cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Platon
Država
Vladari (upravljači) države biraju se već u najranijoj mladosti među decom iz staleža čuvara. Oni će biti školovani ne samo u oblasti muzike i gimnastike (kao i ostala dva staleža), nego i u matematici i astronomiji. Njima matematika nije potrebna da bi se osposobili za izvođenje proračuna (kao trgovci), nego za shvatanje umnih stvari, da bi mogli da se okrenu od "nastajanja ka istini i bitku" (Rep. 525b 11–c 6). To je sve uvod u dijalektiku, u kojoj se kandidat počinje obučavati oko tridesete godine života, i kojom čovek započinje otkrivanje čistog bitka, čisto umnim saznanjem, bez ikakve pomoći čula, sve dok se ne dođe do dobra po sebi. Tako se budući vladar uspinje preko svih lestvica "linije spoznaje". Nakon pet godina izučavanja dijalektike, kandidat se vraća među čuvare države, da bi stekao neophodno životno iskustvo i da bi se dokazao suočen sa različitim iskušenjima. Nakon petnaest godina, kada napuni pedeset godina života, on postaje upravljač države, i to ne zato što bi to hteo, nego po nuždi, te uređuje državu i njom upravlja koristeći kao uzor samo dobro po sebi, istovremeno vaspitavajući nove naraštaje budućih vladara. U Sedmom pismu (Ep. 325d 6–326b 4) Platon kaže (a to je njegova čuvena teza o filozofima-vladarima): "Ljudski rod se neće rešiti nesreća sve dok rod onih koji se ispravno i istinski bave filozofijom ne dođe na vlast ili dok oni koji imaju vlast ne počnu da se istinski bave filozofijom".
Ustav Platonove države je aristokratski i u mnogim aspektima, svakako s današnjeg stanovišta, totalitaran: vlast pripada najboljima, umnim ljudima koji poseduju vrlinu – filozofima. Prva dva staleža stvaraju porodicu čuvara. Pojedinac se u takvoj državi sasvim gubi. Država upravlja čitavim životom građana, ukida se privatno vlasništvo, rađanjem i vaspitavanjem dece upravlja takođe država. Prema načelima eugenike, brak građana biće pod nadzorom države, posebno među dva viša staleža. Brak služi tome da se dobije najbolje moguće potomstvo, koje će odgajati država. Porodice nema, već postoji zajednica žena i dece. To načelo sprovedeno je samo za prva dva staleža. Treći pak stalež prepušten je sam sebi. On je izvršio svoju dužnost ako je stvorio materijalnu podlogu i ako sluša čuvare, ali ne učestvuje u državnoj upravi. Istovremeno, međutim, u idealnoj državi oba pola su ravnopravna: Platon priznaje da su žene fizički slabije od muškaraca, ali zato tvrdi da su po umnim sposobnostima sasvim jednake s njima. Stoga su i ženama dostupna sva zanimanja, čak i rat, a dobro osposobljene žene biće uključene u službene dužnosti čuvara države.
Pošto je u idealnoj državi celokupno obrazovanje zasnovano na načelima istine i dobra, u njoj ne može biti mesta za epske pesnike i dramatičare. Platon naravno nije slep za lepote Homerovih epova i Sofoklovih tragedija: upravo zato što se pesnici služe lepim jezikom i slikovitim predstavama, oni i jesu tako opasni. A opasni su s etičkog stanovišta, zbog načina na koji govore o bogovima, zbog načina na koji slikaju svoje raspojasane likove i slično. Platon dopušta da bi u državu možda trebalo pustiti neke pesnike, ali samo one koji stvaraju primere dobrih moralnih likova.
Državnik
U Državniku se tvrdi da je najbolji oblik vladavine onaj u kome vladar (ili vladari) donosi zakone za svaki pojedinačni slučaj. Međutim, to bi od vladara zahtevalo više božansko nego ljudsko znanje, pa se prelazi na razmatranje konkretnih oblika vladavine koji su realno postojeći. Od uređenih i dobrih vladavina najbolja je, prema Platonu, monarhija, tj. vladavina jednog, druga najbolja je oligarhija, tj. vladavina nekolicine, a najgora je demokratija, tj. vladavina mnoštva. Obratno, ako se pogledaju loše vladavine, onda je najgora vladavina jednog, tj. tiranija (jer ona može prouzrokovati najviše štete), druga najgora vladavina je vladavina nekolicine, a najmanje loša je vladavina mnoštva. Dakle, demokratija je, prema Platonu, "od svih zakonitih vladavina najgora, a najbolja od svih protivzakonitih" (Pol. 303a 2–8), i to zato što je ona u svemu slaba i nemoćna, pa nije sposobna ni za neko veliko dobro ni za neko veliko zlo.
Zakoni
U Zakonima Platon čini ustupke realnosti, odnosno mogućnostima praktične realizacije svoje idealne države. On, dakle, opisuje kako bi trebalo da izgleda jedno praktičnije, drugo najbolje državno uređenje. Platon je tu svakako pod uticajem svojih ličnih iskustava, kako vlastitih političkih nastojanja u Sirakuzi, tako i političko-ekonomskog razvitka atinskoga polisa od zemljoradničke zajednice do trgovačko-pomorske velesile helenskoga sveta.
Pre svega – kaže Platon – idealni polis trebalo bi da bude udaljen od mora najmanje osamdeset stadija, kako bi se osiguralo da on bude zemljoradnička a ne trgovačka zajednica, tj. da bude zajednica koja proizvodi, a ne ona koja uvozi. Blizina mora, naime, prouzrokuje želju za sticanjem novca, što pak u ljudskoj duši rađa nečasne i nepostojane navike. Iz istog razloga država treba da ima novac koji će važiti samo za njene građane, a ne i van njihove zajednice. Dalje, u idealnoj državi nema mesta ni tiraniji, ni oligarhiji, ni demokratiji: svi ovi oblici vladavine podjednako su loši, jer im zajedničko to što donose zakone samo za dobrobit svog staleža, a ne cele države. Vladavinu ne treba poveriti nekome zbog njegovog porekla ili imovinskog stanja, nego isključivo zbog njegovog ličnog karaktera i dokazane sposobnosti upravljanja. Država postoji zato da bi ljudima osigurala vođenje ispravnog života, a za takav život najveći značaj ima negovanje duše. Broj građana u idealnom polisu ograničava Platon na 5.040, premda dalje kaže da u gradu treba da postoji 5.040 kuća, što bi značilo da se radi o broju porodica, a ne građana.
Platon naširoko govori o postavljanju i dužnostima raznih državnih službenika. Tu je 37 čuvara zakona (νομοφύλακες) koji moraju imati između 50 i 70 godina života; veće od 360 članova; određeni broj poverenika koji će voditi brigu o muzici i gimnastici, ali od kojih je najvažniji poverenik zadužen za obrazovanje, koji će se brinuti o muškoj i ženskoj omladini; veće nadzornika (εὔθυνοι) koje će pregledati poslove činovnika po isteku njihove službe; noćno veće koje će se sastajati rano izjutra pre početka dnevnih poslova i koje će nadgledati ustav. Postojaće i odbor žena koji će nadgledati bračne parove u periodu od deset godina nakon sklapanja braka. Muškarci će u brak stupati u dobi između 30. i 35. godine života, a žene između 16. i 20. godine. S obzirom da je funkcija braka to da "državi podare što lepše i bolje potomstvo" (Nom. 783d 8–e 1), supružnici treba da se rastave ukoliko nakon deset godina nakon sklapanja braka ne dobiju decu.
Osio
Osio se može odnositi na
Platon
Zakoni
Vaspitanju dece posvećuje se velika pažnja. Od treće do šeste godine dečaci i devojčice igraće se zajedno, a zatim će dalje obrazovanje nastaviti odvojeno, premda Platon i dalje ne odustaje od stava da devojčice treba da imaju manje-više isto obrazovanje kao dečaci. Obrazovanje će se sastojati u poučavanju gimnastike, muzike (postojaće državna antologija stihova), aritmetike, astronomije itd. Dalje Platon izlaže različite zakone o religiji, zemljoradnji, krivičnom pravu. U vezi s ovim poslednjim, on kaže da prilikom kažnjavanja prekršilaca zakona treba voditi računa i o psihološkom stanju počinioca, te da li je delo počinjeno "ozbiljno ili u detinjoj lakomislenosti". Njegovo razlikovanje između štete (βλάβη) i nepravde (ἀδικία) kao da anticipira kasnije pravno razlikovanje između građanskog i krivičnog prava.
Građani Platonove države neće smeti da putuju u inostranstvo bez odobrenja države, a i tada samo ako su napunili četrdeset godina života. A oni koji odu u inostranstvo po povratku će "učiti mlađe kako ustanove drugih država zaostaju za njihovima" (Nom. 951 a 2–4). Istovremeno, država će u druge države slati "posmatrače" ne bi li tamo videli nešto korisno što se može usvojiti i kod kuće. Ti će posmatrači imati između 50 i 60 godina života i po povratku u domovinu podneće izveštaj "noćnom veću". Država će, naravno, nadgledati i strance koji dolaze iz tuđine.
Ropstvo
U svojim gledištima prema instituciji ropstva Platon uglavnom zaostaje čak i u odnosu na savremenu atinsku praksu. Pre svega, on u potpunosti prihvata ustanovu ropstva: rob je gospodareva svojina koja se može otuđiti (Nom. 776b 5–c 3). Međutim, dok je atinski zakon dete rođeno u vezi između slobodnog čoveka i robinje smatrao slobodnim građaninom, Platon određuje da takva deca uvek treba da pripadnu gospodaru robinje. Nadalje, on čak ne pruža robovima ni onu zaštitu koju im je dodeljivao atinski zakon i koji je predviđao da će se sudski goniti gospodar koji prema robu iskazuje obest (ὕβρις). U Platonovoj državi zaštita za roba postoji samo u vezi s njegovim javnim svojstvom i utoliko ukoliko je gospodarev odnos prema robu značajan za etički razvitak samog gospodara. Na primer, ubistvo roba izvršeno kako bi se roba sprečilo da dostavi infomacije o nekoj povredi zakona smatraće se jednakim ubistvu slobodnog građanina. Takođe, premda "svaka reč upućena robu treba da sarži neko naređenje", prema robovima treba postupati dobro, prvenstveno radi nas samih: istinski poštovalac pravde otkriva se, naime, u svom postupanju prema onima prema kojima se bez opasnosti može biti nepravedan (Nom. 776d 2–778a 5).
Rat
Platon se dotakao i filozofije rata. Na tezu da se svaka država nalazi u prirodnom stanju rata protiv svake druge države, u neobjavljenom ratu ali ratu koji svejedno uvek traje, Platon odgovara, prvo, da će, što se tiče građanskog rata, najbolji zakonodavac uvek nastojati da spreči da do njega dođe, a ako do njega dođe, nastojaće da sukobljene strane pomiri trajnim prijateljstvom, i da će, što se međudržavnog rata tiče, uvek težiti ka najboljem, a to je dobrobit države, osigurane u miru i dobrovoljno. Prema tome, Platon odbacuje tezu da državničko upravljanje postoji radi rata, naime da mir postoji radi rata, već naprotiv, da ako treba voditi rat, to će biti jedino radi mira. Platon, dakle, nije mogao biti nikakav militarista: to mu, najzad, nisu mogla dozvoliti ni njegova etička stajališta. On kaže, naime, da mnogi zbog svojih pobeda postaju obesni, a ta obest postaje izvor ostalih poroka.
Fizika
Svoju fiziku izlaže Platon u Timaju, koji je zamišljen kao prvi deo trilogije, u kojoj bi još bili dijalozi Kritija i Hermokrat. Timaj je napisan kao celovito delo, Kritija se iznenada prekida, a Hermokrat nikada nije ni napisan. Timaj opisuje stvaranje materijalnog sveta i nastanak čoveka i životinja, Kritija priča mit o tome kako je u pravavnoj prošlosti Atina porazila moćnu Atlantidu, a zatim i sama bila uništena potopom i zemljotresom, dok je Hermokrat možda trebalo da se bavi ponovnim rađanjem obrazovanosti u Grčkoj te da iznese Platonove predloge za buduće reforme. Ukoliko je to tačno, onda je zapravo Platon mnogo toga što je nameravao da kaže u Hermokratu rekao u Zakonima. Timaj je tako predstavljao neki fizikalni uvod u dva političko-etička dijaloga.
Platon se odlučuje na izlaganje fizikalnih teorija, prvo, zato što je na njega uticalo sve veće interesovanje u Akademiji za nauku uopšte i, drugo, zato što je morao da kaže nešto o materijalnom svetu, jer su to zahtevale osobene odlike Platonove teorije ideja. Pitagorejci su smatrali da su stvari brojevi, a Platon da stvari učestvuju u idejama (zadržavajući svoj dualizam), pa je morao da pruži neko objašnjenje o tome kako dolazi do tog učestvovanja.
Međutim, kaže Platon, svako objašnjenje materijalnog sveta može biti samo "verovatno objašnjenje" (εἰκότες λόγοι), pre svega zato što mi "imamo ljudsku prirodu", a zatim i zato što su predmeti u prirodi samo kopija ideja, oni su u stalnom nastajanju i propadanju, pa se prema tome ne mogu istinski i pouzdano spoznati i objasniti. Stoga fizika za Platona ne može biti egzaktna nauka, već se mora zadovoljiti time da pruža manje ili više verovatne interpretacije.
Prema Platonu, materijalni svet je nastao, a sve što nastaje – nastaje od nekog uzroka. Taj uzrok je demijurg ili "božanski zanatlija". On je "zahvatio" sve što je bilo u haotičnom kretanju i to doveo u red prema jednom i večnom idealnom uzoru, oblikujući svet tako da on postane jedno vidljivo živo biće obdareno dušom i umom, po uzoru na idealno živo biće koje u sebi sadrži oblike: rod nebeskih bogova, krilati rod, vodeni rod i kopneni rod. Motiv demijurga na oblikovanje sveta jeste to da bi sve bilo što sličnije njemu i jer je "red bolji od nereda". Demijurg je pritom ograničen građom koju ima na raspolaganju, ali on čini najbolje što može i oblikuje svet "što je moguće lepše i bolje" (Tim. 29c 3–30a 6). Demijurg, međutim, nije nikakav bog-stvoritelj, svakako ni približno onako kako se shvata u hrišćanskoj teologiji: on koristi građu koja već postoji, on je ne stvara iz ničega (ex nihilo), on je štaviše i sam ograničen njome. Prema tome, demijurg predstavlja jedan božanski Um (Νοῦς). Svet koji oblikuje nastaje kao mešavina iz spoja nužnosti i uma. Atomističke teorije Demokrita, i kasnije Epikura, kažu da se materijalni svet gradi slučajnim sudarom atoma, a u takvoj slučajnosti mora biti prisutna i dimenzija nužnosti jer se određeno kretanje mora dovesti u vezu s prethodnim kretanjem drugog automa. Tu slučajnu ili nužnu tvorbu naziva Aristotel samoniklošću (αὐτοματόν). Prema Platonu, međutim, u oblikovanju svetu učestvuje i um, koji uvodi svrhu. Ovaj prikaz nastanka sveta svakako nije dat u vremenu, već je opisan samo u cilju objašnjenja: demijurg je simbol umnosti.
Na izmaku antičkog doba, neki Kalcidije (Kalcidius ili Chalcidius) početkom 4. veka n. e. preveo je na latinski jezik veći deo Platonovog dijaloga Timaj napisavši i svoje komentare uz taj prevod. Tako je Platon na latinskom Zapadu vekovima, kada je na Zapadu grčki jezik bio zaboravljen, bio poznat samo kao pisac Timaja.
Estetika
Platonova teorija o lepom data je samo u konturama i bez nekog konačnog određenja. Platon je nesumnjivo smatrao lepotu objektivno postojećem: i u Hipiji Većem i u Gozbi kaže se da sve lepe stvari jesu lepe po svom učestvovanju (μέθεξις) u lepoti samoj, apsolutnoj lepoti, lepoti po sebi. A ta je lepota ona "što je večna i što niti postaje niti propada, niti se množi niti nestaje" itd., kako je već ranije navedeno. Pošto svaka čulno opažajna stvar u većoj ili manjoj meri učestvuje u apsolutnoj lepoti, to mora postojati i svojevrsna lestvica lepote, čime Platon uvodi pojam relativnosti. Naime, jedna posuda od zlata biće ružna u odnosu na lepu ženu, a ova će biti ružna u odnosu na boginju. Međutim, Platonovo uvođenje apsolutne, natčulne lepote otežalo je pronalazak jedne opšte definicije lepote koja se može primeniti na lepo u svim njegovim pojavnim oblicima. U Hipiji Većem predlaže se definicija da je lepo ono što je korisno, ali Sokrat u nastavku dijaloga zahteva da se odredi da li ono što je "korisno" služi za dobru ili lošu svrhu ili za obe. Osim toga, ako je lepo nešto što je korisno, makar to bilo dobro, onda lepo na neki način proizvodi dobro, čime se između Lepog i Dobrog uspostavlja uzročno-posledični odnos, što svakako nije bilo u skladu s Platonovim ontološkim poistovećivanjem Dobrog i Lepog. Platon nije uspeo da pruži definiciju koja bi objedinila čulnu lepotu, koja prikazuje, i natčulnu lepotu, koja se prikazuje. Možda je najbliže takvoj definiciji ono što se kaže u Filebu (Phileb. 64c 6–7), da se naime "mera (μετριότης) i srazmera (συμμετρία) svuda zaista javljaju" kao "lepota i vrlina", dakle da se lepota uvek sastoji u meri i srazmeri.
I teorija umetnosti data je kod Platona samo u opštim crtama i može se, ukupno uzevši, smatrati nezadovoljavajućom, pre svega zato što Platon ne uočava (ili barem o tome ne govori) isključivo bezinteresni karakter estetskog opažanja kao takvog. Njega, naime, umetnost zanima samo utoliko ukoliko je značajna po svom vaspitnom i moralnom učinku. Celokupna Platonova teorija o umetnosti, onako kako se u konturama pojavljuje u Državi i Zakonima, dosledno je izvedena iz njegovih ontoloških i etičkih postavki. Pre svega, cela umetnost je podražavalačka: ideje su ono uzorno, praoblik i istinsko bivstvo, čulno opažajni predmet stvarnog sveta samo je nesavršen preslik i podražavanje (μίμησις) ideje, a naslikan čovek, na primer, nije ništa drugo do odraz prirodnog čoveka, dakle odraz odraza, senka stvarnosti. Prema tome, umetnikovo delo dvostruko je udaljeno od istine i, u odnosu na "liniju spoznaje", odgovara mu područje "nagađanja" (εἰκασία). U Zakonima Platon donekle ublažava svoj stav o umetnosti (u Državi je proterao sve epske pesnike i dramatičare, premda je sam svakako bio svestan vrednosti njihovih dela), ali ne odstupa od suda o mimetičkom karakteru umetnosti. On sada dopušta neku vrstu umetnosti, pre svega dakako muziku, ali pod uslovom da je podražavanje "istinito", a to se može postići ako umetnost podražavanu stvar prikazuje najbolje što može. Tu se, dakako, ne radi o nekom "fotografskom" preslikavanju: podražavanje je tu tvorevina uobrazilje i maštovit simbolizam, a upravo zbog toga što se njime ne tvrdi ni istinitost ni lažnost, ono se obraća osećajnom delu ljudske duše. Zbog toga će se dozvoliti razne umetnosti, pod uslovom da su podređene svojoj vaspitnoj funkciji, a to je pružanje korisne naslade, "korisne" jer se radi o "istinitom podražavanju".
Značaj i uticaj
Platon je jedan od najvećih filozofa, koji se nalazi u vrhu evropske i svetske filozofske misli. On je sjedinio genijalne misli i analize sa fantastičnim spekulacijama i utopijama. Platonova teorija ideja i dijalektika kojom se postiže istinsko znanje predstavljaju neosporan doprinos nauci uopšte, a nauci o mišljenju – logici – posebno. Platonova proučavanja prirode i kosmološka shvatanja, opšte uzev, imaju možda pomalo mistički karakter te zaostaju za prirodoslovnim istraživanjima Demokrita i drugih presokratskih materijalista. Pa ipak, Platon je svoju fiziku dosledno izvodio iz svojih ontoloških i gnoseoloških učenja. Premda nije ostavio zaokružen, završen i precizno objašnjen sistem, on je ipak tvorac prve konsekventne filozofske misli, u kojoj iz ontoloških načela sledi dosledno objašnjenje svih aspekata života. Platonova teorija države može danas izgledati kao nastojanje u pravcu izgradnje jednog totalitarnog sistema, ali i ona je konsekvetno izvedena iz njegove ontologije, a i danas se nalazi u centru pažnje savremene političke filozofije.
Platonovo učenje negovano je vekovima u njegovoj Akademiji, sve do njenog zatvaranja 529. godine st. e. po naređenju cara Justinijana. Preko neoplatoničara izvršio je uticaj i na period formiranja srednjovekovne misli. U vreme renesanse Platonovska akademija u Firenci nastojala je obnoviti Platonovu baštinu, a uticaj platonske idealne države može se zapaziti i u spisu Utopija Thomasa Morea, kao i u delu Grad sunca Tommasa Campanelle. Što se savremenog doba tiče, Platonov uticaj možda nije tako vidljiv kao ranije, ali on ostaje začetnik svake spiritualističke filozofije i svakog objektivnog idealizma. Platonizam – bilo da se prema njemu zauzima pozitivan stav, bilo da se on odbacuje u celini ili u pojedinostima – ni danas ne prestaje biti inspiracija mnogim misliocima.
Horde zla
Horde zla je naziv za navijačku grupu FK Sarajeva. Osnovan je 1987. godine.
Šimanovci
Lokacija
Šimanovci je naselje u opštini Pećinci u Sremskom okrugu, 28 km udaljeno od Beograda na evropskom koridoru E10, samo 10 kilometara od međunarodnog aerodroma „Nikola Tesla“. Prema popisu iz 2002. bilo je 3358 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 2586 stanovnika). Prema popisu iz 2011. bilo je 3053 stanovnika.
Istorijat
Veruje se da su Šimanovci dobili ime po ličnom imenu Šimun. Prvi put se pominju 1385. godine, a prva crkva u selu je posvecena prenošenju moštiju svetog Nikolaja i sagrađena je u baroknom stilu u doba cara Leopolda 1792.godine. Poznata je po vrednom ikonostasu i sačuvanom natpisu na crkvenoslovenskom jeziku, ali i po tornju koji su Nemci srušili tokom Drugog svetskog rata, jer je partizanima služio kao osmatračnica
Po završetku Drugog svetskog rata Šimanovci su bili u sastavu zemunskog sreza da bi 1955. bila formirana opština Šimanovci koja je pripala srezu Stara Pazova. Potom su Šimanovci pripali srezu Sremska Mitrovica, a ukidanjem srezova su uključeni u opštinu Pećinci.
Demografija
U naselju Šimanovci živi 2650 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 38,6 godina (37,8 kod muškaraca i 39,5 kod žena). U naselju ima 1078 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,11.
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika. {| width="50%" style="background:transparent; "
Privreda
Do skora je u Šimanovcima bila zastupljena samo poljoprivreda, a od skorijeg perioda Šimanovci beleže enormni ekonomski razvoj. Šimanovci su jedno od najboljih zona za ulaganje u regionu i jedno je od najboljih mesta u Srbiji po ulaganju u "greenfield" investicije. Najbolja reklama Šimanovaca je upravo broj investitora Šimanovci su poslednjih godina postali veliko gradilište mnogih velikih kompanija. U industrijskoj zoni u Šimanovcima je (do 2007) sagrađeno ili se gradi 28 objekata, među kojima su filmski studio Pinka i fabrike: „JUB boja“, „Donkafe“, „Nord cuk“, „Forneti“ i mnoge druge. Ubrzani razvoj Šimanovaca započeo je formiranjem industrijskih zona u kojima su već izgradile ili grade svoje pogone mnoge domaće i strane kompanije, među kojima su:
U Šimanovcima se pored navedenih objekata nalaze:
Crkva
Crkva u Šimanovcima je posvecena prenošenju moštiju svetog Nikolaja i sagrađena je u baroknom stilu u doba cara Leopolda 1792.godine. Poznata je po vrednom ikonostasu i sačuvanom natpisu na crkvenoslovenskom jeziku, ali i po tornju koji su Nemci srušili tokom Drugog svetskog rata, jer je partizanima služio kao osmatračnica. thumb|Crkva u Šimanovcima
Vanjske veze
"simanovci.rs" Portal stanovništva Šimanovaca
"Pecinci.org" Zvanični Portal Opštine Pećinci
Samostan sv. Franje Asiškog u Zadru
mini|250px|Klaustar samostana sv. Frane u Zadru '''Samostan sv. Franje Asiškog''' u Zadru, kao i crkva sv. Frane, podignut je oko 1221. Crkvu je posvetio 12. listopada 1282. nadbiskup Lovro Periandar. Samostan je kroz svoju bogatu višestoljetnu prošlost bio žarište duhovnog života u gradu Zadru. Imao je i Visoko franjevačko učilište. Vrlo je bogata njegova pinakoteka te zbirka kodeksa i pergamena. U njemu je svoju prvu redovničku formaciju dobio Blaženi Jakov Zadranin (1400.-1485.), koji je umro na glasu svetosti u gradu Bitettu u južnoj Italiji.
Crkva i samostan nalaze se na zapadnom kraju grada. Crkva sv. Frane je ujedno i najstarija dalmatinska gotička crkva. Unutrašnjost je jednostavna. Iz kora se ulazi u sakristiju. Iza glavnog oltara crkve iz 1672. godine nalazi se nekadašnje svetište i u njemu korska sjedala bogato ukrašena rezbarijama u stilu cvjetne gotike iz 1394. godine, rad Gaicoma da Borga Sansepolcra.
Sakristija, koja se nastavlja na kor, vrlo je važna za hrvatsku povijest, jer je u njoj 1358. godine sklopljen Zadarski mir između Mletačke Republike i ugarsko-hrvatskog kralja Ludovika Anžuvinca, kojim su se Mlečani odrekli svojih pretenzija na Dalmaciju.
Nataša Dangubić
Nataša Dangubić (Dubrovnik, 1975.), hrvatska je kazališna, televizijska i filmska glumica.
Ogima
Ogima se može odnositi na
Ostrander
Ostrander se može odnositi na
Vaterpolski klub Veterani Zadar
Vaterpolski klub Veterani Zadar je vaterpolski klub iz Zadra.
Klupsko sjedište je na adresi Kolovare b.b., Zadar.
Pejnsvil
Pejnsvil se može odnositi na
Proktor
Proktor se može odnositi na
Donji Kraljevec
Donji Kraljevec (mađarski:Murakirály) je općina u sjevernoj Hrvatskoj.
Općinska naselja
Općina se sastoji od 6 naselja, to su: Donji Hrašćan, Donji Kraljevec, Donji Pustakovec, Hodošan, Palinovec i Sveti Juraj u Trnju.
Stanovništvo
Po posljednjem popisu stanovništva iz 2001. godine, općina Donji Kraljevec imala je 4.931 stanovnika, raspoređenih u 6 naselja:
Case Alloggio Ferrovieri, Latina
Case Alloggio Ferrovieri je naselje u Italiji u provinciji Latina, u regiji Lazio.
Pemberton
Pemberton se može odnositi na
Case Alloggio Ferrovieri, Latina
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 58 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 11 m.
Front Royal, Virginia
Front Rojal (Virdžinija) je gradić u američkoj saveznoj državi Virdžinija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 14.440 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 14.440 stanovnika, što je 851 (6,3%) stanovnika više nego 2000. godine.
Mangan(II) nitrat
Mangan(II) nitrat je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 178,948 Da.
3287 Olmstead
3287 Olmstead je Marsov trojanski asteroid sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,366 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 15,0.
Pajn River
Pajn River se može odnositi na
Charens (Drom)
Šaran je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Rona-Alpi, u departmanu Drom koja pripada prefekturi Di.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 33 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 2 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 13,47 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 800 metara (maksimalnoj 1.551 m, a minimalnoj 644 m).
Aia Santa Maria III, Chieti
Aia Santa Maria III je naselje u Italiji u provinciji Chieti, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 41 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 269 m.
Prvi poljubac (album)
Prvi poljubac je album Halida Bešlića iz 2003. godine u izdanju diskografske kuće Intakt Records.
Pajn Ajland
Pajn Ajland se može odnositi na
Zadarski perivoji
Perivoj kraljice Jelene Madijevke
Zadar je svoj prvi javni Gradski perivoj - današnjeg naziva Perivoj kraljice Jelene Madijevke - dobio dok je još bio grad-tvrđava, kada se nakon povečerja više nije moglo izlaziti iz grada. Zato je taj perivoj punih četrdeset godina predstavljao neku vrstu balkona grada jer se iz njega pružao krasan pogled na more i okoliš, a uz blagi miris mediteranske flore moglo se uživati u svim organiziranim događanjima u perivoju.
Rouzmaunt
Rouzmaunt se može odnositi na
Zadarski perivoji
Perivoj kraljice Jelene Madijevke
Perivoj je otvoren dana 16. rujna 1829. godine, a podigao ga je po vlastitim zamislima tadašnji vojni upravitelj grada barun Franz Ludwig von Welden - pasionirani botaničar, koji je oduševljen dalmatinskom florom i osmislio perivoj. Dao mu je ime Gradski perivoj i predao ga je na ugodu i njegu građanima. A u tom je trenutku takvu odluku mogao donijeti samo on, jer je perivoj podignut na najvećem bastionu zadarske utvrde, iako su bastioni bili vojni objekti.
Perivoj je imao sva obilježja romantizma. Vrlo je zanimljiv zbog objekata smještenih u njemu: maurske kavane, kineske pagode, grčkog hrama, eksedre, ledane, obeliska, umjetne špilje i sl. O otvorenju perivoja svjedoči kameni uklesani natpis sačuvan do danas (WILLKOMMEN DEN 16 SEPT 1829), te knjižica prigodnih pjesama na različitim jezicima između kojih i na hrvatskom. Kako do tada u gradu nije bilo javnog perivoja, građani su se okupljali na "ledini kraj Pinellija". Novi gradski perivoj nudio je mnogo više od običnog okupljališta. Imao je kavanu u maurskom stilu u kojoj su se služila rashlađena pića i nudio napitak "od arapske leće" - kava, kao veliki novitet toga doba. Mogao se naručiti i sorbet - voćni sladoled napravljen od leda iz ledane. Subotom i nedjeljom u perivoju je svirala glazba, izvodili su se igrokazi i razne sportske egzibicije.
Gradski perivoj je, također, bio i muzej na otvorenom, jer su po njemu bile razmještene biste i kipovi, a stolovi i klupe u perivoju bili su složeni od kapitela, stupova i drugih ulomaka. Razni natpisi iz rimskog doba, pa čak i jedan veliki fosil ribe smješteni su u eksedru - polukružno zdanje s kamenom klupom i dva kipa satira na ulazu, te zatvoreno rešetkom. Na istočnom vrhu bastiona sagrađena je mala kineska pagoda koja je služila kao glazbeni paviljon. U perivoju je postojao i obelisk, te Venerin hramić - polukružna kolonada s kipom u sredini. Građani Zadra su iz zahvalnosti Weldenu 1844. godine sagradili malu umjetnu špilju sa spomenikom od mramora na kojem je uklesan i pozlaćen natpis na latinskom jeziku - akrostih, čija početna slova daju Weldenovo ime.
Povodom dolaska cara Franje Josipa u Zadar na vrhu brežuljka je izgrađena još jedna kineska pagoda šesterokutnog oblika na tri etaže, sa savinutim "kineskim" krovom. Tom prigodom, kao poklon caru, snimljen je album fotografija značajnih objekata i spomenika Zadra, a čak dvije fotografije prikazuju Gradski perivoj. Na njima se lijepo vide pagoda, hramić, umjetna špilja, kamenjar, te sam ulaz u perivoj koji je godine 1893. preuređen na inicijativu tek osnovanog Društva za uljepšavanje grada. Takav izgled ulaza je sačuvan do danas. Međutim, Društvo za uljepšanje grada nije stalo na tome već su izvršene i nove sadnje, pa je iduće godine posađeno čak 600 borova po brežuljku, zbog čega su morale biti poništene neke staze.
U perivoju je postojala voda već od 1877. godine, dovedena iz obližnje cisterne Pet bunara. Kako je Gradski perivoj bio jedan od centara društvenih zbivanja u gradu, u novinama su se često mogle pročitati zgode i događaji iz perivoja. To su najčeće bili koncerti, igrokazi, pantomima, izložbe, te razne sportske egzibicije poput dizanja balonom ili pokazivanja snage.
Cubiérettes
Kibjeret je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Lozer koja pripada prefekturi Mand.
Zadarski perivoji
Perivoj kraljice Jelene Madijevke
Dvije godine nakon što je Zadar dobio struju, dakle, 1896. osvijetljen je ulaz u perivoj sa dva željezna kandelabra, svaki s po tri staklene kugle. Osvijetljena je i kavana u perivoju. Međutim, veliki kandelabar koji je postavljen na glavnom gradskom trgu 1894. godine (tadašnja Piazza dei Signori), odvukao je gradsku glazbu iz perivoja, pa je svaku drugu nedjelju svirala na trgu. Drugi bitan događaj koji je umanjio posjećenost perivoja bila je izgradnja Nove rive (danas Obala kralja Petra Krešimira IV) 1875.-1906. god., promenade uz Zadarski kanal. Nova riva u svojoj duljini od oko 800 metara i četrnaest reprezentativnih zgrada, uz dvostruki drvored i cvjetne gredice, imala je poštu, hotel, tri kavane i gat gdje su pristajali putnički parobrodi. To je bilo dovoljno da se središte gradskih zbivanja prebaci na Novu rivu. Treći značajan događaj bio je rušenje kortine - zida između bastiona Grimani i bastiona Moro, tj. između Gradskog i tzv. Malog perivoja. Zidine su srušene 1907. god. kako bi se osigurao novi kolni prilaz središtu grada. Time je Gradski perivoj izgubio vezu s drvoredom na gradskim bedemima i manjim perivojima na bastionima, koji su podignuti nakon što je Zadar 1868. god. prestao biti tvrđavom, a bili su omiljena gradska promenada i logičan nastavak šetnje po gradskom perivoju.
Cubiérettes
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 50 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 4 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 11,34 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 930 metara (maksimalnoj 1.625 m, a minimalnoj 960 m).
Zadarski perivoji
Perivoj kraljice Jelene Madijevke
Gradski perivoj je jako oštećen u Drugom svjetskom ratu, a stradali su i neki arhitektonski elementi. S obzirom na starost od preko 175 godina, u perivoju je preživjelo malo izvornih biljaka. Sačuvana arhitektura se obnavlja, a popunjava se i biljni fundus, tako da je taj perivoj i danas najljepši zadarski perivoj.
Perivoj Vladimira Nazora
Zadarski najveći perivoj je Perivoj Vladimira Nazora, nekadašnji Perivoj Blažeković. Nastao je na bivšoj gradskoj utvrdi Forte, veličine oko 5,5 ha. Utvrda je podignuta na mjestu gradskog predgrađa - Varoša u 16. stoljeću po nacrtu i pod nadzorom mletačkog generala Sforze Pallavicina. U njoj je sagrađeno više vojarni, skladišta, barutana, te cisterna.
Perivoj je podignut od 1888.-1890. godine zaslugom austrijskog namjesnika za Dalmaciju Dragutina Blažekovića. Po otvorenju 1890. nazvan je Vojni perivoj. Iako je bio otvoren za javnost i dalje je bio pod vojnom upravom. Da bi zadržala pravo vlasništva nad utvrdom odnosno perivojem, vojska je zatvarala perivoj za javnost jedan dan u godini, obično u proljeće. U novinama bi bilo objavljeno da se zatvara zbog vojne vježbe, ali to je vjerojatno bila dobra prilika da se detaljno uredi pred kretanje vegetacije.
Riverlea, Ohio
Riverli je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Dušan Bućan
Dušan Bućan (Zagreb, Hrvatska, 28. rujna 1976.) je hrvatski kazališni, televizijski i filmski glumac.
Zadarski perivoji
Perivoj Vladimira Nazora
Kako je Dragutin Blažeković iste godine umirovljen, a nakon tri godine je i umro, njemu u čast perivoj je nazvan Perivoj Blažeković. Iako malo oštećena, o podizanju perivoja i danas svjedoči kamena ploča na kojoj piše:
"Dieser Park wurde von den k : k : k Truppen unter werktätiger Aushilfe der k : k : Forst-inspection aufgelegt 1888-1890" / Ovaj perivoj su podigle carske i kraljevske trupe, pod djelotvornim nadzorom carsko-kraljevske šumarske inspekcije, 1888.-1890.
U perivoju su uređene staze obrubljene kamenom pješčenjakom i veprinom, postavljene su klupe i rasvjeta. Po nacrtu iz 1906. god. parter je bio bogato posađen, a u njemu je postojala i bogata kolekcija ruža. Aleje čempresa još su i danas vidljive, kao i stoljetni borovi, te neke druge vrste. Jedino su lovori vremenom iz grmova prerasli u velika stabla i počeli dominirati perivojem, te pomalo cvjetni parter prekrili gustim sklopom krošnji. U perivoj se ulazilo kroz nekadašnje ulaze u utvrdu sa zapadne i istočne strane. Kako je utvrda bila nekad okružena obrambenim kanalima s morem, te morskom obalom, perivoj su zvali i "Zeleni otok". Istočni kanal je zatrpan prije otvorenja perivoja, dok je zapadni, između bastiona Grimani tj. Gradskog perivoja i Fortea tj. Perivoja Blažeković još postojao.
Godine 1909. u perivoju su otvorena nova, sjeverna vrata koja su omogućila lakši prilaz perivoju, a otvorena su jer je tu izgrađena nova prometnica. Tada je perivoj dijelom preuređen i izmijenjen je raspored staza u tom dijelu. Blizu ulaza je napravljen ribnjak s vodoskokom u sredini.
Godine 1910. u perivoju je postavljena brončana bista Dragutina Blažekovića na kamenom secesijskom postamentu. Autor biste poznati je zadarski kipar Bruno Bersa. U perivoju je postojala i bista cara Franje Josipa, ali nažalost, obje su biste uklonjene u doba talijanske vlasti i nisu sačuvane do danas. Dolaskom Talijana na vlast perivoj je prestao biti pod vojnom upravom. Vojna cisterna je uređena, pa je od tada služila i za javnu upotrebu. U doba talijanske vlasti, pred Drugi svjetski rat, kroz utvrdu je probijen i kolni prilaz vojarni, tako da je južni dio perivoja ostao odcijepljen.
Bitka na Sutjesci
Bitka na Sutjesci juna 1943. godine je bila odlučujuća bitka pete neprijateljske ofenzive kojom su jugoslovenski partizani izvršili proboj iz osovinskog obruča, rasturivši njemačke snage u blizini rijeke Sutjeske u jugoistočnoj Bosni.
Jedinice NOVJ vodile su ogorčene borbe od 27. maja do 15. juna da bi probile neprijateljski obruč. Do 31. maja je sedam brigada prikupljeno na prostoru između Pive i Sutjeske. Prvi pokušaji, 5. i 7. juna, da se front neprijatelja probije u donjem toku Sutjeske, nisu uspeli. Proboj preko nabujale Sutjeske, u njenom srednjem toku, kod Tjentišta, izvršila je 1. proleterska divizija.
Zadarski perivoji
Perivoj Vladimira Nazora
Unatoč znatnim oštećenjima od bombardiranja tijekom rata, perivoj je ostao sačuvan do danas u nepromijenjenoj veličini, zahvaljujući tome što je na utvrdi Forte. Nakon rata je obnovljen, a 1968. godine je proglašen spomenikom prirode.
Bitka na Sutjesci
10. juna, u ranim jutarnjim satima, Prva proleterska divizija je razbila borbenu grupu Höhne i probila neprijateljski obruč na Sutjesci. Uspeh 1. proleterske divizije 10. juna bio je od presudnog značaja za čitav ishod tridesetodnevne bitke na Sutjesci. Njenim prodorom kroz Zelengoru ka Jahorini bio je osujećen neprijateljski plan okruženja i uništenja glavne operativne grupe, i stvoreni su uslovi za izvlačenje svih ostalih partizanskih snaga. Naredne noći Sutjesku je prešao i Vrhovni štab sa 2. proleterskom divizijom. Odsečena 3. divizija je zajedno s ranjenicima desetkovana u proboju preko Sutjeske 13. juna.
Delovi bolnice su ostali okruženi - poubijani su bez milosti, ranjenici i liječničko osoblje. Ukupno je stradalo oko 7,500 partizana, više od trećine koji su ušli u borbe. Gotovo polovinu poginulih partizana na Sutjesci čine Dalmatinci. Među palim borcima je bilo 597 partizanki, što je "nezabilježeni primjer gubitaka žena-boraca u istoriji ratovanja". I pored gladi, teških gubitaka, ekstremnih fizičkih napora i neprekidnih borbi snage NOVJ zadržale su visok moral i borbenost, što im je priznao i neprijatelj. Njemački glavnokomandujući general Rudolf Lüters je u svom izvješću opisao "komunističke pobunjenike" kao "dobro organizirane, vješto vođene i s borbenim moralom koji izaziva čuđenje".
Operacija Schwarz je završena 15. juna 1943. godine probojem glavnine snaga NOVJ u Bosnu. Odmah po proboju iz obruča NOVJ je prešla u protuofenzivu u istočnoj Bosni, čisteći osovinske utvrde u Vlasenici, Srebrenici, Olovu, Kladnju i Zvorniku tokom slijedećih 20 dana.
Švarm ocenjuje da je partizansko izvlačenje i proboj bila čista pobjeda, ravna čudu. Niti jedna partizanska jedinica nije se predala, niti jedna nije dezertirala. U SFRJ, Sutjeska je postala simbol izuzetnog požrtvovanja, hrabrosti i moralne čvrstine u najtežim iskušenjima.
Sukobljene snage
minijatura|Njemački izviđač u kanjonu Sutjeske, maj 1943 desno|mini|Partizanske snage u maršu.
Sukobljene osovinske i partizanske snage su u svakom pogledu bile neravnopravne.
Nemačka ofanziva
Operacija Schwarz, poznata kao peta neprijateljska ofenziva, je bila udružena osovinska operacija sa ciljem razoružanja četnika i uništenja jugoslavenskih partizana na teritoriji okupirane Jugoslavije, tokom Drugog svjetskog rata, tokom svibnja i lipnja 1943. godine. Nijemci su imali za cilj razbiti grupe otpora i čvrsto posesti jadransko zaleđe, usled nastupanja Saveznika u Sredozemlju. Sile Osovine su pod Njemačkim zapovjedništvom okupile oko 127,000 vojnika i oklopnih vozila, uključujući Njemačke, Talijanske, Endehazijske i Bugarske, te preko 300 zrakoplova, protiv 18,000 vojnika Jugoslavenske Narodnooslobodilačke vojske.
Ne sluteći ofanzivu većih razmera, Vrhovni štab NOVJ je 14. maja naredio 2. proleterskoj diviziji da oslobodi Kolašin, a 1. proleterskoj da zauzme Ribarevine i preseče komunikacije Bijelo Polje — Berane. Obe divizije su 15. maja krenule da izvrše naređenja. Međutim, nemački komandant za Jugoistok izdao je zapovest za koncentrični napad 15. maja protiv svih oružanih jedinica na ovom prostoru. Istog dana, na istom mestu, u isto vreme, obe strane su počele da ostvaruju svoje zamisli. Rano 15. maja 1943. godine sudarile su se 1. brdska nemačka divizija i jedinice 1. i 2. proleterske divizije — počela je bitka na Sutjesci.
Pošto je otpor Nemcima prilikom masovnog hapšenja četnika izostao, borbe su počele 15. maja, sa partizanima na prostoru Sandžaka i severne Crne Gore. Po vatri, upornosti neprijatelja, sadejstvu pešadije, artiljerije, tenkova i avijacije, komandant 1. proleterske divizije Koča Popović je procenio da to nije samo ispad ili »kršenje sporazuma« sa Nemcima, već dobro pripremljena ofanziva.
U kratkom roku, snage osovine su uspele da opkole Glavnu operativnu grupu Vrhovnog štaba NOVJ na teškom planinskom području Durmitora. Time su snagama NOVJ nametnuli dugotrajne iscrpljujuće borbe, koje su bile suprotne taktici partizanskog ratovanja i, s obzirom na odnos snaga u ljudstvu i tehnici, krajnje nepovoljne po NOVJ. Partizanske snage našle su se zatvorene na malom prostoru neprekidno tučene artiljerijskim i vazduhoplovnim snagama, trpeći ogromne gubitke, bez izvora hrane. 9. juna su Njemci umalo uspjeli likvidirati partizanskog komandanta Tita kad je od eksplozije ranjen u ruku.
Partizani u obruču
mini|[[Ivan Ribar i ranjeni Tito na Sutjesci. "Tito, ranjen u rame komadom bombe, ležao je pod telom svog alzaškog psa. I ja sam bio zakačen: moja leva cipela bila je razneta, hramao sam s lakom ranom na nozi." (Viljem Dikin) ]] minijatura|Proboj iz okruženja na Sutjesci (od 1. do 25. juna 1943. godine)
Na mestima: Tjentište, Ljubin Grob, Vučevo, Bare, Ličke Kolibe, Košuta, Popov Most, Milinklade, Suha, Vrbnica, Maglić i Volujak, koja leže u dolini reke Sutjeske skoro mesec dana su se vodile teške i krvave borbe u drugoj fazi operacije „Švarc“, pa je bitka zbog ovih mesta koja leže u dolini reke Sutjeske i dobila naziv „Bitka na Sutjesci“.
Operativna glavnina NOVJ je imala i centralnu bolnicu sa oko 3000 ranjenika, od kojih su 1000 bili tifusari.
U napad preko Pive i Vučeva u dolinu Sutjeske upućena je Prva proleterska divizija. Kao dominirajuća tačka trebalo je posesti brdo Vučevo, napraviti koridor za slobodni prolaz preko Sutjeske, pravcem Zelengore i dalje u Bosnu. I Nemačka komanda je predvidela takvu mogućnost, pa je poslala prethodnicu da zauzme Vučevo. U borbi prsa u prsa, snage Prve proleterske divizije su uspele da zbace Nemce i zagospodare ovom dominirajućom tačkom. Nemci su zatim počeli zaposedati čitavu dolinu Sutjeske, od Tjentišta do njenog ušća u Drinu kod Čelebića. Tim pravcem je prodirala i 7. SS divizija „Princ Eugen“ koja je opkoljavala glavninu snaga i centralnu bolnicu. Početkom juna počela je prava drama na Sutjesci.
Pošto je pokušaj proboja fronta preko Foče propao, Vrhovni štab je morao da se vrati na početne položaje, što su Nemci iskoristili da naprave još čvršći obruč. Tako se prvih dana juna čitav Vrhovni štab našao u obruču, zajedno sa centralnom bolnicom u dolini Sutjeske. Tito je 3. juna sa Vrhovnim Štabom prešao Pivu kod Mratinca. Istog dana na sednici Vrhovnog štaba se diskutovalo o položaju grupacije NOVJ sa bolnicom.
Pored svakodnevnih borbi, kanjon Sutjeske su svakodnevno zasipali avioni bombama i to u vrlo niskom letu. Naročito su veliki gubici bili u redovima Druge dalmatinske brigade koja se sukobljavala sa jačim snagama 117. divizije. U operativnom dnevniku Nemačke komande stoji da je u borbi kod Gackog za jedan dan poginulo 200 partizana i 50 Nemaca.
U teškoj situaciji po Vrhovni štab i čitavu glavninu, odlučeno je da se čitava operativna grupa podeli na dva dela: Prvu grupu bi činilo deset brigada Prve i Druge proleterske divizije, koje su već forsirale Pivu, a drugu grupu šest brigada Treće udarne i Sedme banijske divizije sa centralnom bolnicom koje su se nalazile istočno od Pive. Prva grupa je trebala da se probije preko Sutjeske na severozopad, a druga s centralnom bolnicom preko reke Tare natrag u Sandžak.
Na prostoru oko kanjona Sutjeske i Suhe počele su žestoke borbe za okolne visove, koji su naizmenično padali u ruke i jednih i drugih. Napravljen je prostor od 5–6 km za prolaz glavnine snaga. Tu su trebali krenuti i ranjenici.
Prva proleterska divizija je krenula preko Milinklada i 8. juna 1943. izbila u rejon Lučkih i Vrbničkih koliba na Zelengori. Druga proleterska divizija je imala manje sreće. Na mestu Bare, nedaleko od Volujaka bilo je poprište krvavih borbi sa jedinicama 118. nemačke divizije. Naročito je stradala Druga dalmatinska brigada. Samo u jednom danu poginulo je preko 600 boraca. Ostao je manji vod koji je poslao poruku Vrhovnom štabu da će se svi borci boriti do poslednjeg. Nemački udari na Barama i Košuti su bili još žešći.
Naročito teška situacija bila je na sektoru druge grupe, koja se sa centralnom bolnicom probijala neuspešno preko Tare u Sandžak. Zato je Vrhovni štab naredio da druga grupa krene sa njom zajedno preko Vučeva i Sutjeske. To je iziskivalo nekoliko dana, pa je obruč bio još čvršće stegnut. I pored predloga komandanta Prve proleterske divizije Koče Popovića da se sve snage probiju u pravcu gde se probijala Prva proleterska divizija, Vrhovni štab je ostao da čeka drugu grupu koju je predvodio Sava Kovačević.
U velikom obruču u kome se tada nalazio Vrhovni štab, javljeno je da je 9. juna 1943. godine Tito ranjen na brdu Milinklade na planini Ozren. Pukovnik Savo Orović je svojim fotoaparatom ovekovečio ovaj događaj pored jedne pećine, gde se skrivao Vrhovni štab. U istom napadu, poginuo je kapetan Bil Stjuart, Đuro Vujović, titov lični patilac i još nekoliko partizana.
Da bi se spasla glavnina snaga i centralna bolnica naređeno je bilo da se posednu dominirajuće kote "Velika Košuta" i "Ljubin Grob", koje su se još nazivale "koridori spasa". Za Košutu je bila određana Sedma brigada Druge proleterske divizije, dok je Četvrta proleterska crnogorska NOU brigada branila Ljubin Grob. Tu je poginuo i komandant Četvrte crnogorske brigade Vasilije Đurović Vako.
Proboj iz nemačkog obruča
minijatura|Komandant Prve proleterske brigade [[Danilo Lekić govori borcima uoči proboja.]]
mini|175px|[[Koča Popović, komandant Prve proleterske divizije, koji je poveo proboj kroz nemački obruč.]] mini|175px|[[Sava Kovačević, komandant Treće udarne divizija, poginuo u pokušaju proboja na Sutjesci.]]
Pre početka glavnog boja naređeno je da se zakopa sve teško oružje, spali arhiva i svi konji zakolju za ishranu boraca. Koča Popović je, nakon delimičnog uspeha velikog napada 5/6. VI na Košur, Borovno i Popov Most, već sedmog sa svoje dve brigade prodro u srce Zelengore. Tu je ostao narednih dana, prateći kako se prostor sužava i nemačke kolone napreduju iz svih pravaca. Njegovu ideju energičnog i brzog prodora sa Zelengore na sever Tito nije odobrio. Već 9. VI Koča se sa svoje dve brigade našao pod udarom glavnine 369. pešadijske divizije sa severa (kg Höhne), istoka (kg Wertmüller) i zapada (kg Fischer).
Devetog posle podne Koča je došao do zaključka da je dalje čekanje pogubno, poslao Titu kurira sa porukom da on odlazi na sever, i da preporučuje da krenu za njim. Prema njegovoj zamisli, nemački položaji trebalo je da budu bezobzirno pregaženi, i da se preko njih bez i najmanjeg zadržavanja, nastupanje nastavi u najvećem mogućem tempu. Koča se pobrinuo da obrazloženje o presudnom značaju ove borbe dopre do svakog borca i komandira.
Prvi tračak nade za izvlačenje iz obruča načinjen je 10. juna u ranim jutarnjim satima, kada je Prva proleterska brigada kod sela Balinovac u jurišu pregazila borbenu grupu Höhne. Uspehu operacije veoma je doprineo komandant Danilo Lekić.
Komandant 1. proleterske divizije Koča Popović poslao je 10. juna depešu Vrhovnom komandantu Titu:
Istovremeno, Treća krajiška brigada razbila je bataljon borbene grupe Fischer. Borci su jurnuli uz brdo Pliješ (1642) sa željom da otmu pukovsku zastavu, ali je zamanik komandanta divizije Vaso Jovanović naredio da se bez zadržavanja grabi napred, na sever, prema cesti Foča-Kalinovik. Tokom sledećeg dana obe brigade pregazile su reorganizovane ostatke borbene grupe Höhne, razbile borbenu grupu Wertmüller koja je pokušala da se umetne sa istoka, i naterali u bekstvo iz poslednje rezerve izvučena pojačanja.