cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tomislavgrad
Austro-ugarsko doba
Nakon Berlinskog kongresa 1878. godine tadašnje evropske sile su odlučile da Bosna i Hercegovina, a s njom i tadašnji duvanjski kraj, iako i dalje pod formalnim otomanskim suverenitetom, mora doći pod vlast Austro-Ugarske. Austro-ugarske snage su okupirale duvanjski kraj u septembru iste godine.
Trideset godina kasnije, BiH je i formalno anektirana, a s njom i duvanjski kraj. Godine 1918, nakon propasti Austro-Ugarske u prvom svjetskom ratu, duvanjski kraj postaje dijelom Države SHS, odnosno Kraljevine SHS.
Jugoslavensko doba
U toku 20. stoljeća Duvno se nalazi najprije u Kraljevini SHS, zatim Kraljevini Jugoslaviji i od 1945.-1991. godine, u SFR Jugoslaviji.
26. augusta 1939. godine sklopljen je sporazum Cvetković-Maček temeljem kojeg je stvorena Banovina Hrvatska. Duvanjski je kraj ušao u sastav Banovine Hrvatske i tako dočekao stvaranje tzv. NDH 10. aprila 1941. godine. U kakvom raspoloženju je dočekana nova država u Duvnu svjedoči jedan dokument sačuvan u Historijskom arhivu u Mostaru, u kojem doslovce piše: "Propašću Kraljevine Jugoslavije Hrvati u Duvnu su oduševljeni, Srbi razočarani, a muslimani 2:1".
Na području duvanjskog kraja su se slijedeće četiri godine vodile teške borbe između snaga NDH, te njihovih njemačkih i italijanskih saveznika s partizanima.
Nakon završetka rata je Duvno zbog relativno velikog broja stanovnika koji su sudjelovali u snagama NDH došlo do pik pobjedničkih jugoslavenskih komunista kao "ustaško" leglo. Ionako siromašni kraj je zanemarivan u planovima razvoja, a mnogi stanovnici bili izloženi sumnjičenju i pritisku od strane UDBA-e. Kada je od sredine 1960-ih omogućena ekonomska emigracija u zapadne zemlje, tu su priliku mnogi Duvnjaci iskoristili. Nešto kasnije, početkom 1970-ih dio Duvnjaka sudjeluje u hrvatskom nacionalističkom masovnom pokretu. Položaj Duvnjaka se malo popravio kada su 1970-ih na čelu komunističkih vlasti u BiH došli Hamdija Pozderac i Branko Mikulić.
Godine 1990. se za vrijeme demokratskih promjena u BiH, stanovništvo duvanjskog kraja, slično kao i drugdje u BiH, opredijelilo za nacionalne stranke. U slučaju pretežno hrvatskog Tomislavgrada to je bila stranka HDZ BiH.
Poslije raspada SFRJ
Krajem 1991, nakon što je počeo raspad SFRJ, na prostoru Tomislavgrada i drugih područja s većinski hrvatskim stanovništvom na jugozapadu BiH, formirana je Hrvatska zajednica Herceg-Bosna. Ona će početkom rata u BiH postati jedina vlast na tim prostorima, tek nominalno vezana uz vladu u opkoljenom Sarajevu, da bi početkom bošnjačko-hrvatskog sukoba 1993. i te veze bile prekinute. One su obnovljene 1994. kada je formirana Federacija BiH, a Tomislavgrad ušao u Hercegbosansku županiju. U njenom sastavu je dočekao Daytonski mirovni sporazum, odnosno formiranje današnjeg ustavnog poretka BiH.
Rade Hamović
Ratomir Rade Hamović (1916 — 2009), učesnik Narodnooslobodilačke borbe, general-pukovnik JNA i narodni heroj Jugoslavije. U periodu od 1961. do 1967. godine je obavljao dužnost načelnika Generalštaba JNA
Poreklo
Radetovi preci su se oko 1840. godine preselili sa Durmitora u selo Do u stolačkom kraju. U novom okruženju Hamovići su se uspešno snašli, tako da su do Prvog svetskog rata postali jedna od bogatijih porodica u gradu, sa dve kuće, od kojih je jedna još danas smatrana najlepšom u gradu. Rade u svojoj autobiografiji „Kapetan Rade sa Romanije“ piše da je njegov otac Milan bio poslovni mozak porodice. Tokom Prvog svetskog rata obogatio se trgujući kafom i hranom uz odobrenje austrougarske vlade.
Biografija
Rođen je 13. februara 1916. godine u Stocu. Osnovnu školu je završio u Stocu, gimnaziju u Sarajevu, a Višu vojnu akademiju u Beogradu, 1936. godine.
Kao potporučnik Jugoslovenske kraljevske vojske službovao je u Sarajevu. Za vreme službovanja u Sarajevu stupio je u redove sarajevske omladinske organizacije i učestvovao u nekim njenim akcijama.
Drugi svetski rat
Napad Nemačke na Kraljevinu Jugoslaviju, 6. aprila 1941. godine, zatekao ga je na dužnosti u jednom puku. Posle kapitulacije kraljevske vojske, uspeo je da izbegne smrti u rodnom Stocu, vrati se u Sarajevo.
Rade je stupio u vezi sa Svetozarom Vukmanovićem Tempom i Hasanom Brkićem, koji su tada radili na organizovanju priprema za ustanak u Bosni i Hercegovini. Krajem jula 1941. godine Rade odlazi na Romaniju i u Romanijskom NOP odredu postaje načelnik štaba. Zajedno sa komandantom Odreda Slavišom Vajnerom Čičom, planirao je i rukovodio napadom na ustaško uporište u Sokolcu.
Oktobra 1941. godine Rade je imenovan za komandanta Kalinovičkog NOP odreda, koji je operisao na sektoru Sarajevo-Foča. Član Komunističke partije Jugoslavije postao je 15. oktobra 1941. godine.
Polovinom 1942. godine prešao je sa odredom u centralnu Bosnu, a ubrzo je imenovan za načelnika štaba, a potom i komandanta Desete hercegovačke NOU brigade. Posle uništenja garnizona u Prozoru i zauzimanja Rame, Hamović je sa Desetom hercegovačkom brigadom napao nemačke snage, koje su vršile pritisak na Petu proletersku (crnogorsku) brigadu i vodio borbe u 4. i 5. ofenzivi - na Sutjesci.
Tokom Narodnooslobodilačke borbe Rade Hamović je obavljao sledeće dužnosti:
Kao član Vrhovnog štaba NOVJ, a kasnije Generalštaba JA, usklađivao je operacije Prve, Druge i Treće jugoslovenske armije na Sremskom frontu.
Posleratni period
Posle oslobođenja obavljao je odgovorne dužnosti u Jugoslovenskoj narodnoj armiji. Funkciju načelnika Generalštaba JNA obavljao je od 16. juna 1961. do 15. juna 1967. godine, do penzionisanja 1968. godine bio je glavni inspektor JNA.
Biran je za narodnog poslanika u skupštini NR Bosne i Hercegovine.
Sa svojom drugom suprugom Ljerkom Kervina-Hamović je od 1984. godine do smrti 19. maja 2009. godine živio u Ljubljani.
Nosilac je Partizanske spomenice 1941. godine i drugih jugoslovenskih odlikovanja i stranih odlikovanja. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 23. jula 1952. godine.
Julia Gardiner Tyler
Julia Gardiner Tyler (4. maj 1820 – 10. jul 1889) bila je druga supruga američkog predsjednika Johna Tylera, odnosno Prva dama SAD na kraju njegovog mandata te prva ličnost koja je tu titulu stekla vjenčanjem za predsjednika za vrijeme njegovog mandata.
Rodila se na Gardiner's Islandu, otoku u Državi New York koji je bio vlasništvo ugledne i bogate porodice kojoj je pripadao njen otac, državni senator David Gardiner. Kao mlada djevojka se isticala, za tadašnje standarde, "nepristojnim" ponašanjem te je 1839. godine izazvala mali skandal pozirajući autoru reklame za jednu trgovinu. Kako bi je "upristojili", roditelji su je 1840. poslali na putovanje u Evropu gdje je provela godinu dana.
Julia je sa mužem nakon prestanka mandata otišla živjeti na njegovo imanje u Virginiji, gdje će mu roditi sedmoro djece:
Julia se brzo prilagodila južnjačkom načinu života, ali i prihvatila njihove stavove prema ropstvu te se čak upuštala u javne polemike sa sjevernjačkim abolicionistima. Tamo je ostala i nakon građanskog rata, mada se 1862. nakon muževe smrti preselila natrag u New York, gdje je uživala reputaciju južnjačkog simpatizera. Umrla je od posljedica moždanog udara u Richmondu.
Arhip (komediograf)
Arhip (grč. Ἅρχιππος, cvetao krajem 5. i početkom 4. veka pne.) bio je grčki komediograf koji je delovao na prelazu između stare i srednje atičke komedije.
Od njegovog dela sačuvano je samo šest naslova i nekoliko fragmenata. U komadu Ribe obrađivao je sličnu tematiku kao Aristofan u Pticama, kako zaključujemo po jednom fragmentu u kome se razmatra sklapanje saveza između Atinjana i riba. U komediji Rinon verovatno se ismevao istoimeni političar koji se pojavio u javnom životu Atine 404. pne.
Arhipov Amfitrion (Amphitruo) poslužio Plautu kao uzor za komediju Amfitrion, koja se u prologu naziva tragikomedijom.
Moncucco, Asti
Moncucco je naselje u Italiji u provinciji Asti, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 33 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 230 m.
Barbechos, Villa de la Paz
Barbechos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Villa de la Paz.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 61 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1796 m.
La Providencia, Álamo Temapache
La Providencia je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Álamo Temapache.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 577 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 47 m.
Loče (Slovenske Konjice, Slovenija)
Loče (prije: Loče pri Poljčanah) je naselje u slovenskoj Općini Slovenskim Konjicama. Loče se nalazi u pokrajini Štajerskoj i statističkoj regiji Savinjskoj.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 538 stanovnika.
Sedma zapovjed božja - kradi malo manje
Sedma zapovjed božja - kradi malo manje! je jugoslavenska TV komedija emitirana 1967. godine. Režirao ju je Anton Marti prema predlošku italijanskog književnika Darija Foa.
Rodeo, New Mexico
Rodeo je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Novi Meksiko.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 101.
Silver King (igrač bejzbola)
Silver King (St. Louis, 11.1. 1868 - 21.5. 1938.), rođen kao Charles Frederick Koenig bio je američki profesionalni igrač bejzbola iz 19. vijeka.
Karijera mu je trajala 10 godina, a proveo ju je uglavnom kao pitcher. je igrao za Jacksonville Illinois (1885), St. Joseph Missouri u Western League (1886), Kansas City Cowboys (1886), St. Louis Browns (1887), Chicago Pirates (1890), Pittsburgh Pirates (1891), New York Giants (1892-93), Cincinnati Reds (1893) i Washington Senators (1896-97). Nadimak Silver (srebrni) je stekao zbog boje kose, a King (kralj) je bio prijevod njegovog njemačkog prezimena.
King je u karijeri bacao 3,190 2/3 izmjena, pobijedio u 203 utakmice s 1229 strikeouta i prosjekom ERA 3.18 u 397 utakmica.
Kingova najbolja sezona je bila godine American Associationa'' i imao ERA 1.64, najbolji u ligi, isto kao i dvije gdoine kasnije.
Laguna del Carmen, San Lucas
Laguna del Carmen je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini San Lucas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 567 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1471 m.
Chaillevois
Šajvoa je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu En (Pikardija) koja pripada prefekturi Laon.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 175 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 80 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 2,17 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 75 metara (maksimalnoj 169 m, a minimalnoj 57 m).
Loma Delgada, Santiago Tlazoyaltepec
Loma Delgada je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santiago Tlazoyaltepec.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 28 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2764 m.
National Colored Base Ball League
National Colored Base Ball League ili League of Colored Baseball Clubs (Nacionalna obojena bejzbol liga ili Liga obojenih bejzbol klubova) je bila američka profesionalna bejzbol liga, odnosno prvi pokušaj stvaranja nacionalne profesionalne lige koja bi okupljala isključivo crnačke klubove. Njen predsjednik je bio Walter S. Brown, koji je također vodio klub iz Pittsburgha. Prva utakmica je odigrana 6.5. 1887., a u njoj su Gorhams pobijedili Keystonse s 11-8.
Liga je izuzetno kratko trajala. Klubovi iz Philadelphije i New Yorka su se raspustili već 18.5.. Klubovi iz Cincinnatija i Washingtona, pak, nisu stigli odigrati nijednu utakmicu, jer je liga prestala s radom 23.5.
Hanover, Wisconsin
Hanover je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Viskonsin.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 181.
Ahnatal
Anatal je opština u njemačkoj saveznoj državi Hesen. Jedno je od 29 opštinskih središta okruga Kasel. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 8.015 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 6633001.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Kasel Anatal se nalazi u saveznoj državi Hesen u okrugu Kasel. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 265 metara. Površina opštine iznosi 18,0 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 8.015 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 445 stanovnika/km².
Rancho las Raíces, Tlalpan
Rancho las Raíces je naselje u Meksiku u saveznoj državi Distrito Federal u opštini Tlalpan.
Prema proceni iz 2014. u naselju je živelo 21 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2884 m.
Loke pri Mozirju
Loke pri Mozirju je naselje u slovenskoj Općini Mozirju. Loke pri Mozirju se nalazi u pokrajini Štajerskoj i statističkoj regiji Savinjskoj.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 291 stanovnika.
Svemirski centar Kennedy
thumb|300px|Svemirski centar John. F. Kennedy Svemirski centar John F. Kennedy je prostor i postrojenje koje se nalazi u blizini Rta Canaveral na Floridi u SAD-u, koje je od strane NASA-e namijenjeno lansiranju svemirskih letjelica i za druge svrhe usmjerene ostvarivanju svemirskih programa Sjedinjenih Američkih Država. Pokriva područje od oko 219 kvadratnih milja. Na području svemirskog centra zaposleno je oko 17.000 ljudi. Centar je, osim kao lansirno postrojenje, poznat i kao vrlo posjećeno turističko odredište.
George Van Haltren
George Edward Martin Van Haltren (St. Louis, 30.3. 1866 - Oakland, Kalifornija, 29.9. 1945.) bio je američki profesionalni igrač bejzbola koji je igrao na položaju center fieldera, ali i pitchera i shortstopa.
Van Haltren je prve tri godine karijere igrao za Chicago Cubs, a posljednjih 10 za New York Giants.
Svemirski centar Kennedy
Svoj je naziv centar dobio u studenom 1963, ali su svemirska istraživanja na njemu započela još u listopadu 1957. slanjem u svemir rakete "Atlas". Početak svoje slave širom svijeta centar je doživio početkom ostvarivanja projekta Apollo, a sa njega je od tada ostvareno mnogo uspješnih svemirskih projekata Sjedinjenih Američkih Država.
El Charco, Tecoanapa
El Charco je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Tecoanapa.
Piaggia, Pisa
Piaggia je naselje u Italiji u provinciji Pisa, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 275 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 5 m.
Los Pinos, Huitzilac
Los Pinos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Morelos, u opštini Huitzilac.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 43 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2406 m.
Oumarou Ganda
Oumarou Ganda (Niamey, 18. ožujka 1935. - Yamoussoukro, 1. siječnja 1981.) - nigerski redatelj i glumac.
U dobi od 16 godina, postao je član francuske vojske te je proveo dvije godine u Indokini, a kasnije se vraća u Niger, gdje nije mogao naći posao. Emigrirao je u Obalu Bjelokosti i počeo raditi u luci u Abidjanu. U tom razdoblju susreće francuskoga etnologa i redatelja Jeana Roucha, koji je upravo radio na fenomenu migracije u zapadnom dijelu Afrike. Ganda postaje njegov asistent i igra prvu sporednu ulogu pa kasnije glavnu ulogu u njegovu filmu "Moi un Noir", 1958.
Kasnije se vratio u Niamey u Nigeru i počeo raditi u kulturnom centru glavnog grada i specijalizirati se kao filmski tehničar. Godine 1968., snimio je svoj prvi film "Cabascabo", koji je autobiografski i s njime je ostvario slavu i uspjeh na međunarodnoj razini. Producirao je i nekoliko dokumentarnih filmova, a upravo tijekom pripreme jednog od njih doživio je srčani udar i preminuo 1. siječnja 1981.
Skojevsko naselje
Skojevsko naselje je deo severne granica Rakovice prema Čukarici. To naselje je sada ulica Luke Vojvodića. Ima oko 2.200 domova i nešto više od 8.000 stanovnika. Nedostaju mu ambulanta, vrtić i škola.
U naselju ima dva košarkaška terena, odbojkaški teren i fudbalski teren.
Tu je i kuća Velikog brata, poznatog spektakla u Srbiji kao i pionirski grad i crkva Svetog Luke
Tonekabon
Tonekabon (perz. تنکابن, ranije Šahsavar, perz. شَهسَوار) je grad u sjevernom Iranu odnosno pokrajini Mazandaran. Geografski je smješten na ušću rijeke Češme-Kile u Kaspijsko more, oko 25 km istočno od Ramsara odnosno 50-ak km zapadno od Čalusa s kojima ga povezuje cesta 22. Prema popisu stanovništva iz 2006. godine u Tonekabonu je živjelo 43.128 ljudi. Ekonomija grada temelji se prvenstveno na poljoprivredi (voće, riža, čaj) i turizmu. U Tonekabonu djeluju ogranci Univerziteta Same i Islamskog slobodnog univerziteta.
Unidad Habitacional II, Panotla
Unidad Habitacional II je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tlaxcala, u opštini Panotla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 569 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2236 m.
S.A. Mann Brand
S.A. Mann Brand je njemački crno-bijeli film snimljen 1933. u režiji Franza Seitza, poznat kao jedno od prvih filmskih ostvarenja u kome se eksplicitno iznosila nacistička propaganda.
Radnja je smještena u blisku prošlost, odnosno u posljednje dane Weimarske Republike. Naslovni protagonist, koga tumači Heinz Klingenberg je nezaposleni vozač kamiona koji se, usprkos negodovanja svog marksizmu sklonog oca, priključuje nacističkim Jurišnim odredima (SA) i uspješno spriječava pokušaje komunista da preuzmu vlast. Snimljen nedugo nakon Hitlerovog preuzimanja vlasti nad Njemačkom, S.A. Mann Brand je karakterističan po sirovosti propagande, ali i lošom kvalitetom, da je čak i u nacističkoj štampi bio nepovoljno ocijenjen.
Colombarola, Piacenza
Colombarola je naselje u Italiji u provinciji Piacenza, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 41 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 63 m.
El trueno entre las hojas
El trueno entre las hojas je argentinsko-paragvajski crno-bijeli igrani film snimljen 1958. godine u režiji Armanda Boa. Po žanru je drama i predstavlja adaptaciju novele La hija del ministro Augusta Roa Bastosa. Radnja je smještena u Paragvaj i prikazuje kako tenzije vlasnika pilane i radnika sa vremenom eskaliraju u sukob. Film je, pak, postao najpoznatiji zahvaljujući antologijskoj sceni u kojoj se lik koji tumači Isabel Sarli, manekenka i bivša Miss Argentine kojoj je to bio glumački debi, kupa gola u jezeru. Nju je Bo snimio nakon što je Sarli prvo obećao da će koristiti "specijalni kostim", a potom lagao da će je snimati iz daljine, tako da "neće moći jasno vidjeti". Kada je film imao premijeru, scena koja je zbog svoje eksplicitnosti predstavljala presedan za argentinsku i latinoameričku kinematografiju, je izazvala skandal, a i kritike su uglavnom bile loše. Međutim, upravo zahvaljujući toj sceni je film stekao izuzetnu gledanost, a Sarli stekla status zvijezde i seks simbola; za Boa se kasnije udala te tokom sljedećih nekoliko godina nastupala u još nekoliko ostvarenja sa implicitno ili eksplicitno erotskim sadržajem.
Stupnica (Loznica)
Stupnica je naselje u opštini Loznica u Mačvanskom okrugu u Srbiji. Prema popisu iz 2002. bilo je 941 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1159 stanovnika).
Demografija
U naselju Stupnica živi 788 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 42,8 godina (41,1 kod muškaraca i 44,5 kod žena). U naselju ima 285 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,30.
Pietra Ligure, Savona
Pietra Ligure je naselje u Italiji u provinciji Savona, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 8478 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 14 m.
Jaquis, Villa de la Paz
Jaquis je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Villa de la Paz.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2221 m.
Лончаник
Лончаник је насеље у Србији у општини Уб у Колубарском округу. Према попису из 2011. било је 477 становника.
Loka pri Žusmu
Loka pri Žusmu je naselje u slovenskoj Općini Šentjuru. Loka pri Žusmu se nalazi u pokrajini Štajerskoj i statističkoj regiji Savinjskoj.
Лончаник
Демографија
У насељу Лончаник живи 462 пунолетна становника, а просечна старост становништва износи 43,1 година (42,4 код мушкараца и 43,9 код жена). У насељу има 184 домаћинства, а просечан број чланова по домаћинству је 2,99.
Loka pri Žusmu
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 408 stanovnika.
Лончаник
Демографија
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Huis clos
Huis clos, također poznat i pod engleskim naslovom No Exit je drama francuskog književnika Jean-Paul Sartrea praizvedena u Parizu 1944. godine, danas poznata kao njegovo najpopularnije djelo, odnosno jedan od najuticajnijih dramskih tekstova 20. vijeka.
Protagonisti su muškarac po imenu Joseph Serrano i dvije žene - Inès Serrano i Estelle Rigault - koji se nalaze u tajanstvenoj sobi iz koje se, čini se, nema nikakvog izlaza. Radnja prikazuje kako se ispostavlja da su sve troje mrtvi, odnosno duše koje su zbog svojih grijehova osuđeni na Pakao, a da to predstavlja upravo soba u kojoj će jedni druge vlastitim prisutsvom vječno mučiti.
Huis clos, koja je poslužila kao podloga za znameniti Sartreov citat "Pakao, to su drugi", je kasnije bila predmetom brojnih filmskih i televizijskih adaptacija.
Camps-sur-l'Agly
Kan sir l'Alji je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Od koja pripada prefekturi Limu.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 60 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 2 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 26,35 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 540 metara (maksimalnoj 1.227 m, a minimalnoj 445 m).
Lepenica
Lepenica može biti:
ili
Opština Senguio, Michoacán
Senguio je opština u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 10771 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 2323 m.
Opština Drăgotești, Dolj
Drăgotești je opština u Rumuniji u okrugu Dolž.
Alex McKinnon (bejzbol)
Alexander J. McKinnon (Boston, 14.8. 1856 - Charlestown, Massachusetts, 24.7. 1887) bio je američki profesionalni igrač bejzbola iz 19. vijeka. Igrao je kao prvi baseman u svojoj kratkoj karijeri u National Leagueu.
Godine 1884. je postigao 53 pogrešaka u 116 games, igrajući na prvoj bazi za New York Gothams. To je još uvijek najlošiji rekord prvog basemana u jednoj sezoni.
Umro je od plućnog tifusa te je sahranjen na groblju Lowell Cemetery u Lowellu.
Fred Chapman
Fred Chapman, rođen kao Frederick Joseph Chapman, (Little Cooley, Pensilvanija, 24.11. 1872 – Union City, Pensilvanija, 14.12. 1957.) bio je američki igrač bejzbola, poznat kao najmlađi profesionalac u historiji tog sporta. Odigrao je samo jednu utakmicu - za Philadelphia Athletics 22.7. 1887. kada mu je bilo 14 godina.
Postoji spor oko toga kada je Chapman zapravo rođen.
Alheim
Alhajm je opština u njemačkoj saveznoj državi Hesen. Jedno je od 20 opštinskih središta okruga Hersfeld-Rotenburg. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 5.189 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 6632001.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Hersfeld-Rotenburg Alhajm se nalazi u saveznoj državi Hesen u okrugu Hersfeld-Rotenburg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 190 metara. Površina opštine iznosi 63,8 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 5.189 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 81 stanovnika/km².
Porana-Ceranica, Pavia
Porana-Ceranica je naselje u Italiji u provinciji Pavia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 69 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 69 m.
Paraje Tezontle, Huitzilac
Paraje Tezontle je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Morelos, u opštini Huitzilac.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 41 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2730 m.
Mondonio, Asti
Mondonio je naselje u Italiji u provinciji Asti, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 104 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 289 m.
Schulmädchen-Report. 7. Teil: Doch das Herz muß dabei sein
'Schulmädchen-Report 7. Teil: Doch das Herz muß dabei sein, u Jugoslaviji prikazan pod naslovom Istinite priče 7. dio', je zapadnonjemački erotski omnibus film snimljen 1974. godine u režiji Ernsta Hofbauera. Predstavlja sedmi nastavak ciklusa Schulmädchen-Report. Sastoji se od šest priča, a okvirni zaplet predstavlja policijska racija na bordel sa tinejdžerskim prostitutkama, nakon koga one dolaze pred istražnog suca i govore kako su tamo završile.
Allerton, Illinois
Alerton je grad u američkoj saveznoj državi Ilinois.
Balanofonin
Balanofonin je organsko jedinjenje, koje sadrži 20 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 356,369 Da.
Oxford, Indiana
Oksford je grad u američkoj saveznoj državi Indijana.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.162, što je 109 (-8,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Rancho Salas, Mexicali
Rancho Salas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Mexicali.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 19 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 11 m.
Macello Belloni, Venezia
Macello Belloni je naselje u Italiji u provinciji Venecija, u regiji Veneto.
Donje Botušje
Donje Botušje je naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Donje Botušje pripada opštini Makedonski Brod.
Macello Belloni, Venezia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 18 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 4 m.
Donje Botušje
Prirodni uslovi
Naselje Donje Botušje je smešteno u središnjem delu Republike Makedonije. Od sedišta opštine, gradića Makedonski Brod, naselje je udaljeno 45 km severno.
Reljef: Donje Botušje se nalazi u oblasti Poreče, koja obuhvata središnji deo slika reke Treske. Dato područje je izrazito planinsko. Naselje je položeno visoko, na jugoistočnim visijama Suve Gore. Nadmorska visina naselja je približno 1.080 metara.
Klima u naselju je planinska zbog znatne nadmorske visine.
Istorija
Početkom 20. veka, kao i Poreče, stanovništvo Donjeg Botušja je bilo naklonjeno srpskoj narodnoj zamisli, pa se mesno stanovništvo u izjašnjavalo Srbima.
Stanovništvo
Po popisu stanovništva iz 2002. godine, Donje Botušje je imalo 34 stanovnika.
Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100% prema poslednjem popisu).
Većinska veroispovest u naselju je pravoslavlje.
Lokarje
Lokarje je naselje u slovenskoj Općini Šentjuru. Lokarje se nalazi u pokrajini Štajerskoj i statističkoj regiji Savinjskoj.
El Cobano, Santa María del Oro
El Cobano je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Santa María del Oro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 859 m.
Rancho Jacarandas, Manuel Doblado
Rancho Jacarandas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Manuel Doblado.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1725 m.
San José Buenavista, San Lucas
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 644 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 673 m.
Copaci, Totești
Copaci je naselje u Rumuniji u okrugu Hunedoara u opštini Totești.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 352 m.
Pebble (Falklandi)
Pebble (engleski: Pebble Island, španjolski: Isla Borbón) je naseljeni otok na sjevernom ulazu u Falklandski kanal pored obala Zapadnog Falklanda.
Geografske karakteristike
Pebble je peti po veličini otok u Falklandskom arhipalagu, površine 103.36 km² dug 31 km u smjeru zapad - istok, širok 7 km na istočnom dijelu. Pebble je posljednji otok u lancu otoka koji se proteže duž sjeverne obale Zapadnog Falklanda.
Pebble ima i svoj vlastiti mali arhipelag u kojem su pored njega manji otoci; Pebble Islet (5 km²), Government Islet (1.1 km² ), White Island (0.05 km²) i Keppel Islet (0. 08 km²), koji leže na zapadno od otoka.
Zapadnim dio otoka je brdovit, njime dominiraju tri brda First Mountain (277 m), Middle Mountain (214 m) i Marble Mountain (237 m.), taj dio otoka poznat je po pingvinima. Istočni dio otoka ima brojna velika jezera i močvare, koja su stanište brojnih barskih i vodenih ptica, zbog tog je područje pod posebnom zaštitom.
Jedino naselje na otoku je Pebble Island Settlement, na prevlaci koja spaja ta dva različita dijela otoka. To je naselje od desetak stanovnika, zapravo sjedište velike farme ovaca, pored koje se nalazi manji hotel, trgovina, škola od jednog razreda i poletno sletna staza - priručnog aerodroma. Jednom mjesečno do otoka doplovi trajekt Concordia Bay iz luke New Haven, on usput svraća i na otoke; Golding, Keppel, Saunders, Carcass, West Point, New, Weddell i Beaver
Historija
Prvi zapis otoka seže do 1594. kada je britanski moreplovac Richard Hawkins oplovio njegove sjeverne obale i nazvao ga Faire. Negdje oko 1766. ustalilo se ime Pebble, zbog lijepih oblutaka na žalovima zapadnog rta.
Otok Pebble kupio je John Dean Markham 1869., i osnovao farmu za uzgoj ovaca pod nazivom Dean Brothers Ltd. Od tada se otok neprekidno koristi kao pašnjak za ovce, danas farma drži oko 8 000 ovaca.
Pebble za Falklandskog rata
Pebble je punio naslovnice novina za vrijeme Falklandskog rata, kad su jedinice britanskog SAS (Special Air Service) u noći između 14. / 15. maja 1982., izvršile napad na malu argentinsku avio bazu od 300 ljudi. To je bio prvi napad britanske vojske izveden na falklanskom kopnu, koji je rezultirao uništenjem 11 argentinskih aviona. Na isti taj aerodrom danas slijeću malobrojni turisti.
Pebble je bio ponovno vijest dana 25. maja 1982. kad su argentinski avioni bombardirali i potopili britanski razarač HMS Coventry 11 km sjeverno od otoka..Veliki spomen križ podignut je na slikovitom brežuljku nedaleko od naselja, kao uspomena na 20 poginulih mornara.
Nad Pebbleom su Sea Harrieri Britanske kraljevske mornarice oborili dva argentinska aviona u maju 1982., a 7. juna raketa ispaljena sa broda HMS Exeter, oborila je jedan Learjet sa 5 članova argentinske posade.
Venustiano Carranza, Álamo Temapache
Venustiano Carranza je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Álamo Temapache.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 577 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 63 m.
Gizia
Žizja je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Jura koja pripada prefekturi Lon le Sonije.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 221 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 30 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 7,35 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 250 metara (maksimalnoj 633 m, a minimalnoj 220 m).
Cortijo Atonco, Tlalpan
Cortijo Atonco je naselje u Meksiku u saveznoj državi Distrito Federal u opštini Tlalpan.
Prema proceni iz 2014. u naselju je živelo 22 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 3163 m.
Stupnica (Leskovac)
Stupnica je naselje u opštini Leskovac u Jablaničkom okrugu u Srbiji. Prema popisu iz 2002. bilo je 402 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 553 stanovnika).
Demografija
U naselju Stupnica živi 365 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 53,9 godina (51,8 kod muškaraca i 56,1 kod žena). U naselju ima 171 domaćinstvo, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,35.
Ovo naselje je u potpunosti naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
Sovjetska aneksija Besarabije i Sjeverne Bukovine
right|thumb|250px|Besarabija na karti Europe Sovjetska aneksija Besarabije i Sjeverne Bukovine odnosi se okupaciju i aneksiju regija Besarabije, sjeverne Bukovine i Herce od SSSR-a 28.6.-4.7. 1940. Ta područja su imala površinu od ukupno 50.762 km2 i 3.776.309 stanovnika te su naknadno uključena u SSSR.
Sporazumom iz Bukurešta 1812. godine Besarabija je postala deo Ruskog Carstva, nakon što je prije bila nekoliko stoljeća pod Osmanskim Carstvom. Kasnijim sporazumima od kojih je najpoznatiji Berlinski kongres iz 1878. godine u zamenu za međunarodno priznanje nezavisnosti i potporu za nacionalno ujedinjenje Rumunjska će priznati Rusiji vlasništvo nad Besarabijom i Sjevernom Bukovinom i ustupiti neke druge teritorije. Nakon izbijanja Oktobarske revolucije u Ruskom Carstvu Rumunjska je iskoristila tamošnju anarhiju i anektirala Besarabiju i Sjevernu Bukovinu. Tu rumunjsku aneksiju će na kraju priznati Velika Britanija, Francuska i Italija dok će ju Japan, SSSR i SAD odbiti priznati. Za Sovjetski Savez Besarabija i Sjeverna Bukovina je u međuratnom razdoblju sovjetski teritorij pod rumunjskom okupacijom, dok je SAD zauzeo neutralan stav između tog spora Rumunjske i SSSR-a te se nije žurio de fakto priznati uniju Rumunjske i Besarabije. Sovjetski Savez je planirao povratak svog teritorija uz pomoć pune invazije, ali je rumunjska vlada na sovjetski ultimatum povukla svoje vojnike sa tih područja kako bi izbjegla sukob. Treći Reich je tajnim protokolima u paktu Ribbentrop-Molotov 1939. priznala sovjetske interese u Besarabiji, te je znala unaprijed da će se dogoditi aneksija, ali nije obavijestila rumunjsku vladu niti je bila voljna dati im potporu. Pad Francuske, države koja je garantirala teritorijalni integritet Rumunjske, 22.6. 1940. se smatra važnim čimbenikom u sovjetskoj odluci da izda ultimatum.
2.8. 1940. proglašena je Moldavska Sovjetska Socijalistička Republika kao sastavni dio SSSR-a, te je zauzimala većinu Besarabije, kao i dijelove Moldavske Autonomne Sovjetske Socijalističke Republike, autonomne republike Ukrajinske SSR na lijevoj strani rijeke Dnjepar. Regija Herca i regije koje su nastanjivale slavenske manjine (sjeverna Bukovina, sjeverna i južna Besarabija) su uključene u Ukrajinsku SSR. Sovjetske vlasti su potom započele masovne progone, uhićenja, deportacije u radne logore i strijeljanja kako bi suzbili bilo kakav otpor stanovništva prema novoj sovjetskoj državi. Historičar Igor Cașu navodi da su Rumunji činili oko 50% svih deportiranih osoba, dok su ostali bili Jevreji, Rusi, Ukrajinci, Bugari i Romi. R. J. Rummel je procjenio da je između 1940. i 1941., 200.000 do 300.000 Rumunja Besarabije prograno, natjerano u prisilni rad ili deportirano sa cjelokupnom porodicom, od kojih je između 18.000 i 57.000 ubijeno. Charles King pak navodi 90.000 žrtava deportacije. 1940., 105.451 Nijemaca je evakuirano iz te regije te preseljeno u teritorije pod njemačkom kontrolom, prema međusobnim njemačko-sovjetskim dogovorima iz pakta Ribbentrop-Molotov.
Nakon što su sile osovine izvršile invaziju SSSR-a 1941., njemačke i rumunjske snage su vratile isti teritorij. Njemačka administracija je ili istrijebila ili deportirala gotovo cjelokupno jevjrejsku populaciju u tom razdoblju. Nakon poraza sila Osovina u Jaši-kišinjevskoj ofenzivi u augustu 1944., došlo je do raspada njihovih snaga na istočnom bojištu. 23.8. 1944. odigrao se puč u Rumunjskoj kojim je rumunjska vojska zaustavila bilo kakvo opiranje sovjetskim vojnicima te im se pridružila u borbi protiv Trećeg Reicha. Rumunjska je potpisala primirje, kojim je potvrđena sovjetsko-rumunjska granica u skladu s sovjetsko-rumunjskim sporazumom od 8.6. 1940. - čime je SSSR zadržao kontrolu nad teritorijem koji je povratio 1940. godine Nakon raspada SSSR-a, ta područja su postala dio Moldavije i Ukrajine.
Pian dei Meini, Pisa
Pian dei Meini je naselje u Italiji u provinciji Pisa, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 20 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 19 m.
Loke pri Planini
Loke pri Planini je naselje u slovenskoj Općini Šentjuru. Loke pri Planini se nalazi u pokrajini Štajerskoj i statističkoj regiji Savinjskoj.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 105 stanovnika.
Ciénega de Corral, Santiago Tlazoyaltepec
Ciénega de Corral je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santiago Tlazoyaltepec.
Eubul (komediograf)
Eubul (grč. Εὔβουλος, oko 380–oko 355. pne.) bio je grčki komediograf koji je stvarao u okviru srednje atičke komedije.
Šest puta je svojim komedijama osvojio prvu nagradu na dramskim takmičenjima na Lenejama. Od 104 komedija, koliko ih je, prema Sudi, napisao, poznato je danas 57 naslova. Oko polovine sačuvanih naslova ukazuje na mitološke travestije, naročito travestije mitova koje je obrađivala Euripidova tragedija, npr. Antiopa (Ἀντιόπη), Semela ili Dionis (Σεμέλη ἢ Διόνυσος). S druge strane, komad Dionizije (Διονύσιος) predstavljao je, bar delimično, napad na književne pretenzije sirakuškog tiranina Dionisija, čime se po tematici približava staroj komediji. U sačuvanim fragmentima primećuje se metrička raznolikost, koja se gubi u kasnijim fazama ravitka komedije.
La Ciénega, Panotla
La Ciénega je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tlaxcala, u opštini Panotla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 61 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2212 m.
Colonese, Piacenza
Colonese je naselje u Italiji u provinciji Piacenza, u regiji Emilia-Romagna.
Vinčanska kultura
minijatura|Područje nekadašnje vinčanske kulture mini|Figurina iz Vinče
Vinčanska kultura predstavlja mlađeneolitsku i ranoeneolitsku kulturu jugoistočne Evrope (između prvih vekova 5. milenijuma pre nove ere i prvih vekova 4. milenijuma pre nove ere).
Prostirala se od srednjeg Potisja na severu do Skopske kotline na jugu i od reka Usore i Bosne na zapadu do Sofijskog basena na jugu, odnosno obuhvatala je teritorije današnje Srbije, Rumunije, Makedonije i Bosne i Hercegovine.
Vinčanska kultura je bila tehnološki najnaprednija praistorijska kultura u svetu. Najranija metalurgija bakra u Evropi potiče sa vinčanskog lokaliteta Belovode u istočnoj Srbiji.
Priobalni pojas Dunava u zoni nalazišta Vinče, kod Beograda, proglašen je arheološkim parkom.
Starčevačka kultura
Na prostoru centralnog Balkana nosioci rano i srednje neolitske kulture pripadali su Starčevo-Kereš-Kriš kulturnom kompleksu. Ovaj naziv označava tri bliske kulture: starčevačku, kerešku i krišku koje su obuhvatale područje današnje jugoistočne Mađarske, Srbije i Rumunije.
Starčevačka kultura, koja je naziv dobila po lokalitetu Starčevo, razvila se u veoma važnom periodu napretka čovečanstva, kada je počela proizvodnja hrane. Početkom neolita ljudi su još uvek živeli u grupama, koje su činili članovi porodice, prikupljali su hranu u sezonskim pohodima i polako se privikavali na život na jednom mestu. Starčevačka kultura je donela znanja koja će biti veoma značajna za naredni period. Ljudi su živeli u zemunicama i nadzemnim kućama, pravili su izuzetno kvalitetnu keramiku tankih zidova, ukrašenu geometrijskim motivima, statue stubaste forme, koje podsećaju na vinčanske figurine.
Na vezu između starčevačke i vinčanske kulture upućuju oblici keramike i figurine, kao i stambeni objekti i teritorija koju su obuhvatale, iako u arheologiji postoji i druga hipoteza o nastanku vinčanske kulture, po kojoj je značajnu ulogu imao uticaj ili migracija sa jugoistočnog Balkana.
Arheološka iskopavanja
minijatura|Arheološko nalazište [[Vinča, 2011.]]
Vinčanska kultura je nazvana po lokalitetu Vinča - Belo brdo, koje se nalazi na desnoj obali Dunava, u selu Vinča, 11 km nizvodno od Beograda, na kome je iskopavanje započeo 1908. profesor Beogradskog univerziteta Miloje Vasić, na prostoru od oko 400 m². Sa manjim prekidima, radovi su trajali sve do Prvog svetskog rata. 1924. godine, obavljeno je iskopavanje ali nakratko, zbog nedostatka materijalnih sredstava. Otkriveni su ostaci osam neolitskih naselja, od kojih najstarije naselje pripada periodu srednjeg neolita i starčevačkoj kulturi.
Vinča tridesetih godina postaje nalazište čuveno u svetu. Miloje Vasić je 1932. i 1936. objavio četiri toma monografije „Praistorijska Vinča“, čime je završena druga faza istraživanja ovog lokaliteta.
Osnivanjem Odbora za arheološka istraživanja u Vinči pri Srpskoj akademiji nauka i umetnosti i angažovanjem akademika Vase Čubrilovića i Jovana Todorovića, započeta su 1978. godine nova iskopavanja. U početku je istraživanjima rukovodio Nikola Tasić, a od 1982. godine akademici Milutin Garašanin i Dragoslav Srejović. Posle završetka radova od 1986. do 1998. nije bilo sistematskih arheoloških istraživanja. Ipak, 1988. nalazište je uređeno zbog simpozijuma pod nazivom „Vinča i njen svet“ (originalni naziv - ).
Milutin Garašanin je 1998. godine okupio terensku ekipu i tako je počela treća serija iskopavanja na eponimnom nalazištu. Od 2001. uvedena je flotacija za dobijanje uzoraka makrobiotičke analize. Od 2003. započela su iskopavanja u sistemu celina („unit“), za razliku od ranijih iskopavanja u kvadratnoj mreži. U istraživanja su uključene i arheozoologija i zooarheologija, a za vođenje terenske dokumentacije počela je da se koristi računarska tehnologija. Od 2002. korišćen je elektronski daljinometar (EDM) Napravljena je baza podataka i softver ArchaeoPack (Tasić, Jevremović 2003.) koji je testiran na iskopavanjima u Vinči.
Lokaliteti
Matična oblast Vinčanske kulture obuhvata prostor centralnog Balkana, a u trenutku kada je dostizala vrhunac podudarala se sa teritorijom koju je u mlađem i srednjem neolitu obuhvatala starčevačka kultura. Dunav je bio odlučujući uslov za nastanak naselja u Vinči, kao i Tisa, Drava, Sava, Tamiš i pritoke. Glavni pravac od severa ka jugu je Morava, koja se nizvodno uliva u Dunav.
Nosioci vinčanske kulture živeli su na desnoj obali Dunava, ali treba pretpostaviti da je reka u doba osnivanja naselja bila tokom proleća usled poplava široka oko 7 km, na ovom prostoru su postojali jezero i močvare, što je pogodovalo razvoju lova, ribolova i zemljoradnje.
Jezgro ove kulture je Srbija, a rasprostirala se do istočne Makedonije, zatim na zapadu do severoistočne Bosne i do Vinkovaca.
Periodizacija
Kulturni sloj u Vinči debljine je oko 10,5 metara. Periodizaciju su izvršili Miloje Vasić, Milutin Garašanin i Vladimir Milojčić.
Svaki od nataloženih slojeva, koji obeležava pojedine faze života u Vinči, sadrži prave riznice raznovrsnih predmeta: oruđe i oružje od kamena i kosti, posuđe za svakodnevnu upotrebu, bogato dekorisane ritualne vaze, veliki broj antropomorfnih i zoomorfnih figurina izuzetno upečatljive stilizacije, nakit od raznih vrsta retkih i skupocenih materijala i veliki broj drugih predmeta izrađenih u samoj Vinči ili pribavljenih iz udaljenih oblasti - iz srednje Evrope, donjeg Podunavlja ili sa Mediterana.
Naselja
mini|desno|200p|Rekonstrukcija Vinčanske kuće Neolitsko naselje u Vinči udaljeno je oko 14 km od ušća Save u Dunav, što je izuzetno povoljno mesto koje je omogućilo da postane fokalna tačka prostora jugoistočne Evrope. Ovuda su prolazili putevi, ali je i izuzetno povoljno prirodno okruženje omogućavalo dugotrajno naseljavanje.
Reka Bolečica, koja se uliva u Dunav neposredno ispod naselja, bila je izvor sveže vode, a bila je i veza sa Avalom, gde su nalažene važne sirovine poput cinabarita.
Najstarija staništa u Vinči imaju najčešće elipsoidne osnove ukopane u les i šatorasti krov od pruća, trske i slame koji naleže neposredno na osnovu. Kolibe su grupisane po određenom sistemu oko centralne i podsećaju na arhitekturu kulture Lepenskog Vira. Za iste tradicije se povezuju i stubaste antropomorfne figure i neraščlanjene keramičke posude.
Vinča je oko 4500. godine p. n. e. opustela, ali se neposredno posle kulturnog sloja sa šatorastim staništima javlja novo naselje, koje su izgradili nosioci kulture mlađeg neolita, kojoj je Vinča dala ime.
Kuće tokom ovog perioda bile su od drveta i gline, orijentisane u pravcu jugoistok-severozapad, imale su četvorougaone osnove, vertikalne zidove i krov na dve vode. Javlja se nivelacija, podloga se stabilizuje, izoluje od vlage, a zidovi se boje.
U mlađim naseljima otkrivene su velike pravougaone građevine sa većim brojem prostorija. Na dubini između 9 i 6 metara, koje se datuje u period između 4500. i 3800. godine p. n. e. kultura dominira velikim delom srednje i jugoistočne Evrope. Velika naselja tokom ovog perioda su Vinča, Potporanj, Selevac, Divostin... Specijalizovane delatnosti dovela je do privrednog uspona, društvenog raslojavanja i bogaćenja zajednica vinčanske kulture.
Nalazi otkriveni na dubinama između 6. i 2. metra kulturnog sloja Vinče, datovani u period između 3700. i 3500. godine p. n. e. pokazuju da Vinča postepeno gubi značaj i da se kultura gasi. Propast vinčanske kulture prouzrokovao je prodor novih zajednica iz pravca današnjih oblasti Bugarske i Rumunije, tokom prvih vekova 4 milenijuma p. n. e.
Vinčanska kultura prostirala se na teritoriji većoj od teritorije bilo koje neolitske kulture u Evropi. Pojedina njena naselja premašila su veličinom i brojem stanovnika ne samo sva istovremena neolitska naselja, već i prve gradove koji su znatno kasnije nastali u Mesopotamiji, Egeji i Egiptu.
Smatra se da je Vinča bila grad jer je stalno bila naseljena tokom mnogo generacija, stanovništvo je bilo aktivno tokom cele godine, a postojala je i specijalizacija poslova. Može se reći da je bila metropola, budući ju je naseljavao veliki broj stanovnika, da je bila ekonomski i kulturni centar, da su otkrivena mnoga manja naselja u neposrednoj blizini Vinče, a nađeni su i dokazi o intenzivnoj komunikaciji i razmeni dobara, usluga i ljudi.
Kuće vinčanske kulture
Gradnja u Vinči je bila veoma intenzivna. Postoje dokazi da su stari i trošni objekti rušeni da bi se izgradili novi. Ponekad je iskorišćen rov stare kuće u koje su postavljane drvene oblice. Korišćena je tehnika koja se naziva tehnika pletera i lepa, a koja se prvi put javlja tokom neolita. Kuće su građene tako što su vertikalno poboli drvene oblice. Oko njih su uplitali pruće, preko koga se nanosilo vlažno blato ili glina, pomešani sa slamom ili peskom.
Do sada nisu otkriveni ostaci krovova, ali se pretpostavlja da su bili od trske.