cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
641
Godina 641. (DCXLI) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. Oznaka 641. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
thumb|Ostaci Babilonske tvrđave u Egiptu, posljednjeg bizantskog uporišta u dolini Nila
Lothaire od Francuske
Lotar (941. — 2. ožujka 986.) bio je francuski kralj 954. — 986.
Poslije smrti oca Luja IV. 954. godine, Lotar postaje kralj pod zaštitom očeva neprijatelja, Huga Velikog. Poslije stjecanja punoljetnosti, Lotar provodi nekoliko godina u pokušaju jačanja centralne vlasti ratujući s neposlušnim plemićima. Tako ostvareni uspjeh donosi mu pretjeranu hrabrost, odnosno ludost za objavu rata Svetom Rimskom Carstvu 978 godine. Tijekom prve godine tog rata on gotovo zarobljava tamošnjeg cara Otona II., ali sljedeće godine dolazak njemačke vojske do Pariza pokazuje neupitnu glupost ovog rata. Direktna posljedica toga je sklapanje mira 980.
Oton mu taj napad ipak nije u potpunosti oprostio. Kao car on je imao mogućnost postavljanja biskupa u Francuskoj. Iskoristivši to, za biskupa prevažnog Reimsa on postavlja Adalberona koji podržava dinastiju Kapetović. Tijekom kraljevskog suđenja ovom biskupu za izdaju Lotar pada ubijen od pristalica Huga Kapeta koji je namirisao krunu.
Poslije ubojstva u ožujku 986. godine nasljeđuje ga sin Louis V od Francuske, posljednji karolinški kralj.
Luče
Geografske karakteristike
Luče leži udaljeno oko 56 km sjeverozapadno od Celja, u gornjoj Savinjskoj dolini. Selo se prostire na ušću potoka Lučnice u rijeku Savinju, ispod planine Raduhe.
Historija i znamenitosti
Luče se prvi put spominje 1241. kao sjedište gornjogradskih samostanskih velikodostojnika, a nakon tog i 1426. u urbaru benediktinskog samostana iz Gornjeg Grada. Kao administrativni centar prvi put se navodi 1593.
Luče je sjedište samostalne župe od 15. vijeka kad se odvojila od gornjogradske, jer se 1426. spominje župna crkva sv. Lovrenca, ona je značajno dograđena i preuređivana u 17. i 18. vijeku.
Končo
Končo se može odnositi na
Leukotrien E4
Leukotrien E4 je cisteinilni leukotrien koji učestvuje u inflamaciji. Poznato je da ga proizvodi nekoliko tipova belih krvnih zrnaca, uključujući eozinofili, mastociti, tkivo makrofaga, i bazofili, i nedavno je utvrđeno da ga proizvode trombociti pričvšćeni za neutrofile. On se formira putem sekvencijalne konverzije od LTC4 do LTD4 i zatim do LTE4, što je krajnji i najstabilniji cisteinilni leukotrien. U poređenju sa kratkim poluživotima LTC4 i LTD4, LTE4 je relativno stabilan i akumulira se u kondenzatu daha, plazmi, i u urinu, što ga čini dominatnim cisteinil leukotrienom u biološkim fluidima. Merenja LTE4, posebno u urinu, se često vrše u kliničkim ispitivanjima.
Povišena produkcija i ekskrecija LTE4 je vezana za nekoliko respiratornih bolesti, i urinarni nivoi LTE4 su povišeni tokom ozbiljnih napada astme, a posebno su visoki kod ljudi sa aspirinom indukovanom astmom.
Literatura
}{refend}}
Krejn
Krejn se može odnositi na
Stefany Hohnjec
Stefany Hohnjec (Koper, 7. augusta 1986.) je bivša hrvatska manekenka i foto model, najpoznatija po osvajanju titule Miss Sporta 2004. godine. Prije početka manekenske karijere se bavila ritmičkom gimnastikom. Od sredine 2000-ih povremeno je nastupala u hrvatskim i eksjugoslavenskim reality emisijama kao što je Bar i Farma.
Stefany je završila studij poslovne ekonomije na Libertas međunarodnom sveučilištu. Trenutno studira na Kineziološkom fakultetu, te je otvorila Klub ritmičke gimnastike Stefany Hohnjec na lokacijama u Velikoj Gorici i Zagrebu.
Kroket
Kroket se može odnositi na
Conca, Latina
Conca je naselje u Italiji u provinciji Latina, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 46 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 32 m.
South Glens Falls, New York
Saut Glens Fols je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.518, što je 150 (4,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Jovan Nenad
thumb|right|spomenik cara Jovana Nenada u [[Subotica|Subotici]]
Jovan Nenad ( ili Fekete Jován, Fekete Ember, Cserni Jován, Csernajevics Iván) je bio vođa srpskih plaćenika koji je u bezvlašću koje nastaje nakon pogibije hrvatsko-ugarskog kralja Ljudevita Jagelovića osvojio kontrolu na delu današnje Vojvodine i proglasio se carem svoje drzave koja nastaje nakon povlačenja glavnine osmanske vojske o septembru-oktobru 1526. i prestaje postojati 25. 7. 1527. nakon što obnovljena, oslabljena Ugarska vraća kontrolu nad svojim teritorijem.
"Carstvo"
Bitkom na Mohačkom polju 29. 8. 1526. Turci su uništili vojsku ugarsko-češkog kralja Ljudevita Jagelovića, koji je i sam tu poginuo. Posle ove bitke Ugarska pada u kratkotrajno bezvlašće koje ubrzo prerasta u građanski rat između Ivana Zapolje, izabranog za novog kralja od parlamenta, i Ferdinanda Habsburga kojeg ugarski plemići uz austrijsku granicu proglašavaju za svog kralja. Uz takvu situaciju u Ugarskoj područje današnje Vojvodine pada u potpuno bezvlašće pošto se preko nje povlači deo osmanske vojske natrag u svoje balkanske vojne baze.
U takvoj situaciji na scenu dolazi vođa srpskih plaćenika Jovan Nenad o čijem ranijem životu se gotovo ništa nije znalo. On sam je tvrdio da je potomak vizantijskih i srpskih vladara. Neki savremenici su ga smatrali izdankom srpskih despota, a drugi čovekom niskog roda. Zahvaljujući svojoj srpskoj četi na čijem čelu je bio on preuzima kontrolu nad celom Bačkom, kao i nad delovima Banata i Srema tokom jeseni 1526. godine. Time je stvorio jednu privremenu nezavisnu državu, za čiju je prestonicu izabrao Suboticu. Na vrhuncu svoje moći Jovan Nenad se u Subotici krunisao za srpskog cara. Za vojnog zapovednika postavio je veštog vojnika Radoslava Čelnika, za stranog izaslanika obrazovanog protestanta Fabijana Literatu a za palatina i blagajnika plemića Subotu Vrlića, rodom iz Jagodine.
thumb|left|[[Carstvo Jovana Nenada]]
Krozbi
Krozbi se može odnositi na
Jovan Nenad
"Carstvo"
Vojska mu je bivala svakim danom sve veća i početkom 1527. godine brojala je oko 15.000 ljudi, ali je ona u stvarnosti bila malena u odnosu na tadašnju ugarsku vojsku pa kada je ona počela prodirati nakon reorganizacije Jovan Nenad beži iz svog glavnog grada Subotice u Segedin koji postaje novi glavni grad.
U prvi mah car Jovan Nenad je pristao uz Zapolju, ali mađarski plemići, čija je imanja po Bačkoj prisvojio, udaljiše Zapolju od njega, te on početkom 1527. godine pristane uz Ferdinanda. Odgovor na to je postala invazija vojske kralja Zapolje, pod vođstvom erdeljskog vojvode Petra Perinjija koju će car Jovan pobediti 1. 5. 1527. kod Seleša na Tisi, a Perinji se s mukom spasao. Dok je nakon ovog poraza Ugarska uspela organizirati novu i veću vojsku za ponovnu invaziju vojna snaga Jovana Nenada se drastično smanjila s 15.000 na 8.000 vojnika što rezultira njegovim katastrofalnim porazom na Sedfalskom polju.
Nakon ove katastrofe Jovan Nenad se pokušao probiti na zapad kako bi se s preostalim snagama spojio s onima Ferdinanda Habsburga, ali do toga nikada neće doći pošto će biti ubijen u malenoj bitki 26. 7. 1527. kod Tornjoša, nedaleko od Sente.
Mit
Vekovima nakon svoje smrti Jovan Nenad će postati legendarna figura za Srbe. Mnogi srpski istoričari ga kao prvog tamošnjeg srpskog vladara smatraju začetnikom današnje Vojvodine, a u Subotici mu je podignut i spomenik sa natpisom: „Tvoja je misao pobedila“.
1950. na filmu
thumb|Poster za [[Rashomon (film)|Rashomon, film zahvaljujući kome je japanska kinematografija postala poznata svjetskoj publici.]]
Elly Bašić
Elly Bašić (rođena: Gabriela Lerch) (Zagreb, 3. 9. 1908 - Zagreb, 25. 2. 1998) istaknuta jugoslavenska i hrvatska glazbena pedagoginja, metodičarka i etnomuzikologinja.
Slaughterhouse-Five (film)
Petorka iz klaonice (eng. Slaughterhouse-Five) je znanstvenofantastični američki film iz 1972. godine. Film je temeljen na istoimenom romanu Kurt Vonneguta. Scenarij filma je napisao Stephen Geller dok je za režiju bio zadužen George Roy Hill. U filmu glavne uloge tumače: Michael Sacks, Ron Leibman i Valerie Perrine. Scene koje su se u filmu događale u Dresdenu su zapravo snimane u Pragu, dok su se sve ostale scene snimale u Minnesoti.
Radnja
Film ostaje vjeran romanu, u smislu da prezentira naraciju u prvom licu iz gledišta Billya Pilgrima, koji postaje "nevezan vremenom", pri čemu doživljava događaje iz svog života nasumičnim redoslijedom. Prethodno spomenuti nasumični događaji uključuju i vrijeme provedeno na vanzemaljskom planetu Tralfamadore. Posebni naglasak stavljen je na njegovo vrijeme provedeno u Drugom svjetskom ratu, koje uključuje bombardiranje Dresdena i boravak u zarobljeništvu s kolegama zarobljenicima: Edgarom Derbyem i psihotičnim Paulom Lazzarom. U filmu je, također, portretiran i kao suprug Valenciji i kao otac Barbari i Robertu. Film, također, sadrži i "plivaj ili utopi se" scenu s Pilgrimovim ocem.
Elly Bašić
Biografija
Aktivnosti profesorice Bašić tijekom njezina duga i plodna života obuhvaćale su i međusobno prožimale više pedagoških, umjetničkih i znanstvenih područja, a u svakome od njih postigla je jedinstvene rezultate u okvirima daleko širim od lokalnih i nacionalnih. Više se desetljeća bavila temom "Kreativnost djeteta kao prirodna datost i mogućnost održavanja i razvijanja kreativnosti u omladine i odraslih". Prva je u svijetu artikulirala znanstvene kategorije spontanog glasanja, uspavanki i pocupkalica, brojalica, igara, skandiranja, rugalica te sportskog navijanja kao glazbenih, govornih i motoričkih elemenata u cjelovitom spontanom glazbenom izražavanju djece i odraslih. Iznimno se uspješno bavila temama kao što su "Dijete i muzikalnost", "Emocionalno inhibirana djeca", "Djeca s poteškoćama u razvoju", te nizom raznih drugih glazbeno-pedagoških problema. Rezultate istraživanja predstavila je u nizu od tridesetak radova na brojnim znanstvenim skupovima u zemlji i inozemstvu te posebno znamenitom i uspješnom izložbom "Muzički izraz djeteta" koja je bila postavljena, između ostalog, i kod UNESCO-a u Ženevi 1955. Njezin udžbenik "Sedam nota sto divota" izašao je tijekom 18 godina u 13 izdanja i bio apsolutni bestseler svog vremena u glazbeno-pedagoškom području izdavaštva u Hrvatskoj i Jugoslaviji.
Slaughterhouse-Five (film)
Nagrade
Film je 1972. na filmskom festivalu u Cannesu osvojio nagradu Prix du Jury, te je još osvojio i nagradu Hugo (za najbolju dramatičnu prezentaciju) i nagradu Saturn (za najbolji znanstvenofantastični film).
Elly Bašić
Biografija
Životna vokacija, najvrjednije postignuće i najšire društvene implikacije cjelokupne djelatnosti Elly povezane su s izumom i utemeljenjem pojma i izražaja Funkcionalne muzičke pedagogije, s osnovnom porukom: "Ne neko dijete, nego svako dijete ima pravo na glazbenu kulturu", "Svako dijete ima kreativnu maštu" i "Svako dijete ima ritma", a koja počiva na prirodnoj dispoziciji mašte i slobode ličnosti djeteta i čovjeka s jedne strane te na zadacima glazbene pedagogije u primarnoj funkciji cjelokupnoga psihološko-socijalnog razvoja s druge strane, podjednako u nadarena, kao i prosječna ili hendikepirana djeteta. Tim se postignućem Elly Bašić općenito smatra jedinim autorom cjelovite i izvorne glazbene pedagogije u povijesti hrvatskog školstva.
Elly je utemeljenjem svoje Funkcionalne muzičke pedagogije te djelovanjem u Hrvatskoj, ostalim republikama Jugoslavije, te posebno u Njemačkoj, Čehoslovačkoj, Sovjetskom Savezu, Finskoj, Austriji, Francuskoj, Švedskoj, Švicarskoj i Rumunjskoj, revitalizirala i reafirmirala na području glazbene pedagogije izuzetno uspješno dva temeljna civilizacijska i kulturna postulata: demokratičnost i humanizam. Na području glazbene pedagogije iznimno uspješno afirmirala dva temeljna civilizacijska i kulturna postulata: demokraciju i humanizam. Cjelovito i harmonično odgojivši tisuće mladih bića inicirala je podizanje opće civilizacijske razine sredine iz koje je potekla.
Elly Bašić je preminula 25. 2. 1998 godine u Zagrebu. Pokopana je na zagrebačkom groblju Mirogoj. Njezin sin je poznati jugoslavenski i hrvatski glumac Relja Bašić. Suprug Elly Bašić je pijanist i dirigent Mladen Bašić.
Istland
Istland se može odnositi na
Nekoosa, Wisconsin
je grad u američkoj saveznoj državi Viskonsin.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.580, što je 10 (-0,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
OR10R2
Olfaktorni receptor 10R2 je protein koji je kod ljudi kodiran OR10R2 genom.
Olfaktorni receptori formiraju interakcije sa molekulima mirisa u nosu, čime se inicira neuronski respons koji izaziva percepciju mirisa. Oni su odgovorni za prepoznavanje i G proteinima posredovanu transdukciju mirisnih signala. Proteini olfaktornih receptora su članovi velike familije G protein spregnutih receptora (GPCR). Poput mnogih receptora za neurotransmitere i hormone, olfaktorni receptori imaju strukturu 7-transmembranskog domena. Oni su kodirani genima sa jednim eksonom. Geni olfaktornih receptora su najveća familija genoma. Nomenklatura gena i proteina olfaktornih receptora je nezavisna od drugih organizama.
Kofman
Kofman se može odnositi na
Vicko Mihaljević
Vicko Mihaljević (1861. - 1911.) je bio hrvatski političar i hrvatski književnik. Po struci je bio odvjetnik.
Kao političara pamti ga se kao splitskog gradonačelnika odnosno načelnika splitske općine od 1907. do 1911., čiji je lik utjelovljen u seriji Velom mistu, a odglumio ga je poznati hrvatski glumac Boris Buzančić. Dok je Mihaljević bio gradonačelnikom, kao prvi općinski prisjednik, zamjenjivao ga je Vinko Katalinić sve do Mihaljevićeve smrti.
Zanimljivost je da je Vicko Mihaljević još 1900-ih godina bio ekološki svjestan. Kad su Vid Morpurgo i njegov poslovni partner Emil Stock dobili koncesiju za izgradnju tvornice likera u Supavlu (splitskom predjelu, onda izvan grada), koncesiju je osporavao tvrdeći da će tvornički otpad zagađivati okolinu. Tom su osporavanju pridonijeli i politički sukobi, jer je Mihaljević bio pravaš.
Objavio je zbirke:
Kenedi
Kenedi se može odnositi na
Louis V od Francuske
Louis V (967. - 21. svibnja 987.) bio je francuski kralj 986. - 987. Bio je sin kralja Lothairea i kraljice Emme od Italije.
Louis V. postaje kralj poslije ubojstva svog oca 2. ožujka 986. godine. Ubrzo po dolasku na vlast on odlučuje ponoviti grešku koja je koštala njegovoga oca glave. Novo suđenje za izdaju biskupu Adalberonu završava isto kao i prethodno ubojstvom kralja od pristaša Huga Capeta.
Poslije smrti Louisa V njegov prirodni nasljednik je bio stric, Charles od Donje Lotaringije, ali ponovno se javlja biskup Adalberon koji proglašava da nije dovoljno biti kraljevske krvi kako bi se vladalo i proglašava za novog kralja Huga Capeta koji se "dokazao kao sposobni vođa". Ostaci karolinške dinastije su potpuno zatrti u sljedećih nekoliko desetljeća.
Coutances
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 9522 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 761 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 12,51 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 92 metara (maksimalnoj 150 m, a minimalnoj 12 m).
Lanosterol
Lanosterol je organsko jedinjenje, koje sadrži 30 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 426,717 Da.
Ker
Ker se može odnositi na
Kini
Kini se može odnositi na:
Sandra Lončarić
Sandra Lončarić (Brugg, 13. srpnja 1974.) je hrvatska filmska, televizijska i kazališna glumica.
Tina Morpurgo
Tina Morpurgo (Split, 6. 3. 1907 – Sabirni logor Banjica, 1. 6. 1944), jugoslavenska slikarica iz Splita.
Biografija
Rodila se 1907. u Splitu u obitelji aškenaskih Židova, poznatih splitskih knjižara i poduzetnika. Hrvatski preporoditelj Vid Morpurgo bio je brat njenog djeda po ocu, Josipa Morpurga, odnosno stric njenog oca Viktora Morpurga. Nakon što je završila srednju školu posvetila se slikarstvu. 1931. godine održala je prvu samostalnu izložbu na kojoj je izložila pedesetak radova u tehnici ulja, tempere i crteža. Slikala je krajobraze splitske okolice i mrtvu prirodu u realističkom stilu. 1932. je godine pošla u privatnu školu u Trst, gdje je imala rodbinu. Planirala je nastaviti školovanje i slikarski se razvijati u Münchenu, no uspon nacista i svjetska gospodarska kriza prisilili su je ostati u rodnom gradu te je prestala slikati. 1943. je zajedno s roditeljima deportirana u sabirni logor na Banjici. 1. lipnja 1944. ubilo ju je osoblje Schutzstaffela na stratištu Jajincima, kamo su odvodili logoraše iz Banjice na smaknuće. Preživjeli članovi njene obitelji i prijatelji sačuvali su joj slike. Iste su poslije izložene 1974. u židovskoj zajednici u Splitu, židovskoj zajednici u Beogradu te 1975. u Židovskom povijesnom muzeju u Beogradu.
Lampasas
Lampasas se može odnositi na
Springfield, Tennessee
Springfild je grad u američkoj saveznoj državi Tenesi.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 16.440, što je 2.111 (14,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Tanja Poutiainen
Tanja Poutiainen (Rovaniemi, 6. travnja 1980.) je finska alpska skijašica, osvajačica srebrnog odličja sa ZOI 2006. u veleslalomu.
Tanja je 1997. postala svjetska juniorska prvakinja u slalomu. Iste godine debitirala je u Svjetskom kupu. Od tada je upisala 6 pobjeda u Svjetskom kupu, 4 u slalomu i 2 u veleslalomu. na Svjetskom prvenstvo 2005. u Bormiju osvojila je dva srebra u tehničkim disciplinama.
Prva je pobjednica trofeja Snježna kraljica na Sljemenu, tadašnjem "Zlatnom medvjedu". Slavila je ispred Amerikanke Koznick i Austrijanke Schild. Pobijedila je i 2008. na Sljemenu.
Lavaka
Lavaka se može odnositi na
Lion (razvrstavanje)
Lion se može odnositi na:
Brullioles
Briliol je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Rona-Alpi, u departmanu Rona koja pripada prefekturi Lion.
Gabbio-Cereda-Ramate, Verbano-Cusio-Ossola
Gabbio-Cereda-Ramate je naselje u Italiji u provinciji Verbano-Cusio-Ossola, u regiji Piemonte.
Pleasant Plain, Ohio
Plezent Plejn je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Gabbio-Cereda-Ramate, Verbano-Cusio-Ossola
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1929 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 259 m.
Afrika-Evroazija
thumb|desno|250px|Afrika-Evroazija sa ostrvima Afrika-Evroazija (ili Afro-Evroazija, Afroevroazija) je superkontinent i najveća kopnena masa na svetu na kojoj živi 85% ukupnog stanovništva. Obično se deli na kontinente Afriku i Evroaziju (koja je kulturno, ali ne i geografski, podeljena na Evropu i Aziju), a granicu između njih čini Suecki kanal. Istoričari iz škole kulturnog materijalizma dele je prema različitim poljoprivrednim sistemima na Evroaziju-Severnu Afriku i Podsaharsku Afriku.
Neki geografi i istoričari veliku kopnenu masu Afrike-Evroazije nazivaju i Evroafroazija ili Afroazija (zanemarivši evropsko poluostrvo), iako ti termini nikada nisu ušli u opštu upotrebu.
Stari svet uključuje Afriku-Evroaziju i okolna ostrva:
Pleasant Plain, Ohio
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 154, što je 2 (-1,3 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Lajv Ouk
Lajv Ouk se može odnositi na
134
Godina 134. (CXXXIV) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Ursa i Vara (ili, rjeđe, godina 887. Ab urbe condita). Oznaka 134. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
1973. na filmu
thumb|[[Bruce Lee, hongkonški glumac i majstor borilačkih vještina koji je umro nedugo pred premijeru U zmajevom gnijezdu, filma koji ga je posthumno učinio globalnom filmskom zvijezdom i ikonom popularne kulture, te značajno popularizirao kako filmove o borilačkim vještinama, tako i hongkonšku kinematografiju.]]
Na području Jugoslavije, značajniji filmovi bili su Predstava Hamleta u selu Mrduša Donja, Jesenje cvijeće, Žuta, Živjeti od ljubavi, Leptirica, Kužiš stari moj i Sutjeska, epski ratni film s međunarodnom glumačkom postavom.
Nagrade
Zlatna palma, Cannes:
OR1A2
Olfaktorni receptor 1A2 je protein koji je kod ljudi kodiran OR1A2 genom.
Lano
Lano se može odnositi na
'Allo 'Allo!
Allo 'Allo! je britanski sitcom koji se prikazivao na TV kanalu BBC ONE od 1982. do 1992. godine i koji je imao 85 nastavaka. Autori serije su David Croft, koji je također skladao čuvenu glazbenu temu serije, i Jeremy Lloyd, koji je pisao skečeve za razne britanske komedije, među kojima je i serija Are You Being Served?.
Svrha serije nije bila ismijavati Drugi svjetski rat nego karikiranje ratnih filmova i TV drama, i naročito dramu televizije BBC-a o Pokretu otpora „Tajna vojska“, koja je trajala od 1977. do 1979., i bavila se događajima članova Pokreta otpora utvrđenih u kafeu u Bruxellesu, no bilo je inspiracije i iz crno-bijelih britanskih melodrama iz 1940-ih godina.
Radnja
Radnja se odvija za vrijeme Drugog svjetskog rata, oko čovjeka zvanog René François Artois, vlasnika malog kafea u gradiću Nouvionu. Gradić su okupirali Nijemci, koji su pokrali sva vrijedna umjetnička djela u njemu. Među njima su prvi ikada napravljeni sat sa kukavicom i slika Posrnula Bogorodica (za one koji su ju vidjeli poznata kao Posrnula Bogorodica sa velikim cicama) od Van Klompa. Zapovjednik grada odlučuje zadržati ih za sebe poslije rata i Renéu daje sliku da ju sakrije u svom kafiću. Gestapo također želi sliku i šalje Ottoa Flicka da ju nađe.
U isto vrijeme Renéov kafić služi kao skrovište dvojici hrabrih ali priglupih oborenih britanskih pilota. René je primoran raditi za Pokret otpora inače će biti ubijen zato što poslužuje Nijemce u svom kafiću. Planovi Pokreta otpora da vrate pilote u Englesku, koji uvijek propadnu, su jedan od glavnih skečeva u seriji.
René se također trudi da svoje ljubavne afere sa Yvette, Mariom i Mimi, svojim konobaricama, krije od svoje žene, Edith; u prilog tome ženski odjeljak Komunističkog pokreta otpora kuje zavjeru protiv Renéa jer služi Nijemce i radi za de Gaulleov Pokret otpora. Jedini razlog zbog kojeg ga nisu ubili je taj što je njihova predvodnica zaljubljena u njega, što opet René mora kriti od svoje žene i konobarica. Da stvar bude još gora, njemački poručnik Gruber, koji je homoseksualac, flertuje sa Renéom.
Ovi detalji su neki od glavnih pokretača zapleta kroz seriju, među kojima su klasične komedije situacije, fizička komedija i vizualni štosovi, lažni kazališni strani akcenti i dosta kulturoloških klišea tipičnih, recimo, za seriju Leteći cirkus Montya Pythona. Svaka epizoda počinje odande gdje je prethodna stala, često zahtjevajući da se pogleda i prethodni nastavak da bi se zaplet potpuno shvatio. Na početku svake epizode (izuzev prve dvije), René bi podsjećao publiku na važne događaje iz prethodnih epizoda obično počinjući sa Ukoliko se sjećate....
Jezici
Razgovor između likova koji govore francuski, koji se vodi na engleskom sa francuskim naglaskom, je potpuno nerazumljiv britanskim pilotima sve dok Michelle Dubois iz Pokreta otpora ne počne govoriti engleski tj. stereotipni engleski na način kakav je nekada pričala viša klasa, koristeći tipične engleske uzrečice kao npr. Teli hou ili Tudl lu. Engleski tajni agent Crabtree, prerušen u francuskog policajca, odvratno govori francuski. Njegovo skrnavljenje francuskog je prikazano izvrtanjem engleskih riječi, uključujući njegov čuveni pozdrav - uzrečicu dobar jutar; mnoga njegova izobličenja su aluzije kao npr. gledaš svoja pišla ili kad se bumba rasprdne. Zanimljivo je to da iako govore različitim jezicima, Francuzi, Nijemci i Talijani se u seriji savršeno razumiju.
Turneje
Kao i sama TV serija također su bile jako popularne turneje po kazalištima u kojima je igrala većina glumačke ekipe. Predstave su igrale od 1986. do 1992., uključujući pored londonskih i svjetske turneje. U siječnju 1990., Gorden Kaye je doživio tešku prometnu nesreću zbog koje je imao amneziju na određeno vreme. Dok se oporavljao, razmišljao je o napuštanju serije ali se na nagovor rodbine, prijatelja i kolega predomislio. Tijekom oporavka, Gordena su mijenjali glumci John Larson i Max Gillies.
Glumci
frame|Slika glumačke postave iz [[1988. godine.]]
OR10S1
Olfaktorni receptori formiraju interakcije sa molekulima mirisa u nosu, čime se inicira neuronski respons koji izaziva percepciju mirisa. Oni su odgovorni za prepoznavanje i G proteinima posredovanu transdukciju mirisnih signala. Proteini olfaktornih receptora su članovi velike familije G protein spregnutih receptora (GPCR). Poput mnogih receptora za neurotransmitere i hormone, olfaktorni receptori imaju strukturu 7-transmembranskog domena. Oni su kodirani genima sa jednim eksonom. Geni olfaktornih receptora su najveća familija genoma. Nomenklatura gena i proteina olfaktornih receptora je nezavisna od drugih organizama.
Labok
Labok se može odnositi na
Laurildimetilamin oksid
Laurildimetilamin oksid je organsko jedinjenje, koje sadrži 14 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 229,402 Da.
Montebello, Belluno
Montebello je naselje u Italiji u provinciji Belluno, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 30 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 418 m.
Superbaze
Superbaze predstavljaju izuzetno jake baze, tj. jedinjenja koja imaju jak afinitet prema protonima. Hidroksidni jon je najjača moguća baza u vodenim rastvorima, ali baze mogu postojati i van vodene sredine. Takve baze su važne u organskoj sintezi. Superbaze su opisane i korištene od 1850. Reakcije koje uključuju superbaze obično zahtjevaju specijalne tehnike jer se uništavaju u dodiru sa vodom i atmosferskim ugljen dioksidom kao i kiseonikom. Tehnike inertne atmosfere i niske temperature minimizuju sporedne reakcije.
Definicije
IUPAC definiše superbaze kao jedinjenja koja imaju visoku baznost kao što je litijum diizopropilamid. Druge definicije superbaza su kvalitativne ali preciznije: Izraz superbaza se koristi za baze koje se dobiju miješanjem dvije ili više baza pri čemu se dobije nova vrsta baze koja ima posebna i nova svojstva. Izraz superbaza ne znači da je baza termodinamički ili kinetički jača od drugih, nego znači da je reagens dobijen kombinovanjem karakteristika nekoliko različitih baza.
Organske superbaze
Organske superbaze su skoro uvijek neutralne i sadrže azot. Bez obzira na veliki afinitet prema protonu, organske superbaze su poznate zbog svoje povećane reaktivnosti i niske nukleofilnosti i relativno blagih uslova korištenja. One koje su važne u organskoj sintezi su fosfazeni, amidini i guanidini. Druga organska jedinjenja takođe zadovoljavaju fizički, hemijski ili strukturalne definicije superbaze. Protonski helatori kao što su aromatične protonske spužve i bispidini su takođe superbaze. Multiciklični poliamini kao što je DABCO takođe spadaju u ovu kategoriju.
Organometalne superbaze
Organnometalna jedinjenja koja sadrže reaktivne metale su obično superbaze, na primjer organolitijumska ili organomagnezijumska (Grinjarov reagens) jedinjenja. Drugi tipovi organskih superbaza imaju reaktivni metal zamijenjen umjesto vodonika na heteroatomu, kao što je kiseonik (nestabilni alkoksidi) ili azot (metalni amidi kao što je litijum diizopropil amid). U većini slučajeva poželjne osobine su niska nukleofilnost. Alkilitijumi ne mogu biti korišteni sa elektrofilima kao što su karbonilne grupe, zato što napadaju elektrofile kao nukleofili.
U organskim sintezama se često koristi Šloserova baza koja je mješavina tert butillitijuma i kalijum tert-butoksida. Tert-butillitijum vrši izmjenu katjona sa kalijum tert-butoksidom pri čemu se dobije tert-butil kalijum i litijum tert-butoksid, izmjena se vrši zbog afiniteta litijuma prema kiseoniku alkoksida. Zamjena litijumovog katjona sa kalijumovim uzrokuje da tert-butil anjon dobije veći jonski karakter i zbog toga veću baznost.
Neorganske superbaze
Neorganske baze su tipično soli sa malim i visoko nalektrisanim anjonima, na primjer litijum nitrid. Alkalni i zemnoalkalni metalni hidridi kalijum hidrid i natrijum hidrid su superbaze. Ovakva jedinjenja su nerastvorljiva u svim rastvaračima zbog stroge interakcije između katjona i anjona, ali su površine ovih materijala jako reaktivne i zbog toga su kao kašaste mase korisne u sintezama.
Laving
Laving se može odnositi na
Ateneum (drevni Rim)
Ateneum (Atnenaeum) je bila škola (ludus) koju je u Rimu osnovao car Hadrijan u svrhu poučavanja filozofije, retorike i prava. Ime je dobila po Ateni koja je u Hadrijanovo doba još uvijek bila jedno od glavnih središta intelektualnog života u Carstvu. Iako su ostaci zgrade koja je bila njeno sjedište godine 2009. iskopani u blizini današnje Piazza Venezia, o njenom radu i organizaciji se relativno malo zna. Posljednji tragovi njenog djelovanja sežu u 5. vijek.
Logor Jastrebarsko
Logor Jastrebarsko bio je dečiji koncentracijski logor kraj Jastrebarskog, kojeg je jula 1942. organizovao ustaški režim Nezavisne Države Hrvatske. Logor Jastrebarsko bio je jedan od nekoliko dečijih logora u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj. Pored ovog logora za decu postojali su i dečiji logori u Sisku i Loborgradu.
Logor je osnovan 12. jula 1942. prema odluci poglavnika Nezavisne Države Hrvatske Ante Pavelića.
Zahvaljujući zalaganju Tatjane Marinić i drugih humanitarki, do kraja septembra 1942. godine je 1.637 djece ilegalno izvučeno iz logora i smješteno u prihvatne porodice.
Logor nije karakterističan samo po činjenici da su u njemu bila zatočena deca već i po činjenici da su partizani 26. avgusta 1942. iz logora oslobodili nekoliko stotina dece (najčešće se pominje brojka od 727 oslobođene dece). Oslobođena deca su potom našla utočište na Kordunu. Većina druge dece logoraša, koji zbog bolesti i iznemoglosti nisu mogli da napuste područje Jastrebarskog i pređu na Kordun, nakon boravka u logoru, još tokom rata, zbrinuta u hrvatskim porodicama.
Opšti podaci o logoru
Dečiji logor Jastrebarsko bio je smešten na više lokacija: u zgradama nekadašnjeg dvorca grofovske porodice Erdödy u Jastrebarskom i u franjevačkom samostanu (karantin) u istom mestu kao i u barakama u obližnjem mestu Reke, udaljenom 3 km od Jastrebarskog.
Logor je osnovan početkom jula 1942. prema odluci ustaškog poglavnika Ante Pavelića u cilju "planskog odgajanja", odnosno vaspitavanja u ustaškom fašističkom duhu. Logor je bio pod upravom časnih sestara Kongregacije sv. Vinko Paulski. Na čelu uprave logora nalazila se sestra Pulherija, svastika ustaškog doglavnika i ministra Mile Budaka, koja je upamćena po krutom i bezdušnom postupanju prema deci logorašima.
Prvi zatočenici su u logor prispeli 12. jula 1942. Reč je o deci koja su prethodno bila zatočena u logoru Stara Gradiška, zajedno sa članovima svojih porodica, koji su prethodno bili uhvaćeni kao civilno stanovništvo srpskih sela na području Kozare (kotarevi: Bosanska Dubica, Bosanska Gradiška, i delovi kotara Prijedor, Bosanski Novi i Banja Luka) od strane oružanih formacija NDH i Trećeg Rajha u kontekstu Operacije Kozara. Deca su izbavljena iz logora Stara Gradiška kao deo Akcije Diana Budisavljević kojom je rukovodila zagrebačka građanka austrijskog porekla Diana Budisavljević. Uslovi boravka u starogradiškom logoru bili su nepodnošljivi i osmišljeni tako da odnesu što veći broj života logoraša, uključujući i decu. U Staroj Gradiški je prema svedočenju Diane Budisavljević, početkom jula 1942. umro velik broj dece usled gladi i zaraznih bolesti, u šta se ona lično uverila, svedočeći o tome u Dnevniku koji je vodila tokom rata.
Prvi transport od 650 dece-logoraša iz Stare Gradiške dopremljen je do Zagreba 12. jula 1942. Uz put, koji je trajao neoubičajeno dugo zbog ustaške opstrukcije, umrlo je 17 dece, a na zagrebačkom kolodvoru još 30, dok je 37 najteže obolele dece smešteno u bolnicu u Zagrebu, ali su i ona umrla. Istog dana transport je upućen ka Jastrebarskom.
Logor u dvorcu Erdodi sastojao se iz dva dela: baraka pokraj dvorca gde su bila smeštena nešto zdravija i manje iznemogla deca (barake su prethodno služile kao konjušnica za italijansku vojsku) i bolnice smeštene u samom dvorcu, dok je u samostanu mesec dana kasnije, prilikom dospeća transporta dece iz logora Gornja Rijeka, formiran karantin. Barake su bile neuslovne za boravak s obzirom da su bile neočišćene od prljavštine i balege.
Već 13-14. jula stigao je novi transport dece-logoraša iz logora Stara Gradiška u kom je bilo oko 770 dece. Potom je 31. jula 1942. pristiglo 850 dece iz logora Jablanac, a 5. avgusta 1942. još 800 dece iz logora Mlaka. Ova dva logora nalazila su se u srpskim selima Mlaka i Jablanac između Stare Gradiške i Jasenovca. Poslednji transport bio je transport dečaka iz logora Gornja Rijeka, pristigao 14. avgusta 1942. Budući da su barake i bolnica u dvorci Erdodi bile krcate logorašima, odlučeno je da oko polovine dece bude smešteno u bareke u obližnjem selu Reke.
Uslovi boravka u logoru
Deca su u logor stizala iznurena, bolesna i gotovo bez ikakve odeće, ali i pored toga ništa podnošljivo nije bilo obezbeđeno za njihov smeštaj, pri čemu u logoru nije bilo ni obezbeđenih namirnica za prehranu dece. Zbog toga je osoblje hrvatskog Crvenog križa, koje je bilo sastavljeno od simpatizera KPJ na svoju ruku nabavljalo hranu od seljaka iz okoline i započelo čišćenje neuslovnih baraka, iako se ovome protivila upravnica logora.
Najveći broj dece bio je oboleo od najmanje jedne teške bolesti, pri čemu su mnoga deca oboljevala od više istovremenih bolesti. Najčešće bolesti među decom bili su: dizenterija, tifus, skorbut, upala pluća, difterija. Visok mortalitet u logoru posledica je kombinacije ovih bolesti.
Deca su u logoru drastično kažnjavana za tobožnje prestupe od strane časnih sestara i bila su izložena torturi o čemu postoje zabeležena svedočanstva u literaturi.
Najveću pomoć u preživljavanju dece u logoru, pre i posle partizanskog oslobođenja Jastrebarskog, pružila je Tatjana Marinić, vaspitačica u Rudama pokraj Samobora, članica Komunističke partije Jugoslavije. Ona je na osnovu sugestije i pomoći ilegalne komunističke organizacije iz Zagreba organizovala grupu devojaka, simpatizerki Narodnooslobodilačkog pokreta iz Zagreba i okoline, koje su kao aktivistkinje Crvenog križa ušle u logor i nastojale da olakšaju patnju zatočenoj deci, boreći se sa nepoverenjem i zlovoljom časnih sestara koje su upravljale logorom. Ove hrabre i humane žene i devojke postale su 1943. borkinje Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije.
Partizansko oslobođenje logora
Borci Četvrte kordunaške brigade, 26. avgusta 1942. oslobodili su mesto Jastrebarsko, iznenadnom borbenom akcijom, prešavši reku Kupu i uputivši se ka Jastrebarskom, na iznenađenje neprijatelja. Partizani su ušli u logor i odveli sa sobom veći broj zdravije i manje iznemogle dece koja su mogla izdržati marš i pešačenje ka Kordunu. Deca su potom smeštena u dečijim domovima u oslobođenim mestima na Kordunu i u Bosanskoj krajini. Najčešće se pominje brojka od preko 700 oslobođene dece. Komandant Četvrte kordunaške brigade, Nikola Vidović, pominje broj do 727 spašene dece.
Komandant brigade, narodni heroj Nikola Vidović zabeležio je o susretu sa malim logorašima:
Partizani su oslobodili zatočenike i strijeljali rukovodioce i neke od vaspitačica u logoru. Logor je postojao do novembra 1942. Deca koja su i dalje ostala u logoru, tokom 1942. biće udomljena su od strane hrvatskih porodica kao ratna siročad, mahom iz Zagreba i Jastrebarskog, time uspjevši da prežive rat.
Bilans stradanja
Prema podacima Dragoja Lukića, koji je decenijama istraživao temu dečijih logora u NDH i stradanja kozaračke dece tokom rata, u logoru Jastrebarsko umrlo je 768 dece.
Prema podacima koje iznosi istoričarka Narcisa Lengel-Krizman, hrvatske porodice iz Zagreba, Jastrebarskog i sela oko Jastrebarskog primile su na hranjenje i čuvanje oko 1.637 dece, dok je Karitas preuzeo oko 500 dece. Prema najčešće pominjanim podacima partizani su iz logora spasili 727 dece, iako je prema podacima Zemaljske komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača iznosio je oko 450, mada se prva brojka čini verodostojnijom. Umrla deca sahranjivana su po desetak zajedno u mestu Jastrebarsko.
Hickory, Mississippi
Hikori je grad u američkoj saveznoj državi Misisipi.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 530, što je 31 (6,2 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Ognjen Sviličić
Ognjen Sviličić (Split, 1971) hrvatski redatelj.
Životopis
Pohađao je klasičnu gimnaziju u Splitu. Diplomirao na Akademiji dramske umjetnosti u Zagrebu 1997. godine kratkometražnim filmom "Domina". Probio se na europsku filmsku scenu igranim filmom Armin koji je osvojio nekoliko nagrada među kojima je i nagrada na filmskom festivalu u Karlovym Varyma 2007. za najbolji film iz bivše komunističke zemlje. Film je također prikazan na Berlinaleu.
Atomsko jezgro
right|thumb|300px|Vizuelni prikaz [[helijumovog atoma prema kvantnomehaničkom modelu. U jezgru, protoni su ružičasti a neutroni ljubičasti. Realno jezgro helijuma je sferno simetrično. Gustina sivog oblaka oko jezgra proporcionalna je verovatnoći nalaženja elektrona. 1 Fermi = 10-15 m. 1 Angstrem = 10-10 m]]
Atomsko jezgro ili atomska jezgra je centar atoma, ogromne gustine koji se sastoji od nukleona - protona i neutrona. Broj protona u atomskom jezgru se zove atomski broj, i određuje kom hemijskom elementu atom pripada (na primer vodonik, ugljenik, kiseonik, itd.). Broj neutrona određuje izotop elementa. Protoni i neutroni imaju skoro jednake mase, i njihov zajednički broj maseni broj, je približno jednak atomskoj masi atoma (svaki izotop elementa ima jedinstvenu atomsku masu). Masa elektrona je mala i ne doprinosi značajno atomskoj masi.
Istorija
Bilo je mnogo hipoteza o građi atoma koje su bile više plod mašte nego sistematskih i činjenicama potkrepljenih istraživanja. Prvi, na eksperimentima zasnovan, model bio je Thomsonov model atoma 1903. g, (tzv. "puding od šljiva": elektroni u atomu raspoređeni su kao šljive u pudingu). Po ovom modelu elektroni su raspoređeni po zapremini atoma. Frekvencija oscilovanja elektrona oko tih ravnotežnih položaja odgovara frekvenciji zračenja koje atom emituje. Ovaj model nije mogao da opiše kvantitativno nijedan eksperiment, ali nije bio ni u protivurečnosti sa do tada poznatim eksperimentima.
Novim eksperimentima koje je započeo Raderford, a koji nisu mogli da se protumače Tompsonovim modelom, postavljeni su temelji savremenog shvatanja nuklearne strukture atoma. 1906. g. E. Raderford je ispitivao rasejavanje alfa čestica na metalnim listićima, s ciljem da ispita prodornost alfa zraka. 1910. g. H. Gajger i E. Marsden, Raderfordovi saradnici, opazili su slučajeve rasejavanja alfa čestica u kojima je ugao rasejavanja bio skoro 180°. 1911. g. E. Raderford postavlja planetarni model atoma: unutar atoma nalazi se pozitivno naelektrisano jezgro, malih dimenzija, u kojem je usredsređena praktično celokupna masa atoma, a oko jezgra kruže elektroni. 1911 - 1912 g. H. Gajger i E. Marsden eksperimentalno su potvrdili ispravnost Raderfordove postavke.
1912. g. P. Bleket, pomoću tek otkrivene Vilsonove komore, dobio je fotografije tragova alfa čestica koji su imali oštre prelome. Prelomi potiču od jednostrukih sudara (rasejavanja) alfa čestica sa atomima gasa u komori. 1913. g. A. van den Bruk primetio je da podaci o rasejavanju alfa čestica mogu najlakše da se objasne ako se pretpostavi da je naelektrisanje jezgra umnožak elemetarnog naelektrisanja elektrona i rednog broja elementa Ze. 1914. g. H. Mozli, mereći frekvencije karakterističnog X zračenja, potvrdio je Van den Brukovu hipotezu.
Modeli atomskog jezgra
mini|desno|[[Rutherfordov model atoma ili planetarni model atoma: elektroni (zeleno) i atomska jezgra (crveno).]]
Pošto je atomsko jezgro, kao i većina pojava i objekata na mikroskopskom nivou, po osobinama potpuno različito od svega što vidimo u svetu oko nas, za njegovo razumevanje korisitmo se modelima. Modeli mikroskopskih pojava i objekata obično su vrlo grube aproksimacije stvarnog stanja i zbog toga mogu da opišu predmet modeliranja samo delimično i to u jednom vrlo uskom segmentu. Najbolji opis pruža aparat kvantne mehanike (kvantna elektrodinamika i hromodinamika), ali je iz njega teško naslutiti fizičku sliku. Kod atomskog jezgra najpoznatiji su modeli kapi i ljuske. Prvi može dobro da opiše stabilnost jezgra i energetiku nuklearnih transmutacija a drugi magnetne osobine i elektromagnetni spektar jezgra.
Model kapi
Model kapi opisuje atomsko jezgro kao kapljicu nuklearne "tečnosti". Vezivna energija jezgra može se opisati Vajscakerovom poluempirijskom formulom:
Prvi član, porporcionalan broju nukleona, predstavlja unutrašnju energiju jezgra. Član proporcionalan A2/3 opisuje "površinsku" energiju i uzima u obzir to da površinski nukleoni imaju manji broj suseda i stoga manje doprinose vezivnoj energiji. Član proporcionalan kvadratu naelektrisanja, Z2, opisuje elektrostatičko odbijanje među protonima, a član koji zavisi od (A-2Z)2 predstavlja energiju asimetrije i uzima u obzir da je kod lakih jezgara broj protona i broj neutrona u jezgru približno isti. Poslednji član predstavlja energiju sparivanja kojom se opisuje empirijski nalaz da su jezgra s parnim brojem protona i parnim brojem neutrona stabilnija od parno-neparnih i neparno-parnih.
Treba uočiti da samo prvi član doprinosi stabilnosti jezgra (što više nukleona tim više nuklerarnih privlačnih sila dok ostali stabilnost smanjuju (što više protona tim je veće odbijanje među njima i tim manja stabilnost jezgra). Ukupan rezultat je da najveću energiju po nukleonu imaju atomska jezgra u blizini gvožđa. Dakle, jezgra sa masom dosta manjom i dosta većom od mase gvožđa imaju manju energiju vezivanja po nukleonu. To ne znači da su ta jezra obavezno radioaktivna, ali znači da stapanjem lakših (fuzijom) i cepanjem težih (fisijom) pri čemu nastaju jezgra srednjih atomskih masa, može da se dobije korisna energija. Na tom principu rade savremene fisione nuklearne centrale i istražuje mogućnost za građenje fuzionih.
Model ljuske
Model tečne kapi odlično je poslužio da opiše energijske osobine jezgra (recimo energiju vezivanja po nukleonu), ali nije mogao ni najmanje da pomogne da se objasni diskretna priroda elektromagnetnog (gama) zračenja iz atomskog jezgra. To je pošlo za rukom modelu ljuske koji je formulisan u potpunoj analogiji sa modelom elektronskih ljuski u atomskom omotaču. Po tom modelu u jezgru postoje diskretni energijski nivoi u kojima dolazi, po analogiji sa elektronima u elektronskom omotaču, do sparivanja protona sa protonima i neutrona sa neutronima. Svaki energijski nivo ima određeni broj parova koje može da sadrži pre nego što dođe do popunjavanja viših nivoa. za neke specijalne, "magične" brojeve protona ili neutrona: 2, 8, 20, 28, 50, 82 ili 126, jezgra su posebno stabilna.
Pored objašnjenja spektra gama zračenja, model ljuske je u stanju da predvidi i magnetne osobine jezgra (videti NMR).
Izotopi
Izotopi su atomi hemijskog elementa čije jezgro ima isti atomski broj, ali različitu atomsku masu. Atomski broj odgovara broju protona u atomu. Stoga izotopi datog elementa sadrže jednak broj protona. Promenom broja protona, menja se hemijska priroda atoma.
Različiti izotopi istog elementa imaju veoma slične, ali ne i identične hemijske osobine (videti izotopski efekat) jer hemijsku prirodu elementa skoro u potpunosti određuje broj elektrona u elektronskom omotaču atoma. To znači da se različiti izotopi istog hemijskog elementa vrlo teško mogu razdvojiti hemijskim putem ali mogu različitim fizičkohemijskim procesima i metodama poput centrifugiranja, masene spektrometrije, frakcione destilacije, elektrolize itd. Na primer, obogaćeni uranijum (povećanje koncentracije uranijuma-235 u odnosu na uranijum-238) na industrijskoj skali, dobija se centrifugiranjem uranijumheksafluorida UF6. Za odreživanje starosti materijala organskog porekla (na osnovu odnosa kocentracija izotopa ugljenika-14 i ugljenika-12) koristi se masena spektrometrija. Za dobijanje kiseonika-18 koji se koristi za pravljenje radioaktivnih izotopa za medicinsku dijagnostiku (PET) koristi se frakciona destilacija azotdioksida...
Veličina jezgra
Radijus nukleona, (neutrona ili protona) je reda veličine 1 fm (1 femtometar = (10-15 m). Nuklearni radijus može da se predstavi približno izrazom:
gde je
Radijus atomskog jezgra je manji od 0,01% (1/10.000 deo) radijusa atoma. Stoga je gustina nukearne materije više nego bilion puta veća od gustine atoma kao celine. Kocka nuklearnog materijala, zapremine od jednog kubnog milimetra imala bi masu od oko 200.000 tona. To je slučaj kod neutronske zveѕde koja je sačinjena od takvog materijala.
Nuklearna fuzija
Kada se dva laka atomska jezgra dovedu u prisan kontakt postoji mogućnost da jaka nuklearna sila, koja je vrlo ograničenog dometa, stopi ta dva jezgra u jedno veće. Međutim, potrebna je ogromna energija da bi se dva jezgra dovela na rastojanje dovoljno malo da nuklearne sile počnu da deluju među njima. Ogromna energija za savlađivanje elektrostatičkog odbijanja među pozitivno naelektrisanim jezgrima može se postići samo na izuzetno visokim temperaturama ili pritiscima. Kada se dva laka jezgra stope dolazi do oslobađanja ogromne energije koja potiče od energije vezivanja nukleona. Energija vezivanja po nukleonu raste sa porastom masenog broja do nikla-62. Dakle kada se dva laka jezgra sa malom vezivnom energijom po nukleonu stope u jedno veće sa velikom energijom vezivanja po nukleonu, razlika u energijama se odaje okolini. Iz takvih reakcija zvezde, poput našeg Sunca, dobijaju energiju stapanjem četiri protona u jezgro helijuma pri čemu, pored ogromne energije nastaju još dva pozitrona i dva neutrina. U termonuklearnoj, hidrogenskoj bombi, dolazi do nekontrolisane fuzije vodonika u helijum. Danas se intezivno radi na pronalaženju metode za kontrolisanu nuklearnu fuziju čija bi energija mogla da se koristi u miroljubive svrhe.
Nuklearna fisija
mini|desno|Jedna od mogućih [[Nuklearna lančana reakcija|nuklearnih fisijskih lančanih reakcija: 1.) atom uranija-235 hvata spori neutron i raspada se na dva nova atoma (fisioni fragmenti – barij-141 i kripton-92), oslobađajući 3 nova neutrona i ogromnu količinu energije vezanja (200 MeV), što prestavlja u ovom slučaju defekt mase. 2.) jedan od tih neutrona bude uhvaćen od atoma uranija-238 i ne nastavlja reakciju. Drugi neutron napušta sustav bez da bude uhvaćen. Ipak, jedan od neutrona se sudara s novim atomom uranija-235, koji se raspada na dva nova atoma (fisioni fragmenti), oslobađajući 3 nova neutrona i ogromnu količinu energije vezanja (200 MeV), što je opet defekt mase. 3.) dva se neutrona sudaraju s dva atoma uranija-235 i svaki se raspada i nastavlja reakciju.]]
Za jezgra teža od nikla-62 vezivna energija po nukleonu opada sa masenim brojem. Zbog toga može da dođe do oslobađanja energije ako se teže jezgro pocepa na dva lakša. Ovo cepanje jezgara poznato je kao nuklearna fisija (od latinskog fissionem - cepanje).
Iz tog ugla gledano i alfa radioaktivni raspad može se smatrati specijalnim oblikom nukearne fisije jer je alfa čestica isto što i atomsko jezgro helijuma-4. Međutim, pod fisijom se obično podrazumeva cepanje teškog jezgra na dva manja slične veličine.