cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stratosfera
Ozonosfera
U tvari koje uništavaju ozon spadaju: freoni (fluorirani i klorirani derivati jednostavnih ugljikovodika), haloni (koriste se u vatrogasnim aparatima), metil-bromid CH3Br (koristi se u poljoprivredi), ugljikov tetraklorid CCl4 (važno organsko otapalo) i drugi.
Biologija
Neke bakterije mogu preživjeti u stratosferi, tako da i ona spada u biosferu. Neke ptice mogu letjeti u donjem dijelu stratosfere, pa je tako izvješteno da neke vrste lešinara uhvaćene u mlazni motor zrakoplova 1975., koji je letio iznad Obale bjelokosti, na visini od 11 550 metara. Jedna vrsta gusaka svake godine leti iznad planine Mount Everest, koji je visok 8 848 metara.
Azol
Azol je klasa azotnih heterocikličnih petočlanih prstenova koji sadrže bar još jedan drugi neugljenični atom (azot, sumpor, ili kiseonik). Azoli su aromatični i formalno imaju dve dvostruke veze. Jedan slobodni elektronski par heteroatoma je deo aromatičnog prstena azola.
Redukovani analozi su azolini i azolidini. Imena azola zadržavaju prefiks nakon redukcije (npr., pirazolin, pirazolidin). Numerisanje atoma prstena azola počinje sa heteroatomom koji nije deo dvostruke veze, i zatim ide ka drugom heteroatomu.
The River Wild
The River Wild je američki igrani film snimljen 1994. u režiji Curtisa Hansona. Protagonistica je Gail (koju tumači Meryl Streep), supruga bostonskog arhitekta koja, u nastojanju da spasi uzdrmali brak, muža i djecu vodi na splavarenje u Idaho te se u divljini suoči s opasnim kriminalcima. Poznat je kao jedan od rijetkih akcionih filmova u karijeri Meryl Streep.
Na prostoru bivše Jugoslavije je distribuiran pod naslovom Divlja rijeka.
Karvon
Karvon je organsko jedinjenje, koje sadrži 10 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 150,218 Da.
Pupe Weber
Pupe Weber, nekadašnji je igrač Hajduka iz 1930-ih. Imao je svega jedan službeni nastup i to u posljednjoj utakmici posljednje sezone Splitskog podsaveza koju je Hajduk igrao 10. lipnja 1936. godine protiv AŠK-a i pobijedio sa 4:0. Od četiri postignuta zgoditka tri je dao Pupe Weber, a četvrti Ante Bakotić.
Odigrao je još samo tri prijateljske utakmice na kojima nije postigao nijedan gol.
Wolcott, Colorado
Volkat je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Kolorado.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 15.
Defending Your Life
Defending Your Life je američki igrani film iz 1991. koga je po vlastitom scenariju režirao Albert Brooks, koji tumači i glavnu ulogu. Po žanru je romantično-fantastična komedija, a radnja za protagonistu ima Daniela Millera, reklamog stručnjaka koji gine u prometnoj nesreći te nakon dolaska u svojevrsno čistilište mora proći kroz suđenje na kome se odlučuje zaslužuje li novi, viši status zagrobnog života ili mora proći kroz još jedan ciklus reinkarnacije.
Hirokitia
Hirokitia (grčki: Χοιροκοιτία, Choirokitia) je arheološki lokalitet u blizini jugoistočne obale Cipra koje potječe iz pretkeramičkog (prije keramike) neolita (oko 7000. pr. Kr.). On je bio jedan od dvadesetak sličnih naseobina na otoku Cipru, ali je Hirokitia jedan od najvažnijih i najbolje sačuvanih prapovijesnih lokaliteta u istočnom Sredozemlju. Njegove građevine svjedoče o organiziranom društvu s obrambenim fortifikacijskim građevinama koje su ga okruživale. Zbog toga je 1998. godine postala zaštićenom UNESCO-vom svjetskom baštinom. mini|lijevo| Rekonstruirane kružne nastambe mini|lijevo| Dvorište ispred kuća Hirokitia se nalazi na padini brda u dolini rijeke Maroni, oko 6 km od mora. Naselje je bilo ograđeno 2.5 metara debelim i do 3 metra visokim zidom s nekoliko vrata. Njegovi stanovnici su preživljavali baveći se poljodjelstvom i stočarstvom, ali i skupljanjem plodova (o ćemu svjedoče brojni nalazi pistacija, smokvi, maslina i suhih šljiva. Živjeli su u valjkastim nastambama debelih zidova, zbijenima zajedno. Njihovi niži dijelovi su bili od kamena, a imale su velike vanjske promjere (od 2.3 do 9.20 metara), dok su unutarnji bili skromniji (1.4 do 4.80 m). Neki su im krovovi bili kupolasti dok su neki bili ravni. Velike nastambe su bile podijeljene u više prostorija, ovisno o namjeni, a neke su imale i drugi kat. Često su zajedno činile kompleks jedne šire obitelji i bile su spojene zajedničkom terasom.
Pretpostavlja se da je u Hirokitiji odjednom živjelo oko 300 do 600 stanovnika, bili su niski (muškarci oko 1.61, a žene oko 1.51 m) i životni vijek im je (zbog velikog mortaliteta djece) bio oko 22 godine. Mrtve su sahranjivali u čučećem položaju ispod kućnih pragova koji je predstavljao oltar kulta predaka.
Selo je naglo bilo napušteno oko 6000. pr. Kr., od kada je cijeli otok bio nenaseljen skoro 1500 godina kada ga naseljavaju drugi ljudi kulture Sotira (do 4. tisućljeća pr. Kr.).
Hirokitiju je pronašao Dr. Porfiros Dikaios, upravitelj Ciparskog ureda za starine, koji je proveo šest iskapanja od 1934. do 1946. godine. Nakon zastoja zbog turske invazije na Cipar, arheološka iskapanja su nastavili Francuzi 1977. godine, pod vodstvom Alaina Le Bruna.
Artiguemy
Artigemi je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Gornji Pirineji koja pripada prefekturi Banjer de Bigor.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 89 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 29 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 2,97 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 484 metara (maksimalnoj 528 m, a minimalnoj 292 m).
Ducol, Belluno
Ducol je naselje u Italiji u provinciji Belluno, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 13 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 547 m.
Waialua, Hawaii
Vajalua je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Havaji. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 3.860 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 3.860 stanovnika, što je 99 (2,6%) stanovnika više nego 2000. godine.
Frane Tagliaferro
Frane Tagliafero, nekadašnji hajdukov igrač s ukupno 89 nastupa i 14 postignutih zgoditaka u 20 službenih nastupa u Splitskom podsavezu. Igrao je i u 69 prijateljskih utakmica za Bile ali bez postignutih golova.
F. Tagliafero se u Splitskom podsavezu nalazio na 10. mjestu po nastupima (iza Mirka Bonačića s 22 nastupa) i na 9. mjestu na listi strijelca, iza Ernesta Hochmanna s 16 zgoditka.
Njegov prvi službeni nastup je bila utakmica protiv Borca 28. ožujka 1920. koju je Hajduk dobio s 8:0. U toj utakmici nastupili su uz njega i Kaliterna (branka), Gazdić, Šitić, Dujmović, Prokeš, Righi, Borovčić Kurir, Pilić, Hochmann i Machiedo. Gazdić je na njoj zabio 4 gola. a ostalea 4 su dali Machiedo 2 i po 1 Pilić i Hochmann.
1677
Godina 1677 (MDCLXXVII) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.
Ara del Tufo, Frosinone
Ara del Tufo je naselje u Italiji u provinciji Frosinone, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 33 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 103 m.
Tekeze
Hidrografija
Rijeka Tekeze izvire u sredini Etiopske visoravni pored planine Kačen u pokrajini Lasti, zatim isprva teče na zapad, pa zaokreće i teče na sjever, a potom opet zavija i teče u pravcu zapada. Od spoja s rijekom Tomsom kod kordinata 14.18333°N, 37.52833°W rijeka teče kao granična rijeka između Etiopije i Eritreje sve do sudanske tromeđe kod kordinata 14.25667°N, 36.56°W. Nakon ulaska u sjeveroistočni Sudan kod kordinata 14.16667°N, 36°W, Tekeze utječe u rijeku Atbarah, posljednju pritoku Nila.
Glavne pritoke rijeke u Etiopiji s desne strane su rijeke Tahali, Meri, Telare, Sulo, Arekuja, Geoja, Vare, Firafira, Tokoro i Gumalo, a sa lijeve strane Nili, Mena, Balasa, Balagas, Saha, Bembeja, Ataba, Zarema i Kvalema. Rijeka veći dio godine ima vrlo malo vode, ali za kišne sezone koja u Etiopiji traje za monsunskih vjetrova s Indijskog oceana, od juna do sredine septembra, postaje opasna bujica i nivo voda poraste za više metara. thumb|left|240px|Hidrološka godišnja karta rijeke Tekeze Etiopska vlada je u julu 2002, sklopila ugovor sa kineskim državnim poduzećem za elektroprivredu za izgradnju hidroelektrane od 300 megavata na rijeci Tekeze. Hidroelektrana je dovršena 2009. i za njene potrebe izgrađena je najviša lučna brana u Africi (180 m) i dalekovod do grada Mek'elea dug 105 kilometara.
Historija
Najraniji zapis o rijeci je jedan spis aksumskog kralja Ezana, u kojem on navodi svoju pobjedu pored "utvrde Kemalke", u donjem toku rijeke Takeze. Korito rijeke Tekeze služilo je kao put za Egipat, to se spominje i u staroj etiopskoj knjizi Kebra Nagast, u poglavlju 53 piše da se kralj Menelik I vratio u Etiopiju iz Egipta, slijedivši rijeku Tekeze. Po nekim etiopskim narodnim predajama, u crkvi Ejela Kudus Mikael kod izvora rijeke Takeze pohranjen je Kovčeg Saveza.
Miroslav Weiss
Miroslav Weiss, obrambeni makedonski igrač. Odigrao je osam prvenstvenih utakmica za Hajduk, jednu za kup i jednu europsku (kup UEFA) utakmicu. Jedan jedini gol postigao je u prijateljskom susretu.
Prvi nastup za Hajduk bilježi protiv Malmöa 25. kolovoza 1998. u utakmici za kup UEFA koju je Hajduk dobio u gostima sa rezultatom 2:1 pogocima Jurice Vučka. Prvu utakmicu koja se održala u Splitu Hajduk je igrao neriješeno, a zgoditak je postigao Elvis Brajković.
Before and After (film)
Before and After je američki igrani film snimljen 1996. u režiji Barbeta Schroedera. Radnja, temeljena na istoimenom romanu Rosellen Brown, je smještena u gradić u zapadnom Massachusettsu gdje idilični život ljekarke dr. Carolyn Ryan (koju tumači Meryl Streep) i njenog muža Bena (koga tumači Liam Neeson) prestaje kada doznaju da im je sin Jacob (koga tumači Edward Furlong) upetljan u ubistvo lokalne djevojke.
Belval, Manche
Belval je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Donja Normandija, u departmanu Manš koja pripada prefekturi Kutans.
Korowai
thumb|mini|Muškarac Korowai thumb|mini|Kuća Korowaija thumb|mini|Kuća Korowaija Korowai, nekad nazivani i Kolufo, su malen narod naseljen u nepristupačnom prašumskom kraju Zapadne Papue, zapadnog indonezijskog dijela otoka Nove Gvineje. Govore jezikom korowai koji spada u skupinu jezika Awyu-Dumut. Prepoznatljivi su po kućama koje grade na krošnjama drveća. Broje oko 3 000 ljudi. Do 1970. nisu bili svjesni postojanja drugih ljudi osim sebe. Poznati su po obrednom kanibalizmu koji do danas nije posve zamro. Podijeljeni su u klanove uz koje vezuju svoju samobitnost, te su česti sukobi između klanova. Otkrio ih je nizozemski misionar u ožujku 1974. godine. Vjerovanja su im animističke prirode, ne poznaju vrijeme i ne broje godine. Hrvatski pustolov Davor Rostuhar posjetio je u lipnju 2008. klan Banggatunga. Kazao je kako su ti ljudi najbliže iskonu, te da je kod njih pronašao potpunu divljinu. Opis i fotografije tog putovanja objavljeni su u Rostuharovoj knjizi Džungla koja je izdana 2009. godine.
Život i običaji
Sve više Korowaija spušta se u sela gdje polako prihvaćaju zapadnu civilizaciju. Slijedi opis života i običaja Korowaija koji se još drže svoje tradicije. Žive u kućama na stablima najčešće visokim između 8 i 12 metara. Šumsko tlo po njima pripada duhovima koji se po njemu kreću noću. Žene su odjevene u travnate suknje, a muškarci u koteke. Uvlače spolni ud u sebe, a kožicu pokriju tikvicom ili nečim sličnim. Do danas uglavnom nisu prihvatili kršćanstvo. Ne poznaju većinu apstraktnih pojmova, a riječ manop znači im odobravanje, dobro raspoloženje, sreću i sl. Ne poznaju racionalizam ni pitanje zašto. Sve što rade rade jer je to uvriježeno od davnina, jer su to radili njihovi preci. Nijednom strancu ne kazuju svoja imena i mitove, a znaju brojiti do 25. Jedna im kuća služi tek oko pet godina. Mrtve ako umru u šumi naslone na drvo, a ako umru u kući ostave ih tamo i izgrade novu kuću. Muškarci idu u lov, grade zamke za svinje, ruše sago-palme, grade kuću, grade brane na rijeci, beru kruhovac na stablu i jedu sago. Obično love svinje, kazuare, zmije, ptice, glodavce, letipse, kljunorošce, ribe i rakove. Bijelcima je obično zapanjujuće njihovo penjačko umijeće, stječe se utisak kako se penju poput majmuna. U krošnjama love ptice, pitone i oposume. Brašno prave od obrađene piljevine saga. Taj posao obično pripada ženama, koje i skupljaju plodove, beru travu, love žabe, guštere i kukce.
Svaki klan sastavljen je od par muškaraca, njihovih žena i djece. Žene se uzimaju iz drugih klanova dogovorom. Kao miraz ženinom klanu daju se dvije manje svinje ili jedna velika, te ogrlica od psećih zuba. Nosnu hrskavicu buše svinjskom kljovom, a nosnice bambusovim trnjem. Žene za vrijeme mjesečnice muškarci ne smiju vidjeti, pa se povlače u malu udaljenu kućicu na tlu u kojoj i rađaju. Za vrijeme mjesečnice ili rađanja pomažu im i hranu donose druge žene. Duhovima žrtvuju svinje. Spolne aktivnosti također obavljaju u šumi i pri tome nikad ne koriste usta, ni za poljubac ni za bilo što drugo. Djeca nekada, iako su spretna, padnu s visokih stabala i polome se ili poginu. Starci se penju na kuće sve do pred smrt. Vjeuju u šumske zloduhe kakhua. Kad netko mlad iznenada umre, optužuju nekoga tko se čudno ponaša i obično je iz drugog klana da je u njega ušao kakhua i da je ubio čovjeka nevidljivim strjelicama, magijom. Tada kakhuu muče dok ne prizna krivnju, te ga pojedu. On teško može dokazati nevinost. Klanu iz kojeg je kakhua klan koji ga je pojeo isplati odštetu obično u svinjama.
Izvori
1. Rostuhar, D: Džungla, Klub za ekspedicionizam i kulturu, Zagreb, 2009.
Damir Poljičak
Damir Poljičak (Split, 1984.-) je hrvatski kazališni, televizijski i filmski glumac.
Memmingen
Memingen je grad u nemačkoj saveznoj državi Bavarska. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9764000.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 601 metra. Površina grada iznosi 70,2 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 41.050 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 585 stanovnika/km².
Herakleja
Herakleja (Ἡράκλεια) može se odnositi na:
Krunoslav Trumbić
Prvi službeni nastup ima protiv Orijenta u Splitu (10:0) za Proljetno prvenstvo splitskog podsaveza 24. siječnja 1932. Nastupa u početnom sastavu i odmah zabija gol.
Drugi gol zabio je Dalmatincu u Splitu 14. veljače 1932 i završilo je sa 5:1 za Hajduk.
Nastupa na utakmici za Kup Jugoslavije 8 srpnja 1934 protiv BASK-a u Splitu, 6:1 za Hajduk pogocima Kragića (3) Rosića (2) i Žulja.
Devet golova zabio je u 17 prijateljskih utakmica.
Howard, South Dakota
Hauard je grad u američkoj saveznoj državi Južna Dakota.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 858, što je 213 (-19,9 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
2007
Godina 2007 (MMVII) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak.
Godina je bila označena kao:
Januar/Siječanj
mini|250px|Proširenje EU 2007.
Maj/Svibanj
thumb|220px|[[Marija Šerifović, "Molitva"]]
Jun/Lipanj
thumb|200px|[[iPhone prve generacije]]
Jul/Juli/Srpanj
mini|Logo serije [[Mad Men]]
Avgust/Kolovoz
thumb|250px|[[Kornati]]
Septembar/Rujan
thumb|200px|[[Blanka Vlašić svjetski prvak]]
Oktobar/Listopad
mini|270px|[[Airbus A380]]
Novembar/Studeni
mini|250px|Fontana ispred [[Administrativni centar Vlade Republike Srpske|zgrade Vlade RS]]
Vidi takođe:
Godišnji kalendar
30. vijek pne.
30. vijek pne. je vijek koji je počeo godine 3000. pne. a završio godine 2901. pne.
Istočni Azarbajdžan
Istočni Azarbajdžan (perz. آذربایجان شرقی; Āzarbājdžān-e Šarki, punim imenom استان آذربایجان شرقی; Ostān-e Āzarbājdžān-e Šarki) je jedna od 31 iranske pokrajine. Smještena je na sjeverozapadu zemlje, a omeđena je Ardabilskom pokrajinom na istoku, Zandžanskom pokrajinom na jugu, Zapadnim Azarbajdžanom na zapadu, te suverenim državama Armenijom i Azerbajdžanom na sjeveru. Pokrajina se prostire na 45.491 km², a prema popisu stanovništva iz 2006. godine u njoj je živjelo 3,603.456 stanovnika. Sjedište Istočnog Azarbajdžana je grad Tabriz.
Görlitz
Gerlic je grad u nemačkoj saveznoj državi Saksonija. Jedno je od 59 opštinskih središta okruga Gerlic. Reka Nisa protiče istočno i čini granicu između Nemačke i Poljske. Ujedno i najistočniji grad Nemačke. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 14626110. Krajem 2010. Gerlic je imao oko 56.400 stanovnika.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|Položaj grada u okrugu Gerlic Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 199 metara. Površina opštine iznosi 67,2 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 56.461 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 840 stanovnika/km².
Istorija
Godina osnivanja Gerlica nije poznata, ali se grad prvi put pominje 1071. u dokumentu iz doba vladavine Henrika IV. Ime grada potiče od slovenske reči za vatrom iskrčeni prostor. Naselje se razvilo u grad u 13. veku. Gerlic je 1635. postao deo Saksonije, a posle 1815. bio je u pruskoj Šleziji.
Posle Drugog svetskog rata manji deo grada na istočnoj obali Nise pripao je Poljskoj i danas se zove Zgoželec. Grad je bogat arhitektonskim spomenicima (gotika, renesansa, barok, istoricizam, jugendstil), jer za razliku od drugih nemačkih gradova nije stradao u bombardovanjima u ratu.
U ovom gradu je rođen Pavle Jurišić Šturm, srpski general tokom Balkanskih ratova i Prvog svetskog rata i veteran Francusko-pruskog rata 1870—1871.
Casale d'Abruzzo, L'Aquila
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 49 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 890 m.
Josip Španjić
Josip (Joško) Španjić (2. ožujka 1966.), hrvatski nogometaš i trener.
U karijeri je nastupio 206 puta za Hajduk, te je zabio 6 pogodaka. Kao igrač osvojio je 8 trofeja (tri prvenstva i superkupa Hrvatske te dva kupa Hrvatske). Kao trener osvojio je 5 trofeja (dva prvenstva Hrvatske u17 - 2004. i 2005., dva kupa Hrvatske u19 - 2006. i 2008., te kao pomoćni trener kup Hrvatske 2010.). Osim toga, bio je dio šampionske generacije koja je u sezoni 1994/1995 osigurala plasman u četvrtfinale Lige Prvaka, te dio stručnog stožera u sezoni 2010/2011. kada je osiguran plasman u Europa ligu.
2009. je bio športski direktor HNK Hajduk.
Yali
thumb|mini|Muškarac Yali Yali su malen narod koji živi u dolini Baliem u planinama Zapadne Papue, koja pripada Indoneziji. Njihova glavna naselja su Angguruk i Kosarek, a cjelokupno njihovo ozemlje poznato je pod imenom Yalimo. Govore jezikom koji je sličan jeziku blizu smještenog plemena Dani, a pripada skupini jezika Ngalik-Nduga.
Prvi kontakt s njima ostvario je njemački misionar Siegfried Zolner 1961. godine, te ih je tada bilo oko 10 000. Bili su podijeljeni u četrdesetak međusobno zaraćenih klanova. Povremeno su prakticirali kanibalizam nad važnijim muškarcima koje bi u bitkama porazili. Muškarci i žene imali su veoma podijeljene uloge, tako da su čak rijetko i komunicirali. Muškarci su živjeli u muškim kućama koje su bile i sveta obredna mjesta. Dječaci su bili goli i slobodni do svoje desete godine kad su prolazili prvu inicijaciju i počili nositi koteke, tikvice zavezane za spolni ud. Muški poslovi bili su gradnja kuća, obrađivanje polja, planiranje ceremonija i obreda i ratovanje. Žene za reprodukciju pronalazili bi u drugim klanovima. Žene su se bavile održavanjem vrtova, odgajanjem djece i uzgajanjem svinja. Dojile su djecu do pete godine i bile odjevene u travnate suknje. Živjele su u ženskim kućama.
Zemlju su percipirali kao veliku pustu ploču u čijem su središtu njihove planine. Na područjima izvora živjeli su duhovi, a nebo je bilo golema čvrsta posuda koja je nekada bila mnogo bliže zemlji i najviša drveća su ga dodirivala. Iznad neba živjela su patuljasta bića zvana lim-lim, a grmljavina je bila njihovo vrištanje. Munje su izazivali šumski duhovi dok su palili vatru za sebe. Daleko na istoku gdje nebo dotiče zemlju živio je Masamlu koji je u svojoj kući čuvao brata i sestru, Sunce i Mjesec. Sunce i Mjesec istodobno su bile oči praiskonske svinje, male zvijezde oči šumskih životinja poput klokana penjaša i zmija, a velike zvijezde oči predaka. Kad je nebo bilo crveno zbog zalaska sunca, u nekom selu u tom smjeru umire čovjek. Na velikom brdu između Yalija i Danija nalazilo se jezero Yetuhup koje nitko ne smije vidjeti i iz kojeg se rađa kiša. Vremenom su Yaliji akulturirani prodiranjem zapadne civilizacije, te su prihvatili kršćanstvo.
Ivan Anton Vasilj
Ivan Anton Vasilj (Zadar, 5. travnja 1991.) je hrvatski nogometaš. Trenutačno nastupa za splitski Hajduk.
Karijera
Nogomet je počeo igrati u omladinskoj školi NK Zadar. Kao kapetan juniorske momčadi Zadra pridružuje se prvoj momčadi. Za seniorsku momčad debitirao je 6. ožujka 2010. godine u prvenstvenoj utakmici protiv Karlovca. Za Zadar je nastupio u 80 prvenstvenih utakmica. U siječnju 2014. raskida ugovor s Zadrom te nešto kasnije prelazi u Hajduk kao slobodan igrač. S Hajdukom potpisuje ugovor na 3,5 godine.
Marvin's Room (film)
Marvin's Room je američki igrani film snimljen 1996. u režiji Jerryja Zacksa. Radnja se temelji na istoimenom kazališnom komadu Scotta McPhersona i prikazuje disfunkcionalnu i razdvojenu porodicu čije članove ponovno zbližava teška bolest.
Karvonska kiselina
Karvonska kiselina je organsko jedinjenje, koje sadrži 10 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 180,200 Da.
Maleficent (film)
U Hrvatskoj je prikazan pod naslovom Gospodarica zla, a u Srbiji pod naslovom Grdana.
Radnja
Film Zlurada je neispričana priča o glavnoj negativki iz Disneyevog crtića Trnoružica iz 1959. godine. Lijepa i dobra mlada žena živi idiličnim životom u šumskom kraljevstvu sve dok jednog dana ne bude izvršen vojni napad koji prijeti skladu u zemlji. Zlurada se diže kako bi zaštitila zemlju, ali u konačnici pati od nemilosrdne izdaje koja ju učini zlom i željnom osvete. Zlurada otpočinje epsku bitku protiv nasljednika kralja osvajačkog kraljevstva te baca kletvu na njegovo novorođenče Auroru. Kako dijete raste, Zlurada shvaća kako Aurora drži ključ mira u kraljevstvu.
Marin Terzija
Marin Terzija, jedan od dva nogometaša NK Vala iz Kaštel Starog, koji dolazi na ispomoć Hajduku za Rappan kup 21. srpnja 1963. koji se igrao u Splitu protiv SONP-a iz Kladna. To mu je bio jedini nastup kao i Slavenu Šimiću, njegovom klupskom kolegi.
Na toj utakmici na vratar Hajduka je bio Damir Delić, a igrali su još Vinko Cuzzi, Ferante Colnago, Miroslav Brkljača, Ante Žaja, Slaven Šimić, Branko Kraljević, Ante Kunac, Zvonko Bego i Veljko Zuber. Utakmica je završila konačnim rezultatom 1:2, a gol za Hajduk postigao je Kunac.
Marin Terzija je opisan kao vrlo dobar dribler i na mjestu i u sprintu, igrač neviđene startne brzine, s loptom i bez nje u kratkom sprintu s podjednako razornim i snažnim preciznim udarcima s obje noge. Imao je izuzetno visok skok u vis s preciznim udarcima glavom.
Filipinske barokne crkve
Barokne crkve na Filipinima su četiri barokne crkve koji su 1993. godine upisane na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Aziji kao "prve četiri crkve koje su Španjolci podigli koncem 16. stoljeća, a koje predstavljaju jedinstvenu arhitekturu europskog baroka koja je djelo kineskih i filipinskih obrtnika".
Ove crkve su dio početaka filipinske povijesti, ne samo kao mjesta pokrštavanja otočja, nego i kao politička kralježnica španjolske kolonijalne vlasti kada su se Crkva i Država smatrale jednim tijelom. Njihova jedinstvena arhiteltura predstavlja prilagodbu španjolsko-latinsko američke arhitekture lokalnoj sredini (uključujući spoj s kineskim elementima), ali i političkoj ulozi Crkve. Kako su crkve često bile metom lokalnih pobuna, njihov vanjski izgled je više u obliku utvrde nego vjerske građevine. To je najočitije u slučaju crkve Gospina uznesenja koja se nalazi na vrhu brežuljka i koja je u slučaju potrebe služila kao citadela. Miag-ao crkva je također trpjela česte napade muslimana s juga.
Nadalje, kako se ove crkve nalaze na pacifičkom vatrenom prstenu, morale su imati podebljane stubove i temelje za slučaj snažnih potresa. Često su i stradale u potresima, ali zbog tih pojačanja nikada strašno i uspješno su kansije obnovljene. Najdojmljivija pojačanja ima crkva u Paoayu, dok je čvrstoća Manilske crkve dokazana u Drugom svjetskom ratu jer je ona bila jedina građevina unutar zidina starog grada (intramuros) koja je preživjela. Ovaj stil gradnje je kasnije postao poznat kao "barok potresa".
Ardillières
Ardijer je naselje i opština u zapadnoj Francuskoj u regionu Poatu-Šarant, u departmanu Primorski Šarant koja pripada prefekturi Rošfor.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 555 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 35 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 15,7 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 17 metara (maksimalnoj 31 m, a minimalnoj 0 m).
Tino Sven Sušić
Tino Sven Sušić (Sarajevo, 13. veljače 1992.) je bosanskohercegovački nogometaš. Uz bosanskohercegovačko, ima belgijsko i hrvatsko državljanstvo. Trenutačno nastupa za splitski Hajduk. Sin je nogometaša Seada Sušića i nećak Safeta Sušića.
One True Thing
One True Thing je američki igrani film iz 1998. koji je režirao Carl Franklin. Radnja se temelji na romanu novinarke Anna Quindlen, inspiriranom stvarnim iskustvima vezanim uz njegu majke oboljele od raka.
Mi (roman)
Mi (rus. Мы) ruski je znanstveno-fantastični roman Jevgenija Zamjatina dovršen 1921. a objavljen prvi put u Parizu 1924. Radnja se odvija u dalekoj budućnosti, u kojoj je cijelo čovječanstvo zahvaćeno u jednoj državi kojom vlada vođa zvan Dobrotvor, ljudi su pod strogo diktiranim uvjetima te se zovu po brojevima i žive u staklenim kućama gdje su stalno pod nadzorom stražara. No jedan od njih, D-503, nailazi na pokret otpora. Neki povjesničari smatraju da je roman izvršio veliki utjecaj na dva buduća klasika distopije, Vrli novi svijet Aldousa Huxleyja i 1984. Georgea Orwella.
Radnja
Tisuću godina nakon 200-godišnjeg rata, u kojem su revolucionari pokorili cijelu planetu i stavili je pod vlast Jedinstvene Države, preživjelo je samo 0,2 % svjetskog stanovništva koje živi na ogromnom području ograđenom od prirode, okruženom tzv. "Zelenim zidom". Staklena kupola regulira čak i meteorološke prilike. Kruh je nepoznanica - umjesto njega se koristi umjetna hrana. Ljudi se zovu po brojevima, nose uniforme, žive u staklenim kućama kako bi ih lakše motrili stražari, vrše kult ličnosti velikog vođe, zvanog Dobrotvor, a jedine privatne trenutke imaju po noći ili tijekom spolnog odnosa, kada im je dozvoljeno spustiti zavjese. Djecu odgajaju državne vlasti a tzv. Tablica određuje sve aktivnosti svakog stanovnika, od termina kada se mora probuditi, otići na posao, šetati pa čak i kada treba vršiti spolni odnos. Pobunjenici i "otpadnici" bivaju javno smaknuti.
D-503, 32-godišnji graditelj Integrala, svemirskog broda koji će "proširiti revoluciju po cijelom svemiru", je jedan od stanovnika Jedinstvene Države koji vodi bilješke u dnevniku. Sve gleda u kolektivu, pa stoga ne koristi riječ "ja" nego "mi". Država mu je odredila ljubavnicu, okruglu 0-90, koja pak također ljubuje sa pjesnikom R-13. Prilikom državom određene šetnje, D-503 nailazi na privlačnu ženu, I-330. Ona konzumira cigarete i alkohol, te je toliko buntovna da čak koketira sa D-503.
Ona ga pozove u drevnu kuću, jedinu staru građevinu koja ima neprozirne zidove koja je iskopana te pretvorena u muzej. Tamo mu ponudi da spava s njom a da će mu doktor napisati ispričnicu. On ju misli prijaviti, ali ga njena ljepota ipak odvrati od tog nauma. D-503 počinje imati snove, što ga uznemiri, te mu je dijagnosticirana - duša. I-330 tajnovito nestaje, što u njemu stvori duboki osjećaj tuge. Na kraju čak počne dobivati i filozofske misli.
Nakon što otiđe u drevnu kuću, nailazi na prolaz koji vodi do podzemnih tunela. Tamo naiđe na I-330 koja mu kaže da je pripadnica skupine otpora, tzv MEFI.
Prilikom Dana Jednoglasnosti, kada se po tradiciji Dobrotvor javno pojavi pred gomilom koja ga jednoglasno izabere za nastavak dužnosti vođe, tisuću ljudi je podiglo ruke protiv, među njima i I-330, što je izazvalo kaos. U nemiru, R-13 je u rukama nosio I-330, koja je krvarila, no D-503 ju je preuzeo i odnio na sigurno. Idući dan, Državne Novine su ovo zapisale o događaju: "Svetkovina je bila pomućena izvjesnom zbrkom koju su izazvali neprijatelji sreće i koji su samim tim, prirodno, lišili sebe prava da postanu cigle temeljima Jedinstvene Države koja je jućer obnovljena. Svakome je jasno da bi uzimanje u obzir njihovih glasova bilo besmisleno." Kroz podzemne tunele, ona ga odvede ispod "Zelenog zida", gdje on po prvi put ugleda prirodu i sunce bez staklene barijere. Tamo naiđe na skupinu otpora, ljudi koji žive u prirodi. I-330 ga zamoli da im pomogne ukrasti Integral kako bi svrgnuli vlast i pokrenuli novu revoluciju. Ona ga poljubi.
Analiza
Roman je izražena kritika represivnih i kolektivističkih društevnih težnji. Društvo je potpuno tehnologizirano a najviši je ideal približiti se funkcionalnosti stroja. Načela znanstvenog upravljanja pri radu strojevima oslanjaju se na američkog inženjera F. W. Taylora. Kao posljedica, odvija se dehumanizacija društva gdje su osjećaji, mašta, individualnost i samostalno razmišljanje najveće sramote.
Roman je pisan u prvom licu jednine, u obliku dnevnika glavnog junaka D-503, pri čemu se očituje njegov isprani mozak. Tragičan kraj dovršava daleku budućnost kao ogledalo najgorih, totalitarnih aspekata Zamjatinove sadašnjosti (1920-ih). Prilikom razgovora D-503 i I-330, autor ironično gleda na Rusku revoluciju: ona junaku objašnjava kako nema "konačne revolucije" jednako kao što nema ni zadnjeg broja, usprkos tome što vlast tvrdi da je njihova bila zadnja. Naime, revolucijama nikada nema kraja, dok god je neka vlada nesavršena ili dok god postoji diktatura.
Iako se smatra da su Mi izvršili veliki utjecaj na distopijski roman Vrli novi svijet, autor Huxley navodi kako je isti napisao kao reakciju na utopijske priče H.G. Wellsa, dugo prije nego što je uopće čuo za Zajatinov roman. George Orwell je počeo pisati 1984. osam mjeseci nakon što je pročitao francuski prijevod romana Mi te napisao recenziju o istom.
Dijana Vidušin
Dijana Vidušin (Pula, 12. veljače 1982.) je hrvatska kazališna i filmska glumica.
Acilacija
U hemiji, acilacija (alkanoilacija) je proces dodavanja acil grupe u jedinjenje. Jedinjenje koje daje acil grupu je acilirajući agens.
Acilni halidi se često koriste, jer formiraju jake elektrofile kad se tretiraju metalnim katalizatorima. Na primer, Fridel-Kraftsova acilacija koristi acetil hlorid (etanoil hlorid), CH3COCl, kao agens i aluminijum hlorid (AlCl3) kao katalizator za dodavanje etanoil (acetil) grupe na benzen:
Friedel-Crafts acylation of benzene by ethanoyl chloride Mehanizam ove reakcije je elektrofilna supstitucija.
Acilacija u biologiji
Proteinska acilacija posttranslaciona modifikacija proteina putem vezivanja funkcionalnih grupa acil vezama. Jedan prominentni tip je masna acilacija, adicija masnih kiselina na pojedine aminokiseline (e.g. miristoilacija ili palmitoilacija). Proteinska acilacija je oblik biološke signalizacije.
Alpe Pala, Verbano-Cusio-Ossola
Alpe Pala je naselje u Italiji u provinciji Verbano-Cusio-Ossola, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 891 m.
Džer
Džer je drugi po redu egipatski kralj Prve dinastije, sin Horusa-Ahe, te otac Džeta i Merneit. Maneton mu daje ime Athothis iliAtoti.
MiG-23
MiG-23 (po Nato klasifikaciji Flogger) je sovjetski frontovski lovac-bombarder, s promenljivom geometrijom krila. Podešavanje geometrije je, s mehanizovanom izmenom, u tri moguća položaja ugla strele krila u letu, u rasponu od 16° do 72°. MiG-23 je razvijen šezdesetih godina 20. veka, u OKB Mikojan. To je prvi sovjetski borbeni avion treće generacije.
MiG-23 je bio i prvi sovjetski avion s radarom, koji može da osvetli i otkrije ciljeve prema zemlji). S njim je prekinuta tradicija, kod lovačkih aviona iz porodice MiG-ova, da su sa pito usisnikom. Ovde su pravougaoni usisnici, s promenljivom geometrijom, postavljeni bočno na trupu, pošto je nosni deo zauzet radarom.
Razvoj i proizvodnju aviona MiG-23 je mnogo usporavalo kašnjenje razvoja i proizvodnje planiranih motora. Taj problem je posebno imao negativni uticaj na dinamiku usavršavanja aviona.
Od 1970. godine, u većem broju varijanti, ukupno je proizvedeno 5 047 aviona MiG-23. Korišćeni su u mnogim državama, a u nekima su još uvek u operativnoj upotrebi.
MiG-23 se koristio u više ratnih sukoba, a najviše na Bliskom istoku.
Taktičko-tehnički zahtevi (TTZ)
U periodu najžešće trke za prestiž u oružju, u toku Hladnog rata, između istočnih i zapadnih država, na čelu sa SSSR i SAD, tražen je brz odgovor na svaki pomak druge strane. Ta trka je posebno bila prisutna u domenu borbenih aviona, odnosno u segmentu naoružanja najveće udarne moći i najvišeg tehnološkog nivoa. Dobar primer za to je slučaj sovjetskog aviona MiG-19. Sovjeti, da bi držali korak u prestižu postizanja maksimalne brzine, žrtvovali su druge letne i eksploatacione karakteristike ovog aviona, ali su s njim oborili dotadašnji svetski rekord u brzini leta (1 455 km/h). Cena toga je bila, između ostalog, da se motor morao skidati na svakih 50 časova rada, zbog opšteg pregleda. MiG-19 je bio iznuđen i kao brz odgovor na američki nadzvučni avion Super Sejbr F-100.
MiG-19 je bio značajno iskustvo za razvoj sledećeg sovjetskog aviona MiG-21. On je takođe razvijen u uslovima trke u naoružanju, s dosta iznuđenih kompromisa. Bez obzira na sve to, bio je uspešan avion i odigrao je značajnu ulogu na svetskoj ratnoj i vojnoj sceni. Doživeo je masovnu proizvodnju i operativnu upotrebu. Avion MiG-21 je lovac-presretač, skakač, s velikom brzinom uspona, s malom autonomijom leta i s malom nosivošću oružja. Pošto je projektovan za respektivne performanse u nadzvučnom letu, posledično je imao velike brzine pri poletanju i sletanju, odnosno uslovljavao je dugačke poletno-sletne staze. Pored toga je imao slabu opremu, a posebno mu je radar bio skromnih mogućnosti. Zahtevi za prestižne performanse nadzvučnog leta, posebno velika brzina, diktirali su veliku strelu krila, malu ukupnu masu, pa i malu količinu goriva, malu masu opreme, što je suzilo i mogućnost njenog izbora. Sve su to bili teški kompromisi, iznuđeni s raspoloživom tehnologijom, u tom vremenu. Avion MiG-21, sa dugačkom poletno-sletnom stazom, zahtevao je uslove velikih aerodroma, čiji je broj ograničen. Udaljenosti između takvih aerodroma su velike, te je bilo teško pokrivati i zaprečavati vazdušni prostor između njih i državne granice, s avionom MiG-21, koji je kratko vreme ostajao u vazduhu. Veliki aerodromi su sa koncentrisanim razmeštajem aviona, pa su s time i ranjivi na iznenadne udare neprijatelja. Taktika primene borbene avijacije se menjala na osnovu iskustava stečenih u lokalnim sukobima. I jedna i druga strana trke za prestiž su ta iskustva ugrađivala u taktičko-tehničke zahteve (TTZ-e), za razvoj i proizvodnju narednih generacija aviona.
Na zapadu su se odvijali programi za avione treće generacije F-111, F-1 Miraž i Harijer, a Sovjeti su bili primorani na odgovor. Pokušavali su odgovoriti jedinstvenim tipom borbenog aviona.
Sa sledećim sovjetskim lovcem se tražio iskorak u savremenije tehnologije, s ciljem da se smanji zaostajanje u trci s NATO avionima. Za naslednika aviona MiG-21 je traženo da ima daleko manju minimalnu brzinu, a maksimalnu veću. Traženo je da krajnji Mahov broj, koji odgovara maksimalnoj brzini, bude veći od 2,3. Ti zahtevi su značili veliki koeficijent uzgona sa poletno-sletnom konfiguracijom, mali talasni otpor u nadzvučnom letu i motor velikog potiska. Ovi zahtevi su u međusobnoj suprotnosti, kako u domenu aerodinamike, tako i u domenu kontrole prirasta mase celog aviona. Zahtevano je da bude naoružan raketama s poluaktivnim radarskim vođenjem, srednjeg dometa. To znači i da radar mora da ispunjava uslove za odgovarajuću daljinu otkrivanja cilja, vođenja raketa na gore i na dole i da ima odgovarajuću zaštitu od elektronskog ometanja. Takođe je zahtevano da naredni avion ostaje daleko duže u vazduhu i da nosi veću količinu spoljnjeg naoružanja, odnosno tereta. Ovaj zahtev je značio dovoljnu količinu unutrašnjeg i spoljnjeg goriva.
Istraživanje i razvoj
Konstrukcioni biro Mikojan je dobio zadatak, polovinom 1960ih godina, sa definisanim TTZ-om, da razvije i pokrene proizvodnju aviona MiG-23. Tada su počela primenjena istraživanja za razvoj aviona po veoma teškim zahtevima u odnosu na trenutno raspoloživu tehnologiju u SSSR. U OKB Mikojanu su istraživali rešenja u dva pravca. Jedan prilaz je bio da se kratke staze poletanja i sletanja ostvare s dopunskim uzgonom od vertikalno usmerenog potiska, s pomoćnim motorima, slično rešenju na britanskom Harijeru. Takav bi avion pripadao klasi s vertikalnim poletanjem. Drugi prilaz u istraživanju je bio s promenljivim uglom strele krila, po uzoru na američki F-111.
Od aviona MiG-21PFM je napravljen avion laboratorija za potrebe istraživanja koncepcije vertikalnog poletanja. U njegov modifikovani trup su ugrađena dva pomoćna motora »Kolesov D–36–35«, s vertikalno usmerenim potiskom od 2h23 kN. Ovi motori su radili samo u fazi poletanja i sletanja. Tada se njihov potisak sabirao s uzgonom aviona, čime su stvarani uslovi za smanjenje brzine leta ispod minimalne aerodinamičke vrednosti. Ova istraživanja su rađena 1966. godine, u letu sa avionom laboratorijom.
Stečena iskustva su prenošena na sličan avion prototip, koji se razvijao paralelno, s faznim pomakom od godinu dana, a bio je namenjen otvaranju puta za usvajanje ove koncepcije u standard serijske proizvodnje aviona MiG-23. Ovaj prototip, demonstrator koncepcije kratkog poletanja i sletanja, zasnivao se na šemi delta krila aviona MiG-21, s proširenim trupom za smeštaj pomoćnih motora i za ugradnju većeg glavnog pogonskog motora Tumanski R–27–300, s potiskom od 51 / 71,6 kN. Na njemu su usisnici postavljeni bočno na trupu, tako da je nosni deo oslobođen za ugradnju radara. Pomoćni motori su ostali isti, »Kolesov D–36–35«, a bili su ugrađeni vertikalno, u odnosu na uzdužnu osu trupa, iza kabine pilota. Ostavljena je mogućnost njihovog zakretanja, za 5 stepeni unapred u odnosu na vertikalnu poprečnu ravan za poletanje i za 10 stepeni unazad za sletanje. Na ovaj način je ostvarena mala komponenta njihovog potiska, koja se sabirala s potiskom glavnog motora u poletanju i nešto veća komponenta koja je kočila avion u sletanju. Ovaj avion prototip je dobio oznaku Avion 23-01, a sovjetska vojska ga je vodila kao MiG-23UVP i MiG-23PD. Poleteo je 3. aprila 1967. godine. To je bilo približno godinu dana nakon poletanja aviona laboratorije. Avion 23-01 nije bio naoružan, ali je planirano da bude naoružan u serijskoj proizvodnji, s topom GŠ-23L i dve rakete vazduh-vazduh. Prilikom ispitivanja ovaj avion je pokazao slabosti koncepcije, isto kao i avion laboratorija. Pomoćni motori su za sve vreme leta, između poletanja i sletanja, bili mrtav teret, zauzimali su veliku zapreminu trupa, a zbog njih je i povećan čeoni presek pa i otpor celog aviona. Na malim brzinama leta je laminarni sloj opstrujavanja krila i repova bio nestabilan, zbog čega je avion bio teško upravljiv. Ovaj koncept razvoja aviona Mig-23 je napušten, ali su Sovjeti iskoristili prototip Aviona 23-01 u propagandne svrhe. Promovisali su ga na aeromitingu 1968. godine, kao narednog lovca, i privremeno su obmanuli NATO. NATO mu je, po svojoj nomenklaturi, dao oznaku.
Tim stručnjaka KB Mikojana, koji je radio na koncepciji aviona s promenljivom strelom krila, nije imao ništa lakši zadatak pri traženju prihvatljivog komromisa u rešenju. Njihov koncept je apliciran s projektom, pod nazivom Avion 23–11. Taj koncept je zasnovan na višegodišnjem istraživanju u CAGI-ju, na primeni krila promenljive strele. Rezultati aerodinamičkih istraživanja su potvrdili da se sistemi zakrilaca i pretkrilaca pri uglu strele krila od 10 do 15 stepeni mogu efikasno koristiti. U takvoj konfiguraciji se mogu ostvariti veliki koeficijenti uzgona, sa kojima se dovoljno smanjuje minimalna brzina leta aviona. Na uglovima strele krila od 35 do 45 stepeni obezbeđene su dobre manevarske osobine aviona, a na 60 do 70 stepeni je moguća velika prodornost, čak i do hipersoničnih brzina leta. Na osnovu tih rezultata kompromisno su rešavane suprotnosti u zakonitostima aerodinamike, na malim, srednjim i velikim brzinama leta, na projektu aviona MiG-23, s promenom (adaptacijom) geometrije krila u zavisnosti od Mahovog broja. Konstruktivno je izabrana promena geometrije, kroz promenu ugla strele krila od 16 do 72 stepeni. Predviđeno je da pilot, u toku leta, ručno bira ugao strele krila između predviđenih mogućnosti od 16, 45 ili 72 stepeni.
Cenu rešenja promenljivog ugla strele krila predstavljale su velike mehaničke i proizvodne složenosti i prirast mase aviona. U projektovanju aviona je uvek prisutan fenomen kotrljanja »grudve snega« niz padinu koja, ako se ne kontroliše, prelazi u katastrofalnu lavinu. Slično je i s masom pri projektovanju aviona. Tipični primeri su rešenja vertikalnog poletanja i promenljive geometrije krila. Ovakva komplikovana rešenja, u principu, uvek povećavaju masu aviona. Za ispunjenje traženih performansi, povećanje mase zahteva veći potisak motora. Povećanje potiska znači veći motor, s većom potrošnjom goriva, što znači i veći rezervoari. To je dopunski prirast mase i zbog većeg motora i povećanja količine goriva. Tu počinje navedeni fenomen rasta mase aviona, kao rast »grudve snega«, pri kotrljanju niz padinu. Taj proces se kompromisno zaustavlja i u slučaju izbora promenljive geometrije krila. Bez obzira što taj porast mase nije zaustavljen na željenom mestu, sovjetski stručnjaci su procenili da je to bezbolnije nego kod rešenja s vertikalnim poletanjem. Avion MiG-23 je ipak zato postao relativno velik i neekonomičan.
MiG-23 je koncipiran na primeni motora s velikim potiskom, za postizanje velikih brzina u letu, ekvivalenta M = 2,35, uz poboljšanu zaštitu od infracrvenog zahvata neprijatelja i na bazi radara za pretraživanje, praćenje ciljeva i vođenja raketa. Prototip Aviona 23–11 je prvi put primećen 1966. godine, sa produženim trupom, zbog iznuđene ugradnje dužeg motora AL-7F-1, umesto planiranog Tumanskog R-27, koji još nije bio raspoloživ za let. Prvi let Avion 23–11 je bio 10. juna, a zvanično je to objavljeno 9. jula 1967. godine. Ubrzo su proizvedena još tri prototipa, a ukupno devet, radi ubrzavanja ispitivanja u letu.
Proizvodnja
thumb|thumb|230px|Izgled mehanizma za promenu ugla strele krila. Avion MiG-23S je prvi serijski standard, a proizašao je iz prototipa Avion 23-11. Za njega je bila uspostavljena linija serijske proizvodnje u fabrici aviona „Znamja truda“, u Moskvi. Prvi proizveden avion iz te serije je poleteo 11. maja 1969. godine. Početna proizvodnja aviona MiG-23S se odvijala s dosta teškoća, kako sa samim zmajem, tako i s njegovim komponentama. U periodu od 1969. do 1970. godine ukupno je proizvedeno 60 aviona MiG-23S. Nisu nikada uvedeni u operativnu upotrebu kao lovački avioni.
U jeku ispitivanja aviona Mig-23, glavni projektant Artjom Mikojan je umro (9. decembra 1970. godine), a dalji rad na programu je nastavljen pod vođstvom R. A. Beljakova. Ispitivanje i eksploatacija aviona iz početne serijske proizvodnje su otkrivali ozbiljne dečije bolesti. Otkrivena je nezrelost mnogih primenjenih tehnologija i komponenti, što je rezultat njihove iznuđene primene bez odgovarajućih homologacionih i eksploatacionih prethodnih dokaza. Razvojna ispitivanja u letu su produžena na četiri godine (na avionu MiG-21 su trajala samo jednu godinu). Prvi veliki nedostatak se pojavio u međusobnom zaglavljivanju pokretnog i nepokretnog dela krila, pri promeni ugla strele (zbog deformacija delova), pumpanje motora (zbog otcepljenja vazdušne struje na lopaticama kompresora), pumpanje motora se javljalo i pri lansiranju raketa u letu (zbog usisavanja sagorelih gasova iz raketnog motora), problemi sa stajnim organima, pucanje glavnog rezervoara goriva na opterećenju od 7,3 g itd. Otklanjanje ovih nedostataka je zahtevalo veliko kadrovsko angažovanje i potrebno vreme. Taktički nosilac i naručilac programa je bio sve nepoverljiviji i nervozniji, a i piloti koji su leteli MiG-23 posle aviona MiG-21. Realno, ta koncepcija, realizovana s tehnologijom koja je bila na raspolaganju u tome vremenu, je i američkom vazduhoplovstvu i industriji stvarala probleme. Njihov sličan avion F-111 je imao dosta ograničenja, pa čak i noviji F-14 tomket. Sovjeti su dosta uspešno otklanjali nedostatke kroz modifikacije u novim serijama proizvodnje i kroz razvoj većeg broja varijanti. Serijska proizvodnja motora Tumanski R-27 je kontinualno uspostavljana, tako da je isti bio raspoloživ za serijske avione MiG-23. Sovjetskom vazduhoplovstvu je 1971. godine isporučeno 60 aviona MiG-23. Od tada su realizovane serije u impresivnim brojkama. Frontovska avijacija je ubrzo opremljena s 1 800, a taktička s 450 aviona MiG-23.
Inostranim korisnicima su isporučivani u respektivnim brojkama, naročito članicama Varšavskog pakta. Ukupno je proizvedeno 5 047 aviona Mig-23. U vremenskom periodu, od 1969. do 1983. godine, u Moskovskoj fabrici aviona Znamja truda je proizvedeno 4 278 aviona i 769 u Irkutske.
Opis
thumb|230px|thumb|Tradicionalni pito usisnik, na MiG-ovim [[Lovački avion|lovcima, ilustrovan je slikom MiG-21.]] MiG-23 je jednomotorni visokokrilac, s bočnim usisnicima pravougaonog promenljivog preseka, u funkciji Mahovog broja u letu. Krilo mu je promenljive geometrije, menja mu se ugao strele. U toku leta, pilot ručno bira jedan od tri moguća ugla strele krila. Za poletanje, sletanje i režime minimalne brzine leta postavlja se ugao strele krila na 16°, na brzinama krstarenja na 45°, a na transsoničnim i supersoničnim brzinama na 72°. Promenu ugla strele pilot vrši komandnom ručicom, postavljenom na levom pultu u kabini. Preko servoventila i hidrauličkog pokretača »SPK-1« se pokreće sistem poluga, preko kojih se aksijalno kretanje pretvara u ravansku rotaciju polukrila (vidi se na slici desno). Veći deo napadne ivice krila (oko 2/3 razmaha) obara se na velikim napadnim uglovima. Izlazna ivica, duž celog razmaha krila, podeljena je na tri segmenta. Dva unutrašnja su zakrilca, a jedno spoljašnje je krilce. thumb|thumb|230px|Na [[zemlja (planet)|zemlji je sklopljen Ventral fin.]] Nosni deo trupa je zauzeo radar, tako da je u odnosu na prethodne MiG-ove lovce usisnik razdvojen u dva bočna. Horizontalni rep je celoobrtni. Istovremeno, ceo je u funkciji stabilizatora i krmila. Vertikalni rep je klasični, s krmilom. Naspram vertikalnog repa, ispod trupa, postavljena je stabilizirajuća površina, zvana ventral fin. On smanjuje međusobni uticaj skretanja na valjanje aviona i obrnuto, što je karakteristično za visokokrilce. Ventral fin je sklopljen uz trup, pri izvučenim stajnim organima, a ispružen pri uvučenim. Sklapa se da pri poletanju i sletanju ne bi dodirivao zemlju i ograničavao napadni ugao aviona. Komanda za ovu radnju je povezana s ručicom stajnih organa.
Hidraulički sistem sačinjavaju dva paralelna, ravnopravna i nezavisna podsistema, koji zajedno napajaju pokretače komandnih površina, a pojedinačno druge opšte funkcije. thumb|thumb|230px]|Izgled [[Aerodinamička kočnica|aerodinamičkih kočnica na avionu MiG-23BN.] Izvori napajanja, u oba hidrosistema, jesu hidropumpe »NP-70«, ugrađene na kućište avionskog motora. Postoji i treći pomoćni sitem, za slučaj nužde, koji se napaja hidrauličnom elektropumpom.
Pogon aviona sačinjava motor Tumanski i bočni usisnici promenljive geometrije, kroz koje dotiče vazduh u motorski kompresor. Gorivo je smešteno u tri integralna rezervoara u trupu i šest u krilu.
Glavne noge stajnih organa su oslonjene na strukturu trupa i uvlače se u spremnike u njemu. Na nosnoj nozi su postavljena dva točka.