cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santa Venere, Salerno
Santa Venere je naselje u Italiji u provinciji Salerno, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 674 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 15 m.
Tecolote, Mezquitic
Tecolote je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Mezquitic.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 207 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1222 m.
New Jack City
New Jack City je američki kriminalistički film snimljen 1991. u režiji Marija Van Peeblesa kome je to predstavljao režiserski debi. Radnja je smještena u New York i prati uspon i pad Nina Browna (čiji lik tumači Wesley Snipes), beskrupuloznog i nasilnog narko-bosa koji zahvaljujući epidemiji cracka brzo stiče basnoslovno bogatstvo i moć.
Za film je bio karakterističan novi stil režije, temeljen na tada popularnim MTV-jevim videospotovima, ali i izuzetna društvena angažiranost, na liniji Bushovog rata protiv droge. Imao je priličnu gledanost, ali i bitno uticao na niz sličnih filmova smješteni u milje kriminalom i drogom opustošenih afroameričkih dijelova urbane Amerike.
San Miguel, Tuzantla
San Miguel je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tuzantla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 34 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 601 m.
Šljaka
Šljaka može biti:
Beverino, La Spezia
Beverino je naselje u Italiji u provinciji La Spezia, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 50 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 221 m.
Rhodt unter Rietburg
Rot pod Ritburgom je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 74 opštinska središta okruga Zidlihe Vajnštrase. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.119 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7337066.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Zidlihe Vajnštrase Rot pod Ritburgom se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Zidlihe Vajnštrase. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 206 metara. Površina opštine iznosi 10,1 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.119 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 111 stanovnika/km².
Pastos, Puerto Rico
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.514, što je 14 (-0,9 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Siemens-Martinova peć
mini|desno|300px|Siemens-Martinova peć iz 1895. mini|desno|300px|Otvoren izljev Siemens-Martinove peći (Fagersta Bruk, [[Švedska, 1967.)]]
mini|desno|300px|Dobivanje [[sirovo željezo|sirovog željeza u visokoj peći.]] mini|desno|300px|Stari [[čelik s otpada je vazna sirovina za Siemens-Martinovu peć.]]
Siemens-Martinova peć ili Siemens-Martinov postupak je način masovnog dobivanja čelika iz sirovog željeza, i to posrednom oksidacijom, gdje oksidaciju vrši kisik iz plinova iznad taline. Siemens-Martinov postupak ima prednosti u odnosu na Thomasov postupak, a još više u odnosu na Bessemerov postupak, jer Siemens-Martinov čelik ima puno šire područje primjene od Thomasov ili Bessemerovog čelika.
Siemens-Martinov postupak se može podijeliti na bazični (lužnati) i kiseli Siemens-Martinov postupak. U konstrukciji Siemens-Martinove peći razlike izmedu bazičnog i kiselog Siemens-Martinovog postupka odnosi se uglavnom samo na razlike u vatrostalnom materijalu ognjišta peći. U svemu ostalom one su vrlo slične. Kapacitet peći kreće se od desetak do više stotina tona.
Prvi na ideju za ovaj postupak je došao Carl Wilhelm Siemens, a Pierre-Émile Martin je 1865. otkupio patent od njega i prvi sagradio takvu peć, te je tako nastao naziv Siemens-Martinova peć.
Bazični Siemens-Martinov postupak
Sama Siemens-Martinova peć spada u grupu radijacijsko-plamenih i reverzibilno-regenerativnih ognjišnih peći. To znači da plamen ne zagrijava samo talinu sirovog željeza, već i strop (svod) peći, koji akumuliranu toplinu zrači na talinu. Gorivo i zrak s jedne strane i dimni plin od sagorijevanja s druge strane, u uzastopnim odlomcima vremena mijenjaju smjer strujanja, tako da u jednom odlomku vremena par komora-regenerator dovodi zrak i gorivo na jednu prednju stranu peći, a drugi par prihvata i izvodi dimne plinove na drugu prednju stranu peći, a zatim u drugom odlomku vremena, poslije okretanja smjera plinova (reverzije), jedan i drugi par komora mijenjaju te uloge.
Uloga je regeneratorskih komora da svojim vatrostalnim materijalom oduzme dimnim plinovima najveći dio topline kad struje kroz njih i da zatim predaju tu toplinu hladnom gorivu i zraku, kad kasnije struje kroz tu istu komoru. Postizanje visokih temperatura peći, neovisno o sastavu obloga ognjišta, osnovna je odlika Siemens-Martinovog postupka, u odnosu na klasične pneumatske postupke (Bessemerov i Thomasov postupak).
Ispust peći
Isto tako je vrlo složena gradnja ispusta na koji se priključuje kosina poda. U otvor ostavljen u ravnini simetrije peći, a pri dnu njenog zadnjeg zida, postavlja se čelična cijev, a razmak izmedu nje i bazičnih opeka nabija se magnezitom, ili magnezitom i kromovom rudom, ili materijalom za nabijanje poda. Prije punjenja peći, ispust se ispuni prženim dolomitom i tako začepi s prednje strane (iz ognjišta), a čepom vatrostalne gline na stražnjoj strani. Na ispust se priključuje ispusni žlijeb, vatrostalno spojen s ispustom.
Zidovi i svod peći
Zidovi peći u svom donjem (vrućem) dijelu ozidani su bazičnih, a u svom gornjem dijelu silikatnim opekama. Prednji zid ima 3 do 5 (ponekad i 7) vrata, koja se mehanizmom dižu i spuštaju. Hlađena su vodenim hladilima i naliježu na okvire, koji su isto hlađeni vodom. Na svakim vratima se nalazi kružni otvor za promatranje ognjišta.
Svod peći u presjeku ima oblik luka. Luk svoda razapet je između dva reda kosih opeka posebnog oblika, koje se svojom osnovom oslanjaju na zidove peći, a kosim bokom prihvaćaju svod. Prema izdržljivosti svoda (obično od silikatnih, ali u zadnje vrijeme i od bazičnih opeka) određuju se trajanja svih ostalih dijelova peći. Prelomnica između svoda peći i svoda glave peći, nalik na slovo V, u pećima loženim naftom, znatno je plića nego u pećima loženim generatorskim ili prirodnim plinom.
Glave peći obuhvaćaju okomite kanale, bočne i stražnje zidove glave, uvodnike goriva, svod glave i vatreni most. Siemens-Martinove peći ložene generatorskim plinom (koji se mora predgrijavati) imaju posebne okomite kanale za plin. Vatrostalni materijal glava je uglavnom silikatna opeka, ali glave mogu biti ozidane i potpuno od bazičnih opeka. Ispusti za trosku su ozidani sa silikatnim opekama.
Regeneratorske komore
Regeneratorske komore (svod, mreža, bočni zidovi i kanali) obično su od visokokvalitetne šamotne opeke. Zrak ili ulazi u peć prirodnim propuhom (koji se mijenja u toku svakog odlomka vremena kad se mijenja smjer strujanja) ili se u nju potiskuje ventilatorom. Ventilator ima prednost jer izaziva konstantan protok zraka kroz komore, spriječava prolazak zraka kroz zidove komore, mosni kanal i ispust za trosku (zahvaljujući malom nadpritisku ventilatorskog zraka) i drugo.
Vodoravni kanali građeni su od drugorazrednog šamota, izolirani i nepropusni. Ovi kanali, zasuni i ventili, zatim kanali koji iza ovih uređaja vode plinove u dimnjak ili pod kotao (utilizator), čine razvodni sustav Siemens-Martinove peći.
Samo peći s generatorskim plinom imaju po dvije komore, ostale (koje koriste kao gorivo koksni plin, prirodni plin ili naftu) imaju po jednu komoru. U slučaju generatorskog plina, svaki par komora ima po jedan zasun za zrak i po dva za plin (jedan za vezu komora – izvor plina, a drugi za vezu komora – dimnjak). U ostalim slučajevima ovaj par zasuna otpada.
Kotao
Kotao ili utilizator se nalazi između kanala koji izvodi dimne plinove iza zasuna prema dimnjaku. On omogućuje iskorištenje oko 30% topline koja se dovodi Siemens-Martinovoj peći. Dimnjak je potreban i kad se koristi ventilator, jer u vrijeme popravaka i održavanja kotla, treba ga ohladiti prirodnim propuhom.
Sirovine za bazičnu Siemens-Martinovu peć
S obzirom na sirovine ima više vrsta punjenja u bazičnu Siemens-Martinovu peć: Punjenje za prva 3 do 4 topljenja u novoj peći ili peći s izmjenjenim novim podom, razlikuje se od normalnog punjenja. Na pod se prvo postavlja vapno (ponekad najprije nešto starog čelika s otpada), zatim stari čelik s otpada, ili prije njega željezova ruda, ako se ruda stavlja u peć. S obzirom na željeni postotak ugljika u završnom čeliku, bitno je podijeliti stari čelik s otpada na laki, srednji i teški. Vapno se dodaje od 5% do 8% od ukupnog metalnog punjenja, zavisno od sadržaja silicija, fosfora i sumpora. Količina dodane željezove rude ovisi o drugim izvorima kisika, a kreće se od 0% do 25%. Kada je udio tekućeg sirovog željeza od 40% do 45%, ruda se dodaje odmah na vapno. A može se dodavati i nakon što se punjenje rastopi. Kruto sirovo željezo se može dodavati na stari čelik s otpada, ali obično se dodaje kad se jedan dio starog čelika već otopio. Tekuće sirovo željezo mora se dodavati u povoljnom trenutku, ni prerano (ohladit će ga stari čelik s otpada) ni prekasno (preoksidirana talina ili premalo ugljika), već u trenutku kad je talina dovoljno oksidirana da se nemetali sirovog željeza mogu izoksidirati, čim se željezo umetne.
Najčešće se susreću slijedeća punjenja:
Kiseli Siemens-Martinov postupak
Ognjište kisele Siemens-Martinove peći je po obliku slično ognjištu bazične peći, ali su materijali ognjišta različiti: bazične opeke su zamijenjene kiselim, a opeke iznad ognjišta su isključivo kisele. Prije stvaranja poda, kisela peć se suši i zagrijava, kao i bazična. Na silikatne opeke prospe se dovoljno kremena ili usitnjenog granita. Jakim grijanjem ovaj se materijal otopi i djeluje kao veza između opeka i slojeva pijeska (s 94 do 97% SiO2), kojim se uzastopno izravnava pod do potrebne debljine. Nakon što se napravi pod, otvori se ispust i ponovno zatvori smjesom antracita (ili koksa) i pijeska. Ognjište se zatim napuni do polovine troskom kiselog sadržaja, troska se istopi, pa se strane peći posebnim alatom preliju tekućom troskom i na kraju se troska ispusti.
U kiseloj peći se vrlo malo ukloni fosfora, a sumpora gotovo ništa. Zato je vrlo važan odabir starog čelika s otpada. Talina u kojoj je, zbog pogrešnog punjenja, sadržaj sumpora i fosfora previsok, mora se baciti na otpad, jer se ta greška ne može ispraviti.
Dions
Dion je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Gar koja pripada prefekturi Nim.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 522 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 46 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 11,32 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 42 metara (maksimalnoj 175 m, a minimalnoj 52 m).
Nuklearna elektrana Krško
Nuklearna elektrana Krško (kratica: NEK) je nuklearna elektrana s Westinghouseovim tlakovodnim reaktorom snage 696 MW. Nuklearna elektrana se nalazi u Republici Sloveniji, na lijevoj obali rijeke Save 3 kilometra nizvodno od grada Krško. Republika Hrvatska i Republika Slovenija suvlasnice su nuklearne elektrane, svaka s udjelom od 50% te svaka dobiva 50% proizvedene električne energije. Radi se o prvoj nuklearnoj elektrani zapadnog tipa izgrađenoj u nekoj od tadašnjih socijalističkih zemalja.
Snaga elektrane originalno je bila 632 MW, a nakon zamjene parogeneratora i osuvremenjavanja elektrane 2000. godine iznosi 696 MW. Na godišnjoj razini električna energija dobivena iz NE Krško čini oko 16% od ukupne električne energije potrošene u Republici Hrvatskoj. Godišnje elektrana proizveda oko 5,5 milijardi kWh električne energije. NEK radi u 18-mjesečnom nuklearnom gorivnom ciklusu, tj. vremenski period između dva remonta je 18 mjeseci. Tokom remonta, osim pregleda opreme, zamjene neispravnih i istrošenih dijelova, te kontrolnih testiranja, obavlja se i djelomična zamjena nuklearnog goriva u reaktoru, istrošeno gorivo se vadi iz reaktora i smješta u bazen za istrošeno gorivo, a nadomješta se svježim gorivom. Prema pokazateljima pogonske efikasnosti 2007. (engl. Performance Indicator Index) dostignuta je vrijednost 98,1 za faktor kapacitivnosti, što je NEK dovelo među četvrtinu najboljih nuklearnih elektrana u svijetu.
Povijest
Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija je 1970. donela odluku o izgradnji nuklearne elektrane kod mjesta Krško u Sloveniji. U kolovozu 1974. investitori su sklopili ugovor o nabavi opreme i gradnji nuklearne elektrane snage s američkim poduzećem Westinghouse Electric Corporation, projektant je bilo poduzeće Gilbert Associates Inc., izvođači radovi bila su domaća poduzeća Gradis i Hidroelektra, a montažu su obavili Hidromontaža, "Rusimir Vojinović" i "Đuro Đaković".
1. prosinca 1974. položen je kamen temeljac. U siječnju 1984. NEK je dobila dozvolu za redovit rad.
Reaktorska posuda
Reaktorska posuda sadrži jezgru nuklearnog reaktora i vodu (rashladno sredstvo i moderator ili usporivač neutrona pod tlakom). Kao reaktorsko hladilo, moderator neutrona i otapalo birne kiseline upotrebljava se obična demineralizirana voda. Reaktorska posuda je napravljena od ugljičnog čelika s dodacima molibdena i mangana, zbog povećanja čvrstoće i žilavosti, a unutrašnjost je presvučena slojem nehrđajućeg čelika zbog sprječavanja korozije. Uloge reaktorske posude vezane s radom reaktora su: podržavanje i učvršćivanje gorivnih elemenata, vođenje rashladnog fluida kroz jezgru, vođenje i učvršćivanje kontrolnih štapova, vođenje neutronskih detektora u jezgri.
Da bi to bilo moguće u unutrašnjost reaktorske posude ovjesi se posebna cilindrična posuda manjeg promjera sastavljena iz dva dijela. Gornji dio služi kao vodilica kontrolnih štapova, a u donji se smještaju gorivni elementi. Otvor za ulaz rashladne vode u reaktor nalazi se iznad jezgre, pa fluid nakon ulaska u reaktor struji prema dolje u prostoru između reaktorske posude i unutarnje posude, sve dok ne dođe ispod donjeg nivoa jezgre. Tada se tok fluida usmjerava prema gore kroz jezgru paralelno s gorivnim štapovima, a nakon toga prema izlaznom otvoru. Reaktorska posuda NEK-a ima po dva ulazna i izlazna otvora. Kontrolni štapovi ulaze u jezgru s gornje strane, a neutronski detektori s donje strane. Vanjski promjer reaktorske posude je 3,69 metara, visina 11,9 metara, debljina stijenke 168 milimetara, a masa prazne posude 327 tona.
Tokom rada reaktora dio neutrona i gama zraka bježi iz jezgre i bombardira reaktorsku posudu uzrokujući radijacijsko oštećenje tj. smanjuje žilavost materijala i time skraćuje radni vijek elektrane. Da bi se smanjilo ozračivanje reaktorske posude promjenjena je i shema zamjene goriva, te se sada svježe gorivo stavlja bliže centru. Iako bi NEK trebao prestati s radom 2023., očekuje se da će u slučaju zadovoljavajućeg stanja reaktorske posude taj radni vijek biti produljen.
Parogeneratori
Parogeneratori su izmjenjivači topline, a zadatak im je toplinsku energiju nastalu u primarnom krugu prenijeti u sekundarni rashladni krug. NEK ima dva vertikalno postavljena parogeneratora (po jedan u svakoj rashladnoj petlji). Primarni dio parogeneratora je snop od 5428 tankih U-cijevi, ukupne površine 7177 m2, kroz koje protječe voda zagrijana u reaktoru. Velika površina potrebna je da bi se korisnije prenijela toplina sekundarnom krugu. Voda u sekundarnoj strani parogeneratora (napojna voda) nalazi se na nižem tlaku nego što je tlak u primarnom dijelu parogeneratora, te nakon zagrijavanja isparava. Smjesa vode i pare podiže se prema gore zbog konvekcije. Budući da je zbog očuvanja turbinskih lopatica dozvoljen maseni udio vlage u pari do 0,25%, smjesa vode i pare prolazi kroz separatore vlage, a nakon toga i kroz sušionike pare. Para koja izlazi iz parogeneratora je suhozasićena para tlaka 6,5 MPa i temperature oko 280 °C. Visina parogeneratora je 20,7 metara, a masa preko 320 tone.
Tlačnik
Uloga tlačnika je održavanje tlaka u primarnom krugu u stacionarnom pogonu ili prilikom brzih prijelaznih pojava. Tlačnik je čelična posuda cilindričnog oblika u čijem se donjem dijelu nalaze električni grijači vode i priključak na primarni krug, a u gornjem rasteretni ventili, sigurnosni ventili, te uređaji za ubrizgavanje vode. U normalnom pogonu 60% tlačnika ispunjeno je vodom, a ostatak je vodena para. Ako iz nekog razloga (hlađenja npr.) dolazi do pada tlaka u primarnom sistemu, nivo vode u tlačniku opada, jer voda iz njega istječe. Tlak u tlačniku također će padati što za posljedicu ima dodatno isparavanje vode u tlačniku, odnosno ublažavanje pada tlaka. Povećanjem snage grijača taj se efekt pojačava. U slučaju rasta tlaka u primarnom krugu raste i nivo vode u tlačniku, te dolazi do komprimiranja pare u gornjem dijelu tlačnika. Ubrizgavanjem vode u parni prostor, ili smanjivanjem snage grijača, može se smanjivati tlak. Obujam tlačnika NE Krško je 28,3 m3.
Glavne primarne pumpe
Uloga glavnih cirkulacijskih pumpi je uspostava i održavanje prisilne cirkulacije rashladnog fluida u primarnom krugu pri konstantnom tlaku. S obzirom da toplinski stupanj djelovanja u nuklearnoj elektrani ovisi o prosječnoj temperaturi rashladnog fluida, poželjno je da je ta temperatura što viša. Međutim, maksimalna temperatura hladioca ograničena je dopuštenim iznosom temperature hladioca u reaktoru, pa se povećanje prosječne temperature hladioca može postići smanjenjem prirasta temperature hladioca u reaktoru. Da bi za danu snagu prirast temperature bio manji, mora se povećavati protok (brzina) rashladnog sredstva kroz reaktor. Veća brzina strujanja zahtjeva veću snagu pumpe (ovisnost je o v3), iz čega proizlazi da je snaga pumpe ograničavajući faktor za smanjenje prirasta temperature u primarnom krugu. Smanjenje istjecanja primarnog fluida reaktora kroz osovinu pumpe postiže se protutlačnim brtvljenjem, a podmazivanje se također vrši vodom, jer upotreba maziva ne dolazi u obzir. Svaka od dvije glavne cirkulacijske pumpe NE Krško pogonjene su asinkronim motorima snaga 5,2 MW, nazivnog napona 6 kV. Masa pojedine pumpe iznosi 78,5 tona, visina 8,1 metara, a volumni protok vode je 6,3 m3/s.
Cjevovodi primarnog kruga
Cjevovodi primarnog kruga napravljeni su od nehrđajućeg čelika, a dijele se na: Unutarnji promjeri cjevovoda u NE Krško se mijenjaju od 699 mm do 737 mm, dok su debljine stijenki od 59 do 62 mm.
Zaštitna zgrada
Sve naprijed navedene komponente primarnog kruga NE Krško nalaze se unutar zaštitne zgrade. Zaštitna se zgrada sastoji od tri dijela: čelični plašt (kontejnment), međuprostor (anulus) i zaštitna armirano-betonska zgrada. Čelični je plašt projektiran za tlak 0,357 MPa, odnosno onaj tlak koji bi nastao u njemu uslijed pucanja primarnog cjevovoda. Tada bi došlo do naglog pada tlaka u primarnom krugu i voda bi isparila povećavajući tlak unutar čeličnog plašta. S obzirom da je ta para radioaktivna, važno je sačuvati integritet kontejnmenta. Visina čeličnog plašta NE Krško je 71 metara, promjer 32,1 metar, a debljina stijenke 3,8 mm. Debljina betona armirano-betonske zgrade je 760 mm, a između nje i kontejnmenta se nalazi međuprostor širine 1,45 metara.
Pomoćni sustav reaktora
Zadatak pomoćnih sustava reaktora je osiguravanje rada elektrane u normalnim uvjetima, te zaštita reaktora u slučaju kvarova. Zaštita reaktora i sprječavanje ispuštanja fisijskih produkata u atmosferu mora biti ostvareno i u slučajevima glavnog projektnog kvara (lom primarnog cjevovoda), ili, na sekundarnoj strani nuklearne elektrane, loma parovoda ili loma cjevovoda napojne vode parogeneratora.
Pomoćni sistemi NE Krško su:
Sekundarni i tercijarni krug elektrane
Sekundarni krug nuklearne elektrane sličan je onom kod termoelektrane, s tim da u nuklearnoj elektrani parogenerator ima ulogu parnog kotla. Tlak zasićene pare na izlazu iz svakog parogeneratora je 6,5 MPa (na ulazu u turbinu 6,2 MPa), a temperatura 280,1 °C, što su vrijednosti niže od modernih termoelektrana na ugljen. Parametri pare određeni su temperaturom primarnog kruga i postizanjem što boljeg stupnja djelovanja turbinskog ciklusa. Niži tlak pare ima za posljedicu veće presjeke cjevovoda i turbina (osobito niskotlačnih dijelova).
Protok pare je 1,09 tona/sekundi, a vlažnost na ulazu u turbinu je 0,46%. Međutim, tokom ekspanzije u turbini vlažnost pare se povećava, tako da se nakon visokotlačnog dijela turbine para najprije odvodi u separatore i pregrijače pare, a tek onda u nikotlačni dio. Povećana vlažnost ugrožava integritet lopatica turbine, koja se vrti kutnom brzinom 157 rad/s (1500 okr/min). Nakon izlaska iz niskotlačnog dijela turbine, para odlazi u kondenzator, a zatim nakon prolaska kroz četiri niskotlačna regenerativna grijača napojne vode (i jednog visokotlačnog) odlazi natrag u parogenerator. U slučaju naglog rasterećenja generatora, brzozatvarajući ventili zatvaraju dovod pare u turbinu, pa para direktno ide u kondenzator. Kondenzator se hladi vodom uzetom iz Save. Brana na Savi omogućava dovoljnu dubinu vode za usis rashladnih pumpi. Rijeci Savi se nakon ispuštanja rashladne vode kondenzatora temperatura smije povisiti za 3 °C, te u slučaju niskog vodostaja rashladna voda prolazi kroz rashladne tornjeve da bi joj se snizila temperatura. Osim rashladne vode za hlađenje, kondenzatora savska se voda koristi i za neovisno hlađenje izmjenjivača topline u sustavu za odvođenje topline iz nuklearnih dijelova.
S obzirom da je sigurno napajanje parogeneratora napojnom vodom izuzetno važno za sigurnost elektrane, osim osnovnog sustava postoji i pomoćni sustav za napajanje. Zadatak pomoćnog sustava za napajanje je osiguravanje hlađenja parogeneratora u slučaju kvara u osnovnom sustavu, a u normalnom pogonu ima primjenu pri stavljanju elektrane u pogon i pri obustavi rada elektrane. Pomoćni sustav napojne vode vezan je na više neovisnih naponskih izvora.
Lomas de la Presa, Unión de San Antonio
Lomas de la Presa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Unión de San Antonio.
Nuklearna elektrana Krško
Električni sustav
NE Krško uključena je u 400 kV prijenosni elektroenergetski sustav. Električna energija prenosi se s generatora preko dvaju transformatora u rasklopno postrojenje elektrane, a od tuda preko jednog dalekovoda prema Mariboru i dva prema Zagrebu, te transformatora na 110 kV sabirnice razvodno - transformatorske postaje Krško. Elektrana se električnom energijom opskrbljuje iz vlastitog generatora ili iz 400 kV sustava, a u slučaju njegovog raspada preko 110 kV kablovoda iz RTP Krško. Dodatno napajanje elektrane osigurava Termoelektrana Brestanica koja je od NEK udaljena 7 km, a koja može isključiti sve ostale potrošače i napajati samo NEK. U slučaju ispada vanjskih izvora napajanja NEK ima dva dizelska generatora s po 3,5 MW snage, koji mogu već u 10 sekundi isporučivati energiju. Snaga svakog dovoljna je za napajanje potrebne opreme koja osigurava sigurno zaustavljanje rada elektrane.
Zgrade
Svi su tehnološki značajniji objekti nuklearne elektrane izgrađeni na masivnoj ploči od armiranog betona postavljenoj na glineno - pješčanim slojevima pliocenskih taloga Krškog polja. Ta ploča čini čvrst temelj, siguran od potresnih udara. Zgrade su projektirane i građene tako da mogu bez oštećenja izdržati potres od 9 stupnjeva po Mercallijevoj ljestvici. Skladište srednje i nisko radioaktivnog otpada smješteno je na jugozapadnom rubu elektrane, a upravna zgrada s radionicama i rasklopno postrojenje uz sjeverni rub, pri ulazu u elektranu.
Ispuštanje radioaktivnosti
Godišnja ekvivalentna doza od prirodnih radioaktivnih izvora u okolici NEK-a je na nivou svjetskog prosjeka: 2,44 mSv. Doprinos NEK-a ekvivalentnoj dozi stanovnika koji živi u okolici elektrane bio je 0,002 mSv 2007., što je puno manje od dozvoljenih 0,050 mSv godišnje po stanovniku na udaljenosti od 500 metara od ograde NEK-a. Iznos od 0,002 mSv je manje od 0,1% godišnje ekvivalentne doze od prirodnih izvora. Ispuštena aktivnost u tekućim ispustima za fisijske i aktivacijske produkte 2007. iznosila je 0,12% dozvoljene aktivnosti, odnosno 48,3% dozvoljene aktivnosti za biološki slabo aktivan tricij. Aktivnost plinovitih fisijskih i aktivacijskih plinova bila je oko 0,29% propisanih vrijednosti, dok je aktivnost joda-131 i ostalih izotopa joda bila na sličnom nivou: 0,26% dozvoljene vrijednosti.
Pri radu nuklearne elektrane nastaje plinoviti, tekući i kruti radioaktivni otpad. Za obradu otpadnih radioaktivnih plinova u elektrani se nalaze dva paralelna zatvorena kruga s kompresorom i katalitičkom peći za spaljivanje vodika i 6 spremnika za raspad i zadržavanje komprimiranih nestabilnih plinova. Četiri spremnika za plinove upotrebljavaju se tijekom redovitog rada elektrane, a dva kad je reaktor ugašen. Kapacitet spremnika dovoljan je za zadržavanje plina duže od mjesec dana. U tom se vremenu većina kratkoživućih nestabilnih plinova raspadne, a preostali se plinovi puštaju u atmosferu pri povoljnim meteorološkim uvjetima. Automatski instrumenti za mjerenje radioaktivnosti u ventilacijskom ispustu sprečavaju nekontrolirano ispuštanje plinova kada je koncentracija radioaktivnih plinova veća od dopuštene.
Tekući radioaktivni otpad pročišćava postrojenje za pročišćavanje koje se sastoji od spremnika, pumpi, filtra komore za isparavanje i dvaju demineralizatora. Posebno se čisti voda s talogom iz parogeneratora. Radioaktivnost otpadne vode ispuštene u Savu znatno je niža od dopuštenih vrijednosti. Sav kruti radioaktivni otpad koji nastaje tijekom rada elektrane, prilikom održavanja i popravaka, skuplja se u pogonu za kruti otpad. Većinu otpada čine istrošeni ionski izmjenjivači, talog iz komore za isparivanje, istrošeni filtri i ostali kontaminirani otpad kao što su papir, ručnici, radna odijela, laboratorijska opremai alat. Kruti se radioaktivni otpad komprimira te se s njime pune 208 litarske bačve od čeličnog lima. Te se bačve privremeno pohranjuju u skladištu uz elektranu.
Otklon u NE Krško 2008.
Reaktor Nuklearne elektrane Krško isključen je u srijedu navečer oko 21 sat, 4. lipnja 2008., zbog curenja rashladne tekućine. Inspekcija je otkrila problem i ustanovila da je riječ o puštanju jednog ventila koji se je zamijenio. Prema mjerenjima Zavoda za nuklearnu sigurnost dviju država (Hrvatske i Slovenije), manji kvar u elektrani ne znači nikakvu opasnost za ljude i okoliš. Hrvatski Zavod za nuklearnu sigurnost je objasnio da je riječ o kvaru koji se određuje kao nesvakidašnji događaj, te se prema Međunarodnoj ljestvici za nuklearne nesreće (INES ljestvica) od sedam stupnjeva, odreduje kao događaj razine 0 ili otklon. Državni zavod za nuklearnu sigurnost u Hrvatskoj ima 15 postaja za mjerenje radijacije, a one tri u blizini Slovenije nisu bilježile radiokativnost veću od prirodnih razina.
Cascina Castelletto Palazzo, Brescia
Cascina Castelletto Palazzo je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 30 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 64 m.
Lakedemon (mitologija)
Lakedemon (Λακεδαίμων) bio je, u grčkoj mitologiji, sin Zevsa i Tajgete, jedne od sedam Plejada, te eponimni heroj Lakedemonjana.
Mitologija
Prema mitu, Lakedemon je bio oženjen Spartom, kćerkom kralja Eurota, koja mu je rodila sina Amiklu i kćeri Euridiku i Asinu. Na prestolu je nasledio Eurota, koji je vladao Lelezima i umro bez potomoka, a zemlji kojom je zavladao dao je svoje ime, dok je njen glavni grad nazvao Spartom po svojoj supruzi. Verovalo se da je on podigao svetilište Harita koje se nalazilo između Sparte i Amikle te da je tim božanstvima dao imena Kleta i Fajna. Blizu gradića Terapne podignut mu je heroon. Nakon smrti nasledio ga je njegov sin Amikla, eponimni osnivač istoimenog grada, a kao Lakedemonova i Spartina deca spominju se još i Himer i Kleodik.
Nuklearni gorivni ciklus
mini|desno|250px|[[Uranijeva ruda – osnovna sirovina za nuklearno gorivo.]] mini|desno|250px|[[Žuti kolač – oblik u kojem se uranij prevozi od rudnika do postrojenja za pretvorbu u uranijev heksafluorid.]] mini|desno|250px|UF6 - [[uranijev heksafluorid se može koristiti za obogaćivanje uranija.]] mini|desno|250px|Kaskade plinskih centrifuga u postrojenju za [[Obogaćeni uranij|obogaćivanje uranija (SAD)]] mini|desno|250px|Nuklearno gorivo u obliku uranijevog oksida. mini|desno|250px|Kontrola nuklearnog goriva. mini|desno|250px|Nuklearni gorivni štapovi za [[PWR|tlačne reaktore (PWR).]] mini|desno|250px|Nuklearni gorivni štapovi za [[Tlačni teškovodni reaktori|tlačne teškovodne reaktore ili CANDU reaktore.]] mini|desno|250px|Bazen za privremeno odlaganje istrošenog goriva u [[Nuklearna elektrana|nuklearnoj elektrani]]
mini|desno|250px|[[Nuklearna elektrana Krško.]]
Nuklearni gorivni ciklus je skup aktivnosti kojima se dobiva sirovina za nuklearno gorivo, izrađuje nuklearno gorivo, upravlja njegovim korištenjem i brine o iskorištenom gorivu, što uključuje spremanje, preradu i odlaganje radioaktivnog otpada. Koraci nuklearnog gorivnog ciklusa su:
Pretvorba ili konverzija
Prvi korak u obogaćivanju uranija je njegova pretvorba iz U3O8 u UF6 uranijev heksafluorid. Postrojenja za pretvorbu nalaze se u Rusiji, Kanadi, Francuskoj, Velikoj Britaniji i SAD-u.
Obogaćenje uranija
Prirodni uranij sadrži 0,0055% atoma uranija-234, 99,275% atoma uranija-238 i 0,720% atoma uranija-235. Težinski to predstavlja 0,711% uranija-235. S obzirom na malu zastupljenost fisilnog (može izazvati nuklearnu fisiju) izotopa uranija-235, prirodni uranij kao gorivo mogu koristiti teškovodni reaktori i grafitom moderirani (usporivač neutrona) reaktori, dok lakovodni reaktori zahtijevaju obogaćeni uranij. Obogaćenje za lakovodne reaktore se mijenja od nešto manje od 2% do maksimalno dozvoljenih 5% (težinskih) uranija-235. Obogaćenje u podmorničkim reaktorima, a naročito u nuklearnom oružju je veće. Osim obogaćenog uranija u postupku obogaćivanja, nastaje i osiromašeni uranij, gdje je težinski udio uranija-235 obično između 0,20% i 0,35%. Manji težinski udio uranija-235 u osiromašenom uraniju znači manju upotrebu prirodnog uranija, ali i veće troškove obogaćenja i obrnuto. Obogaćenje uranija moguće je sljedećim metodama: difuzijska metoda, metoda centrifuga, aerodinamički procesi, elektromagnetska separacija, lasersko obogaćenje.
Metoda centrifuga
Metoda centrifuga koristi veliki broj serijski i paralelno spojenih rotirajućih cilindara. Cilindri, promjera od 150 do 200 milimetra i visine do 2 metra, rotiraju do 70000 okr/min. Molekule UF6 s uranijem-235 zbog toga se pomiču dalje od osi rotacije, a lakše molekule UF6 koncentriraju se bliže osi rotacije. Iako je kapacitet pojedine centrifuge manji nego difuzijske komore, njena sposobnost odvjanja je puno veća. Centrifuge se, kao i difuzijske komore, spajaju kaskadno, ali je broj jedinica u kaskadi manji i iznosi od 10 do 20. Specifičan utrošak energije kod plinskih centrifuga iznosi 50 kWh/SWU.
Laserska metoda
Laserska metoda se temelji na selektivnom pobuđenju atoma ili molekula uranija laserskim zračenjem, nakon čega se pobuđeni atomi odvajaju električkim ili magnetskim poljima. Laserka metoda obogaćivanja ima manju potrošnju energije, proizvodi manje otpada i učinkovitija je je od difuzijske i metode centrifuga. Međutim, dio se postupka odvija u vakuumu.
Izrada nuklearnog goriva
Osim obogaćenja, nuklearni reaktori se razlikuju i po gorivu koje koriste. Nuklearno gorivo je najčešće u obliku oksida, bilo UO2 ili MOX. Ranije se upotrebljavao metalni uranij. Prednost metalnog goriva u odnosu na oksidno je bolja toplinska vodljivost, ali ima niže talište. Manje uobičajeni oblici goriva su keramičko gorivo, te goriva u obliku uranijevog nitrida (UN) i uranijevog karbida (UC). Prednost nitridnog goriva u odnosu na klasično je veća toplinska vodljivost i viša temperatura taljenja. Danas se upotreba UC goriva razmatra u izvedbi mikro čestica goriva (TRISO čestice) za IV generaciju VHTR reaktora. UC gorivo također karakterizira visoka toplinska vodljivost i visoka temperatura taljenja.
UO2 nuklearno gorivo
Gorivni elementi za kipuće reaktore (BWR) reaktore su drugačiji od onih za PWR. Rešetka je 8 × 8 ili 9 × 9, tako da BWR ima značajno više gorivnih (800) elemenata nego PWR.
Tlačni teškovodni reaktori ili CANDU gorivni element cilindričnog je oblika duljine 500 mm i promjera 100 mm. Reaktori ovog tipa koriste gorivo u formi oksida, ali je uranij slabo obogaćen ili je čak prirodni. Postoje dvije vrsta goriva: standardni CANDU gorivni element s 37 gorivnih štapova i napredni CANFLEX s 43 štapa (35 manjeg promjera i 8 većeg).
MOX gorivo
MOX (engl. Mixed Oxide Fuel) gorivo se sastoji UO2 (tipičnog obogaćenja 0,25% uranija-235; dakle, radi se o osiromašenom uraniju) i PuO2 s različitim težinskim udjelom plutonijevih izotopa. Plutonij koji se koristi za MOX gorivo može biti dobiven iz rashodovanog nuklearnog naoružanja ili dobiven preradom istrošenog goriva (reprocesiranjem). U prvom slučaju udio fisilnih izotopa plutonija iznosi 93% (samo plutonij-239), a u drugom 70% (plutonij-239 i plutonij-241). Udio MOX elemenata u jezgri ne prelazi 50%, a obogaćenje je tipično 5,5% fisilnog plutonija, što pokazuje da je najveći udio u MOX-u uranija-238.
Ostale vrste nuklearnog goriva
Osim TRISO goriva, za koje se pretpostavlja upotreba u PBR-u (engl. Pebble Bed Reactor), predviđa se njegova upotreba zajedno sa QUADRISO gorivom u GTMHR (engl. Gas Turbine Modular Helium Reactor). Gorivni elementi za ruske RBMK reaktore (reaktor hlađen vodom i moderiran grafitom ) dugački su 3 metra, a gorivo je u obliku 2,4% obogaćenog uranijevog dioksida. Dva gorivna elementa stavljaju se unutar jedne tlačne cijevi.
Privremeno odlaganje istrošenog nuklearnog goriva
Nakon što je gorivo izvađeno iz reaktora, privremeno se odlaže i hladi u bazenu za istrošeno gorivo. Nakon toga, ako je kapacitet bazena nedovoljan za sve istrošeno gorivo tokom rada nuklearne elektrane, ohlađeni se gorivni elementi mogu staviti u posebno napravljene spremnike i odložiti u suha odlagališta. Gorivo se u suhim spremištima može skladištiti stotinjak godina. Suho spremište može biti ili na području elektrane ili izvan. Treba istaći da se kapacitet bazena za istrošeno gorivo može povećati gušćim pakiranjem istrošenog goriva, ali ne i stavljanjem jednih elemenata iznad drugih. Time bi se smanjio zaštitni sloj vode s približno sedam metara iznad gorivnog elementa na polovicu iznosa, što nije dozvoljeno od strane NRC-a, koji propisuje minimalnu debljinu vodenog sloja od 6,1 m.
Prerada istrošenog goriva
Preradom istrošenog goriva iz njega se izdvajaju sljedeći produkti: aktinidi (izotopi uranija, plutonija i ostalih manjinskih aktinida) i laki elementi (fisijski produkti, aktivacijski produkti, košuljica). Prerada istrošenog goriva obavlja se u različite svrhe: proizvodnju plutonija za izradu nuklearnog oružja, izdvajanje plutonija za izradu MOX goriva, izdvajanje svih aktinida za brze oplodne reaktore, izdvajanje uranija za ponovo obogaćivanje. Osim što se preradom istrošenog goriva omogućava smanjenje potreba za uranijem, izdvajanje različitih sastojaka iz istrošenog goriva omogućuje njihovu različitu obradu: korisni radionuklidi mogu se koristiti u industriji i medicini; srednježivući izotopi cezij-137 i stroncij-90 mogu se posebno skladištiti za razliku od dugoživućih fisijskih i aktivacijskih produkata, koji zahtjevaju trajno odlaganje u stabilnim geološkim formacijama; izdvajanje tehnecija-99 i joda-129 za moguću transmutaciju neutronskim uhvatom.
Metode za preradu istrošenog goriva
PUREX (engl. Plutonium and Uranium Recovery by Extraction) metodom se iz istrošenog goriva izdvajaju od fisijskih produkata, neovisno jedan o drugom, plutonij i uranij. Metodom se može izdvajati plutonij izdvojen iz istrošenog goriva komercijalnih reaktora, ali i onaj iz reaktora za proizvodnju plutonija za upotrebu u nuklearnom oružju (razlika je u omjeru izotopa plutonija-240 i plutonija-239), te su stoga postrojenja pod strogom kontrolom.
UREX (engl. Uranium Extraction) metoda predstavlja modificiranu PUREX metodu. Primarni cilj metode je sačuvanje kapaciteta konačnog odlagališta za visokoradioaktivni otpad. Osim toga metoda omogućava proliferaciju, jer je onemogućena ekstrakcija plutonija i neptunija izdvajanje 99,9% uranija i >95% tehnecija od ostalih aktinida i fisijskih produkata.
TRUEX metoda je razvijena u Argonne National Laboratory za izdvajanje transuranskih elemenata americija i kurija.
UNEX postupak, razvijen u Rusiji i Češkoj, služi da se nakon izdvajanja uranija i plutonija potpuno izdvoje problematični izotopi (cezij, stroncij, manjinski aktinidi).
SANEX postupak: lantanidi i trovalentni manjinski aktinidi se iz otopine nakon PUREX procesa uklanjaju DIAMEX i TRUEX postupcima. SANEX (engl. Selective Actinide Extraction) postupak služi za izdvajanje lantanida (snažnih neutronskih apsorbera) od americija, koji se može koristiti za, na primjer, izradu detektora dima.
Odlaganje radioaktivnog otpada
Posljednji je korak nuklearnog gorivnog ciklusa odlaganje radioaktivnog otpada. Pod pojmom radioaktivni otpad smatra se prerađeno istrošeno gorivo iz kojega su izdvojeni oplodni i fisilni nuklidi. Od više opcija danas se za najprihvatljiviju smatra odlaganje u stabilne geološke formacije, iako bi u budućnosti opcija odlaganja u duboke bušotine mogla imati prednost. Bušotina bi trebala biti duboka oko 10 km, a nakon odlaganja otpada bušotina bi se zatrpala. Uslijed razvijanja topline otpad bi se rastalio i spojio s okolnim stijenama. Problem je bušenje rupa dovoljne dubine i promjera, pa je zbog manje dubine bušenja odlaganje u stabilne geološke formacije danas u prednosti uz glavni uvjet – nepostojanje podzemnih voda.
Nuklearni gorivni ciklus u NE Krško
Nuklearna elektrana Krško (NEK) uspješno je završila 25. nuklearni gorivni ciklus 13. aprila 2012., koji je započeo nakon završetka remonta 5. studenog 2010. To je peti uzastopni 18-mjesečni gorivi ciklus. Elektrana je radila sigurno i stabilno punim kapacitetom u okviru planiranih ciljeva, uz dosljedno poštivanje ograničenja utjecaja na okoliš. U 25. gorivom ciklusu NEK je proizveo 8 517 499 MWh neto električne energije, a planirana je bila proizvodnja od 8 571 000 MWh.
Los Mangos, General Canuto A. Neri
Los Mangos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini General Canuto A. Neri.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 15 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1030 m.
Zgura
Zgura (ili troska, drozga, šljaka) dobiva se pri proizvodnji željeza u visokim pećima kao ostatak. Naglim hlađenjem tekuće zgure koja pliva na rastaljenom željezu ona se granulira u zrna klinkerskog oblika. Postoje dva oblika zgure bazična i kisela. Bazična zgura sadrži najmanje 50 % bazičnih oksida CaO i Al2O3 a ostatak je najvećim dijelom SiO2. Kisela zgura sadrži znatno manje od 50 % bazičnih oksida CaO i Al2O3 a prevladava SiO2. Kao vezivo upotrebljava se samo bazična zgura.
Zgura sama nema vezivna svojstva ali svojstva dobije nakon dodavanja katalizatora (vapno, gips). Glavni mineral bazične zgure je belit koji ima produkte hidratacije skoro identične kao i hidrati belita iz cementnog klinkera. Odnosno proces hidratacije zgure i proces hidratacije portland cementnog klinkera su istog osnovnog tipa.
Cerro Carlota, Santa María Chilchotla
Cerro Carlota je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santa María Chilchotla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 73 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 850 m.
Red Bull Racing
Red Bull Racing je momčad Formule 1 sa sjedištem u Milton Keynesu u Engleskoj, koja se natječe pod austrijskom licencom. Momčad je zajedno s AlphaTaurijem u vlasništvu tvrtke Red Bull, proizvođača bezalkoholnog pića. Tim je u svojim počecima koristio Renaultove motore od 2007., te je s njima osvojio oba naslova (vozačka i konstruktorska) četiri godine zaredom. Od 2014. forma momčadi pada radi Renaultovih hibridnih motora koje ne uspijevaju dovesti na razinu Mercedesovih, te je nakon toga skoro došlo do raskida suradnje. Ipak, na koncu cijele priče dvije strane našle su zajednički jezik, ali je momčad preimenovala svoje pogonske jedinice u TAG Heuer jer više nisu imali potpunu Renaultovu tehničku podršku jer je sam Renault ponovno otkupio svoju momčad nazad od Lotusa te time sve svoje resurse preusmjerio na svoj vlastiti tim.
Statistički gledano, momčad je u devet sezona natjecanja (2005. - 2013.) dostigla peto mjesto po uspješnosti iza najvećih konstruktora u povijesti natjecanja F1; Ferrarija, McLarena, Williamsa i Lotusa. Kasnije, sa svojom dominacijom to je postigao Mercedes, te ih prestigao.
Od 2018. godine krenuli su u suradnju s britanskim proizvođačem sportskih automobila Aston Martin te su dijelili neka tehnička rješenja. Suradnja je kratko trajala do ulaska Aston Martin 2021. direktno kao konstruktor kupivši momčad Racing Pointa.
Od 2022. uz pomoć Honde razvijaju vlastiti motor pod svojim brendom te postaju samodosotatni da u budučnosti više ne ovise o drugim dobavljačima motora.
Dowell, Illinois
Dovel je grad u američkoj saveznoj državi Ilinois.
Gouda (sir)
mini|desno|Gauda thumb|upright Gauda ili Gouda (, izgovor: []) je vrlo popularan holandski sir sa najmanje 30–48 % mlečne masnoće u suvoj masi.
Istorija
Gauda potiče iz regiona Krimpenervard, koji se nalazi južno od grada Gouda, na jugu Holandije. Ime je dobio po ovom gradu, budući da se sa njegovog tržišta glas o ovom siru preneo na ostatak sveta. Gauda se prvi put pominje još daleke 1184. godine, što ovaj sir čini jednom od najstarijih vrsta sira koje se do danas proizvode i prodaju.
Dowell, Illinois
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 408, što je 33 (-7,5 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Gouda (sir)
Proizvodnja
Prilikom sirenja gaude, prvo se pomeša ohlađeno mleko od prethodne večeri sa svežim mlekom, i onda se ugreje na otprilike 30 °C. Kada se dodaju mlečne bakterije, mleko se zgruša u narednih pola sata. Ovako zgrušano mleko se seče pomoću posebnog noža, pri čemu se sirutka izdvaja i prosipa. Ovaj proces se ponavlja dok masa ne dostigne željenu konzistenciju. Potom se stavlja u karakteristične okrugle forme i nakon toga se ostavlja izvestan period da miruje u zaslanjenoj vodi. Zatim se lageruje u hladnim prostojima najmanje jedan mesec dok ne dostigne željenu zrelost.
Kipčaci u Gruziji
Kipčaci, i u manjoj mjeri Kumani su imali važnu ulogu u historiji srednjovjekovne Gruzije, prije svega kao izvor ljudstva, ali i političke stabilnosti, koja je omogućila gruzijskim kraljevima da u 12. i 13. vijeku očuvaju nezavisnost svoje države.
Gouda (sir)
Proizvodnja
Na osnovu dužine sazrevanja razlikuju se na tržištu „mladi“ (četiri do osam nedelja), „srednji“ (dva do šest meseci) i „stari gauda“ (obično šest do osam meseci, povremeno i duže). Gauda koji je sazrevao duže od godinu dana naziva se „prastari gauda“. Takav sir ima povećanu količinu kristala u strukturi sira i izuzetno je aromatičan.
Kipčaci u Gruziji
Kontakti između nomadskih Kipčaka koji su kao nomadi živjeli u stepama današnje Rusije i Gruzijaca na Kavkazu su postojali i ranije, ali je prvi koji ih je masovno angažirao bio kralj David IV "Graditelj, nastojeći otkloniti opasnost od Turaka Seldžuka koji su zauzeli velike dijelove Gruzije, i izazvali depopulaciju njenog ostatka. Prema navodima gruzijskih kronika, David je znao za borbenu vrijednost Kipčaka te je svog izaslanika Giorgija od Čkondidija poslao na dvor kipčačkog kana Otroka. On je ugovorio ne samo brak Davida s kanovom kćerkom, nego i doseljavanje 40.000 Kipčaka s porodicama u Gruziju. U zamjenu za zemlju, Kipčaci su se obavezali boriti za kralja Davida. Taj se potez pokazao korisnim već 1121. kada su Kipčaci pomogli da odlučno porazi Seldžuke u bitci kod Didgorija te zauzme Tbilisi i mnoga druga gruzijska područja izgubljena prethodnih vijekova.
Veliki broj Kipčaka je nakon tih događaja ostao u Gruziji, prešao na pravoslavlje, a s vremenom ušao i u državnu upravu, čime je sprečavao intrige između tradicionalnih gruzijskih plemićkih klanova. Otpor gruzijske aristokracije prema toj politici je prisilio kraljicu Tamar da otpusti Kipčake iz državne uprave. Zbog toga je odanost Kipčaka počela slabiti, te je u 13. vijeku dio njih prešao na stranu Horezma, a potom i Mongola. Tada počinju nestajati iz gruzijskih zapisa.
MEK
Mek ili MEK može značiti:
Taif
Taif (arapski: الطائف aṭ-Ṭā’if) je grad u Saudijskoj Arabiji. Nalazi se u Mekanskoj pokrajini i regiji Hidžaz, na nadmorskoj visini od 1879 metara odnosno na obroncima planine Saravat, 100 kilometara jugoistočno je od Meke. Svako ljeto zbog svježije klime saudijska vlada se zbog vrućina seli iz Rijada u Taif.
Grad je središte poljoprivrednog područja poznatog po proizvodnji grožđa, ruža i meda. Prije dolaska islama bio je svetište božice Al-Lat. Godine 1924. grad su osvojili Saudijci, ugovorom sklpoljenim 1934. između Saudijske Arabije i Jemena završen je rat u pokrajini Asir.
Prema podacima iz 2004. godine u gradu živi 521.273 stanovnika. Stanovništvo se uglavnom sastoji od hanbelija i malikija, a značajna je i populacija stranaca ponajprije iz Azije, Turske i drugih arapskih zemalja.
Mirror Mirror (film)
Mirror Mirror je američki igrani film snimljen 2012. godine u režijima Tarsema Singa. Po žanru je fantastična komedija, a temelji se po motivima popularne bajke Snežana i sedam patuljaka braće Grim. Film se razlikuje od bajke po tome što je ispričan iz perspektive zle kraljice Klementijane (Džulija Roberts). Iste godine se pojavio još jedan holivudski film po istim motivima pod naslovom Snow White and The Huntsman.
Lake Holiday, Virginia
Lejk Holidej je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Virdžinija.
Mirror Mirror (film)
U Srbiji je prikazan pod naslovom Ogledalce, Ogledalce, a u Hrvatskoj pod naslovom Snjeguljica.
Lake Holiday, Virginia
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.905.
Mirror Mirror (film)
Radnja
Kako bi rešila svoje finansijske probleme, kraljica Klementijana organizuje bal, na kome će u najlepšem svetlu prikazati bogatom i lepom princu Alkotu. Međutim, njena pastorka, Snežana, neplanirano se pojavljuje na balu, želeći da nagovori princa da joj pomogne da se vrati na presto, na kome njena maćeha sedi već osamnaest godina. Princ je očaran njenom ljupkošću, te se zaljubljuje u nju, a Klementijana, čiji su planovi osujećeni i ugroženi, želi da je ubije više nego ikad.
Kritike
Humor Džulije Roberts, koja je po mišljenju kritičara iznela film, je crn, sarkastičan i ironičan,  te se ova nadasve lepa kraljica dosta razlikuje od njenih prethodnih prikazivanja kao stroge, ozbiljne, mračne kraljice/veštice.
MKK
Termin MKK ima više značenja.
Abundancia, Santo Domingo
Abundancia je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Santo Domingo.