cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kvantni brojevi
Kvantni brojevi su bilo koji brojevi iz grupe brojeva koji specifično opisuje kvantno stanje bilo kojeg sistema u kvantnoj mehanici. Pojedini kvantni broj obilježava veličinu očuvanja količine u dinamici kvantnog sistema. Kako bilo koji kvantni sistem može imati jedan ili više kvantnih brojeva beskorisno je nabrajati sve moguće kvantne brojeve. Kvantni su brojevi vrlo dobro opisani na primjeru elektrona u atomu.
Kvantni brojevi elektrona
Atom atomskog broja Z ima Z broj elektrona. Elektroni u njemu zauzimaju neko energijsko stanje. Atom tada nije pobuđen i nalazi se u svom osnovnom stanju. Iz toga proizilazi da svaki hemijski element ima karakterističan spektar koji se objašnjava pomoću energijskih razina ili stacionarnih stanja atoma, molekula i jezgara. Sustavi tako mogu emitirati i apsorbirati elektromagnetsko zračenje tačno određenih fekvencija. U slučaju elektrona, on može prelaziti iz stanja više energije u stanje niže energije i obrnuto. Pri tom poprima određenu energijsku razinu u atomu, a kvantni brojevi nam opisuju razmještaj elektrona po mogućim energetskim nivoima.
Glavni kvantni broj
Glavni kvantni broj određuje energiju pojedine grupe bliskih energija i može imati vrijednosti:
n = 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7
U hemiji se taj niz energijskih razina naziva ljuska i označavaju se s K, L, M, N...
Orbitalni kvantni broj
Orbitalni kvantni broj l određuje veličinu ugaone količine kretanja elektrona u atomu koju označavamo s L (zamah). Veličina L i l su povezane jednačinom:
Shonto, Arizona
Shonto je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Arizona. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 591 stanovnika.
Kvantni brojevi
Orbitalni kvantni broj
Vrijednosti l su:
Pine Haven, Wyoming
Pajn Hejven je grad u američkoj saveznoj državi Vajoming.
Kvantni brojevi
Orbitalni kvantni broj
l = 0, 1, 2, 3, ...(n - 1)
Pine Haven, Wyoming
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 490, što je 268 (120,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Kvantni brojevi
Orbitalni kvantni broj
ћ = h/2π gdje h predstavlja Planckovu konstantu. Često se orbitalni kvantni broj naziva podljuskom ili orbitalom i označava slovima s, p, d, f,... prema izgledu spektralnih linija.
l = 0 → s sharp (oštra)
l = 1 → p principal (glavna)
l = 2 → d diffuse (raspršena)
l = 3 → f fundamental (osnovna)
Magnetni orbitalni kvantni broj
Magnetni orbitalni kvantni broj po apsolutnoj vrijednosti ne može biti veći od orbitalnog kvantnog broja, |ml| ≤ l. Poprima vrijednosti:
'''ml = -l, (-l + 1), ... -1, 0, +1,... (l – 1), l'''
Privatnost
Privatnost (privacy; privacidad; od latinske riječi privatus), privatna sfera (Privatsphäre) ili privatni život (vie privée) je izraz kojim se označava pravni, odnosno društveni koncept prema kome svaki pojedinac može određene aktivnosti, te uz njih vezane predmete, mišljenje ili osjećaje "zadržati za sebe", odnosno ne dopustiti da za njih doznaju drugi pojedinci, organizacije, dijelovi društva ili javnost. Što se smatra dijelom privatne sfere se bitno razlikuje među različitim kulturama.
Kvantni brojevi
Magnetni orbitalni kvantni broj
Dakle, svakom paru brojeva n, l odgovara (2n + 1) različitih vrijednosti kvantnog broja ml. U vanjskom magnetnom polju u smjeru odabrane ose, npr. z–ose, projekcija zamaha L je također kvantizirana i ima vrijednost Lz = mlћ.
Privatnost
Privatnost se u svom današnjem uobičajenom smislu vezuje prvenstveno koncept razvijen na Zapadu u posljednjih nekoliko vijekova, a u mnogim kulturama je sve donedavno bio potpuno nepoznat. Sama riječ "privatnost" se ponekad od strane pojedinih lingvista naziva neprevodivom, a mnogi jezici nemaju vlastite riječi za "privatnost". Umjesto toga se za opis izraza koriste složeni izrazi (kao što ruski kombinira уединение - usamljenost, секретность - tajnovitost i частная жизнь - privatni život) ili jendostavno posuđuje engleski izraz "privacy" (indonežanski Privasi ili italijanski la privacy).
Kvantni brojevi
Magnetski spinski kvantni broj ms
Spinom se opisuje vlastito svojstvo elektrona nešto slično vrtnji elektrona oko vlastite osi, po čemu je i odabran naziv tog kvantnog broja. Može poprimiti samo dvije vrijednosti: ms = −1/2 ili +1/2. Komponenta spina u smjeru magnetskog polja je msћ: −1/2ћ ili +1/2ћ. Vlastiti zamah S = ћ[s(s+1)]1/2, a u smjeru magnetskog polja Sz = msћ. Spin je osobina čestica, i čestice polucjelbrojnoga spina nazivamo fermionima, a cjelobrojnog bozonima.
Pravila za vrijednosti n, l, ml dobijaju se rješavanjem Schrödingerove jednadžbe, a pravilo za ms dobijemo uključivanjem relativističkih učinaka u kvantnu fiziku.
Npr. kvantni brojevi vanjskog valentnog elektrona atoma fluora koji je smješten u atomskoj orbitali 2p su: n = 2, l = 1, ml = 1, ili 0, ili −1, ms = −1/2 ili 1/2.
Fulton, Kentucky
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.445, što je 330 (-11,9 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Capo Scardicchio, Bari
Capo Scardicchio je naselje u Italiji u provinciji Bari, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 308 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 55 m.
Iuka, Kansas
Ajuka je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 163, što je 22 (-11,9 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
1946. na filmu
mini|[[Vittorio De Sica|Vittorio de Sica Sciuscia-Čistači cipela]] thumb|Logo Filmskog festivala u Cannesu, prvi put održanog 1946. godine
Milan Sijerković
Milan Sijerković (Baošići, Crna Gora, 5. studenog 1935. - Zagreb, Hrvatska, 10. prosinca 2018.) bio je hrvatski meteorolog. Hrvatskoj je javnosti bio poznat kao televizijska osoba koja gledateljima prikazuje vremensku prognozu. Taj posao radi od 1968. godine, prvo na Hrvatskoj televiziji, a poslije na Novoj TV.
Rodio se 1935. u bokokotorskom mjestu Baošići. Studirao je geofiziku s meteorologijom na Prirodoslovno-matematičkom fakultetu u Zagrebu. Diplomirao je 1961. godine. Magistrirao je 1977. godine. Od 1963. do odlaska u mirovinu radio je u Državnome hidrometeorološkom zavodu Republike Hrvatske u Zagrebu. Radio je kao prognostičar. Honorarno je surađivao na PMF-u u Zagrebu. Bio je u uredništvu časopisa Prirode.
Napisao je stotinjak znanstvenih i stručnih meteoroloških radova. Napisao je i tri slikovnice za djecu te serijal znanstveno-popularnih knjiga različitim mjestima i područjima, a koje se odnose na vrijeme i podneblje. Napisao je:
Umro je u Zagrebu, 10. prosinca 2018.
Broussy-le-Petit
Brusi le Pti je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Šampanj-Arden, u departmanu Marna koja pripada prefekturi Eperne.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 135 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 11 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 11,62 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 152 metara.
Lauterstein
Lauterštajn je grad u njemačkoj saveznoj državi Baden-Virtemberg. Jedno je od 38 opštinskih središta okruga Gepingen. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 2.696 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 8117061.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Gepingen Lauterštajn se nalazi u saveznoj državi Baden-Virtemberg u okrugu Gepingen. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 468 metara. Površina opštine iznosi 23,3 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.696 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 116 stanovnika/km².
R57
__NOTC__ Termin R57 ima više značenja.
R56
__NOTC__ Termin R56 ima više značenja.
Cuppello, Pescara
Cuppello je naselje u Italiji u provinciji Pescara, u regiji Abruzzo.
Lula
thumb|desno|200px|Različite vrste lula Lula je sprava koja se koristi za pušenje. Struktura lula je veoma različita, ali se većina lula sastoji od djela gdje se nalazi supstanca koja se puši (najčešće duhan), i nekog vida cijevi koja dovodi dim do usta. Osnovni dijelovi lule su glava lule i vrat lule sa kanalom za zrak (dim), te usnik sa tenonom.
Lule su se vremenom modernizirale, a kroz povijest su se pravile od različitih materijala kao što su glina, keramika, staklo, "morska pjena", porculan, kamen, drvo i različitih kombinacija. Neke lule se prave s posebnom mehanikom kao što su vodene lule. Postoje i skupocjene lule koje su ukrašene dragim kamenjem.
R54
__NOTC__ Termin R54 ima više značenja.
R55
__NOTC__ Termin R55 ima više značenja.
Šišince
Šišince je naselje u Srbiji koje administrativno pripada opštini Leskovac u Jablaničkom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 639 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 646 stanovnika).
Demografija
U naselju Šišince živi 513 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,9 godina (38,3 kod muškaraca i 43,8 kod žena). U naselju ima 170 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,76.
Arville (Sena i Marna)
Arvil je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Pariski region, u departmanu Sena i Marna.
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 117, a gustina naseljenosti je iznosila 10 stanovnika/km².
Moresnet
Neutralni Moresnet bilo je maleni belgijsko-pruski kondominijum koji je između 1816. i 1920. postojao između današnje Belgije i Njemačke. Njena najsjevernija točka je predstavljala četveromeđu i doticala nizozemska provinciju Limburg, a koja danas predstavlja tromeđu. Prije belgijske nezavisnosti 1830. godine teritorija je bila nizozemsko-pruski kondominijum, a od ujedinjenja Njemačke 1871. belgijsko-njemački kondominjum. Za vrijeme prvog svjetskog rata je bila anektirana od strane Njemačkog Carstva (Pruske), ali sile Antante to nisu priznale.
Danas pripada belgijskom gradu Kelmis. Njena historija izaziva interes kod esperantista s obzirom da su početkom 20. vijeka postojale inicijative da se u njoj esperanto proglasi službenim jezikom.
Vitalije od Gaze
Sveti Vitalije (umro oko 625.) je bio hrišćanski monah sa Gaze koji je živeo u Aleksandriji početkom 7. veka.
Pravoslavna crkva slavi ga 22. aprila po julijanskom, a 5. maja po gregorijanskom kalendaru.
Oak Grove, Sumner County, Tennessee
Ouk Grouv je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Tenesi.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 231.
Leimen (Baden)
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Rajn-Nekar Lajmen se nalazi u saveznoj državi Baden-Virtemberg u okrugu Rajn-Nekar. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 118 metara. Površina opštine iznosi 20,6 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 26.988 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 1.308 stanovnika/km².
De Soto, Georgia
De Soto (Džordžija) je grad u američkoj saveznoj državi Džordžija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 195 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 195 stanovnika, što je 19 (8,9%) stanovnika manje nego 2000. godine.
Clarington, Ohio
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 384, što je 60 (-13,5 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Turizam
Turizam predstavlja čin putovanja u cilju rekreacije, kao i pribavljanje usluga radi ostvarivanja tog cilja. Sama reč „turizam“ potiče od francuske reči tour, što u prevodu znači putovanje, obilazak, ekskurzija. Turista je osoba koja putuje najmanje osamdeset kilometara od mesta stalnog boravka u cilju rekreacije, kako je to definisala Svetska turistička organizacija (deo Ujedinjenih nacija).
Sveobuhvatnija definicija bi bila da je turizam uslužna industrija, koja se sastoji od većeg broja opipljivih i neopipljivih elemenata. U opipljive elemente spadaju transportni sistemi - vazdušni, železnički, putni, vodeni i u novije vreme, kosmički; usluge ugostiteljstva - smeštaj, hrana i piće, obilasci, suveniri; i srodni servisi kao na primer bankarstvo, osiguranje kao i bezbednost i sigurnost. Neopioljive elemente čine: odmor i relaksacija, kultura, avantura, nova i drugačija iskustva.
Osnovne karakteristike turizma su: raznovrsnost (heterogenost), neproizvodan karakter rada, sezonski karakter poslovanja, visok stepen elastičnosti tražnje i neelastičnosti ponude.
Iz raznolikosti pristupa proistekla je i šarolikost grupa u okviru kojih se mogu sistematizovati postojeće definicije turizma, kao što su:
Razlikuju se dva perioda u razvoju turizma kao društveno-ekonomske pojave: epoha turizma privilegovanih klasa i epoha savremenog turizma.
Istorija turizma
Imućni ljudi su oduvek putovali u udaljene delove sveta da bi videli slavne građevine ili druga umetnička dela; da bi naučili nove jezike ili da bi se upoznali sa drugim kulturama. Nekada davno u vremenu Rimske republike mesta kao što su Baija bila su popularna primorska odmarališta za bogate.
Prvo organizovano putovanje vezano je za ime Tomasa Kuka. On je organizovao prevoz 570 turista, koji su 1841. godine trebali da učestvuju na kongresu. Tada je prvi put dobijen popust u ceni grupnog putovanja. Kuk je predložio železnici svoju uslugu u organizaciji i boljoj iskorišćenosti ovog prevoznog sredstva uz pružanje povoljne cene prevoza. Tako je Kuk iznajmio celu kompoziciju i organizovao prevoz putnika. Za učesnike je obezbedio čaj i svečanu muziku, a cena ovog aranžmana po osobi je iznosila jedan šiling. Prvo putovanje oko Sveta, Kuk je organizovao 1871. godine.
Pojmovi turist i turizam prvi put su zvanično korišćeni 1937. godine od strane Lige naroda. Turizam je definisan kao putivanje ljudi na 24 sata ili duže u neku zemlju u kojoj nema stalan boravak. Uz navedenu definiciju su navedene četiri grupe osoba, koje se smatraju turistima. To su oni koji putuju u svrhu razonode, zatim osobe koje idu na skupove u vezi sa misijama bilo koje vrste, osobe na poslovnim putovanjima, kao i osobe na morskim krstarenjima, makar njihov boravak bio kraći od 24 časa. Ovu definiciju je usvojila posle rata i Međunarodna organizacija službenih turističkih organizacija na sastancima u Dablinu 1950. i Londonu 1957. godine sa jednom dopunom, da su studenti i omladina u pansionima i na školovanju u inostranstvu uključeni u turiste.
Razvoj i trendovi
Turizam je savremena i masovna društveno-ekonomska, ali ne i nova pojava. Njegov razvoj počinje onog trenutka kada su se istovremeno stekla tri osnovna uslova za svako turističko kretanje:
Tokom vremena javljali su se zastoji u razvoju turizma, među poslednjim je i onaj vezan za napade 11. septembra 2001. godine i terorističke pretnje većim turističkim destinacijama kao što su Bali i Evropski gradovi. Neke poznate turističke destinacije, uključujući Kosta del Sol, Balearska ostrva i Kankun, izgubili su svoju popularnost kao turistička mesta, s promenom svetskih turističkih trendova. U ovom kontekstu, prekomerna izgradnja i uništenje prirodne sredine često povezanim sa tradicionalnim tipom turizma („sunce i more“) može dovesti do značajnog degradiranja turizma na toj destinaciji. Ovako nešto se desilo poznaom španskom letovalištu Kosta Brava, koje je 60ih i 70ih godina bilo sinonim za ovakav tip turizma, danas se turistička industrija ovog mesta suočava sa velikom krizom.
Kada je 26. decembra 2004. godine, izazvan zemljotresom u Indijskom okeanu, cunami pogodio priobalne države, poginulo je na desetine hiljada ljudi, a među njima i veliki broj turista. Ovo, zajedno sa ogromnom operacijom čišćenja priobalnog područija od posledica cunamija, je zaustavilo ili značajno usporilo razvoj turizma u ovom područiju.
Svetska turistička organizacija predviđa da će međunarodni turizam nastaviti da raste godišnjom stopom od 4 posto *. Do 2020. Evropa će i dalje ostati najpopularnija turistička destinacija, ali njen udeo će opasti sa 60 procenata u 1995. na 46 procenata. Broj putovanja na duže staze će rasti malo brže od međuregionalnih i do 2020. njihov udeo će porasti sa 18 procenata u 1995. na 24 procenta.
Svemirski turizam bi trebalo da dobije značajniji udeo u prvoj četvrtini 21. veka, mada u poređenju sa tradicionalnim vidovima turizma, broj turista u orbiti će ostati mali sve dok tehnologije kao što je svemirski lift ne učine put u svemir isplativijim.
Gradiće se podvodni hoteli, kao što je Hidropolis, koji bi trebalo da se otvori u Dubaiju tokom 2006. Neki futuristi očekuju da će se graditi pokretne hotelske platformekoje se mogu privremeno montirati bilo gde na planeti.
R52
__NOTC__ Termin R52 ima više značenja.
R53
__NOTC__ Termin R53 ima više značenja.
Pangaminska kiselina
Pangaminska kiselina je organsko jedinjenje, koje sadrži 10 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 281,260 Da.
Show Low, Arizona
Show Low je grad u američkoj saveznoj državi Arizona. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 10.660 stanovnika.
Tramonti III, Frosinone
Tramonti III je naselje u Italiji u provinciji Frosinone, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 22 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 168 m.
Ciproksifan
Ciproksifan je veoma potentan histaminski H3 inverzni agonist/antagonist.
Histaminski H3 receptor je inhibitorni autoreceptor lociran na histaminergičkim nervnim terminalima, i učestvuje u modulaciji otpuštanja histamina u mozgu. Histamin ima pobuđivačko dejstvo na mozak putem H1 receptora u moždanoj kori, tako da lekovi poput ciproksifana koji blokiraju H3 receptor i konsekventno omogućavaju više histamina da bude otpušteno povećavaju budnost.
Ciproksifan proizvodi budnost i predustretljivost u životinjskim studijama, posledica čega je poboljšana spoznaja bez znatnih stimulacionih efekata pri niskim nivoima zauzeća receptora, i naglašena budnost na višim dozama. Predloženo je da on može da služi kao potencijalni tretman za poremećaje spavanja, kao što su narkolepsija, i za poboljšanje pažnje kod starih osoba, posebno pri tretiranju oboljenje kao što je Alchajmerova bolest. On takođe pojačava dejstvo antipsihotičkih lekova, te se smatra da može da bude koristan kao komponenta tretmana šizofrenije.
Leinfelden-Echterdingen
Lajnfelden-Ehterdingen je grad u njemačkoj saveznoj državi Baden-Virtemberg. Jedno je od 44 opštinska središta okruga Eslingen. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 37.029 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 8116078.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Eslingen Lajnfelden-Ehterdingen se nalazi u saveznoj državi Baden-Virtemberg u okrugu Eslingen. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 432 metra. Površina opštine iznosi 29,9 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 37.029 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 1.239 stanovnika/km².
R51
__NOTC__ Termin R51 ima više značenja.
Zenit (časopis)
Historija i karakteristike časopisa Zenit
Ubrzo nakon rađanja dadaizma Tristana Tzare u Švicarskoj 1916. i u Zagrebu se osniva sličan pokret Zenitizam (februar 1921.) na inicijativu tri autora Ljubomira Micića, Ivana Golla i Boška Tokina, koji su živjeli u tri različita grada (Zagreb, Pariz, Beograd). Ukupno je izašlo 43 broja časopisa, od kojih su neki brojevi bili osobito zapaženi u propagiranju internacionalnih avangardih pravaca u tadašnjoj Jugoslaviji (ekspresionizam, futurizam, ruski konstruktivizam, dadaizam), a svojim oblikovanjem i sadržajem bili su ravni sličnim srednjoevropskim umjetničkim ostvarenjima. Časopisi su bili oblikovani kao cjelovito umjetničko djelo, kao simbioza pjesništva i likovne umjetnosti, što je tada bila jako en vogue. Redakcija se praktički morala preseliti u Beograd jer je časopis nakon par cenzuriranja, ali ipak redovnog izlaženja - 1924. nakon polemike koja se razvila o njemu i njegovu uredniku, došao do toga da mu je daljnje izlaženje u Zagrebu bilo nemoguće. Nakon prelaska u Beograd, - nisu prestale muke izdavača, -časopis je izlazio, ali neredovito, na kraju je trajno zabranjen 1926 zbog komunističke propagande.
Najveći doprinos časopisa Zenit jugoslavenskoj kulturnoj sceni je otvaranje prema radikalnijim oblicima umjetničke prakse i drukčijem razumijevanju umjetnosti. Zenit je bio slavan kao propagator balkanskog barbarogenija - to je bio na neki način odgovor na slične teze tadašnjih avangardnih umjetničkih pokreta - koji su se svi pozivali na snagu spontanosti, podsvjesti, snova - nasuprot akademslkog racionalizma.
Ostavština časopisa Zenit
Pred rat i nakon Drugog svjetskog rata, - časopis Zenit pao je u potpuni zaborav. Šesdesetih godina oživljeno je sjećanje na njega, velikom retrospektivnom izložbom u Galeriji studentskog centra u Zagrebu. No devedesetih je njegovo djelovanje ponovno palo u zaborav, - dapače čak je toliko minorizirano i popljuvavano (Branimir Donat) - da se za jedinu njegovu vrijednost - uzimalo grafičko oblikovanje, koje je pripisivano vrsnim zagrebačkim štamparima a ne Ljubomiru Miciću. Nakon 2000 oživljeno je sjećanje na Zenit, koji se pojavio na retrospektivnoj izložbi Avangardne tendencije u hrvatskoj umjetnosti u Klovićevim dvorima 2007. Sličnu sudbinu časopis je doživio i u Beogradu, do 1960-ih se šutjelo, onda je ušao u fundus Muzeja moderne umetnosti, ali je nakon toga ponovno zaboravljen, kao nešto efemerno.
Klaipėda
Klajpeda je treći grad po veličini u Litvaniji, smešten u njenom zapadnom delu. Grad je upravno središte istoimenog Klajpeda okruga.
Klajpeda je i jedina velika luka Litvanije, smeštena na obalama Baltičkog mora. Luka Klajpeda danas povezuje Litvaniju sa Švedskom, Danskom i Nemačkom. Pored grada se nalaze popularna odmarališta Neringa i Palanga.
Poreklo naziva
Litvanski oblik Klajpeda se koristi u litvanskim izvorima od 15. veka. Kao jedini u zvaničnoj upotrebi od 1945. godine.
Prirodni uslovi
Klajpeda je smeštena u zapadnom delu Litvanije. Od glavnog grada Viljnusa grad je udaljen 310 km zapadno, a od Kaunasa, drugog po veličini grada u državi, 215 km zapadno.
Reljef: Grad Klajpeda se nalazi u jugoistočnom delu Baltičkog mora. Grad se obrazovao u ravničarskom, nekad močvarnom području, na severnom kraju Kurške lagune, koji je odeljen Kurškom prevlakom od glavnine mora. Strateški, Klajpeda je postavljena na ulazu u zaliv, pa se iz nje nadize veliki deo ovog dela Baltika.
Klima: U Klaipedi vlada Kontinentalna klima.
Vode: Klajpeda je smeštena na Baltičkom moru. Grad je velika luka, a severnood grada pruža se „litvanska rivijera" (Palanga, Neringa).
Istorija
mini|desno|270 px|Luka Klajpeda mini|desno|270 p|Stara razglednica Klajpede mini|desno|270 p|Pešačka ulica u starom jezgru Klajpede Kroz skoro celu istoriju Klajpeda je bila deo Pruske, Nemačke i Litvanije. Arhitektura u gradu je slična građevinama u Engleskoj, Danskoj i Nemačkoj.
Oblast je naseljena u 7. veku od strane Baltičkih plemena. Tevtonski vitezovi podižu zamak Memelburg na ovom mestu 1252. godine. U sledećem razdoblju oko grada se obrazovalo gradsko naselje Memel, nastanjeno Nemcima, dok je okruženje ostalo litvansko. Između dva naroda je često dolazi do sukoba. 1379. godine grad su preuzeli litvanski kneževi. Na kraju, 1422. godine sporazumno je određena granica između tevtonskog Memela i litvanskog zaleđa, koja se održala sledećih 500 godina.
U 16. veku stanovništvo Memela je prihvatilo luteranstvo. U sledećem razdoblju grad je doživeo privredni i kulturni procvat. Gradsko stanovništvo je bilo poznato po obradi drveta. On je bio prekinut jedino Tridesetogodišnjim ratom u 17. veku. Grad je 1773. godine postao deo Istočne Pruske. Međutim, krajem 19. veka grad počinje zaostajati kao najseverniji i najistočniji grad u tadašnjoj Nemačkoj carevini. Grad je dalje imao izraziti nemački karakter.
Posle Prvog svetskog rata oblast Memela je stavljen apod međunarodnu upravu. Novoosnovana Litvanija je 1923. godine zauzela celu oblast i zvanično je priključila sebi sledeće godine. Grad dobija dvojni naziv Memel - Klajpeda. U ovim godinama dolazi do neprijateljstva Nemaca i Litvanaca u oblaati Memela. Sve ovo je zvaršeno ultimatumom Ribentropa Litvaniji 1939. godine, kojom je oblast Memela vraćena Nemačkoj. Međutim, već 1945. godine SSSR je zauzeo Memel, sada Klajpedu. U ovo vreme su matični Nemci iseljeni u maticu, a u grad su se doselili Litvanci i drugi narodi iz SSSR-a (poglavito Rusi i Belorusi). Posle sticanja nezavisnosti, Klajpeda je postala treći po veličnii grad i najveća luika Litvanije, ali je grad pretrpeo sunovrat privrede i soipanje stanovništva.
Stanovništvo
Danas je Klajpeda treći po veličini grad Litvanije i ima 187.442 (2005. g.), dok je pre imao 207.100 (1992. g.).
Etnički sastav: Tokom 20. veka došlo je do znatnih promena u etničkoj slici grada. Dok su na njegovom početku Nemci bili pretežno stanovništvo, danas su to narodi bivšeg SSSR-a sa litvanskom većinom:
R49
__NOTC__ Termin R49 ima više značenja.
Carpineto
Karpineto je naselje i opština u Francuskoj u regionu Korzika, u departmanu Gornja Korzika koja pripada prefekturi Kor.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 11 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 4 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 2,44 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 700 metara (maksimalnoj 922 m, a minimalnoj 477 m).
Krater Laki
mini|d|300px|Krater Laki na Islandu Krater Laki nalazi se na jugu Islanda u nacionalnom parku Skaftafel. Deo je vulkanskog sistema Grimsvetn. Krater Laki je 934. prilikom vulkanske erupcije oslobodio 19.6 km³ lave. Erupcija 1783-1784. imala je katastrofalne posledice za celu Evropu. Oslobodilo se 15 km³ lave i oblaci otrovnog sumpor dioksida i fluora. Otrovne pare su ubile 50% stoke i izazvale su glad i smrt 21% stanovništva Islanda. Smatra se da je uzrokovao i klimatsku promenu, koja je dovela do gladi i Francuske revolucije.
Erupcija 1783.
Rascep sa 130 kratera otvorio se eksplozijom 8. juna 1783. Eksplozija je nastala zbog kontakta podzemnih voda sa bazaltnom magmom. Vremenom tip erupcije se menjao i sve manje je erupcija bila eksplozivna, ali izbacivala se ogromna količina lave. Osam meseci se izbacivala ogromna količina sumpornih aerosoli, koje su prouzrokavale veliku klimatsku promenu sa velikim društvenim posledicama.
Oslobodilo se 15 km³ bazaltne lave, a zapremina tefre je bila 0.91 km³. Lava je bila izbacivana ma visinu od 800 do 1400 metara. U Velikoj Britaniji leto 1783. poznato je kao peščano leto, zbog velike količine pepela, koji je pao. Gasovi su bili izbacivani na visinu od 15 kilometara. Aerosoli su izazvali efekat hlađenja severne hemisfere.
Većina lave izbačena je u prvih pet meseci erupcije, ali erupcija se nastavila do 7. februara 1784. Laki rascep se širi od vulkana Grosvetn, koji je nastavio sa radom do 1785. Ukupno je oslobođeno 120 miliona tona sumpor dioksida i 8 miliona tona floura.
Posledice na Islandu
Oko 21% stanovništva Islanda umrlo je od gladi od 1783 do 1784. Od velike količine otrovnog fluora uginulo je 80% ovaca, 50% goveda i 50% konja. Jedan sveštenik Jon Stajngrimson postao je poznat po svojim propovedima, posebno nakon što se lava zaustavila kraj njihova grada, dok su se svi nalazili u crkvi.
Posledice u Evropi
Oko 120 miliona tona sumpornog dioksida je bilo oslobođeno, a to odgovora trogodišnjoj evropskoj industrijskoj proizvodnji iz 2006. Tolika količina sumpor dioksida izazvala je debelu sumpornu izmaglicu širom zapadne Evrope.
Otrovni oblak se od Islanda širio Evropom. Najpre je došao do Bergena u Norveškoj, zatim je došao do Praga 17. juna, do Berlina 18. juna, Pariza 20. juna i Velike Britanije 23. juna. Magla je bila toliko gusta da su brodovi ostajali u lukama zbog slabe vidljivosti. Za Sunce su rekli da je bilo boje krvi. Bilo je žrtava udisanja otrovnih sumpornih gasova. Pokazalo se da je porasla smrtnost radnika na otvorenom. U nekim krajevima je smrtnost bila 2 do tri puta veća od normale. Procenjuje se da je u avgustu i septembru 1783. 23.000 Britanaca umrlo od otrovnih gasova.
Posle toga došlo je do veoma oštre zime, tokom koje je povećana smrtnost za 8.000 ljudi u Velikoj Britaniji. U proleće 1784. u Nemačkoj i centralnoj Evropi bilo je mnogo poplava. Meteorološki uticaj Lakija doprineo je da nekoliko godina postoje kstremni klimatski uslovi, koji su u Francuskoj izazvali suše, loše zime i leta, te oluju 1788., koja je uništila useve. To je dalo značajan doprinos siromaštvu i gladi, koje je potaklo Francusku revoluciju.
Posledice u Severnoj Americi
Zima 1784. bila je najduža i najhladnija zabeležena u Severnoj Americi. Bio je to najduži period temaparatura ispod nule u Novoj Engleskoj i najduži period snega u Nju Džerziju.
R48
__NOTC__ Termin R48 ima više značenja.
R47
__NOTC__ Termin R47 ima više značenja.
R45
__NOTC__ Termin R45 ima više značenja.
Islamizam
Islamizam je zajednički naziv za političke ideologije koje drže da islam nije samo religija, nego i politički sistem na kome bi se trebali temeljiti zakoni, odnosno društveno-ekonomsko uređenje države utemeljeno na islamskom pravu. Islamisti se stoga zalažu za povratak društva islamskim vrijednostima, odnosno uvođenje šerijatskog prava. Po njima je jedino društvo temeljeno na islamskim principima i zakonu rješenje problema koje uzrokuje moderni život, uključujući tu društveno i kulturno otuđenje, odnosno političku i ekonomsku eksploataciju.
Islamizam nije jedinstvena ideologija, nego se manifestira kroz širok dijapazon različitih pokreta i stranaka od radikalnih do umjerenih koji se ponekad uspoređuju demokršćanima u suvremenom zapadnom svijetu.
R44
__NOTC__ Termin R44 ima više značenja.
Sveti Mavrikije
thumb|Koptska ikona svetog Mavrikija i njegovih vojnika. thumb|Mauricijev kip u [[Magdeburgu.]] Sveti Mavrikije (ili Mauricije, od latinskog maurus: tamnokožac, Mavar ) je bio zapovednik legendarne tebanske legije u 3. veku.
Legenda
Mavrikije je bio poreklom Kopt, i služio je kao legionar u rimskoj legiji u garnizonu u Tebi. Mavrikijeva legija, koja je brojala oko 6.600 vojnika, uglavnom hrišćana, je poslata iz Tebe (Afrika) u Galiju (Evropa) kao pojačanje caru Maksimijanu da u uguši pobunu koja je tamo izbila. Legijom su tokom marša komandovali Mavrikije, Kandidus, Inoćent i Eksuperije, koji su svi kasnije proglašeni za svece. Međutim, kada su stigli u Agaunum, car Maksimijan im je naredio da napadnu tamošnje hrišćane, a oni su odbili da izvrše naređenje. Mavrikije je tom prilikom održao svoju besedu:
Maksimijan je tada naredio da čitavu legiju kazne decimacijom i svaki deseti vojnik je posečen mačem. Nakon izvršenja kazne, proređena tebanska legija, ohrabrena Mavrikijem, je ponovo odbila da izvrši naređenje. Usledila je i druga decimacija. Kao odgovor na njihovo odbijanje da upotrebe nasilje protiv braće hrišćana, Maksimijan je naredio da se pogube svi preostali legionari (njih oko 6.000). Mavrikije i njegovi vojnici su ubijeni 287. godine. Mesto u Švajcarskoj gde se ovo desilo, nekada rimski Agaunum, danas se zove Saint Maurice (blizu Ženeve).
Najraniji spomen ovog događaja nalazimo u pismu Evherija (380–449) lionskog episkopa, koji je živeo 150 godina kasnije. Prema drugoj verziji, vojnici su pogubljeni jer su odbili da prinese žrtvu idolima, a postoji i verzija prema kojoj su ubijeni samo zato što su hrišćani. Mnogi osporavaju ovu legendu zbog nekih istorijskih činjenica koje se ne uklapaju.
Sveti Mauricije se smatra svecem zaštitinikom mnogih mesta u Švajcarskoj, Nemačkoj i Francuskoj, a između ostalog i vatikanske Švajcarske garde. Srpska pravoslavna crkva slavi svetog Mavrikija i sedamdeset vojnika 22. februara po julijanskom, a 7. marta po gregorijanskom kalendaru.
Manns Choice, Pennsylvania
Mans Čojs je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 300, što je 9 (3,1 %) stanovnika više nego 2000. godine.
R46
__NOTC__ Termin R46 ima više značenja.
Citikolin
Citikolin (citidin difosfat-holin, CDP-holin, citidin 5'-difosfoholin) je psihostimulans/nutropik. On je intermedijar u generaciji fosfatidilholina iz holina.
Ispitivanja sugerišu da CDP-holin suplementi povećavaju gustine dopaminskog receptora, i da pomažu u sprečavanju gubljenja memorije uzrokovanog lošim uslovima životne sredine. Preliminarna ispitivanja su utvrdila da citikolinski suplementi pomažu u poboljšanju fokusa i mentalne energije, te da potencijalno mogu da budu korisni u tretmanu deficita koncentracije. Citikolin isto tako povišava nivo ACTH-a nezavisno od nivoa CRH.
Pantoinska kiselina
Pantoinska kiselina je organsko jedinjenje, koje sadrži 6 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 148,157 Da.
Asirski vladari
Točno vrijeme vladanja u razdoblju od 1420. do 1179. pne. osobito je problematično, budući da ovisi o tome koji se od Popisa asirskih kraljeva koristi. Ovaj popis služi se podacima Popisa asirskih kraljeva B i C, koji kraljevima Ninurta-apal-Ekuru i Ašur-nadin-apliju daju samo tri godine vladanje, dok Popis asirskih kraljeva A Ninurta-apal-Ekuru daje 14 godina, a Ašur-nadin-apliju 4.
Premda godine između 1179. i 912. pne. nisu tako sigurne kao one nakon 912., općenito su prihvaćene među asirolozima. Datiranje kraja asirskoga razdoblja do danas je nesigurno, budući da nedostaju popisi eponima nakon 649. godine.
Arlington, Massachusetts
Arlington je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Masačusets.
Sierra Vista, Arizona
Sierra Vista je grad u američkoj saveznoj državi Arizona. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 43.888 stanovnika.
Asirski vladari
Rano razdoblje
»Kraljevi koji su bili praoci« (u Popisu asirskih kraljeva upisani obratnim redoslijedom)
»Kraljevi čiji su eponimi uništeni(?)«
Filipeji
Filipeji (Φιλίππειοι / Philíppeioi, ili Philippeus), kasnije nazvani aleksandri (Ἀλέξανδροι, Aléxandroi), bio je zlatni novac koji je u antici koristilo makedonsko kraljevstvo. Počeli su da se kuju negde između 355. i 347. pne., u doba vladavine Filipa II, pa im otuda i ime. Na prednjoj strani novčića nalazio se lik grčkog boga Apolona, a na naličju predstava bige, tj. jedne vrste grčkih dvokolica u koje su upregnuta dva konja. Jedan filipej imao je istu vrednost kao i jedan zlatni stater. Na prvim filipejima Apolon je bio predstavljen s dugom kosom, ali je potom izgled promenjen i otad je ovaj bog uvek predstavljan s kratkom kosom. Ovaj se novac uglavnom koristio za krupnu trgovinu van Makedonije. To je rezultiralo njegovim brzim širenjem prvo po balkanskim zemljama i kontinentalnoj Grčkoj, a zatim i po zemljama tadašnjeg Zapada; depoi filipeja otkriveni su u Italiji, Istanbulu, južnoj Rusiji, na Kipru, u Siriji i Egiptu. Velika većina tog novca zapravo je iskovana u doba vladavine Filipovog naslednika, Aleksandra Velikog. Filipeji koje je izdao Aleksandar nakon Filipove smrti i dalje su se zvanično nazivali tako, premda su ih Aleksandrove pristalice često nazivali i "aleksandrima".
Uticaj
Filipeji se smatraju najpoznatijim novcem koji je kovao makedonski kralj Filip II, i zadržali su jak uticaj čak i nakon što su izašli iz opticaja. Izgled tog novca često je podražavan i van Grčke, i to dugo nakon što su sami filipeji izašli iz upotrebe. Galski stateri, čiji je izgled bio vrlo sličan filipejima, kovani su sve do kraja Cezarovih galskih ratova tri veka potom (51. pne.). Dizajn je često bio prilagođen u skladu s lokalnim kulturama van grčkog sveta; kod nekih galskih imitacija Apolonova je kosa predstavljena kao bujna i stilizovana, dok su dvokolice često zamenjene predstavom jednog konja (ponekad s ljudskom glavom), a ostali prostor zauzimali su keltski simboli kao što su Sunčev krst, glava vepra ili prikaz boga Ogmija. Taj je novac bio u tako širokoj upotrebi, da se kod mnogih rimskih pisaca termin Philippeus upotrebljava generički, da označi težak zlatan novac uopšte.
R43
__NOTC__ Termin R43 ima više značenja.
Broussy-le-Grand
Brusi le Gran je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Šampanj-Arden, u departmanu Marna koja pripada prefekturi Eperne.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 257 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 12 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 21,31 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 110 metara.
Case Guerra, Padova
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 59 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 7 m.
Pinedale, Wyoming
Pajndejl je grad u američkoj saveznoj državi Vajoming.
R42
__NOTC__ Termin R42 ima više značenja.
R41
__NOTC__ Termin R41 ima više značenja.
Aubencheul-au-Bac
Obenšel o Bak je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Sever-Pa d Kale, u departmanu Sever koja pripada prefekturi Kambre.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 479 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 150 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 3,2 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 42 metara (maksimalnoj 79 m, a minimalnoj 33 m).
Spisak srpskih vladara
Vlastimirovići
Dinastija Vlastimirovića je vladala prvom Srpskom državom između kraja 8 veka i 950. godine. Vladari ove dinastije su bili:
Nemanjići
Zavisno od historijskih interpretacija Nemanjići su bili druga ili treća srpska vladajuća dinastija. Njihova vladavina počinje 1166. godine kada su nakon rasula bizanta sve balkanske države dobile svoju samostalnost.
Lazarevići i Brankovići
Nakon definitivnog raspada Srpskog carstva 1371. najmoćniji srpski velikaš je postao Lazar Hrebeljanović iz dinastije Lazarevića koja se putem braka spojila s dinastijom Brankovića koja je vladala do 1389. godine Kosovom. Vladari Srbije iz ovih dinastija su:
Predajom Smedereva Otomanskom Carstvu 1459 prestaje postojati Srpska država sve do njene obnove u 19 veku.
Kraljevina Jugoslavija
Ujedinjenjem Države SHS i Kraljevine Srbije 1918. godine nastaje kratkotrajna Kraljevina Jugoslavija koja će biti ukinuta 1945. godine.
Hi-Nella, New Jersey
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 870, što je 159 (-15,5 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Hanson, Kentucky
Hanson je grad u američkoj saveznoj državi Kentaki.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 742, što je 117 (18,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Capurso, Bari
Capurso je naselje u Italiji u provinciji Bari, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 13958 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 77 m.
Löffingen
Lefingen je grad u njemačkoj saveznoj državi Baden-Virtemberg. Jedno je od 50 opštinskih središta okruga Brajsgau-Hohšvarcvald. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 7.792 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 8315070.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Brajsgau-Hohšvarcvald Lefingen se nalazi u saveznoj državi Baden-Virtemberg u okrugu Brajsgau-Hohšvarcvald. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 574 - 935 metara. Površina opštine iznosi 88,0 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 7.792 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 89 stanovnika/km².
R40
__NOTC__ Termin R40 ima više značenja.
Leutkirch im Allgäu
Lojtkirh im Algoj je grad u njemačkoj saveznoj državi Baden-Virtemberg. Jedno je od 39 opštinskih središta okruga Ravensburg. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 22.132 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 8436055.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Ravensburg Lojtkirh im Algoj se nalazi u saveznoj državi Baden-Virtemberg u okrugu Ravensburg. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 654 metra. Površina opštine iznosi 175,0 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 22.132 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 126 stanovnika/km².
Električna energija
mini|300p|[[Delekovod u Lundu, Švedska]]
Pored ove fizičke definicije, postoji konvencija da je električna energija (srodni pojmovi električna struja i elektricitet) ono što se proizvodi u elektranama, prenosi dalekovodima i distribuira do potrošača gde se koristi za rad kućnih aparata, kancelarijske opreme, industrijskih mašina, i omogućava dovoljno energije kako za kućno tako i za komercijalno osvetljenje, grejanje, kuvanje i industrijske procese.
Električna energija predstavlja tzv. sekundarni (ili transformisani) oblik energije za razliku od primarnih koji se pojavljuju u prirodi.
Istorija
Iako je bilo poznato da elektricitet nastaje kao proizvod hemijskih reakcija koje se dešavaju u elektrolitskoj ćeliji otkako je Alesandro Volta razvio Voltin stub 1800. godine, proizvodnja na takav način je bila i ostala skupa.
Majkl Faradej je 1831. godine izumeo mašinu koja generiše elektricitet iz rotacionog kretanja, ali je trebalo skoro 50 godina da ta tehnologija dostigne komercijalno isplativi nivo.
Tomas Edison je 1878. godine, razvio i prodao komercijalno isplativu zamenu za gasno osvetljenje i grejanje korišćenjem lokalno generisanog i distribuiranog elektriciteta, u obliku jednosmerne struje. Razlog što je generisanje elektriciteta moralo biti blizu ili u okviru potrošačevih prostorija je što Edison nije imao načina za konverziju napona. Izbor napona bilo kog električnog sistema je kompromis. Povećanjem napona smanjuje se struja i tako se eliminišu gubici usled otpora kabla. Na nesreću, pojačava se opasnost od direktnog kontakta i takođe se povećava potrebna debljina izolacije. Nadalje neke tipove opterećenja je teško ili nemoguće prilagoditi visokim naponima.
Nikola Tesla, koji je kratko vreme radio za Edisona i shvatao teoriju elektriciteta na način na koji Edison nije, izumeo je alternativni sistem korišćenjem naizmenične struje. Tesla je shvatio da pošto dupliranjem napona prepolovljava struju i smanjuje gubitke za tri četvrtine, samo naizmenična struja omogućava transformaciju između naponskih nivoa u različitim delovima sistema. Ovo je omogućilo efikasne visoke napone za distribuciju gde se rizik smanjuje dobrim dizajnom, a relativno sigurne niske napone na mestima potrošnje. On je nastavio da razvija opštu teoriju svog sistema, razvijajući teoretske i praktične alternative za sve tadašnje upotrebe jedosmerne struje, i patentirao svoje napredne ideje 1887. godine, u okviru trideset različitih patenata.
Teslin rad je 1888. godine privukao pažnju Džordža Vestinghausa, koji je posedovao patent za tip transformatora koji je mogao da podrži veliku snagu i bio jednostavan za proizvodnju. Vestinghaus je upravljao postrojenjem za osvetljavanje na naizmeničnu struju u Grejt Baringtonu, Masačusets od 1886. godine. Iako je Vestinghausov sistem mogao da koristi Edisonove svetiljke i imao grejače, nije imao motor.
Na kraju je 1893. Almarian Deker izumeo ceo sistem za trofazno generisanje struje u Redlandsu, Kalifornija.
Zatim, u saradnji sa Dženeral Elektrikom, koji je Edison bio prisiljen da proda, Vestinghausova kompanija je krenula u konstrukciju električne centrale na Nijagarinim vodopadima, sa tri Teslina generatora od po 5.000 konjskih snaga za isporuku električne energije postrojenju za preradu aluminijuma u Nijagari i gradu Bufalu udaljenom 22 mi (35 -{km}-). Električna centrala u Nijagari je počela sa radom 20. aprila 1895. godine. Njeno otvaranje je postavilo kamen temeljac za prodaju električne energije za više od sto godina.
Proizvodnja električne energije
Za dobijanje električne energije postoje dva glavna načina:
Pogon elektrana može biti različit u zavisnosti od izvora mehaničke energije koja se koristi za proizvodnju električne energije:
Kod elektrana sa parnim turbinama postoji višestruki proces pretvaranja energije. Najpre se neka energija pretvara u toplotnu, zatim se ona pretvara u mehaničku (pri čemu se od vode dobija vodena para na povišenom pritisku), a zatim se uz pomoć turbina mehanička energija vodene pare pretvara u električnu. Razlikujemo dva osnovna tipa elektrana sa parnim turbinama:
Energenti koji se koriste za sagorevanje u termoelektranama mogu biti različiti, uključujući: gas, neki naftni derivat (dizel ili mazut), ugalj, biomase, te različiti organski i neorganski otpad. Sve izvore energije koji se koriste za dobijanje električne energije možemo podeliti na:
U obnovljive izvore energije spadaju energije Sunca, plime i oseke, tekućih voda i vetra, a u neobnovljive energija unutar atomskog jezgra, kao i fosilna goriva (ugalj, nafta, gas). Globalna tendencija je da se proizvodnja električne energije sve više prebacuje na obnovljive izvore energije iz ekoloških razloga.
Električna energija danas
Danas, Teslin sistem naizmenične struje je još uvek primarni način isporuke električne energije potrošačima širom sveta. Iako se jednosmerna struja visokog napona (JSVN) koristi za predaju velike količine elektriciteta na veliku udaljenost, većina proizvodnje električne energije, prenosa, distribucije i prodaje se obavlja korišćenjem naizmenične struje.
U mnogim državama, kompanije za proizvodnju električne energije poseduju kompletnu infrastrukturu od proizvodnje do prenosa i distribucije. Zbog toga, električna struja se posmatra kao prirodni monopol. Sama industrija je uglavnom dosta regulisana, često sa kontrolom cene i neretko je u posedu države. U nekim državama, trgovina u kojoj učestvuju proizvođači i distributeri funkcioniše slično robnoj ili novčanoj berzi.
R39
__NOTC__ Termin R39 ima više značenja.
R38
__NOTC__ Termin R38 ima više značenja.
Triša Kaclerović
Trifun "Triša" Kaclerović (Boka, 14. februar 1879 — Beograd 31. mart 1964) je bio novinar, advokat i levičarski političar, jedan od osnivača Srpske socijaldemokratske partije, a kasnije osnivač i Generalni sekretar Komunističke partije Jugoslavije.
Papulakandin B
Papulakandin B je organsko jedinjenje, koje sadrži 47 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 901,001 Da.
Triša Kaclerović
Bio je urednik „Tipografskog glasnika“, „Radničkih novina“ i „Radnika“.
Biografija
Rođen je 14. februara 1879. godine u Boki kod Sečnja.
Srpska socijaldemokratska partija
Kaclerović je još u mladosti pristupio socijalističkom pokretu u Kraljevini Srbiji. 23. 3. 1903. godine oko 5.000 studenata, đaka i radnika, je izašlo na demonstracije protiv apsolutističkog režima srpskog kralja Aleksandra Obrenovića, koje su organizovali studenti socijalisti Dimitrije Tucović i Triša Kaclerović, jer im nije dozvoljeno održavanje levičarskog skupa. Skup je završio nasiljem, u Beogradu je u sukobu s policijom poginulo pet, a ranjeno šest ljudi. Uhapšeno je više od 120 demonstranata, protiv 27 podignuta je optužnica, a Tucović i Kaclerović su emigrirali iz zemlje.
Kaclerović je jedan od osnivača Srpske socijaldemokratske partije 2.8. 1903. godine i Glavnog radničkog saveza. U saradnji sa Dimitrijem Tucovićem radio je na stvaranju socijalističke federacije balkanskih naroda. Za narodnog poslanika je izabran dva puta. 1908, kada je bio jedini poslanik Socijaldemokratske partije u skupštini, i 1912, kada je pored njega, poslanik bio i Dragiša Lapčević. Kaclerović je političke poteze Pašićevih radikala često tumačio kao “naređenje stiglo iz Moskve”.