cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sarajevski atentat
Politička previranja pod Austrougarskom
Ulogu u sarajevskom atentatu će odigrati i tajna srpska teroristička organizacija Crna ruka koja je službeno osnovana 10. lipnja 1910. godine iako su njeni članovi već ranije bili uključeni u terorističke operacije i politička ubistva kao na primjer u ubistvom srpskog kralja Aleksandra Obrenovića. Glavni zapovjednik Crne Ruke je bio ujedno i glavni zapovjednik Srpske vojne obavještajne službe pukovnik Dragutin Dimitrijević Apis.
Atentat
minijatura|Službeno izvješće o atentatu thumb||[[Gavrilo Princip - atentator na Franju Ferdinanda]] Sam atentat nije bio usmjeren da značajno oslabi Monarhiju i namjerno pokrene rat, nijedan od atentatora nije bio dovoljno politički obrazovan da bi mogao tako nešto iskovati. Svi sudionici u atentatu su bili studenti ili maloljetna lica. Ovome u prilog ide još i činjenica da su ta vremena bila obilježena atentatima (npr. atentat na austrijsku caricu Elizabetu, 10. rujna 1898. godine u njenoj posjeti Italiji, kao i to da nadvojvoda Franjo Ferdinand nije bio mnogo utjecajan u carstvu i da se zalagao za ideju da Monarhija bude uređena kao trovlašće, tj. da slavenske zemlje dobiju isti status kao Mađari, tj. da dobiju veća prava čime je htio da očuva mir u Monarhiji. Sam atentat nije u početku bio usmjeren na prijestolonasljednika, već na guvernera Bosne i Hercegovine, Oskara Poćoreka. Planovi za njegovo ubojstvo počeli su da se kuju tek pošto se tajnim kanalima u Srpskoj obavještajnoj službi na čelu sa D.D. Apisom saznalo da austro-ugarski prijestolonasljednik dolazi u Sarajevo da nadgleda vojne vježbe.Planovi za ubojstvo Franje Ferdinanda počeli su se stvarati tek pošto se tajnim kanalima u Srpskoj obavještajnoj službi na čelu sa D.D. Apisom saznalo da austro-ugarski prijestolonasljednik dolazi u Sarajevo da nadgleda vojne vježbe. Aktivnostima na granici, prebacivanju trojice mladića sa oružjem u Bosnu bio je obaviješten srpski premijer Nikola Pašić koji je navodno srpskom ambasadoru u Monarhiji naredio da vijesti prenese državnom vrhu međutim, on je to prenio previše diskretno, govoreći da su vježbe i pokazivanje moći na srpski vjerski praznik možda previše provokativni.
Povorku automobila u kojoj je bio Franjo Ferdinand su pri prelasku mosta Ćumurija, očekivali Muhamed Mehmedbašić i Nedjeljko Čabrinović sa spremnim bombama, no samo je Nedjeljko Čabrinović bacio bombu ali je prijestolonasljednik odgurnuo bombu koja je ranila nekoliko lica u sljedećem automobilu u koloni. Nakon kraćeg zadržavanja u gradskoj vijećnici, povorka je nastavila sa kretanjem. Gavrilo Princip kao i ostali atentatori niz ulicu su čuli eksploziju bombe i napustili svoja mjesta. Neobičnim spletom slučajnosti, nadvojvodin automobil je u trenutku prošao pored Gavrila Principa koji je iskoristio priliku i potegao revolver. Prvim hicem je pogodio nadvojvodu a drugim, namijenjenim Oskaru Poćoreku, vojvotkinju Sofiju. Princip i Čabrinović su progutali kapsule cijanida, no one nisu djelovale i uhvaćeni su živi, no izdržali su policijsku torturu ne odavši svoje saučesnike. minijatura|Krvava uniforma Franza Ferdinanda U samom atentatu sudjelovalo je sedam osoba raspoređenih po ruti do Gradske vijećnice:
Antisrpske demonstracije
Uvečer 28. lipnja 1914. izbile su u Sarajevu protusrpske demonstracije i izgredi, pri čemu su uništeni srpski dućani i kuće. Novi reis-ul-ulema Džemaludin Čaušević javno je prosvjedovao protiv tog pogroma i osobno uzeo u zaštitu nekoliko Srba.
Antisrpskih nemira je bilo i u drugim delovima Bosne, u Beču i drugim austrijskim gradovima. U danima nakon sarajevskog atentata antisrpska osećanja su se veoma proširila Habsburškim carstvom.
Početak Prvog svjetskog rata
Situacija za Austro-Ugarsku nakon atentata je bila prilično jednostavna. Prijestolonasljednik je bio ubijen od strane pripadnika udruženja Mlada Bosna koji su bili obučavani i naoružani u Beogradu. Također Austro-Ugarska policija je našla dokument o organizaciji atentara potpisan od Nikole Pašića 5. lipnja 1914 (23 dana prije atentata) u kojem je napisan i nadimak jednog od atentatora. Srbija će 1917 godine izvesti pred sud sada nepoželjnog Dragutin Dimitrijević Apisa zbog zločina nevezanih s ovim Sarajevskim atentatom i on će tada priznati da ga je organizirao u svojstvu "Glavnog zapovjednika Srpske vojne tajne službe". Na kraju zbog drugih zločina koje nije ni počinio Apis je 1917 osuđen i strijeljan. Vrhovni sud Srbije će ga 1953. godine proglasiti nevinim za zločine zbog kojih je 1917 pogubljen.
Austro-Ugarska će nakon zvršetke preliminarne istrage atentat uputiti takozvani Srpanjski ultimatum Srbiji koji će na početku Srbija više manje prihvatiti, da bi ga nakon dobijene podrške od Rusije potom odbila. S druge strane bez obzira na dokaze koji povezuju Srbiju s ubojstvom Franje Ferdinanda, Austro-Ugarski car Franjo Josip se žestoko protivio objavi rata. Bez obzira na narodnu želju za osvetom, vlastito ministarstvo vanjskih poslova (u liku ministra grofa Leopolda Bertholda), zapovjedništvo vojske koje zahtjeva rat od 1913 (nakon Balkanskih ratova) i punu podršku Njemačke on je odbijao potpisati objavu rata. U tom trenutku najveće moguće napetosti dio srpskih vojnika se "greškom" iskrcao na Austro-Ugarskoj obali na što su tamošnji vojnici pucali u zrak. To je bio završni "mirnodopski" akt krize stvorene atentatom u Sarajevu i Austro-Ugarska 28. srpnja 1914 objavljuje rat Srbiji. Navodne riječi Franje Josipa nakon potpisivanja mobilizacije su bile: "Ja sam sve uradio najbolje što sam mogao, ali sada je sve gotovo" .Ubrzo potom Rusija objavljuje rat Austro-Ugarskoj, a Njemačka Rusiji i Francuskoj s čime počinje Prvi svjetski rat.
Tumačenja
Srpski patrijarh Gavrilo Dožić je tumačio atentat kao nužnost, odnosno da su Srbi "bili prisiljeni" da ubiju Franca Ferdinanda:
Nasuprot patrijarhu, srpski socijaldemokrati su za atentat krivili "bezumlje neodgovornih šovinista u mundiru i civilu":
Britanski povjesničar Noel Malcolm smatra da je nesporno da su atentatori primili stanovitu pomoć od jednog člana organizacije "Narodna odbrana" koji je radio i za pukovnika Apisa, šefa srpske obavještajne službe, ali se "mirne duše može odbaciti pretpostavka da je atentat isplanirala sama srpska vlada".
Okrug At Taffah, Al Bayda
At Taffah je okrug u Jemenu u pokrajini Al Baida.
Okrug se nalazi na nadmorskoj visini od 1985 m.
Apairandé
Apairandé, jedna od skupina ili plemena američkih Indijanaca iz brazilske države Amazonas, jezična porodica tupian, koji su pripadali široj skupini plemena poznatoj pod imenom Tupi-Kawahib. Stanovali su na rijeci Machado i gornjoj Maicy u susjedstvu plemena Diahói ili Odiahuibe.
Pesco Farese, Campobasso
Pesco Farese je naselje u Italiji u provinciji Campobasso, u regiji Molise.
Cocora (razvrstavanje)
Cocora ima više značenja:
Turignano, Firenze
Turignano je naselje u Italiji u provinciji Firenze, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 57 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 198 m.
Plover, Wisconsin
Plover je grad u američkoj saveznoj državi Viskonsin.
Bitzen
Bicen je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 119 opštinskih središta okruga Altenkirhen (Vestervald). Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 829 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7132010.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Altenkirhen (Vestervald) Bicen se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Altenkirhen (Vestervald). Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 250 metara. Površina opštine iznosi 2,3 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 829 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 360 stanovnika/km².
Plover, Wisconsin
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 12.123, što je 1.603 (15,2 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Antolín Álvarez Gallegos, Matamoros
Antolín Álvarez Gallegos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Matamoros.
El Consuelo, Piedras Negras
El Consuelo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Piedras Negras.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 235 m.
EKO
EKO ili Eko može značiti:
Cociuba Mare (razvrstavanje)
Cociuba Mare ima više značenja:
La Rosita, Rioverde
La Rosita je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Rioverde.
San Cirilo (razvrstavanje)
San Cirilo ima više značenja:
Llano de la Vaca, San Sebastián Ixcapa
Llano de la Vaca je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini San Sebastián Ixcapa.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 112 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 138 m.
Donji Ulišnjak
Donji Ulišnjak je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Maglaj koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 634 stanovnika.
BENIK
BENIK ili Benik može značiti:
Freeland, Washington
Friland je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Vašington.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.045, što je 732 (55,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Casalicchio, Caserta
Casalicchio je naselje u Italiji u provinciji Caserta, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 20 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 355 m.
Aubous (selo)
Obu je naselje i opština u jugozapadnoj Francuskoj u regionu Akvitanija, u departmanu Atlantski Pirineji koja pripada prefekturi Pau.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 53 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 14 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 4 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 205 metara (maksimalnoj 255 m, a minimalnoj 124 m).
Stejaru, Saraiu
Stejaru je naselje u Rumuniji u okrugu Konstanca u opštini Saraiu.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 40 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 59 m.
Горње Гргуре
Горње Гргуре је насеље у Србији у општини Блаце у Топличком округу. Према попису из 2002. било је 327 становника (према попису из 1991. било је 388 становника).
Демографија
У насељу Горње Гргуре живи 258 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 45,5 година (44,8 код мушкараца и 46,2 код жена). У насељу има 113 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 2,89.
La Galerita (razvrstavanje)
La Galerita ima više značenja:
Velestovo (Cetinje)
Velestovo je naselje u opštini Cetinje u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 25 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 33 stanovnika).
Demografija
U naselju Velestovo živi 25 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 56,5 godina (56,1 kod muškaraca i 57,2 kod žena). U naselju ima 12 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,08.
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Crnogorcima (prema popisu iz 2003. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
ZEK
ZEK može značiti:
Cochirleanca (razvrstavanje)
Cochirleanca ima više značenja:
Blankenrath
Blankenrat je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 92 opštinska središta okruga Kohem-Cel. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.747 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7135010.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Kohem-Cel Blankenrat se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Kohem-Cel. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 410 metara. Površina opštine iznosi 4,6 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.747 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 381 stanovnika/km².
Cobadin (razvrstavanje)
Cobadin ima više značenja:
San Claudio (razvrstavanje)
San Claudio ima više značenja:
Zagonetačka središta
Zagonetačka središta (enigmatski centri), mjesta (gradovi) koji su dali nekoliko spomena vrijednih zagonetača ili u kojima se razvila neka enigmatska aktivnost, npr. osnovan zagonetački klub, izdavan list, održana kakva manifestacija i sl. To su npr. Banjaluka, Beograd, Bjelovar, Gnjilane, Gornji Milanovac, Koprivnica Niš, Novi Sad, Orahovica, Osijek, Rijeka, Sarajevo (u enigmatici), Sombor, Split, Valjevo, Varaždin, Vinkovci, Zagreb...
Osio Sotto, Bergamo
Osio Sotto je naselje u Italiji u provinciji Бергамо, u regiji Ломбардија.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 11181 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 181 m.
Coasta (razvrstavanje)
Coasta ima više značenja:
La Gallera (razvrstavanje)
La Gallera ima više značenja:
EUBj
EUBj može značiti:
Kmerski jezik
Kmerski jezik (ភាសាខ្មែរ) je zvanični jezik Kambodže. To je jezik naroda Kmer, najbrojnije etničke zajednice u zemlji. Ovaj se jezik ubraja u austroazijsku jezičku porodicu.
Sa susednim tai, lao i vijetnamskim jezikom, kmerski jezik sačinjava jezički savez. Za razliku od njih, kmerski nema melodijski akcenat.
Najraniji zapisi kmerskog jezika potiču iz 6-7. veka nove ere. Preko budizma i hinduizma, sanskrit je uticao na kmerski jezik. Kmerski jezik se zapisuje sopstvenim, kmerskim pismom, koje je slično tai i lao pismu.
Kmerskim jezikom se služi oko 13-21 milion ljudi.
Osobine
Red reči u kmerskom odgovara šablonu: subjekat-glagol-objekat. Reči se najčešće sastoje iz jedne morfeme, a za tvorbu reči povremeno služe prefiksi i infiksi. Kmerske reči najčešće imaju dva ili tri sloga. Glagoli se često povezuju u nizove. Imenice nemaju rod ni broj. Kmerski jezik razlikuje nekoliko nivoa učtivog obraćanja.
Balti
Balti se može odnositi na:
Vico, Napoli
Vico je naselje u Italiji u provinciji Napoli, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 695 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 151 m.
Ayapango, México
Prema proceni iz 2012. godine u naselju je živelo 6361 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2447 m.
Coada Izvorului (razvrstavanje)
Coada Izvorului ima više značenja:
Jasenova (Teslić)
Jasenova je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Teslić koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 662 stanovnika.
Enigmomastika
Enigmomastika - "znanost o nazivima zagonetaka" (Slavko Peleh).
Iako u enigmatskoj periodici i u enigmatskim knjigama ima dosta tekstova (članaka) u kojima se govori i o nazivima zagonetaka i uopšte o enigmatskoj terminologiji i enigmatskim nazivima, ipak ta oblast nije sistematski istraživana, niti su enigmatski nazivi sistematski skupljani (i publikovani). Zato je prerano govoriti o enigmomastici kao o "znanosti o nazivima zagonetaka". Zasad se taj naziv može odnositi samo na svako bavljenje enigmatskim nazivima.
Diahói
Diahói (Odiahuibe, Diahui, Jahoi, Diarroi, Djarroi, Diahoi). Ponekad ih nazivaju i Parintintin, no to je jedna druga skupina Kawahiba), jedna, gotovo nestala skupina Tupi-Kawahiba sa rijeke Rio Marmelos u brazilskoj državi Amazonas. Njihovo brojno stanje iznosi svega 17 na rezervatu Terra Indígena Diahui, na području općine Humaitá ; 88 (Funasa - 2006) . Sami sebe, kao i još cijeli niz srodnih skupina, nazivaju Kawahibima. Od njihovih brojnih naziva Diahói su nazivani i Odjahub, Diahói, Odiarhúebe, Odiahub, Odiahuebs, Odiahuebe, Diarrús, Odiahuve, Odyahuibé, Diahus, Diarrhus, Odayahuibe, Diarrói, Odiahueba, Odyahuibó, Odiahúbes, Diarroi, Diahub, Jahoi, Odiahuibe, jahui, Diaói, Odiabuibé i Diarru.
Njihov najznačajniji festival je Mboatava.
San Cosme (razvrstavanje)
San Cosme ima više značenja:
Demokratska stranka (Kambodža)
Demokratska stranka (kmerski: ក្រុមប្រជាធិបតេយ្យ; srpskohrvatski: "Demokratska grupa") bila je lijevo orijentirana nacionalistička stranka u Kambodži, koju je 1946. godine osnovao princ Sisowath Youtevong. S obzirom da su u periodu kolonijalne Kambodže bili glasni i radikalni zagovornici nezavisnosti, Demokratska stranka je bila dominantna politička opcija u Kambodži sve do formiranja Sihanoukovog pokreta Sangkum 1955. godine. Njezina glavna opozicija bila je Liberalna stranka, koja je bila monarhistički i konzervativno orijentirana.
Kada je stranka sredinom pedesetih skrenula ulijevo, brojni ugledni članovi, među kojima je bio i Penn Nouth, napustili su stranku. Godine 1955., Sihanouk je osnovao antikomunistički pokret Sangkum kako bi izašao na parlamentarne izbore. Dan prije izbora, vladini agenti pucali su na tadašnjeg stranačkog vođu, ljevičara Kenga Vannsaka, a na sam dan izbora su glasači Demokratske stranke masovno pozatvarani; uz to, napadnut je i ured stranke u gradu Battambangu. Demokratska stranka je na koncu osvojila samo 12% glasova na izborima 1955. godine, a dvije godine kasnije je i službeno raspuštena. Prema pismima koje ja za sobom ostavio princ Sisowath Monireth, raspuštanje se dogodilo nakon "prijateljskog sastanka" između preostalih vođa stranke i premijera Sihanouka, nakon kojega su demokrati pretučeni od strane Lon Nolove policije.
Stranka je obnovljena 1970. godine od strane Ina Tama, ali je nakon niza manipulacija i neuspjeha potpuno izostala s političke scene. Raspuštena je nanovo tokom 90-ih godina.
La Gallina (razvrstavanje)
La Gallina ima više značenja:
Demokratska stranka (Kambodža)
Službeni slogan stranke bio je "Mir, nezavisnost, disciplina i hrabrost", dok je službeni logo bila slonova glava s tri lotosova cvijeta.
Globarica
Globarica je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Maglaj koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 823 stanovnika.
La Piana-Porticelle, Catania
La Piana-Porticelle je naselje u Italiji u provinciji Catania, u regiji Sicilija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 455 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 745 m.
Cluj-Napoca (razvrstavanje)
Cluj-Napoca ima više značenja:
Clit (razvrstavanje)
Clit ima više značenja:
El Colomo, Tepalcatepec
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 23 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 406 m.
San Cristobalito (razvrstavanje)
San Cristobalito ima više značenja:
Clinceni (razvrstavanje)
Clinceni ima više značenja:
Ipotiwat
Ipotiwat (Ipotuát, Ipotewát, Ipotêauáte), jedno od nekoliko lokalnih skupina Tupi-Kawahiba, plemena Velike porodice Tupian, koja je obitavala uz rijeku rio Tamuripa, pritoka Ji-Paraná, u brazilskoj državi Rondônia. Ime Ipotiwati, kako ih naziva antropolog Claude Lévi-Strauss u svojim  'Tužnim tropima' , označava jednu vrstu lijane. Ova skupina po svoj je prilici nestala. Po imenu poznat im je bio poglavica Kamandjara.
Okrug Mukayras, Al Bayda
Mukayras je okrug u Jemenu u pokrajini Al Baida.
A Daughter of the Congo
A Daughter of the Congo je američki nijemi rasni film snimljen 1930. u režiji i produkciji Oscara Micheauxa, koji je predstavljao jedno od posljednjih nijemih ostvarenja u njegovoj filmografiji. Radnja se temelji na romanu The American Cavalryman afroameričkog pisca Henryja Francisa Downinga. Naslovna protagonistica, koju glumi Katherine Noisette, je Lupelta, Kongoanka koju je u djetinjstvu otelo neprijateljsko pleme i prodalo arapskim trgovcima roblja. Radnja prikazuje kako je spašava američka crnačka vojna jedinica na čelu sa kapetanom Paulom Daleom (koga glumi Lorenzo Tucker) te dovodi u civilizaciju gdje će naučiti zapadne običaje. Film, koji sadrži kraću zvučnu sekvencu sa muzičkom točkom, je izazvao određene kontroverze u američkoj crnoj zajednici, s obzirom na navodne etničke stereotipove vezane uz Afriku. Danas se smatra izgubljenim.
Perikle
Perikle ili '''Periklo je živio od 495g.-429g. pr. Kr i''' bio je atinski državnik i vojskovođa. Poticao je iz ugledne atinske aristokratske porodice. Njegov otac, Ksantip, zapovedao je u čuvenoj bici kod Mikale. Majka mu je bila unuka čuvenog reformatora Klistena. Atina je pod njegovim mudrim vođstvom, uživajući blagodati perioda poznatog pod nazivom pentekontaetija, postala najlepši i najbogatiji grad helenskog sveta.
Mladost
Perikle je na čelo atinske demokratije došao nakon smrti Efijalta. Naše znanje o Periklovom životu potiču uglavnom iz dva izvora. Istoričar Tukidid izuzetno mu se divio i nije ga kritikovao. Međutim, Tukidid je oko 40 godina mlađi od Perikla te nije bio savremenik rane Periklove karijere; takođe, Tukidid se u potpunosti usredsredio na Periklove intelektualne sposobnosti i vodstvo u ratu, izostavljajući biografske detalje, za koje je smatrao da su irelevantni za temu o kojoj piše. Ove praznine delimično popunjava Plutarh, koji je, nekih 500 godina kasnije, počeo da piše Periklovu biografiju, kako bi opisao jednog čoveka nepokolebljive vrline i veličine koji se uspešno nosio sa kolebljivošću mase, da bi završio prilično zbunjen slikom koju je našao u svojim izvorima o Periklovoj odgovornosti za jedan nepotreban rat.
Perikle je rođen tokom prve generacije koja je mogla koristiti novo oružje – glas u narodnoj skupštini – protiv starih moćnih porodica. Njegov otac, Ksantip, tipičan pripadnik ove generacije, gotovo sigurno član stare i ugledne porodice, počeo je svoju političku karijeru "dinastijskim" brakom sa jednom članicom kontroverzne porodice Alkmeonida. Uskoro je napustio njihovu političku poziciju, verovatno se razišavši sa njima po pitanju odnosa sa Persijom, te je pošao novom stazom sudskog gonjenja kao političkog oružja. Možda zbog toga što nije dobio širu narodnu podršku, Ksantip je kažnjen ostrakizmom 484. godine, mada se vratio posle opšte amnestije 480. godine, pa je i zapovedao atinskim snagama kod Mikale 479. godine. Umro je verovatno ubrzo posle toga. Perikle je možda od njega nasledio privrženost demokratiji, kao što je od njega nasledio i zemljište u demi Holargu, severno od grada Atine, koje ga je stavljalo veoma visoko, mada ne i u sam vrh, u atinskoj piramidi bogatstva. Periklova majka Agarista, pošto je bila iz porodice Alkmeonida, obezbedila mu je odnose sa ličnostima čija je politička vrednost bila u opadanju, a u nasleđe mu je ostavila i prokletstvo svoje porodice, njihov verski usud koji su njegovi neprijatelji ponekada koristili protiv njega.
Jedino ime koje se pominje u vezi sa Periklovim ranim obrazovanjem jeste ime Damona, učitelja muzike, čiji se uticaj, kažu izvori, nije ograničio samo na muziku. Takođe je pažljivo pratio predavanja presokratskih filozofa Zenona iz Eleje i Anaksagore iz Klazomene. Kasnije, već kao rukovodilac atinske države, Perikle je stalno održavao tesne odnose sa najnaprednijim i najtalentovanijim ljudima svog vremena – sa sofistom Protagorom, istoričarem Herodotom, velikim umetnikom Fidijom.
U svojoj političkoj delatnosti Perikle je od samog početka prišao demokratskom pokretu, onim srednjim slojevima demosa – trgovcima, brodovlasnicima, vlasnicima zanatskih radionica, srednjim, pa čak i sitnim zemljoposednicima – koji su bili zainteresovani za razvoj pomorske moći Atine, za učvršćenje njenih trgovinskih veza, za razvoj pomorske trgovine i koji su ranije podržavali Temistokla, a zatim Efijalta.
Prvi poznat datum u Periklovom životu je 472. godina, kada je platio prikazivanje Eshilove persijske trilogije. Sledeće godine njegovog života nisu nam poznate, sve do 463. godine, kada je optužio Kimona, tada vodećeg atinskog vojskovođu i državnika, da nije iskoristio šansu koja mu se pružila za osvajanje Makedonije. Ovo implicira da se Perikle zalagao za agresivnu politiku atinske ekspanzije. Perikle je 462. godine podržao Efijatove reforme u pravcu dalje demokratizacije društva. Posle Efijaltove smrti Perikle je nastavio započeti demokratski preobražaj atinske države.
Atinsko društvo
Posle 462. godine u Atini nije bilo nikakvih opštih odjednom sprovedenih reformi kakve su sproveli Solon ili Klisten. Glavni cilj je postignut: ostaci oligarhijskog poretka bili su ukinuti, a vrhovna vlast je prešla u ruke atinskog demosa. Postojeći izvori ne omogućuju da se uvek jasno utvrdi kakve je konkretne zakonodavne forme donela ta promena – koji su od preživelih zakona i da li su odmah bili revidirani, kakvi su i kada uvedeni novi zakoni. Aristotel, koji se nije slagao sa novim poretkom, govori o tim promenama veoma uopšteno i neodređeno: "Državno uređenje sve više je gubilo svoj strogi poredak krivicom ljudi koji su se zanosili demagoškim ciljevima. U celokupnoj upravi Atinjani se nisu tako strogo pridržavali zakona kao što je to bilo ranije" (Atinski ustav). Prema Aristotelovom svedočanstvu, 457. godine za arhonta je prvi put bio izabran jedan zeugit, koji prema Solonovom timokratskom ustavu nije imao pravo da bude biran na to mesto.
Solonov ustav, međutim, zvanično, putem zakona, nije bio ukinut, ali su stvarno atinski građani – pripadnici nižih imovinskih razreda imali pristup na sve položaje u državi, izuzev dužnosti stratega. U Pseudo-Ksenofontovom Atinskom ustavu određeno se kaže da su na početku peloponeskog rata arhonti birani iz redova svih Atinjana. Takođe, poznato je da imovinsko stanje kandidata za izbor nije utvrđivano proverom, već je svakom kandidatu postavljano usmeno pitanje da li ima zeugitski cenz. Pri tome nijedan kandidat, ma koliko bio siromašan, nikad nije na to pitanje odgovarao negativno. Tako je utvrđivanje cenza svedeno na puku formalnost. Istina, i sam položaj arhonta u to doba izgubio je svoj značaj, pri čemu su izuzetak činili arhonti-eponimi i arhonti-polemarsi, u čije su nadležnosti i dalje spadali sudski poslovi koji su se odnosili na atinske građane i strance, a o kojima su oni donosili prethodne odluke.
U ovo doba uvedeno je i nagrađivanje rada za obavljanje javnih funkcija, koje je vršeno iz sredstava državne blagajne. To je otpočelo na osnovu Periklovog zakona o platama helijasta kojima bila određena nagrada od 2 obola za svako zasedanje. Karakter te mere bića jasan ako uzmemo u obzir da je atinski narodni sud – helijeja, imao 6.000 zakletih porotnika koji su svake godine bili birani kockom. Nagrađivanje porote predstavljalo je samo početak celokupnog sistema drugih plaćanja. Na predlog Perikla, državna blagajna počela je da sirmošanim građanima isplaćuje tzv. theorikon – pozorišni novac. Namera theorikona bila je da se građanima pruži mogućnost za odmor i razonodu za vreme praznika kada su u Atini prikazivane pozorišne predstave. Sasvim je moguće da je u ovo vreme uvedena i isplata dnevnica članovima Veća pet stotina (po 5 obola na dan), koje je sada zasedalo mnogo češće; zatim su uvedene plate arhontima i nizu drugih službenih lica, plate građanima koji su bili u vojsci i floti.
Plaćanje rada na državnim dužnostima pružilo je masi atinskih građana mogućnost da aktivno koriste svoja politička prava. Otada je svaki, pa i najsiromašniji građanin Atine mogao da gotovo sve svoje vreme posveti javnim poslovima. Tako su, na primer, počeli da porotnike biraju prvenstveno iz najsiromašnijih slojeva atinskog stanovništva – učešće u radu suda za mnoge je građane postalo izvor prihoda za život. Ovi izdaci iznosili su relativno mali procenat u stavci rashoda atinskog budžeta. Atinska država je lako podnosila takve izdatke, jer je stajala na čelu Atinskog pomorskog saveza i jer je taj savez već prerastao u atinsku pomorsku državu čiji su podanici bili obavezni da redovno uplaćuju foros. Upravo je Perikle inicirao prenošenje savezne blagajne sa ostrva Delosa u Atinu, čime je Atinjanima bilo omogućeno da se služe tim novcem bez ičije kontrole. Perikle je za vreme svoje vladavine koristeći budžet atinskih država pravio višespratnice koje su sadržale mehanizam kojim su se ljudi peli na više spratove bez većeg napora. Istoričari tvrde da su na osnovu ovog mehanizma nastali današnji liftovi.
Značajan je Periklov zakon o sastavu atinskog građanstva, donesen 451/0. godine. Pre tog zakona atinskim građaninom smatran je onaj kome je otac bio atinski građanin koji je priznao novorođenče, nad njim izvršio određene obrede i uveo ga u spisak građana svoje deme. Majka novorođenčeta pri tome nije morala da bude atinska građanka. Prerastanje Atine u jedan od najvećih političkih, kulturnih i ekonomskih centara Grčke učinilo je da je ona postala privlačna tačka za građane drugih gradova; sva dobra koja su uživali atinski punopravni građani prirodno su kod mnogih drugih izazvala želju da se orode sa Atinjanima ili na bilo koji drugi način uključe u njihove redove. Međutim, finansijske mogućnosti atinske države nisu bile neograničene. Porast broja atinskih građana ugrožavao je tako njihove privilegije. Zato je Perikle 451/0. godine doneo zakon, prema kome se za sticanje atinskog građanstva postavljaju drugi uslovi: od sada je prava atinskog građanina dobijao samo onaj čiji su i otac i majka po svom rođenju spadali među prave Atinjane. Suština tog zakona najjasnije se ispoljila 444. godine, kada je egipatski vladar Psametih poslao na poklon atinskom demosu 40.000 medimni pšenice koju je trebalo podeliti građanima. Upravo su tada sa svih strana počele da stižu tužbe i atinski sud bio je pretrpan mnoštvom parnica o nezakonito rođenima. Rezultat tih procesa bilo je osetno smanjenje broja onih koji imaju pravo na dobijanje žita; time je povećan deo koji pripada punopravnim građanima.
Državno uređenje
Puna zakonodavna, izvršna i sudska vlast pripadala je u Periklovo doba svim punopravnim građanima koji su bili organizovani u narodnu skupštinu – eklesiju. Eklesija, koja se okupljala na brežuljku Pniksu otprilike svakih deset dana, nije svoja prava ni na koga prenosila, već ih je koristila neposredno. Pravo učešća u skupštini imali su svi punopravni muškarci koji su navršili trideset godina života. Svakom učesniku bila je zagarantovana sloboda govora i zakonodavna inicijativa. Svako je mogao istupiti s bilo kakvim predlogom, s kritikom svakog od službenih lica ili već prihvaćene i sprovedene mere, svakog zakonskog projekta. Teško je stoga tačno definisati krug pitanja kojima se bavila eklesija. Raspolažući neograničenim pravima, ona je mogla raspravljati o bilo kojem pitanju, bilo da je spadalo u delokrug sudstva ili nekog od službenih lica. U praksi eklesije od najvećeg su značaja bili sledeći poslovi: izbor stratega i drugih viših vojnih funkcionera, objava rata, sklapanje mira, zaključivanje saveza i druga pitanja spoljne politike; dodeljivanje prava građanstva, primanje računa viših službenih lica; donošenje najraznovrsnijih zakona; pretresanje i donošenje državnog budžeta. Sva pitanja rešavana su javnim glasanjem, dizanjem ruku. Tajno glasanje primenjivano je samo u izuzetnim slučajevima, a uvek kada se radilo o pojedincu – tzv. νόμος επ' ἀνδρί: tada su glasali spuštanjem raznih kamenčića u urnu. Tajno je glasanje, dakako, primenjivano i prilikom izricanja kazne ostrakizma. Odluke narodne skupštine unošene su u zapisnike, koji su uvek počinjali formulom "Odlučili su veće u narod".
Struktura Veća pet stotina, čije su se sednice održavale svaki dan, i to obično u većnici (buleuterion) na agori, bila je uglavnom ista kao i u vreme Klistena. Ono se sastojalo od predstavnika deset fila, po 50 pritana iz svake. Pritani su redom obavljali svoje funkcije, po strogo utvrđenom redu prema kome je i godina bila podeljena na deset delova. Funkcije veća sastojale su se u pripremama predmeta za narodnu skupštinu i rešavanju nekih pitanja drugorazrednog značaja između dva zasedanja eklesije. Na samoj skupštini takođe su bila u delokrugu Veća pitanja predsedavanja, određivanja roka za saziv idućeg zasedanja skupštine, sastavljanja dnevnog reda itd. Nijedno pitanje nije se moglo pretresati u narodnoj skupštini dok se prethodno o njemu ne izjasni Veće. Ali time Veće ni u kojem slučaju nije stajalo iznad skuštine. Tu se zapravo radi o proceduri koja je uslovljena time što skupština zbog svoje glomaznosti nije mogla da pretresa pitanja s potrebnom pažnjom i ozbiljnošću ako ona nisu bila unapred obrađena. Veće se moralo starati i o tome da se izvrše odluke narodne skupštine. Osim toga, ono je posredovalo u poslovima sa drugim državama, uvodilo u narodnu skupštinu poslanstva, sklapalo i zakletvom potvrđivalo ugovore. Ono je takođe primalo izveštaje od raznih činovnika, davalo im uputstva i moglo ih kazniti novčanom kaznom do iznosa od 500 drahmi. Veće je za svoj rad bilo odgovorno; ako nije bilo prigovora, na kraju mandata dobijalo je počasni venac.
Atinski sud porotnika – helijeja – i po svojoj strukturi, i po svojim funkcijama, i po osobenostima načina rada, predstavljao je jedinstvenu instituciju. Helijeja je brojala 6.000 porotnika, koji su bili podeljeni u deset dikasterija, po 500 ljudi u svakoj (po 100 porotnika u svakoj dikasteriji smatrano je rezervom). Da bi se sprečilo podmićivanje, sudski predmeti su dikasterijama raspoređivani žrebom. U naročito važnim slučajevima sastavljane su po dve, čak i po tri dikasterije, radi pretresanja jednog predmeta. Sudski proces u helijeji bio je izgrađen na principu takmišenja (agon). Porotnici bi saslušali i podnosioca tužbe i tuženog i svedoke, dozvoljavali su im da se svađaju na licu mesta; kad bi porotnicima cela stvar postala jasna, pristupali su glasanju. Pri tome, atinski sud nije poznavao specijalne tužioce. Optužbu u bilo kom predmetu – čak i u slučaju kada se radi o interesima države – podnosio je i branio svako ko je hteo. Principijelno se smatralo da su državni interesi pitanja koja treba da leže na srcu svakog građanina, pa je prema tome svako imao dužnost i pravo da istupi u njihovu odbranu na sudu. Nije bilo ni profesionalnih branilaca: svaki građanin morao je da se brani sam. U slučaju da se neko osećao nesposobnim da to učini, obraćao se stručnjaku (logografu) i zatim je učio napamet govor koji bi mu on napisao. Karakterističan je odnos atinskog suda prema robovima. Ako je neki rob morao da istupi kao svedok, po zakonu je morao svoj iskaz dati samo uz mučenje. Ako bi rob pri tome umro, njegovom vlasniku bila bi nadoknađena vrednost – materijalna šteta pričinjena sudskim procesom.
Od službenih lica koja su svoja ovlašćenja dobijala svake godine putem izbora u narodnoj skupštini najveći značaj imao je kolegijum desetorice stratega. Na tu dužnost počev od 444. godine, pa tokom daljih 15 godina, biran je i sam Perikle ponovo svake godine. U vreme Perikla stratezi nisu primali platu, pa su na tu dužnost mogli pretendovati samo imućni ljudi. U rukama stratega bila su koncentrisane najvažnije funkcije administrativne, izvršne i vojne vlasti. Stratezi su komandovali atinskom flotom i vojskom, obavljali su sve poslove spoljne politike atinske države i predstavljali su je u diplomatskim pregovorima, vodili su finansijske poslove itd. Raspolažući tako širokim ovlašćenjima, stratezi su se istovremeno nalazili pod stalnom kontrolom narodne skupštine, kojoj su morali polagati račune. U slučaju da skupština oceni delatnost stratega kao nezadovoljavajuću, mogla ih je razrešiti dužnosti pre roka i izabrati nove. Sedište stratega (strategion) nalazilo se na agori.
Pre stupanja na dužnost svaki je službenik morao da prođe neku vrstu ispita (dokimasia), koji vrši sud, samo su arhonte ispitivali i Veće pet stotina i sud, a članove Veća bivši saziv Veća. Tom prilikom proveravalo se da li je službenik pravi građanin, da li je ispunio svoje građanske dužnosti, da li neporočan itd., što je sve trebalo dokazati svedocima. Za neke su se službe tražila i posebna svojstva: tako se za arhonte tražilo da im dedovi i s očeve i s majčine strane budu građani; za stratege – da su oženjeni i da imaju posed u Atici. Nakon službe svaki je službenik polagao račun: dok nije položio račun on nije od svoje imovine mogao nikome ništa dati ni iz zemlje otići.
Stabilnost poretka
Važno je takođe da se razmotri pitanje opštih garancija za stabilnost poretka u doba Perikla. Kao što je rečeno, atinska narodna skupština koja se sastajala svakih deset dana imala je vrhovnu vlast u državi. Prema tome, ona je raspolagala i pravom da menja osnovne državne zakone, koji su činili njen ustav. Stoga se, teorijski gledano, opasnost bitnih promena postojećeg državnog poretka javljala sa svakim sastankom građana na Pniksu. Da bi se sprečila ta opasnost, u Atini su postojale posebne institucije koje su atinskom ustavu garantovale izvesnu trajnost.
Najvažnija među njima bila je institucija γραφὴ παρανόμων, tj. "tužba protiv onih koji su predložili loše zakone". Svaki građanin koji je želeo da pokrene ovu tužbu o tome je davao izjavu u skupštini. Zatim je morao da se zakune da neće to svoje pravo koristiti na štetu atinskog naroda, i posle toga bi on sam iznosio prigovor na bilo koji predlog koji je iznesen u skupštini ili na zakon koji je već bio usvojen, a koji je, po njegovom mišljenju, u suprotnosti sa postojećim zakonodavstvom. Takav prigovor odmah je obustavljao vrednost predloga, odluke ili zakona, a cela stvar ustupana je narodnom sudu – helijeji. U sudu je podnosilac pritužbe pred sudijama porotnicima dokazivao osnovanost svog protesta prema pravilima takmičarskog procesa. Kao branilac osporenog predloga, odluke ili zakona nastupao je onaj građanin koji ih je u svoje vreme podneo narodnoj skupštini ili posebna komisija koja je stvar sprovela u narodnoj skupštini. Saslušavši obe strane, sudije su donosile odluku. Ako je pritužba bila prihvaćena kao osnovana, onda su se osporeni zakon ili odluka ukidali, a građanin koji ih je u svoje vreme predložio odmah se pozivao na odgovornost pred sudom "zato što je sugrađane doveo u zabludu". Sud ga je mogao osuditi na veću novčanu kaznu ili na još strožiju kaznu uključujući i progonstvo ili smrtnu kaznu. Danas se često upotrebljava čuvena Periklova rečenica koju je izgovorio za vreme jednog suđenja: "Ljudi nemojte krv prolivati, kad sve može lepa reč da učini".
Na taj način, za svaki svoj predlog u narodnoj skupštini građanin je odgovarao svojom imovinom i životom, i nije bio odgovoran samo pred organima države već i pred svakim drugim atinskim građaninom. Međutim, u korišćenju prava pritužbe svakog građanina na protivzakonitosti bile su moguće i zloupotrebe: bilo je i takvih koji su hteli da koriste pravo "grafe paranomon" u cilju nanošenja štete državi. Takva mogućnost takođe je bila predviđena atinskim zakonodavstvom: ako je helijeja odbacila pritužbu podnesenu putem "grafe paranomon" i ako je za njenog podnosioca glasalo manje od jedne trećine porotnika, onda su tog podnosioca na licu mesta pozivali na sudsku odgovornost zbog neosnovanosti pritužbe i mogli su mu izreći srogu kaznu.
Drugu garanciju stabilnosti postojećeg poretka predstavljala je naročita procedura za sprovođenje zakona. U državnom pravu Atinjana treba razlikovati zakone – nomoje i obične odluke – psefizme. Psefizme su imale kauzalan karakter, a zakoni – opšti. Za sprovođenje običnih odluka nije bila potrebna neka naročita procedura; nasuprot tome, sprovođenje zakona bilo je skopčano sa proceduralnim pravilima kojima se namerno odlugovlačilo njihovo pretresanje kako bi se narodna skupština sačuvala od opasnosti da na brzinu i nepromišljeno donese neku odluku.
Međutim, u antičkom državnom pravu nije postojao pojam kvoruma. Neposredno učešće u narodnoj skupštini shvatano je kao pravo, a ne kao obaveza. Zato, ako neko od građana nije dolazio na zasedanje skupštine, smatralo se da na neki način prenosi svoje pravo na prisutne, i odluka eklesije imale su zakonsku snagu bez obzira na broj građana koji su je doneli. Tako se desilo da je atinska skupština, posebno za vreme peloponeskog rata, često donosila sasvim slučajne odluke koje su bile u suprotnosti sa interesima države i opštim kursom njene politike. Među funkcionerima biranim žrebom ili glasanjem u skupštini često su se mogli naći nezgodni ljudi i ljudi nesposobni za obavljanje dužnosti na koju su izabrani: njihova jedina prednost sastojala se u tome što su na dan izbora prisustvovali zasedanju na Pniksu. Takođe, zahvaljujući činjenici da služba stratega nije bila plaćena, nju su mogli vršiti samo bogati građani, koji često nisu bili naročito privrženi demokratiji, pa su na taj način mogli uticati na politički život zemlje.
Jasno je da su protivnici atinske demokratije nastojali da iskoriste slabe strane državnog uređenja za svoje interese. Oni se nisu mirili sa porazom i na sve moguće načine pokušavali su da vrate svoje izgubljene povlastice. Posle Kimonove smrti njihov je vođa postao Tukidid iz Alopeke, Milesijin sin, koji je u eklesiji redovno istupao protiv Perikla. Perikle je, međutim, odneo pobedu i putem ostrakizma prognao Tukidida iz Atine. Ali, oligarhijski elementi ni posle toga nisu položili oružje. Istina, uspeh u borbi protiv demokratije mogli su postići tek u godinama teških potresa u doba peloponeskog rata, tj. posle Periklove smrti.
Perikle se istovremeno sukobljavao i sa opozicijom u samoj demokratiji. Najsiromašniji slojevi Atinjana smatrali su da sprovedene reforme nisu dovoljne; oni su težili ka radikalnijem državnom preobražaju, prebacujući Periklu preteranu neodlučnost i umerenost. Periklova vlada morala je da računa s takvim raspoloženjima; imajući ih u vidu, ona je sprovodila specijalne mere. Za vreme Perikla, na primer, veliki razmah postigla je izgradnja javnih objekata. Ostvarena je davnašnja Temistoklova želja: gradska utvrđenja povezana su tzv. Dugim bedemima sa utvrđenjima luke Pirej. U samom gradu podignut je niz veličanstvenih građevina i postavljen je veliki broj divnih statua. Radeći intenzivno u tom pravcu, Periklova vlada koristila je i sredstva bogatih građana. U Atini su i ranije postojale tzv. liturgije, tj. dužnost najimućnijih građana da po izvesnom redu na svoj trošak odgovore obavezama vezanim za organizaciju pozorišnih predstava i opremanje brodova za atinsku flotu. U doba Perikla liturgije su predstavljale jednu od najvažnijih stavki u budžetu atinske države.
Climești (razvrstavanje)
Climești ima više značenja:
Urbano, Firenze
Urbano je naselje u Italiji u provinciji Firenze, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 41 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 53 m.
Clejani (razvrstavanje)
Clejani ima više značenja:
Bourdelles
Burdel je naselje i opština u jugozapadnoj Francuskoj u regionu Akvitanija, u departmanu Žironda koja pripada prefekturi Langon.
Mango (kantautor)
Giuseppe Mango, bolje poznat kao Mango (Lagonegro, 6. studenog 1954. - Policoro, 7. prosinca 2014.), talijanski pjevač, kantautor i pisac.
Stil mu je bio prepoznatljiv po fuziji raznih glazbenih žanrova poput popa, rocka, soula i world musica, ujedinjen glasom. Talijanski glazbeni kritičar Mario Luzzatto Fegiz definirao ga je kao "autentičnog inovatora talijanskih lakih nota".
Osim što je ostvario solističku karijeru, Mango je pisao stihove za glazbenike kao što su Mia Martini, Patty Pravo, Andrea Bocelli, Loretta Goggi, Mietta i Loredana Berté. Dio tih tekstova napisao je u suradnji s bratom Armandom. Pjesme su mu izvodili poznati međunarodni glazbenici, primjerice engleski pjevač Leo Sayer, francuska pjevačica Hélène Ségara i grčka pjevačica Eleftheria Arvanitaki.
Uspjeh je postigao tijekom 1980-ih i 1990-ih hitovima poput "Oro", "Lei verrà", "Bella d'estate", "Mediterraneo" i "Come Monna Lisa".
Tijekom koncerta 7. prosinca 2014. u Policoru, doživio je srčani udar i srušio se na pozornici: prevezen je u bolnicu, gdje je nedugo poslije preminuo.
Pesco Morello, Campobasso
Pesco Morello je naselje u Italiji u provinciji Campobasso, u regiji Molise.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 74 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 806 m.
Chicken, Alaska
Čikin je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Aljaska.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 7, što je 10 (-58,8 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
¡Viva América!
¡Viva América! ili La vera storia di Frank Mannata je špansko-italijanski gangsterski film snimljen 1969. godine u režiji Javiera Seta. Radnja se događa 1930-ih godina u Chicagu, a protagonist, koga tumači Jeffrey Hunter, je mladi Sicilijanac koji je tamo došao pomoći bratu (koga tumači Guglielmo Spoletini) koji vodi lokalnu gangstersku bandu te suprostvalja suparničkoj irskoj bandi. Hunter se za vrijeme snimanja ozlijedio, te se posljedicama te ozljede obično pripisuje njegova smrt nekoliko mjeseci kasnije.
Milovan Radojević
Milovan Radojević, crnogorski književnik i teatrolog, rođen je Beogradu.
Biografija
Diplomirao je Opštu književnost i teoriju književnosti na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Od 1988. godine bio je urednik i scenarista dokumentarnih emisija iz kulture Kulturno-umjetničkog programa RTV Crne Gore. Sada radi u Crnogorskom narodnom pozorištu u Podgorici kao urednik izdavačke produkcije. Priređivač je i autor više teatroloških publikacija. Autor je romana Dominik (2001) i zbirke priča Kiše... bijeli psi (2013).
Član je Crnogorskog P.E.N centra, Matice crnogorske, Crnogorskog društva nezavisnih književnika i Udruženja teatrologa Crne Gore.
La Garcita (razvrstavanje)
La Garcita ima više značenja:
Jasenova (Dolni Kubin)
thumb|desno|300px|[[Distrikt Bytča]] Jasenova je naseljeno mjesto u okrugu Dolni Kubin, u Žilinskom kraju, Republika Slovačka.
Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2011. godine naselje je imalo 402 stanovnika.
Super Fly (film)
Super Fly je američki kriminalistički film snimljen 1972. godine u režiji Gordona Parksa Juniora kome je to bilo debitantsko ostvarenje, poznat kao jedno od najuspješnijih, najuticajnijih, ali i najkontroverznijih ostvarenja blaxploitation žanra.
Protagonist, koga tumači Ron O'Neal, je crni diler kokaina koji, usprkos uspješne karijere koja mu je omogućila luksuz o kome većina njegovih sunarodnjaka može samo sanjati, zaključuje kako taj posao nema budućnosti te kako se iz njega treba povući. Radnja prikazuje, kako, u nastojanju da se financijski osigura za nastavak života, pokreće dotada najambiciozniju operaciju krijumčarenja 30 kilograma kokaina, ali i kako se pri tome mora suočiti kako sa izdajničkim suradnicima, tako i sa korumpiranom policijom.
Jedan od producenata filma bio je režiserov otac Gordon Parks, koji je prethodne godine postigao ogroman uspjeh sa Shaftom, koji se često navodi kao prvo blaxploitation ostvarenje. Film je snimljen sa prilično niskim budžetom u nezavisnoj produkciji, pri čemu su gotovo svi glumci i članovi ekipe bili crnci. Jedan od važnih sudionika bio je ugledni soul muzičar Curtis Mayfield koji je napisao istoimeni soundtrack, a čije će izdanje u obliku albuma postati veliki hit i postati jedan od prvih soundtrackova sa zaradom većom od samog filma.
Super Fly je i kao film postigao veliki uspjeh, a što se često tumači time da je protagonist u mnogo čemu prepoznat kao uzor za mladu afroameričku publiku, odnosno, što se, usprkos bavljenja kriminalom, nametnuo kao oličenje uspjeha i ostvarenja američkog sna. To je, sa druge strane, postalo predmetom teških optužbi od strane afroameričkog establishmenta, prije svega organizacije NAACP koja je javno osudila film. Super Fly je značajno uticao na modu, prije svega zbog kostima kojima je protagonist signalizirao svoje bogatstvo, ali kičerajskog ukrašavanja vlastitog automobila koga će ubrzo početi imitirati crnci u stvarnom životu, stvorivši trend tzv. "pimpmobila". Ron O'Neal je zahvaljujući filmu postao jedna od najvećih zvijezda blaxploitation žanra. Pokušaj da se uspjeh filma sljedeće godine dodatno eksploatirao sa nastavkom pod naslovom Super Fly T.N.T., pak, nije uspio
Quentin Tarantino je jedan od velikih poklonika Super Fly te mu je 1997. godine odao počast svojim filmom Jackie Brown.
Edgewood, Iowa
Edžvud je grad u američkoj saveznoj državi Ajova. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 864 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 864 stanovnika, što je 59 (6,4%) stanovnika manje nego 2000. godine.