čak ni posle bajpas operacije srca, ne primećuje se povećanje mortaliteta kod onih sa prekomernom težinom i gojaznošću. Prema jednoj studiji poboljšano preživljavanje bi se moglo objasniti agresivnijom terapijom koja se gojaznim osobama daje posle intervencije na srcu. Prema drugoj studiji, ukoliko se uzme u obzir hronična opstruktivna bolest pluća (HOBP) kod onih sa PAB, prednost od gojaznosti više ne postoji.
Etiologija
Danas se smatra da gojaznost nastaje kao posledica dejstva više različitih faktora (naslednih osobina, psiholoških, kulturoloških, socijalnih, metaboličkih, fizioloških i patofizioloških), tj. da je gojaznost multikauzalno oboljenje koje najčešće nastaje kao posledica interakcije genotipa (genetičkih odlika individue) i faktora spoljne sredine.
Na individualnom nivou, kombinacija prekomernog unosa energije iz hrane i pomanjkanje fizičke aktivnosti se smatra objašnjenjem većine slučajeva gojaznosti. Jedan ograničen broj slučajeva je prvenstveno posledica genetike, medicinskih razloga ili neke psihijatrijske bolesti. Nasuprot tome, čini se da je porast stope gojaznosti na društvenom nivou posledica lako dostupne i ukusne hrane, povećane zavisnosti od automobila i automatizovane proizvodnje.
Jedno istraživanje iz 2006. godine otkrilo je deset drugih mogućih činioca koji doprinose skorašnjem porastu gojaznosti: (1) nedovoljno spavanje, (2) endokrini disruptori (zagađivači životne sredine koji utiču na metabolizam lipida), (3) smanjena varijabilnost temperature sredine, (4) povećana stopa pušenja, jer pušenje smanjuje apetit, (5) povećana upotreba lekova koji mogu da dovedu do povećanja težine (npr, atipični antipsihotici), (6) proporcionalni porast etničkih i starosnih grupa koje imaju tendenciju da imaju veću težinu, (7) trudnoća u poznim godinama (koja bi mogla da dovede do toga da deca budu podložna gojaznosti), (8) epigenetički faktori rizika koji se prenose generacijski, (9) prirodna selekcija za viši ITM i (10) asortativno ukrštanje koje dovodi do povećanja koncentracije faktora rizika od gojaznosti (ovo bi povećalo broj gojaznih ljudi povećanjem variranja stanovništva po težini). Mada postoje značajni dokazi koji podržavaju uticaj ovih mehanizama na povećanu prevalencu gojaznosti, još uvek su nedovoljno ubedljivi, i autori kažu da su oni verovatno od manjeg uticaja nego oni navedeni u prethodnom pasusu.
Način ishrane
thumb|alt=Grafik pokazuje postepeni porast globalne potrošnje energije iz hrane po osobi na dan između 1961. i 2002. godine |Prosečna potrošnja energije po glavi stanovnika u svetu od 1961. do 2002.
Zalihe hrane izražene kroz energiju po glavi stanovnika primetno variraju između različitih regiona i zemalja. Takođe se značajno menjaju vremenom. Od ranih 1970-ih do kasnih 1990-ih prosečan broj kalorija dostupnih po osobi na dan (količina kupljene hrane) narasla je u svim delovima sveta izuzev u Istočnoj Evropi. Sjedinjene Države imale su najveću vrednost dostupnosti sa 3654 kalorija po osobi 1996. godine. Ova vrednost je narasla 2003. godine do 3754 kalorije. Krajem 1990-ih Evropljani su imali 3394 kalorije po osobi, u oblastima koje su u razvoju u Aziji bilo je 2648 kalorija po osobi, a u Podsaharskoj Africi ljudi su imali 2176 kalorija po osobi. Ustanovljeno je da je ukupna potrošnja kalorija povezana sa gojaznošću.
Naširoko rasprostranjene prehrambene smernice nisu se mnogo bavile problemom prejedanja i loše izabranog načina ishrane. Od 1971. do 2000. godine stopa gojaznosti u Sjedinjenim Državama je porasla sa 14,5% na 30,9%. U tom istom periodu došlo je do povećanja prosečne količine konzumirane energije. Kod žena, prosečno povećanje je iznosilo 335 kalorija na dan (1542 kalorije 1971. i 1877 kalorija 2004. godine), dok je kod muškaraca prosečan porast bio 168 kalorija na dan (2450 kalorija 1971. i 2618 kalorija 2004. godine). Ova dodatna energija je većim delom potekla od povećanog konzumiranja ugljenih hidrata, a ne od konzumiranja masti. Primarni izvori ovih dodatnih ugljenih hidrata su zaslađeni napici, koji danas čine skoro 25 posto dnevnog energetskog unosa kod mlađih odraslih osoba u Americi, i čips. Smatra se da konzumiranje zaslađenih pića doprinosi porastu stope gojaznosti.
Kako društva postaju sve zavisnija od velike energetske vrednosti, velikih porcija i obroka brze hrane, povezanost između konzumiranja brze hrane i gojaznosti sve više zabrinjava. U Sjedinjenim Državama, u periodu između 1977. i 1995. godine, konzumiranje obroka brze hrane se utrostručilo, a unos energetske vrednosti putem ovih obroka se učetvorostručio.
Agrarna politika i tehnike u Sjedinjenim Državama i Evropi doveli su do nižih cena hrane. U Sjedinjenim Državama, subvencionisanje kukuruza, soje, pšenice i pirinča posredstvom zakona o farmama (U.S. farm bill) učinilo je glavne izvore prerađene hrane jeftinim u poređenju sa voćem i povrćem.
Gojazne osobe stalno prijavljuju manje vrednosti svoje potrošnje hrane u poređenju sa osobama normalne težine. Ovo je podržano i testiranjima ljudi izvedenim u kalorimetarskoj prostoriji, kao i direktnim posmatranjem.
Sedentarni način života
Sedentarni način života igra važnu ulogu kod gojaznosti. Širom sveta došlo je do velikog pomaka ka fizički manje zahtevnom radu,  i trenutno najmanje 60% svetske populacije nedovoljno vežba. Primarni uzrok ovoga je povećana upotreba mehanizovanog prevoza i preovlađivanje tehnologije koja smanjuje potrebu za radom u kući. Kod dece dolazi do pada nivoa fizičke aktivnosti zbog manjka kretanja i fizičkog obrazovanja. Svetski trendovi su manje jasni u pogledu fizičke aktivnosti u aktivno slobodno vreme. Svetska zdravstvena organizacija ukazuje na činjenicu da ljudi širom sveta manje teže aktivnom bavljenju rekreacijom, dok je jedna studija iz Finske otkrila povećanje, a studija iz Sjedinjenih Država opazila da nema značajnih promena u pogledu fizičke aktivnosti u slobodno vreme.
I kod dece i kod odraslih postoji povezanost između vremena gledanja televizije i rizika od gojaznosti. Jedno istraživanje je otkrilo da 63 od 73 studija (86%) pokazuje povećanje stope gojaznosti kod dece, sa povećanjem izloženosti medijima, pri čemu stopa raste proporcionalno vremenu provedenom u gledanju televizije.
Nasledni faktori
thumb|upright|alt=Slika tamnokose gojazne devojke ružičastih obraza koja se naslanja na sto. Drži grožđe i listove vinove loze u levoj ruci pokrivajući genitalije.|Na slici iz 1680. autora [[Juan Carreno de Miranda je devojka za koju se pretpostavlja da ima Prader-Vilijev sindrom ]] Kao mnoga druga zdravstvena stanja, i gojaznost može biti prouzrokovana uzajamnim dejstvom genetskih i faktora životne sredine. Polimorfizmi u različitim genima kontroliše apetit i metabolizam predisponiran za gojaznost u prisustvu dovoljne energije hrane. Do 2006. godine više od 41 ovih mesta je dovedeno u vezu sa razvojem gojaznosti u povoljnom okruženju.
Rezultati finsko-britanskog istraživanja, objavljeni u američkom časopisu „Sajens“, pokazali su da na 16-tom ljudskom hromozomu postoji gen (nazvan FTO, gen koji je povezan sa masnim tkivom i gojaznošću) koji utiče na gojaznost. Istraživanje sprovedeno na više od 40.000 ljudi pokazalo je da su osobe nosioci dva gena FTO izložene za 70% većoj opasnosti od pojave gojaznosti od osoba bez tog gena. Nalazi pokazuju da su ljudi koji imaju dve kopije FTO gena u proseku teži 3–4 kg i imaju 1,67-puta veći rizik za gojaznost u poređenju sa onima koji su bez tog rizika alel. U zavisnosti od ispitane populacije, procenat gojaznosti koji se može pripisati genetici od 6% do 85%.
Gojaznost je glavna odlika nekoliko sindroma, kao što su Prader-Vilijev sindrom, Barde-Bidlov sindrom, Kohenov sindrom, i MOMO sindrom. (Termin „nesindromska gojaznost“ se ponekad koristi kada su ova stanja isključena.) Kod ljudi sa ranim početkom ozbiljne gojaznosti (definisana kao ona koja počinje pre 10 godina starosti i indeksa telesne mase koji je tri standardne devijacije veći od normalne), 7% gaji jedinstvenu mutaciju DNK.
Studije koje su usmerene na nasledne obrazce umesto na određeni gen otkrile su da je gojazno 80% potomstva od dva gojazna roditelja gojazni roditelji, u poređenju sa manje od 10% potomstva čija su oba roditelja normalne težine.
Hipoteza štedljivog gena pretpostavlja se da su ljudi skloni gojaznosti zbog manjka hrane tokom ljudske evolucije. Njihova sposobnost da iskoriste retke periode izobilja čuvajući energiju u obliku masnoće bila je korisna tokom perioda kada bi raspoloživost hrane varirala, i pojedinci sa većim masnim rezervama bi imali veću verovatnoću da prežive glad. Ova sklonost za skladištenje masnoće, međutim, bila bi maladaptivna u društvima sa postojanom zalihom hrane. Ova teorija je dobila različite kritike te su predložene druge evolutivne teorije kao što su: hipoteza o skretanju gena i hipoteza štedljivog fenotipa.
Faktori sredine
Druga polovina, koja deluje kao okidač su spoljni faktori (nepravilno i neadekvatno konzumiranje hrane). Kada se u organizam duže vreme unosi veća količina energetski hranljivih materija nego što može da se potroši, dolazi do posledičnog taloženja masti i povećanja telesne težine. Do gojaznosti neće doći ako postoji ravnoteža između unosa hrane i energetske potrošnje.
Psihogeni faktori
Oko 30% gojaznih osoba ima faze prejedanja. Hrana često služi kao sredstvo za prevazilaženje loših emocija (frustracije, dosade, nesigurnosti, ljutnje, tuge) ili kao uteha za razne probleme. Osim toga, gojazne osobe se često osećaju nepoželjno i diskriminisano u današnjem društvu koje manekenski tip građe ističe kao ideal lepote. Usled toga one često ulaze u „začarani krug“, unoseći još više hrane kako bi se kratkoročno osećale bolje.
Fiziološki faktori
Sa godinama se polako smanjuje nivo bazalnog metabolizma, a povećavaju se katabolički procesi za koje nije potrebna dodatna energija. Sa starenjem se smanjuje i sposobnost i želja za fizičkom aktivnošću, što dodatno otežava stvari. Mišićna aktivnost je najvažniji način kojim se energija oslobađa iz organizma. Oko jedna trećine dnevno utrošene energije se potroši mišićnim radom, a kod fizičkih radnika i polovina ili tri četvrtine. Zbog toga se često kaže, da gojaznost nastaje kao posledica previsokog odnosa unosa hrane prema fizičkoj aktivnosti.
Patofiziološki faktori
Poremećaji lučenja nekih endokrinih žlezda (hipofiza, štitasta i polne žlezde) mogu da budu uzrok gojaznosti. Takođe, lezija centara za regulaciju unosa hrane u mozgu ili njihov poremećaj (malignitet) može usloviti povećanje telesne težine, a sličan efekat imaju i razne genetičke abnormalnosti u hemizmu masnih zaliha.
Druge bolesti
Određene telesne i mentalne bolesti i farmaceutske supstance koje su korišćene pri njihovom lečenju mogu da povećaju rizik za gojaznost. U medicinske bolesti koje povećavaju rizik za gojaznost spada nekoliko retkih sindroma (navedenih iznad) kao i neka urođena ili stečena stanja: hipotireoidizam, Kušingov sindrom, nedostatak hormona rasta, i poremećaji u ishrani: poremećaj nekontrolisanog prejedanja i sindrom noćnog jedenja. Međutim, gojaznost se ne smatra psihijatrijskim poremećajem, i stoga nije navedena u DSM-IVR kao psihijatrijska bolest. Rizik viška kilograma i gojaznosti je veći kod pacijenata sa psihijatrijskim poremećajima nego kod osoba koje nemaju psihijatrijski poremećaj.
Određeni lekovi mogu da prouzrokuju dobitak na težini ili promene u telesnoj građi; u njih spadaju insulin, sulfonilureje, tiazolidinedioni, atipični antipsihotici, antidepresivi, steroidi, određeni antikonvulzivi (fenitoin i valproat), pizotifen, i neki oblici hormonske kontracepcije.
Društvene determinante
Iako su genetski uticaji važni za razumevanje gojaznosti, oni ne mogu da objasne aktuelno dramatično povećanje broja gojaznih osoba koje se vidi u određenim zemljama ili na globalnom nivou. Iako je prihvaćeno da unošenje energije koje je veće od potrošnje dovodi do gojaznosti u pojedinačnim slučajevima, uzrok zamene ova dva činioca na društvenom nivou je veoma diskutabilno. Postoje brojne teorije o uzroku ali većina veruje da je to kombinacija različitih činilaca.
Veza između društvenog staleža i ITM varira na globalnom nivou. Pregled iz 1989. je pronašao da je u razvijenim zemljama manja verovatnoća da žene iz visokog društvenog slaleža budu gojazne. Nisu se mogle videti značajne razlike među muškarcima iz različitih društvenih staleža. U zemljama u razvoju, bila je veća verovatnoća da žene, muškarci i deca iz viših društvenih staleža budu gojazni. Kada je ovaj pregled ažuriran 2007. godine, otkrio je iste veze, mada slabije. Oseća se da je povezanost oslabila zbog uticaja globalizacije. Među razvijenim zemljama, nivo gojaznosti odraslih i procenat dece tinejdžera koji imaju višak kilograma, dovodi se u vezu sa nejednakim prihodima. Sličan odnos se vidi i u državama SAD: u nejednakim državama veći broj odraslih, čak i u višim društvenim staležima, su gojazni.
Predočena su mnoga objašnjenja za vezu između ITM i društvenog staleža. Smatra se da u razvijenim državama, bogati mogu da priušte hranljiviju hranu, pod većim su društvenim pritiskom da ostanu vitki, i imaju više mogućnosti i veća očekivanja za fizički fitnes. Veruje se da u nerazvijenim zemljama sposobnost da se priušti hrana, visoka potrošnja energije prilikom telesnog rada, i kulturne vrednosti koje cene krupnu telesnu građu doprinose primećenim obrazcima. I stav koji ljudi imaju prema telesnoj masi u životu može igrati ulogu u gojaznosti. Veza u promenama ITM tokom vremena se može zapaziti među prijateljima, braćom i sestrama i supružnicima. Izgleda da stres i percipiran niski društveni status povećavaju rizik za gojaznost.
Pušenje ima značajno dejstvo na težinu pojedinca. Bivši pušači dobijaju u proseku 4,4 kilograma (9.7 funti) kod muškaraca i 5,0 kilograma (11.0 funti) kod žena tokom deset godina. Međutim, promenljiva stopa pušenja ne deluje mnogo na ukupnu stopu gojaznosti.
Solunski edikt
Solunski edikt, poznat i kao Cunctos populos, odnosno Edikt tri cara je naziv za edikt koga je 27.2. 380. izdao rimski car Teodozije I zajedno sa svoja dva su-vladara Gracijanom i Valentijanom II, objavio kako bi svi njegovi podanici trebali slijediti vjerski nauk biskupa Rima i Aleksandrije. Time je de facto trinitarijanski, odnosno nikejski oblik kršćanstva postao de facto službena religija Rimskog Carstva, odnosno stvoreni politički uvjeti da se okonča višedecenijski arijanski spor kome je pogodovala sklonost dotadašnjih careva arijanstvu.
Gojaznost
Društvene determinante
U svetu u razvoju, urbanizacija igra ulogu u povećanju stope gojaznosti. U Kini je ukupna stopa gojaznosti ispod 5%; međutim, u nekim gradovima stopa gojaznosti prelazi 20%.
Veruje se da neuhranjenost u ranom životu igra ulogu u povećanoj stopi gojaznosti u svetu u razvoju. Endokrine promene koje se dešavaju tokom perioda neuhranjenosti mogu doprineti stvaranju zaliha masnoće onda kada energija postane dostupna.
Solunski edikt
Sljedeće godine je održan Prvi carigradski sabor na kome je potvrđeno nikejsko vjerovanje, a Teodozije je sljedećih godina izdavao niz edikata u kojima je nalagao spaljivanje arijanskih i drugih heretičkih knjiga, odnosno protjerivanje arijanaca i konfiskaciju njihove imovine.
Gojaznost
Društvene determinante
U skladu sa kognitivno epidemiološkim podacima, brojne studije potvrđuju da je gojaznost povezana sa kognitivnim nedostacima. Bilo da gojaznost prouzrokuje kognitivne nedostatke ili obrnuto, trenutno nije jasno.
Infektivni agensi
Studija o dejstvu infektivnih agensa na metabolizam je još u ranom stadijumu. Pokazalo se da se crevna flora razlikuje kod vitkih i gojaznih ljudi. Postoji indikacija da stomačna flora kod gojaznih i vitkih pojedinaca može da utiče na metabolički potencijal. Za ovu očiglednu promenu metaboličkog potencijala, veruje se da dodeljuje veći kapacitet za iskorišćenje energije koja doprinosi gojaznosti. Tek treba da bude jasno utvrđeno da li su ove razlike neposredni uzrok ili rezultat gojaznosti.
Veza između virusa i gojaznosti je pronađena kod ljudi i kod nekoliko različitih životinjskih vrsta. U kojoj meri je ta veza doprinela sve većoj stopi gojaznosti tek treba da bude utvrđeno.
Patogeneza
Suvišno unošenje energetskih materija, prvenstveno ugljenih hidrata i lipida, ispoljava se uvek nagomilavanjem masti u organizmu. Za svakih 9,3 kalorija viška energije deponuje se 1 gram masti.
Višak unetih ugljenih hidrata pretvara se u trigliceride, koji se transportuju do tkiva i u njima deponuju. Glavni organ u kome se obavlja ova transformacija je jetra. Deponovanje masti u masne depoe obavlja se u obliku hilomikrona i lipoproteina vrlo male gustine. Molekul triglicerida je suviše velik da bi ušao u ćeliju. Krvlju dospeli trigliceridi se prvo hidrolizuju pod dejstvom enzima lipaze u kapilarima i pri tome nastaju masne kiseline. Da bi se one deponovale potreban je glicerol u ćeliji, a on potiče od razgrađenih ugljenih hidrata. Prema tome, deponovanje masti u ćelijama masnog tkiva je uslovljeno metabolizmom šećera.
Prekomerni unos energije dešava se samo za vreme razvojne faze gojaznosti. Jednom kada osoba postane gojazna, jedini uslov da to i ostane jeste da unos energije bude identičan potrošnji (statična faza).
Ostali patogenetski mehanizmi kod gojaznih osoba su manje izraženi. Eventualno, može da postoji povećana koncetracija slobodnih masnih kiselina i triglicerida u krvi, ili blago povećan nivo bazalnog metabolizma itd.
Patofiziološki poremećaji
Ova bolest se ispoljava promenama u telesnoj građi, biohemijskim poremećajima i raznim simptomima i znacima (povećanje telesne težine, promene u unutrašnjim organima, na lokomotornom aparatu, pojave šećerne bolesti, promene na kardiovaskularnom i respiratornom sistemu i psihički poremećaji). Ovim područjem istraživanja se skoro niko nije bavio sve do 1994. god kad je otkriven leptin. Nakon ovog otkrića su razjašnjeni mnogi drugi hormonski mehanizmi koji učestvuju u regulisanju apetita i unošenja hrane, obrasci skladištenja masnog tkiva i razvoj insulinske rezistencije. Nakon otkrića leptina proučavali su se grelin, insulin, oreksin, PYY 3-36, holecistokinin, adiponektin kao i mnogi drugi posrednici. Adiponektini su posrednici koje proizvodi masno tkivo; za njihovo delovanje se smatralo da modifikuje mnoge bolesti koje su vezane za gojaznost.
thumb|left|alt=Trodimenzionalni model sa dva para suprotno postavljenih uvijenih stubaca međusobno spojenih na krajevima pomoću više linijskih segmenata.|Grafički prikaz molekula [[Leptin (hormon)|leptina]] Dok se leptin i grelin proizvode periferno, svojim delovanjem na centralni nervni sistem kontrolišu apetit. Oni konkretno, kao i drugi hormoni koji su vezani za apetit deluju na hipotalamus, područje mozga koje je od suštinske važnosti za regulisanje unosa hrane i trošenja energije. Postoji nekoliko krugova u okviru hipotalamusa koji doprinose njegovoj ulozi u integrisanju apetita, putanja melanokortina je jedna od najbolje shvaćenih. Krug počinje sa područjem hipotalamusa, arkuatnim jezgrom, koje vodi do lateralnog hipotalamusa (LH) i ventromedijalnog hipotalamusa (VMH), centara mozga za glad i sitost.