cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dinastija Nanda
thumb|250px|Carstvo Nanda u svom maksimalnom teritorijalnom opsegu pod vladavinom Dhana Nande circa 323. pne. Carstvo Nanda je nastalo od kraljevstva Magadha u Drevnoj Indiji za vrijeme 5. i 4. vijeka pne.. U svom zenitu, Nande su imale vlast od Bengala na istoku, Balučistana na zapadu, a na jugu najvjerojatnije do današnje Karnataka. Carstvo Nanda je srušio mladi pustolov po imenu Chandragupta Maurya, kasnije poznat kao osnivač Maurijskog Carstva.
Moscow Mills, Missouri
Moskou Mils je grad u američkoj saveznoj državi Misuri.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.509, što je 767 (44,0 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Izopropil metoksi pirazin
Izopropil metoksi pirazin je organsko jedinjenje, koje sadrži 8 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 152,194 Da.
Li Jingxuan
Li Jingxuan (李敬玄) (615–682), formalno Vojvoda Wenxian od Zhaoa (趙文憲公), bio je kineski velikodostojnik u službi dinastije Tang, koji je služio kao kancelar za vrijeme vladavine cara Gaozonga. Bio je poznat po svojim organizacijskim sposobnostima te se istekao uspješnim vođenjem civilne uprave. Međutim, godine 678. je, usprkos javnog negodovanja, imenovan komandantom vojske koja je vodila pohod protiv Tufana. Nakon što je poražen, bio je degradiran; kasnije je rehabilitiran, ali se nikada nije vratio na svoju dužnost.
De viris illustribus
De viris illustribus (na latinskom: "O znamenitim ljudima") je naziv za knjige i druga tzv. egzemplarna književna djela, koja se sastoje od niza kratkih biografija i/li anegdota vezanih uz znamenite ličnosti iz prošlosti koje bi trebale dati moralni primjer čitatelju. Takva vrsta djela se prvi put pojavila u rimskoj književnosti otkada datiraju brojna djela s naslovima De viris illustribus i De hominibus illustribus. Tradiciju rimskih pisaca su nastavili kršćanski pisci sa svojim prikazima života svetaca i mučenika, a u srednji vijek|srednjem vijeku takva djela također slave i vrline viteštva. Novi zamah takve književnosti je nastao u italijanskoj renesansi kada su autori takvih djela bili Petrarca i Boccacio.
Rigatella I, Chieti
Rigatella I je naselje u Italiji u provinciji Chieti, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 68 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 305 m.
Buyeo Yung
Buyeo Yung (615–682) bio je princ države Baekje, jednog od Tri kraljevstva Koreje, odnosno sin i prijestonasljednik kralja Uije, njenog posljednjeg vladara. Krunskim princem je imenovan 644. godine. Prije nego što je stupio na prijestolje, godine 660. su državu Baekje osvojile trupe države Silla uz pomoć kineskih trupa dinastije Tang. Princ Buyeo Yung je zarobljen i odveden u kinesku carsku prijestolnicu Luoyang. Tamo je ostao sve dok Bochim i Doksin nisu digli ustanak protiv Kineza kako bi obnovili državu Baekje; nakon poraza ustanika je kineska vlada odlučila iskoristiti princa kako bi njegovim autoritetom smirila svoje nove podanike. Buyeo Yung je imenovan guvernerom "Kapetanije Ungjin" (Hangul:웅진도독부 Hanja:熊津都督府), područja bivše države. Na tom je mjestu kratko ostao, jer su Kineze odatle istjerale trupe države Silla. Buyeo Yung se vratio u Luoyang i tamo ostao do smrti.
Bitka kod Kranona
Pozadina
Lamijski rat je započeo godinu dana ranije kada se Grčkom proširila vijest o smrti Aleksandra Velikog, što je u Ateni i drugim polisima shvaćeno kao prilika za oslobađanje od makedonske hegemonije. Atena je pod oružje stavila veliki broj najamnika, a pridružile joj su se i snage mnogih drugih polisa, čime je stvorena vojska kojoj se Antipater, makedonski guverner Grčke, nije mogao adekvatno suprotstaviti s obzirom da su najbolje i najbrojnije makedonske snage bile u Aziji, ali i zbog neočekivane odluke dotada Makedoniji vjernih Tesalaca da se priključe pobunjenicima. Antipater je prisiljen na povlačenje u utvrđenu Lamiju odakle ga je početkom godine izbavio novopridošli kontingent makedonskih snaga pod Leonatom, koji je tom prilikom poginuo. Nakon što je neutralizirana atenska ratna mornarica, omogućen je dolazak trećeg, još većeg kontingenta pod Kraterom čime se ravnoteža u ljudstvu trajno preokrenula u makedonsku korist. Antipater i Krater su odlučili svoju nadmoć iskoristiti te pokrenuli marš na jug. Pobunjeničke snage su se koncentrirale kako bi im se suprotstavile kod mjesta Kranon u Tesaliji.
Tok bitke
Atenski vojskovođa Antifil odlučio je protiv Makedonaca iskoristiti iskusnu i kvalitetnu tesalijsku konjicu. Bitka je tako otpočela kao konjički okršaj. U trenutku kad su konjičke snage bile angažirane u međusobnoj borbi, Antipater je pokrenuo pješadiju, i vrlo brzo se iskazala makedonska brojčana premoć. Grčke snage su se počele povlačiti te uspostavile novu liniju na obližnjem brežuljku kako bi pružile posljednji otpor. Vidjevši povlačenje pješadije, grčka konjica se također povukla i raspršila.
Posljedice
Iako su grčke snage na brežuljku još uvijek mogle pružati otpor, i Antifil i konjički komandant Menon iz Farsala su zaključili kako je makedonska premoć previše očita. Antifil je zato sljedeći dan poslao Antipateru izaslanstvo tražeći uvjete predaje. Antipater je, međutim, odbio pregovarati s pobunjenicima kao savezom, te umjesto toga zatražio da svaki od polisa pregovara zasebno. Dok su pobunjenici nastojali odlučiti kako na to reagirati, makedonske snage su nesmetano osvajale pobunjene tesalijske gradove, što je mnoge od polisa natjeralo da prihvate Antipaterove uvjete i tako napuste pobunjenički savez.
Atena je tako na kraju ostala napuštena od svih saveznika i prisiljena prihvatiti bezuvjetnu kapitulaciju. Demosten i Hiperid, vođe antimakedonske stranke u Ateni, su osuđeni na smrt; Makedonija je uspostavila garnizon u Ateni, a demokratsko uređenje je zamijenjeno oligarhijom na čelu s Fokionom.
Gostivar
Gostivar (makedonski: Гостивар, albanski: Gostivari, turski: Gostivar ) je grad od 35 847 stanovnika na zapadu Republike Makedonije u Pološkoj kotlini. Sjedište je istoimene Opštine Gostivar, koja ima 81 042 stanovnika (po popisu iz 2002.)
Geografija
thumb|left|220px|Novi dio grada Gostivar leži na padinama Šar Planine u južnom, višem dijelu Pološke kotline (Gorni polog).
Pored Gostivara nalazi se selo Vrutok, gdje je izvire rijeka Vardar na visini od 683 metara, koja zatim teče kroz Gostivar, dijeleći ga na pola.
Historija
mini|levo|300px|Gostivar 1928. godine Gostivar se prvi put spominje u jednoj povelji srpskog kralja Milutina iz 1313 godine pod imenom Banjska (Banjica), i to kao selo na južnom dijelu Pološke kotline sa oko 200 stanovnika. U istoj se povelji govori i o Gostivarskom manastiru.
Gostivar se kao selo spominje i za vladavine Cara Dušana i to pod imenom Belika, to je tada bilo ime i rijeke Vardar.
U 14. st. Gostivar je podpao pod vlast Otomanskog carstva.
Prvi poznati beg Gostivara bio je albanac Kara Mustafa Paša (Kemankeš), veliki vezir Otomanskog carstva od 1638 do 1644, za vrijeme vladanja ludog sultana Ibrahima.
Ebu Bekirovu džamiju srušio je njegov stric Ismail Aga da na istom mjestu izgradi ljepšu i veću, do nje je izradio i Saat kulu (toranj sa satom), zato se njegova džamija zove Saat džamija. (rekonstruirana je 1920 i 1944)
U prvoj polovini 19. st. Pološku kotlinu i Tetovo posjetio je austrijski geolog i putopisac Ami Boué. On je zapisao da se pored Tetova nalazi veliko selo Gostivar.
No već 1874 godine, Gostivar je gradić, sa sajmenim danom (svaki utorak) koji ima 400 kuća sa 2 000 stanovnika.
Rastu naselja doprinjelo je i to što je postao upravno središte otomanske kaze Gostivar.
Nakon balkanskih ratova Gostivar se našao kao i ostala Makedonija u Kraljevini Srbiji.
Nakon Prvog svjetskog rata u sastavu je Kraljevine SHS te kasnije Jugoslavije
Privreda
Tradicionalno Gostivar je bio zanatsko trgovački grad za svoju poljoprivrednu okolicu.
Danas u Gostivaru rade ove veće tvornice i pogoni: Tvornica vatrostalnih materijala Silika (1958 ), Mermeri (1956), tvornice tekstila Dekon (1948) i  Goteks (od 1958), Mesna industrija Gorni Polog (1960), Žito Šar i Hidrocentrala Mavrovo (od 1957).
Značajan prihod od nekih 500 000 eura donose brojni ljetni posjetioci Gostivara i okolnih sela, po nekim podatcima ima ih čak 20 000 (to su ljudi porijeklom iz Gostivara i okolice, a koji danas žive i rade u inozemstvu).
Turizam
Nedaleko od Gostivara, na putu za Kičevo i Ohrid, nalazi se selo Vrutok pored kojeg se nalazi izvor najveće makedonske rijeke Vardar.
Pored Gostivara na nekih 26 km nalazi se Nacionalni park Mavrovo na planini Bistra u čijem je sklopu jedno od najboljih skijališta u Makedoniji Zare Lazarevski.
Kako Gostivar leži na obroncima Šarplaninskog masiva planinarima je ishodišna točka za penjanje i izlete na obližnje planine Korab (2764 m) i Bistru (2 163 m). thumb|desno|280px|Pogled na Pološku kotlinu i grad Gostivar
Stanovništvo
Gostivar ima multietničko stanovništvo, tako da se kao službeni jezici koriste makedonski, albanski i turski jezik.
Po posljednjem popisu stanovništa Gostivar je imao 35 847 stanovnika, a njihov sastav bio je slijedeći:
Gevgelija
Gevgelija ([d͡ʑeʋd͡ʑělija], makedonski: Гевгелија, [ɡɛvˈɡɛlija]; srpskohrvatski: Đevđelija), grad na jugu Republike Makedonije, blizu granice sa Grčkom; 15 685 st. Gevgelija leži na desnoj obali rijeke Vardar. Sjedište je istoimene Opštine Gevgelija, koja ima oko 9684 stanovnika (po popisu iz 2002.)
Historija
mini|levo|250px|Gevgelija 1930. godine Kraj oko Gevgelije ljudsko je stanište od antike, pored Gevgelije nalazi se arheološko nalazište Vardarski Rid iz prahistorije. Za vrijeme 14. vijeka Gevgelijski kraj potpao je pod vlast Otomanskog carstva.
Od tad potječe ime naselja, ono je po legendi nastalo od događaja sa jednim dervišem kojeg su seljani htjeli otjerati, a on ih je zbog toga stao proklinjati. Na to su ga oni stali zvati gel-geri što je na turskom značilo nešto kao ma dođi (vrati se). Dakle od tog gel-geri nastalo je ime grada Gevgelija.
Još 1860. godine Gevgelija je imala samo 800 stanovnika, i bila je selo, no već za jednu deceniju broj stanovnika se gotovo udvostručio. Važan događaj u razvoju i rastu naselja bio je dolazak željezničke pruge baruna Hirscha 1873. Od dolaska pruge Gevgelija postaje važno trgovište svoje okolice, tako da je 1886. godine Gevgelija je i službeno proglašena gradom i postala je upravno središte svoga kraja (Kaze Gevgelija) od 68 naselja u Solunskom vilajetu.
Tada je u gradu živjelo 3000 stanovnika, grade se upravne zgrade, u gradu je vojni garnizon, svega četiri godine kasnije (1890) u Gevgeliji živi 4000 stanovnika, оd njih su 3600 Makedonci, а ostali su Turci, Romi i Čerkezi.
Makedonski revolucionar Goce Delčev osnovao je osobno oblasni komitet VMRO-a u gradu, 14. jula 1895. godine.
Nakon Drugog balkanskog rata 1913. Gevgelija je podpala pod tadašnju Kraljevinu Srbiju. Velik dio grčkih stanovnika iselio se u Grčku u naselja neposredno uz granicu. Za Prvog svjetskog rata Gevgelijom vladaju Bugari, od 1915–1918, nakon toga Gevgelija ulazi u sastav novoosnovane Kraljevine SHS. Otada je dio Jugoslavije, uz prekid za Drugog svjetskog rata kada je ponovno u sastavu Bugarske, sve do Makedonskog osamostaljenja 1991. godine.
Geografija
Gevgelija leži na desnoj obali rijeke Vardar, u prostranoj istoimenoj kotlini između planina, Kožuv (2163 m) i Pajak. Kod Gevgelije rijeka Konska uvire u Vardar. Granični prijelaz sa Grčkom Bogorodica - Evzoni, udaljen je 3 km od grada. Gevgelija je međustanica na putu Solun – Skopje, udaljena je 70 km od Soluna, а 165 km оd Skopja. Gevgelija zbog blizine Egejskog mora ima sredozemnu klimu, te se uzgajaju i tipično mediteranske biljke.
Privreda
Okolica Gevgelije je od davnina bogat poljoprivredni kraj, nekad se uzgajalo puno dudova svilca, riže, a danas maslina, smokava, limuna, grejpfruta i šipka. Gevgelija ima i industriju osobito tekstilnu, najveći poslodavac je tekstilna tvornica Noel sa 1000 zaposlenih, ima čak 20-tak manjih tekstinih pogona mješovitog grčko-makedonskog kapitala.
Zbog blizine granice koju godišnje prođe više od 3 milijuna putnika u Gevgeliji se razvio tranzitni turizam. Tako danas u Gevgeliji ima puno kazina, pa grad zovu makedonski Las Vegas, jedan od najvećih je - Kazino Flamingo Hotel, gradi se još veći Sheraton Princes.
Stanovništvo
Po posljednjem popisu stanovništa iz 2002 godine Gevgelija je imala 15 685 stanovnika, od toga je bilo:
Hua Tuo
250px|right|thumb|Hua Tuo proučava majmunske pokrete
Hua Tuo (? - cca. 208) bio je znameniti kineski ljekar iz doba Istočne dinastije Han i Tri kraljevstva. Zapisi Tri kraljevstva i Knjiga Kasnijeg Hana navode da je Hua bio prva ličnost u Kini koja je koristila anesteziju za vrijheme kirurških operacija. U tu je svrhu koristito anestetičku smjesu kombinirajući vino sa mješavinom ljekovitog bilja poznatom kao mafeisan (麻沸散 dosl. "kuhani prašak od konoplje"). Osim što je stekao poštovanje kao kirurg i anestetičar, Hua Tuo je bio poznat po vještinama u akupunkturi, moksibustiji, travarstvo i medicinskim Daoyin vježbama. Razvio jeWuqinxi (五禽戲 "Vježba Pet životinja") proučavajući pokrete tigra, jelena, medvjeda, majmuna i rode.
Vigenèreova šifra
Vigenèreova šifra je otkrivana više puta. Metodu je prvi opisao Giovan Battista Bellaso; međutim, poslije, u 19. stoljeću ta je shema pogrešno pripisana Blaiseu de Vigenèreu, tako da je sad poznata kao "Vigenèreova šifra".
Šifra je dobro poznata zato što, iako je laka za razumijevanje i primjenu, početnicima izgleda kao neprobojna; tako je i dobila epitet fr. le chiffre indéchiffrable - neprobojna šifra. Stoga su mnogi pokušavali primijeniti sheme šifriranja, koje su u osnovi Vigenèreova šifra.
Povijest
Prva polialfabetska šifra, koju je napravio Leon Battista Alberti oko 1467. godine, koristila je metalnu šifarsku ploču za zamjenu šifarskih alfabeta. Albertijev sustav je mijenjao alfabete nakon nekoliko riječi, a zamjena je označavana slovom odgovarajućeg alfabeta u šifratu. Kasnije, u svom djelu Polygraphia iz 1508. Johannes Trithemius izumio je kvadratnu tablicu (tabula recta), ključnu komponentu Vigenèreove šifre. Međutim, on je dao samo rastući, krut i predvidljiv sustav zamjene šifarskih alfabeta.
Ono što je sada poznato pod imenom Vigenèreove šifre prvobitno je opisao Bellaso 1553. u svojoj knjizi ''La cifra del. Sig. Giovan Battista Bellaso''. Napravio je prema Trithemiusovoj tablici, ali je dodao ponavljajući ključ za promjenu šifarskog alfabeta za svako slovo.
Blaise de Vigenère 1586. objavio je svoj opis slične, ali jače šifre s "autoključem" na dvoru Henrika III. (kralj Francuske i Poljske). Poslije, u 19. stoljeću, pronalazak Bellasoove šifre je pogrešno pripisan Vigenèreu. David Kahn, u svojoj knjizi The Codebreakers - Razbijači kodova, kaže da je povijest "ignorirala ovaj važan doprinos i nazvala regresivnu i osnovnu šifru po njemu [Vigenèreu], iako on ništa nema s tim".
thumb|Reprodukcija šifarskog diska Konfederacije. Poznato je da postoji samo pet originala. Vigenèreova šifra je stekla reputaciju kao izuzetno jaka. Poznati pisac i matematičar Charles Lutwidge Dodgson (poznatiji kao Lewis Carroll) nazvao je Vigenèreovu šifru neprobojnom u svom djelu iz 1868. The Alphabet Cipher' - Alfabetska šifra. Časopis Scientific American je 1917. opisao Vigenèreovu šifru kao "nemoguća za prijevod". Ova reputacija je nezaslužena, jer je Kasiski još u 19. stoljeću potpuno razbio šifru, a poznato je da su je neki kriptoanalitičari povremeno razbijali još u 16. stoljeću.
Gilbert Vernam je pokušao popraviti razbijenu šifru (kreirajući Vernam-Vigenèreovu šifru 1918.), ali i bez obzira na to, šifra je za kriptoanalitičare i dalje bila ranjiva. Međutim, Vernamov rad je doveo do "jednokratnog bloka" (en. one-time pad), provjereno neprobojne šifre.
Opis
thumb|320px|Vigenèreova tablica, također poznata i kao tabula recta, može se koristiti za šifriranje i dešifriranje.
Kod Cezarove šifre, svako slovo alfabeta se pomjera za neki broj mjesta; na primjer, sa pomakom 3, slovo A postaje D, B postaje E itd. Vigenèreova šifra se sastoji od niza nekoliko Cezarovih šifara s različitim pomacima.
Na primjer, recimo da je otvoreni tekst koji treba šifrirati: Osoba koja šalje poruku bira ključ i ponavlja ga onoliko puta koliko je potrebno da odgovara dužini otvorenog teksta, npr, ključ LEMON: Prvo slovo otvorenog teksta A se šifrira koristeći alfabet iz reda L, koje je prvo slovo ključa. To se radi tako što se traži slovo u redu L i stupcu A Vigenèreove tablice, odnosno traženo slovo je L. Za sljedeće slovo otvorenog teksta se koristi sljedeće slovo ključa, slovo u presjeku reda E i stupca T je traženo slovo X. Po tom sustavu se nastavlja do kraja otvorenog teksta: Otvoreni tekst: ATTACKATDAWN Ključ:         LEMONLEMONLE Šifrat:        LXFOPVEFRNHR
Dešifriranje se vrši traženjem mjesta šifriranog slova u redu tabele, a kao slovo otvorenog teksta se uzima naslov stupca. Na primjer, u redu L, šifrovano L se nalazi u stupcu s naslovom A, koji se uzima kao prvo slovo otvorenog teksta. Sljedeće slovo se dešifruje traženjem slova X u redu E - ono se nalazi u stupcu T i to je traženo slovo otvorenog teksta.
Vigenèreova šifra može se predstaviti i algebarski. Ako se slovima abecede A do Z dodijele vrijednosti 0 do 25 i izvrši sabiranje po modulu 26, šifriranje se može napisati kao
a dešifriranje kao
(O - otvoreni tekst, S - šifrat, K - ključ)
Kriptoanaliza
thumb|400px|Vigenèreova šifra je učinkovita jer maskira karakterističnu učestalost slova otvorenog teksta, ali određeni uzorak ipak ostaje. Snaga Vigenèreove šifre, kao i svih polialfabetskih šifara je njena sposobnost otežavanja frekvencijske analize. Frekvencijska analiza je vještina dekriptiranja poruke brojanjem frekvencije slova šifrata i upoređivanje s frekvencijom slova normalnog teksta. Na primjer, ako se slovo K javlja najveći broj puta u šifratu čiji je otvoreni tekst na hrvatskom, može se pretpostaviti da K odgovara slovu A, jer je slovo A najčešće u hrvatskom jeziku. Korištenjem Vigenèreove šifre, slovo A će se zamjenjivati različitim slovima alfabeta na različitim mjestima u poruci i tako onemogućiti jednostavnu frekvencijsku analizu.
Osnovna slabost Vigenèreove šifre je njen relativno kratak i ponavljajući ključ. Ako kriptoanalitičar otkrije dužinu ključa, onda se šifrat može smatrati serijom Cezarovih šifri, koje se zatim pojedinačno jednostavno razbijaju. Testovi Kasiskog i Friedmana pomažu u određivanju dužine ključa.
Kasiskijev test
Friedrich Kasiski je 1863. prvi objavio uspješan napad na Vigenèreovu šifru, ali Charles Babbage je još 1854. razvio isti test. Na razbijanje Vigenèreove šifre Babbage je bio potaknut kad je John Hall Brock Thwaites objavio "novu" šifru u časopisu Journal of the Society of the Arts: kad je Babbage objavio da je to samo još jedna varijanta Vigenèreove šifre, Thwaites se razljutio i izazvao Babbagea da razbije šifru. Babbage je uspio dekripirati uzorak, za koji se ispostavilo da je pjesma "Vizija grijeha" Alfreda Tennysona, a korišten je ključ "Emily", ime Tennysonove žene. .
Test Kasiskog koristi činjenicu da će pojedine česte riječi vjerojatno biti šifrirane istim slovima ključa, pa će se u šifratu pojaviti ponovljene grupe slova. Na primjer, poruka šifrirana ključem ABCDEF neće istovjetno šifrirati crypto svaki put kad se pojavi u otvorenom tekstu:
Ključ:    ABCDEF AB CDEFA BCD EFABCDEFABCD Otvoreno: CRYPTO IS SHORT FOR CRYPTOGRAPHY Šifrat:   CSASXT IT UKSWT GQU GWYQVRKWAQJB
Šifrat u ovom primjeru nema ponovljene nizove slova koji odgovaraju ponovljenim nizovima otvorenog teksta. Međutim, ako je dužina ključa različita, kao u ovom primjeru:
Ključ:    ABCDAB CD ABCDA BCD ABCDABCDABCD Otvoreno: CRYPTO IS SHORT FOR CRYPTOGRAPHY Šifrat:   CSASTP KV SIQUT GQU CSASTPIUAQJB
onda je Kasiskijev test efikasan. Kod dužih poruka je test točniji, jer obično sadrži više ponovljenih segmenata. Sljedeći šifrat ima nekoliko ponovljenih segmenata i omogućuje kriptoanalitičaru da otkrije dužinu ključa:
Šifrat: DYDUXRMHTVDVNQDQNWDYDUXRMHARTJGWNQD Rastojanje između ponovljenog DYDUXRMH je 18. Stoga, pretpostavljajući da ponovljeni segmenti predstavljaju ponovljene segmente otvorenog teksta, nagovještava da ključ ima dužinu od 18, 9, 6, 3 ili 2 znaka. Razmak između NQD je 20 znakova. To znači da bi dužina ključa mogla biti 20, 10, 5, 4 ili 2 znaka (svi djelioci rastojanja su moguće dužine ključa - ključ dužine 1 je obična šifra pomeranja, gde je kriptoanaliza mnogo jednostavnija). Korištenjem presjeka ova dva skupa, može se zaključiti da je dužina ključa (gotovo sigurno) 2. Naravno, u praksi se nikad neće koristiti ključ dužine 1 ili 2, ovdje je naveden samo radi ilustracije.
Friedmanov test
Ovaj test (poznat i kao "Kapa test") je 1920. otkrio William F. Friedman. Friedman je za razbijanje šifre upotrijebio indeks podudarnosti (en. index of coincidence - I.C.), koji mjeri neravnomjernost frekvencije slova šifre. Ako znamo vjerojatnost \kappa_p da u dva nasumice izabrana teksta slova budu ista (za engleski oko 0,067) i vjerojatnost podudaranja nasumične selekcije alfabeta \kappa_r (1/26 = 0.0385), dužina ključa se može odrediti kao
iz uočene mjere podudarnosti
gdje je c veličina alfabeta (26), N je dužina teksta, a n_1 do n_c su frekvencije slova šifrata.
Ovo je samo aproksimacija čija točnost se povećava s dužinom teksta. U praksi će se probati različite dužine ključeva bliske procjenjenoj. Bolji pristup za šifre s ponovljenim ključem je da se šifrat kopira u tabelu koja ima onoliko stupaca kolika je pretpostavljena dužina ključa, a zatim da se za svaki stupac posebno izračuna indeks podudarnosti; kad se to uradi za svaku moguću dužinu ključa, najveći prosječni I.C. će odgovarati vjerojatnoj dužini ključa. Takav test može se dopuniti podacima iz Kasiskijevog testa.
Frekvencijska analiza
Kad se odredi dužina ključa, šifrat se dijeli u odlomke tako da svaki odlomak odgovara ključu za jedno slovo. Svaki dio je ekvivalentan šifratu jedne Cezarove šifre. Pomaci su određeni slovima ključa. Dalje se koristi metoda kojom se razbija Cezarova šifra.
Inačice
Inačica Vigenèreove šifre uzastopni ključ (en. running key) je također nekad smatrana kao neprobojna. Ova inačica kao ključ koristi blok teksta dužine otvorenog teksta. Pošto je ključ dugačak kao i poruka, testovi Kasiskog i Friedmana više ne vrijede - ključ se ne ponavlja. Friedman je 1920. prvi otkrio slabost ove inačice. Problem kod Vigenèreove šifre s uzastopnim ključem je što kriptoanalitičar ima statističke informacije o ključu (pod pretpostavkom da je blok teksta iz poznatog jezika) i ta osobina će se odraziti u šifratu.
Ako se rabi ključ koji je potpuno slučajan, ako je dugačak kao poruka i rabi se samo jednom, Vigenèreova šifra je teoretski neprobojna. U tom slučaju ključ, a ne šifra, osigurava kriptografsku otpornost, i ti sustavi se zajednički zovu "jednokratni blok" (en. one-time pad), nevezano za to koja šifra je primijenjena.
Vigenère je, u stvari, otkrio jaču šifru — šifru s autoključem, iako je njegovo ime vezano za jednostavniju polialfabetsku šifru. Te dvije šifre se često mješaju, a obje su nekad imale epitet fr. le chiffre indéchiffrable. Babbage je, u stvari, razbio jaču šifru s autoključem, dok se Kasiskom načelno daje zasluga za prvo objavljeno rješenje polialfabetske šifre s fiksnim ključem.
Otvoreno: SASTANAKUPODNE Ključ:   KLJUC Autoključ: KLJUCSASTANAKU Šifrat:  CLBNCFACNPBDXY
Jednostavnija inačica je da se šifriranje izvodi po metodi dekripcije Vigenèreove šifre, a dekriptiranje korištenjem šifriranja, metoda koja je poznata kao "Beaufortova varijanta" (Ser Francis Beaufort): S = K – O, a dešifriranje kao O = K – S, uz korištenje tzv. Sestrijeve tablice:
<tt>A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z</tt> <tt>Z Z Y X W V U T S R Q P O N M L K J I H G F E D C B A</tt> <tt>Y Y X W V U T S R Q P O N M L K J I H G F E D C B A Z</tt> . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . <tt>A  A Z Y X W V U T S R Q P O N M L K J I H G F E D C B</tt>
Usprkos očiglednoj jačini, Vigenèreova šifra u Europi nije bila u širokoj upotrebi. Gronsfeldova šifra je inačica koja je identična Vigenèreovoj šifri, osim što koristi 10 šifarskih alfabeta (koji odgovaraju znamenkama 0 do 9). Šifra je pojačana jer ključ nije riječ, ali je oslabljena jer koristi samo 10 šifarskih alfabeta. Usprkos toj slabosti, Gronsfeldova šifra bila je u širokoj upotrebi u Njemačkoj i u Europi.
Philippa Gregory
Filipa Gregori je engleska književnica, poznata po istorijskim romanima.
Detinjstvo i obrazovanje
Filipa je rođena u Keniji 1954. godine. Kada je imala dve godine, njeni roditelji su se preselili u Englesku. Gregorijeva je bila problematično dete, koje nije volelo školu, i premda ništa nije slutilo da će biti akademski obrazovana, završila je Univerzitet u Saseksu. Nakon toga je dve godine radila na -{BBC}- radiju, pa upisala Edinburški univerzitet, gde je stekla zvanje doktora u oblasti književnosti sedamnaestog veka. Predavala je na univerzitetima u Daramu, Midlsbrou, kao i na univerzitetu -{Open}-.
Književni rad
Pisala je romane čije su radnje smeštene u nekoliko različitih istorijskih perioda, iako se prvenstveno zanimala za period Tjudora, kao i period 16. veka. Čitanje brojnih romana smeštenih u 17. vek, navelo ju je da napiše bestseler trilogiju -{Wideacre}-, u kojoj piše o ljubavi prema zemlji, kao i o incestu.
1705 Tapio
1705 Tapio je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od priblino 10,68 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 2,864 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 1,733 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,245, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 7,704 stepeni, a orbitalni period iznosi 1273,454 dana (3,486 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 12,80 a geometrijski albedo 0,117.
Asteroid je otkriven. 1924. godine.
Veliki gorganski zid
mini|desno|250px|Karta gorganskog zida mini|desno|250px|Ostaci gorganskog zida mini|desno|250px|Opeke u zidu mini|desno|250px|Standardizirana pečena [[opeka]] Veliki gorganski zid (perz. دیوار بزرگ گرگان) je golemi fortifikacijski sustav u Iranu izgrađen tijekom partskog (3. v. pne. − 3. v.) i sasanidskog perioda (3. − 7. v.) zbog zaštite plodnih golestanskih polja od provala nomadskih konjica sa sjevernih stepa. Sa 195 km bio je najduži homogeni zid, duži od Antoninovog i Hadrijanovog zida zajedno, a nadmašen je tek 1000 godina kasnije kada je podignut Kineski zid. Obujmom od 12 milijuna m³ predstavlja najveću građevinu starog vijeka, peterostruko veću od Keopsove piramide. Konstrukcija Gorganskog zida sastojala se od desetaka milijuna standardiziranih pečenih opeka gotovo identičnih dimenzija koje su proizvedene na industrijskoj razini. Popratne građevine uz zid uključivale su 33 velike tvrđave, paralelni jarak, te složen sustav kanata i vodovoda za opskrbu iranske vojske.
Ime
Veliki gorganski zid imenovan je prema obližnjem gradu Gorganu po kojem je nazvana i usporedna rijeka Rud-e Gorgan odnosno ravnica Dašt-e Gorgan. Temeljem pogrešnih arheoloških pretpostavki, prvotno je desetljećima bio poznat pod eurocentričnim anakronizmom Aleksandrov zid (perz. Sad-e Eskandar), no kasnijim istraživanjima utvrđeno je da građevina nije makedonskog podrijetla. Lokalno je poznat i pod imenima Perozov zid (perz. Sad-e Pīrūz) i Anuširvanov zid (perz. Sad-e Anūšīravān), te pod nadimkom Crvena zmija (turkm. Qïzïl Yilan) kojeg je dobio na temelju boje opeka.
Popularna kultura
Gorganski zid spominje se u Crvenoj zmiji, jednoj od kratkih priča u knjizi Perzijske legende iransko-američke književnice M. Reid. U priči o mladom ljubavnom paru, siromašni mladić Hozroje pokušava osvojiti ruku Parinaz, djevojke iz bogate plemenitaške obitelji. Dobiva opasan zadatak pronalaska jaja u gnijezdu koje se krije daleko nad Gorganskim zidinama, no nakon višednevnog lutanja zidinama pronalazi gnijezdo i snalažljivo skida jaja koristeći se poslaganim opekama.
Nestajanje
Nestajanje se može odnositi na:
Chandler, Oklahoma
Čandler je grad u američkoj saveznoj državi Oklahoma.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.100, što je 258 (9,1 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Lamijski rat
Lamijski rat (323. pne.–322. pne.) je bio rat između Atine i njenih gradova-saveznika u Grčkoj protiv makedonske vrhovne vlasti i Antipatera, regenta Makedonije i Grčke. Ovo je zadnji rat u kom su Atinjani igrali centralnu ulogu i nakon poraza su izgubili svoju nezavisnost.
Pobuna je izbila nakon što su vesti o smrti Aleksandra Velikog u Vavilonu stigle do Grčke. Atina je započela ovaj rat govorima Leostenesa i Hiperida. Nakon što su im se pridružili gradovi u severnoj i centralnoj Grčkoj, oni su porazili Antipatera i primorali ga da se skloni u Lamiju, koju su nekoliko meseci opsedali grčki saveznici.
Nakon što su ga oslobodile snage pod komandom Leonatusa, Antipater je uspeo da izađe iz Lamije i vrati se u Makedoniju. Nakon što mu se pridružile Kraterove trupe, Antipater se sukobio sa grčkim saveznicima u bici kod Kranona u Tesaliji 5. septembra 332. pne. Iz bitke je kao pobednik izašao Antipater, Demosten je izvršio samoubistvo popivši otrov a Hiperidis je ubijen po Antipaterovom naređenju.
Ustanak u Baktriji i Sogdijani
Stabilnost koju je uživalo Aleksandrovo carstvo, u prvi mah, izgledala je potpuno ostvariva i odstranjena svih pokušaja podrivanja od strane starosedelačkih plemena, dok je grčki oslobodilački pokret bio u stanju hibernacije. Buđenje Grka je bilo postepeno, uslovljeno dezinformacijama o smrti Aleksandra Velikog. Neredi su tresli i Kirenaiku, na suprotnoj strani carstva, zbog mešanja grčkih najamnika u unutrašnje sukobe. 325. pne. godine u Baktriji i Sogdijani došlo je do pobune helenskih kolonista koji su pokušali da organizuju povratak u domovinu. Nošeni osećajem odbačenosti na kraj carstva i nostalgijom za rodnom zemljom, nisu mogli da podnesu život među ljudima koje su smatrali varvarima. Narodnost otpadnika nije bio čist grčki, već su se bunili i Makedonci, Tračani i poluhelenizovani Maloazijci. Brojčanu ekspanziju pobunjeni kolonisti su doživeli odmah pošto je bilo izvesno da je kralj mrtav. U početku je bilo 3000 ljudi da bi se brojka popela na 23.000 Za vođu su izabrali Anijanca Filona koji je uzeo i titulu kralja. Ubijen je u sukobu, ali to nije nateralo ostale da odustanu od svoje namere. Posle surovog gušenja pobune, medijski satrap Peiton je imao nameru da pobunjenike privuče ka sebi i dozvoli im da se vrate u naselja, ali je presudila Perdikina neumoljiva volja. On je naredio da se ustanici poubijaju i da se razdeli njihova imovina, poslavši Peitonu vojsku u tu svrhu.
Prvi meseci po smrti Aleksandra Velikog
Posle gušenja ove pobune u prvim mesecima posle Aleksandrove smrti dolazi do manjeg širenja carstva u Maloj Aziji na račun teritorija koje nisu ranije priznavale Aleksandrovu vlast. Eumen je porazio i ubio kapadokijskog satrapa koji je pokušao da se raširi prema jugu. Ptolomej je rešio problem u Kireni sa grčkim plaćeničkim trupama, koja su se potčinila njegovoj vlasti i režimu zasnovanom na cezu koji je sproveo. Integrišući Kirenaiku, egipatski satrap je obrazovao telo građana od 10.000 ljudi, dok se sam nalazio na čelu kolegijuma stratega i zadržao je za sebe pravo da vrši upis određenog broja građana, da postavlja gerusije i pravo apelacije u važnim procesima. Ostali gradovi Kirenaike su korigovali svoje uređenje prema kirenskom. Ipak čitava ta oblast nije ostajala imuna na povremeni separatizam, ali je ostala vezana za Egipat.
Uzroci Lamijskog rata
Politika koju je Antipatar vodio prema Grčkoj, a koja je bila pritisak za tadašnje stanovništvo nagomilavala je nezadovoljstvo. Filip II je obezbedio mir na 15 godina, ali je nezadovoljstvo sve vreme bilo prisutno zbog postojanja makedonskih garnizona, zbog Antipatrovog mešanja u unutrašnje prilike gradova i njegove izrazite podrške promakedonskoj oligarhiji. Demobilizacija velikog broja grčkih najamnika koja je izazvala nezaposlenost je pred kraj Aleksandrovog života dovela do izrazitog porasta nezadovoljstva koje je kulminiralo 324. pne posle Aleksandrovog netaktičnog naređenja da grčki gradovi moraju da prime nazad prognane političke emigrante kojih je bilo oko 20.000, a koje je mogao bezbolnije da naseli u kolonije. Njihov povratak je izazvao sukobe oko konfiskovanih imovina i jače intenzivirao borbu stranaka. Ovim postupcima je Aleksandrova politika od nekadašnje hegemonije prema Grcima sve više vođena kao prema ostalim podanicima.
U Atini je spor bio oko vlasništva nad ostrvom Samos koje je naseljeno atinskim klerusima decenijama, koje je Atini priznao Filip II 338. pne. Aleksandar je odlučio da se ostrvo vrati Samljanima i naredio da klerusi napuste ostrvo. Uprkos nadi da će diplomatski postići promenu stava, nezadovoljstvo je ipak raslo do te mere da je dovelo do izbijanja ustanka nazvanog Harpalova afera.
Pripreme za rat
Aleksandrova smrt je u prvi mah izazvala nevericu u Atini gde su se već raspaljivale ustaničke baklje. Demad, prijatelj i poverenik makedonskih hegemona je izražavao svoje sumnje tvrdeći da bi posle Aleksandrove smrti od njegovog lesa zaudarao čitav svet. Fokion je, znajući atinski karakter da brzo odlučuju o krupnim stvarima, savetovao onima koji su zagovarali rat ohrabreni kraljevom smrću da sačekaju, podrobno razmotre stvari i odluče. Kada je vest potvrđena antimakedonski elementi su dobili samopouzdanje šireći oko sebe akcije koje su zahvatale sve šire i šire slojeve. Počelo je i pomeranje granica ciljeva borbe koji su u prvi mah podrazumevali nezavisnost Atine, a sada već propagirali oslobođenje čitave Helade. Hiperid, Platonov i Sokratov učenik, neodstupajući od svojih antimakedonskih stavova i neprijateljstva prema Aleksandru, bio je najaktivniji pobornik rata, izazivajući protiv sebe Demada i široko se razilazeći sa Demostenom koga je smatrao korumpiranim od Harpala i Aleksandra. U jednom govoru kritikovao je njegovu političku karijeru i doprineo njegovom osuđivanju. Prema Hiperidovim vizijama Aleksandrova smrt je bila pravi trenutak da se reše mnoga pitanja koja su mučila Atinu i Heladu godinama. Zagovarao je rat sa ciljem proterivanja makedonskih posada i oslobođena cele Grčke makedonske vlasti, zatim, rešavanje pitanja Samosa i povratak pozicija na Hersonesu koje su izgubili posle Heroneje. Dajući se na jak diplomatski rad, Hiperid se uputio na Peloponez tražeći saveznike. Na tom putu mu se pridružio Demosten koji je predhodno posle Harpalove afere pobegao iz zatvora u Eginu. To je bila sjajna prilika za Demostena da zarad oproštaja i povratka u Atinu zaboravi sva razilaženja sa Hiperidom i uloži sve svoje snage na ostvarenje životnog dela oslobođenja Grčke od makedonske hegemonije. Hiperidu i Demostenu, političkim inspiratorima ustanka pridružio se i Leosten, koji je stao na čelo pokreta.
Leosten je poslednjih godina Aleksandrovog života služio kao oficir, vešt i sposoban vojnik, kod nekog azijskog satrapa. Poreklom je bio sin istoimenog stratega iz Savezničkog rata koji je 361. prognan. Njegova karijera pre 324. pne. se ne može tačno utvrditi. Smatra se da je sakupljao lutajuće i besposlene vojnike po Maloj Aziji, koje su satrapi uzimali u službu, pa je po Aleksandrovom naređenju o otpuštanju najamnika sa njima prešao na Peloponez na rt Tenaron. Nejasne su njegove veze sa najamnicima sa Tenerona, obzirom da postoji svedočanstvo da je bio atinski strateg 324/323. pne. Sledeće 323/322. pne. Leosten je izabran za stratega hoplita, komandanta snaga koje izlaze iz zemlje.
Diodor svojim svedočanstvom u XVII i XVIII knjizi Istorijske biblioteke unosi određene nejasnoće po pitanju Leostenove uloge u pripremi ustnka Atine i Grčke. Naime on daje dve nepodudarne verzije događaja. Na kraju XVII knjige kao uzrok za ustanak i nerede 324. godine navodi koncentraciju otpuštneih najamnika, persijskoh oficira i satrapa na rtu Tenron. Oni su izabrali Leostena za stratega autokratora, koji je tajnim kanalima izdejstvovao od Atine 50 talanata za potrebe plaćanja najamnika i oružja. Uputio je šos i poslanike da sa Eolijom pregovaraju o savezu i sve pripremio za rat smatrajući da će biti težak. Ovim svedočanstvom Diodor skida odgovornost sa Atine, prebacujui je na Leostena i koncentraciju najamnika koji su činili kritičnu skupinu po mir u Grčkoj. Nasuprot tome u XVIII knjizi Diodor jasno ističe odgovornost Atine i vladajuće demokratske klase za pripremu i izazivanje rata. Po Aleksandrovoj smrti ohrabreni Atinjani su tražili hegemoniju u ime slobode svih Grka oslanjajući se na materijalnu osnovu novca koji je ostao od Harpala i 8000 najamnika na Tenaru. Dajući Leostenu tajne instrukcije za pripremu najamnika bez odluke demosa, prebacili su odgovornost za njega, da bi izbegli Antipatrove pripreme za rat. Leosten je užurbano mobilisao ljudstvo iako još uvek vest o Aleksandrovoj smrti nije bila potvrđena. Po potvrdi informacije da hegemon nije više među živima demos je odlučio da otvoreno započne rat. Druga Diodorova verzija očigledno potvrđuje da se koren sukoba nalazi u atinskom revoltu na poslednje Aleksandrove odluke o emigrantime i ostrvu Samos.
Ratne operacije
Prve ratne operacije je započeo Leosten maršom sa Peloponeza ka Srednjoj Grčkoj, gde mu se pridružila atinska vojska, posle poraza Beočana koji su pokušali da spreče spajanje trupa. Beočani su se uplašili da bi u slučaju pobede došlo do obnavljanja Tebe čiju su zemlju oni raspodelili. Pobeda Leostena nad njima je prvi uspeh saveznika u koje su se ubrajali i Eolci sa 7000 vojnika, Lokriđani, Fokiđani i drugi srednjegrčki narodi. Leosten je sa vojskom zauzeo Termopile.
Suparnička strana nije bila najsjajnija brojčano. Antipatar je imao oko 13000 pešaka i 600 konjanika, do Tesalije gde su mu se pridružili tesalski konjanici. Sagledavajući svoje snage znao je da se ne može uspešno suprostaviti, pa je poslao zahtev za Kraterovu pomoć koji je bio u Kilikiji. Napavši Grke kod Termopila, bio je primoran na povlačenje posle prebega tesalskih konjanika na Leostenovu stranu. Ne mogavši da probije grcči bojni red povukao se u tesalski grad Lamnij čekajući Kraterovu pomoć. Leosten je krenuo za njim i opseo Lamnij odesekavši ga od svih komunikacija sa okolinom. Prvi Leostenovi uspesi su uticali na povećanje saveznika. Ohrabreni dominacijom na terenu pridružili su mu se Peloponežani iz Argolide, Mesenije i Elide. Predstavnici pojednih država su obrazovali ratni savez, Atini je data hegemonija, a Leostenu glavna komanda. Opsada Lamnija je koren za naučno ime ovog rata – Lamnijski rat. U mlađoj tradiciji naziv Helenski rat daje ovim događajima panhelenski karakter, dok ga stara tradicija ne poznaje.
Očekivana pomoć iz Male Azije je počela pristizati Antipatru. Lizimah, zauzet gušenjem ustanka odriskog kralja Suta, iako je bio najbliži nije mogao da pomogne. Ali Leonat, vladar helespontske Frigije, prešavši u Evropu popunio je svoju vojsku ljudima u Makedoniji i krenuo u Tesaliju gde je ubijen napadajući helenske snage. Njegova vojska se spojila sa Antipatrovom i povukla u Makedoniju.
Atinska flota nije imala uspeha u sprečavanju Leonatovog prelaska preko prevlake, kao ni kasnije Kraterovog prelaza sa vojskom. Deo flote je motrio Antipatrove lađe, a deo je kretao ka Helespontu gde je došlo do sukoba sa flotom koju je poslao Perdika, a kojom je komandovao Klit. Atinska flota je potučena kod Abidosa na Dardanelima, posle čega su se sjedinile Antipatrove i Klitove lađe. Iako očigledno napušteni od sreće, Atinjani su se želeli kockati još i u leto 332. godine kod ostrva Amorga pretrpeli fatalan poraz koji je zauvek slomio atinsku talasokratiju. Ova bitka se uzima kao kraj atinske političke moći.
Poraz Atine na moru odražavao se na situaciju na kopnu, dajući Krateru neometano prebacivanje vojske i skupljanje najamnika i veterana kao i spajanje sa Antipatrovim jedinicama. Antipatar je zadržao vrhovnu komandu. Makedonske snage su sada bile brojčano skoro duplirane u odnosu na helenske koje su raspolagale sa 25000 pešaka i 3500 konjanika. Posle neuspeha u animiranju još savezničkih pomoći, bili su, bez obzira na nejednakost snaga, primorani da prihvate bitku. Vojske su se sukobile kod Karnona, bez pobednika, jer su Grci izgubivši moral odlučili da zatraže pregovore za mir. Odbivši da prizna helenski savez Antipatar je pregovarao sa svakom državom posebno što je uticalo na rasturanje saveznika. Zajedno su se držali samo Atinjani i Eolci.
Epilog
Atina je našla u nezahvalnom položaju Antipatrove nemilosti, jer on nije poštovao njenu prošlost i kulturu kao Filip i Aleksandar koji su uglavnom praštali iz tih razloga, a ozlojeđen Lamnijskom opsadom želeo je da kazni podstrekače rata. Poslanstvo sa odabranim makedonskim prijateljima Fokionom i Demadom koje je upućeno Antipatru uspelo je da izdejstvuje jedino sprečavanje vojnog ulaska u grad. Ostali makedonski zahtevi su morali biti prihvaćeni. Traženo je da se prvaci antimakedonske politike Hiperid i Demosten predaju, ukinuto je demokratsko uređenje zarad oligarhijske vladavine gde pravo imaju građani sa cenzom iznad 2000 drahmi. Vlast se nalazila u rukama imućnih građana, a ukinute su i demokratske institucije mistoforije i izvlačenje magistrata kockom. Atina je morala da plati ratnu odštetu i prihvati makedonsku posadu u Munihijskoj tvrđavi kao garant novog poretka. Postavljanje posade u Munihijskoj tvrđavi 322. označavalo je pad atinske suverenosti i sa formalne tačke. Hiperid je predat Antipatru i pogubljen, dok je Demosten izvršio samoubistvo na ostrvu Kalauriji pre hapšenja (novembar 322.) Pitanje Samosa koje je bilo pod Perdikinom ingerencijom rešeno je nepovoljno za Atinu i klerusi su napustili ostrvo što je povećalo broj obespravljenih Atinjana.
Etolci su zbog konfiguracije terena bili u povoljnijem položaju i dalje pružajući otpor. Kada je Antipatar sa Kraterom krenuo sa Peloponeza u Etoliju, Etolci su napustili neutvrđena mesta i poslavši žene i decu u planine utvrdili se u nekoliko gradova. Makedonci su trpeli teške gubitke. Rat se odugovlačio, a situacija u Aziji, sukob Perdike i Antigona je odložio Kraterovo i Antipatrovo osvajenje Etolije, jer su se spremali da intervenišu na Istoku. Vrativši se u Makedonije Antipatar je Perdiki ukazao počasti i oženio ga kćerkom Filom. Započeli su pregovori između njih, Ptolomeja i Antigona o obrazovanju koalicije protiv Perdike koji je želeo da prigrabi vrhovnu vlast nad carstvom.
Roman Širokov
Roman Nikolajevič Širokov (ruski: Роман Николаевич Широков; Dedovsk, 6. srpnja 1981.) je umirovljeni ruski nogometaš i reprezentativac te sportski djelatnik. Igrao je na poziciji veznog igrača, mada je često igrao ofenzivnu ulogu u klubu.
1707 Chantal
1707 Chantal je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,219 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 12,54.
Električna gitara
thumb|100px|Električna gitara thumb|Moodswinger, 2006, Yuri Landman Električna gitara je glazbalo moderne glazbe kao što je rock, metal, punk, rock and roll itd., ali primjenjuje se i u ostalim žanrovima (blues, jazz...)
Postoji nekoliko podjela električnih gitara, a najbitnije su: po broju "rogova" tj. postoje single cutaway i double cutaway gitare, te po broju vratova i žica. Najviše gitara ima jedan vrat sa šest žica, no postoje i gitare sa dva vrata (najpoznatija je Gibson eds-1275 SG koju je Page koristio za sviranje balade "Stairway to heaven" uživo), te gitare sa sedam žica (za vrlo tvrdu svirku) koje je malo teže svirati od onih sa šest žica, te gitare sa dvanaest žica. Poseban slučaj jest Gibson eds-1275 SG jer na donjem vratu ima šest žica a na gornjem dvanaest.
Kratovo
Kratovo može biti:
Satira
thumb|300px|right Satira (lat. satura ili satira) je književni oblik u kojemu se kritički ismijava pojedinca, grupu, državu ili vlast. Često je korištena kao sredstvo političke borbe.
Satira je jedina izvorna rimska književna vrsta. Kvintilijan je rekao: Satura quidem tota nostra est (= Satira je doista cijela naša). Najpoznatiji su predstavnici Gaj Lucilije, Kvint Horacije Flak, Aulo Perzije Flak i Decim Junije Juvenal.
Rimska satira
Satiričnih elemenata ima i u grčkoj književnosti, npr. u staroj atičkoj komediji i Aristofanovim napadima na suvremenike (Kleona, Sokrata itd.), zatim u kiničko-stoičkim dijatribama Biona iz Boristena i Menipa iz Gadare. Međutim, ipak su tek rimski književnici razvili satiru kao posebnu književnu vrstu koju karakterizira raznolikost sadržine, a ponekada i oblika (dijalog, pripovijetka, anegdota, raznovrsni metri, mješavina poezije i proze).
Tit Livije opisuje saturae kao drevne dramske predstave, koje su prvi puta priređene da bi se umilostivili bogovi tokom jedne epidemije kuge, i koje su predstavljale mješavinu pesme, glazbe i plesa. Ove dramske sature s jedne su strane utjecale na razvitak rimske komedije, a s druge strane iz njih se razvila poludramska "satira", opis piščeva osobna gledišta, duhovit, podrugljiv ili moralizatorski, na suvremene društvene ili književne teme ili jednostavno usmjeren na ljudske mane.
Rimski autori navode da je prvi pisac stihovanih satira bio Enije, ali čini se da u njima nije bilo invektive ili osobnih napada. Gaj Lucilije bio je prvi koji se u cijelosti posvetio toj književnoj vrsti, i upravo joj je on dao i njen osobeni karakter i heksametarsku formu. Svi kasniji rimski pisci satira smatrali su Lucilija svojim utemeljivačem. Nakon njega djelovao je Marko Terencije Varon, koji je za uzor uzeo Menipove satire, u kojima su se miješali proza i stihovi u različitim metrima. No Varonove satire nisu bile toliko podrugljive kao Lucilijeve i imale su više didaktički ton.
Horacijeve satire pokazuju jak Lucilijev utjecaj, ali ne sadrže osobne napade, nego više kritiziraju općeljudske mane, a sadrže i zanimljive samokritike. Perzije također pokazuje određeni Lucilijev utjecaj, no njegove satire karakterizira jak moralizatorski ton sa stoičkog stajališta i isto ne sadrže direktne osobne napade. Svoj je vrhunac rimska satira dosegla s Juvenalom, koji daje gorke opise poročnosti i zločinstva svake vrste, ali ih radi vlastite sigurnosti povezuje s ljudima prethodne generacije.
Posebnu vrstu satire predstavlja Senekina Apokolocintoza (Pretvaranje Klaudija u tikvu), poznata i kao Ludus de morte Claudiii (= Igra o Klaudijevoj smrti). Pisana je menipskom mješavinom proze i poezije i grubim humorom karikira deifikaciju pokojnog cara Klaudija. Na tragu menipske satire je i Petronijev Satyricon, no to je već više roman nego satira.
111
Godina 111. (CXI) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Pizona i Bolana (ili, rjeđe, godina 864. Ab urbe condita). Oznaka 111. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
François I od Francuske
François I (12. septembar 1494 - 31. mart 1547) bio je francuski kralj od 1. januara 1515. do svoje smrti.
Beaumesnil (Er)
Bomenil je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Gornja Normandija, u departmanu Er koja pripada prefekturi Berne.