cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antički Rim
Legende i kraljevi
Prema legendi nastanak Rima nadovezao se na istorija Troje. Potomci Eneje, sina Anhisa i boginje Venere, braća blizanci – Romul i Rem bili su po naređenju kralja grada Alba Longe odmah po rođenju bačeni u Tibar. Kako je blizance rodila vestalka Rea Silvija, sa bogom rata Marsa, bogovi su uredili da sanduk sa blizancima reka izbaci na obalu gde ih je u prvo vreme usvojila vučica. Braća su kasnije ubila kralja Alba Longe i osnovali su vlastiti grad na mestu gde ih je nekada voda izbacila. Pošto se Rem narugao brazdama kojima je njegov brat blizanac označio buduće zidine grada, Romul ga je ubio. Usled toga, grad je dobio ime po Romulu Roma tj. Rim, a Romul je postao prvi od sedam legendarnih kraljeva Rima. thumb|levo|250px|Kapitolska vučica, antička statua sa predstavom vučice koja doji Romula i Rema.
Krajem 7. veka pne. napali su Rim Etrurci kojima je Rim u to vreme bio lokalni rival. Za vreme vladavine etrurskih kraljeva Rim je brzo narastao u najveći grad na Apeninskom poluostrvu jer je kontrolisao značajne trgovačke puteve. Kralj Servije Tulije je sagradio rimske zidine i sproveo je reformu vojske. Poslednji etrurski kralj Tarkvinije Oholi bio je iz grada isteran od strane aristokratije pod vođstvom Lucija Junija Bruta. U svakom slučaju, posle oslobođenja Rima od etrurske vladavine značaj grada je porastao. Godina 509. pne. koja je tradicionalno vezana za ove događaje je dodata kasnije i nije smatrana za sigurno datiranje. Kulturno su Rimljani bili pod jakom uticajem Etruraca. Njihovim posredstvom Rim je došao u kontakt sa starogrčkom kulturom čiji se uticaji mogu videti u upotrebi etrurskih brojeva, pisma iz kojeg se razvija latinsko pismo, ptičje perspektive u plastičnim umetnostima, pogrebni rituali itd.
Nastanak Republike i osvajanje Apeninskog poluostrva
Polibije, grčki istoričar, rimsku republiku je posmatrao kao kombinaciju monarhije i demokratije. Vladu u državi su izvršavala dva konzula koja su imala najvišu izvršnu moć, bili vojskovođe i stajali na vrhu magistratskih ureda. Njih su svake godine birala narodna skupština. Rimski senat, aristokratsko veće, igrao je značajnu ulogu a sve do doba principata nije imao nadležnost nad zakonodavnim pravom. Moć senata je proizlazila iz njegovog autoriteta. Pored njega je postojala i narodna skupština koja je bila isto tako važna jer je odlučivala o ratu i miru, potvrđivala je zakone i predstavljala je najvišu sudsku instancu. Centralno mesto političkog života u Rimu predstavljao je gradski forum tj. trg (Forum Romanum) koji je služio kao mesto za sednice političke, društvene i verske prilike.
thumb|320px|Zasedanje senata (slika iz [[19. veka) ]]
U vremene kraja kraljevstva i početka republike stvoreno je uređenje rimskog društva koje je uz manje promene trajalo vekovima. Na vrhu su bili stari rimski rodovi i vlasnici zemlje patriciji koji su bili najuticajniji. Najveći deo stanovništva je bio sastavljen od plebejaca i verovatno se radilo o porobljenom stanovništvu koje je moglo da se bavi samo ograničenim političkim problemima i istupali su sa patricijama kao klijenti koji su se zavetovali patricijama na vernost tražili su od njih zaštitu. Najniži na lestvici bili su robovi koji nisu imali nikakva prava, iako su mogli da dobiju slobodu.
Plebejci su vremenom dobili određena prava, kao naprimer legalizaciju brakova sa patricijama i pristup magistraturama. Ipak je samo malom broju plebejaca omogućeno da se probiju do rimskog vladajućeg sloja i time je došlo do stvaranja novog tipa aristokratije – nobiliteta.
thumb|left|180px|[[Via Appia Apijev put u južnoj Italiji ]]
U 5. veku pne. Rim je vodio brojne ratove sa svojim susedima koji su 493. godine pne. priznali njegovu vladavinu i tražili su zaštitu od njega od spoljnih neprijatelja. Posle uništenja etrurskog grada Veja 396. godine p. n. e, moćnog rimskog rivala, Rim je počeo da širi svoju hegemoniju nad celim Apeninskim poluostrvom, mada su ga jednom prilikom opljačkali Gali, što je oslabilo uticaj Rima na ostala plemena u Italiji. Sledećih pola veka obeležile su borbe sa Galima i borbom sa latinskim saveznicima a posle ratova većina Latina je dobila rimsko državljanstvo. Na prelazu 4. i 3. veka pne. u ratovima su Rimljani porobili Samnite čime su ova plemena pala pod vlast Rima.
Tajna relativno brzog rimskog napredka počiva u sklapanju savezništva sa u tom vremenu moćnim i na kraju porobljenim neprijateljem koji je postao lojalni rimski saveznik. Porobljenu Italiju je Rim pokrio sa velikim brojem puteva na čijim strateškim mestima su bili osnivane kolonije što je omogućavalo kontrolu nad zemljištem koje je bilo osvojeno. Iz toga doba je Rim izašao kao čvrsta državna tvorevina sa moćnom armijom i daljim uslovima za napredak i dalji rast i time su položeni temelji za njegovu budućnost i prosperitet.
Pir, Punski ratovi i Hanibalova invanzija na Italiju
U trećem samnitskom ratu 298–290. pne. Rimljani su savladali koaliciju Samnita i to im je omogućilo da preuzmu kontrolu nad celom današnjom Italijom. Rim se 282. pne. umešao u sukob grčkih polisa i grada Tarenta koji je pozvao u pomoć epirskog kralja Pirom. Pir se 280. pne. iskrcao u Italiji sa velikom vojskom i slonovima. Iako je Pir pobeđivao više puta rimski saveznički sistem je bio dovoljno imun i Rimljani su umesto da prihvate Pirove mirovne ponude, bili su uporni i nastavljali su sa borbama i onemogućili su da iskoristi svoje „Pirove pobede“ tako da je njegov položaj u Italiji doveden do neizdrživosti. Nakon poraza 275. pne. Pir je otplovio natrag u Grčku čime su Rimljani stekli kontrolu nad svim grčkim gradovima računajući i Tarent.
Rat sa Pirom bio je prethodnica za mnogo veće ratove. Rast rimske moći doveo je neizbežno do konflikta sa Kartaginom koja je štitila svoje interese u politici i trgovini. Predmet spora je bila Sicilija gde se prožimao uticaj Feničana i Grka. Zahvaljujući kolonizaciji Feničana zapadna i severozapadni deo ostrva bio je pod uticajem Kartagine, dok su na istoku i jugu od 8. veka pne. bili Grci i grčki najmoćniji grad Sirakuza bio je u sukobu sa Kartaginom.
Posle incidenta u Mesini ravnoteža na Siciliji je bila u korist Rimljana i to je izazvalo punsku flotilu na napade italijanske obale i lokalni konflikt je prerastao u rat između velikih sila. To je bio Prvi punski rat 264–241. pne. Na kopnu su pobeđivali rimske legije, ali su Rimljani na moru bili bespomoćni u odnosu na pomorsku dominaciju Kartagine. Posle nekoliko poraza Rimljani su se trajno naselili na Siciliji. Posle ove pobede Kartaginjani su morali da plate velike odštete po mirovnom ugovoru između Rima i njih. Rim je porobio i Sardiniju. Ubrzo zatim ipak Kartagina staje na noge na čemu je u mnogome doprineo Hamilkar Barka.
Kartagina je morala da se odrekne svih svojih vanafričkih teritorija, da raspusti svoju pomorsku flotu i bila je prinuđena da isplati velike ratne odštete čime je bila slomljena njena moć. U spoljašnjoj politici je postala u potpunosti zavisna od volje Rima. Ipak je zadržala značajne trgovačke pozicije, a Rim je posle Drugog punskog rata postao glavna sila u Sredozemnom moru a Hispanija je postala rimska provincija.
Ekspanzija u istočnom Sredozemlju
Posle pobede nad Kartaginom, Rim se usmerio ka istoku. Helenističke države Pergam i Rodos, ugrožene koalicijom seleukidskog kralja Antioha III Velikog i makedonskog kralja Filipa V, obratile su se za pomoć Rimu i rimski Senat je iskoristio to što je već u toku Punskih ratova zaratio sa Filipom čime je prekinuo makedonsku hegemoniju u staroj Grčkoj. Tit Flaminije proglasio je na Istamskim igrama u Korintu slobodu helenskih gradova. Dalje angažovanje na istoku pridonela je ekspanzija seleukidskog kralja Antioha III u Maloj Aziji i u Grčkoj sa kojim je vođen rat 192–188. pne. Rat se završio pobedom Rima i predajom svih teritorija u Maloj Aziji, čime je Rim postao najjača sila na istočnoj obali Sredozemnog mora. thumb|350px|Ekspanzija rimske republike u 2. veku pne.
Makedonija je posle protivrimske pobune pretvorena u rimsku provinciju 148. god. pne. Konflikt sa numidskim kraljem koji je bio saveznik Rima i koji je svojevoljno napao Kartaginu doveo je do Trećeg punskog rata posle čega je Kartagina bila potpuno uništena i razorena. Osvojena teritorija je bila ustrojena u provinciju Afriku. Slično se dogodilo i sa nezavisnošću Helena, a Korint, centar grčkog otpora Rimljanima, takođe je snašla slična sudbina. Grad je bio razoren i opljačkan, a građani prodati u roblje i deportovani u Rim. Posle zaveštanja poslednjeg pergamskog kralja Atala III 133. pne. teritorija Pergamske kraljevine (zapadni deo Male Azije) je postao rimski posed i pretvoren je u provinciju Aziju.
U novim provincijama su a pre svega u bogatim istočnim zemljama određeni su veliki porezi koji su skupljani od strane patricija koji su davali državi fiksni deo. Ovo je dovodilo do učestalih ustanaka. Rimske pobede su bile veličanstvene ali unutar rimske države je dolazilo do postepenog propadanja republikanskih vrednosti i uređenja.
Kriza republike i braća Grah
Unutarpolitički život Rima pratio je konstantanat uspon nobilita. Najmoćniji aristokratski rodovi čiji su se članovi vodili i bili učesnici u ratovima dobili su monopol u pristupu magistraturama a time i u senat koji je stalno više i više postajao vladajući organ. Iako su narodne skupštine potvrđivale zakone, one su sve više gubile na značaju.
Republika je tako, pored napredka države i povećanja teritorije, došla do unutrašnjepolitičke krize koje je dovedila do građanskih ratova i na kraju do kraja dotadašnjih državnih formi. Razlog je bila duboka socijalna polarizacija rimskog društva i poziv ka reformama pre svega u agrarnoj oblasti. Jedan od posledica rimskih vojno-političkih uspeha je priliv velikog bogatstva i robova. Sitni poljoprivrednici i zanatlije plebejskog porekla bili su odsutni u ratovima na velikim udaljenostima od svojeg prebivališta što je otežavalo njihovu upravu poseda i privrede. Nasuprot tome veliki posednici su povećevali svoje imovine često proteravši stare vlasnike što je dovodilo do stvarenja velikih poseda - latifundija i iskorištavanja robovskog rada. Opadanjem broja zemljoradnika narastao je broj ljudi bez imovine i do oslabljivanja borbene sposobnosti rimskih legija. Rast Rima doveo je do propasti rimskih širokih slojeva koji su imali najveće zasluge za njegov razvoj. Osiromašavanje ovog sloja dovodilo je do migracija stanovništva u gradove, propadanje sela i do narstvajućeg nespokojstva ljudstva.
Narastajući socijalni nemiri kulminirali su kada je 133. godine pne. narodni tribun Tiberije Grah pokušao da predloži zemljišni zakon kojim bi trebala da se podeli i ograniči posede velikoposednika. Razlog za ovakove reforme bio je nedostatak regruta za legije. Predlog Graha nije prošao jer je drugi tribun uložio veto. Ovim je došlo do krize u donošenju odluka, koji je rezultirao Grahovim ubistvom, a dalje reforme su zaustavljene. Njegov brat Gaj Grah je posle deset godina sledio bratovljevo zalaganje za reforme. Ništa bolje nije prošao ni Gaj Graj koje je ubijen 121. pne.
Pobeda senatske većine optimata nad narodnom stranom populara u republici nije doneo smirenje. Kriza države se stalno produbljivala. Rim je potresao ustanak robova pod vođstvom Spartaka u godinama 73–71. pne. kao i dalji konflikti na granicama imperije. U ovoj krizi je prosperirao sa svojim reformama Gaja Marija čije reforme su se razlikovale od reformi braće Grah. U legijama su mogli da služe i bezemljaši koji su bili nagrađivani dodeljivanjem zemlje kao veterani i od tih vremena vojnici nisu osećeli lojalnost prema drževi već prema tome ko im je omogućavao da steknu posed i tako se stvaraju uslovi za početak građanskih ratova.
Građanski ratovi
Kada je Lucije Kornelije Sula određen da vodi vojsku posle pobede nad popularima, i kada je posle pobedonosnog pohoda protiv Mitriadesa vratio u Rim svoje protivnike je masakrirao i izdao je spisak građana koje je trebalo ubijiti. Sula se brzo povukao sa svoje funkcije i omogućio je nastupanje dvojici ambicioznih pojedinaca Krasu i Pompeju. Ovaj drugi je definitivno doveo u red neprilike Rima na istoku u Maloj Aziji. Pompej je sklopio savez sa Krasom i ambicioznim Julijem Cezarom.
Lucije Sergije Katilina je 63. pne. pokušao nasilno da sruši Rimsku republiku, ali njegov plan nije uspeo. Pompej, Kras i Cezar su 60. godine pne. stvorili neformalni savez u cilju vlastitih interesa nazvan prvi trijumvirat. Cezar je uz pomoć ostalih triumvira 59. godine pne. postao konzul i obezbedio vođstvo u Galiji. On je osvojio Galiju, čime je stekao veliku popularnost. Kada je Kras poginuo u bici kod Kare protiv Parćana, neprijateljstvo između Cezara i Pompeja je došlo do izražaja i Cezar, kojem je u slučaju povratka pretio sudski proces, prešao je 49. pne. reku Rubikon čime je započeo građanski rat. On je pobedio Pompeja sledeće godine koji je pobegao u Egipat gde je posle bio ubijen a Cezar je dobio vlast nad celim Rimom. Cezarov pošaj za institualizajiju svoje vladavine nije uspeo i pao je kao žrtva republikanaca u senatu pod vodstvom Marka Junija Bruta i Gaja Kasija Longina.
Građanski rat se ponovo rasplamsao. Marko Antonije i Cezarov usvojeni sin Gaj Oktavijan su napravili savez sa Emilijem Lepidom i stvorili drugi trijumvirat koji je bio organizovan protiv sledbenika republike i Cezarovih ubica. Posle pobede su podelili imperiju. Oktavijan je dobio zapadne provincije, Marko Antonije je bio na istoku sa Kleopatrom VII, egipatskom kraljicom i Cezarovom ljubavnicom. Oba trijumvira su došli u sukob i posle Oktavijanove pobede u građanskom ratu Antonije i Kleopatra su izvršili samoubistvo. Time je završeno doba građanskih ratova i bila je završena rimska republika a Oktavijan se odrekao svih svojih prava proglasivši republiku, ali je bio jedini koji je vladao rimskim carstvom.
Principat
thumb|right|220px|Avgust, prvi rimski car
Oktavijan je slično kao i Cezar stigao do vlasti, ali za razliku od Cezara nije pokušao da svoj položaj samovladara potvrdi u državom uredu diktatora nego je svoj položaj prikrio pod velom republikanskih institucija. Formalno je ostavio stari ustav a svoju poziciju je osnažio preuzevši izvršenja nekih republikanskih ureda i dobijanjem posebnih punomoći i pre svega kontrolom nad ključnim provincijama sa brojnim rimskim legijama. On je imenovao sebe principom („prvim građaninom“) i demonstrirao je time da sebe smatrao za ravnopravnog sa ostalim senatorima koji su kao administratori, sudci, upravnici provincija i vojskovođe trebali zajednički da vladaju i on je ovim osnovao novi poredak koji je bio nazvan principat. Senat mu je pored mnogih titula dodelio i titulu časnog imena „Avgustus“.
Avgustova vladavina je donela državi mir i blagostanje. Pod principatom je došlo do epohe spoljne i unutrašnje konsolidacije: car je izgradio mreže novih puteva i ulica a privreda i kultura su doživele novi polet posle godina ratovanja. Bila je podupirana urbanizacija provincija uređivanjem kolonija veterana i nesebičnim poklanjanjem rimskog državljanstva. Bio je beleženo opadanje glavnog grada i provincijalizacija rimske imperije u odnosu na ponekad nedavno porobljene zemlje.
Posle smrti 14. godine nove ere, nastupio je na tronu njegov pastorak Tiberije koji je bio komplikovana ličnost i osećao se kao republikanac. Tokom svoje vlade on se staro za obezbeđenje granica i punjanje blagajne. Značajan događaj za vreme Tiberije bilo je razapinjanje na krst Isusa u provinciji Judeja. Već treći principat Kaligula se pokazao kao tiranin. Njegova se vlada završila posle tri godine njegovim ubistvom od strane pretorijanaca. Za vreme cara Klaudija carstvu je prisajedinjena provincija Britanija a posle i Trakija. Posle Klaudija, koga je otrovala njegova supruga Agripina, vlast je nasledio Neron. Njegova u početku poletna vladavina se promenila u teror u toku kojeg je ubijao članove svoje porodice a spekuliše se da je zapalio Rim 64. godine. Za vreme njegove vladavine došlo je i do prvih progona hrišćana. Kada su se protiv njega pobunile legije on je izvršio samoubistvo 68. godine. Od ovog doba rimski carevi više nisu bili iz redova stare rimske aristokratije.
Vrhunac carstva
mini|200x200piksel|Titov slavoluk Posle Neronovog samoubistva došlo je borbe za vlast i kao pobednik je izašao vojskovođa Vespazijan koji je osnovao dinastiju Flavijevaca. Kada je posle uspešne vladavine Vespazijan umro 70. godine, car je postao njegov stariji sin Tit. Njegova period vladavine je poznat po tome što su se desile snažne erupcije Vezuva i epidemija tifusa, a završena je i izgradnja Koloseuma. Posle njega i njegovog prevremenog kraja vladavine nastupio je njegov mlađi brat Domicijan koji je u izvorima, najpre kod istoričara Tacita, prikazan kao autokrata. Domicijan je, suprotno rimskim tradicijama, tražio da mu se ukazuju božanske počasti i koristio je titulu dominoma tj. gospodara. Senatori su u više navrata kovali zavere protiv Domicijana i car je 96. godine pao kao žrtva atentata.
Trajanov naslednik je bio Hadrijan i njegova vladavina je donela konsolidaciju i civilizacioni, kulturni i tehnički procvat države koji je pomogao nastupanje tada mladog hrišćanstva. U njegovo vreme su počele da se javljaju prve teškoće koje u to vreme još nisu zahtevale posebne mere.
U prvoj polovini 2. veka za cara Antonina Pija carstvo je dostiglo vrhunac. Ali već za vreme „filozofa na tronu“ Marka Aurelija (161–180) se pojavljuju prvi važni problemi. Na rubu rimskog sveta počela je seoba brojnih germanskih i sarmatskih plemena koja su napala dunavsku granicu (limes) i ugrozila samu Italiju. Zahvaljujući Markomanima, jednom od ovih ratobornih plemena, ovi ratovi su nazvani Markomanski ratovi. U isto vreme su Parćani napali istočne rimske provincije, a pobedničke rimske legije su sa istoka donele tifus nazvan „antonijanska epidemija“. Osim ovih teškoća sa spoljne strane javljaju se i unutrašnje teškoće u državnim finansijama. Posle Marka Aurelija nastupio je njegov sin Komod koji je ostao zapamćen kao drugi Neron i koji je ubijen 192. godine kada senatori i dvorani više nisu mogli da podnose njegovu tiraniju.
Dinastija Severa i vojnički carevi (193-284)
Njegov sin Karakala koji je, uprkos svom krutom vladanju prema senatu i svojoj porodici, imao podršku među ljudima i vojnicima, pao je kao žrtva atentata za vreme pohoda na Parćane. Sledila je kratka vladavina Elagabala koji je pokušao da uvede kult istoimenog orijentalnog božanstva iz Emese u Siriji. Već 222. godine je ovaj ekscentrični vladar ubijen i car je postao njegov mladi rođak Aleksandar Sever koji je pokušao da se suprostavi novom istočnom protivniku, Sasanidskom ili Novopersijskom carstvu i germanskim plemenima, ali je ubijen od strane nezadovoljnih vojnika. thumb|250px|Teritorije koje nisu priznavale autoritet rimskih imperatora. Zelenom bojom je prikazano [[Galorimsko carstvo, a žutom Palmirsko carstvo]] Ubistvom Aleksandra Severa i uklanjanjem dinastije Severa 235. godine, počelo je doba vojničkih careva poznato kao kriza III veka. Neprekidna serija građanskih ratova, uzurpacija i ubijanje careva oslabila je imperiju koja je sada bila bespomoćna pred napadima njenih neprijatelja. Tokom pedeset godina između ubistva Aleksandera Severa i dolaska Dioklecijana na vlast na tronu su se smenila dvadeset i jedan legitimni car i bezbroj uzurpatora. Ovi carevi morali su da odbijaju napade Germana na Rajni i Dunavu. Goti, koji su nastanjivali severne obale Crnog mora, vršili su razorne napade na Balkan i Grčku a napadali su i Malu Aziju. Na zapadu su napadali Alemani tokom sedme decenije 3. veka Galiju i Italiju. Međutim, najteži ratovi su se odigravali na istočnoj granici gde je najveću opasnost predstavljalo Sasanidsko carstvo. Veliki kralj Šapur I upadao je nekoliko puta u Siriju i pobeđivao rimske legije. Šapur je 259. godine čak zarobio rimskog cara Valerijana i odveo ga u ropstvo gde je rimski vladar preminuo.
Za razliku od ostalih religija i paganskih kultova hrišćani nisu pridavali odgovarajuće poštovanje instituciji cara. Decije Trajan koji je pokušao da uspostavi poštovanje starih božanstava progonio je hrišćane, a posle njega su to činili i Valerijan i Dioklecijan.
Pozna antika (284-395)
thumb|left|220px|Tetrarhi skulptura koje je ukradena iz Konstantinopola od strane Venecije [[1204. godine]]
Dioklecijan je stvorio novi sistem vladavine poznat kao tetrarhija (četvorovlašće). Za svoga kolegu i drugog avgusta je pozvao Maksimijana, svog starog prijatelja po oružju. Oba cara su imanovali po jednog savladara nižeg ranga koji je nosio titulu cezara, Dioklecijan Galerija, Maksimijan Konstancija I Hlora. Neposredni povod za ovu reorganizaciju bio je da se spreče uzurpacije. Podela carske vlasti nije bila novina, ali je za vreme Dioklecijana bila realizovana dosledno. Rim je i dalje bio glavni grad, ali su carevi pomerili svoje rezidencije bliže granicama gde su mogli lakše sa se suprotstave neprijateljima.
Dioklecijan je težio da ojača autoritet države i ličnosti cara i primio je ime „Jovius“ po bogu Jupiteru. Hrišićane koji su odbijali da mu pruže božanske počasti je progonio. Slično vladarima 3. veka, Dioklecijan nije mario za senat i vladao je kao apsolutni vladar tj. gospodar. Zbog toga se danas smatra da od Dioklecijanove vladavine stari sistem carske uprave, principat, smenjuje dominat.
Sistem tetrahije se urušio nakon Dioklecijanovog povlačenja sa prestola 305. godine. Bez njegovog autoriteta brzo su izbila na površinu neslaganja unutar carskog kolegijuma. Tokom nerednih nemira i građanskih ratova vladar čitavog carstva postaje postepeno Konstantin I Veliki, sin Konstancija Hlora. Konstantin je u početku vladao severozapadnim delom Rimskog carstva, ali je 312. u bici kod Milvijskog mosta, nedaleko od Rima, Konstantin pobedio i uklonio Maksencija, Maksimijanovog sina. Za razliku od Dioklecijana i Galerija, Konstantin je već od dolaska na vlast 306. godine bio tolerantan prema hrišćanima, a u bici kod Milvijskog mosta njegovi vojnici su pobedili noseći Isusovim monogramom (hiron) na štitovima i vojnim stegovima. Pobeda iz 312. je inspirisala Konstantina da prigrli hrišćanstvo, a naredne, 313. godine, izdao je Milanski edikt zajedno sa zetom i savladarom Licinijem. Hrišćanstvo postaje jedna od zvaničnih religija Rimskog carstva, a posle 324. godine, kada je Konstantin ujedino carstvo pod svojom vlašću, prestaju svi progoni hrišćanskog klera.
Crkva je sa svojom složenom hijerarhijom u početku oponašala rimsku provincijsku upravu. Pored toga, Konstantin i članovi njegove porodice su započeli tradiciju ktitorstva zidajući crkve širom carstva. Takođe, Konstantin je episkopima dao i svetovna ovlašćenja da sude u sporovima među samim hrišćanima, a kler je oslobodio poreza. Osim priznavanja hrišćanstva car Konstantin Veliki je poznat po još jednom događaju a to je bilo osnivanje Novog Rima - Konstantinopolja. Težište imperije se time preselilo u bogatiji i stabilniji deo istočne polovine. Konstantin je nastavio sa reformama Dioklecijana i imperija je bila podeljena na četiri prefekture koje su se dalje delili na trinaest dijeceza. Dioklecijanove i Konstantinove reforme doprineli su stabilnosti imperije, dodale su nova finansijska sredstva koje su dozvolila da se poveća armija i da se učvrsti odbrana imperije.
Ubrzo posle smrti Konstantina I Velikog između njegovih tri sina se razvila borba za vlast. Konstancije II je nadživeo svoju braću i do 353. godine uklonio uzurpatore Vetraniona i Magnencija. Konstancije je sa uspehom branio carstvo od Persijanaca, a preduzeo je i pohod protiv Sarmata na srednjem Dunavu. Kako bi sprečio nove uzurpacije na Zapadu, Konstancije je proizveo svog brata od strica Julijana u savladara-cezara. Novi građanski rat je izbegnut Konstancijevom iznenadnom smrću 361, a Julijan Apostata (Otpadnik) je pokušao da osnaži tradicionalno paganstva. Carev pokušaj nije bilo dugog veka i posle pohoda na Persiju i smri ovog vladara 363. ugasila se Konstantinova dinastija. Novu carsku dinastiju utemeljio je Valentinijan I koji je za svog istočnog savladara imenovao brata Valensa.
Novi car Teodosije je bio prinuđen da uspostavi mir sa Gotima kojim je bilo dozvoljeno da nasele ove zemlje kao „federate“ od kada potiče kao trajna pojava prisustvo barbara na rimskoj teritoriji. Teodosije I je bio poslednji rimski car nakon što je savladao poslednju uzurpaciju i vladao je celom imperijom. Za vreme njegove vladavine hrišćanstvo je bilo ustanovljeno kao jedina državna religija posle njegove smrti vladali su carstvom njegovi sinovi Honorije i Arkadije na zapadu i istoku. Iako je ova podela kasnije postala kao definitivna misao o jedinstvu trajala je i dalje i tako su zakoni koji su proglašeni od jednog cara bili važeći i na drugoj strani.
Kraj antičkog carstva
thumb|220px|Pljačkanje Rima od strane Vandala g. [[455.]]
Istočno rimsko carstvo je bilo ekonomski konsolidovanije i gustije nastanjeni deo imperija koji je bez većih posledica preživelo seobe naroda. Nasuprot Istočnom, Zapadno rimsko carstvo u toku 5. veka polako tone. Upad Huna u Evropu pokrenuo je domino efekat i pokreti plemena koji su u potpunosti promenili lik celog kontinenta. Da bi zabranili upade Germana u Italiju, Zapadno rimsko carstvo je povuklo svoje legije sa granica Rajne koju su posle toga 406. godine prešla varvarska plemena koja su srušila upravu Rima u Galiji i Hispaniji, dok je Britanija ostavljena svojoj sudbini. Vizigoti su 410. godine pod vođstvom Alarika I opljačkali Rim što je imalo veliki odjek. Oni su posle nekog vremena otišli u Galiju ali su i dalje bili velika opasnost za Rim. Zatim su Vandali prešli u Afriku u ovu važnu provinciju za rimsku imperiju posle pada Kartagine 438. godine, a 455. im je uspelo da ponovo opljačkaju Rim i iz tih razloga se njihovo ime upotrebljava kao pogrdno.
Iako je 451. godine u jedinstvu sa Vizigotima Rim savladao Hune pod vođstvom Atile u bici na Kataluanskim poljima rimska imperija se nazadrživo kretala ka svome kraju jer su carevi bili slabi i lutke u rukama vojskovođa. Odoakar je 476. godine smenio cara Romula Avgustula što se smatra krajem Zapadnog carstva iako se Odokar smatrao za „Germana u rimskoj službi“ i svoju vladavinu je tumačio kao upravljanje Italijom u ime cara u Konstantinopolju. Čisto formalno je Italija stalno deo imparije i tako je i nastupnik Odoakara ostrogotski kralja Teodorih Veliki težio da dobije priznanje istočnoga cara.
Za razliku od Zapadnog, Istočno rimsko carstvo nije bilo tako razarajuće pogođeno germanskim najezdama, a pored toga ona je imala mnogo veća finansijska sredstva i sposobnu diplomatiju. Imalo je i bolji geografski položaj i prirodne granice koji su stvorile prirodne prepreke nadiranju neprijatelja. thumb|left|270px|mozajik - Car Justinijan sa pratnjom u crkvi- bazilici San Vitale u Raveni
Za vlade Justinijana I poslednjeg cara čiji je jezik kao materinji bio latinski, njegov vojskovođa Velizar je povratio velike delove zapadnog carstva (severnu Afriku, Italiju i južnu Španiju). Justinijan koji je ratovao i sa Persijancima koji su posle pada Zapadnog carstva osećali svoju šansu ipak je postao najjači vladar u Sredozemlju i pri tome je kontrolisao sve zemlje koje su od davnine bili rimska imperija (sa izuzetkom Britanije, Galije i Hispanije). Posle Justinijanove smrti se zapadne zamlje pokazuju kao dugotrajno neodržive.
Istočno carstvo je tokom 7. veka postepeno izgubilo svoj rimski karakter. Istočna rimska imperija sa svojim glavnim gradom Konstantinopolem trajala je sve do 15. veka i njeno se stanovništvo smatralo za Rimljane a u unutrašnjim strukturama imperije došlo je posle godine 640. do velike transformacije tako da se od toga datuma govori o istočnom rimskom carstvu kao o Vizantijskom carstvu.
Lennestadt
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Olpe Leneštat se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Olpe. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 280 metara. Površina opštine iznosi 135,1 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 27.392 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 203 stanovnika/km².
Češko sredogorje
Češko sredogorje (České středohoří') je planinski lanac u sjevernoj Češkoj. Lanac je dug 80 km, a prostire od se od Češke Lipe (sjeveroistok) do Biline (jugozapad) i od Litomerica (jug) do Dečina (sjever), te ga presjeca rijeka Laba.
Sredogorje u naslovu se ne odnosi na položaj gorja u Češkoj, nego na njegovu prosječnu (srednju isinu).
Češko sredogorje ima status prirodnog rezevrata (Chráněná krajinná oblast (abbr. CHKO) a kroz njega prolazi autoput D8 koji spaja Prag sa Dresdenom. To je razlogom kontroverzi vezanih uz zaštitu okoline, pa je sekcija kroz gorje posljednja koja se gradi.
Prilikom razvijanja videoigre ARMA 2 podaci o ovoj oblasti su služili za pejzaž.
Skandijum(III) sulfid
Skandijum(III) sulfid je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 186,107 Da.
Arunačal Pradeš
Povijest
Područje su najprije nastanila plemena sa Tibeta, a kasnije tajlandsko-burmanska plemena. Malo se zna o istoriji Arunčal Pradeša. Severozapadni deo područja je bio pod Monpa kraljevstvom između 500. pre Hr. i 600. posle Hr. Zatim je područje bilo pod labavom kontrolom Tibeta i Butana, posebno severna područja. Preostali delovi države, a posebno oni blizu Mijanmara dolaze pod kontrolu Ahoma i Asama, sve dok Britanci nisu anektirali Indiju 1858. Tokom 1913-1914. britanski administrator Henri Mek Mahon povukao je 1000 kilometara dugu Mek Mahonovu liniju kao granicu između Britanske Indije i Tibeta. To je bilo tokom Simla konferencije, kada su Britanci tražili da imaju što šire bafer zone oko svojih teritorija. Tibetanci i Britanci su se složili sa Mek Mahonovom linijom, ali Kinezi su odbili da priznaju tu liniju. Od tada je kineski stav da je Kina suverena nad Tibetom i da ta linija ne važi bez kineskog pristanka. Britanci tek 1937 po prvi put štampaju mapu, koja pokazuje te teritorije kao deo Britanske Indije. Kada je Indija postala nezavisna, vlada Tibeta je 1947. promenila svoj stav i polaže pravo na teritorije južno od Mek Mahonove linije. Situacija se još više pogoršala, kada je nastala Narodna Republika Kina. Pošto je pretilo da Kina zauzme Tibet Indija je jednostrano proglasila Mek Mahonovu liniju kao graničnu liniju 1950. i isterali su tibetansku administraciju iz Tavang područja 1951. To pitanje je mirovalo oko 10 godina tokom srdačnih odnosa Indije i Kine. I taj granični problem eskalira 1962. i Kinesko-indijski rat. Tokom rata Kina je zauzela većinu područja, proglasila pobedu, a onda se dobrovoljno povukla na Mek Mahonovu liniju i predala Indiji ratne zarobljenike 1963.
Geografija i klima
Graniči sa Asamom na jugu i sa Nagalandom na jugoistoku. Mijanmar se nalazi na istoku, Butanom na zapadu, a Mek Mahonova linija razdvaja tu Indiju od Kine. Itangar je glavni grad. Većina Arunačal Pradeša nalazi se na Himalajima. Delovi su pod Patkajima. Najviši vrhovi toga dela Himalaja su Kangto (7090 m), Njegi Kangsang (7050 m), i Goričen (6488 m). Klima je različita ovisno o visini. Područja na velikim visinama Gornji Himalaji blizu Tibeta imaju alpsku klimu. Na srednjim Himalajima je umerena klima i rastu jabuke i narandže. Subhimalaji imaju vlažnu subtropsku klimu sa vrućim letima i blagim zimama. Količina padavina je između 2.000 i 4.000 mm godišnje.
Demografija
Oko 65% stanovništva spada u 20 veliika kolektivna plemena i 82 plemena. Većina su tibetanskog ili tajlandsko-burmanskog porekla. Oko 35% stanovništva predstavlja imigrante. Pismenost je 54.74%. Oko 36% stanovništva sledbenici su animističkih religija, 35% su hindusi, 13% su budisti i 13% hrišćani. Tibetanski budizam je dominantan u distriktu Tavang i Zapadni Kameng.
Sciali di Lauro, Foggia
Sciali di Lauro je naselje u Italiji u provinciji Foggia, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 330 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2 m.
Munuza
Po prvim navodima se, nedugo nakon osvajanja Iberijskog poluotoka zaljubio u Ormesindu, kćer vazalnog vizigotskog princa Don Pelaya. Zbog toga ju je oteo i prisilno vjenčao, a što je Don Pelayo uzeo kao povod za ustanak protiv muslimanske vlasti. Godine 722. je ubijen od strane Pelaya u bitci kod Covadonge.
Hlortalidon
Hlortalidon je benzensulfonamid-ftalimidin koji se tautomerizuje do benzofenonske forme. On se smatra tiazidu sličnim diuretikom.
Munuza
Dio historičara, pak, smatra da je brak, u stvari bio dogovoren između Pelaya i Munuze, te da su njih dvojica bili saveznici u borbi protiv protiv Anbase. Kasnije se navodi da je oženio nezakonitu kćer akvitanskog vojvode Oda kako bi uz pomoć svog tasta digao ustanak protiv Kalifata i stvorio nezavisnu hispano-berbersku državu. Godine 731. je taj ustanak ugušio Abdul Rahman al-Ghafiqi te Munuzu pogubio. Odova pomoć Munuzi je iskorištena kao povod za invaziju Akvitanije, odnosno pokušaj osvajanja Francuske, a što će dovesti do velike bitke kod Poitiersa 732.
Historia ecclesiastica gentis Anglorum
thumb|200px|Folio 3v iz [[St Petersburg Bede|Bede iz Sankt Peterburga]] Historia ecclesiastica gentis Anglorum (doslovno: Crkvena historija engleskog naroda; Ecclesiastical History of the English People) je latinski tekst koji je u prvoj polovici 8. vijeka napisao anglosaksonski redovnik Beda Uvaženi i u kome se opisuje historija kršćanske crkve u dotadašnjoj Engleskoj, odnosno opća historija Engleske od vremena Julija Cezara do Bedinih dana. Iako se tekst najviše bavi religijskim pitanjima, odnosno sukobom između kršćanstva u standardnom obliku koga je propisivala Rimokatolička crkva i tzv. keltskog kršćanstva, smatra se jednim od najvažnijih historijskih izvora za anglosaksonsku historiju, odnosno historiju zapadne Evrope u ranom srednjom vijeku i tzv. Mračnom dobu. Većina historičara drži da je Historia dovršena godine 731. kada je Beda imao 59 godina života.
Bezavina
Bezavina je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Veliko Trgovišće, Krapinsko-zagorska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 136 stanovnika te 35 obiteljskih kućanstava.
Prattsburgh, New York
Pratsberg je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 656.
Fumonizinska B1 esteraza
Ovaj enzim učestvuje u degradaciji fumonizina B1.
Urat oksidaza
Urat oksidaza (, urinsko kiselinska oksidaza, urikaza, urikaza II, uratna-oksidaza) je enzim sa sistematskim imenom urat:kiseonik oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Enzimu iz zrna soje, plesni Aspergillus flavus i Bacillus subtilis ne sadrže bakar, niti druge jone prelaznih metala.
Mala Ilijada
thumb|right|180px|[[Atika|Atički lekit s predstavom borbe između Ajanta i Odiseja oko Ahilejeva oružja, Eretrija, oko 500. pne.]]
Datiranje i autorstvo
U najstarije doba se pripisivala Homeru, a kasnije je neki pripisuju Testoridu iz Fokeje, koji ju je navodno dobio od Homera jer mu je ukazao gostprimstvo u svojoj kući, drugi, kao logograf Helanik, Kinetonu Spartancu, treći Diodoru iz Eritre, a Proklo i Eusebije Lesheju Lezbljaninu. Pesma je, kao i sve kikličke epopeje, verovatno nastala u 7. ili 6. veku pne.
Rukopisna predaja
U današnjim kritičkim izdanjima sačuvano je tridesetak stihova izvornog teksta Male Ilijade, i to iz dela drugih antičkih autora koji citiraju taj ep. Sadržina pesme zna se iz proznog sažetka svih kikličkih epopeja koji se nalazi u jednoj Hrestomatiji, čiji je autor neki "Proklo" (možda identičan s gramatičarem Eutihijem Proklom iz 2. veka).
Sadržaj
Prema Proklu, Mala Ilijada imala je četiri pevanja sa ovim sadržajem. Nakon Ahilejeve pogibije za njegovo se oružje nadmeću Ajant i Odisej, i boginja Atena dosuđuje ga naposletku Odiseju. Ajant od srdžbe pomeri pameću, navali na ahejsku stoku misleći da su ljudi, a kad dođe k sebi, od sramote izvši samoubistvo. Odisej zarobi trojanskog proroka Helena, Prijamova sina, koji im otkriva kako se Troja može osvojiti. Zato Diomed odlazi na ostrvo Lemnos i dovede Filokteta, kod koga se nalazio Heraklov luk. Mahaon izleći ranu Filoktetu i ovaj u dvoboju ubija Parisa. Menelaj zlostavlja mrtvo Parisovo telo, a Trojanci ga onda pokopaju. Helenu za ženu uzme Dejfob.
Tu se sačuvani antički sažetak ove pesme završava, no Mala Ilijada verovatno se nastavljala i opisivala razorenje Troje, jer ono što navodi Pausanija iz Razorenja Ilija i pripisuje Lesheju zapravo je pripadalo Maloj Ilijadi; prema Milošu Đuriću, Mala Ilijada je, "dakle, opevala isto što i Etiopida i Razorenje Ilija, samo u zbijenijem obliku, pa se najbolje može razumeti kao produženje Ilijade".
Značaj i uticaj
Aristotel kaže u svojoj Poetici da pesnik Male Ilijade i pesnik Kiparske pesme, za razliku od Homera u Ilijadi i Odiseji, "opevaju jednoga čoveka, jedno vreme i jednu radnju, ali punu delova", te da se zato, strogo uzevši, iz Male Ilijade može uzeti građa za osam tragedija, a iz Ilijade i Odiseje samo za jednu ili najviše dve. Mala Ilijada dala je građu za ove tragedije: Spor oko oružja (Eshil i, u rimskoj književnosti, Marko Pakuvije), Ajant (Sofokle, Astidamant Mlađi, Teodekt, Karkin i, kod Rimljana, Livije Andronik u drami Ajant sa šibom, Kvint Enije, Lucije Akcije), Filoktet (Eshil, Sofokle, Euripid, Ahej iz Eretrije, Antifont, Filokle, Kleofont, Teodekt i, kod Rimljana, Lucije Akcije).
Linnich
Linih je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 15 opštinskih središta okruga Diren. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 13.667 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5358036, NUTS (DEA26) i LOCODE (DE LIH) kod.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Diren Linih se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Diren. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 73 metra. Površina opštine iznosi 65,5 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 13.667 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 209 stanovnika/km².
Castelvecchio Subequo, L'Aquila
Castelvecchio Subequo je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 964 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 480 m.
Albussac
Albisak je naselje i opština u centralnoj Francuskoj u regionu Limuzen, u departmanu Korez koja pripada prefekturi Til.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 668 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 18 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 36,26 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 350 metara (maksimalnoj 637 m, a minimalnoj 240 m).
Al-Ghaida
Al-Ghaida' (arapski: الغيضة), je pogranični grad na jugoistoku Jemena, uz granicu s Omanom. Grad ima oko 13.987 stanovnika. .
Al-Ghaida je glavni grad jemenske Muhafaze (pokrajine) Al Mahra, koja ima 571.778 stanovnika. To je prvi veći grad u Jemenu nakon granice s Omanom, tako da u njemu prenoćuju svi oni koji idu s automobilom u Jemen. Pored grada je Aerodrom Al Ghaydah, koja ima dva puta tjedno letove za domaće destinacije.
Bitka u klancu
Bitka u klancu ili Bitka u prijevoju (yawm al-sh'ib) je naziv za bitku koja se u julu 731. odigrala u današnjem Uzbekistanu između velike arapsko-muslimanske (omejadske) vojske na jednoj, te vojske Turgeša i njihovih saveznika na drugoj strani. Turgeši su prije nje opsjeli omejadski garnizon u Samarkandu zbog čega je tamošnji komandant Sawra ibn al-Hurr al-Abani poslao poziv u pomoć Džunejdu ibn Abd al-Rahman al-Muriju, omejadskom guverneru Horasana. Džunejd je sa svojom vojskom uhvaćen u zasjedu u prijevoju Taštakarača; odatle se, uz Sawrinu pomoć, uspio probiti nakon tri dana žestokih i krvavih borbi. Iako se Džunejdova vojska uspjela probiti iz obruča i deblokirati Samarkand, ogromni gubici i nastavak turgeškog otpora su Džunejda prisilila da evakuira ne samo Samarkand nego i cijelu Transoksijanu. Zbog toga se smatra da je bitka - koju je detaljno opisao perzijski historičar al-Tabari - za najmanje dvije decenije zaustavila dalji prodor Kalifata i širenje islama u Centralnoj Aziji, te značajno načela autoritet omejadske dinastije koju će smijeniti dinastija Abasida koja je upravo među nezadovoljnicima u Horasanu imala značajno uporište.
Clearlake Riviera, California
Clearlake Riviera je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 3,090 stanovnika.
Сол календар
Сол календар је предлог реформе календара Џима Ајкнера (Jim Eikner) из Остина, Тексас. Одликује се годином од 13 месеци, при чему првих 12 месеци имају по 28 дана, а последњи (Децембар) има 29 дана, одн. 30 у преступним годинама.
Месеци су именовани исто као у грегоријанском календару, осим што постоји и месец звани Сол, уметнут између Јуна и Јула.
У 2008. сви месеци би почињали у уторак, а 2009. у четвртак.
Тринаест месеци би заузимало следеће периоде, по грегоријанским датумима: Јануар  1. јан. - 28. јан. Јул      16. јул - 12. авг. Фебруар 29. јан. - 25. феб. Аугуст   13. авг. - 9. сеп. Март    26. феб. - 25. мар.* Септембар 10. сеп. - 7. окт. Април   26. мар. - 22. апр. Октобар  8. окт. - 4. нов. Мај     23. апр. - 20. мај   Новембар  5. нов. - 2. дец. Јун     21. мај - 17. јун    Децембар  3. дец.* - 31. дец. Сол     18. јун - 15. јул
Сол календар је адаптација Међународног фиксног календара, који има своје корене у Позитивистичком календару којег је предложио француски филозоф Огист Конт 1849. Конт је замислио да месеци и дани буду названи по славним људима, али Ајкнеров календар не следи тај пример.
Basehor, Kansas
Bejshor je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 4.613, što je 2.375 (106,1 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Сол календар
Позитивистички и Међународни фиксни календар сугеришу додавање "преступног" дана, како би сваки месец сваке године почињао истим седмичним даном. Пошто се ови "ванкалендарски" дани не рачунају као део месеца или седмице, они ремете традиционални седмични циклус. Због тога се тим предлозима календара противе верске групе које држе богослужбу на одређени седмични дан (као јевреји, хришћани и муслимани).
Corrigan, Texas
Corrigan je gradić u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.595 stanovnika.
DTDP-4-dehidroramnoza 3,5-epimeraza
DTDP-4-dehidroramnoza 3,5-epimeraza (, dTDP-L-ramnozna sintetaza, dTDP-L-ramnozna sintaza, timidin difosfo-4-ketoramnozna 3,5-epimeraza, TDP-4-ketoramnozna 3,5-epimeraza, dTDP-4-dehidro-6-dezoksi-D-glukoza 3,5-epimeraza, TDP-4-keto-L-ramnoza-3,5-epimeraza) je enzim sa sistematskim imenom dTDP-4-dehidro-6-dezoksi-alfa-D-glukoza 3,5-epimeraza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim se javlja u kompleksu sa EC 1.1.1.133, dTDP-4-dehidroramnoznom reduktazom.
Stjepan Držislav
Stjepan Držislav prvi hrvatski kralj iz dinastije Trpimirovića i vazal Bizantskog carstva. Vladao je od 969. do 996. /997. godine.
Sin je "kralja" Mihajla Krešimira II. i kraljice Jelene. Bio je u dobrim prijateljskim odnosima s Bizantom i njihov saveznik u borbi protiv bugarskog carstva.
Bugarski car Samuilo (980.-1014.) uspio je za nekoliko godina proširiti svoju vlast na Bosnu, Srijem, Srbiju i današnje srpsko Podunavlje, te na cijelo jadransko primorje južno od rijeke Cetine, osvojivši Duklju, Travunju, Zahumlje i neretvansku područje. Tako je postao opasan susjed hrvatskoj državi između godine 986. i 989.
Car Samuilo provalio je i u Hrvatsku, ali ju nije uspio pokoriti, što dokazuje da se je Hrvatska za vladanja Krešimira II. i njegova sina Stjepana Držislava uspjela oporaviti od posljedica unutarnjih sukoba. Kraljevina Hrvatska je bila u savezu s Bizantom, koji je vodio 40-godišnji rat s carem Samuilom. S ciljem da što više učvrsti savezničke odnose, Bizant je ustupio Stjepanu Držislavu na upravu dalmatinske gradove i otoke, kao nekad Tomislavu. Samom Držislavu, Bizant je priznao kraljevski naslov i obdario ga kraljevskim znakovima: krunom, žezlom, plaštem i zlatnom jabukom, te ga je odlikovalo titulom carskog "eparha i patricija". Stoga se Držislava smatra prvim hrvatskim okrunjenim kraljem, a tom je prigodom Držislav uzeo ime Stjepan.
Dugi mir u 10. stoljeću između Hrvata i Mlečana omogućio je razvoj trgovine na moru. Međutim Mlečani koji su najviše profitirali tom trgovinom, nakon što su uspostavili dobre odnose s Bizantom i njemačko-rimskim carstvom, odlučili su prestati plaćati "uobičajeni danak" ("solitus census") Hrvatima i Neretvanima, što je dovelo do novih sukoba na moru.
Kralj Stjepan Držislav umro je god. 996. /997. a za sobom je ostavio tri sina; Svetoslava Suronju, Krešimira i Gojslava.
Asam
Asam je savezna država Indije sa površinom od 78.438 km² i 26.638.407 stanovnika (stanje: 1. jan. 2001). Nalazi se na jugoistoku Indije na istočnim obroncima Himalaja. Asam okružuju druge severoistočne države Arančal Pradeš, Nagaland, Manipur, Mizoram, Tripura i Megalaja. Trgovački centar Asama Guvahati predstavlja vezu sa severoistočnim državama zvanim i "sedam sestara". Te države su sa ostatkom Indije povezane uskim koridorom zvanim "pileći vrat". Asam graniči i sa Butanom i Bangladešom. thumb|left|250px|Sibidol hram u Sibsagaru
Geografija i klima
Asam je u obliku slova T i sastoji se od doline Bramaputre, Karbi i Kašar planina i južne doline Barak. U Asamu ima mnogo vegetacije, šuma i divljih životinja. Postoje i brojne zaštićene šume, od kojih u jednoj postoji retki indijski nosorog. Ima mnogo bambusa. Šume, flora, fauna, reke i prirodna lepota doprinose razvoju turizma Asama. Asam je podložan žestokim zemljotresima. Veliki zemljotres od 8,6 stepeni Rihterove skale pogodio je Asam 1950..
Asam ima ogromne količine padavina između marta ji septembra,a vlažnost je izuzetno visoka tokom leta. Temparature su blage i nikad nisu ekstremne (dostižu 35 °C do 38 °C ). Prijatna subalpska klima prevladava na brdima, a u niziji je leto jako neugodno zbog velike vlažnosti vazduha. Zime su jako blage sa minimalnim temparaturama oko 6 stepeni Celzijusa. Leta dolaze sredinom maja i praćena su velikom vlažnošću i veoma čestim i obilnim kišama.
Istorija
fgz564v5z35fgju689znf8hn5uignhu54nzohu6ret4g54vhz5vh7z76uuv76j u6j thumb|left|Rang Gar u Sibsagaru