cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Basildon
Geografske karakteristike
Basildon leži u Grofoviji Essex, udaljen pedesetak km istočno od centra Londona, 18 km južno od administrativnog centra grofovije Chelmsforda i 16 km zapadno od Southenda i Sjevernog mora.
Historija
Basildon je novi grad osnovan 1949. kao jedan od osam novih londonskih satelitskih gradova u radijusu od 32 do 48, podignutih zbog nestašice stanova nakon Drugog svjetskog rata. Istovremeno sa izgradnjom grada podignuto je i 230 tvornica i 400 trgovina, od toga 200 u centru grada.
Ratina, Biella
Ratina je naselje u Italiji u provinciji Biella, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 108 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 302 m.
Mišić podizač mekog nepca
On polazi od petroznog dela slepoočne kosti i spušta se dole, napred i medijalno ka mekom nepcu. Pri tome, na bočnom zidu nosnog dela ždrela obrazuje sluzokožni nabor nazvan ispupčenje levatora, koje predstavlja donju ivicu otvora slušne trube. U tkivu mekog nepca mišićna vlakna se pružaju iznad tzv. palatinalne aponeuroze na kojoj se pripajaju, a zatim se u središnjem delu ukrštaju sa vlaknima istoimenog mišića suprotne strane.
Inervacija potiče od grančica ždrelnog spleta, u čijoj izgradnji učestvuju jezično-ždrelni živac, živac lutalac i vratni simpatikus. Najvećim delom u oživčavanju učestvuje vagusni nerv.
Osnovna uloga mišića se ogleda u podizanju zadnjeg dela mekog nepca i njegovom povlačenju unazad. Dejstvo na Eustahijevu slušnu trubu je još uvek nedovoljno proučeno.
Mišić zatezač mekog nepca
right|thumb|200px|Mišić zatezač mekog nepca Mišić zatezač mekog nepca je parni mišić glave, lokalizovan medijalno od unutrašnjeg krilastog mišića.
Pripaja se u čunastoj jami pterigoidnog nastavka klinaste kosti i hrskavičavom delu slušne trube. Mišićna vlakna postepeno prelaze u tetivu, koja se spušta naniže i unapred do tzv. pterigoidne kuke, savija se oko njene spoljašnje strane pod pravim uglom i ulazi u meko nepce. Završni deo tetive se spaja sa analognom strukturom istoimenog mišića suprotne strane i obrazuje nepčanu aponeurozu (fibrozni skelet mekog nepca). Njen prednji kraj se pripaja na zadnju ivicu koštanog nepca, a zadnji kraj prelazi u vezivno tkivo.
Inervacija mišića zatezača mekog nepca potiče od istoimenih grana donjoviličnog živca. Osnovna uloga mišića se ogleda u zatezanju i spuštanju pomenute aponeuroze i otvaranju slušne trube. Istovremenom kontrakcijom sa mišićem podizačem, on podiže zadnji deo mekog nepca.
Uspravni mišić jezika
right|thumb|200px|Presek jezika Uspravni mišić jezika je parni mišić glave, lokalizovan u usnoj duplji i predstavlja deo unutrašnje muskulature jezika. Sastoji se od uspravnih mišićnih vlakana, koja prolaze kroz telo jezika i pripajaju se unutrašnjoj strani njegove sluzokože.
Mišić je inervisan grančicama hipoglosnog živca, a osnovna funkcija mu je promena oblika (spljoštavanje) jezika.
Familia Regalado, Mexicali
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 11 m.
San Isidro, Yautepec
San Isidro je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Morelos, u opštini Yautepec.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 945 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1097 m.
Hennstedt (Dithmarschen)
Henštet je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 115 opštinskih središta okruga Ditmaršen. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.941 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1051049.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Ditmaršen Henštet se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Ditmaršen. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 15 metara. Površina opštine iznosi 21,9 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.941 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 89 stanovnika/km².
Huerta Rancho Blanco, Cuauhtémoc
Huerta Rancho Blanco je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Cuauhtémoc.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2063 m.
Poprečni mišić jezika
right|thumb|200px|Poprečni mišić jezika Poprečni mišić jezika je parni mišić glave, lokalizovan u telu jezika i pripada grupi njegove unutrašnje muskulature. Sačinjavaju ga poprečna mišićna vlakna, koja polaze od bočne strane jezične pregrade, probijaju se kroz vlakna genioglosnog mišića i završavaju pripojem na dubokoj strani sluzokože jezične ivice.
Mišić je inervisan grančicama podjezičnog živca, a osnovna uloga mu je sužavanje poprečnog i produžavanje uzdužnog prečnika jezika.
Dvojka
Dvojka je jugoslovenska TV drama na makedonskom jeziku emitovana 1980. godine. Režirao ju je Tihomir Bačovski a scenario je napisao Aljoša Rusi.
Uloge
Ostale uloge ▼
José Luis Cruz Flores, Acayucan
José Luis Cruz Flores je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Acayucan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 160 m.
Digestivni trakt
Sistem organa za varenje (digestivni ili probavni sistem/trakt; takođe crevni sistem) se sastoji iz niza uzastopnih delova u kojima se odvijaju pojedine faze varenja i apsorpcije. Crevo je pričvršćeno za telesni zid trbušnom maramicom – mezenterijumom. Crevni kanal sačinjavaju:
Probavni sistem jednoćelijskih organizama
thumb|Ameba obavija diatom, koji zajedno sa planktonom čini njenu ishranu Jednoćelijski organizmi probavljaju hranu procesom unutarćelijske probave. Hranjive tvari probavljaju se u vakuolama u citoplazmi, nakon čega dospevaju u organele ćelije.
Probavni sistem beskičmenjaka
Kod beskičmenjaka su prisutna četiri tipa probavnog sistema: vakuolarni, kanalićasti, vrećasti i cevasti.
Vakuolarni je najprimitivniji i oslanja se na unutarćelijsku probavu. Probavni enzimi nalaze se u posebnim vezikulama, koje se nazivaju lizosomi, jer su vrlo jaki i u suprotnom bi uništili samu ćeliju. Ubrzo nakon što se vakuola s hranom formira, lizosom se spaja sa njom. Dolazi do mešanja hrane i enzima i nastanka nove vezikule, koja se naziva probavnom vakuolom. Ta se vakuola kreće kroz ćeliju, produkti probave se apsorbiraju, a ostaje neprobavljeni materijal, koji se izbacuje. Vakuolarni oblik probave nije ograničen samo na jednoćelijske organizme, već se javlja i kod nekih višećelijskih, koji delomično probave hranu vanćelijski, a ostatak unutarćelijski.
Kanalićasti tip prisutan je kod sunđera. Voda i hrana se do ćelija dovode kanalićima, koji s unutrašnje strane imaju veliki broj ćelija sa bičevima, koji stvaraju vodene struje. Voda sa komadićima hrane ulazi kroz veliki broj manjih kanalića, a izlazi na veliki, glavni kanal. Ćelije koje obrubljuju kanaliće hvataju čestice hrane i stavljaju je u vakuole u kojima se vrši unutarćelijska probava.
Vrećasti sistem javlja se kod žarnjaka i pljosnatih crva. Kod njih se po prvi put javljaju ćelije specijalizirane za probavu hrane. Telo tih životinja sastoji se od dva sloja ćelija: epitela, koji prima senzorne informacije, i gastroderma, koji obrubljuje unutrašnju šupljinu i pruža hranjive tvari. Unutrašnja šupljina je mjesto na kojem se odvija probava i ima samo jedan otvor, koji služi i kao usta i kao analni otvor. Kada se hrana nađe u njoj, iz gastroderma se ispuštaju enzimi i dolazi do vanćelijske probave. Nakon toga ćelije gastroderma upijaju poluprobavljenu hranu fagocitozom, te onda u njima dolazi do unutarćelijske probave.
Većina ostalih beskičmenjaka ima cevasti probavni sistem, koji ima dva otvora - usta i analni otvor. Hrana se kreće u jednom smeru, zbog čega je takav sistem efikasniji, jer se tako delovi probavnog trakta mogu podeliti na celine sa različitim funkcijama. Većina probave je vanćelijska. Pri prolasku hrane kroz probavni sistem, izlučuju se hidrolitički enzimi. Apsorbiraju se proste tvari, a pri kraju procesa se reapsorbira i dio vode. Ostatak se izbacuje.
Neke životinje s takvim tipom probavnog sistema hrane se filtriranjem, kao što je slučaj sa školjkama. One to čine sitnim porama na škrgama, zarobljavajući mikroskopske čestice hrane. S obzirom da je njihova hrana tako sitna, probava se nakon toga odvija unutarćelijski.
Probavni sistem riba
thumb|right|300px|Raspored unutrašnjih organa ribe Ribe hranu unose kroz usta uz pomoć čeljusti. Većina riba ima zube i nepokretan jezik (kod kopnenih životinja je mnogo razvijeniji). Ribe također nemaju pljuvačne žlezde jer kroz njihovu usnu duplju stalno prolazi voda. Hrana se dalje kreće kroz ždrelo, koje je kod riba i ostalih vodenih kičmenjaka više razvijeno nego kod kopnenih i sadrži proreze za komunikaciju sa spoljašnjom sredinom, te u jednjak, pa zatim u stomak. Tu se odvija delomična probava uz delovanje želudačnih sokova (koji sadrže kiseline i enzime), a hrana se potom kreće kroz creva za daljnju probavu i apsorpciju hranjivih tvari u krv. Neke ribe imaju creva samo jedne veličine, pa se kod njih ne razlikuju tanko i debelo crevo. Ribe koje su pretežno mesojedi obično imaju kraća creva od biljojeda. Otpadne tvari izlaze kroz anus.
Između stomaka i creva postoji struktura koja obavlja funkciju ventila. Nakon te strukture kanal od jetre i pankreasa vezuje se za creva i do hrane dovode enzime, uključujući i pepsin i tripsin (kod mnogih riba pankreas je rasut u vidu mnogobrojnih žlezdanih čvorova u crevnoj mezenteri). Pepsin i tripsin se ne dovode u creva na tom mestu, već se formiraju i izlučuju iz podsluznih ćelija u stomak i creva njihovom celom dužinom. U unutrašnjosti creva nalaze se mnogi krvni sudovi koji upijaju hranjive tvari. Također su prisutni mnogi nabori da bi creva mogla sadržavati što više krvnih sudova i da bi se povećala dodirna površina između hrane i krvi.
Probavni sistem vodozemaca
thumb|right|240px|Anatomija žabe Mnogi vodozemci love plijen izbacujući svoj izduženi jezik sa ljepljivim vrhom i vraćajući ga u usta, nakon čega plijen zgrabe i čeljustima. Neki koriste tzv. inercijski način hranjenja, što znači da naglo zabacuju svoju glavu prema naprijed, zbog čega im se hrana u ustima kreće prema nazad. Većina vodozemaca svoj plijen guta cio, bez mnogo žvakanja, pa stoga posjeduju vrlo velike stomake. Kratki jednjak ima mnogo treplji, koje, zajedno sa sluzi iz žlijezda u ustima i ždrijelu, potpomažu kretanje hrane. Enzim hitinaza u stomaku pomaže pri probavi hitinske kutikule zglavkara koje vodozemci love.
Vodozemci poseduju pankreas, jetru i žučnu kesu. Jetra je obično velika sa dve okrugle izbočine. Njenu veličinu određuje njena funkcija kao mesta za skladištenje glikogena i masti, a može se menjati kroz godišnja doba kada se te rezerve dopunjuju ili iskorištavaju. Adipozno tkivo je još jedan način skladištenja energije i javlja se u predelu abdomena, ispod kože i, kod nekih daždevnjaka, u repu.
Probavni sistem gmazova
thumb|left|240px|Malpolon monspessulanus jede guštera. Velika većina gmazova su mesožderi, a neki se pretežno hrane drugim gmazovima.
Iako su današnji gmazovi pretežno mesojedi, u ranom periodu razvoja gmazova postojalo je nekoliko grupa koje su izrodile velike biljojede: u paleozoiku su to bili parejasauri i disinodonti (kladus Synapsida), a u mezozoiku nekoliko grupa dinosaura. Danas su kornjače pretežno biljojedna grupa gmazova, a nekoliko skupina agama i iguana se delomično ili u potpunosti hrane biljkama.
Gmazovi biljojedi suočavaju se sa istim problemima kao i sisari biljojedi, ali, budući da nemaju njihove složene zube, mnoge vrste gmazova gutaju kamenje (gastrolite) koji im pomažu u probavi: to kamenje kreće se po stomaku i tako melje biljne tvari. Fosilizirani gastroliti pronađeni su uz skelete ornitopoda i sauropoda, mada nije sigurno utvrđeno da li su kod poslednje grupe imali funkciju u probavi. Morski krokodili također koriste gastrolite kao balast, koji ih stabilizira u vodi ili im pomaže pri ronjenju. Predloženo je i da su gastroliti kod pleziosaura imali dvojnu funkciju balasta i pomagala pri probavi.
Kod otrovnih zmija pljuvačne žlezde su se pretvorile u otrovne žlezde.
Probavni sistem ptica
thumb|upright|right|alt= Illustration of the heads of 16 types of birds with different shapes and sizes of beak|Različiti oblici kljunova kod ptica Kod ptica se želudac sastoji iz žlezdanog (žlezde luče sluz i enzime) i mehaničkog dela (bubac). Bubac je veoma mišićav i obložen čvrstom prevlakom koja pomaže drobljenju hrane, čime se nadoknađuje nedostatak zuba. Osim toga, ptice imaju dva slepa creva.
Ishrana ptica vrlo je raznolika, te uključuje nektar, voće, biljke, semenke, strvine i mnoge malene životinje, uključujući i druge ptice. Budući da ptice nemaju zube, njihov probavni sistem prilagođen je probavi neobrađene hrane, koju one najčešće gutaju celu.
Neke se vrste, uključujući fregate, galebove i pomornike, prehranjuju kleptoparazitizmom, što znači da otimaju hranu od drugih ptica. Smatra se da kleptoparazitizmom ne pribavljaju značajan dio svoje ishrane, već on služi samo kao nadopuna, dok se većina hrane pribavlja lovom; jedno istraživanje je ustvrdilo da velika fregata najviše 40%, a u proseku samo 5% svoje hrane dobija krađom od bluna vrste Sula dactylatra. Druge ptice su strvinari; neke od njih, poput lešinara, specijalizirale su se za ishranu strvinama, dok su drugi, poput galebova, vrana i ptica grabljivica oportunisti.
Usna šupljina
Usna šupljina mesoždera ima velik otvor. Pri lovu razvijaju veliku snagu i kidaju meso lovine. Mišići lica su slabiji. Veza između čeljusti je jednostavna spona u visini zubi i ta vrsta veze je stabilna. Sljepoočni mišić je glavni mišić koji pokreće čeljust mesoždera. Taj je mišić odgovara većem dijelu obima glave. Ugao gornje čeljusti im je mali jer žvačni i sponačni mišić koji su tu pričvršćeni nemaju veliku važnost za ove životinje.
Donja čeljust ne može se pokretati naprijed, a njeno kretanje s jedne strane na drugu je ograničeno. Kutnjaci imaju oštrice. Pri zatvaranju čeljusti kutnjaci klize jedni prema drugima. Tako se stvara mehanizam za trganje mesa s kostiju. Zubi mesoždera su razdvojeni tako da se na njima ne zadržavaju komadići mesa. Sjekutići su sitni i zašiljeni. Služe za hvatanje žrtve i za sitnjenje. Očnjaci su prilično izduženi. Njima životinja ranjava, trga i ubija svoj ulov. Kutnjaci su spljošteni i u obliku trougla sa zupčastim ivicama. Zbog sposobnosti čeljusti da se rasklapa, kutnjaci gornje i donje čeljusti se spajaju od iza prema naprijed. Slina kod mesoždera ne sadrži probavne enzime. Kad mesožder sisar guta hranu, on je ne žvače. Enzimi za probavu bjelančevina ne mogu se osloboditi u ustima (postoji opasnosti da se uništi i usna šupljina-autoprobava). Mesožderi ne miješaju hranu sa slinom. Oni trgaju velike komade mesa te ih takve gutaju, bez usitnjavanja.
Želudac i tanko crevo
Kod mesoždera zapremina želudca predstavlja 60-70% ukupnog kapaciteta sistema za varenje. Pošto se meso relativno lako probavlja, tanko crijevo (gdje se vrši apsorpcija molekula hrane) kod mesoždera je kratko. Dužine je 3-5 dužina tijela. Budući da te životinje često ostanu bez ulova na duže periode, potreban im je veliki želudac, jer im omogućava da se prežderu, trpajući u sebe što je moguće više hrane odjednom. Ova hrana probavlja se dok se životinja odmara. Želudac mesoždera ima izuzetnu sposobnost izlučivanja solne kiseline. Sposobni su zadržati pH vrijednost u želudcu na nivou 1-2 iako je u želudcu hrana. To je neophodno da bi se olakšalo razlaganje bjelančevina i da bi se uništile opasne bakterije kojih ima u raspadajućem mesu.
Usna šupljina
Kod sisara biljojeda dobro su razvijeni mišići lica, koji se sastoje od debelih mesnatih usni, relativno malog usnog otvora i zadebljalog mišićavog jezika.
Usne pomažu pri dovođenju hrane u usta. Mišićima lica i jezikom potpomažu obradu hrane. Spoj dviju čeljusti nalazi se iznad visine zubi. Ovaj spoj je manje stabilan nego kod mesoždera, pokretniji je, a time omogućava složene pokrete čeljusti potrebne za žvakanje biljne hrane. Ovakav spoj čeljusti omogućava da se kod zatvaranja usta poklope gornji i donji kutnjaci i duž cijele čeljusti, i tako omogučava mljevenje hrane. Ovakva vrsta spoja čeljusti je važna za životinje koje se hrane biljkama. Sljepoočni mišić je mali i on ima majmanju važnosti. Žvačni i sponačni mišić drže gornju čeljust i njišu je s jedne strane na drugu. Donja čeljust kreće se u stranu. Takvo bočno kretanje čeljusti potrebno je za mrvljenje hrane pri žvakanju.
Rapored zubi varira od vrste do vrste, zavisno od vegetacije kojom se ta određena vrsta hrani. Iako se te životinje razlikuju po broju i obilježjima zubi, zubala im pokazuju neke zajedničke strukturne crte. Sjekutići su široki, spljošteni i romboidni. Očnjaci mogu biti sitni, istaknuti i potpuno odsutni. Kutnjaci su četvrtasti i spljošteni s gornje strane da bi pružili površinu za mljevenje hrane. Ne klize jedni kraj drugih okomito već klize jedni preko drugih vodoravno, lomeći i usitnjavajući hranu. Površina kutnjaka se razlikuje među vrstama zavisno o biljkama kojima se hrane. Zubi su im usko grupisani. Tako sjekutići stvaraju mehanizam pomoću kojeg grizu, brste dijelove biljaka, a gornji i donji kutnjaci čine platoe za drobljenje i mljevenje hrane. Ovakva šupljina ima velike mogućnosti širenja prostora što se i realizije u toku jedenja. Pažljivo žvaču hranu, gurajući je jezikom i mišićima lica naprijed-natrag među zube za mljevenje i usitnjavanje. Takav temeljit proces potreban je da bi se mehanički razbio ćelijski zid biljne ćelije. Omogućava im da probavljiv sadržaj iz ćelije izađe i pomiješa se sa slinom. Miješnje hrane sa slinom je vrlo važno jer slina sisara-biljojeda sadrži enzime za razgradnju ugljenohidrata, koji razbijaju molekule hrane dok je ona još u ustima.
Želudac i tanko crevo
Proces probave hrane kod biljojeda traje dosta duže. Imaju duži probavni sistem pa i savršenija crijeva od mesoždera. Biljojedi koji se hrane biljkama bogatim celulozom moraju svoju hranu "fermentirati", tj. probavljati je pomoću bakterijskih enzima da bi joj zadržali hranjivu vrijednost. Biljojedi se prema tome dijele u 2 grupe: na preživare (fermentiraju hranu u prednjem dijelu crijeva) i na one koji fermentiraju hranu u stražnjem crijevu.
Preživači su biljojedi sa glasovitim višekomornim želudcem. On se sastoji iz sljedećih dijelova:
1.	burag – najveći dio koji može da primi veliku količinu hrane; tu se nalaze bakterije koje proizvode enzim celulazu koja vari celulozu – jedino preživari, zahvaljujući ovim bakterijama, mogu da vare celulozu;
2.	kapura – sa mrežasto naboranom sluzokožom; tu se hrana miješa sa sokom, a zatim se vraća u usnu duplju na ponovno žvakanje (preživanje);
3.	litonja/listavac – dio u koji se hrana vraća poslije preživanja;
4.	sirište – gdje se vrši varenje.
Biljojedi koji se hrane mekom vegetacijom ne trebaju višekomorni želudac, već im potrebno jednostavno dugo tanko crijevo. Te životinje probavljaju svoje teško probavljive vlaknaste obroke u stražnjem crijevu (debelom crijevu). Mnogi od tih biljojeda usavršili su svoju probavu pomoću enzima za razgradnju ugljičnih hidrata koji se nalaze u njihovoj slini. Tanko crijevo biljojeda je prilično dugo (preko 10 dužina tijela) da bi se osiguralo dovoljno vremena i prostora za apsorpciju hranjivih tvari.
Debelo crevo
Debelo crijevo kod biljojeda je visoko specijaliziran organ koji sudjeluje u apsorpciji vode i elektrolita, pri proizvodnji vitamina te apsorpciji i fermentaciji biljnog vlaknastog tkiva. Debelo crijevo biljojeda je obično većeg presjeka od tankog i relativno je dugo. U nekih sisara biljojeda, debelo crijevo izgleda kao da je podijeljeno na kesice zbog načina na koji su mišićna vlakna raspoređena uz zid crijeva. Osim toga, prvi je dio debelog crijeva u nekih prilično velik i služi kao primarno ili dodatno mjesto fermentacije.
Probavni sistem čoveka
thumb|right|240px|Probavni sistem čoveka. 1. Usna šupljina; 3. Ždrelo; 4. Jezik; 6. Pljuvačne žlezde; 7. Podjezična; 8. Podvilična; 9. Doušna žlezda; 11. Jednjak; 12. Jetra; 13. Žučni mehur; 14. Žučni vodovi; 15. Želudac; 16. Pankreas; 17. Pankreasni kanalić; 19. Duodenum; 21. Ileum; 22. Crvuljak; 23. Debelo crevo; 24. Colon transversum; 25. Colon ascendens; 26. Slepo crevo; 27. Colon descendens; 29. Rektum; 30. Anus
Usna duplja
Usna duplja (cavum oris) je početni deo probavnog sistema, a ima i ulogu u disanju. U usnoj duplji se nalaze pomoćni organi za varenje:
Omeđuju je gornja i donja usna (labium superius et inferius), obrazi (buccae), tvrdo i meko nepce (palatum durum et molle), sa kojeg se spušta nepčana resica, sa čije se obe strane spuštaju nepčani lukovi, između kojih se nalazi nepčani krajnik (tonsilla palatina), po jedan sa svake strane. Donju granicu usta čini jezik i mišići smešteni ispod njega, koji čine tzv. usnu dijafragmu. Zubi se sastoje od dva dela: krune, koja je vidljiva, i korena, usađenog u vilicu. Koren zuba je pokriven slojem cementa (koštano tkivo), a kruna je pokrivena zubnom gleđi. Osnovnu masu zuba čini dentin, koji je prožet mineralnim tvarima i daje zubu čvrstinu. Oko krvnih sudova i nerava nalazi se zubna pulpa (vezivno tkivo). Kod čoveka u obe vilice postoji po 16 zuba: 4 sekutića, 2 očnjaka i 10 kutnjaka. Kao i kod većine ostalih sisara, kod čoveka se izmenjuju dve zubne generacije: mlečni i stalni zubi.
Jezik je neparan mišićni organ vezan za jezičnu kost. Njegova je uloga pomeranje hrane u ustima i pomaganje pri gutanju.
Ždrelo
Usna duplja se nastavlja na ždrelo (pharynx) koje prelazi u jednjak. Upravo u ždrelu se ukrštaju probavni i respiratorni sistem - s prednje strane nalazi se grkljan, a sa stražnje jednjak. Razdvaja ih hrskavičavi grleni poklopac, koji se nalazi uz osnovu jezika. Ždrelo je također povezano sa srednjim uhom pomoću Eustahijeve trube i sa nosnom dupljom preko nosnih otvora (hoana)
Jednjak
Jednjak (oesophagus) je mišićna cev dužine 20-30 cm, koja provodi hranu do želuca.
Želudac
Želudac (venriculus, gaster) predstavlja prošireni deo creva u kome se hrana nagomilava i započinje varenje da bi se zatim postepeno propuštala u crevo. Nalazi se u gornjem delu trbušne duplje, ispod dijafragme. Na želucu se razlikuju dva dela: kardijalni (deo gde jednjak prelazi u želudac) i pilorični (graniči se sa dvanaestopalacnim crevom). Na toj granici nalazi se kružni mišić koji kontrolira protok hrane kroz taj organ. Zidovi želuca građeni su od glatkih mišića i iznutra obloženi sluzokožom bogatom žlezdama. On povremeno vrši pokrete, što pospešuje mešanje hrane i lakše delovanje enzima, kao i pražnjenje sadržaja u dvanaestopalačno crevo. Želudačne žlezde proizvode želudačni sok, koji osim vode i mineralnih soli sadrži i hlorovodoničnu kiselinu i enzime.
Želudačni sok daje kisele reakcije. Enzimi koji su prisutni u njemu su pepsin, labferment i manja količina lipaze. Pepsin razlaže proteine, a njihova daljnja razgradnja do aminokiselina odvija se u idućim delovima probavnog sistema. Labferment gruša mleko i omogućava njegovu daljnju razgradnju pomoću pepsina i ostalih enzima. Lipaza u želudac dospeva iz dvanaestopalačnog creva otvaranjem kružnog mišića (pilorusa). U želucu se masti vrlo slabo razlažu. Hlorovodonična kiselina daje kiselu reakciju i omogućava rad enzima, a ima i zaštitnu ulogu jer neutralizira aktivnost nekih bakterija koje sa hranom dospeju u želudac.
Tanko crevo
Tanko crevo se deli na tri dela: dvanaestopalačno crevo (duodenum), prazno crevo (jejunum) i usukano crevo (ileum). Početni deo tankog creva je dvanaestopalačno crevo, u koji se ulivaju odvodi jetre i pankreasa. Tanko crevo je najduži deo digestivnog trakta, sa dužinom između 5 i 7 metara. Zbog toga je ono izuvijano u veliki broj vijuga naslaganih jedna na drugu. U tankom crevu, u kojem je sredina alkalna, odvija se i dovršava potpuna probava svih preostalih sastojaka hrane. U zidu tog creva nalaze se žlezde koje luče velike količine sluzi i enzime. Sluz kao omotač štiti crevnu sluzokožu od dejstva enzima. Također je prisutan veliki broj crevnih resica, koje su značajne za reapsorpciju svarene hrane. Tvari koje pomažu u probavi hrane u tankom crevu su pankreasni sok, crevni sok i žuč.
Pankreasni sok luče stanice pankreasa (gušterače). On sadrži proteolitičke elemente (razgrađuju proteine do polipeptida, manjim delom do aminokiselina), amilazu (razgrađuje skrob do maltoze), maltazu (razgrađuje maltozu do glikoze) i lipazu (razgrađuje masti na glicerin i masne kiseline). Prisutni su i neaktivni profermenti (tripsinogen i himotripsinogen) koji se aktiviraju i deluju kao tripsin i himotripsin. Polipeptidaze razgrađuju polipeptide do aminokiselina.
Crijevni sok se luči iz žlezda iz sva tri dela tankog creva. Bazne je reakcije, a osim vode i mineralnih soli sadrži i enzime polipeptidaze, dipeptidaze (erepsin), nukleaze, saharazu, maltazu i laktazu. Poli- i dipeptidaze razlažu poli- i dipeptide na aminokiseline. Nukleaze razlažu nukleinsku kiselinu. Saharaza razlaže saharozu, maltaza maltozu i laktaza laktozu.
Žuč je proizvod ćelija jetre. Ona omogućava varenje masti jer stvaranjem emulzije masti ona olakšava rad enzima lipaze.
Jetra
To je najveća žlezda u organizmu kičmenjaka (kod čoveka oko 2 kg mase). Jetrin sekret je žuč koja se sakuplja u žučnoj kesi, a odatle kroz žučni kanal izliva u duodenum. Žuč ne sadrži enzime, ali omogućava varenje masti tako što vrši njihovu emulziju (razbija ih na sitne kapljice). Pored toga jetra obavlja još niz značajnih funkcija:
Pankreas
Pankreas (gušterača) leži u krivini dvanaestopalačnog creva. Iz njega se luči pankreasni sok čiji su sadržaj i funkcija naznačeni u tekstu o tankom crevu
Debelo crevo
Debelo crevo sastoji se od tri dela: slepo crevo (intestinum caecum), okvirno debelo crevo (intestinum colon) i pravo/čmarno crevo (intestinum rectum). Dugo je oko 1,6 m i smešteno je oko tankog creva.
Četiri do pet sati nakon unosa hrane, do debelog creva dospeva njezin nesvareni deo - voda i soli. U njemu se nalazi mnoštvo bakterija koje imaju sposobnost sinteze vitamina koje organizam apsorbuje. U debelom crevu se vrši reapsorpcija vode i soli i prikupljanje nesvarenih ostataka pre njihovog izbacivanja. Budući da debelo crevo nema vlastitih enzima, preostalo varenje vrši se uz pomoć enzima iz tankog creva. Sadržaj se u debelom crevu zadržava osam do dvanaest sati, nakon čega dolazi do njegovog izbacivanja, tj. defekacije.
Obolenja probavnog sistema
Za pravilno funkcionisanje probavnog sistema najvažniji faktor je ishrana, tj. izbalansirano uzimanje hrane. Gladovanje i nedostatak pojedinih hranjivih tvari uzrokuju nedostatak energije, što utiče na druge organe ili sisteme organa. To narušava i rad samog sistema organa za varenje. Smanjenje uzimanja hrane ispod minimuma potrebnog za održavanje zdravlja dovodi do opasne pothranjenosti.
Usna duplja
Nedostatak pljuvačke, slabost žvakaćih mišića ili nedostatak zuba otežavaju proces mehaničke obrade hrane i gutanja, pa time otežavaju normalan unos hrane. Usne, zbog svoje izloženosti raznim utecajima, podložne su mnogim obolenjima, pretežno uzrokovanim infekcijama. Teža obolenja poput raka javljaju se zbog pušenja ili zbog izlaganja štetnim agensima.
Na zubima se često javljaju obolenja, kao što su karijes i paradontoza. Zbog njih se javljaju i posledice u ostatku probavnog trakta, ali i u drugim sistemima.
Prolaz hrane kroz ždrelo, kao refleksna radnja, može biti otežan poremećajima određenih nerava i muskulature. Uzroci mogu biti neka teža obolenja (distrofija mišića, poliomielitis itd.).
Želudac
Zbog velike količine hlorovodonične kiseline u želucu, na njegovoj unutrašnjoj površini nalazi se mnogo sluzi koja štiti zidove od samorazlaganja. Međutim, ta sluznica je sklona upali (gastritisu), koja može biti uzrokovana alkoholom ili nekim lekovima. Gastritis se može zakomplikovati želudačnim čirom ili želudačnim krvarenjem. Oni se leče nekoliko sedmica, ali uporniji oblici prelaze u hronične čireve. Hronične čireve treba pažljivo pratiti zbog mogućeg maligniteta/zloćudnosti. Nastajanju čireva pogoduju emocionalni stresovi, nasledna sklonost, preterano uživanje alkohola i duhana, neki lekovi i hormoni, povećano lučenje želudačnog soka i sl. Simptomi su bol u gornjem delu trbuha između obroka, kiseo okus u ustima, žgaravica i neprijatno podrigivanje. Perforacija čira i posledična upala trbušne maramice (potrbušnice) mogu izazvati smrt.
Creva
Već na početku creva, u duodenumu, mogu nastati tzv. ulkusna polja. Međutim, tu su češći upalni poremećaji. Maligne promene su tu vrlo retke.
Debelo crevo često je pod upalama, naročito infektivnim, kao što je bacilarna dizenterija. Ulcerativni kolitis je hronično obolenje kojim se oštećuje mukoza debelog creva, a može se proširiti i na rektum. Tada je prolev redovno popraćen krvlju i sluzi iz oštećene sluznice (mukoze) creva. Ukoliko se ne leči, može doći do karcinoma debelog creva. Također treba spomenuti ređu, ali opasniju divertikulozu, pri kojoj se na zidu creva javlja ispupčenje, te na tom mestu dolazi do zastoja crevnog sadržaja i upala. Njegovo prskanje i izlevanje sadržaja izaziva upalu potrbušnice, obično sa smrtnim ishodom.
Hemoroidi su variokozna proširenja vena analnog kanala. Mogu se javiti neugodna krvarenja sa komplikacijama.
Upala potrbušnice (peritoneuma) dešava se kada sadržaj iz creva prođe kroz njihov zid, ali može biti uzrokovana i bakterijama dospelim iz krvotoka, limfe, ili neke trbušne rane.
Zbog upale pankreasa i komplikacija sa žučnim putevima u duodenumu može doći do nerazlaganja proteina i masti. Izlučeni hormoni tada mogu izazvati autogestiju (samorazlaganje) pankreasa.
Upala slepog creva se može proširiti, pa gnojna upala crvuljka, ukoliko se razlije po trbušnoj šupljini, može imati fatalan ishod.
Kretanje hrane kroz probavni sistem može iz različitih razloga biti usporeno ili ubrzano. Sporo kretanje fekalnih masa naziva se opstipacija, a nastaje usled slabljenja refleksa defekacije, atrofije glatkih mišića debelog creva, neredovnog pražnjenja creva, određenih vrsta hrane i poteškoća pri njihovom varenju. U suprotnosti s time, prebrz prolazak hrane kroz creva naziva se prolev (diarea). To se dešava zbog poremećaja u reapsorpciji hranjivih tvari iz hrane. Glavni uzroci proleva su razne infekcije i infektivne bolesti (enteritis, kolera...), preterana emotivna stanja itd.
Zarazno bakterijsko obolenje probavnog trakta, trbušni tifus, prenosi se zaraženom hranom i vodom. Tada dolazi do upale sluznice tankog creva i nastaju čirevi, koji mogu izazvati teška krvarenja creva. Simptomi su glavobolja, visoka temperatura i opća slabost.
U Aziji je rasprostranjena kolera, koja u Evropi pretežno nije prisutna.
U probavnom sistemu čoveka često se mogu nastaniti i određeni paraziti, a među njima treba spomenuti trakavicu, trihinu i dečiju glistu. Dečija glista se u telo unosi u vidu jaja preko nedovoljno opranog i termički neobrađenog povrća i zbog nehigijenskih uslova. Ona izaziva bol u trbuhu, nedostatak apetita, vrtoglavicu, glavobolju, poremećaje varenja itd. Najbolje se preventira održavanjem higijene i pranjem namirnica.
Henstedt-Ulzburg
Henštet-Ulcburg je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 95 opštinskih središta okruga Zegeberg. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 26.529 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1060039, NUTS (DEF0D) i LOCODE (DE HUZ) kod.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Zegeberg Henštet-Ulcburg se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Zegeberg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 24–69 metara. Površina opštine iznosi 39,5 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 26.529 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 672 stanovnika/km².
Beata-Lobè, Savona
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 2 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 67 m.
Cazin
Cazin je grad i središte istoimene općine u sjeverozapadnom dijelu Bosne i Hercegovine koji administrativno pripada Unsko-sanskom kantonu Federacije BiH. Nalazi se na križanju puteva koji vode od Bihaća prema Velikoj Kladuši, susjednoj Hrvatskoj i dalje prema zapadnoj Europi, zatim preko Rakovice prema Jadranskom moru i jugozapadno preko Bosanske Krupe prema Banjoj Luci, Tuzli i dalje prema istoku. Teritorija općine Cazin zahvata 356 km² u kojoj prema posljednjim procjenama (travanj 2005.) živi oko 72.000 stanovnika, teritorijalno organiziranih u 22 mjesne zajednice. Relativna gustoća naseljenosti iznosi oko 180 stanovnika na 1 km². Prema popisu iz 1991. godine općina Cazin ima 63.406 stanovnika od čega 97.56% Bošnjaka, 1.21% Srba i 1,23% građana ostalih nacionalnosti.
Historija
Područje Cazina bilo je naseljeno još u pretpovijesnom dobu. Na lokalitetima Stijena, Selište, Gradina i Čungar pronađeni su ostaci raznih predmeta od kostiju, kamena, gline i bakra koji potječu iz pretpovijesnog doba.
Ekonomija
Posebno mjesto u poljoprivredi zauzima stočarstvo u čemu prednjači proizvodnja sirovog kravljeg mlijeka. Općina Cazin je tijekom 2005. godine jedan od najvećih proizvođača mlijeka u BiH. Pored proizvodnje mlijeka značajno mjesto zauzima i proizvodnja povrća i voća u kooperantskim odnosima za prerađivačke kapacitete "Agrokomerca" kao i proizvodnja ljekovitog i industrijskog bilja te skupljanje ljekovitog bilja i šumskih plodova.
Značajno je spomenuti oblast građevinarstva i trgovine. Tijekom rata gospodarstvo Cazina je pretrpjelo značajne štete na svojoj imovini, a istodobno je izgubila kompletno prijeratno tržište.
Na lokalnoj razini se ističe industrija građevinarstva, proizvodnja medicinskih instrumenata, proizvodnja peradi, klanje i konfekcioniranje mesa peradi, te trgovina koja je apsolutni nosilac trgovinske branše na općini.
Cazin trenutno ima nešto više od 7.000 nezaposlenih lica. Siva ekonomija je prisutna i prema nekim procjenama obuhvaća više od 50% ukupne ekonomije Cazina
Mineralni resursi
Na području općine Cazin nalaze se značajne geološke rezerve gipsa, tufora, kvarcnog pijeska, pločastih vapnenaca i drugih minerala.
Sjeveroistočno od naselja Stijena, na površini nešto manjoj od 1 km² otkrivene su naslage gipsa. Geološke rezerve su relativno velike, pa se cijeni da postoje uslovi za dalja istraživanja radi utvrđivanja industrijskih rezervi i njegovu primjenu u građevinarstvu.
Utvrđeni su pojasevi i leće tufova i tufita u vertikalnoj i lateralnoj alternaciji s laporima. Najčešće su to kilometar dugi i 500 m široki pojasevi. Na industrijsko testiranje poslani su uzorci s lokaliteta istočno od Tržca i dobiveni su pozitivni rezultati, što znači da bi se tufovi mogli upotrebljavati za proizvodnju klinkera.
Južno od Cazina registriran je pojas kvarcnih pješčara. Debljina slojeva kreće se od 5-20 cm. Zapadno od Cazina, uz glavnu cestu kod Ćoralića, postoji ciglana u čijoj neposrednoj blizini se nalazi ležište ciglarske gline. Postoje nalazišta ciglarske gline i na drugim lokalitetima sa znatnim geološkim rezervama.
Prerađivanje dolomita kod Ćoralića (Džehveruša) je poznato i van granica Unsko-sanske županije. Osim lokaliteta "Džehveruša" sigurno postoje značajne, dovoljno neistražene, geološke rezerve tih dolomita na području općine Cazin.
Cazinski ugljeni bazen proteže se od Gnjilavca na jugoistoku do Šturlića na sjeverozapadu, na dužini od oko 20 km i prosječnoj širini oko 6 km.
Ugalj ovog bazena je lignit-mrki ugalj koji ima zadovoljavajuću debljinu i kvalitet u tri odvojena lokaliteta: Pjanići, Crnaja i Šturlić. Debljina sloja u Pjanićima je u prosjeku 2 metra, u Crnaji 3 m, a u Šturliću preko 4,5 metara.
Prema raspoloživim podacima može se reći da ugalj bazena Cazin-Tržac pripada vrsti nešto lošijih mrkih ugljeva (mrko-lignitski ugljevi). Donja toplotna vrijednost uglja je 13.593 kJ (3.245 kcal), sadržaj vlage je 30,75%, pepela 17,6%, a sumpora 2,90%. Prema sadržaju sumpora ovaj mrkolignitski ugalj spada u kvalitetnije ugljeve.
Na lokalitetima Pjanića i Crnaje istražene su i obračunate bilansne rezerve A+B+C1 kategorije od 2.797.000 t, a vanbilansne C2 kategorije od oko 40.000.000 t uglja.
Ograničena istraživanja izvršena na termalnim izvorima na području Tržačkih Raštela su pokazala da se radi o ne agresivnim termalnim vodama, čije su temperature uz veće izdašnosti male u plićim zonama.
Stanovništvo
1948. godine - 30.144
1961. godine - 35.194
1971. godine - 45.468
1981. godine - 57.110
1991. godine - 63.406
2004. godine – 72.000 (procjena)
Godišnji prirodni prirast u općini Cazin sve do 2002. godine je bio +800 stanovnika prosječno. Kada se tome pridoda doseljeno stanovništvo iz Republike Srpske i povrat stanovništva iz inozemstva procjenjuje se da u Cazinu danas živi nešto više od 72.000 stanovnika. Prirodni priraštaj u Cazinu je prisutan ali ne kao i prvih poslijeratnih godina.
Turizam
Turizam u Cazinu je uglavnom vezan za hotel Sedru  koja je imala ugovorene aranžmane za redovne posjete turista iz Nizozemske za vrijeme proljeća, ljeta i dijela jeseni. Kroz ove aranžmane prezentiran je Cazinski sajam, dio vjerskih objekata i gastro-ponuda.
U poslijeratnom periodu je došlo do značajnijih posjeta turista općini odnosno Sedri u sklopu manifestacija “Una-regata” raftinga rijekom Unom od Bihaća preko Općine Cazin do Bosanske Krupe. Prisutan je i kongresni turizam kroz organizaciju raznih seminara, savjetovanja, naučnih skupova i sl. Novost je organizacija EKO sajma koji je prvi put održan na terenima kompleksa Sedra. Poseban značaj razvoju turizma u općini Cazin daje srednjovjekovni Stari grad "Ostrožac" kao jedan od rijetkih dvoraca iz austrougarskog perioda sačuvanih na Balkanu. Također, tu su nekoliko srednjovjekovnih utvrda: Pećigrad, Stijena, Šturlić...
Dobretići
Općina Dobretići je jedna od najmlađih i najmanjih općina, te ujedno i jedna od najsiromašnijih općina u Bosni i Hercegovini. Administrativno pripada Srednjobosanskom kantonu Federacije BiH.
Istorija
Općina je dobila naziv po jednom od najvećih sela ovog kraja, selu Dobretići. Samo selo ima dugu povijest i baštini ime od srednjovjekovne bosanske vlastelinske obitelji Dobretića. Među stanovništvom još je živa usmena predaja pomognuta povijesnim temeljima koja kaže kako je padom Bosne 1463. godine zarobljeno i u Carigrad odvedeno oko 30.000 bosanske mladeži. Među njima je bila i Ljiljana, lijepa kći Stjepana Dobrete, koja je dospjevši u sultanov harem izmolila od sultana ferman kojim se Stjepanu Dobreti daruje vlastelinstvo, nazivano prije Zapadne Vrhovine. Tu je Stjepan Dobreta i umro, te je ukopan u selu Zapeće. Na spomeniku što mu ga 1773. godine podiže fra Marko Dobretić, franjevački provincijal i bosanski biskup, piše da je umro 1472. godine doživjevši 98 godina. Poslije njegove smrti vlastelinstvo razdijeliše njegovi sinovi, te Juri pripadoše Dobretići, Pavi Pavlovići, Boji Bojtačići, a Vlatku Vlatkovići koji se 1852. godine prozvaše Zubovići.
Naseljena mjesta
Brnjići, Bunar, Davidovići, Dobretići, Donji Orašac, Gornji Orašac, Kokalovići, Kričići-Jejići, Melina, Mijatovići, Milaševci, Pavlovići, Prisika, Slipčevići, Vitovlje Malo, Vukovići, Zapeće, Zasavica i Zubovići.
Gospodarstvo
Nadaleko poznati "Vlašićki sir" je najpoznatiji proizvod pougarskih stočara, prije rata. Nažalost, danas "Vlašićki sir" proizvode, u izuzetno malim količinama (s obzirom na njegovu kvalitetu i prehrambenu vrijednost), isključivo pojedinci, takoreći za vlastite potrebe, nažalost ne i u komercijalne svrhe.
Slavni ljudi
Stjepan Dobreta, srednjovjekovna "persona", moglo bi se reći utemeljitelj Dobretića ili možda, bolje reći, sela Zapeće, jer, legenda kaže, da se tamo skrivao bježeći pred Turcima, a najveći misterij skriva se u pitanju, "otkud je došao?", dakle "pougarski pionir", mogli bismo reći... Drugi "slavni Pougarac" bijaše, a i danas je, Fra Mrako Dobretić, bosanski biskup, koji dade izgraditi spomenik Stjepanu Dobreti baš u Zapeću...
Unguraș, Dumbrăvița
Unguraș je naselje u Rumuniji u okrugu Maramureš u opštini Dumbrăvița.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 489 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 240 m.
Castelvecchi, Siena
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 554 m.
Opština Gurghiu, Mureș
Gurghiu je opština u Rumuniji u okrugu Mureš.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 568 m.
Hiouchi, California
Hiouchi je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 301 stanovnika.
Rotiglio, Ancona
Rotiglio je naselje u Italiji u provinciji Ancona, u regiji Marche.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 30 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 187 m.
San Ambrosio, Huehuetla
San Ambrosio je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Hidalgo, u opštini Huehuetla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 951 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 717 m.
Opština Santiago Apóstol, Oaxaca
Santiago Apóstol je opština u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 604 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 1482 m.
Sand Hill, Oklahoma
Sand Hil je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Oklahoma.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 395, što je 27 (-6,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Rezidualna jaka nuklearna sila
Rezidualna jaka nuklearna sila je sila koja djeluje između dva ili više nukleona, pa time veže protone i neutrone u atomskoj jezgri. Njezino djelovanje se uglavnom može objasniti kao razmjena lakih mezona, kao što su pioni, međutim danas se smatra posljedicom fundamentalne jake nuklearne sile, pa je prema tome i dobila naziv.
Donji uzdužni mišić
thumb|desno|200px|Donji uzdužni mišić Donji uzdužni mišić je parni mišić jezika, koji je u vidu uske trake postavljen između genioglosnog i hioglosnog mišića. Pripaja se na malom rogu podjezične kosti i glosohioidnoj opni, a odatle se prostire unapred i završava na dubokoj strani sluzokože vrha jezika.
Inervisan je od strane hipoglosnog živca, a osnovna uloga mu je promena oblika jezika, odnosno skraćivanje njegovog uzdužnog prečnika i povlačenje vrha nazad i naniže.
Tierra Blanca, Teloloapan
Tierra Blanca je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Teloloapan.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 239 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1662 m.
Dame Gruev
Damjan (Dame) Jovanov Gruev (Дамјан Јованов Груев, Дамян Йованов Груев; Smiljevo, 17. januar 1871. – Rusinovo, 23. decembar 1906.), bio je makedonski učitelj, revolucionar i jedan od osnivača Makedonske revolucionarne organizacije. Grueva se smatra nacionalnim herojem kako u Severnoj Makedoniji, tako i u Bugarskoj.
Biografija
Gruev potiče iz Demir Hisara, iz sela Smiljeva, gde je rođen 1871. godine. Završio je šesti razred u Solunskoj bugarskoj gimnaziji Sv. Kirila i Metodija. U januaru 1888. godine pridružio se grupi Petra Pop Arsova i sa 19 članova putovao u Beograd na poziv srpskog društva Sveti Sava, gde su završili gimnaziju. Društvo Sveti Sava je finansiralo njegovo školovanje na Velikoj školi. Isključen je iz škole 1891. godine i napustio Beograd i otišao u Sofiju, gde je upisao Visoko sveučilište. Isključen je 1891. godine i iz bugarske škole. U Sofiji se sa nekoliko istomišljenika udružio u ložu „Družba“, čijoj je plan bio promena 23. člana Berlinskog kongresa. Nakon ubistva ministra finansija u vladi Kneževine Bugarske, Hrista Belčeva, 27. marta 1891. godine Bugari su uhapsili Damijana Grueva i njegove drugove. U aprilu 1891. godine otputovao je u Makedoniju, gde mu u Bitolju odbiju molbu za mesto učitelja, ali je uspeo da dobije to mesto u rodnom Smilevu. Taj posao nastavi u Prilepu, Solunu (1893.). Tu je glavni incijator za osnivanje MROa 23. oktobra 1893. Damijan Gruev postane sekretar i računovođa te tajne organizacije, koja je kasnije promenila ime u VMRO. Sam Gruev je rekao da je organizacija napravljena po uzoru Unutrašnja revolucionarna organizacija Hrista Boteva, Vasila Levskog i Georgija Benkovskog.
Postavljen je za učitelja u Štipu za školsku godinu 1894/1895. godine, gde upoznaje Goce Delčeva i Tošeja Delivanova.
Godine 1897. u Solunu je osnovano „Društvo protiv Srba“ čiji je cilj bio da „ognjem i mačem iskoreni Srbe iz Makedonije“. Na čelu ovog društva je bio Damjan Gruev. mini|Srpski izveštaj o smrti Dame Gruev, kako navodi jedan od njegove čete, koji je uspeo da se spasi. (Januar 9, 1907)Organi vlasti Osmanskog carstva su ga 1897. godine proterale iz Soluna u Bitolj gde je 6. avgusta 1900. osuđen na 10 godina zatvora. Iako je bio u zatvoru rukovodio je VMRO. Godine 1902. prebačen je u drugi zatvor u Bodrum kale, gde upoznaje Hrista Tatarčeva, Hrista Matova, Pere Toševa, Ivana Hadži Nikolova. Amnestiran je već u proleće 1903. "'Paša efendija, obraćam ti se... Makedonci (kao Dame Gruev) drže svoju reč, a ti, naime, treba da naučiš od nas pravila vojne časti... Nadamo se da ćemo sopstvenim snagama uništiti vaše hrabre vojnike i možda neće biti daleko čas, kada će sunce slobode zasjati nad krvlju natopljenom Makedonijom'"Na kongresu u Smilevu maja 1903. godine izabran je pored Borisa Stefanova i Atanasa Lozančeva za glavnog rukovodioca Ilindanskog ustanka bitoljskog okružja. Dana 9. septembra 1903. poslao je pismo u Bugarsku, gde moli za pomoć. Posle propasti Ilindenskog ustanka javlja se razdor među makedonskim dejcima, koji se razdeliše na tri frakcije. Gruev i saborci Delčev, Petar Acev i Sugarev ističu program "Makedonija - Makedoncima! - i nikom drugom". Javlja se između te tri grupe veliko neprijateljstvo, koje dovodi do međusobnih izdaja i ubistava. Godine 1904. Gruev je zarobljen od srpskog vojvode Micka Krstića i bio njegov "rob" u Poreču, ali je na incijativu Pere Toševa, u srpskom predstavništvu u Sofiji, ubrzo pušten. Gruev je izabran za predsednika CK-a oktobra 1905. na Rilskom kongresu.
Damjan Gruev je poginuo 23. decembra 1906. u selu Rusinovo prilikom borbe sa turskom poterom. Navodno su ga izdali Turcima - Sarafisti. Po drugom izvoru on je "ubit v Maleševsko v 1907. g."