cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
EuroTrip
Radnja filma
Nakon što ga ostavi devojka zbog rok zvezde Skot je depresivan a tugu leči tako što se dopisuje sa izvesnom Nemicom, koju je upoznao putem interneta. Tokom dopisivanja saznaje da je ona izuzetno seksi devojka koja ga i poziva u goste u Nemačku. Tada zajedno sa trojicom prijatelja Skot kreće na veliko putovanje preko Atlanskog okeana kako bi je upoznao i naravno dobro se proveo.
C9H8
Molekulska formula C9H8 se može odnositi na:
Granja la Providencia (razvrstavanje)
Granja la Providencia ima više značenja:
Pari, Grosseto
Pari je naselje u Italiji u provinciji Grosseto, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 204 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 353 m.
Priscijan
Priscijan Cezarejski (Priscianus Caesariensis, fl. 500), poznatiji kao Priscijan, bio je kasnoantički gramatičar, poznat kao autor Institutiones Gramatticae, udžbenika latinskog jezika. Podaci o njegovom životu su prilično oskudni; zna se da je bio grčkog porijekla i da se rodio u Cezareji, odnosno današnjem Cherchellu u Alžiru, te da je nešto kasnije otišao u Konstantinopol i, prema Kasiodoru, podučavao latinsku gramatiku. Osim Institutiones je napisao i panegirik bizantskom caru Anastaziju I. Prva od kopija Institutiones sadržava autorski pečat Flavija Teodora, jednog od sekretara na dvoru Justina I, što je omogućilo datiranje knjige i samog Priscijanovog života.
Institutiones je postao standardni udžbenik latinskog u srednjovjekovnoj Evropi.
Epifanije od Konstantinopola
Epifanije (Επιφάνιος, ? - 535) je bio patrijarh Konstantinopola od 520. do smrti 535. Naslijedio je Jovana Kapadokijskog, patrijarha poznatog po tome što je okončao Akakijevu šizmu, te nastavio njegovu politiku jedinstva bizantske (istočne) i rimske (zapadne crkve) kojoj je temelj bilo zajedničko nikejsko-halkedonsko vjerovanje. Postavio ga je bizantski car Justin I. Održavao je korespondenciju i dobre odnose sa rimskim papama Hormizdom i Ivanom I, a učvrstio je i vlastiti autoritet smijenivši Stefana, episkopa Larise koje je smatrao da je jedino papa nadležan za njegovo područje. Stolovanje mu je označeno i nastojanjem da se "pravovjerno" (halkedonsko) kršćanstvo što je moguće više učvrsti u Bizanstkom Carstvu, te je osuđivao i progonio ne-halkedonske (monofizitske) episkope i svećenike u istočnim provincijama, sa izuzetkom Egipta gdje su ne-halkedonci imali previše snažnu podršku. Njegovo inzistiranje na ortodoksiji se odnosilo i na arijance, zbog čega je Bizant došao u sukob sa ostrogotskim kraljem Teodorikom Velikim. Ipak, najveće posljedice je imala njegova kampanja iskorjenjivanja posljednjih tragova paganskih vjerovanja u Carstvu, koja je svoju kulminaciju dobila na početku vladavine cara Justinijana I. Njena najpoznatija žrtva je nekadašnja Platonova akademija u Ateni, čije se zatvaranje 529. tradicionalno smatra završetkom periodom antičke filozofije, odnosno nestankom posljednjih tragova autentična antičke kulture.
Fontanelle, Caserta
Fontanelle je naselje u Italiji u provinciji Caserta, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 614 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 329 m.
DBM-82 Krka
DBM-82 Krka je ratni brod u sastavu flote Hrvatske ratne morarice. Prema klasifikaciji, radi se o desantnom brodu-minopolagaču klase Cetina (zapravo radi se o klasi JRM Silba). Brod je izgrađen u Brodogradilišu Brodosplit - Brodogradilište specijalnih objekata (Split), a porinut 1994. godine. U sastav flote HRM ušao je sljedeće godine.
Brod je po svom dizajnu Ro-Ro brod, na pramcu i krmi ima ulazno-izlaznu rampu. Brod je namjenjen za transport oružja i opreme (može prevesti do 6 tenkova ili 460 tona korisnog tereta) ili vojnika (do 300 vojnika). Također može izvoditi minopolagačke zadaće.
5. srpnja 2006., prilikom remonta u Remontnom brodogradilištu u Šibeniku DBM-82 Krka pao je s dizalice u more. Naime vitlo od dizala-platforme (tzv. sinkro-lift) se iščupalo iz betona i probilo brodsku oplatu zbog čega je nastala velika rupa te je krma potonula. Pritom je lakše ozljeđen jedan član posade. Kasnijim pregledom je utvrđeno da oštečenje nije teško koliko se isprva smatralo.
Licenciado Muela, Monclova
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 613 m.
C9H6O6
Molekulska formula C9H6O6 se može odnositi na:
Adrets-de-l'Estérel
Adre de l'Esterel je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Provansa-Alpi-Azurna obala, u departmanu Var.
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 1.474, a gustina naseljenosti je iznosila 66 stanovnika/km².
Tierra Colorada, San Andrés Tenejapan
Tierra Colorada je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini San Andrés Tenejapan.
Komoyue
Komoyue /=the rich ones/ (Kweeha, Kueha, Komoyoi), jedno od pet plemena pravih Kwakiutla (Kwakwaka'wakw) u području kod Fort Ruperta u Britanskoj Kolumbiji, Kanada.Ovo pleme najpoznatije je pod ratnim imenom Kueha (=slayers) Njihovo glavno naselje bilo je Tsaite na Mound Islandu, koji se nalazi pre sjeverozapadnom obalom otoka Harbledown Island, a ostala su bila na Vancouveru zapadno od ušča Cluxewe Creeka i na Beaver Harbour. Brojno stanje plemena 1883. iznosilo je 82 (popisani pod imenom "Kwe-ah-kah"), dok ih je popisom iz 1901. preostalo 21 (kao "Kwiahkah"). Gentes: Gyigyilkam, Haailakyemae, Haanatlenok, Kukwakum i Yaaihakemae.
Vladarski dvor u Kraljevoj Sutjesci
Opis
Na zapadnoj (desnoj) obali, na lokalitetu Dvori, izgrađena su tri objekta, tzv. Donja palača, Gornja palača, aneks gornje palače i pomoćne zgrade, tj. ekonomski objekti i zanatske radionice. Ovaj dio dvorskog kompleksa proširio se i na zapadnu obalu Urve.
C9H6N2O3
Molekulska formula C9H6N2O3 se može odnositi na:
Речица (Житорађа)
Речица је насеље у Србији у општини Житорађа у Топличком округу. Према попису из 2002. било је 773 становника (према попису из 1991. било је 824 становника).
Демографија
У насељу Речица живи 594 пунолетна становника, а просечна старост становништва износи 39,7 година (37,9 код мушкараца и 41,6 код жена). У насељу има 226 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 3,42.
Ово насеље је у углавном насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Gobbo, Treviso
Gobbo je naselje u Italiji u provinciji Тревизо, u regiji Венето.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 31 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 12 m.
Huawei
minijatura|HUAWEI Ascend P6 minijatura|Huawei E220 HSDPA USB modem Huawei, kineski gigant u oblasti informacionih tehnologija, vodeći je pružalac usluga u oblasti telekomunikacija. Kroz kontinuiranu inovativnost i posvećen pristup klijentima, Huawei je tvorac brojnih inovativnih prednosti u telekomunikacionim mrežama, globalnim uslugama i uređajima. Proizvodi kompanije Huawei koriste se u preko 140 zemalja sveta i opslužuju čak 45 od ukupno 50 vodećih telekomunikacionih operatera i trećinu svetske populacije. Huawei proizvodi telekomunikacionu opremu i superiorna tehnološka rešenja za operatere širom sveta, ali i nove generacije mobilnih telefona.
CH2N2
Molekulska formula CH2N2 se može odnositi na:
La Victoria, Santa Cruz Itundujia
La Victoria je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santa Cruz Itundujia.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 330 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1269 m.
Bicercio, Zapotlanejo
Bicercio je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Zapotlanejo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 135 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1717 m.
P.Insed.Prod.Lato Sud Via Calvisano, Brescia
P.Insed.Prod.Lato Sud Via Calvisano je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 34 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 84 m.
C9H9NO4
Molekulska formula C9H9NO4 se može odnositi na:
Gornja Breza
Gornja Breza je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Breza koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 589 stanovnika.
Dompierre-sur-Yon
Dampjer sir Jon je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Loara, u departmanu Vandeja.
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 2.975, a gustina naseljenosti je iznosila 89 stanovnika/km².
Koprino
Koprino (Giopino, Ke ope no) /Giopino, ili "people of Giopas",/ pleme iz grupe Koskimo Indijanaca, šire grupe Kwakiutl sa Quatsino Sounda na sjeverozapadu kanadskog otoka Vancouver. Koprino Indijanci danas su nestali kao poseban narod. Potomaka možda imaju na agenciji Kwawkewlth među Quatsino Indijancima (Quatsino First Nation). Populacija je 1881. iznosila 18. Kultura Koprino Indijanaca ista je kao i kod susjednih kwakiutl skupina. pripadnici plemićkih obitelji prakticirali su bušenje nosa kroz koji su provlačili šipčicu od kostiju (vidi). Piercing nosa osobito je poznat kod Nambikwara koji su za tu svrhu koristili ptičje pero (vidi ).
Donja Bukovica (Šavnik)
Demografija
U naselju Donja Bukovica živi 88 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 45,2 godina (45,2 kod muškaraca i 45,2 kod žena). U naselju ima 37 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,70.
Stanovništvo u ovom naselju veoma je heterogeno, a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
Ketchum, Idaho
Kečam je grad u američkoj saveznoj državi Ajdaho.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.689, što je 314 (-10,5 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Chiauci, Isernia
Chiauci je naselje u Italiji u provinciji Isernia, u regiji Molise.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 263 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 876 m.
Granja la Soledad (razvrstavanje)
Granja la Soledad ima više značenja:
Superman II: The Richard Donner Cut
Superman II: The Richard Donner's Cut je američko-britanski science fiction film snimljen u režiji Richarda Donnera i premijerno prikazan 2006. godine. Predstavlja režisersku verziju filma Superman II koji je 1980. godine bio snimljen u režiji Richarda Lestera i koji je predstavljao drugi nastavak filmske serije temeljene na istoimenom popularnom stripu. Radnja prikazuje kako se Kal-El/Superman (čiji lik tumači Christopher Reeves) namjerava lišiti svojih nadljudskih moći kako bi kao obični čovjek mogao živjeti sa voljenom Lois Lane (koju tumači Margot Kidder), ali kako mu planove poremeti dolazak nadljudskim moćima obdarenih kriptonskih kriminalaca na čelu sa generalom Zodom (kojeg tumači Terence Stamp). Superman II se u režiji Richarda Donnera paralelno snimao sa prvim filmom izdanim 1978. godine. Donner je uspio snimiti oko 75 % planiranih scena prije nego što je, zbog svađe sa producentima, zamijenjen Lesterom, koji je izbacio veliki dio Donnerovih scena. Iako je Superman II postigao uspjeh, među velikim dijelom poklonika Supermana se stvorilo mišljenje kako je Donnerova verzija "autentičnija". Uspjesi raznih režiserskih verzija kao i kampanje na Internetu su početkom 21. vijeka potakli studio Warner Bros. da, na temelju pronađenih negativa i drugih materijala, napravi restauriranu verziju koja je prikazana krajem 2006. godine. Tome je pridonio i publicitet stvoren premijerom filma Superman Returns nekoliko mjeseci ranije.
DBM-81 Cetina
DBM-81 Cetina je ratni brod u sastavu flote Hrvatske ratne morarice. Prema klasifikaciji, radi se o desantnom brodu-minopolagaču klase Cetina (zapravo radi se o klasi JRM Silba). Brod je izgrađen u Brodogradilišu Brodosplit - Brodogradilište specijalnih objekata (Split), a porinut 1992. godine. U sastav flote HRM ušao je sljedeće godine.
Brod je po svom dizajnu Ro-Ro brod, na pramcu i krmi ima ulazno-izlaznu rampu. Brod je namjenjen za transport oružja i opreme ili vojnika. Također može izvoditi minopolagačke zadaće.
Brod ima posadu od 33 člana, a može i prevesti 300 vojnika.
Gămănești, Conțești
Gămănești je naselje u Rumuniji u okrugu D'mbovica u opštini Conțești.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 262 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 138 m.
Grafoler, Granja, La Barca
Grafoler, Granja je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini La Barca.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1542 m.
Dittelsheim-Heßloch
Ditelshajm-Hesloh je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 69 opštinskih središta okruga Alcej-Vorms. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 2.192 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7331015.
Cerro Prieto, Tlalpujahua
Cerro Prieto je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tlalpujahua.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 498 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2783 m.
C9H6O4
Molekulska formula C9H6O4 se može odnositi na:
Crow Agency, Montana
Krou Ajdžensi je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Montana.
CH4N2
Molekulska formula CH4N2 se može odnositi na:
Univerzalna mjerna mašina
Univerzalna mjerna mašina je mjerni instrument korišten za mjerenja objekata u kojima su geometrijski odnosi najkritičniji elementi, sa dimenzijama relativnim geometrijskih lokacija radije nego apsolutnim koordinatama. Prva upotreba ovih mašina je bila inspekcija mjerila i dijelova proizvedenih od strane ubodnog brušenja. Mada ima neke sličnosti sa koordinatnom mjernom mašinom (CMM) njeno korištenje i tačnost se značajno razlikuju.
Originalno, univerzalne mjerne mašine su kreirane da popune potrebu kontinuiranih mjernih geometrijskih osobina u apsolutnom i komparativnom kapacitetu, radije nego u tačkasto-baziranom koordinatnom mjernom sistemu. CMM omogućava brzu metodu za pregledanje apsolutnih tačaka, ali geometrijske veze moraju biti izračunate umjesto izmjerene direktno. U teoriji: korištenjem preciznog vretena sa elektronskim testnim indikatorom radije nego sondom, univerzalna mjerna mašina popunjava ovu potvrdu. Ovaj indikator može biti precizno kontroliran i pomjeran duž dijela, bilo duž linearnih osa ili radijalno oko vretena, da kontinualno snima profil i geometriju. To daje univerzalnoj mašini vrlo jaku prednost u odnosu na druge metode za mjerenje kod profiliranja radijusa, kontura, i rupa, pošto detalj funkcije može biti bilo koje proizvoljne rezolucije. Analogni zapis generiran na mašini može se unositi izravno u kompenzator na računaru s numeričkim upravljanjem (CNC) alatnim mašinama, ispravljajući mašinu na osnovi "po-poslu".
U praksi, univerzalna mjerna mašina je vrlo spora mašina, koji zahtijeva visoko-kvalifikovane i strpljive operatere za korištenje, a preciznost ugrađena u ove mašine je daleko nadmašila potrebe većine industrija. Kao rezultat toga, univerzalna mjerna mašina se danas može naći samo kao mašina za posebne namjene u mjernim laboratorijama. Pošto je na mašini moguće napraviti komparativna mjerenja dužine bez pokretnih linearnih osa, to je vrijedan alat u u odnosu master mjerače i standarde dužine. Dok univerzalne mjerne mašine nikada nisu bili stavka u masovnoj proizvodnji, oni više nisu dostupni na proizvodnoj osnovi, a proizvode se na temelju narudžbi prilagođene potrebama mjernim laboratorijama prilikom kupovine. Proizvođači koji obavljaju posao mjerenja na ovom uređaju će često odlučiti da mjerenje obave u laboratoriju koja je specijalizirana za iste.
Una
Una je rijeka u sjeverozapadnom dijelu Bosne i Hercegovine. Čini veliki dio prirodne granice Hrvatske i BiH. Na izvoru je planinska rijeka, a kako ide prema ušću, postaje ravničarska rijeka.
Univerzalna mjerna mašina
Univerzalne mjerne mašine stavljene pod ispravljenu interferometrijsku kontrolu i koriste beskontaktne mjerne glave mogu mjeriti osobile do milionitih dijelova inča duž cijele koverte uređaja, gdje su ostali tipovi mašine ograničeni bilo u broju osa ili u preciznosti mjerenja. Preciznost same mašine je zanemariva, pošto je okolina mašine ograničavajući faktor efektivne preciznosti. Ranije mehaničke mašine su pravljene da drže 10 do 20 milionitih dijelova inča preciznosti duž čitave koverte mašine, a zbog nevjerojatnih dizajna mašine i promišljanja, ostaju precizne i danas bez kompenzacije računara.
Una
Ušće je u mjestu Jasenovac, gdje se ulijeva u rijeku Savu. Ukupna dužina Une je oko 212 km.
Pritoke Une su: Krka, Unac, Krušnica i Sana, sve iz Bosne i Hercegovine. Nedaleko od Bosanske Otoke pronađen je čamac izdubljen u deblu, poprilično velikih razmjera. Služio je, po riječima arheloginje Branke Raunig iz bihaćkog Regionalnog muzeja Pounja, za transport roba i ljudi.
Danas je Una dio velikog blaga prirodnog naslijeđa Bosne i Hercegovine, mjesto bogatog turističkog prometa i održavanja međunarodne sportsko-turističke manifestacije Una-Regata. Gornji tok ove rijeke dio je Nacionalnog parka Una.
Zbog plodne zemlje i izravnog pristupa vodi, neposredno područje rijeke privuklo je velik broj stanovnika, tako da u teritoriji oko rijeke koja iznosi preko 9368 km2 živi preko 700.000 ljudi.
Kwágu7lh
Uključuju podskupine Guetela, Komkutis (Komkiutis), Komoyue (Komoyoi, Kweeha), Matilpe (selo Etsekin, na Havannah Channel), i Walas Kwakiutl (Lakwilala). Govore jezikom Kwak'wala.
ODH
Termin ODH ima više značenja.
Perazzeta, Grosseto
Perazzeta je naselje u Italiji u provinciji Grosseto, u regiji Toscana.
ClO2
Molekulska formula ClO2 se može odnositi na:
ClO
Molekulska formula ClO se može odnositi na:
Mepindolol
Mepindolol (Betagon) je neselektivni beta blokator. On se koristi za tretiranje glaukoma.
Primetime Emmy Award za najbolju sporednu glumicu u miniseriji ili filmu
Primetime Emmy Award za najbolju sporednu glumicu u miniseriji ili filmu je nagrada Emmy koja se dodeljuje najboljim glumicama u miniserijama ili televizijskim filmovima, emitovanim u udarnom terminu.
i Shirley Knight - Indictment: The McMartin Trial
Encino Grande, San Andrés Tenejapan
Encino Grande je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini San Andrés Tenejapan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 385 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1424 m.
Villa Faraldi, Imperia
Villa Faraldi je naselje u Italiji u provinciji Imperia, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 115 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 332 m.
Izbod
Izbod je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Breza koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 488 stanovnika.
Peñuelas, Aguascalientes
Peñuelas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Aguascalientes, u opštini Aguascalientes.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 1670 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1863 m.
Maravillas, San Luis Potosí
Maravillas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini San Luis Potosí.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 268 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1714 m.
La Machine à écrire
Ekranizacije
Godine 1960. je RTV Beograd po Cocteauovom tekstu emitirala TV dramu pod naslovom Pisaća mašina, a isti je predložak poslužio i za francusku TV-dramu La Machine à écrire šest godina kasnije.
La Presa de San Juan, Méndez
La Presa de San Juan je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Méndez.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 132 m.
Breitenfurt bei Wien
Breitenfurt bei Wien je trgovište od 5,852 stanovnika, koje administrativno podpada pod Okrug Mödling na istoku Austrije.
Granja las Palmas (razvrstavanje)
Granja las Palmas ima više značenja:
Breitenfurt bei Wien
Geografske karakteristike
Breitenfurt bei Wien leži na istoku Wienerwalda, udaljen tridesetak km od centra Beča.
Historija
U vrijeme oko 1721. Breitenfurt je bio naselje od 42 kuće čiji su se stanovnici uglavnom bavili drvodjelstvom. Između 1714.-1732. tadašnji carski rizničar baron Gregor Wilhelm Kirchner podigao je barokni dvorac koji je gotovo do temelja srušen 1796. Od njega je danas preostala jedino dvorska kapela, koja je danas dio Parohijske crkve. thumb|left|240px| [[parohija|Parohijska crkva sv. Ivana Nepomuka]] Od 1848. Breitenfurt ima status nezavisne općine, pa je 1850. izabran prvi gradonačelnik. Zbog blizine Beča izrastao je u popularno jednodnevno izletište, pa se u to vrijeme razmišljalo o izgradnji tramvajske pruge do Beča, ali se odustalo zbog visokih troškova. U lokalnom samostanu je 14. aprila 1894. umrla Franziska Lechner, osnivačica ženskog katoličkog crkvenog reda Kćeri Božje ljubavi'''.
Na prijelazu iz 19. u 20. vijek rapidno se povećao broj stanovnika, pa je 1930. mjesto dobilo status trgovišta. Nakon anschlussa 1938., kao i brojna druga naselja Donje Austrije i Breitenfurt je postao dio Velikog Beča, kao negov 25. bezirk, ali je nakon rata - 1954. ponovno samostalno naselje u Donjoj Austriji.
Privreda
U Breitenfurtu ima sjedište Savezna šumarska uprava, a isto tako i ona grada Beča. Pored toga ima puno malih mašinogradnjom, štampom i sličnim stvarima.
C9H7NO4
Molekulska formula C9H7NO4 se može odnositi na:
Campanariello, Caserta
Campanariello je naselje u Italiji u provinciji Caserta, u regiji Campania.
Glonville
Glonvil je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Lorena, u departmanu Mert i Mozel koja pripada prefekturi Linevil.
Campanariello, Caserta
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 17 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 141 m.
Glonville
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 317 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 17 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 18,58 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 276 metara (maksimalnoj 353 m, a minimalnoj 251 m).
CH2O2
Molekulska formula CH2O2 se može odnositi na:
Dittweiler
Ditvajler je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 98 opštinskih središta okruga Kuzel. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 928 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7336016.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Kuzel Ditvajler se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Kuzel. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 278 metara. Površina opštine iznosi 5,6 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 928 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 165 stanovnika/km².
Fontegreca, Caserta
Fontegreca je naselje u Italiji u provinciji Caserta, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 707 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 321 m.
Pisaća mašina (TV drama, 1960)
Pisaća mašina je jugoslovenska crno-bela TV drama u produkciji RTV Beograd emitovana 1960. godine. Predstavlja adaptaciju istoimenog pozorišnog komada francuskog pisca Žana Koktoa. Režirao ju je Janez Šenk.
Las Porras, Monclova
Las Porras je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Monclova.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 594 m.
Sociobiologija
Sociobiologija je naučna disciplina koja je nastala sredinom sedamdesetih godina prošlog veka, a ime je dobila od osnivača Edvarda Osborna Vilsona. On ovu nauku definiše kao „naučno proučavanje bioloških osnova svih oblika socijalnih ponašanja različitih vrsta organizama, uključujući i čoveka“. (Vilson prema Tucić, 1999:154) Ona je hibridna naučna disciplina nastala saznanjima iz etologije (naturalističkog proučavanja obrazaca ponašanja), ekologije (proučava odnose između organizama u datoj okolini) i genetike na osnovu koje je potrebno izvesti opšta načela bioloških odlika svih društava. (Polšek 1999) Kako sam kaže u predgovoru kasnijeg izdanja svog čuvenog dela „O ljudskoj prirodi“, nastanak sociobiologije se desio u politički turbulentna vremena u SAD, a ova stanovišta su se kosila sa većinom prihvaćenih stanovišta o čoveku i njegovoj prirodi: sa teološkim pristupom prema kojem je čovek po prirodi dobro biće, a njegova priroda proizvod božjeg stvaralaštva, ali i sa biheviorističkom doktrinom o praznoj ploči prema kojoj je ljudska priroda potpuno plastična, a čovek je rezultat odgoja i može biti oblikovan na razne načine. Sociobiološko stanovište o urođenoj ljudskoj prirodi i ograničenosti oblikovanja iste je predstavljalo jedan radikalan raskid sa većinom pristupa u proučavanju čoveka. Urođene razlike nisu bile politički popularna tema u periodu kada se veliki broj društvenih intelektualaca borio za emancipaciju manjina i žena i njihovu potpunu integraciju u američko društvo. Zbog toga je sociobiologija doživela kritike sa raznih strana, a pre svega političke. (Wilson, 2007)
Aerodinamika
Aerodinamika (od — vazduh, i δύναμις, dynamis — sila) je nauka koja se bavi kretanjem vazduha u odnosu na čvrsta tela. Fizikalnost je pri tom potpuno identična i u suprotnom slučaju, pri kretanju čvrstih tela kroz vazduh. Prema tom primenjenom principu relativnog kretanja, analiza fenomena se izvodi analogno slučaju kada telo miruje u strujnom polju vazduha. Ova zamena referentnog stanja je usvojena u teorijskoj aerodinamici, ali je ona ujedno i osnova većine eksperimentalnih metoda, naročito aerotunelskih ispitivanja.
Teorija strujanja i fizikalnost kretanja čvrstih tela izučavaju međusobno dejstvo vazduha i tela. To dejstvo se određuje u obliku potencijala polja opstrujavanja, raspodele pritiska, sila i njihovih momenata.
Teopancahualco, San Andrés Tenejapan
Teopancahualco je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini San Andrés Tenejapan.
Aerodinamika
Podela aerodinamike, kao specifične grane nauke, se vrši na više načina, s nekoliko osnova. Pojedini aerodinamički problemi se istovremeno rešavaju u više njenih grana. Primer je određivanje i korišćenje otpora vazduha. Pripada svima delovima, dobijenim pri podeli aerodinamike. Otpor se određuje analitički i eksperimentalno u svim oblastima brzina, visina i uslova leta i prisutan je u svim razmatranjima.
Teopancahualco, San Andrés Tenejapan
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 307 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1621 m.
Aerodinamika
Način podele aerodinamike može da varira, zavisno od iskustva i stavova autora, znači nije strogo standardizovan. Prilazi autora, u načinima podele aerodinamike, međusobno su dosta slični.
Klasična aerodinamika
Klasična aerodinamika izučava deo aerodinamike u kojoj se, većim delom, smatra da je vazduh idealan fluid. To podrazumeva da je vazduh potpuno bezviskozan, ali može biti stišljiv i nestišljiv. Bezviskoznost znači da nema tangencijalnog napona između čestica vazduha pri njihovom kretanju, a ni u odnosu na površinu tela, koju opstrujava. Zanemarivanje viskoznosti, u određenom opsegu brzina i visina je dopustivo i korisno, za analitičko izučavanje većine fenomena u aerodinamici. Realan vazduh je viskozan i on se, u nekim slučajevima, kao takav analitički obavezno uzima u obzir, npr. pri određivanju graničnog sloja.
Strujanje vazduha se, u osnovi, energetski definiše s jednačinama kontinuiteta i Bernulija.
Posmatrajući protok vazduha, kao idealnog fluida, u jedinici vremena kroz preseke strujne cevi (1) i (2), dobija se:
Pri strujanju vazduha s malim brzinama, prenosi se slab poremećaj između njegovih čestica, gotovo bez izmene njihovog rastojanja. U takvim uslovima se smatra da je vazduh nestišljiv, pa je ρ1 = ρ2. Tada jednačina kontinuiteta dobija jednostavan oblik:
Pri usvojenom pojmu nestišljivog fluida, kretanje gasova i tečnosti se razmatra na isti način i ne pravi se razlika među njima.
Primenom principa Dalambera, na posmatrani mali cilindrični elemenat fluida dužine dl i konstantne površine poprečnog preseka dA dobija se jednačina kretanja:
Na osnovu skice je očigledna jednakost: dz = dl cos θ. Sređivanjem i integriranjem, jednačina kretanja dobija oblik:
Delovi jednačine su:
Wayne, Oklahoma
Vejn je grad u američkoj saveznoj državi Oklahoma.
Aerodinamika
Klasična aerodinamika
Zbir statičkog i dinamičkog pritiska u svim tačkama strujne cevi je konstantan broj. Ova jednačina se još naziva i jednačinom o održanju energije.
Wayne, Oklahoma
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 688, što je 26 (-3,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Aerodinamika
Klasična aerodinamika
Uvođenje u razmatranje stišljivosti, termodinamičkih i drugih uticaja, usložnjava izgled jednačina kontinuiteta i Bernulija.
Klasična aerodinamika se deli prema specifičnostima uticaja brzina strujanja na stišljivost vazduha. Te oblasti su određene intenzitetom brzina strujanja, poređenim s brzinama širenja zvuka kroz vazduh. Za brzinu tela: manju od brzine zvuka, približno istu i iznad brzine zvuka. Brzina tela, pri kretanju kroz vazduh (isto, kao i brzina vazduha u odnosu na telo) je \ v, a brzina zvuka je \ c. Po profesoru fizike Ernestu Mahu, uveden je odnos brzine leta i brzine zvuka, kao bezdimenzioni broj. Koristi se za vezu uticaja stišljivosti vazduha na aerodinamičke veličine.
Mentol
Mentol je organsko jedinjenje koje se može napraviti sintetičkim putem, ili dobiti iz peperminta i drugih ulja nane. On je voskasta, kristalna supstanca, prozirna ili bele boje, koja je čvrsta na sobnoj temperaturi i otapa se na nešto vešoj. Glavni oblik mentola u prirodi je (−)-mentol, koji ima (1R,2S,5R) konfiguraciju. Mentol ima lokalna anestetička i kontrairitantska svojstva, i u širokoj je upotrebi za olakšavanje manjih iritacija grla. Mentol takođe deluje kao slab agonist kapa opioidnog receptora.
Aerodinamika
Podzvučna (supsonična) aerodinamika
Ova oblast aerodinamike proučava vazdušno strujanje u kome u proračunima može da se zanemari uticaj stišljivosti. Iskustveno je ta granica postavljena do brzina strujanja vazduha blizu M = 0,8.
Mentol
Struktura
450px|Structure izomera mentola
400px|Menthol chair conformation 200px|Ball-and-stick 3D model highlighting menthol's chair conformation
Aerodinamika
Krozvučna (transsonična) aerodinamika
Kada se telo kreće kroz vazduh, signal o njegovom prisustvu se prenosi preko čestica vazduha, s jedne na sledeću, duž strujnice, brzinom zvuka. Pri kretanju s manjim brzinama, od brzine zvuka, čestice vazduha imaju vremena da izmenom oblika svoje putanje zaobilaze telo, zadržavajući tako svoje prvobitno međusobno rastojanje i posle signalizirane prinude od prisustva tela. Pri tome se smatra da u strujnom polju, oko tela, gustina vazduha ostaje ista (nestišljivo strujanje). Kada je brzina tela veća od brzine zvuka, pri kretanju kroz vazduh, njegove čestice se sudare s telom pre nego što stigne signal do njih o prisustvu istog. Telo, pri kretanju u tim uslovima, gura čestice vazduha s njihove putanje. To stvara grubu prinudu i međusobno pomeranje čestica vazduha u strujnom polju, što se dalje prostire u obliku talasa.
U krozvučnoj oblasti brzina, uspostavljaju se pojedinačni lokalni udarni talasi, te nisu primenljive metode proračuna ni za podzvučnu niti za nadzvučnu aerodinamiku. U ovoj oblasti brzina su komplikovani aerodinamički proračuni, približne tačnosti, što uvek zahteva detaljnu eksperimentalnu potvrdu. Režim leta letelica se ne zadržava duže, u ovoj oblasti brzina. Operativni režimi leta letelica su izvan tih brzina. To je prolazna oblast za let na nadzvučnim brzinama. Kosi udarni talasi u nadzvučnom strujnom polju, snimljeno u aerotunelu.|thumb|desno|350px
Padenghe sul Garda, Brescia
Padenghe sul Garda je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Aerodinamika
Nadzvučna (supersonična) aerodinamika
Tada je Mahov talas u obliku normalnog udarnog talasa. Prolazak letelice kroz taj režim, laički se naziva probijanje zvučnog zida, što je praćeno zvukom eksplozije, zbog trenutnog skoka pritiska.
Hipersonična aerodinamika
Ovu oblast karakterišu velike brzine, koje odgovaraju brojevima Maha od M ≥ 6. Na ovim velikim brzinama su udarni talasi veoma intenzivni. U nekim slučajevima dolazi i do elektro-hemijskih promena u vazdušnom strujnom polju. Vazduh potpuno prestaje da se ponaša po zakonima idealnog (savršenog) gasa. U tim uslovima brzina, vazduh se mora tretirati kao realan gas. Pojavljuju se fenomeni disocijacije i jonizacije. Pogotovo su prisutne ove pojave u gornjim slojevima atmosfere (jonosfera > 80 km), gde je vazduh već dobrim delom jonizovan. Aerodinamička istraživanja ovih fenomena se odvijaju, prvenstveno, u odgovarajućim aerotunelima. Ove instalacije postoje sa simulacijom samo velikih brzina, a i s realnijim uslovima u kojima se istovremeno simuliraju i visoke temperature, koje prate fenomene hipersonične aerodinamike. Na slici je prikazan laboratorijski hipersonični aerotunel, bez simulacije visokih temperatura. Instaliran je u VTI-u, Žarkovo.
Magneto-aerodinamika
Pri letu u jonosferi sa hipersoničnim brzinama, iza odvojenog udarnog talasa, na prednjem delu tela, postižu se temperature oko 10.000 °C. U ovim uslovima, pregrejanog i jonizovanog vazduha jake električne provodljivosti, pojavljuje se fenomen disocijacije vazduha. Teorijske i eksperimentalne metode, u ovoj oblasti, se prepliću s tehnologijama akceleratora, plazme i plazma motora.
Poglavlja aerodinamike, zasnovana na primeni metoda istraživanja i razvoja
U aerodinamici se koriste analitičke i eksperimentalne metode istraživanja. One se međusobno prepliću, dopunjuju i ispomažu. Međusobna dominacija i prednost, ovih metoda, zavisi od vrste problema u istraživanju.
Ova osnova za podelu se odnosi na celu aerodinamiku, na sve njene delove.
Analitička aerodinamika
Aerodinamika je napredovala s razvojem mehanike fluida, termodinamike, numeričkih metoda i informatičke tehnologije. Razvijene su snažne metode matematičke simulacije strujanja vazduha u svim uslovima, brzine, gustine i temperature, s pratećim fenomenima. Korišćene su metode i radovi: Njutna, Dalambera, Lagranža, Laplasa, Prantla (Prantl), Žukovskog (Žukovskog), Karman-Trefta (Karman-Treft), Navijer-Stoksa (Navijer-Stoks), Ojlera i drugih. Primer, u bližoj prošlosti konstruktori aviona su projektovali aerodinamiku krila i podešavali njegov spoljni oblik, složenim metodama približavanja, prvenstveno koristeći parcijalne eksperimentalne podatke. Sada se aerodinamički projekat krila radi analitički, pomoću Ojlerovih kodova i drugih efikasnih alata, za zadate početne uslove i stroge kriterijume optimizacije.
Ilustracija analitičkog određivanja i vizualizacije raspodele pritiska je prikazana na slici. Vrsta boje odgovara nivou pritiska, tamno plava najnižem a tamno narandžasta najvišem. Poklapanje rezultata, sa izmerenim u aerotunelu, je odlično.
U prošlosti je jedan od prvih i prioritetnijih zadataka numeriričke aerodinamike bio iznalaženje metodologije proračuna aerodinamičke sile, koja deluje na telo pri njegovom kretanju kroz vazduh. Aerodinamička sila je posledica razlike pritiska, zbog cirkulacije oko nesimetričnog tela, i uticaja viskoznosti (trenja) vazduha. Taj uticaj se može napisati kao simbolična funkcija uticajnih fizičkih veličina:
Gde su:
Matematičkim transformacijama i dimenzionom analizom, prethodne funkcije, dobija se jednačina oblika:
Saglasno, da je u jednačini Bernulija definisan dinamički pritisak, koji se u aerodinamici obeležava s.
Gde je \ C_F\,, bezdimenzioni koeficijent aerodinamičke sile. Konstantan je u oblasti brzina gde se može zanemariti uticaj stišljivosti i gde je obezbeđena sličnost slike opstrujavanja.
Uobičejeno je da se ukupna aerodinamička sila \ F\, obeležava s \ R\,,
U principu, za realan gas, što je faktički i vazduh, \ C_F\, je funkcija broja Maha zbog uticaja stišljivosti i broja Rejnoldsa zbog uticaja različitosti slike opstrujavanja, što je posledica viskoznosti vazduha.
Rejnoldsov broj je bez dimenzije. Uveden je u bezdimenzionoj analizi i transformaciji opšte jednačine za aerodinamičku silu, kao veza uticajnih veličina:
Gde je \ l_a, referentna dužina koja karakteriše veličinu tela koje se kreće kroz vazduh. Kod aviona se usvaja srednja aerodinamička tetiva a kod raketa prečnik trupa.
Aerodinamička sila deluje na nekom kraku u odnosu na težište tela i na taj način stvara moment. Rezultujući aerodinamički moment je jednak proizvodu aerodinamičke sile i njenog kraka do težišta tela. U bezdimenzionoj analizi za moment se pojavljuje sve isto kao za aerodinamičku silu, plus referentna dužina, zbog bezdimenzionisanja kraka momenta. Referentna dužina \ l_a, je već definisana u broju \ R_e.
Izraz za rezultujući aerodinamički moment je u obliku:
Aerodinamička sila, pa i aerodinamički moment, se menjaju s položajem tela u odnosu na pravac i brzinu strujanja vazduha. Pomeranjem težišta tela može se pronaći tačka, u kojoj se moment ne menja bez obzira na promenu intenziteta aerodinamičke sile. Kada telo nije simetrično, postoji moment stalnog intenziteta, u odnosu na tu tačku, nezavisno od vrednosti aerodinamičke sile, čak i pri njenom intezitetu jednakom nuli. To znači da ta tačka leži na pravcu dejstva aerodinamičke sile, a postojoći moment konstantnog intenziteta je spreg sila, posledica nesimetrične raspodele pritiska. Za slučaj simetričnog tela moment će uvek biti jednak nuli, u odnosu na tu tačku, bez obzira na intezitet aerodinamičke sile. Ta se tačka na telu, naziva aerodinamički centar. Rezultujući aerodinamički moment, u odnosu na aerodinamički centar je:
Prema definiciji, da je pri rezultujućoj aerodinamičkoj sili jednakoj nuli, ili pri njenom kraku jednakom nuli i na osnovu linearne zavisnosti momenta od sile, izraz za koeficijenat ukupnog aerodinamičkog momenta ima oblik za bilo koji položaj težišta, izvan aerodinamičkog centra:
Gde je, je bezdimenzioni broj, koji predstavlja efekat kraka aerodinamičke sile u odnosu na težište tela.
Eksperimentalna aerodinamika
Bavi se merenjem aerodinamičkih parametara i katakteristika.
U aerotunelima
Aerodinamički tuneli su namenske instalacije za fizičku simulaciju vazdušnog strujanja oko modela tela, na kome se vrše aerodinamička merenja. Model je verna kopija oblika i dimenzija tela u odgovarajućoj razmeri. U vazduhoplovnom žargonu se aerodinamički tuneli, skraćeno, nazivaju aerotuneli.
Model se ugrađuje u radni deo aerotunela preko mernih uređaja (aerovaga), koje registruju podatke o njegovim aerodnamičkim opterećenjima, za razne uslove opstrujavanja. Aerovage su nekada bile mehaničke (kinematske) a sada su elektronske. Prema načinu integracije s modelom, mogu biti spoljne i unutrašnje. Unutrašnje se ugrađuju u telo modela (kod aviona u trup). Prema mogućnostima merenja mogu, istovremeno, meriti više komponenata. Na primer, šestokomponentne mere sve tri sile i sva tri momenta istovremeno. Pored merenja aerodinamičkih sila, momenata i derivativa stabilnosti, u aerotunelima se meri i raspodela pritiska po dodirnoj površini modela s vazduhom a ostvaruje se i fotografiše i vizualizacija strujnog polja.
Las Puertas, Zapotlanejo
Las Puertas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Zapotlanejo.
Aerodinamika
U aerotunelima
U Srbiji su izgrađeni aerotuneli i u operativnoj su upotrebi u VTI-u, Žarkovo i na Mašinskom fakultetu, vazduhoplovnom odseku, u Beogradu.
U letu
Ispitivanja i merenja u letu se prvenstveno vrše u svrhu verifikacije ostvarenih letnih karakteristika letelice i njihovog odstupanja od taktičko-tehničkih zahteva (TTZ-a). U okviru tog procesa se posredno određuju aerodinamičke karakteristike. U toku razvoja letelice, analitički i aerotunelski se određuju aerodinamičke karakteristike s kojima se proračunavaju letne karakteristike. U letu se mere ostvarene letne karakteristike i na osnovu poznatih karakteristika pogona, mase i inercijalnih momenata letelice proračunski se određuju njene aerodinamičke karakteristike. Na ovaj način je stvorena osnova za međusobno upoređivanje i korekciju svih primenjenih metoda istraživanja i merenja u aerodinamici.
Las Puertas, Zapotlanejo
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 136 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1637 m.
Aerodinamika
U letu
Pored verifikacionih, rade se i namenska istraživačka i razvojna ispitivanja. Na primer integracijom podvesnog tereta, preko aerovage, mogu se u letu meriti aerodinamički parametri. Na tome principu, može veća, nositi manju letelicu ili njen model radi merenja aerodinamičkih karakteristika u uslovima stvarnog leta. Poslednjih dvadesetak godina su korišćeni serijski avioni kao leteće laboratorije, u svrhu ispitivanja pojedinih segmenata novih tehnologija. Na te serijske avione, ugrađivane su npr. električne komande leta (FLY-BY-WIRE) i istraživani su svi aspekti, posebno stabilnost i upravljivost, za primenu u narednim, novim projektima.
Ispitivanja, istraživanja i merenja u letu se vrše u Srbiji u Vazduhoplovnoopitnom centru.
Primenjena aerodinamika u projektovanju letelica
Neophodna ravnoteža za let|thumb|desno|350px Ova podela se odnosi na grupe srodnih zadataka u projektima letelica, prvenstveno aviona.
Za analizu opstrujavanja i za određivanje aerodinamičkih sila i raspodele pritiska telo se tretira kao bezmaterijalno sa striktnim oblikom i geometrijom okvašene površine. Za određivanje aerodinamičkog momenta isto to, s tim što se odredi tačka u odnosu na koju se moment odnosi. Pri proračunu performansi i evolucija, letelica se zamenjuje s materijalnom tačkom. Za kovit se, u proračunu, koriste i momenti inercije letelice. Pri analizi i sintezi dinamičke stabilnosti, letelica se tretira kao realno telo, sa svojom geometrijom, masom i momentima inercije.
Opšta aerodinamika
Opšta aerodinamika se bavi definicijom aerodinamičkih karakteristika, koeficijenata aerodinamičkih sila i momenata letelica, poznatog oblika i geometrije. U okviru ove grupe zadataka, prvenstveno se podešava oblik i geometrija letelica u cilju poboljšanja opstrujavanja i postizanja njenih boljih aerodinamičkih karakteristika.
Za rešavanje konkretnih zadataka, u okviru projektovanja letelica, nije interes određivanje ukupne aerodinamičke sile i momenta, već njihovih komponenata. Uzgon Rz je komponenta ukupne aerodinamičke sile, normalna na pravac brzine kretanja. Otpor Rx je komponenta u pravcu kretanja. Komponenta ukupnog aerodinamičkog momenta, koja deluje oko bočne ose, normalne na pravac brzine i na pravac uzgona, naziva se moment propinjanja My. Saglasno definiciji ukupne aerodinamičke sile i momenta, njihove komponente se mogu napisati u obliku:
Koeficijenti komponenata aerodinamičke sile i momenta, u opštem slučaju, su funkcije od napadnog ugla α, oblika tela i brojeva Maha ( M ) i Rejoldsa ( Re ) :
Uzgon letelice je korisna komponenta aerodinamičke sile. Otpor je neželjena nepovoljnost. Uprošćeno rečeno, zadatak se svodi na minimizaciju otpora pri postizanju potrebnog uzgona. Uzgon se ostvaruje s uzgonskim površinama (krilima), koje se ugrađuju na letelicu za tu funciju. Presekom krila s ravni, paralelnom s ravni simetrije letelice, dobija se aeroprofil. Izborom konture aeroprofila i oblika krila utiče se na veličinu i međusobni odnos uzgona i otpora istog, za različite uslove opstrujavanja. Pri tome procesu optimizacije, pored numeričkih metoda, koriste se i eksperimentalni podaci i eksperimentalna provera ostvarenih rešenja. Eksperimentalni aerodinamički podaci se najčešće odnose za niži red veličina broja Rejnoldsa, u odnosu na realne uslove leta. Ređi je to slučaj s Mahovim brojem. Po potrebi se vrši popravka podataka, s brojevima Re i M. Uzgon je u linearnoj zavisnosti od napadnog ugla, sve do blizu. Na napadnim uglovima, blizu kritičnog, opstrujavanje nije oko celog tela (aeroprofila), regularno. U tim uslovima vazdušne strujnice ne mogu striktno pratiti konturu aeroprila i odvajaju (odcepljuju) se. Tada prestaje linearna zavisnost uzgona od napadnog ugla i pri daljem povećanju istog prirast uzgona slabi. Naglo uzgon pada na kritičnom napadnom uglu (kao na prikazanom dijagramu). Letelica se ne sme dovesti u taj režim, osim u namerno prevučenom letu. Najveća postignuta vrednost uzgona je R_{z \ max}, odnosno njegov koeficijent C_{z \ max} se postiže na kritičnom napadnom uglu. Za isti oblik tela pri kretanju kroz vazduh, manji je C_{z \ max} pri manjim brojevima Re. Zato se eksperimentalni podatak za uzgon, iz aerotunela, obično izmeren pri manjem Re, koriguje formulom:
Gde su indeksi 1 u letu a 2 u aerotunelu.
Eksponent \ a se analitički određuje, na osnovu rezultata nekoliko merenja uzgona na različitim brojevima Re.
Otpor se koriguje s brojem Re zbog različitog uticaja viskoznosti (trenja), translacijom cele krive preko izmene njegove minimalne vrednosti. Kao primer, za uzgonske površine se koristi korekcija:
Kvalitetna procena otpora tela (letelice) je osnovni preduslov za proračun performansi leta. Zbog toga se uzimaju u procenu i proračun svi uticajni činioci, odnosno doprinosi.
Otpor se menja, s promenom napadnog ugla, po približno paraboličnoj funkciji. U blizini kritičnog napadnog ugla brže raste, a posle njega drastično. To je posebno slikovito, ako se prikaže međusobna zavisnost uzgona i otpora. Ta međusobna zavisnost uzgona i otpora, grafički i analitički prikazana, se naziva polara. Ona je od ključnog značaja za aerodinamičko projektovanje letelica, posebno za određivanje performansi. Svaka tačka na polari se odnosi na određeni režim leta, s određenim napadnim uglom. Moguća je približna analitička definicija polare, s primenom načelnog, početnog prilaza:
U proračunima, u završnim fazama razvoja projekta, koristi se realnija, takozvana ravnotežna polara. U ravnotežnoj polari je pridodat i prirast otpora usled otklonjenih komandnih površina za uravnotežavanje letelice, za dotični režim leta.
Mehanika leta
Ovo poglavlje se odnosi na svu praktičnu problematiku iz aerodinamike, vezanu za letne karakeristike, u procesu razvoja aviona. Načelno, ovo poglavlje obuhvata performanse, manevarski let, prevučeni let, stabilnost i upravljivost. U ovom članku su enciklopedijski dati samo pojedini primeri polaznih postavki proračuna u okviru te problematike.
Performanse
Stacionarni horizontalni i let u penjanju, podrazumeva ravnotežu svih sila koje deluju na avion pri konstantnoj brzini.
U horizontalnom letu:
U slučaju zanemarivanja ugla između pravca potiska i brzine leta, izraz za brzinu se pojednostavljuje:
U penjanju:
Gde je \theta\,, ugao između horizontale i pravca putanje leta.
U uslovima stacionarnog penjanja, nagib putanje je u relaciji, pri čemu se može smatrati. Na osnovu ovoga se dobija, iz druge jednačine, isti izraz za brzinu na putanji kao u horizontalnom letu. Množenjem prve jednačine sa brzinom \ V, dobija se izraz za vertikalnu brzinu penjanja: