cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dorset
Privreda
Turizam ima sve veću ulogu u ekonomiji Dorseta, naročito u većim obalnim centrima; Bournemouth, Poole i Weymouth. Bournemouth je poznat kao ladanjsko mjesto, još od 1879., a okrug Weymouth i Portland privlači sve veći broj turista. Jurska obala (obalni pojas od Dorseta do Istočnog Devona), je zbog impresivnih klifova - 2001. uvrštena na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi. UNESCO-ve svjetske baštine 2001. godine.
Bournemouth i Poole imaju i nešto industrije; cigla, keramikaa, elektronika, metalurgija, farmaceutika, kemikalije.
Amphicynodontinae
Amphicynodontinae je vjerojatni klad izumrlih životinja iz podreda Arctoidea. Dok jedni smatraju ovu grupu izumrlom potporodicom medvjeda, niz morfoloških dokaza povezuje ih s perajarima, jer su djelomično živjeli u vodi. Prema McKenna i Bell (1997.), Amphicynodontinae se klasificiraju kao perajari u nadporodici Phocoidea.
4',7-Dihidroksiflavon
4',7-Dihidroksiflavon je organsko jedinjenje, koje sadrži 15 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 254,237 Da.
Amphicynodontinae
Fosili ovih sisavaca pronađeni su u Europi, Sjevernoj Americi i Aziji. Amphicynodontine ne treba miješati s Amphicyonoidea (medvjedima), zasebnom obitelji zvijeri koja je sestrinski klad od Arctoidea unutar psolikih zvijeri, ali koja se u starijim publikacijama može navesti kao klada izumrlih Arctoidea.
Sistematika
Podporodica † Amphicynodontinae (Simpson, 1945)
Gore, Oklahoma
Gor je grad u američkoj saveznoj državi Oklahoma.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 977, što je 127 (14,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Boja
thumb|right|Krug boja|260px Boja je osjetilni doživljaj svjetlosnog odraza od čestice/objekta.
U vidnom spektru, odnosno skupu boja, koje ljudsko oko može raspoznati, dolaze redom crvena, narančasta, žuta, zelena, plava, ljubičasta. Učestalost (frekvenciju) svjetlosnog vala ispod učestalosti za crvenu boju nazivamo infracrvenim valom. Učestalost svjetlosnog vala iznad učestalosti za ljubičastu boju nazivamo ultraljubičastom bojom. Ljudsko je oko ne zapaža (tada vidimo drugu boju koja je u pozadini), ali je vidni organi nekih životinja zapažaju, poput pčelinjeg oka. Spektar boja se može vidjeti ako snop bijele svjetlosti usmjerimo na prizmu, i tada dolazi do njena rasapa. Infracrveni val se može opaziti na drugi način: nađe li mu se na putu u rasutom spektru toplomjer, temperatura biva povišena - ljudski ga organizam doživljava kao toplinu.
Prva podjela boja je na osnovne i složene. Tri osnovne boje su: crvena, žuta i plava. One se zovu i primarne boje. Tri složene boje dobivaju se miješanjem osnovnih boja: crvena+žuta=narančasta, plava+žuta=zelena i plava+crvena=ljubičasta. Te boje se nazivaju i sekundarne. Tercijarne boje dobivaju se miješanjem primarnih i sekundarnih (npr. plavozelena, žutozelena i dr.).
Druga podjela boja je na tople (crvena, žuta, narančasta) i hladne (plava, ljubičasta, zelena). Tako su podijeljene zato što se u prirodi mogu zamijetiti uz određena toplinska stanja (crveno – vatra, plavo – more). U neutralne boje spadaju smeđa, kavena i sl..
Komplementarne boje su dvije boje od koje jedne nema ni malo u drugoj boji. One se nalaze na suprotnim stranama Ostwaldovog kruga boja. To su: narančasta i plava (zato što narančasta nastaje miješanjem crvene i žute, tj. u sebi nema nimalo plave boje), ljubičasta i žuta, crvena i zelena.
Dugine boje obuhvaćaju spektar šest boja (primarne i sekundarne) koje možemo vidjeti propuštanjem zrake svjetlosti kroz trostranu kristalnu prizmu.
Značenja boja i sektasenje
Crvena - ljubav, strast, radost, tamno crvena - vrag, revolucionarna boja Zelena - mir (maslinova grana, lovorov vijenac), nada, besmrtnost (evergreen).
Žuta - um, pamet, svjetlo, razum.
Ljubičasta - čarobnjaštvo, pokora, strpljenje, umjetnost.
Narančasta - plodnost, sjaj, bogatstvo.
La Laborcita, Balleza
La Laborcita je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Balleza.
Boja
Značenja boja i sektasenje
Ružičasta - slatkoća, sramežljivost, nježnost, djevojaštvo.
Grimizna - čast, kraljevstvo, kardinalska boja, dostojanstvo, bogatstvo, čast, uzvišenost.
Bijela - čistoća, mir.
Crna - tuga, bolest, smrt, nesreća, teror.
Psihološko djelovanje boja
Svaka boja ima određeno psihološko djelovanje, tj. izazivaju kod nas razne osjećaje. Evo primjera nekih boja i njihovih djelovanja:
Crvena - snažno, razdražujuće djelovanje, popravlja raspoloženje, ubrzava puls, disanje i mišićnu napetost.
Žuta - djeluje poticajno, izaziva radost i veselje, velike je vidljivosti i upotrebljava se u prometu.
Narančasta - djeluje svečano, veselo, izaziva osjećaj zdravlja, životne radosti.
Zelena - odmara, djeluje blago, stvara unutrašnji mir, odmara vid.
Plava - djeluje smirujuće, suprotno od crvene, pasivno, hladno, potiče koncentraciju i umiruje.
Ljubičasta - djeluje mistično, tajanstveno, očaravajuće i prigušuje strasti.
Bijela - umara.
Zanimljivosti
Stari hrvatski izrazi za boju, u smislu vidnog osjetilnog doživljaja, su krasa, mast i cvijet (Klaić: Rječnik stranih riječi). Krasu prepoznajemo u izrazu krasno, krasan, a mast je ostao, primjerice u crnomanjast.
Luzern (kanton)
Glavni i najveći grad kantona je Luzern.
Ludwigslust
Ludvigslust je grad u njemačkoj saveznoj državi Meklenburg-Zapadna Pomeranija. Jedno je od 89 opštinskih središta okruga Ludvigslust. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 13054069.
Geografski i demografski podaci
Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 35 metara. Površina opštine iznosi 78,3 km². U samom gradu živi 12.585 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 161 stanovnika/km².
Llano Zopilote, Tlacoapa
Llano Zopilote je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Tlacoapa.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2126 m.
Keōpūolani
Keopuolani (puno ime: Kalanikauikaʻalaneo Kai Keōpūolani-Ahu-i-Kekai-Makuahine-a-Kama-Kalani-Kau-i-Kealaneo; "skupljanje nebeskih oblaka") (o. 1778. - 1823.) bila je havajska kraljica, supruga kralja Kamehamehe I., a bila je smatrana svetom. Bila je majka dvojice kraljeva.
Podrijetlo
Keopuolani je bila kćer Kiwalaa i Kekuʻiapoiwe Lilihe. U svom je ranom djetinjstvu zvana Kalanikauikaalaneo. Bila je vrlo važna jer se smatralo da je sveta. Mnogi njezini preci bili su si braća i sestre.
Prvi brak, status i djeca
1795. Keopuolani se udala za Kamehamehu. To je značilo da on sad ima božansko pravo na vlast, jer mu je žena sveta. Kad bi ona prolazila, ljudi su se morali pred njom prostirati. Ako bi običan čovjek dodirnuo njezinu sjenu, moralo ga se ubiti. Ona je bila ljubazna i dobrostiva te je spriječavala da se ljudi ubijaju. Neki su tražili njezinu zaštitu.
Ne zna se koliko je točno kraljica imala djece, jer su djeca umirala zbog novih bolesti i zbog genetskih nasljednih mana. Bila je majka kralja Kamehamehe II. i Kamehamehe III. te princeze Nahienaene. Ova su se djeca također smatrala svetima.
Drugi brak
Nakon kraljeve smrti, Keopuolani se preudala za Hoapilija. On nije imao djecu s njom.
Preobraćenje, smrt i pokop
Keopuolani je prihvatila kršćanstvo. Jela je hranu koja se prije smatrala zabranjenom. Razboljela se, ali je ustrajala u vjeri. Zatražila je da se zli postupci njezinih predaka zaborave. Sjećala se svog djeda, oca i muža, te je žalila što su vjerovali u krive bogove te nisu čuli za Isusa.
Kraljica je htjela krštenje, pa je krštena kao Harriet. Umrla je te je pokopana na otoku Mokuʻula. Njezino je tijelo poslije preneseno na kršćansko groblje.
Sanford, Virginia
Sanford je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Virdžinija.
Tiglio Basso, Lucca
Tiglio Basso je naselje u Italiji u provinciji Lucca, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 76 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 533 m.
Sanford, Virginia
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 212.
Opština Răcăciuni, Bacău
Răcăciuni je opština u Rumuniji u okrugu Bakau.
Štimovanje
thumb|desno|170px|[[Zvučna viljuška na rezonatoru. ]] Štimovanje je usaglašavanje tonske visine muzičkih instrumenata prema osnovnom ili kamernom tonu.
Podela instrumenata prema štimovanju
Štimovanje kod muzičkih instrumenata može biti:
Prema čemu štimujemo muzičke instrumente
Međunarodnim sporazumom koji je potpisan 1939. godine, dogovoreno je da kamerni ton, kamerton ili normalno a, ima frekvenciju od a1 = 440 Hz i da služi za što tačnije određivanje odnosa tonova po visini, tj., da bude zvanična standardna visina za štimovanje muzičkih instrumenata i davanje intonacije pri horskom pevanju.
Sprave za štimovanje instrumenata =
thumb|Džepni [[Korg hromatski LCD tjuner sa iglenim indikatorom visine tona.]]
Groß Düben/Dźěwin
Gros Diben ili DŽevin je opština u njemačkoj saveznoj državi Saksonija. Jedno je od 59 opštinskih središta okruga Gerlic. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.271 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 14626120.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Gerlic Gros Diben se nalazi u saveznoj državi Saksonija u okrugu Gerlic. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 132 metra. Površina opštine iznosi 14,9 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.271 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 86 stanovnika/km².
Macchione, Salerno
Macchione je naselje u Italiji u provinciji Salerno, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 460 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 198 m.
Charrin
Šaren je naselje i opština u istočnom delu centralne Francuske u regionu Burgonja, u departmanu Nijevr koja pripada prefekturi Šato Šenon (grad).
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 624 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 23 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 26,3 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 200 metara (maksimalnoj 243 m, a minimalnoj 190 m).
Lonomaʻaikanaka
Lonomaʻaikanaka je bila havajska kraljica, nazvana po bogu Lonu.
Njezini su roditelji bili plemić Ahu-a-ʻI od Hila i njegova žena Piilaniwahine. Imala je sestru, Kapaihi-a-Ahu.
Udala se za kralja Keaweikekahialiʻiokamokua i rodila mu sina Kalaninuiamamaa.
La Lengua, Mezquitic
La Lengua je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Mezquitic.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1483 m.
Ranchería Pénjamo, Balleza
Ranchería Pénjamo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Balleza.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 73 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1606 m.
San Gregorio-Bagnoli, Messina
San Gregorio-Bagnoli je naselje u Italiji u provinciji Messina, u regiji Sicilija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 107 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 8 m.
Morenos Ranch, Tampico Alto
Morenos Ranch je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tampico Alto.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 35 m.
Johnny Nash
John Lester Nash Jr. (19. avgust 1940 — 6. oktobar 2020) bio je američki rege pevač. Najpoznatiji je po pesmi I Can See Clearly Now iz 1972. godine. Jedan je među prvima koji nije sa Jamajke, a koji je kasnije otišao tamo i snimao rege muziku.
Alpski žar
mini|desno|300px|Alpski žar na planini Latemar ([[Dolomiti).]]
Alpski žar je svjetlosna pojava koja se kadšto zapaža u planinskim predjelima: vrhovi brda na strani svijeta suprotnoj od strane na kojoj se nalazi Sunce kratko su vrijeme prije izlaska, odnosno nakon zalaska Sunca purpurne, ružičaste ili žute boje. Kada Zemljina sjena dosegne te vrhove, boje ubrzo prelaze u plave nijanse.
Maelo
Maelo je bila havajska plemkinja i kraljica Kone na otoku Oahuu.
Alpski žar
Optika atmosfere
Optika atmosfere je grana meteorologije koja proučava pojave nastale lomom svjetlosti, odbijanjem (refleksijom), raspršivanjem i ogibom (difrakcija) svjetlosti u Zemljinoj atmosferi (boja neba, duga, vijenac ili korona oko Sunca i Mjeseca, halo, pasunce ili lažno Sunce, Sunčev stup, irizacija oblaka, glorija, zračno zrcaljenje, fatamorgana, miraž, pojava sumraka, alpskoga žara, treperenja zvijezda, zelenoga bljeska, astronomska i terestrička refrakcija, depresija obzora i dr.). Optika atmosfere proučava i pojave koje su posljedica perspektive: prividni oblik nebeskoga svoda, površine diska Sunca i Mjeseca pri njihovu izlaženju i zalaženju i dr.
Maelo
Biografija
Udala se za Lauli-a-Lau, sina Laamaikahikija, te je imala sina Laulihewu, preko kojeg je bila predak kralja Maʻilikukahija.
Schwerin
Šverin je glavni grad nemačke savezne države Meklenburg-Zapadna Pomeranija. U Šverinu živi 95.855 stanovnika i drugi je, posle Rostoka, grad po veličini u svojoj saveznoj državi. To je najmanji među glavnim gradovima nemačkih država.
Položaj
Libek se nalazi 54 kilometra severozapadno od Šverina, Rostok je 69 kilometara severoistočno, a Hamburg 94 kilometra zapadno. Grad je okružen velikim brojem jezera, od kojih je sa 60 km² najveće Šverinsko jezero. Oko 28,9 procenata gradske površine je pod vodom, a 18,5 procenata pod šumom.
Istorija
Područje oko Šverina nastanjivala su slovenska plemena Bodrići (Obodriti). Ovaj grad se prvi put pominje 1012/18 pod imenom Cuarina. Oko 1170. ime grada je Cuerin, Cverin (Zuerin, Zwerin), a 1174. Cvarin (Zvarin). Henrik Lav je 1160. pobedio Obodrite i zauzeo Šverin. Od 15. ili 16. veka grad nosi sadašnje ime. Veruje se da ime potiče od polapske reči zver (zvěŕ, zvěŕin).
Šverin je bio glavni grad vojvodstva Meklenburg od 1358, a od 1621. vojvodstva Meklenburg-Šverin. Gradski dvorac je nastao u periodu 1260–1416. Od 1765. do 1837. prestonica je bila u gradu Ludvigslust. Veliki vojvoda je abdicirao 1918.
Marko Martinović
Marko Martinović - Car (Polje kod Travnika, 8. ožujka 1933. - 23. listopada 2003.) bio je hrvatski pjesnik i pisac iz BiH. Pokopan je u Vitezu.
Schwerin
Istorija
Posle ujedinjenja Nemačke 1990, Šverin je izabran za glavni grad države Meklenburg-Zapadna Pomeranija, i pored konkurencije Rostoka.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 38 metara. Površina opštine iznosi 130,5 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 95.551 stanovnik. Prosječna gustina stanovništva iznosi 732 stanovnika/km².
Marko Martinović
Uvršten je u antologiju "Hrvatska proza u BiH od Matije Divkovića do danas" (1995.) priređivača Veselka Koromana.
Prema riječima kritičara Željka Grahovca: "Izuzimajući književno djelo pokojnog Vitomira Lukića, doista bi se teško mogao pronaći u novijoj književnosti bh. Hrvata pripovjedač ravan Martinoviću".
Smatra ga se predvodnikom "viteškog novog književnog naraštaja" (kamo se ubrajaju Ivo Totić, Željko Kocaj, Ivica Maros, Đurđica Čilić-Škeljo, Ante Zidrum i drugi).
Nagrade
Zlatna povelja Matice hrvatske 1995. za zbirku priča "Isus u podrumu".
Po njemu se zove i književna nagrada "Marko Martinović Car", utemeljena 2007.
Luna, Soto la Marina
Luna je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Soto la Marina.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 2 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 75 m.
Iella, Benevento
Iella je naselje u Italiji u provinciji Benevento, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 68 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 556 m.
Krilatica
Krilatica, moto ili geslo se naziva izraz ili skup riječi koje predstavljaju određenu društvenu grupu ili organizaciju. Krilatica izražava namjeru ili stav grupe koja je upotrebljava.
Zlatan Bajramović
Zlatan Bajramović (12. kolovoza.1979; Hamburg, Njemačka) je bosansko-hercegovački nogometaš.
Za reprezentaciju Bosne i Hercegovine nastupio je 30 puta te zabilježio dva gola. Bajramović nakon početka karijere u FC St. Pauliu, 2002. odlazi u SC Freiburg i FC Schalke 04. Međutim, od sezone 2008/2009 Bajramović igra u Bundeslizi za Eintracht Frankfurt.
Slăvuța, Crușet
Slăvuța je naselje u Rumuniji u okrugu Gorž u opštini Crușet.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 838 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 224 m.
Стара Бингула
Стара Бингула је насеље у Србији у општини Сремска Митровица у Сремском округу. Према попису из 2011. било је 162 становника.
Birkelandova struja
250px|desno|mini|Polarna svjetlost na Jupiteru,generirana Birkelandovom strujom mini|200px|Aurora australis ([11.09.2005.]) snimljena NASA-inim IMAGE satelitom i digitalno montirana na "Blue Marble" sliku Zemlje, generirana Birkelandovom strujom Birkelandova struja je električna struja koja nastaje zbog specifičnog magnetskog polja u magnetosferi, a teče od repa magnetosfere do osunčane strane magnetosfere u jednom smjeru, te do mračne strane magnetosfere u drugom smjeru. Ta struja nastaje zbog promjena u repu magnetosfere i kada stigne do gornje atmosfere, stvara se polarna svjetlost, na južnom i sjevernom polu.
Стара Бингула
Демографија
У насељу Стара Бингула живи 161 пунолетни становник, а просечна старост становништва износи 41,2 година (38,4 код мушкараца и 44,2 код жена). У насељу има 64 домаћинства, а просечан број чланова по домаћинству је 2,97.
Birkelandova struja
1903. ju je predvidio norveški istraživač i fizičar Kristian Birkeland, koji je vodio ekspediciju, koja je proučavala polarnu svjetlost. Otkrio je, korištenjem jednostavnog magnetnog mjernog instrumenta, da kada se pojavi polarna svjetlost, igla magnetometra mijenja smjer. To je primijetio i Anders Celsius, skoro sto godina prije. To se moglo desiti samo onda ako je iznad njega u atmosferi tekla “neka struja”. U to vrijeme znanstvenici su ismijavali tu ideju o postojanju “polarne struje”.
Стара Бингула
Демографија
Становништво у овом насељу веома је нехомогено, а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Birkelandova struja
Kada su 1960-tih istraživačke rakete prolazile kroz polarno područje, potvrdile su mjerenjem da takve električne struje postoje, kakve je Birkeland predvidio. U njegovu čast, tada su i nazvane Birkelandove struje.
Elektronska konfiguracija
Elektronska konfiguracija elementa je raspored elektrona koji pripadaju atomu datog elementa na njegovim elektronskim orbitalama. Elektronska konfiguracija se utvrđuje na osnovu spetroskopskih ispitivanja i uz pomoć teoretskih proračuna. Kod mnogih elemenata, posebno lantanoida i prelaznih metala, postoje nesuglasice oko njihove elektronske konfiguracije.
Birkelandova struja
Svojstva
Birkelandova struja može nositi oko 1 000 000 Ampera. Zbog toga može zagrijati gornje dijelove atmosfere, što dovodi do propadanja satelita u niskim orbitama. Birkelandova struja je isto jedna vrsta plazme.
Elektronska konfiguracija
Način zapisa konfiguracije
Elektronska konfiguracija se zapisuje na određen način.Taj zapis može da izgleda na primer ovako:
ili ovako:
Brojevi koji se javljaju ispred slova označavaju energetske nivoe. Njihova numerizacija počinje od orbitale najbliže jezgru i raste sa odaljavanjem od njega. Mala slova ("s", "p", "d" i "f") označavaju vrste orbitala, a gornji brojevni indeksi označavaju broj elektrona koji se nalaze na datoj orbitali.
Za uprošćavanje elektronske konfiguracije često se stavlja skraćeni zapis. Npr:
ili:
gdje je [He] (helijum) - elektronska konfiguracija helija
Montebello, Alessandria
Montebello je naselje u Italiji u provinciji Alessandria, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 35 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 329 m.
Uri (kanton)
Kanton Uri je jedan od 26 švicarskih kantona u sredini zemlje. Po površini je jedan od manjih kantona.
Glavni i najveći grad kantona je Altdorf.
Historija
Kanton Uri je jedan od tri kantona koji su se udružili još - 1291. i bili nukleus oko kog se vremenom stvorila Švicarska konfederacija. Po predanju iz njega je potekao i švicarski nacionalni junak - Wilhelm Tell.
Los Pedernales, Yahualica de González Gallo
Los Pedernales je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Yahualica de González Gallo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 25 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1735 m.
Namahana Piia
Njezini su roditelji bili Keeaumoku Papaiahiahi i Namahanai Kaleleokalani, a braća i sestre Kaahumanu, Kalakua Kaheiheimalie, Keeaumoku II. i Kuakini.
Drugi joj je muž bio Gideon Peleioholani Laanui.
La Mesa, Uruachi
La Mesa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Uruachi.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1416 m.
Albaredo, Sondrio
Albaredo je naselje u Italiji u provinciji Sondrio, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 349 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 928 m.
Ozonske rupe
mini|desno|300px|Slika najveće ozonske rupe nad Antarktikom ikad snimljena (rujan 2006.) mini|desno|300px|[[Chapmanov ozonski ciklus]] mini|desno|300px|Prosječna svjetska količina ozona mini|desno|300px|Polarni stratosferski oblaci mini|desno|300px|Najniže vrijednosti ozona, mjerene sa satelitom TOMS, svake godine u ozonskim rupama Razaranje ozona prestavlja dvije različite pojave, koje su primjećene kasnih 1970-tih, a to su smanjenje količine ozona u ozonskom omotaču, za otprilike 0,4 % godišnje i ozonske rupe, pojava smanjenja stratosferskog ozona u listopadu, iznad Antartike. Uzroci tih dviju pojava su slični, ljudske aktivnosti stvaraju povećanu koncentraciju klora (Cl) i broma (Br), posebno ispuštanjem klorofluorovodika (freoni) i halona. Svaki atom Cl ili Br, može razbiti i preko 10 000 molekula ozona, prije nego što nestane iz stratosfere.
Chapmanov ozonski ciklus
Chapmanov ozonski ciklus je postupak kojim se ozon stalno obnavlja u Zemljinoj stratosferi, pretvarajući Sunčevo ultraljubičasto zračenje u toplinu. 1930. engleski meteorolog Sudney Chapman je riješio taj kemijski postupak.
Ozon u stratosferi nastaje uglavnom djelovanjem ultraljubičastog zračenja sa Sunca (200 - 240 nm), koje reagira sa dvoatomnim kisikom O2. Molekule ozona koje su stvorene na taj način, upijaju ultraljubičasto zračenje sa Sunca valnih duljina između 240 i 310 nm, razbijajući triatomsku molekulu ozona u dvoatomnu molekulu kisika i jedan slobodni atom kisika. Ako se susretnu molekula ozona i atom kisika, oni u kemijskoj reakciji stvaraju dvije molekule dvoatomnog kisika:
Neki slobodni radikali, kao što su hidroksil (OH), dušikov monoksid (NO), atomi klora (Cl) i broma (Br), djeluju kao katalizatori u kemijskim reakcijama ozona, stvarajući ozonski sloj tanjim i stvarajući ozonske rupe, što se ne bi dešavalo da nema tih katalizatora. Većina OH i NO je prirodno prisutno u stratosferi, dok ljudske aktivnosti stvaraju povećanu koncentraciju Cl i Br, posebno ispuštanjem klorofluorovodika (freoni) i halona. Svaki atom Cl ili Br, može razbiti i preko 10 000 molekula ozona, prije nego što nestane iz stratosfere.
Atomi Cl i Br mogu razarati ozon na različite načine, ali najčešće je:
Bonnemain
Bonmen je naselje i opština u severozapadnoj Francuskoj u regionu Bretanja, u departmanu Il i Vilen koja pripada prefekturi Sen Malo.
Ozonske rupe
Chapmanov ozonski ciklus
Djelovanjem tog procesa smanjuje se količina ozona u stratosferi. Otkriven je i čitav niz drugih kemijskih procesa koji razaraju ozon. Atom broma još i više razara ozon od klora, samo ga ima u manjoj količini u stratosferi.
Bonnemain
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1138 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 47 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 23,77 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 65 metara (maksimalnoj 108 m, a minimalnoj 43 m).
Ozonske rupe
Otkriće ozonske rupe
Nakon godina zabrinutosti zbog povećanja troposferskog ozona u gradskim područjima, čovjek je 1985. ostao zapanjen drugim problemom: smanjenjem ozona, ali u stratosferi. Sredinom 80-ih godina znanstvenici su došli do neočekivanog otkrića. Nakon što je niz godina mjerio koncentraciju ozona na antarktičkoj stanici Halley Bay, britanski je tim stručnjaka utvrdio konstantno smanjenje ozona u stupcu zraka, još od 1968. godine. Prije 1968. izmjerene su dnevne vrijednosti veće od 300 DU, a 1984. manje od 200 DU (DU = Dobsonova jedinica).
Ti su rezultati objavljeni 1985. godine. Ponukali su američke znanstvenike da još jednom provjere svoje podatke o količini ozona. Naime, NASA je lansirala satelit "Nimbus 7" sa zadaćom istraživanja prirodnih bogatstava Zemlje. Uz ostalo, taj je satelit nekoliko puta dnevno mjerio i količinu ozona. Iako su zabilježene niske vrijednosti, nije im se posvećivala pozornost. Naime, sistem za obradu podataka je bio programiran tako da ne uzima u obzir vrijednosti za koje se smatralo da su nerealno niske.
María Isabel, Establo, Tijuana
María Isabel, Establo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Tijuana.
Ozonske rupe
Otkriće ozonske rupe
Kad je to ograničenje programa uklonjeno, rezultati su se slagali s britanskim: koncentracija ozona se smanjuje, tj. ozonski je sloj prorijeđen. Prorjeđenje ili stanjenje ozonskog sloja dobilo je naziv ozonska rupa. Pojava se javlja nad Antarktikom u proljeće, s maksimumom u listopadu. Slična je rupa utvrđena i iznad Arktika 1986. god., i to u veljači. Interesantno je da se u oba slučaja najveće stanjenje podudara s najnižom temperaturom pri površini. U početku se nije znalo objasniti otkuda potječe to prorjeđenje. NASA je u rujnu i listopadu 1986. i 1987. provela istraživanja zrakoplovima. S početnom stanicom u Punta Arenasu, letovi su bili usmjereni prema Antarktiku, ne bi li se detaljno ispitala atmosfera i prikupili uzorci zraka.
María Isabel, Establo, Tijuana
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 33 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 216 m.
Ozonske rupe
Otkriće ozonske rupe
Godinu i pol kasnije, na temelju terenskih i laboratorijskih istraživanja, utvrđeno je da je smanjenje ozona posljedica kemijske aktivnosti atoma klora sadržanih u freonima. Šezdesetih godina počeli su se koristiti sintetični spojevi sastavljeni od ugljika, fluora i klora. Poznati su pod nazivima klorofluorougljici ili halokarboni, a trgovački im je naziv - freoni. Koristili su se u raspršivačima (sprejevima), proizvodnji nekih vrsta plastike, uređajima za klimatizaciju i rashladnim sistemima. U početku se njihova proizvodnja povećavala 10-15 % godišnje (jer su se brzo otkrivale nove mogućnosti primjene), a onda je usporena na 4 %. Freoni nisu kemijski aktivni u donjoj atmosferi, pa se izdižu sve do stratosfere, odnosno, do ozonskog omotača. Vrlo se sporo raspadaju i u atmosferi mogu nestati samo fotolizom u stratosferi, tj. UV zrake ih rastavljaju na sastavne atome. Oslobođeni atom klora reagira s molekulama ozona, pretvarajući ih nizom kemijskih reakcija u običan kisik.
Kasnije je otkriveno da slično djelovanje imaju dušikovi oksidi. Tako se smanjuje koncentracija ozona i pojačava intenzitet UV zraka. Računa se da 1 % smanjenja ozona pojačava UV zračenje za 2 %. Taj odnos, međutim, i nije baš tako jednostavan. Npr. u Švicarskim Alpama je 1982.-1990. god. UV zračenje poraslo za 1% godišnje, a u SAD-u se 1974.- 1985. smanjilo, jer na UV zračenje utječu i drugi faktori (naoblaka, onečišćavanje zraka, vulkanska prašina). Freoni su i izrazito učinkoviti staklenički plinovi.
Kako nastaje ozonska rupa
Već je od sredine 1970-tih godina bilo poznato da freoni i slični spojevi (npr. oni koji umjesto klora sadrže brom) mogu uništiti ozon. Na sličan način ozon razbijaju i spojevi NOx. (to je zajednički naziv za NO i NO2) koji potječu od mikrobioloških procesa u tlu i moru. Nakon otkrića ozonske rupe nad Antarktikom, te je postavke trebalo provjeriti na konkretnom primjeru, u velikom prirodnom laboratoriju.
Tek tada se pokazalo da ono što se događa nad Antarktikom ne odgovara scenariju koji je napisan u laboratorijima, tisuće kilometara daleko od Antarktika. Teoretski, klor oslobođen iz freona ne bi mogao uništavati ozon u tolikoj mjeri u kolikoj je ozon stvarno nestajao. Računalo se s tim da, iako atom klora može uspješno uništavati ozon, njegovo djelovanje može biti privremeno zaustavljeno ukoliko dospije u spojeve koji nisu kemijski aktivni. To je upravo ono što se događa s klorom oslobođenim iz freona. Kemijski neaktivni spojevi (npr. ClONO2, i HCl) zapravo mogu reagirati između sebe i proizvesti molekule klora (Cl2). Međutim, u plinovitoj fazi je taj proces toliko spor, da gotovo nema posljedica. Osim toga, molekula klora (Cl2) i tako nije opasna za ozon. Opasni su samo atomi klora, s neparnim brojem elektrona, a oni nastaju cijepanjem molekula uz pomoć Sunčeva zračenja valne duljine manje od 450 nm. Nakon toga je ustanovljeno da se spomenuta kemijska reakcija koja je u plinovitoj fazi vrlo spora, znatno brže odvija na površini ledenih čestica, a takvi su uvjeti najpotpunije zadovoljeni nad Antarktikom. Zapadno strujanje koje postoji u stratosferi, nad Antarktikom ima znatno smanjeni polumjer, pa se pretvara u tzv. polarni vrtlog.
U polarnom vrtlogu nastaju oblaci (polarni stratosferski oblaci), u kojima je temperatura izuzetno niska, a sadrže zaleđenu dušičnu kiselinu i vodu. Na površini tih ledenih čestica vrlo brzo reagiraju (u drugačijim uvjetima slabo aktivni) spojevi što sadrže klor. Pritom se klor oslobađa (Cl2) kao plin, a dušična kiselina ostaje zaleđena. Budući da se na nju vežu spojevi NOx, ozon ostaje zaštićen (NOx bi ga uništavali samo kao plinovi). Dakle, zimi je nad Antarktikom koncentracija ozona velika, jer ne postoji ništa što bi ga uništavalo: klor je u molekularnom stanju (Cl2), a NOx nisu u plinovitom stanju. Dolaskom proljeća "u igru" ulazi novi faktor: Sunčevo zračenje. Ono daje energiju za cijepanje molekula klora na vrlo aktivne atome klora. Naglo oslobođeni aktivni klor (koji se je u obliku molekula nakupljao cijele zime) počinje uništavati molekule ozona. To se događa tako dugo dok se ne "isprazne zalihe" nagomilanog klora, što obično traje oko šest tjedana.
Zimi je klor u "bezopasnom" molekularnom stanju, a aktivan postaje početkom proljeća jer se tada javlja Sunčevo zračenje koje ga pretvara u aktivne atome. Nakon što se ti atomi potroše, nove molekule klora se neće stvarati sve do zime, jer nema ledenih čestica na kojima bi se odvijale kemijske reakcije koje stvaraju molekule klora. O povezanosti temperature i ozonske rupe govori podatak da je početkom 1990. godine izmjereno iznad Kirune (Švedska), na visini od 22 km, 25 % manje ozona od prosječne količine. To je smanjenje bilo u vremenu kada je temperatura u višim slojevima bila ispod -80° C. Višegodišnjim istraživanjima, nakon mnogih stranputica, čovjek je uspio objasniti barem dio nepoznatog. Zbog rješenja postanka ozonskih rupa, 1995. godine su Nobelovu nagradu za kemiju dobili Paul Crutzen, Frank Sherwood Rowland i Mario Molina.
Budući da je glavnina stanovništva svijeta koncentrirana u umjerenim geografskim širinama, veliko je zanimanje za opasnost pojave ozonske rupe i nad tim područjima. Rezultati prvih ispitivanja te mogućnosti pokazali su da bi to bilo moguće, ali bi intentenzitet bio manji, a uzroci drugačiji od onih u polarnim područjima.
Ten Seconds to Hell
Ten Seconds to Hell je britansko-američki crno-bijeli igrani film snimljen 1959. godine u režiji Roberta Aldricha. Predstavlja adaptaciju romana The Phoenix Lawrencea P. Bachmana, a po žanru je mješavina drame i trilera. Radnja je smještena u razrušeni Berlin neposredno nakon Drugog svjetskog rata, a protagonisti su bivši pripadnici njemačke jedinice za deaktivaciju bombi koje britanske okupacijske vlasti angažiraju da za novac nastave isti opasni posao, a pri čemu se među njima stvara profesionalno suparništvo koje dodatno zakomplicira sporazum o preuzimanju novca poginulih članova tima. Ten Seconds to Hell se snimao na autentičnim lokacijama u Hladnim ratom podijeljenom Berlinu, s time da su vlasti tadašnje komunističke DR Njemačke i njihova filmska kompanija DEFA producentima dozvolile korištenje nekadašnjih UFA-inih studija u Babelsbergu, pa je tako Ten Seconds in Hell postala jedna od rijetkih, odnosno prvih hollywoodskih produkcija koja se snimala sa druge strane Željezne zavjese.
Ozonske rupe
Odgovor svjetske zajednice
Nakon što je postalo jasno da freoni prorjeđuju ozonski sloj (iako se još nije znalo na koji način), 1987. godine je na međunarodnoj razini potpisan Montrealski protokol. Njime je propisano smanjenje proizvodnje nekih freona (freon-11 i freon-12) za 50 % do 1998. godine. Ubrzo se vidjelo da takvo smanjenje ne bi bilo dovoljno, pa je Montrealski protokol pooštren dvjema revizijama: prva je potpisana u Londonu 1990., a druga u Kopenhagenu 1992. godine. Bude li se svijet pridržavao odredbi iz Kopenhagena, ozonska rupa nad Antarktikom nestala bi oko 2060. godine.
Moneglia, Genoa
Moneglia je naselje u Italiji u provinciji Genoa, u regiji Ligurija.
Goudargues
Gudarg je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Gar koja pripada prefekturi Nim.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 945 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 31 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 30,27 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 71 metar (maksimalnoj 332 m, a minimalnoj 70 m).
Cerro Guadalupe, Tlacoapa
Cerro Guadalupe je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Tlacoapa.
Opština Răchitoasa, Bacău
Răchitoasa je opština u Rumuniji u okrugu Bakau.
Cerro Guadalupe, Tlacoapa
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2269 m.
Opština Răchitoasa, Bacău
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 221 m.
Großbothen
Grosboten je opština u njemačkoj saveznoj državi Saksonija. Jedno je od 41 opštinskog središta okruga Lajpcig. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 3.502 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 14729180.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Lajpcig Grosboten se nalazi u saveznoj državi Saksonija u okrugu Lajpcig. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 133 metra. Površina opštine iznosi 33,9 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 3.502 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 103 stanovnika/km².
Valais
Kanton Valais (francuski: République et Canton du Valais, njemački: Kanton Wallis) je jedan od 26 švicarskih kantona na jugu zemlje. Po površini je jedan od najvećih kantona.
Glavni i najveći grad kantona je Sion.
El Huevo, Soto la Marina
El Huevo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Soto la Marina.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 2 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 458 m.
Staklenički plinovi
mini|300px|desno|Porast količine stakleničkih plinova u atmosferi mini|300px|desno|Uzroci mini|300px|desno|Atmosferska apsorpcija i emisija različitih elektromagnetskih valova. Najveću apsorpciju ima ugljikov dioksid u infracrvenom području Staklenički plinovi su plinovi koji uzrokuju efekt staklenika u planetarnoj atmosferi.
Najzastupljeniji i najjači staklenički plin je vodena para. Plinovi kojih je manje i imaju slabiji učinak su ugljikov(IV) oksid i metan. Vodena para je uglavnom rezultat isparavanja hidrosfere i transpiracije biljnog pokrova, ugljikov(IV) oksid je rezultat aerobnog disanja i gorenja, a metan taljenja i raspada klatrata, anaerobnih procesa, kao i nekih industrijskih procesa (industrijski uzgoj životinja, pročiščavanje otpadnih voda, sječa šuma, prehrana).
Zajednička značajka svih stakleničkih plinova je da otežavaju izlazak dugovalnog toplinskog zračenja iz atmosfere planeta. Neki od njih imaju negativni utjecaj na koncentraciju ozona u stratosferi.
Rezultat nazočnosti stakleničkih plinova je podignuta temperatura atmosfere, zbog čega je taj učinak odgovoran za održavanje života na Zemlji, koja bi bez njega bila u prosjeku 33 ºC hladnija.
Moquino, New Mexico
je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Novi Meksiko.
Staklenički plinovi
U novije vrijeme, pronađeno je da je njihova povišena koncentracija u korelaciji s globalnim zatopljenjem. Od početka industrijske revolucije, izgaranje fosilnih goriva je doprinijelo povećanju ugljikovog dioksida u atmosferi, sa 0,028 % na 0,039 % (povećanje za 40 %).
Madonna della Stella, Salerno
Madonna della Stella je naselje u Italiji u provinciji Salerno, u regiji Campania.
Staklenički plinovi
Popis najčešćih stakleničkih plinova
Utjecaj stakleničkih plinova na globalno zatopljenje ovisi o svojstvima plinova i o njihovoj prisutnosti u atmosferi. Tako na primjer, metan je oko 80 puta jači staklenički plin od ugljikovog dioksida, ali je puno manje prisutan u atmosferi, tako da je njegov doprinos globalnom zatopljenju puno manji. Stakleničke plinove možemo podijeliti prema njihovom doprinosu staklenički učinak:
Moquino, New Mexico
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 37.
Madonna della Stella, Salerno
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 82 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 191 m.
Staklenički plinovi
Popis najčešćih stakleničkih plinova
Nije moguće sasvim točno izračunati ili izmjeriti doprinos pojedinog plina na staklenički učinak. To je zato što neki plinovi upijaju, pa zatim emitiraju infracrveno zračenje, sa istim valnim duljinama kao drugi staklenički plinovi, pa se ne može razdvojiti točan utjecaj pojedinog plina. Treba napomenuti da i oblaci upijaju, pa zatim emitiraju infracrveno zračenje, što isto otežava točnu procjenu.
4'-Aminopropiofenon
4'-Aminopropiofenon je organsko jedinjenje, koje sadrži 9 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 149,190 Da.
Staklenički plinovi
Prirodni i umjetni izvori stakleničkih plinova
Freoni nastaju samo ljudskom djelatnošću, dok svi ostali staklenički plinovi imaju i prirodne i umjetne izvore. Za vrijeme zadnjeg međuledenog doba ili holocena, koncentracija stakleničkih plinova je bila uglavnom konstantna, sve do industrijske revolucije, kada je došlo do povećanja svih stakleničkih plinova. Glavni uzrok za njihovo povećanje su izgaranje fosilnih goriva i pretjerana sječa šuma.
Staklenički plinovi nastali ljudskim djelatnostima
Glavni izvori stakleničkih plinova nastalih ljudskim djelatnostima su:
Potencijal globalnog zatopljavanja
Potencijal globalnog zatopljavanja (engl. global warming potential – GWP) je mjera kojom se opisuje utjecaj jedinične mase pojedinog plina na globalno zatopljenje, a u odnosu na istu količinu ugljikovog dioksida. Pri tom se uzima u obzir fizikalno-kemijska osobina plina i procijenjeni životni vijek u atmosferi.
Protokol iz Kyota
Protokol iz Kyota uz Okvirnu konvenciju Ujedinjenih naroda o promjeni klime, dodatak je međunarodnom sporazumu o klimatskim promjenama, potpisan s ciljem smanjivanja emisije ugljikovog dioksida i drugih stakleničkih plinova. Do sad ga je potpisalo 170 država i vladinih organizacija (stanje: prosinac 2006.). Protokol je stupio na snagu 16. veljače 2005., kada ga je ratificirala Rusija. Države koje su ga ratificirale čine 61% zagađivača.
Protokolom se smanjuje ispuštanje šest stakleničkih plinova: ugljičnog dioksida, metana, dušikovog suboksida, fluoriranih ugljikovodika (freona), perfluoriranih ugljikovodika i heksafluorida. Sjedinjene Američke Države i neke manje države odbile su ratificirati protokol iz Kyota. Greenpeace smatra, da je protokol postavio preskromne ciljeve, kojima se neće postići veći pomaci.
Hrvatski sabor je 27. travnja 2007. ratificirao protokol iz Kyota. Hrvatska je postala 170. država, koja je prihvatila ovaj dokument. Usvajanjem je prihvaćena obaveza smanjenja emisije stakleničkih plinova za 5% do 2012. Hrvatska je godinama odlagala ratifikaciju sporazuma, jer se željela izboriti za povoljniji položaj u odnosu na onaj koji bi imala, da se smanjenje računalo prema 1990. godini. Bazna pozicija je 34,62 milijuna tona ugljikovog dioksida godišnje.
Măiag, Crușet
Măiag je naselje u Rumuniji u okrugu Gorž u opštini Crușet.
El Platanito, Tamazunchale
El Platanito je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Tamazunchale.
Cheneyville, Louisiana
Čejnivil je grad u američkoj saveznoj državi Luizijana.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 625, što je 276 (-30,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Rancho los Ruvalcaba, Yahualica de González Gallo
Rancho los Ruvalcaba je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Yahualica de González Gallo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 30 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1778 m.
Thurgau
Kanton Thurgau koji put zvan Thurgovia je jedan od 26 švicarskih kantona na sjeveroistoku zemlje. Po površini je jedan od srednjih kantona koji leži uz obale Bodenskog jezera.
Glavni i najveći grad kantona je Frauenfeld.
Bioko
Bioko (bubi: Otche, španjolski: Fernando Poo) je otok u Gvinejskom zaljevu. Ranije se zvao Fernando Po, a od 1973. do 1979. Masias Nguema Bjogo (po diktatoru Franciscu Macíasu Nguemi).
Stanovnici otoka većinom (58%) pripadaju Bantu narodu Bubi. Godine 2005. broj stanovnika je procijenjen na 130.000. To je oko 25 % stanovništva zemlje.
Politički, Bioko pripada državi Ekvatorskoj Gvineja, čiji se glavni grad Malabo nalazi na sjevernoj obali. Upravno je podijeljen na 2 pokrajine: Sjeverni Bioko i Južni Bioko.
Gospa Zhang (Zhu Quanzhong)
Gospa Zhang (張夫人, osobno ime nepoznato ) (? - 904), Gospa od Weija (魏國夫人) za vrijeme svog života, posthumno s titulom Supruga Zhang s carskom titulom Xianfei  (張賢妃) potom Carica Yuanzhen (元貞皇后, "istaknuta i kreposna carica"), bila je supruga Zhu Quanzhonga, kineskog gospodara rata iz doba kraja dinastije Tang. Nekoliko godina nakon njene smrti Zhu Quanzhong je svrgnuo dinastiju Tang i osnovao novu dinastiju Kasniji Liang, davši svojoj supruzi posthumne carske titule. Njen sin Zhu Youzhen je bio posljednji vladar nove dinastije.
Bioko
Geografija
mini|Bioko iz satelita Bioko ima površinu od 2017 km². Prostire se dužinom od oko 70 kilometara u pravcu jugozapad-sjeveroistok. Široko je oko 32 kilometra. Udalje je oko 40 kilometara od obale Kameruna. Grad Malabo je udaljen oko 290 kilometara od najvećeg grada u kopnenom dijelu zemlje, Bate. Do kraja posljednjeg ledenog doba otok je bio povezan s kopnom. Podizanjem razine mora, Bioko je posljednjih 10.000 godina odvojen od afričkog kopna. Dvije vulkanske planine dijele otok na sjeverni i južni dio, koji odgovaraju provincijama Sjeverni i Južni Bioko. Najviši vrh je Pico Basile sa 3012 metara.
Povijest
Otok je bio naseljen u sredini prvog tisućljeća prije Krista Bantu plemenima s kopna koja su formirala Bubi etničku skupinu. Za razliku od drugih otoka u tom području, Bioko je imao autohtonu afričku populaciju. Još uvijek različita etnička skupina na otoku danas, ovaj autohtoni narod, Bubi, govore Bantu jezik.Otok je vjerojatno bio naseljen ovim ili drugim Bantu govorećim skupinama prije 7. stoljeća prije Krista.
Godine 1472., portugalski pomorac Fernão do Po bio prvi Europljanin koji je posjetio otok. Nazvao ga je Formosa Flora ('Lijepi Cvijet'), ali godine1494 je preimenovan u njegovu čast kao (Fernando Po).Portugalci su razvili otok za usjeve šećerne trske, a iako je smatrana loše kvalitete, proizvodnja u rafineriji je bila takva da je Fernando Po šećer kratko vremena dominirao trgovačkim središtima u Europi.
Godine 1642, Nizozemska Istočnoindijska kompanija osnovala trgovinske baze na otoku bez portugalskog odobrenja, privremeno centralizira od tamo svoju trgovinu robljem u Gvinejskom zaljevu. Portugalci su se ponovno pojavili na otoku godine 1648. , zamijenivši nizozemsku tvrtku s jednom od svojih, također posvećenoj trgovinom robljem i osnovanom na susjednom otoku Corisco.
Paralelno s ovom osnivanjem Bubi klanovi su započeli spor proces uspostave jezgre novog kraljevstva na otoku, pogotovo nakon aktivnosti nekih lokalnih poglavica poput Molamboa (cca. 1700-1760). Tijekom razdoblja kada je porobljavanje povećano u regiji, lokalni klanovi napustili su svoja priobalna naselja i smjestili se u sigurnije zaleđe.
Na temelju Ugovora iz El Parda godine 1778, Portugal je ustupio Španjolskoj Fernando Po, Dobru godinu i Gvinejsku obalu, Rio Muni, zajedno tvoreći modernu Ekvatorijalnu Gvineju.Ugovor je potpisan od strane kraljice Marije I. od Portugala i kralja Karla III od Španjolske, u zamjenu za teritorij na američkom kontinentu. Španjolska je zatim povela ekspediciju na Fernando Po, na čelu s Condeom de Argelejosom, koja je ostala na četiri mjeseca. U listopada 1778, Španjolska je uvela guvernera na otok koji je ostao do 1780, kada je španjolska misija napustila otok.
Poglavicu Molamboa je naslijedio drugi lokalni vođa, Lorite (1760-1810), kojeg je naslijedio Lopoa (1810-1842). Nakon ukidanja svoje trgovinu robljem, 1827 - 1843 britanija je iznajmila bazu u Port Clarence (moderni Malabo) i San Carlos za njihove proturopske ophodnjame .Naselje u Port Clarence (nazvan vojvoda od Clarencea) izgrađeno je pod nadzorom Williama Fitzwilliama Owena, koji je ranije kartografirao većinu obale Afrike i bio gorljivi protivnik ropstva. Tijekom trogodišnjeg zapovjedništva, njegove snage su zarobile privela 20 brodova i oslobodile 2.500 robove.Sud Mješovitog odbora je premještena iz Freetowna u Clarence kako bi ubrzao pravni postupak.
U razdoblju 1923.-1930. Liga naroda istražival je prijevoz migranata rada između Liberije i španjolske kolonije Fernando Po. Iako je liga usredotočila svoju pozornost na Liberiju, pažljiviji pregled otkrio je zlostavljanja na radu kao posljedicu radnih uvjetaa na Fernandu Po. U posljednjoj četvrtini 19. stoljeća, crne plantažeri na otoku je prebacili su se s trgovine palminim uljem na uzgoj kakaa. Njihova ovisnost o stranim radnicia i povećanje konkurencije s Europljanima rezultiralo je gospodarskom krizom u prvim godinama dvadesetog stoljeća.
Tijekom Nigerijskog građanskog rata u 20. stoljeću, humanitarne agencije su koristile otok kao bazu za letove u Biafru.
Današnjica
mini|obala Biokoa Malabo je glavni grad Ekvatorijalne Gvineje i najveći grad na otoku.Otok je uglavnom pokriven tropskeom kišnom šumom.