cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Watchmen
Moore je iskoristio priču kako bi zrcalio zabrinutost tog vremena - Hladni rat - kao i kritiku koncepta superjunaka. Čuvari su smješteni u alternativnu historiju gdje su se superjunaci pojavili 1940-ih i 1960-ih, te pomogli SAD-u da pobjedi u Vijetnamskom ratu. Pošto Amerika sve više klizi prema nuklearnom ratu sa SSSR-om 1985., kostimirani osvetnici i slični superjunaci su zakonom zabranjeni te natjerani ili da se umirove ili da rade za vladu. Radnja se odvija oko osobnih drama i unutarnjih borbi protagonista koji istražuju ubojstvo jednog njihovog bivšeg člana, kao i zavjeru jednog lika koji pokušava spriječiti Treći svjetski rat i ujediniti svijet kako bi zavladao mir.
Kreativno, Čuvari se oslanjaju na strukturu priče. Gibbons je koristio tablu od devet kvadratića po stranici te koristio neke simbole, kao što je "smajli". Sva izdanja, izuzev zadnjeg, koriste u fiktivne dokumente u privitku koji daju priči pozadinu, a naracija se miješa i sa drugom pričom, fiktivnim gusarskim stripom Priče crnog jedrenjaka, koje čita jedan od sporednih likova. Strukturiran kao nelinearna naracija, priča skače kroz prostor, vrijeme i radnju.
Komercijalni uspjeh, Čuvari su stekli priznanje kritičara te ga neki čak smatraju najboljim stripom svih vremena. Nakon dva desetljeća pokušaja da se strip ekranizira, redatelj Zack Snyder je 2009. uspio završiti filmsku adaptaciju, Watchmen. Objavljena je i video igra, Watchmen: The End is Nigh. 2012., DC Comics je počeo objavljivati strip serijal Prije Čuvara, koji je prednastavak izvornog stripa, iako bez sudjelovanja Moorea i Gibbonsa. Čuvari su jedini strip koji se našao na Timeovom popisu "100 najboljih romana" na engleskom jeziku objavljenim od 1923., te se našao na #91 mjestu na popisu "100 najboljih stripova 20. stoljeća" koji je sastavio Strip žurnal.
Povijest objavljivanja
Čuvare, koje je napisao Alan Moore a ilustrirao Dave Gibbons, je prvi objavio DC Comics kao serijal u 12 brojeva od rujna 1986. do listopada 1987. Kasnije je ujedinjen ujedinstven strip te u knjigu sa mekim koricama koju je objavio Warner Books, sestrinsko poduzeće DC-a, 1987.
U veljači 1988., DC je objavio limitirano izdanje sa tvrdim koricama koje je dizajnirao Graphitti Design, a koji je sadržavao 48 stranica popratnog sadržaja, među kojima su i izvorni prijedlog priče te umjetnički koncept autora. 2005., DC je objavio Absolute Watchmen, izdanje sa tvrdim koricama u velikom izdanju. Pod nadzorom Davea Gibbonsa, Absolute Watchmen uključuju Graphitti materijale kao i obnovljene i ponovno obojene stranica Johna Higginsa. Novi tisak prvog izdanja Čuvara sa izvornom cijenom iz 1986. od 1,50 $ kao dio njegovog "Milenijskog izdanja".
2012., DC je objavio prednastavak serijala, koji se odvija oko ranijih pustolovina junaka prije događaja izvornog stripa. Godine 2017., DC Comics je započeo s izdavanjem i nastavka stripa, naslova Doomsday Clock, koji je spojio Čuvare s likovima iz DC-jevog stripovskog svemira.
Uvod
Priča je smještena u alternativnu povijest koja podsjeća na svijet 1980-ih. Glavna razlika je prisutnost ljudi koji su se maskirali u superjunake. Razlika počinje 1938. godinom. Njihova pojava dovela je do promjene povijesti Amerike koja je pobjedila u Vijetnamskom ratu dok se Richard Nixon uspješno plasirao kao predsjednik po četvrti put. Iako se zovu "superjunaci", ti likovi su u stvari obični ljudi koji se bore za pravdu, a jedini lik koji ima stvarne supermoći je Dr. Manhattan. Njegovo postojanje dalo je SAD-u stratešku prednost nad SSSR-om, što je pak povećalo napetosti između te dvije države. S vremenom, superjunaci su postali omraženi jer se zločini i dalje javljaju, zbog čega je usvojen amandman iz 1977. kojim su stavljeni izvan zakona. Iako su se mnogi likovi umirovili, Dr. Manhattan i Komedijaš su ostali u opticaju kao agenti vlade, dok Rorschach nastavlja kažnjavati zlikovce podzemlja te time izaziva uhićenje od policije.
Priča
Nakon Blakeova sprovoda, Dr. Manhattan je optužen u jednom TV intervjuu da je nenamjerno uzrokovao rak svojim bivšim kolegama, koji su u umeđuvremenu svi oboljeli od te opake bolest. Manhattan se tako uzruje da odlazi sa Zemlje u dobrovoljni egzil na Mars. Međutim, jednom bez njega kao glavnog američkog aduta, SSSR to iskorištava kako bi izvršio invaziju Afganistana te gomilao tenkove u Istočnoj Njemačkoj. To pak navodi predsjednika Nixona da otiđe u podzemni bunker te sa osobljem raspravlja o tome koliko bi dio SAD-a preživio u slučaju sovjetskog nuklearnog raketiranja. Adrian Veidt naizgled zamalo preživi atentat u kojem se suoči sa počiniteljem te ga ubije, dok je Rorschachu smješteno da je ubio Moloha, bivšeg zlikovca.
Pošto smatra da više nema nikakve bliskosti sa Manhattanom, te ju bez njega američka vlada više ne želi financijski uzdržavati, Juspeczyk zamoli Dreiberga za smještaj u njegovom domu, što on prihvati; započinju ljubavnu vezu, opet obuku kostime da upotrijebe Dreibergovu letjelicu da spase ljude od požara u zgradi. Zajedno također provale u zatvor tijekom nereda te uspiju izbaviti Rorschacha od tamo. Dr. Manhattan se pojavi te Juspeczyk teleportira na Mars kako bi raspravljao o smislu života kako bi razumio da li se uopće isplati spasiti svijet o potencijalnog nuklearnog rata, pošto su mu mrtvi atomi zanimljiviji od ljudi koje više ne razumije zbog svojih supermoći. Tijekom svađe, Juspeczyk shvaća da je Blake, koji je jednom pokušao silovati njenu majku, izvornu Svilenu Sablast, zapravo njen biološki otac nakon što su ovi spavali po drugi put, dobrovoljno. Ovo otkriće, koje odražava složenost ljudskih osjećaja i odnosa, iznenadi Dr. Manhattana u tolikoj mjeri da odluči ponovno procijeniti svoj stav i pomoći ljudima na Zemlji.
Natrag u New Yorku, Noćna Ptica i Rorschach nastavljaju otkrivati zavjeru koja ih navodi da je Adrian Veidt zapravo iza svega. Rorschach to zapiše u svoj dnevnik te ga preda mjesnim desničarskim novinama, New Frontiersmanu. Njih dvoje potom u letjelici odlaze na Antarktik, jer je tamo Veidt sagradio izoliranu kupolu usred snijega i leda. Jednom tamo, žele uhititi Veidta, ali im on objasni da ima plan kojim želi spasiti svijet od nuklearnog rata između SAD-a i SSSR-a tako da fingira napad vanzemaljaca iz druge dimenzije na New York. Nada se da će time ujediniti čovječanstvo, koje će zaboraviti na svoje razlike te potom raditi na zajedničkoj sigurnosti. Veidt otkrije i da je ubio Blakea, koji je počeo pričati o planu, i smjestio egzil Dr. Manhattana tako što je zarazio njegove bivše kolege, te fingirao atentat na samoga sebe kako bi bio izvan sumnje. Sve je to učinio kako nitko ne bi otkrio njegov plan a on u međuvremenu na miru klonirao umjetno biće, ogromnu hobotnicu, koja će stvoriti razaranje u New Yorku. Noćna Ptica i Rorschach smatraju ga ludim, ali Veidt je već izvršio plan - teleportirao je hobotnicu koja je ubila tri milijuna ljudi New Yorka.
Kada Dr. Manhattan i Juspeczyk stignu u New York, primjete masovno uništenje i mrtve, kao i ogromno mrtvo biće sa krakovima. Odlaze potom do Veidtove kupole, ali ih on zaustavlja puštanjem vijest sa tucet TV kanala: vijest o napadu izvanzemaljaca prekinuo je sve nesuglasice, doveo do povlačenja SSSR-a iz Afganistana te uveo svjetski mir pošto su se ljudi ujedinili protiv nove opasnosti iz druge dimenzije. Zbog toga, svi odluče šutjeti o tome, izuzev Rorschacha koji odbija kompromis sa laži te krene objaviti to svijetu, ali ga ubija Dr. Manhattan. Manhattan otkriva kako se Dreiberg i Juspeczyk ljube te hoda po vodi bazena sve do zida, čime se popne do Veidta na katu. Veidt ga pita da li je učinio ispravnu stvar, a Manhattan mu odgovori da "ništa nikada ne završava", nakon čega odlazi u svemir. Svijet se smirio a novine pišu kako se Robert Redford planira kandidirati za novog predsjednika. U New Frontiersmanu, urednik prigovara pošto je sada zabranjeno negativno pisati o Rusima, te zamoli pomoćnika da nađe nešto čime će popuniti sadržaj novina. Pomoćnik rukom krene prema gomili pisma čitatelja, ne znajući da je među njima i Rorschachov dnevnik.
Odjek
Čuvari su postali jedini strip koji se pojavio na popisu "100 najboljih romana" koji je sastavio Time 2005., a Timeov kritičar Lev Grossman opisao je priču kao "uzbudljivo, srcedrapajuće čitanje i prijelomni rad u razvoju mladog medija." Strip žurnal ih je stavio na 91. mjesto na listi 100 najboljih engleskih stripova 20. stoljeća.
1988., Čuvari su osvojili nagradu Hugo u kategoriji "Ostali oblici" ZF-a.
Coasta Vâscului, Câmpeni
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 133 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 849 m.
Jovan XIV Carigradski
Jovan XIV Kalekas (Ίωάννης ΙΔ' Καλέκας) (o. 1282-1347) bio je vaseljenski patrijarh Carigrada od 1334. do 1347. Poznat je kao žestoki protivnik isihazma odnosno teoloških stavova Grigorija Palame. Također je od 1341. godione bio aktivni sudionik bizantskog građanskog rata kao član frakcije regenta Jovana V Paleologa, a protiv Jovana VI Kantakuzina.
Život
Nakon zaređenja je postao štićenik Jovana Kantakuzena, glavnog ministra na dvoru cara Andronika III Paleologa. Oko godine 1332. je postao arhiepiskop Soluna. Patrijarhom je postao 1334. godine.
Tri godine kasnije je Varlam, monah iz Hore i rodom iz Kalabrije posjetio Svetu Goru i doznavši za prakticiranje isihazma, postao zgrožen, te otpočeo kampanju protiv nje i Grigorija Palame. Spor je među bizantskim svećenstvom izazvao takve podjele da je 1341. godine Andronik III, koji je podržavao Palamu, sazvao Peti carigradski sabor.
Crkveni spor je koincidrao sa borbom za prijestolje izazvanom Andronikovom smrću. Patrijarh se priključio frakciji oko Ane Savojske koja je htjela da carem postane malodobni Jovan V, te je u tu svrhu Jovan XIV imenovan regentom. Glavni Anin suparnik bio je Jovan VI Kantakuzin, koji je postepeno, uz pomoć osmanskog emira Orhana, stekao nadmoć nad Aninom frakcijom, te se 1346. okrunio za cara u Adrianopolju te u februraru 1347. ušao u Carigrad.
Taj je događaj koincidrao sa sinodom na kome je Jovan XIV svrgnut. Car je svrgnutog patrijarha dao protjerati. Novi je patrijarh postao Isidor I, sljedbenik Grigorija Palame i zagovornik isihazma.
San Giorgio di Eores, Bolzano
San Giorgio di Eores je naselje u Italiji u provinciji Bolzano, u regiji Trentino-Alto Adige.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 211 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1478 m.
Găneasa, Găneasa, Olt
Găneasa je naselje u Rumuniji u okrugu Olt u opštini Găneasa.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 4074 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 107 m.
Boyle, Mississippi
Bojl je grad u američkoj saveznoj državi Misisipi.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 650, što je 70 (-9,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
El Caracolito, Las Margaritas
El Caracolito je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Las Margaritas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 160 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 258 m.
Mina Fría, Choix
Mina Fría je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sinaloa, u opštini Choix.
El Nacimiento, Salamanca
El Nacimiento je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Salamanca.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 682 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1733 m.
Glicidna kiselina
Glicidna kiselina je organsko jedinjenje, koje sadrži 3 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 88,062 Da.
Piedras Grandes, Tonayán
Piedras Grandes je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tonayán.
Malcantone, Modena
Malcantone je naselje u Italiji u provinciji Modena, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 48 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 22 m.
Camotla, Calnali
Camotla je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Hidalgo, u opštini Calnali.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 183 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 809 m.
La Tauna, Arteaga
La Tauna je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Arteaga.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 19 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 558 m.
Los Sauces, La Yesca
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1212 m.
Guamuchilera, La Yesca
Guamuchilera je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Nayarit, u opštini La Yesca.
Xalta, Cuetzalan del Progreso
Xalta je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla, u opštini Cuetzalan del Progreso.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 406 m.
Prijedlog zakona o amandmanu trideset i četvrtom na Ustav (o bračnoj jednakosti) iz 2015.
Prijedlog zakona o amandmanu trideset i četvrtom na Ustav (o bračnoj jednakosti) iz 2015. (engl. Thirty-fourth Amendment of the Constitution (Marriage Equality) Bill 2015), peti prijedlog zakona u 2015., odnosno prijedlog amandmana na ustav Irske radi provođenja mandata koji sadrži odredbu o istospolnom braku.
U januaru 2015. vlada Fine Gaela i laburista uputila je Oireachtasu prijedlog zakona, koji je bio prihvaćen u martu, tj. na vrijeme za referendum određen da se održi 22. maja 2015.; svi ustavni amandmani moraju se staviti na referendum.
Referendum
Vlada namjerava 22. maja 2015. održati simultane referendume, jedan o prijedlogu zakona o braku i jedan o ustavnom amandmanu radi smanjenja dobi za kandidaturu za predsjednika. Prijevremeni izbori za Dáil u Carlow-Kilkennyju održat će se isti dan.
Tekst prijedloga zakona
Prijedlogom zakona koji je upućen, predlaže se umetanje novog stavka 4. u članak 41. Ustava. Tekst bi glasio:
"Brak mogu u skladu sa zakonom sklopiti dvije osobe bez razlike s obzirom na njihov spol."
Vjetroagregat
mini|300px|desno|Vjetroagregat pretvara [[kinetička energija|kinetičku energiju vjetra u električnu energiju.]] mini|300px|desno|Primjer jedne [[vjetroelektrana|vjetroelektrane kod grada Tehachapija u Kaliforniji gdje je instalirano više od 5000 vjetroagregata koji proizvode oko 1,3 TWh električne energije godišnje.]] mini|desno|300px|[[Heronova vjetrenjača koja je pokretala orgulje.]] mini|desno|300px|Vjetroagregat iz 1888., koji se koristio za dobivanje električne energije, a sagradio ga je Charles Brush ([[SAD).]] mini|300px|desno|Karakteristike [[snaga|snage od nekoliko različitih vjetroagregata.]] mini|300px|desno|[[Tlak|Stupac zraka s označenim brzinama pri prolasku kroz turbinu vjetroagregata.]] mini|300px|desno|Primjer vjetroagregata s horizontalnom osi vrtnje. mini|300px|desno|Primjer [[Priobalna vjetroelektrana|priobalnog vjetroagregata s horizontalnom osi vrtnje.]] mini|300px|desno|Primjer turbine s vertikalnom osi vrtnje, a ovdje se radi o [[Darrieusova turbina|Darrieusovoj turbini.]] mini|300px|desno|Stvarni izgled Savoniusove turbine. mini|300px|desno|[[Darrieusova turbina|H – Darrieusov rotor.]] mini|300px|desno|Brzine vjetra u svijetu. Prosječna brzina vjetra jedan je od glavnih čimbenika za odabir položaja vjetroagregata. mini|desno|300px|[[Priobalna vjetroelektrana Lillgrund (Švedska).]] mini|300px|desno|Prvi veći [[Plutajuća vjetroelektrana|plutajući vjetroagregat Hywind, koji je sklopljen u Stavangeru (Norveška), prije nego je postavljen u Sjevernom moru.]] mini|desno|300px|[[Vjetroelektrana Trtar-Krtolin.]] mini|desno|300px|[[Vjetroelektrana Ravne 1 na Pagu.]] mini|desno|300px|[[Mali vjetroagregat u Bristolu.]]
Vjetroagregat (ijek.) ili vetroagregat (ek.), rotirajući stroj koji pretvara kinetičku energiju vjetra prvo u mehaničku, a zatim preko električnih generatora u električnu energiju. Pri tome se rotor vjetroturbine i rotor električnog generatora nalaze na istom vratilu. Vjetroagregat je još poznat pod nazivima vjetroturbina i vjetrogenerator, a u stvari vjetroagregat se sastoji od vjetroturbine i vjetrogeneratora. Mnogi ga još nazivaju i vjetroelektrana, što nije sasvim točno, pošto pojam vjetroelektrana označava niz blisko smještenih vjetroagregata, najčešće istog tipa, izloženih istom vjetru i priključenih posredstvom zajedničkog rasklopnog uređaja na električnu mrežu.
Povijest vjetroagregata
Prvi uređaji pokretani vjetrom napravljeni su s namjerom da automatiziraju i olakšaju procese mljevenja pšenice i pumpanja vode. Najstariji poznati uređaji pojavili su se u Perziji oko 200 godina pr. Kr.. Između 5. i 9. stoljeća po Kr. u Perziji se pojavljuju uređaji koji su koristili dizajn s vertikalnom osi vrtnje. Vjeruje se da im je zadaća bila pumpanje vode. Prve vjetrenjače pojavljuju se u Zapadnoj Europi u 14. stoljeću i koriste dizajn s horizontalnom osi vrtnje. Sve do kraja 19. stoljeća vjetrenjače se i dalje koriste za mljevenje pšenice i pumpanje vode, a najviše ih je bilo u Europi (Danska i Nizozemska), te u Perziji i Afganistanu. Prvi vjetroagregat s namjenom proizvodnje električne energije izgradio je Charles F. Brush u američkom gradu Clevelandu u Ohiu. Ta vjetrenjača imala je promjer od 17 m i 144 lopatice od cedrovog drveta. 1891. Dane Poul La Cour je razvio prvi vjetroagregat koji je pratio načela aerodinamičkog dizajna. Predhodnik suvremenih tubina s horizontalnom osi pušten je u pogon 1931. godine u Jalti, na području bivšeg SSSR-a. Bio je to 100 kilovatni generator, priključen na 6,3 kV mrežu.
Tijekom sedamdesetih, te posebice osamdesetih godina prošlog stoljeća, vjetroagregati su prešli s kućne i agrikulturalne upotrebe na masovniju upotrebu u vjetroelektranama s jedinicama snage od 50 do 600 kW. Do ranih devedesetih većina vjetroelektranskih instalacija se odnosila na Kaliforniju, gdje gradnja vjetroelektrana doživljava pravi procvat, ali se pojavljuju i neki loši dizajnerski koncepti (primjerice Mehrkam) ili nedovoljno razvijeni koncepti (ESI-54). U Europi i Aziji trend korištenja vjetroagregata rastao je polaganije kroz osamdesete i rane devedesete. Veća cijena električne energije i izvrsni resursi vjetra stvorili su malo ali stabilno tržište u Sjevernoj Europi. Nakon 1990. tržište se većinom premjestilo na Europu i Aziju, te je instalirano više tisuća MW snage iz vjetroelektrana.
Energija vjetra
Sva obnovljiva energija dolazi od Sunca. Sunce prema Zemlji zrači oko 5,25 kWh/m2 na dan (Sunčeva konstanta je 1,366 kW/m2). Oko 1 do 2% energije koja dolazi od Sunca pretvara se u energiju vjetra. To je primjerice od 50 do 100 puta više od energije pretvorene u biomasu, od svih biljaka na Zemlji. Vjetroagregat dobiva ulaznu snagu pretvaranjem sile vjetra u okretnu silu koja djeluje na lopatice rotora. Količina energije koju vjetar prenosi na rotor ovisi o površini kruga koji čini rotor u vrtnji, brzini vjetra i gustoći zraka. Pri normalnom atmosferskom tlaku i pri temperaturi od 15 °C zrak teži otprilike 1,225 kg/m3, ali se povećanjem vlažnosti i gustoća povećava. Također vrijedi da je zrak gušći kada je hladniji nego kad je topliji. Na visokim nadmorskim visinama tlak zraka je niži, pa je zrak rjeđi. Vjetroturbina iskrivljuje putanju vjetra i prije nego što vjetar dođe do lopatica rotora. To znači da se ne može iskoristiti sva energija iz vjetra (Betzov zakon). Krivulja izlazne električne snage prikazuje ovisnost proizvedene električne snage o brzini vjetra. Uobičajeno je da vjetroagregati počinju raditi pri brzinama od 3 do 5 m/s, nazivna snaga im je na 12 - 15 m/s, a obustava rada nastupa pri brzini vjetra između 20 i 25 m/s (neki i do 30 m/s) zbog mogućnosti mehaničkih oštećenja.
Način rada
Masa zraka je određena s gustoćom \rho ,površinom kroz koju struji A, brzinom v i vremenom t ,dakle vrijedi. Snaga vjetra je derivacija kinetičke energije po vremenu, pa time dobijemo izraz za raspoloživu snagu vjetra:
Algebarskim proračunom dobije se da je snaga dobivena iz vjetra jednaka:
Sada možemo definirati koeficijent snage C_p kao omjer snage preuzete od strane rotora i snage vjetra:
Koeficijent snage ukazuje na efikasnost turbine baziranu isključivo na konceptu stupca zraka, zanemarujući stvarne uvjete, te neizbježne mehaničke i elektroničke gubitke. Ako deriviramo koeficijent snage i izjednačimo ga s nulom (odnosno tražimo njegov maksimum) dobijemo da je maksimalna vrijednost faktora a jednaka 1/3, odnosno pri toj vrijednosti od a C_p iznosi 16/27 , odnosno 0.59. Ovo ograničenje je poznato pod nazivom Betzov zakon, odnosno Betzov koeficijent. Dakle, on označava maskimalnu teoretsku iskoristivost vjetropotencijala. Maksimalna praktična iskoristivost se kreće od 35% do 45%.
Ovime smo pojasnili kako vjetroagregat preuzima energiju vjetra, a sada još moramo pojasniti kako ju pretvara u električnu energiju. Naime, na osovinu vjetroturbine je vezan električni generator direktno ili indirektno preko prijenosnika. Mogu se koristiti i asinhroni i sinhroni generatori. Asinhroni su jeftiniji izvedbom pa se i češće koriste. Sinhroni imaju bolje pogonske karakteristike, pa se i oni nerijetko koriste unatoć većoj cijeni. Dakle, vjetroturbina preko lopatica energiju vjetra pretvara u okretni moment vratila koji preko zupčastog mijenjača okretni moment predaje električnom generatoru koji ga pretvara u električnu energiju. Zakretni mehanizam postavlja lopaticu na optimalni kut. Vjetroagregati posjeduju mehanizam koji u suradnji s anemometrom preko nazubljenog prstena cjeli ustroj turbine postavlja okomito na pravac vjetra. Glavno vratilo ima disk kočnicu koja zaustavlja turbinu u slučaju prevelike brzine vjetra. Rad cijelog sustava nadzire elektronički kontrolni sklop.
Vrste vjetroagregata
Vjetroagregati se prema osi vrtnje mogu podijeliti na one s vertikalnom osi vrtnje (eng. VAWT-Vertical Axis Wind Turbine) i na one s horizontalnom osi vrtnje (eng. HAWT-Horizontal Axis Wind Turbine). Većina komercijalnih vjetroagregata priključenih na mrežu je horizontalnog tipa. Izvedbe s vertikalnom osi su mnogo rijeđe.
Vjetroagregati s horizontalnom osi vrtnje
Turbine s horizontalnom osi vrtnje su one čija je os vrtnje paralelna sa smjerom struje vjetra i tlom. Većina komercijalnih turbina je ovog tipa. Najčešće su izvedbe s 3 lopatice, a ponekad se mogu vidjeti i izvedbe s 2 lopatice. One imaju rotor, vratilo i električni generator smještene u kabini na vrhu visokog stupa, te moraju biti okrenute direktno prema vjetru, za što se koristi senzor uparen sa servo motorom. HAWT turbine se mogu podjeliti na one koje gledaju prema vjetru i na one koje gledaju od vjetra. Velika većina gleda prema vjetru, jer na taj način izbjegava utjecaj turbulencija koje nastaju iza turbine. Osnovna prednost HAWT turbina koje gledaju od vjetra je ta što se u njih ne moraju ugrađivati mehanizmi za zakretanje turbine, ali nisu toliko pouzdane i trajne kao "obične" HAWT turbine.
Uobičajeni moderni vjetroagregati
Kao što je već napomenuto, većina modernih vjetroagregata ima 3 lopatice i elektronički sustav koji ih usmjerava prema vjetru. One imaju veliku obodnu brzinu (nekoliko puta veću od brzine vjetra), visok stupanj iskoristivosti, te dobru pouzdanost. Lopatice se najčešće boje u sivu boju kako bi se stopile s okolnim oblacima. Lopatice mogu biti duge od 20 pa sve do 50 i više metara. Prognoze kažu da će se do 2010. pojaviti vjetroagregati s promjerom lopatica od 180 metara, koje će imati snagu izmešu 8 i 12 MW. Čelični tornjevi variraju visinom od 60-ak pa sve do 100 i više metara visine. Općenito je dizajn tornja važan faktor kod vjetroagregata s horizontalnom osi. To je zato što na višoj nadmorskoj visini vjetar struji brže. Ilustracije radi, s dvostrukim povećanjem nadmorske visine, brzina vjetra se povećava 10% po danu, te čak između 20% i 60% po noći. Za vjetroturbine s horizontalnom osi vrtnje najčešće se uzima da je visina tornja 2 do 3 puta veća od duljine lopatica. Lopatice se vrte brzinom od 10 do 22 okretaja po minuti. Ta brzina se pomoću prijenosnog sustava (reduktor) uvećava i predaje električnom generatoru. Sve vjetroelektrane opremljene su sustavom za zaustavljanje turbine kod prevelikih brzina vjetra, čime se sprijećava potencijalno oštećenje turbine.
Vjetroagregati s vertikalnom osi vrtnje
Njihova glavna značajka je što im je os vrtnje postavljena vertikalno. Glavna prednost ovakve konstrukcije je da turbina ne treba biti uperena direktno u vjetar da bi bila učinkovita. To je prednost na lokacijama gdje je smjer vjetra dosta promjenjiv. Dakle VAWT turbina može iskoristiti energiju iz različitih smjerova vjetra. Vjetroturbine s vertikalnom osi mogu biti postavljene bliže tlu i ne trebaju im visoki tornjevi, zbog čega su pristupačnije za održavanje. Loša strana toga je ta da su brzine vjetra na manjim nadmorskim visinama dosta manje, što za sobom povlači činjenicu da je manje energije raspoloživo za pretvorbu. Uz to, strujanje zraka blizu tla i drugih objekata je često turbulentno, što sa sobom nosi nezgodne pojave kao što su vibracije, te brže trošenje ležajeva i kraći životni vijek kao njihovu posljedicu. Međutim, ako se vjetroagregat postavi na krov zgrade, ona preusmjereava strujanje vjetra što značajno povećava (ponekad i udvostručuje) brzinu strujanja.
Podvrste vjetroagregata s vertikalnom osi vrtnje
VAWT turbine se mogu grubo podjeliti na Darrieusove i Savoniusove turbine. Nijedna od njih danas nije u široj komercijalnoj upotrebi. Postoje još neki i drugi tipovi.
Spiralna Gorlov turbina
Gorlov turbina je nastala kao dizajnersko unapređenje Darrieusove turbine. Ona koristi spiralne lopatice. Ona rješave neke probleme Darrieusove turbine, kao prvo, može se sama pokrenuti, odnosno ne treba joj vanjski električni izvor, te su smanjene vibracije i buku. Po iskoristljivosti (do 35%) je usporediva s najboljim VAWT turbinama.
Giromill
Ovo je još jedan podtip Darrieusove turbine koji koriste ravne lopatice, a ne zakrivljene. Navodno su ruski znastvenici uspjeli unaprijediti iskoristljivost ove turbine na čak 38 %.
Savoniusova turbina
Savoniusova turbina izumljena je u Finskoj. Karakterizira ju oblik slova S ako se gleda odozgo. Ova turbina se okreće poprilično sporo, ali stvara značajan okretni moment. Zbog svoje male okretne brzine nije pogodna za proizvodnju električne energije u većim količinama. Međutim, proizvedene su male Savoniusove turbine pretežno za kućnu upotrebu.
Lokacije
Vjetroagregati su iskoristivi na lokacijama gdje je prosječna brzina vjetra veća od 4.5 m/s. Idealna lokacija bi trebala imati konstantno strujanje vjetra bez turbulencija i s minimalnom vjerojatnosti naglih olujnih udara vjetra. Lokacije se prvo selektiraju na osnovi karte vjetra, te se onda potvrđuju praktičnim mjerenjima. Možemo ih podjeliti na kopnene, priobalne i lokacije na moru.
Lokacije na kopnu
Kopnene instalacije vjetroagregata najčešće se nalaze u brdovitim područjima barem 3 kilometra udaljene od obale. One se najčešće smještaju na vrh brda ili padine, jer na taj način iskorištavaju takozvanu topografsku akceleraciju koju vjetar dobije prelazeći preko uzvisine. Ta dodatna brzina vjetra radi značajnu razliku po pitanju proizvodnje električne energije. Posebna pažnja se mora posvetiti točnom postavljanju turbina, jer ponekad mala visinska razlika može imati značajan utjecaj na proizvodnju električne energije. Često je instalacija vjetroagregata dosta kontroverzno pitanje, zbog toga što neke lokacije koje su pogodne za instalaciju vjetroturbine imaju veliku prirodnu ljepotu ili su ekološki značajne (primjerice stanište različitih vrsta ptica.
Priobalne lokacije
Priobalne lokacije nalaze se unutar radijusa od 3 km od mora ili na moru unutar 10 km od kopna. Ove lokacije su jako pogodne za instalaciju vjetroagregata, zbog vjetra proizvedenog zbog različitog zagrijavanja kopna i mora. Najčešća pitanja vezana uz ovakve instalacije vjetroelektrana vezana su uz migraciju ptica, utjecaj na morski život, troškove i mogućnosti transporta i vizualnu estetiku.
Lokacije na moru
To su one lokacije koje su udaljene više od 10 km od kopna. Vjetroinstalacije na tim lokacijama su manje napadne i izgledom i bukom. Činjenica da voda (a posebice duboka voda) ima manju površinsku "hrapavost" od kopna jako utječe na brzine vjetra, koje su mnogo veće na moru. Faktori snage Cp su mnogo veći kod takvih instalacija. Kod lokacija s produženim plićinama (kao primjerice u Danskoj), vjetroelektrane je lako instalirati, međutim to baš i nije slučaj kod lokacija koje nemaju takve karakteristike. Opčenito govoreći, morske instalacije vjetroagregata su načelno skuplje od kopnenih. To je zbog toga što su im tornjevi viši kada se uračuna dio ispod vode i što je sama izgradnja skuplja. Proizvedena električna energija se do kopna prenosi putem podmorskog kabela. Održavnje je također skuplje, a mora se paziti i na zaštitu od korozije, zbog čega se često dodaju dodatni premazi i katodna zaštita. Takve turbine su najveće turbine u pogonu i predviđa se da će njihova veličina (i insalirana snaga) i dalje rasti. Vjetroelektrane smještene na moru znaju imati i više od 100 vjetroagregata.
Visinske vjetroelektrane
Koncept visinskih vjetroelektrana se zasniva na iskorištenju energije vjetra u višim slojevima atmosfere. One predstavljaju dizajnirani koncept vjetroelektrana koji su na različite načine podignuti u visinu bez potpore tornja. Možemo ih podijeliti u dvije skupine: one za iskorištavanje vjetra na nižim visinama te na one koje to mogu na višim visinama. Tijekom posljednjih 20 godina napravljeno je nekoliko desetaka projekata i koncepata od kojih se istaknula nekolicina koje imaju šanse za realizaciju. Zajedničko im je to što su predviđene za iskorištavanje vjetra na visinama većim nego što to mogu vjetroelektrane montirane na tlu, mogućnost montaže na bilo kojoj lokaciji na svijetu te su u potpunosti ekološki prihvatljive, budući da ne ispuštaju stakleničke plinove. Visinske vjetroelektrane na taj način mogu proizvoditi električnu energiju 90% vremena, dok bi one na zemlji to činile maksimalno 35% vremena. To bi rezultiralo pojeftinjenjem električne energije i zahtjevalo bi manje vjetroelektrana za istu količinu električne energije.
Današnja situacija i budući trendovi u razvoju vjetroagregata
Vjetroelektrane proizvode više od 1% ukupne proizvedene električne energije. U 2007. dodano je 19,7 MW snage iz vjetroelektrana. S tim dodanim kapacitetima ukupan kapacitet vjetroelektrana u svijetu iznosi 93 849 MW na kraju 2007. Stopa porasta instalirane snage vjetroagretgata za 2007. iznosi 26,6%, a u 2006. instalirani kapacitet je porastao za 25,6%. Ta instalirana snaga proizvodi oko 200 TWh električne energije godišnje, što je otprilike 1,3% ukupne proizvodnje. U nekim zemljama i regijama vjetroelektrane sudjeluju s više od 40% proizvedene električne energije. Na području vjetroenergetike zaposleno je 350 000 ljudi diljem svijeta. U razdoblju između 1998. i 2007. ukupna instalirana snaga vjetroelektrana povečala se deseterostruko. Europa vodi s 61% od ukupne instalirane snage, slijede Amerika s 20% i Azija s 17%. Od pojedinih zemalja vodeće su Njemačka (22 GW), SAD (16 GW) i Španjolska (15 GW).
Krajem 2010. na svijetu je bilo instalirano oko 197 GW vjetroagregata, a godišnji prirast je bio oko 35 - 40 GW (37 642 GW 2010.). Kina je preuzela vodeće mjesto u godišnjoj količini instalacija s udjelom većim od 50%, a i vodeće mjesto u ukupno instaliranoj snazi, gdje je obišla SAD. U Europi prva dva mjesta drže Njemačka i Španjolska. Sektor vjetra u svijetu je tokom 2010. napravio prometa 40 milijardi eura, a u industriji vjetra je bilo zaposleno oko 670 000 ljudi. Najveći udio energije vjetra u ukupnoj proizvodnji je u Danskoj (21%), Portugalu (18%) i Španjolskoj (16%).
Najveći svjetski proizvođač vjetroagregata je trenutačno danski Vestas, drugi je kineski Sinovel, a prate ih američki GE, i kineski Goldwind. Na petom mjestu je njemački Enercon. Treba napomenuti da su moderni vjetroagregati napravljeni potpuno u skladu s zahtjevima električnih prijenosnih i distribucijskih mreža, odnosno prema pravilima funkcioniranja istih, te gotovo po svemu imaju osobine klasičnih elektrana. Jedina iznimka je intermitentnost samog izvore energije.
Ekonomija
Cijenu energije vjetra određena je cijenom instalacije same turbine, kamatnoj stopi na uložen novac i količini proizvedene energije. Moderni vjetroagregati koštaju između 900 - 1200 eura/kW, znatnije veća od investicijske cijene plinsko-parne termoelektrane (550 - 850 eura/kW), sumjerljivo elektranama na ugljen. Ta cijena se odnosi na velike vjetroelektrane koje sadrže mnogo velikih jedinica, dok je cijena manjih jedinica veća. Još prije desetak godina vjetroelektrane su bile neisplativ izvor električne energije, jer tada cijenom i snagom nisu mogle konkurirati dominantnim tehnikama proizvodnje električne energije. Danas je situacija znatno drugačija zahvaljujući unaprijeđenju tehnologije proizvodnje, zbog koje se visina cijene električne energije dobivene iz vjetroelektrane približila prihvatljivim vrijednostima. JOš krajem 80-ih godina cijena električne energije dobivene iz vjetroelektrana iznosila je 38 centi/kWh, dok je 2003. ta cijena pala na samo 3 centa/kWh. Danas je uobičajena cijena između 4 i 6 centi/kWh (sredinom 2009. cijena temeljne električne energije na lajpciškoj burzi EEX bila oko 4,5 eurocenta/kWh, a garantirana je otkupna cijena vjetroelektrične proizvodnje u Hrvatskoj bila od 8,9 do 9,6 centa/kWh (0,65 - 0,71 kn/kWh), a u Europi između 5,7 i 12,7 centa/kWh). Osnovno nastojanje stručnjaka je smanjenje cijene proizvodnje energije na 2 do 3 centa/kWh. Time bi vjetar kao energetski izvor postao konkurentan elektranama na fosilna goriva, odnosno iskorištenje energije vjetra bi podrazumijevalo prodor obnovljivih izvora energije na svjetskom tržištu energenata. Budući da Europa nema dovoljnu kontrolu tržišta fosilnih goriva, zadnjih 10 godina može se uočiti njezino intenzivno istraživanje i gradnja postrojenja koja koriste alternativne izvore energije, a kao najrazvijenije među njima ističe se iskorištavanje vjetra.
Vjetroagregati u Hrvatskoj
Vjetroelektrane u Hrvatskoj su započele svoj razvoj još 1988., kada je Končar postavio prvi vjetroagregat u brodogradilištu Uljanik, koji se i danas tamo nalazi, no onda je razvoj istoga obustavljen. Danas Končar ima postavljen prvi prototip svog modernog vjetroagregata na lokaciji Pometeno brdo u blizini Splita i pokušava uhvatiti korak s ostalim poznatim proizvođačima vjetroagregata.
Promatrajući karakteristike vjetra na prostoru Hrvatske, može se zaključiti da Hrvatska ima na desetke područja koja imaju zadovoljavajući vjetropotencijal za izgradnju elektrana. Mjerenja određenih karakteristika vjetra (brzina, smjer, učestalost) pokazala su kako je za iskorištavanje energije vjetra povoljnije područje Jadrana od kontinentalnog dijela Hrvatske. Stoga su prve hrvatske vjetroelektrane izgradene upravo na tom području. Za projekte vjetroelektrana je do sada iskazano najviše interesa na područjima Zadarske, Šibensko-kninske, Splitsko-dalmatinske i Dubrovačko-neretvanske županije.
U Hrvatskoj je trenutno 12 vjetroelektrana koje su u normalnom radu (lipanj 2014.) i koje isporučuju električnu energiju u elektroenergetski sustav Hrvatske. Instalirana snaga svih vjetrolektrana je 280 MW, u radu je 148 vjetroagregata koji isporučuju godišnje oko 810 GWh električne struje. Za usporedbu Termoelektrana Plomin ima snagu 330 MW i isporučuje godišnje oko 2173 GWh električne struje.
Mali vjetroagregat
Mali vjetroagregat je po načinu rada uglavnom jednak velikim vjetroagregatima i s razvojem industrije primjenjuju se novi materijali, čime se bitno poboljšala pouzdanost i raspoloživost uređaja. Paralelno s razvojem velikih vjetroagregata počeli su se razvijati i mali vjetroagregati kao zasebno tržište. Iako ovakav sustav zahtijeva prilična početna ulaganja, cijenom je postao konkurentan tradicionalnim izvorima energije, ako se uzme u obzir cijeli životni vijek postrojenja i izuzeće troškova priključka na električnu mrežu. Malim vjetroagregatima se smatraju jedinice do 10 kW, koje su namijenjene zadovoljenu energetskih potreba na razini kućanstva.
Dijelovi vjetroagregata
Glavni dijelovi vjetroagregata su: rotor ili vjetroturbina (sastoji se od glavčine, vratila i lopatica – obično 3 lopatice), kočioni sustav, elementi za uležištenje sporohodnog vratila, upravljački i nadzorni sustav, električni generator, zakretnik ili oprema za zakretanje, kućište stroja ili gondola, stup, prijenosnik snage (obično multiplikator), temelj, transformator, spoj na elektroenergetski sustav i posebna oprema.
El Soldado, Carrillo Puerto
El Soldado je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Carrillo Puerto.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 93 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 172 m.
Doganale-Valcanneto, Roma
Doganale-Valcanneto je naselje u Italiji u provinciji Roma, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 18 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 79 m.
Sirgijan Paleolog
Sirgijan Paleolog Filantropen (, oko 1290–1334) je bio vizantijski aristokrata i vojskovođa mešanog kumanskog i grčkog porekla, koji je bio uključen u građanski rat između cara Andronika II Paleologa (vladao 1282–1328) i njegovog unuka Andronika III (vladao 1328–1341). Bio je lojalan samo sebi i svojim ličnim ambicijama, menjao je strane nekoliko puta, i završio veliki deo osvajanja Makedonije za srpskog kralja Stefana Dušana pre nego što su ga ubili Vizantinci.
Podrška Androniku III
mini|desno|150px|Car Andronik III Paleolog. U svojoj burnoj karijeri, Sirgijan je kao jedan od njegovih glavnih pristalica postao njegov neprijatelj.
Godine 1320, nakon smrti Mihaila IX Paleologa (najstariji sin Andronika II i savladar od 1295), njegov sin Andronik III je krunisan kao savladar od strane Andronika II. Iako je u početku bio popularan kod svog dede, mlađi Andronik i njegova pratnja mlade vlastele, kojoj je Sirgijan pripadao, je u to vreme izazvala nezadovoljstvo starijeg cara zbog svojih besmislica. Njihovi ispadi su kulminirali pogrešnom identifikacijom ubice carevog mlađeg brata, Manuela; razjaren, stariji Andronik je razreršio svog unuka titula, a time je otvoren duboki lični rascep između njih dvojice.
U to vreme, Sirgijan i Jovan Kantakuzin su kupili za sebe namesništva u Trakiji, gde je bilo ispunjeno nezadovoljstvom zbog starog cara, i brzo su mobilisali podršku za mlađeg Andronika. Zajedno sa Aleksejom Apokavkom i Teodorom Sinadenom, pripremili su se da zbace ostarelog Andronika II u korist njegovog unuka. Na Uskrs 1321. godine, mlađi Andronik je otišao u Hadrijanopolj, i izbio je ustanak. Sirgijan je vodio veliku vojku ka prestonici, što je primoralo starog cara na pregovore. Shodno tome, 6. juna 1321. godine, postignut je dogovor kojim je podeljena Vizantija. Mladi Andronik III je priznat kao savladar i data mu je Trakija da vlada njome kao kvazi-apanaž, postavivši svoju rezidenciju u Hadrijanopolj, a Andronik II je nastavio da vlada iz prestonice, Konstantinopolja, kao stariji car.
Sirgijan je bio nezadovoljan novim aranžmanima, osećajući da nije bio dovoljan nagraćen za svoju podršku Androniku III. On je takođe prezirao veću naklonost pokazivanu od mladog cara Kantakuzinu, i razvio je žestoko suparništvo sa potonjim drugom. Štaviše, hroničari takođe izveštavaju priču kako je Andronik III pokušao da zavede Sirgijanovu suprugu. U decembru 1321. godine Sirgijan je promenio stranu, pobegavši u Konstantinopolj. Nagrađen uzvišenom titulom mega duksa, uverio je Andronika II da nastavi rat protiv svog unuka. Međutim u julu 1322. godine, postignut je još jedan dogovor između dvojice Andronika, koji je postavio Sirgijana u neugodnu poziciju. Pošto su njegove sopstvene šeme propale, počeo je da planira ubistvo ostarelog Andronika II i preuzmanje prestola za sebe. Međutim, planovi su mu osujećeni a Sirgijan je osuđen na doživotnu zatvorsku kaznu.
Uprava u Makedoniji, dezerterstvo u Srbiju i smrt
Andronik III je konačno zbacio svog dedu 1328. godine i osigurao sebe kao jedinog cara. Sirgijan je oslobođen, i mogao je da se vrati u Andronikovu službu, u takvoj meri da mu je krajem 1329. godine bila poverena važna uprava Soluna, drugog najvećeg grada u Vizantiji, kao i uprava zapadne Makedonije i Albanije. Onda je ponovo osumnjičen za zaveru protiv dinastije Kanatakuzin, ali ovoga puta sa carevom majkom, caricom Marijom. Ona je živela u Solunu, gde je trebalo da pazi na Sirgijana; umesto toga, postala je toliko zaslepljena njime da ga je usvojila. Nakon smrti carice krajem 1333. godine zavera je razotkrivena, a Sirgijan je uhapšen i odveden u Carigrad da se suoči sa optužbama za izdaju. Sirgijan je ipak uspeo da pobegne i od suda se sklonio na dvor srpskog kralja Dušana.
Dušan je postavio Sirgijana na čelo velike srpske sile, sa kojom je 1334. godine napao vizantijsku Makedoniju. Sirgijanove sposobnosti kao vojskovođe, njegovo znanje rasporeda i raspolaganja vizantijske vojske, i prijateljstva koje je sačuvao sa nekoliko lokalnih vizantijskih oficira, imalo je kao posledicu brzo zauzeće mnogih važnijih vizantijskih gradova, uključujući Ohrid, Prilep, Strumicu i Kostur. Put je bio otvoren za napredovanje ka Solunu, a Sirgijanova vojska se ulogorila ispred gradskih zidina, okrenuta ka vizantijskim pomoćnim odredima. Obe strane su ostajale ulogorene suočavajući se na nekoliko dana, ali 23. avgusta 1334. godine, Sirgijan je namamljen od svog logora sa samo nekoliko pratilcaca i ubijen od Sfrancesa Paleologa, vizantijskog vojskovođe koji prešao namerno u srpski logor nekoliko dana ranije. Gubitkom svog glavnog vojskovođe, Srbi su se odlučili za mirovne pregovore sa Vizantijom, koji su međutim bili veoma bili veoma povoljni po njih jer su u njihovom posedu ostali mnogi gradovi koje je Sirgijan osvojio u severnoj Makedoniji.
Ocena
Sirgijanovve ambicije, neiskorenjiva kovanja zaveri i višestruke izdaje načanili su ga jednom od najmračnijih ličnosti tog perioda u očima istoričara savremenika i kasnijih istoričara: tako Nićifor Grigora upoređuje njegov beg u Srbiju sa Temistoklevim begom ka Persijancima, Donald Nikol povezuje ga sa Alkibijadom, a Angeliki Laju naziva ga „najvećim prisustvom zla“ građanskog rata.
Oznake za interpretaciju
Često na početku kompozicije, pored oznake za tempo, ili samostalno u njoj, koji objašnjavaju muzički sadržaj, tj. način na koji treba izvoditi delo. Oni se zovu oznake za interpretaciju - izvođenje (eng. expression marks i fr. nuances expressives).
Češće upotrebljavane oznake za interpretaciju:
affettuoso (afetuozo) = strasno, uzbuđeno agitato (aćitato) = nemirno amabile = ljupko, srdačno animato, con anima = vatreno, oduševljeno a piacere (a pjačere) = po volji, slobodno appassionato = strasno assai = vrlo brillante = sjajno, blistavov burlesco = šaljivo calmo = mirno cantabile = pevajući, raspevano capriccioso (kapričozo) = ćudljivo, zajedljivo comodo = komotno con = sa con brio = čilo con fuoco = vatreno con moto = sa pokretom, pokretno con passione = strasno delicato = nežno dolce (dolče) = slatko, ljubazno dolente = bolno energico (enerđiko) = odlučno eroico = srčano, junački espressivo, espr. = izrazito grandioso (grandiozo) = veličanstveno giocoso (đokozo) = veselo, razigrano grave = teško maestoso = svečano, uzvišeno ma non = ali ne marciale (marćale) = kao marš meno = manje meno mosso = sporije molto = vrlo non troppo = ne suviše parlando, recitativo = govoreći patetico = osećajno più = više più mosso = življe, brže poco a poco = malo po malo quasi = kao, nalik na scherzando (skercando) = šaljivo serioso (seriozo) = ozbiljno tranquillo = mirno, ujednačeno triste = tužno
El Real Blanco, Choix
El Real Blanco je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sinaloa, u opštini Choix.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 92 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1333 m.
Dover, Arkansas
Dover je grad u američkoj saveznoj državi Arkanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.378, što je 49 (3,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Neurogeni šok
Neurogeni šok vrsta je distributivnog šoka koji nastaje kao posledica smanjenja ili supresije simpatičkog tonusa. Ovaj šok karakteriše se oštećenjem periferne regulacije vazomotornih refleksa krvnih sudova i negativnom inotropnim dejstvom na srčani mišić, zbog teškog cerebralnog (moždanog) oštećenja. Uglavnom nastaje kod neuroloških oboljenja, pre svega nakon povreda glave i kičmene moždine, praćenih teškim oštećenjima i narušenih funkcija centralnog nervnog sistema.
Njegov tok manje je dramatičan od svih drugih oblika distributivnog šoka. Neurološka trauma sama po sebi retko je jedini uzrok teškog, protrahiranog šoka. Zato je u dijagnostici neophodno tragati za ostalim povredama i uzrocima šoknog stanja.
Patofiziologija
Mehanizam nastanka neurogenog šoka tumači se oštećenjima periferne regulacije vazomotornih refleksa krvnih sudova i negativnim inotropnim delovanje na srčani mišić zbog teškog oštećenja mozga.
Klinička slika
Kliničkom slikom neurogenog šoka dominiraju simptomi i znaci vezani uz neurološku simptomatologiju (povreda glave). U simptomatici ovog oblika šoka pored opštih simptoma prisutni su neurološki poremećaji nastali kao posledica neuroloških oboljenja ili češće neurotraume.
Terapija
Ako hipotenzija ne reaguje na infuziju tečnosti, ona se može tretirati sa alfaadrenergicčnim lekovima, a prateća bradikardija (usporen rad srca) može se koriagovati atropinom koji treba da blokira preovlađujući uticaj parasimpatikusa. Veoima važno je što pre podići sistolni arterijski pritisak na oko 140 -{mm Hg}-, da bi se obezbedila adekvatna perfuzija moždanog tkiva.
U većina slučajeva neurogeni šok, sa hipotenzijom uspešno se rešava u roku od 24 do 48 sati.
La Misericordia, San Diego de la Unión
La Misericordia je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini San Diego de la Unión.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 157 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2011 m.
Pallecuchi, Guachochi
Pallecuchi je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Guachochi.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2242 m.
Motorăști, Câmpeni
Motorăști je naselje u Rumuniji u okrugu Alba u opštini Câmpeni.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 108 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 645 m.
Doctor Belisario Domínguez, Las Margaritas
Doctor Belisario Domínguez je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Las Margaritas.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 165 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2064 m.
Kserofiti
Kserofi (od grčke sintagme xerosphuton / ξηϱόςφυτόν, xeros= suh, phuton = biljka) je ime za biljke koje su prilagođene životu u suhim predjelima ili fiziološki nepovoljnim staništima (slano ili kiselo tlo) pomoću mehanizama za sprječavanje gubitka vode ili za spremanje raspoložive vode.