cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zadar
Geografija
Nakon što su u 20. vijeku prevladali kopneni putevi na račun morskih, Zadar je i dalje zadržao prometnu važnost - kroz grad prolazi jadranska magistralna cesta, a u njegovoj neposrednoj blizini autocesta Zagreb - Split, dovršena 2005. godine. Odvojkom željezničke pruge je od 1966. povezan s Kninom, gdje se spaja na glavnu prugu Zagreb - Split. Međunarodnom brodskom linijom povezan s talijanskim gradom Ancona. Zračna luka Zadar nalazi se u Zemuniku, oko 14 km istočno od grada. U planu je gradnja brze ceste od luke Gaženica u Zadru do čvora Zemunik na autocesti, a u daljnjoj budućnosti i tzv. jadranske željezničke pruge (Gospić - Zadar - Split).
La Rayuela, Amatepec
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 153 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 850 m.
Zadar
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001., Zadar broji 72.717 stanovnika. Po veličini je, nakon Zagreba, Splita, Rijeke i Osijeka, peti grad u Hrvatskoj.
Prema etničkom sastavu, 92.8% stanovništva su Hrvati, 3.3% Srbi, a preostalih 3.9 % Albanci, Bošnjaci i Talijani.
Prije Drugog svjetskog rata, grad Zadar je imao oko 18.000 stanovnika. Nakon teških bombardiranja i iseljavanja Talijana neko je vrijeme stagnirao, ali s pojačanim gospodarskim razvojem naglo raste, i populacijski i teritorijalno. Tako 1961. ima 25.000 stanovnika, 1971. - 43.000, 1981. - 60.000, a 1991. čak 76.000. Ubrzanom izgradnjom su u njegov sastav do 1980 - ih uključena dotad zasebna naselja Bokanjac, Diklo i Dračevac.
Uprava
Administrativnom području Grada Zadra osim užeg gradskog područja pripadaju i obližnja naselja Babindub, Crno, Kožino, Las Vegas i Petrčane te otoci Ist, Iž, Molat, Olib, Premuda, Rava i Silba. Površina Grada, uključujući i navedene otoke, iznosi 194 km2.
Urbano područje Zadra upravno je podijeljeno na 21 mjesni odbor (Arbanasi, Belafuža, Bili Brig, Bokanjac, Brodarica, Crvene Kuće, Diklo, Dračevac, Gaženica, Jazine I, Jazine II, Maslina, Novi Bokanjac, Poluotok, Ploča, Puntamika, Ričina, Smiljevac, Stanovi, Vidikovac, Višnjik i Voštarnica ).
Od praistorije do rimskog doba
Šire zadarsko područje naseljeno je još od pradavnih vremena. Nalazi te ranije kulture datiraju još od starijeg kamenog doba, dok su u vrijeme neolitika arheološkim istraživanjima utvrđene brojne ljudske naseobine. Na periferiji današnjeg Zadra takve su se naseobine nalazile na području Arbanasa i Puntamike. Prije naseljavanja ilirskih plemena ovaj je prostor naseljavao pradavni mediteranski narod iz čijeg predindoeuropskog jezika vrlo vjerojatno potječe i sam naziv naselja - Jader, Jadra ili Jadera, koji su poslije preuzele i druge civilizacije. Ime naselja vezano je uz neki pradavni hidrografski pojam.
Ilirsko naselje potječe iz 9. vijek pne., koje je već u 7. i 6. vijek pne. značajno središte ilirskog plemena Liburni kojima je zadarska luka bila polazište za brojna trgovačka putovanja i sigurno sidrište. Jadasini kao stanovnici Idasse ili Jadera prvi se put spominju 384. pne. na grčkom natpisu iz Farosa (današnji Stari Grad na Hvaru) kao saveznici hvarskih starosjedilaca u borbi protiv novodoseljenih grčkih kolonista. Grčki geograf Skilaks Skarianderis spominje Zadar pod imenom Idassa, Jadar, a stanovnike naziva Jadasinima.
Sredinom 2. vijeka pne. zadarsko područje postupno osvajaju Rimljani, koji se sistematski naseljavaju u Zadru. Koloniju rimskih građana - Colonia Julia Jader osnovao je 48. pne. najvjerojatnije sam Julije Cezar. Zadar je postao samostalni municipij mahom isluženih rimskih vojnika, kojima je uz sam grad bila podijeljena i zemlja za obrađivanje.
thumb|300px|left|Morska vrata (Porta Marina)
Jader je bio uređen po svim načelima rimskog urbanizma: pet uzdužnih i veći broj poprečnih ulica stvaralo je pravilnu mrežu gradskih komunikacija, koje su dijelile grad po strogom geometrijskom redu na pravokutne kvartove - insule. Na zapadnom kraju grada izgrađen je glavni trg - rimski forum, a do njega nešto povišeni kapitolij s hramom. Oba prostora bila su omeđena dvokatnim trijemom, a na prostoru okrenutom moru izgrađen je gospodarski trg - emporij. Rimski Jader bio je zaštićen jakim zidima, na više mjesta ojačanih monumentalnim kulama, a imao je i javni vodovod s vodom iz 40 km udaljene Vrane, sustav kanalizacije, terme, amfiteatar i druge značajke visoko razvijenog urbanog života.
Rani srednji vijek
U razdoblju seobe naroda i prodora barbara dolazi do postupne stagnacije Zadra, a u 5. vijeku, već pod vlašću Istočnih Gota, grad je sasvim osiromašio, a zbog dotrajalosti brojne su javne građevine postale ruševine. Zadar je u to vrijeme (6. vijek) zasigurno pogodio i težak potres u kojem su razoreni cijeli kompleksi monumentalne rimske arhitekture, čiji će ulomci kasnije poslužiti kao građevni materijal. U razdoblju između 4. i 6. vijeka u Zadru se razvija i nova religija - kršćanstvo; grad ima svog biskupa, gradi se novo vjersko središte sjeverno od foruma s bazilikom i krstionicom, kao i drugi sakralni objekti. Nakon povlačenja Istočnih Gota s područja Dalmacije 537 godine te konačnog pada Zapadnog Rimskog Carstva, Zadar dolazi pod vlast Bizanta. Istovremeno započinju prodori Avara i Slavena koji su u ranom 7. vijeku u potpunosti razorili i opustošili Salonu, čime Zadar, kao jedini grad koji se othrvao napadima novih osvajača, preuzima ulogu novog upravnog središta Bizantske provincije Dalmacije. Ulogu glavnog grada Dalmacije zadržat će sve do 1918 godine.
Početkom 9. vijekka bilježi se u Zadru živa diplomatska aktivnost biskupa Donata, te gradskog kneza Pavla u sporu između Franačke države Karla Velikog i Bizantskog Carstva. Franci su, naime, nakratko osvojili Zadar, ali je mirom u Aachenu 812 godine grad vraćen Bizantu. Zadar se u potpunosti okrenuo k moru, pomorstvu i trgovini, a zahvaljujući novom strateškom položaju postaje gospodar prostora od kvarnerskih otoka do Kaštelanskog zaljeva. Bizantska Dalmacija nije bila teritorijalno jedinstvena cjelina, već skup gradskih općina na čelu sa Zadrom, a široka gradska autonomija doprinijela je razvitku dalmatinskih gradova kao slobodnih komuna. U svemu je tome prednjačio upravo Zadar, čiji je položaj u to doba bio jednak onome koji je imala Venecija.
Zadar u srednjem vijeku
U vrijeme silnog uspona srednjovjekovnog Zadra, grad postaje sve veća smetnja ambicijama moćnije Venecije, a u zaleđu se formira i raste hrvatska država. Zadar postupno uspostavlja ponajprije trgovačke, a potom i političke veze s Hrvatima, koji se sve više prihvaćaju i integriraju u gradskom životu. U 10. vijeku, bilježe se u Zadru hrvatska imena i to priora, suca, svećenika, opatica i redovnica, što svjedoči da je hrvatski etnički element osvojio sve gradske staleže. Zadrani poduzimaju napore za vlastito osamostaljenje od Bizanta u čemu svakako prednjači najmoćnija zadarska patricijska obitelj – Madijevci. U sporazumu s Bizantom Zadar je s ostalim dalmatinskim komunama 1069 godine pripojio svojoj državi hrvatski kralj Petar Krešimir IV., a poslije dinastičkih borbi i smrti kralja Dmitra Zvonimira 1089 godine, Zadar od 1105 priznaje vlast prvog hrvatsko-ugarskog kralja Kolomana. Od tada Zadar počinje sve češće ratovati s Venecijom. Prvi put Mlečani su napali i zauzeli Zadar 1000 godine, a siloviti će nasrtaji i povremena osvajanja uz otpor i pobune Zadrana potrajati sve do 1358 i zaključenja Zadarskog mira. thumb|300px|left|Zadarski Arsenal Zadar je posebno teško stradao 1202 godine kada je mletački dužd Enrico Dandolo za napadaj i opsadu iskoristio križare na 4. pohodu u Palestinu kada je počinjen jedan od najokrutnijih zločina u povijesti Zadra. Križari su se Mlecima obvezali platiti prijevoz brodovima do Egipta, a kako im nisu mogli platiti, Mlečani su ih iskoristili za razaranje, rušenje i pljačku Zadra. Hrvatsko-ugarski kralj Emerik osudio je križarski napad, jer je nastao sukob oko toga je li pravovjerno da Božja vojska napadne kršćanski grad. Zadar je ipak bio razrušen i osvojen, a stanovništvo raseljeno. Papa Inocent III ekskomunicirao je Mlečane i križare koji su sudjelovali u osvajanju. Poslije novih pobuna, grad je došao pod vlast hrvatsko-ugarskog kralja Ludovika I. i to (mirom u Zadru) 1358 godine.
Stanovništvo Zadra u razvijenom srednjovjekovnom razdoblju bilo je pretežno hrvatsko, o čemu svjedoči zapisa kardinala Bosona koji je 1177 godine pratio papu Aleksandra III. na putu za Veneciju. Kada su se papinske lađe zbog oluje sklonile u zadarsku luku, Zadrani su papu dočekali pjevajući na hrvatskom jeziku. Razdoblje od 11. do 14. vijeka, iako burno i puno opsada i stradanja, bilo je zlatno doba Zadra. Zadar je vještom politikom i trgovinom, te sposobnim pomorcima osigurao ključnu ulogu među gradovima na istočnoj obali Jadrana, što se odrazilo i na njegov izgled i kulturu (sagrađene su brojne crkve, bogati samostani, raskošne palače uglednih obitelji, izrađena je škrinja Sv. Šimuna). Jedan od najboljih primjera sjaja i moći tadašnjeg Zadra je i prvo Sveučilište na hrvatskom tlu kojeg su 1396 godine osnovali Dominikanci.
Od 15. do 18. vijeka
Poslije Ludovikove smrti Zadar priznaje vlast kralja Žigmunda, a zatim Ladislava Napuljskog koji je 1409., vidjevši da sve više gubi utjecaj u Dalmaciji, prodao Zadar i svoja dinastička prava na Dalmaciju Veneciji za 100.000 dukata. Tako je Venecija ponovno preuzela Zadar 31. srpnja 1409. godine, ovaj put bez borbe, ali uz napetosti i otpor zadarskog plemstva koji su ugušeni progonom i pljenidbom imovine. Zadar je i dalje administrativno središte Dalmacije, ovaj put pod mletačkom vlašću koja se proširila nad cjelokupnim dalmatinskim prostorom (izuzevši Dubrovačku Republiku). Mlečani su znatno ograničili političku i gospodarsku autonomiju Zadra, koji je unatoč svoj toj represiji, još uvijek grad izraženog prosperiteta. U tom vremenu u Zadru je rođen jedan od najslavnijih hrvatskih kipara i graditelja – Juraj Matejev Dalmatinac, glasovit prvenstveno po svom radu na šibenskoj katedrali, zatim velika imena renesansne umjetnosti – braća Lucijan i Franjo Vranjanin (Laurana), koji su se svojim kiparskim i graditeljskim djelima posebno proslavili u Italiji.
Razdoblje 16. i 17. vijeka obilježeno je u Zadru prodorima turskih osvajača koji su već početkom 16. vijeka osvojili zadarsko zaleđe, a sam grad se gotovo neprestano nalazi na dometu turskog topništva. Stoga započinje izgradnja novog sustava utvrda i zidina koji su bitno promijenili izgled grada. Za potrebe izgradnje novih moćnih peterokutnih utvrda srušene su mnoge kuće i crkve, pa čak i čitavo zadarsko predgrađe – Varoš Sv. Martina. Po svršetku njezine 40-ogodišnje izgradnje Zadar postaje najveći grad-utvrda u Mletačkoj Republici sa sustavom utvrda, bastiona, obrambenih kanala ispunjenih morem i novih velikih javnih gradskih cisterna. Tijekom temeljite pregradnje Zadra izgrađen je i cijeli niz sasvim novih javnih zgrada (Gradska loža i Gradska straža na tadašnjem Gospodskom trgu, više novih vojarni i skladišta, ali i raskošnih novih palača).
Uz općenito nesigurno vrijeme i niz turskih opsada i razaranja, unutar gradskih utvrda razvijala se visoka kultura življenja. U 16. i 17. vijeku značajna je aktivnost hrvatskih književnika koji pišu na narodnom jeziku (Jerolim Vidolić, Petar Zoranić, Brne Karnarutić, Juraj Baraković, Šime Budinić). Valja istaknuti i znamenitog slikara Andriju Medulića - Andrea Meldolla (oko 1510/1515-1563), koji se potpisivao kao «Andrea Schiavone» ili samo «Schiavone».
Uslijed stalne turske opasnosti stanovništvo se znatno prorijedilo te je došlo do opće stagnacije gospodarstva. Gradom je u 16. i 17. vijeku haralo i više žestokih epidemija kuge. Nakon više od 150 godina turske prijetnje, Zadar je oslabljen u ljudstvu, ali i materijalno osiromašen. Venecija naseljava novo stanovništvo, a pod nadbiskupom Vickom Zmajevićem u tri navrata se doseljavaju i Arbanasi koji formiraju novo naselje u predgrađu. Unatoč oskudici, u Zadru je 1783 godine izgrađeno «Plemićko kazalište» (Teatro Nobile) koje će biti u funkciji više od stotinu godina.
Nakon pada Venecije (1797) Zadar i Dalmacija pripojeni su Austriji, ali prva austrijska vladavina nad Zadrom trajala je samo do 1806 godine.
Zadar u 19. i 20. vijeku
Nakon osmogodišnje vlasti, Austrija je mirom u Požunu Napoleonu prepustila Veneciju, zapadnu Istru, Dalmaciju i mletačku Albaniju. Francuska vladavina nad Zadrom započela je u februaru 1806 godine i trajala je do decembra 1813 U to kratko vrijeme došlo je do značajnih društvenih reformi, a osnovan je i cijeli niz novih institucija, među kojima je i obnovljen zadarski univerzitet (studij medicine, niže i više kirurgije, farmacije, prava, graditeljstva i geodezije). Već u junu 1806 pokrenute su u Zadru i prve novine na hrvatskom jeziku «Kraljski Dalmatin», koje će izlaziti do 1810 godine.
U novembru 1813 započinje austrijska opsada Zadar, potpomognuta i britanskim trupama, a već 7. decembra austrijska vojska ponovno ulazi u Zadar. Druga austrijska vlast potrajala je sve do 1918, a Zadar i dalje zadržava status glavnog grada Kraljevine Dalmacije i sjedište je Dalmatinskog sabora (osnovano 1861.) i crkvene metropolije za čitavu Dalmaciju. Administrativne funkcije Zadra rezultirale su većim naseljavanjem stranog činovništva (1910. godine 60% stanovništva grada čine Talijani). Također, Zadar je jedina općina u Dalmaciji u kojoj autonomaši nikad nisu izgubili vlast. thumb|right|300px|Gradska l[[Lođa|ođa u Zadru]] S austrijskom vladavinom, Zadar je dobio gimnaziju (1816), otvara se prvi javni perivoj (1829), osniva se i Narodni muzej (1832); 1833 godine dovršena je cesta koja je Zadar preko Velebita povezivala sa Zagrebom i Bečom, a 1838 godine stavljen je u upotrebu prvi moderni gradski vodovod.
Zadar je u drugoj polovici 19. vijeka i žarište pokreta za kulturni i nacionalni preporod u Dalmaciji, a ovo razdoblje od posebne je važnosti za povijest grada koji se naglo razvija kao moderan europski grad. Ukazom cara Zadar je 1868 godine prestao biti grad-utvrda što se brzo odrazilo na njegov urbanistički razvitak. Izgrađeni su brojni javni i privatni objekti, među njima i Novo kazalište (kasnije Teatro Verdi) 1865 godine. Zadar postaje grad bogato uređenih trgovina i javnih prostora, luksuznih kavana i hotela, javnih knjižnica i čitaonica. Zadar je imao 6 tiskara i u njemu izlazi oko 40 različitih novina i časopisa, među kojima i Narodni list (1862) – danas najstarije živuće hrvatske novine. U gradu ponovno djeluju brojni važni hrvatski književnici kao što su Ivo Vojnović, Rikard Katalinić Jeretov, Milan Begović, Vladimir Nazor i dr.
Koncem stoljeća u Zadru se počela naglo razvijati prerađivačka industrija, posebice proizvodnja 33 vrste likera od kojih je Maraschino postao poznat širom svijeta. Na Silvestrovo 1894 u Zadru je zasjala električna gradska rasvjeta, prva sistematski provedena električna mreža u Hrvatskoj.
U Prvom svjetskom ratu Austro-Ugarska Monarhija doživjela je slom i raspad na više država. Zahvaljujući diplomatskim igrama saveznika prilikom pridobivanja Italije na svoju stranu, ali i nejasnom stavu pregovarača iz Kraljevine SHS, Rapallskim ugovorom (12. novembra 1920) Zadar je pripojen Italiji kao enklava na istočnoj obali Jadrana. U njenom sastavu Zadar je ostao sve do 1945. godine. 1921 godine proglašen je slobodnom lukom, te proživljava razdoblje talijanske uprave u čudnoj atmosferi lažnog izobilja. To je razdoblje intenzivne talijanizacije i iseljavanja Hrvata i privrednog propadanja grada uslijed neprirodne izolacije od zaleđa. Ulogu središta Dalmacije u potpunosti preuzima Split.
U Drugom svjetskom ratu Zadar je izložen teškim savezničkim bombardiranjima tokom 1943. i 1944. godine pri čemu je razoreno 80% historijske jezgre grada.
Konačno pripojen Hrvatskoj koja je tada bila jedna od konstitutivnih jugoslavenskih republika, Zadar je završetak rata dočekao gotovo potpuno razoren i napušten, s jedva 6.000 stanovnika. Nakon rata dolazi do iseljavanja talijanskog stanovništva, ali i velikog broja Hrvata, u Italiju. Na njihovo mjesto ubrzo i u velikom broju dolaze žitelji zadarskih otoka i zaleđa.
Privreda
Zadar je do Domovinskog rata bio jedan od ekonomski najrazvijenijih gradova u Hrvatskoj s raznovrsnim industrijskim granama. Upravo ta raznovrsnost omogućila mu je relativno brz oporavak nakon ratnih stradanja, pojačan izgradnjom autoceste Zagreb - Split i njezinog nastavka, nove luke u Gaženici. Ta teretno - industrijska luka će kad bude dovršena biti dio najbrže veze između Italije i Srednje Europe, te tako omogućiti daljnji razvoj Zadra.
Spomenici i znamenitosti
Mnoge su znamenitosti koje se mogu vidjeti u Zadru, zbog njegove duge povijesti koja seže do antičkih vremena. Neke od znamenitosti su:
thumb|300px|right|Crkva Sv. Donata iz 9. st. sagrađena na ostacima rimskog foruma Najpoznatiji je spomenik i simbol grada Zadra, ujedno i najpoznatija monumentalna građevina u Hrvatskoj iz ranog srednjeg vijeka. Sagrađena je na tradicijama ranobizantske arhitekure u ranom srednjem vijeku, najvjerojatnije početkom 9. st. Kružnog je oblika i nije se sačuvala u obliku kako je prvotno sagrađena. Nedostaje joj južna prigradnja, pa joj je središnja kružna jezgra s te strane vidljiva. Do 15. stoljeća nazivala se crkva Sv. Trojstva, a od tada nosi ime Sv. Donat, po biskupu koji ju je dao sagraditi. Prvi put crkva se spominje sredinom 10. stoljeća u spisima bizantskog cara Konstatina Porfirogeneta. Danas se njezin prostor zbog izvanrednih akustičnih karakteristika koristi za glazbene programe ("Glazbene večeri u sv. Donatu").
thumb|right|300px|Ostatci rimskog Foruma u Zadru Ispod temelja crkve Sv. Donata i biskupske palače proteže se pločnik glavnog trga iz rimskih vremena - Forum. Počeci mu sežu u 1. st. prije Krista. S tri strane Forum je bio opkoljen monumentalnim trijemom kojega su krasile akantusove vitice, girlande i maskeroni.
Kalelarga ili Široka ulica je glavna i najpoznatija zadarska ulica, koja se proteže u smjeru istok-zapad od Narodnog trga do Foruma. U Drugom svjetskom ratu su uništene gotovo sve zgrade u ulici, te je ona obnovljena u modernističkom stilu zadržavajući samo osnovni smjer.
thumb|left|280px|Portal Katedrale Sv. Stošije Zadarsku katedralu posvećenu Sv. Stošiji ukrašava izvana na pročelju ruža te na zabatu glavne lađe manja gotička ruža, naknadno umetnuta. Portali imaju karakterističan romanički oblik, danas unutrašnjost katedrale doima se svojom monumentalnošću (glavna lađa je triput šira od sporednih). Zvonik katedrale koji danas dominira Zadrom, započet je još u kasnom srednjem vijeku, da bi ga tek 1892. dovršio engleski arhitekt Thomas Graham Jackson po uzoru na zvonik rapske katedrale.
thumb|280px|Unutrašnjost crkve Sv. Marije Crkva Sv. Marije pripada ženskom benediktinskom samostanu sv. Marije koji je osnovala plemkinja Čika 1066. godine. Na mjestu nekadašnje neugledne crkve podigla je trobrodnu crkvu koja je posvećena 1091. godine. Njezina kći Vekenega početkom 12. st. sagradila je kapitularnu dvoranu i monumentalni zvonik. U samoj crkvi nalazi se i grobnica opatice Vekenge koja je umrla 1111. godine. Samostanski arhiv čuva vrlo vrijednu zbirku povelja u kojima se spominju hrvatski kraljevi iz 11. st. Pročelje crkve i njezin južni bočni zid, kao i glavni portal u renesansnom su stilu. Na zvoniku se nalazi natpis u spomen Kolomanovog ulaska u Zadar 1102. godine. Crkva je razrušena u anglo-američkom bombardiranju u Drugom svjetskom ratu, ali je uspješno rekonstruirana.
thumb|260px|left|Crkva Sv. Krševana - apsida Trobrodna bazilika s tri bogato ukrašene polukružne apside pripadala je muškom benediktinskom samostanu. Sagrađena je u romaničkom stilu i posvećena 1175., a ime je dobila po sv. Krševanu mučeniku, zaštitniku grada Zadra. Pročelje je jednostavno. U donjem dijelu nema nikakvih ukrasa osim glavnog portala. Unutrašnjost crkve krase freske romaničko-bizantinskih karakteristika. U svetištu se nalazi monumentalni glavni oltar izgrađen 1701. godine na kojega su 1717. postavljena četiri kvalitetna kipa od bijelog mramora koji predstavljaju zaštitnike Zadra. Rad su mletačkog kipara Alavise Tagliapiete. Zvonik se počeo graditi potkraj 15. st., ali nikada nije dovršen. Najljepši dio fasade je vanjski ukras, apsida.
thumb|300px|Crkva Sv. Šimuna u Zadru Prvobitno ranokršćanska trobrodna bazilika iz 5. st., potom pregrađena crkva Sv. Stjepana s gotičkim elementima iz 14. st., dok je današnji izgled s baroknim detaljima dobila u 16. st. Poznata srebrna škrinja Sv. Šimuna iz 1380. nalazi se na glavnom oltaru crkve. Škrinja je zlatarsko djelo velike vrijednosti koju je za relikviju Sv. Šime dala izraditi ugarsko-hrvatska kraljica Elizabeta. Škrinju je izradio zlatar Franjo iz Milana, nastanjen u Zadru. Južno od crkve nalazi se rimski stup postavljen 1729. godine, a sastavljen je od dvaju stupova rimskog hrama koji su se do tada čuvali na kapitoliju Foruma.
Crkva se nalazi na zapadnom kraju grada. Crkva je najstarija dalmatinska gotička crkva. Posvećena je 1280. Unutrašnjost je jednostavna. Iz kora se ulazi u sakristiju. Iza glavnog oltara crkve iz 1672. godine nalazi se nekadašnje svetište i u njemu korska sjedala bogato ukrašena rezbarijama u stilu cvjetne gotike iz 1394. godine, rad Gaicoma da Borga Sansepolcra.
Sakristija, koja se nastavlja na kor, vazna je za hrvatsku povijest, jer je u njoj 1358. godine sklopljen Zadarski mir između mletačke Republike i ugarsko-hrvatskog kralja Ludovika Anžuvinca, kojim su se Mlečani odrekli svojih pretenzija na Dalmaciju.
thumb|300px|Crkva Gospe od Zdravlja u Zadru Podignuta je u 18. stoljeću u baroknom stilu na mjestu starije crkve, kao mauzolej nadbiskupa Zmajevića. U njoj se čuvala slika Gospe od Kaštela koju je naslikao Blaž Jurjev Trogiranin u 15.st (danas je u stalnom postavu izložbe crkvene umjetnosti). Uživa veliki ugled i popularnost u brojnim generacijama Zadarskih žitelja. U drugom svjetskom ratu bila je potpuno razorena, te je preostao samo zvonik i malo svetište. Obnovljena je tek 1990. godine vrijednom donacijom pokojnog Msgr. Simeona Duce, koji je u njoj i pokopan.
Jednobrodna crkva Sv. Andrije odlikuje se jednostavnom fasadom iz 17. stoljeća, te ostatcima fresaka romano-bizantskih karakteistika sa kraja 12. stoljeća dok su južni bočni zid i apsida sagradeni u 5. stoljeću. Na njenu apsidu nadovezuje se crkvica Sv. Petra s antičkim elementima.
thumb|260px|left|Crkva Sv. Mihovila Pročeljem crkve Sv. Mihovila dominira reljefno ukrašen gotički portal iz 14. stoljeća. U njenoj jednobronoj unutrašnjosti nalazi se drevno oslikano polureljefno raspelo iz 13. stoljeća. U samostanu je smještena i manja zbirka umjetnina.
Gotička crkva sv. Dominika nalazi se zapadno od Kopnenih vrata. U sklopu samostana djelovalo je i prvo sveučilište koje se spominje još davne 1396. godine.
Pravoslavna crkva podignuta neposredno uz Forum u 16. stoljeću za potrebe grčkih pomoraca i trgovaca. U 18. stoljeću je nadograđena i predana na upotrebu srpskoj zajednici.
Danas su sačuvani samo temelji nekoć šesterolisne predromaničke crkve (isprva posvećene Sv. Uršuli), koja je još imala i kupolu, a umjesto jedne apside sagrađen joj je pravokutni krak sa zvonikom. U 16. stoljeću je porušena, 1883. godine arheološki istražena, nakon toga zasuta, te napokon 1966. godine otkopana i konzervirana. Priča kaže da oblik tlocrta ove crkvice, koja podsjeća na ključ, simbolizira ključeve Sv. Petra.
thumb|right|260px|Monumentalna Kopnena vrata (Porta terraferma) Michelea Sanmichelija iz 1543. godine u luci Foša Sačuvani su ostaci iz rimskog doba, iz srednjeg vijeka te najviše iz 16. st. Uz bedeme se nalazi srednjevjekovna "Kapetanova kula", a najslikovitiji se dio nalazi na južnom dijelu kod lučice "Foše", gdje se nalaze i Kopnena vrata iz 1543 (Michele Sanmicheli). Prema luci, blizu crkve Sv. Krševana nalaze se Morska vrata iz 1573.
U građevnom sklopu crkve Sv. Marije odnosno njezinog samostana, čiji su objekti tijekom drugog svjetskog rata bili teško oštećeni, 1972. godine formiran je reprezentativni postav - Stalna izložba crkvene umjetnosti, i jedna od najvrijednijih izložbi u Hrvatskoj, popularno nazvana “Zlato i srebro Zadra”.
Osnovan 1832. a izloženi su arheološki ostaci od 7. do 12. st. Izloženi su predmeti iz rimskog doba i prapovijesni arheološki materijal iz paleolika, neolitika, i metalnih doba.
Glavni zadarski trg i okupljalište. S njegove zapadne strane je crkva sv. Lovre iz 11.st; zgrada Gradske straže iz 1562. i toranj sa satom iz 18. st., a nasuprot se nalazi Gradska loža iz 13. st. Na sjevernoj strani trga je Gradska vijećnica podignuta 1934. godine u doba fašističke vladavine.
Dominantna točka zadarske panorame s mora, velebna zgrada na Novoj rivi izgrađena je početkom 20. stoljeća u neoklasicističkom stilu za potrebe Liceja Svetog Dimitrija. U njenom sklopu je i nedavno obnovljena kapela Sv. Dimitrija.
Zanimljivosti
thumb|left|260px|Zadarske morske orgulje na Novoj rivi thumb|150px|Znak morskih orgulja Morske orgulje, izvedene su po projektu arhitekta Nikole Bašića, smještene su u blizini novog pristaništa za cruisere, u sklopu zadarske rive, te su prepoznatljive kao posebno oblikovana obala u nekoliko redova stepenica koje se spuštaju prema moru. Stepenice se protežu na sedamdesetak metara obale, ispod kojih je, na razini najniže oseke mora, okomito na obalu ugrađeno 35 cijevi različitih dužina, promjera i nagiba, koje se koso uzdižu do obalnog poločanja i završavaju u kanalu (servisnom hodniku). Tu se na cijevima nalaze LABIUMI (zviždaljke), koje sviraju 7 akorda od 5 tonova. Iznad kanala su performirane kamene stepenice kroz koje izlazi zvuk, morem potisnut zrak.
Jedan od zaštitnih znakova grada Zadra. Oni već 800 godina s malim čamcima na vesla povezuju dva kraja gradske luke po svim vremenskim uvjetima, štedeći na taj način vrijeme svojim vjernim putnicima. Ova tradicija se već stoljećima prenosi s koljena na koljeno u nekoliko obitelji, a uspjela se održati unatoč svim izazovima modernog vremena. thumb|280px|Barkarijol sa zgradom Maraske
Arsenal je spomenik kulture nulte kategorije, izgrađen u 18. stoljeću za vrijeme mletačke uprave kao skladište za vojnu flotu. Nakon obnove funkcionira kao mediteranski gradski trg u zatvorenom prostoru i jedno je od središta javnog, kulturnog i zabavnog gradskog života bogato događanjima.
Gradovi prijatelji
Zadar je zbratimljen sa sljedećim gradovima:
Shandi, Santa Cruz Tacahua
Shandi je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santa Cruz Tacahua.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 80 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1541 m.
Libralato, Treviso
Libralato je naselje u Italiji u provinciji Тревизо, u regiji Венето.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 33 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 19 m.
Huehuetlán El Chico (razvrstavanje)
Huehuetlán El Chico ima više značenja:
Povelja
thumb|400px|Povelja [[Magna Carta]] Povelja, isprava kojom se dodjeljuje neko pravo, privilegij ili čast. Svečani pisani akt, ukrašen likovnim ornamentima i pisan svečanim stilom, kojim se objavljuje ili posebno važna poruka ili se obilježavaju značajna djela.
Antonio Xolio, San Andrés Tuxtla
Antonio Xolio je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini San Andrés Tuxtla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 524 m.
Unity Dow
Unity Dow (23. april 1959 -) je bocvanska pravnica, književnica, aktivistica i političarka, poznata po borbi za ženska prava, odnosno prva žena koja je postala sutkinja u historiji Bocvane. Stekla je veliki ugled ne samo u domovini nego i u ostatku afričkog kontinenta te je u nekoliko navrata bila angažirana kao stručni suradnik prilkom rješavanja sukoba u Ruandi i Keniji.
Martini, Isernia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 31 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 899 m.
Insheim
Inshajm je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 74 opštinska središta okruga Zidlihe Vajnštrase. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 2.167 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7337044.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Zidlihe Vajnštrase Inshajm se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Zidlihe Vajnštrase. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 149 metara. Površina opštine iznosi 8,0 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.167 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 271 stanovnika/km².
Ante Tresić-Pavičić
Ante Tresić Pavičić (Vrbanj na Hvaru, 10. srpnja 1867. – 27. listopada 1949., Split), bio je hrvatski književnik i političar, odnosno jugoslavenski diplomat.
Životopis
Pučku školu završio je u rodnom mjestu, a kasnije nastavlja školovanje u Splitu, Zadru, Kotoru i Beču, gdje studij povijesti i filozofije okončava disertacijom o Leibnizovom determinizmu. Prvu zbirku pjesama, potpisanu pseudonimom Mosorski guslar, objavljuje još kao student (Glasovi s mora Jadranskoga, 1891.) i odmah pokazuje sklonosti za oživljavanje antičkog duha. Uslijedilo je još nekoliko zbirki poezije, od kojih su najviše pažnje privukli Sutonski soneti (1904.), dok je doživljaje s puta u SAD, kamo se otisnuo 1905., iznio u putopisu Preko Atlantika do Pacifika (1907.). Upravo ti će putopisi postati najvrijedniji dio autorove književne ostavštine i donijeti mu epitet majstora hrvatske putopisne proze. .
U dramskom je stvaralaštvu zaokupljen temama iz nacionalne i rimske prošlosti pa od povijesnih drama možemo izdvojiti Katarinu Zrinjsku i Ljutovida Posavskog, kao i tetralogiju Finis Reipublicae. Također je napisao nekoliko romana (Izgubljeni ljudi, Pobjeda kreposti i Moć ljepote).
U rukopisu je ostao njegov deseterački povijesni ep Gvozdansko, u kojem kroz 32 pjevanja opisuje obranu istoimene utvrde od Turaka 1577. (djelo je tiskano posthumno 2000.), a izdavao je i časopise Novi viek (Zagreb, 1898.) i Jadran (Trst, 1903.).
Usporedno s književnom gradio je Tresić Pavičić i političku karijeru. U ranoj fazi je bio pravaš, no nakon Prvog svjetskog rata, u kome je zbog zalaganja za jugoslavensku ideju bio zatvoren od austro-ugarskih vlasti, postati ambasador Kraljevine SHS  u Madridu i  Washingtonu. Poslije je pisao u Spremnosti, gdje je objavio dva teksta (povijesni tekstovi o hrvatsko-mongolskim ratovima i o opsadi i padu utvrde Gvozdanskog).
Dana 8. ožujka 2017. HAZU je preuzela njegovu ostavštinu, a koja će se ubuduće nalaziti u Arhivu HAZU u Zagrebu kao Donacija gospođe Vesne Tresić Pavičić: Rukopisna književna djela i arhivsko gradivo.
Agua Zarca, Bolaños
Agua Zarca je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Bolaños.
Declo, Idaho
Deklo je grad u američkoj saveznoj državi Ajdaho.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 343, što je 5 (1,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Sukraloza
Sukraloza je veštački zaslađivač. Najveći deo unete sukraloze se ne rezlaže u telu, te ona ima nisku kalorijsku vrednost. U Evropskoj Uniji, ona je takođe poznata pod E brojem (kod aditiva) E955. Sukraloza je oko 320 do 1.000 puta slađa od saharoze (stonog šećera), dva puta je slađa od saharina, i tri puta od aspartama. Ona je stabilna na povišenoj temperaturi i u širokom opsegu pH vrednosti. Stoga se ona može koristiti pri pečenju, kao i u proizvodima koji imaju dug rok trajanja. Tržišni uspeh proizvoda baziranih na sukralozi potiče od njenog povoljanog ukusa, stabilnosti i sigurnosti u odnosu na ostale niskokalorične zaslađivače. Sukrulozni zaslađivači su u prodaji pod mnoštvom imena, neka od kojih su: Splenda, Sukrana, SucraPlus, Candys, Cukren i Nevella.
Mascouten
Mascouten (Mascoutin), pleme Algonquian Indijanaca čiji je prvotini dom bio na jugozapadu Lower Michigana, odakle su ih od 1640.-tih pa do 1660 protjerali Indijanci Ottawa, Attiwandaronk i Iroquois Indijanci. Na područje Wisconsina dolaze negdje 1660. u dvije grupe, Sjeverna ili Gornja (Northern ili Upper) koja se nastanila među Wea Indijance na južnom području uz jezero Winnebago, i Južna ili Donja (Southern ili Lower) koja se pomiješala sa plemenima Fox i Kickapoo na rijeci Milwaukee.
Ime
Ime Mascouten, koje se javlja u više varijanti (Mascoutin, Mathkoutench i Musketoon) dolazi iz jezika Fox Indijanaca u značenju "little prairie people." Naziv kojim su sami sebe nazivali nije poznat. Ostali stariji nazivi kojim su ih nazivali Huron Indijanci Assistaeronon ('Fire people'), Assitaehronon, Assitagueronon ili Attistae, nisu se odnosili samo na njih nego i na ostale skupine plemena sa Lower Michigana. Naziv Ontouagannha irokeški je naziv i također je označavao sva plemena koja nisu govorila irokeškim jezikom. George Rogers Clark u svom izvještaju naziva ih Meadow Indians, a Nicolet poznaje za njih naziv Rasaouakoueton, u kojem je početno slovo  ' R'  ništa drugo nego pogreška u pisanju, i da je umjesto njega trebalo stajati glas  'M'  pa dodobivamo Masaouakoueton, odnosno radi se o ranoj varijanti imena Mascouten.
Povijest
Kroz povijest ovi Indijanci su pozati pod nizom naziva, a imena kojima su nazivani obuhvaćali su i druga plemena. Svakako treba spomenuti naziv Assegun ili Bone Indijance, za koje Hodge smatra da su bili Mascouteni, ili barem pleme veoma srodno njima, dok su još živjeli u području oko Mackinawa i Sault Ste Marie, odakle su ih protjerali Ottawa i Chippewa Indijanci na Lower Michigan. Pod terminom Muskutáwa Fox Indijanci označavaju sami sebe, ali i plemena Wea, Piankashaw, Peoria i Kaskaskia Indijance, i to kroz period dok su živjeli na prerijama Illinois i Indiane. Postoji i naziv Mashkótens što je dan od Potawatomi Indijanaca onom dijelu njihovog plemena koji je službeno nazivan "Prairie band", i koji je obitavao na prerijama sjevernog Illinoisa.
Prema tradiciji Ottawa koje je zapisao Schoolcraft, u ranim su danima u blizini Michilimackinaca živjeli Assegun, ili Bone Indijanci, koje su nakon nekoliko borbi Ottawe protjerali na jug do Grand Rivera u Michiganu. Tijekom ovih borbi na istočnoj obali jezera Michigan Ottawa i Chippewa Indijanci uvučeni su u razmirice sa nekim plemenom Mushkodainsug (ili Mascoutens). Od tog perioda Assegun i Mascoutens postaju konfederacija, i otjerani su duboko na jug poluotoka. Tu na jugu Michigana oni nailaze na Sace, sa kojima će kasnije preći u Wisconsin ,navodno oko južne obale jezera Michigan, smatra Hodge. Poznata povijest započet će tek dolaskom Francuza u ranom 17 stoljeću.
Od Francuza Mascoutene prvi spominje Champlain 1616, pod imenom Asistagueroüon, i pod imenom Assistagueronons ih locira na svojoj mapi južno od jezera Huron, za jezero Michigan on još nije čuo, i navodi kako su u ratu sa Ottawama. Sagard ih 1636. smješta 'deset dana putovanja' zapadno od južnih obala Georgian Baya. Spominju ih i Jezuiti (1640) sa informacijom da su u ratu sa Attiwandaronkima ili Neutralcima, prijateljima Ottawa.
Prvi kontakt sa ovim plemenom, kaže Hodge, imao je Nicolas Perrot koji je posjetio njihovo selo na rijeci Fox u Wisconsinu, što Sultzman ne spominje. Sljedeći putnik koji spominje Mascoutene bio je Jean Nicolet. Ni njegov posjet selu Mascoutena nije siguran, a po Sultzmanu za njih i ostala plemena tek je čuo od Winnebaga sa Green Baya. Sigurno je pak da ih 1670 posjećuje jezuit Claude-Jean Allouez i 1673 otac Jacques Marquette, obojica ih nalaze između rijeka Fox i Wisconsin. U to su vrijeme u tim krajevima obitavali Kitchigami, Assegun (Bone), Mundua i Noquet, koji će, smatra Sultzman, biti apsorbirani od Mascoutena. Pleme Wea ovdje se odvojilo od ostalih grupa i naselilo u svom vlastitom selu blizu Chicaga, dok su Mascouteni otišli na rijeku Melleoki (Milwaukee), osnovavši svoje vlastito selo.
Godine 1684, u vrijeme napada Irokeza na Fort St. Louis, Mascouteni žive sa Miamima kod Fort St. louisa, bilo je to vrijeme Dabarskih ratova koji su se razvukli od 1630. pa sve do 1700. Južni mascouteni Kickapoo i Foxi trovali su tada u tom kraju, i ispočetka tolerirali trgovinu Francuza sa njihovim neprijateljima Siouxima. No poklopilo se da je pala cijena krznima, pa se zaratiše duž Mississippija Mascouten, Fox i Kickapoo sa Siouxima. Od 1701. Maascouteni se nastaniše na rijeci Ohio u južnom Illinoisu ,a te ih godine pogodiše boginje i mnogo oslabiše. Tada ih počinju napadati i pro-britanski Chickasawi ,pa se Indijanci povukoše na rijeku Wabash, i uđu u savez sa plemenima Wea i Piankashaw. Devet godina kasnije (1710) malarija pohara doline Mississippija i Ohia i decimira Miamije, Illinoise i Mascoutene.
Okupi se tada preko 1,000 Foxa, Kickapooa i Mascoutena blizu Detroita, pa Potawatomi, Wyandoti i Ottawe odlučiše da ih otjeraju otuda. U rano proljeće 1712. Potawatomi i Ottawa ratnici napadnu na lovačku družinu Mascoutena blizu rijeke St. Joseph u južnom Michiganu. Mascouteni pobjegoše svojim starim prijateljima Foxima blizu Detroita koji su se pripremali za rat. Ovo pokuša spriječiti neki Dubuisson, ali Foxi, Kickapoo i Mascouteni napadnu Fort Pontchartrain (danas Detroit), i tako započne Prvi Fox rat, koji potraje od 1712-1716.
Iste te godine (1712) Potawatomi, Wyandoti, Ottawa i Mississauga Indijanci krenuli su u napad na u kojem su pobili preko 1,000 Foxa, Mascoutena i Kickapoosa.
Godine 1718. Mascouteni i Kackapoo žive zajedno u jednom selu na Rock Riveru u Illinoisu, tek 200 muškaraca. Godine 1736. 60 ratnika iz plemena Mascouten i Kickapoo živi na rijeci Fox u Wisconsinu, a pripadaju totemima Wolf i Deer. Oni se još spominju do kraja 1770.-tih. Sjeverni Mascoutensi priključili su se konfederaciji Sauk 6 Fox i izgubili svoje ime. Druga Grupa Južni ili Southern Mascoutens priključili su se Kickapoosima i nestali i povijesti.
Etnografija
Način života Mascoutena isti je kao i kod ostalih Algonquian plemena u području Velikih jezera.
Bridgeport, Oklahoma
Bridžport je grad u američkoj saveznoj državi Oklahoma.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 116, što je 7 (6,4 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Insul
Insul je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 74 opštinska središta okruga Arvajler. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 474 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7131034.
Ifigenija u Aulidi (TV drama)
Ifigenija u Aulidi je jugoslavenska TV drama u produkciji RTV Zagreb emitirana 1983. godine. Predstavlja adaptaciju istoimene tragedije drevnog grčkog pisca Euripida. Režirao ju je Tomislav Radić, a naslovnu ulogu tumači Maja Freundlich.
Insul
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Arvajler Insul se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Arvajler. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 218 metara. Površina opštine iznosi 5,0 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 474 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 95 stanovnika/km².
Metoac
mini|[[Stephen Talkhouse iz plemena Montauk ili Montaukett. Potomak je poglavice Wyandanch.]] mini|Metoac plemena Metoac (često nazivani Montauk, po glavnom plemenu), plemenski labavi savez (konfederacija) Algonquian Indijanaca iz istočnih i središnjih predjela Long Islanda u New Yorku.
Ime
Ime Metoac nastalo je kontrakcijom riječi Meht-anaw-ack,  'land of the ear-shell' , prema Tookeru. naziv dolazi po velikoj količini školjaka koje se nazivaju  'univalve' , ili u običnom AmerEngl govoru periwinkle, od kojega su ovi Indijanci proizvodili wampume. Za značenje riječi Montauk, što je i ime vodećeg plemena značenje (prema Swantonu) nije poznato.
Sela
Od sela koja su imala plemena Metoaca spominju se (²Hodge; ostali samo kod Sultzmana): Amagansett, Aquehogue, Ashamomuck, Asharoken, Canarsee², Caumsett, Connetquot (Cannetquot), Cotsjewaminck², Cutchogue² (pleme Corchaug), Jameco², Keskaechquerem (?)², Manhasset, Marychkenwikingh², Mashomack, Maskahnong, Maspeth² (pleme Canarsee), Massapequa, Mastick, Mattituck² (pleme Corchaug), Merric ili Merrick², Mirrachtauhacky, Mochonnekonck (kod Sultzmana Mochgonnekonck), Montauk², Moriches, Nachaquatuck², Nesaquake², Nesconset, Nissequogue, Ouheywichkingh², Ouogue, Patchoag², Poosepatuck (Poospatock), Rechquaakie², Rechqunakie, Setauket², Shagwong, Sichteyhacky², Syosset, Wawepex² (pleme Matinecock). Ovamo treba pridodati i njihova sela na Cold Springu (pleme Matinecock), Cow Harboru (pleme Matinecock), Fireplace, Flushing (pleme Matinecock), Glen Cove (pleme Matinecock), Hog Island (pleme Manhasset), Huntington (pleme Matinecock), Ram Island (pleme Manhasset), Shelter Island (pleme Manhasset) i Westhampton.
Povijest
Metoac Indijanci nekoć su bili brojna skupina Algonquian Indijanaca koja je 1600. mogla iznositi oko 10,000 duša, podijeljenih u više plemena od kojih Hodge navodi Canarsee, Corchaug, Manhasset, Massapequa, Matinecoc, Merric, Montauk, Nesaquake, Patchoag, Rockaway, Secatoag, Setauket i Shinnecock. Vodeće pleme bii su Motauk, ali sva ova plemena živjela su pod dominacijom Pequota, odnosno do njihovog uništenja 1637., nakon čega su ih napali neprijateljski Narragansett Indijanci. Boleštine i ratovi sveli su populaciju Metoaca na oko 500 (1659). Do 1788. preživjelo ih je svega 162, od kojih se većina priključila drugim nadvladanim skupinama Algonquiana, posebno Brotherton Indijancima u okrugu Oneida u New Yorku. Popisom iz 1910. utvrđen je broj od 167 Shinnecocka, 29 Montauka i jedan Poosepatuck. U današnje vrijeme na Long Islandu nalaze se dva rezervata i to Shinnecock s 400 pripadnika ovog plemena i 200 Unkechaug na rezervatu Poospatock. Ovom broju, kaže Sultzman, treba pridodati i preko 1,400 Metoaca van granica rezervata. Metoaci sa SAD-om nisu nikada pravili ugovore i nijedna njihova skupina federalno nije priznata, dok državna priznanja plemena Shinnecock i Unkechaug datiraju iz kolonijalnog perioda.
Etnografija
Metoaci na Long Islandu žive kojih 10,000 godina, kaže James Devine, lokalni stanovnik i pripadnik plemena Montauk. Kulturno sva plemena Long Islanda žive sličnim načinom života, od zemljoradnje lova i ribolova. Njihova sela su malena i rijetko kada utvrđena do 1630.-tih, što bi značilo da je bilo malo međuplemenskih konflikata. Najveći značaj koji su igrali do kontakta bio je u trgovini. Metoac Indijanci bili su proizvođači najboljeg wampuma, traženog proizvoda koji je pronašao svoj put sve do Crnih planina (Black Hills) u Južnoj Dakoti. Svakoga ljeta vrijedne ruke Metoaca neumorno su sakupljale školjke u vodama Long Island Sounda, i tijekom zime ih pretvarali u malena zrnca koja su vješali na duge uzice ili pojase i nazivali ih wampompeag ili wampumpeag, kod Delawaraca nazivan  'wapapi'  ili  'wambambiar'  kod Abenaka, što se kod Amerikanaca pretvorilo u wampum, i kod Nizozemaca u  'siwan'  (ili sewan).
Srebrenički cvijet
Srebrenički cvijet, simbol koji se upotrebljava, obično u obliku čipke, kao obilježje stradanja Bošnjaka u Srebreničkom masakru, ali i u čitavu Ratu u BiH. Poticaj za ideju izrade cvijeta dao je Mustafa Cerić, tadašnji reisululema Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini, a idejno rješenje izradila je Jasmina Čamdžić. Od pet predloženih uzoraka izabran je cvijet sastavljen od zelena cvjetišta koje okružuje 11 bijelih latica, u znak sjećanja na 11. dan mjeseca jula kada je počeo Srebrenički masakr. Bijela boja latica simbolizira nevine ubijene ljude, a zeleno cvjetište nadu za mir, odn. nadu da se ništa slično više nikada ne ponovi. Cvijet je nazvan »Sjećanje«, nema cijenu i nije na prodaju.
Udruženje Gračaničko keranje, koje se od 2006. bavi promocijom tradicionalne tehnike čipkanja (keranja) na području Gračanice, zaštitilo je izradu srebreničkog cvijeta u obliku čipke pri Institutu za intelektualno vlasništvo BiH 2010. Iste godine urađena je bila prva veća pošiljka cvjetova za Evropski parlament, kada su na inicijativu zastupnika EP-a Jelka Kacina žene iz Gračanice izradile 800 cvjetova za zastupnike u Strasbourgu.
Po uzoru na cvijet »Sjećanje« uskoro su se pojavili i drugi oblici srebreničkog cvijeta. Sarajevski filigranar Mensur Bektić izradio je »Cvijet Srebrenice«, srebrni filigranski cvijet sa 11 latica, svaka s po sedam komponenti, tj. okica, i zelenim staklenim kamenom u sredini. Zbog sličnosti s čipkanim srebreničkim cvijetom koji izrađuje Gračaničko keranje, pokrenut je sudski spor oko vlasništva nad dizajnom. I čipkani i filigranski srebrenički cvijet nose se na reveru.
Verzije srebreničkog cvijeta izrađivali su i drugi autori. Godine 2014. Enes Klopić, apsolvent na Akademiji likovnih umjetnosti u Sarajevu, izradio je Cvijet Majki Srebrenice, digitalni crtež s prikazom 11 majki odjevenih u bijelo koje sjede oko zelena tabuta djeteta koji svaka dotiče svojom desnom rukom. S motivima prikazanim odozgo, crtež majki u bijelom oko zelena tabuta podsjeća obrisima na srebrenički cvijet. U zeničkom naselju Mokušnicama jedan je cestovni rotor glavne gradske magistrale bio ukrašen 2015. s više od 500 sadnica cvijeća u obliku srebreničkog cvijeta.
Брзи Брод
Брзи Брод је месна заједница у градској општини Медијана на подручју града Ниша у Нишавском округу. Налази се на левој обали Нишаве у ширем градском простору Ниша, удаљен 6 км источно од центра града. Према попису из 2002. било је 4452 становника (према попису из 1991. било је 3665 становника).
Историја
Поред преисторијских налаза, из бронзаног доба познатог под називом „Меридијан група“ на атару Брзог Брода је и локалитет римска Медијана, некадашњи субурбијум Наисуса са комплексом грађевина на 40 хектара површине богатих Римљана и палатом цара Константина Великог. Има трагова и римског кастела. У близини ових локалитета негде у средњем веку настао је и Брзи Брод.
У време Турског пописа из 1498. године у Брзом броду је било 14 хришћанских кућа (3 неожењених, 1 удовичка), 11 кућа муслимана и 17 кућа бенака (муслимана ратара). У селу су радиле и две воденице, а приход им је био 2.650 акчи.
Према турском попису нахије Ниш из 1516. године, Брзи Брод је било једно од 111 села нахије и носило је исти назив као данас. По том попису имало је 8 кућа, 2 самачка домаћинства, 27 муслимана. ; том приликом, поред других прихода, уписан је и приход од производње пиринча у износу од 552 акче.
У 16. веку Брзи Брод су га насељавали искључиво муслимани, а од 17. века до ослобођења овог краја од Турака 1878. године у њему је живела раја, али је било и муслимана (Турака). Ослобођење га је затекло као спахилук Абаз-бега с неколико воденица на Нишави и Кутинској вади (оточници Кутинске реке). Осим што је служила воденичарству, ова вада користила се и за наводњавање пиринчаних поља у 15. и 16. веку, а у новије време за наводњавање башти.
Године 1878. Брзи Брод је био село са 13 задружних домаћинстава и 111 становника, а 1930. године село са 57 домаћинстава и 416 становника.
Брзи Брод је до 1955. године село у околини Ниша. Отада се његов развој одвијао експлозивно. Под утицајем радничких придошлица са свих страна (из околних и удаљених заплањских и нишавских села, али и из Македоније, Лике итд.), као и под утицајем промена у аутохтоном становништву село је битно променило своју социо-економску структуру.