cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marseille
Posebnost
Marseille je poznat po sredozemnom ribljem specijalitetu bouillabaisse, jelu jedinstvenog okusa koji mu daju šafran, sjeme koromača i sok od naranče. Vještina potrebna za pripremu ovog specijaliteta sastoji se u tome da se sačuva delikatesni okus ribe a da se pritom ne poremeti simfonija svih sastojaka.Bouillabaisse nije obično jelo i priprema se za posebne, svečane prilike i predstavlja ritualnu gozbu. Iako se bouillabaisse nalazi na jelovniku svakog lučkog mjesta provansalske obale, marsejska ima posebnu reputaciju i čuvena je širom svijeta.
Mitchell County, Texas
je okrug u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 9.403.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 9.403 stanovnika, što je 295 (3,0%) stanovnika manje nego 2000. godine.
Mirisni epitel
Mirisni epitel je specijalizovano epitelno tkivo unutar nosne šupljine koje je deo čula mrisa. Kod ljudi, je ovo tkivo ima površinu od oko 1 centimetar kvadratnog (na svakoj strani) i nalazi se na gornjem delu nosne šupljine oko 7 cm iznad i iza nozdrva. Mirisni epitel je deo mirisnog sistema koji je direktno odgovoran za detekciju mirisa.
Slojevi mirisnog epitela
Mirisni epitel se sastoji od tri različite vrste ćelija:
Mirisne ćelije
Mirisne ćelije epitela su bipolarni neuroni koji se grupišu da be formirale mirisni nerv (kranijalni nerv I). Apikalni polovi tih neurona su prekriveni cilijama i obloženi sa seroznom sekrecijom iz Boumanovih žlijezda lociranih u lamini propria mirisne sluzokože.
Podržavajuće ćelije
Analogno neuronskim glijalnim ćelijama, podržavajuće ćelije (a.k.a. sustentakularne ćelije) mirisnog epitela funkcionišu kao metabolička i fizička podrška mirisnih ćelija. Histološki, podržavajuće ćelije su dugačke cilindrične ćelije koje sadrže mikrovile i upadljivu terminalnu mrežu. Jezgra podržavajućih ćelija su u većoj meri apikalno locirana nego kod drugih ćelija mirisnog epitela.
Bazalne ćelije
Bazalne ćelije se nalaze na bazalnoj lamini mirisnog epitela. One su stem ćelije koje imaju sposobnost deobe i diferencijacije u bilo podržavajuće ili mirisne ćelije. Stalna deoba bazalnih ćelija dovodi zamene mirisnog epitela svake 2-4 nedelje.
EuroDusnie
Euroduzni (hol. EuroDusnie – ne euro), anarhistički kolektiv iz Lajdena, nastao 1997. godine, čije su glavne akcije kritikovanje politike EU, skvotiranje, besplatne radnje i širenje mreže kritičkih informacija. Bili su domaćini druge konferencije Narodne globalne akcije u Lajdenu, Holandija.
Nastanak
U aprilu 1997. grupa ljudi je skvotirala praznu školsku zgradu u Lajdenu, s namerom da organizuje vikend akcije i diskusije po pitanju ujedinjenja Evrope. Ova zgrada je vlasništvo velikog prodavca nekretnina a još uvek je koristi EuroDuzni kolektiv. 1999. EuroDuzni je takođe skvotirao prizemne spratove u ulicama Hooglandsekerkgracht i Koppenhinksteeg u centru Lajdena, da bi smestili različite javne aktivnosti.
Ciljevi
I pored razlika u mišljenju, ljudi unutar Euroduznija u suštini dele neke zajedničke ideje i stavove o društvu i oko toga kako se može promeniti. EuroDuzni želi svet bez granica, u kom su najvažniji sloboda, solidarnost i poštovanje za sva živa bića.
Njih pogađa to što u Lajdenu, gradu u kom je EuroDuzni nastao, lanci prodavnica zauzimaju više prostora nego mali nezavisni prodavci, a grad postaje sve otvoreniji za automobile. EuroDuzni povezuje ljude koji se protive ovakvom razvitku i želi da ponudi alternative putem lokalih projekata i konkretnih akcija. Oni smatraju da što je dobro za rast kapitalističke ekonomije, loše je po interese šire populacije, i da iza maske ekonomskog progresa, prirodna okolina biva ugrožavana na sve strane. Euroduzni smatra da konkurencija nikada ne može biti zdrava osnova na kojoj se gradi društvo, već dogovor i saradnja.
Projekti
Postoji ukupno oko 10 projekata, koje organizuju razne grupe, u koje je uključeno do 50-ak ljudi, i čiji se predstavnici svake dve nedelje, sastaju na zajedničkom sastanku. Starost ljudi aktivnih u projektima kreće se od 16 do 70. Polovina njih su studenti, oko četvrtina ima plaćene poslove na nekim drugim mestima, a ostali su izabrali da budu bez posla.
Guanidinoacetat kinaza
Guanidinoacetat kinaza (, glikocijaminska kinaza) je enzim sa sistematskim imenom ATP:guanidinoacetat N-fosfotransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
23S rRNK (adenin1618-N6)-metiltransferaza
23S rRNK (adenin1618-N6)-metiltransferaza (, metiltransferaza F velike podjedinice rRNK, YbiN protein, rlmF (gen), m6A1618 metiltransferaza) je enzim sa sistematskim imenom S-adenozil-L-metionin:23S rRNK (adenin1618-N6)-metiltransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Rekombinantni YbiN protein ima sposobnost metilacije parcijalno deprotonisane 50 S ribozomalne podjedinice. On ne deluje na kompletno formirane 50 S podjednice, niti na kompletno deprotonisanu 23 S rRNK.
Sylvania, Georgia
Silvejnija je grad u američkoj saveznoj državi Džordžija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 2.956 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 2.956 stanovnika, što je 281 (10,5%) stanovnika više nego 2000. godine.
Magnet, Nebraska
Magnet je selo u američkoj saveznoj državi Nebraska. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 57 stanovnika.
Santa Venere, Pescara
Santa Venere je naselje u Italiji u provinciji Pescara, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 65 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 164 m.
Leiden
Lajden (, ranije Leyden, ) je grad u holandskoj provinciji Južna Holandija.
Grad ima oko 117.000 stanovnika, 254.000 sa predgrađima. Nalazi se na reci Staroj Rajni blizu Haga i Harlema.
U Lajdenu se nalazi najstariji Univerzitet u Holandiji, osnovan 1575.
Stromberg
Štromberg je grad u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 119 opštinskih središta okruga Bad Krojcnah. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 3.163 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7133103.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Bad Krojcnah Štromberg se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Bad Krojcnah. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 220 metara. Površina opštine iznosi 9,0 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 3.163 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 350 stanovnika/km².
Leiden
Istorija
Na mestu današnjeg Lajdena postojala je rimska tvrđava u 4. vijeku. Gradu Lajdenu se pripisuje rimsko ime Lugdunum Batavorum, mada je ono pripadalo današnjem gradu Katwijku.
Godine 860., pominje se naselje Leiton (Leithon) koje je preteča današnjeg grada. Gradske privilegije Lajden je dobio 1266.
Lajden je naročito prosperirao u 16. i 17. veku. Grad je bio poznat po proizvodnji tkanina i štamparstvu.
Godine 1572., Lajden se priključio holandskoj pobuni protiv španske vlasti. Pod španskom opsadom je bio do oktobra 1574. Opsada je probijena tako što su brane razvaljene, tle poplavljeno, pa su brodovi sa zalihama doplovili do grada. Kao nagradu za herojski otpor, Viljem I Oranski je osnovao Univerzitet u Lajdenu.
Godine 1606. u Lajdenu je rođen čuveni slikar Rembrandt van Rijn.
Ben Jones (Grenada)
Ben Joseph Jones (5.8. 1924 - 10.2. 2005.) bio je grenadski političar, poznat po kratkotrajnom mandatu na mjestu premijera. Jones je po struci bio advokat prije nego što je 1984. kao član Nove nacionalne partije (NNP) izabran u parlament, a potom postao ministar vanjskih poslova u vladi Herberta Blaizea. Na tom ga je mjestu zatekla Blaizeova smrt u decembru 1989. godine, a nakon čega je postao premijer i vođa stranke. U martu 1990. je NNP poražena na izborima od Narodnog demokratskog kongresa, te je odstupio s mjesta premijera i vođe stranke. Usprkos toga ga je novi premijer Nicholas Braithwate zadržao na mjestu šefa diplomacije sve do 1991.
Leiden
Istorija
Holandski ustav je napisao Johan Rudolf Torbeke aprila 1848. u Lajdenu.
Danas je Lajden značajan kao istorijski i univerzitetski grad.
Doue (Sena i Marna)
Du je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Pariski region, u departmanu Sena i Marna.
Turski Kurdistan
mini|250p|Područje naseljeno Kurdima (1992) mini|250p|Područje Turskog Kurdistana u užem smislu Turski Kurdistan je deo istorijske regije Kurdistan, koji se nalazi u sastavu Turske. Prostor je poznat i kao Severni Kurdistan i obuhvata južne i istočne delove Turske. Prema procenama, u Turskoj živi između 10.000.000 i 14.600.000 Kurda.
Doue (Sena i Marna)
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 940, a gustina naseljenosti je iznosila 47 stanovnika/km².
Infinitezimalni račun
Infinitezimalni račun je grana matematike koja se bavi funkcijama, izvodima, integralima, limesima i beskonačnim nizovima. Proučava razumevanje i opisivanje promena merljivih varijabli. Središnji koncept kojim se opisuje promena varijable je funkcija. Dve glavne grane su diferencijalni račun i integralni račun. Infinitezimalni račun je osnova matematičke analize.
Koristi se u nauci, ekonomiji, inženjerstvu itd. Služi za rešavanje mnogih matematičkih problema, koji se ne mogu rešiti algebrom ili geometrijom.
Istorija
180px|desno|thumb|[[Isak Njutn]] 180px|desno|thumb|[[Gotfrid Vilhelm Lajbnic]] U antičkom razdoblju bilo je ideja sličnih infinitezimalnom računu. Egipćani su računali zapreminu zarubljene piramide. Grci Eudoks i Arhimed koristili su metodu iscrpljivanja kojom se površina nekog oblika izračunava tako što se u njega ubacuje niz mnogouglova čije površine konvergiraju prema površini celog oblika. Tu metodu koristio je i Kinez Liu Hui u 3. veku, da bi izračunao površinu kruga. U 5. veku Ču Čungdži koristio je metodu koja će kasnije biti nazvana Kavalijerijev princip za zapreminu lopte.
Godine 499. indijski matematičar Ariabhata I. je računao infinitezimalanim računom i zapisao astronomski problem u obliku diferencijalne jednačine. Na osnovu te jednačine je u 12. veku Bhaskara razvio neku vrstu izvoda. Oko 1000. godine Ibn al-Haitam je osmislio formulu za sve vrste četvrtih stepena i time pripremio put za integralni račun. U 12. veku persijski matematičar Šaraf al-Din al-Tusi otkrio je pravilo za odvajanje kubnog polinoma. U 17. veku japanski matematičar Šinsuke Seki Kova došao je do osnovnih spoznaja infinitezimalnog računa.
Keith Mitchell
Keith Claudius Mitchell (12. novembar 1946 -) je grenadski političar koji je služio kao premijer od 1995 do 2008. Trenutno vodi Novu nacionalnu partiju (NNP) i služi kao Vođa opozicije u Parlamentu.
Infinitezimalni račun
Istorija
Infinitezimalni račun otkrili su nezavisno jedan od drugog u otprilike isto vreme Isak Njutn i Gotfrid Vilhelm Lajbnic. Oni su otkrili zakone diferencijalnog i integralnog računa, izvoda (derivacije) i aproksimacija polinomnih nizova. Njihov rad nastavili su matematičari Ogisten Luj Koši, Bernhard Riman, Karl Vajerštras, Henri Lion Lebesk i dr.
Izvod
Izvod (derivacija) funkcije f je granična vrednost koeficijenta porasta funkcije i prirasta argumenta kada prirast argumenta teži nuli.
Integral
Za datu funkciju f(x) realne promenljive x i interval [a,b] na pravcu realnih brojeva, integral
Limes
Poglavlje limesa funkcije razvilo se iz problema kako izračunati vrednost funkcije u slučajevima kada funkcija nije dobro definisana, npr. deljenje nulom. Limes funkcije f u tački a je broj kome se pridružuje funkcijska vrednost f(x), kada vrednost x teži a.
npr.
(E)-2-epi-beta-kariofilenska sintaza
(E)-2-epi-beta-kariofilenska sintaza (, 2-epi-(E)-beta-kariofilenska sintaza, SmMTPSL26) je enzim sa sistematskim imenom (2E,6E)-farnezil-difosfat difosfat-lijaza (ciklizacija, formira (E)-2-epi-beta-kariofilen). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim je izolovan iz biljke Selaginella moellendorfii.
Montague County, Texas
je okrug u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 19.719.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 19.719 stanovnika, što je 602 (3,1%) stanovnika više nego 2000. godine.
Enocitabin
Enocitabin je organsko jedinjenje, koje sadrži 31 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 565,785 Da.
George Brizan
George Ignatius Brizan, CMG, CBE (1942 -) je grenadski političar koji je 1995 godine kraće vrijeme služio kao premijer.
Otprije poznat kao historičar i ekonomist, Brizan je 1984. zajedno s Herbertom Blaizeom osnovao Novu nacionalnu partiju (NNP) koja je iste godine pobijedila na izborima, a Blaize postao premijer. Brizan se u aprilu 1987. razišao sa Blaizeom i osnovao opozicijsku stranku Nacionalni demokratski kongres (NDC), na čije je čelo nedugo potom došao Nicholas Braithwate. NDC je 1990. pobijedio na izborima, a Braithwate postao premijer, imenovavši Brizana ministrom financija, a potom poljoprivrede, trgovine, industrije i energije. Kada je Braithwate u julu 1994. podnio ostavku na mjesto čelnika NDC, Brizan je preuzeo stranku, a nakon Braithwateove ostavke na mjesto premijera u februaru 1995. i vladu. Iste je godine NDC poražen na izborima, a Brizan je nakon još težeg poraza na izborima 1999. godine napustio mjesto čelnika NDC i povukao se iz politike. Usprkos toga je radio kao ekonomski savjetnik premijera Keitha Mitchella.
Bernard Coard
Winston Bernard Coard (10. 8. 1944. -) je bivši grenadski marksistički političar i revolucionar, poznat po državnom udaru kojim je godine 1983. svrgnut tadašnji premijer Maurice Bishop.
Coard se s vremenom počeo razilaziti s Bishopom, koji je nastojao da revolucionarna Grenada vodi nesvrstanu politiku, umjesto da se čvrsto veže uz Istočni blok. To je eskaliralo početkom oktobra 1983. godine kada je zajedno s većinom vodstva NJM dao ultimatum Bishopu da odstupi ili da zajedno s njim dijeli vlast. Bishop je odbio, nakon čega je stavljen u kućni pritvor. 19. oktobra su širom Grenade izbile masovne demonstracije potpore Bishopu, a prilikom čega je Bishop oslobođen iz pritvora. Međutim, samo nekoliko sati kasnije, jedinice Narodne revolucionarne armije (PRA) vjerne Coardu su razbile demonstrante, zarobile Bishopa i njegove pristaše te ih strijeljale. Istog dana je sam Coard svrgnut od strane generala Hudsona Austina koji je formirao vojnu huntu. Ona je, pak, svrgnuta kada su se šest dana kasnije na Grenadu iskrcali američki marinci. Tada je Coard zajedno sa suradnicima uhapšen.
Coard je postao jedan od optuženika na sudskom procesu zvanom Grenadskih 17, gdje je 1986. godine osuđen na smrt zbog ubistva Bishopa i drugih zločina. Godine 1991. mu je kazna preinačena u doživotni zatvor. U septembru 2004. je zatvor gdje je izdržavao kaznu pogodio uragan Ivan, ali Coard, za razliku od drugih zatvorenika, nije iskoristio priliku za bijeg, objasnivši to naknadno željom da "spere ljagu sa svog imena". Godine 2007. je britanski Tajni savjet prihvatio Coardovu žalbu temeljem koje je naloženo novo suđenje, a na kome je Coard dobio 30 godina zatvora. Coard je iz zatvora pušten 5. septembra 2009. Bernard Coard ima troje djece - Sola Coard (1971 -), Abiola Coard (1972 -) i Neto Coard (1979 -).
Homologno modelovanje
Homologno modelovanje, takođe poznato kao komparativno modelovanje proteina, je računarska izgradnja modela proteina sa atomskom rezolucijom počevši od aminokiselinskih sekvenci, i od eksperimentalne trodimenzionalne strukture srodnog homogenog protein ("šablona").
Homologno modelovanje se oslanja na identifikaciji jedne ili više poznatih proteinskih struktura za koje se smatra da nalikuju modelovanoj strukturi, i na pravljenju poravnanja koje mapira ostatake upitne sekvence na ostatake sekvencu šablona. Pokazano je da su proteinske strukture u većoj meri očuvane nego što be se očekivalo iz sekvenci homolognih proteina. Sekvence sa manje od 20% sličnosti sekvenci mogu da imaju veoma različite strukture.
Proteinske strukture su u većoj meri konzervirane od DNA sekvenci, i stoga merljive nivoi sličnosti sekvenci obično podrazumevaju znatnu strukturnu sličnost.
Kvalitet homolognih modela zavisi od kvaliteta poravnanja sekvenci i proteinskog šablona. Pristup može biti komplikovan prisustvom praznine u poravnavanju koji ukazuju na strukturni region prisutan u ciljnom proteinu, ali ne u šablonu, kao i strukturnim prazninama u šablonu koji proizlaze iz loše rezolucije kristalne strukture. Kvalitet modela opada sa smanjenjem identiteta sekvenci. Tipičan model ima ~1-2 Å odstupanje između poravnatih Cα atoma na 70% identiteta sekvenci, ali odstupanje 2-4 Å na 25% identiteta sekvenci. Međutim, greške su značajno više u regionima petlji, gde aminokiselinske sekvence proteina cilja i šablona mogu biti potpuno drugačije.
Enpiprazol
Enpiprazol je organsko jedinjenje, koje sadrži 16 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 304,818 Da.
Douy-la-Ramée
Du la Rame je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Pariski region, u departmanu Sena i Marna.
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 210, a gustina naseljenosti je iznosila 26 stanovnika/km².
18S rRNK (adenin1779-N6/adenin1780-N6)-dimetiltransferaza
18S rRNK (adenin1779-N6/adenin1780-N6)-dimetiltransferaza (, 18S rRNK dimetilaza Dim1p, Dim1p, ScDim1, m2(6)A dimetilaza, KIDIM1) je enzim sa sistematskim imenom S-adenozil-L-metionin:18S rRNK (adenin1779-N6/adenin1780-N6)-dimetiltransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
DIM1 učestvuje u pre-rRNK transformacijama.
Nicholas Brathwaite
Premijerom je prvi put postao u decembru 1983. godine, dva mjeseca nakon američke invazije kojom je tada svrgnut marksistički režim. Generalni guverner Paul Scoon ga je imenovao predsjednikom privremene vlade koja je Grenadu trebala voditi do novih demokratskih izbora 1984. Na njima su Brathwaite i njegove pristaše izgubile od Nove nacionalne partije Herberta Blaizea koji je postao novi premijer. Godine 1990. je Brathwaite pobijedio na izborima kao vođa stranke Narodni demokratski kongres (NDC) te ponovno formirao vladu. Godine 1995. je izgubio izbore te nedugo nakon toga podnio ostavku na mjesto vođe stranke. Iste je godine dobio plemićku titulu.
Enon, Ohio
Inon je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Sulzbach/Saar
Zulcbah je grad u njemačkoj saveznoj državi Sarland. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 10041518.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 331 metra. Površina opštine iznosi 16,1 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 17.679 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 1.097 stanovnika/km².
Plinabulin
Plinabulin je organsko jedinjenje, koje sadrži 19 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 336,388 Da.
Malcolm, Nebraska
Malcolm je selo u američkoj saveznoj državi Nebraska. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 382 stanovnika.
Montgomery County, Texas
je okrug u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 455.746.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 455.746 stanovnika, što je 161.978 (55,1%) stanovnika više nego 2000. godine.
Steinebach/Sieg
Štajnebah je grad u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 119 opštinskih središta okruga Altenkirhen (Vestervald). Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 1.265 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7132107.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Altenkirhen (Vestervald) Štajnebah se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Altenkirhen (Vestervald). Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 350 metara. Površina opštine iznosi 4,6 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.265 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 278 stanovnika/km².
Two Buttes, Colorado
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 43, što je 24 (-35,8 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Cocolicchio, Brindisi
Cocolicchio je naselje u Italiji u provinciji Brindisi, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 89 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 282 m.
Incident u Bijeljinskoj gimnaziji 1934.
thumb|desno|250px|„Dole svi kraljevi! Živela savremena revolucija!“ — natpis na tabli koji je uzrokovao incident.
Incident u Bijeljinskoj gimnaziji se zbio 1934. kada su zbog ispisanih anti-monarhističkih parola na školskoj tabli raspušteni celi sedmi i osmi razred.
Uvod
U Bijeljini su početkom 1930-ih godina sve prisutnije revolucionarne ideje, a školska i radnička omladina počinje da se organizuje pod uticajem Rodoljuba Čolakovića, Dimitrija Lopandijića i drugih bijeljinskih komunista.
U takvom okruženju se 11. oktobra 1934. godine zbio incident u Bijeljinskoj gimnaziji, i započeo seriju burnih dešavanja koja su naredna tri meseca potresala čitavu Bijeljinu.
Neposredan povod za izbijanje incidenta bio je marsejski atentat 9. oktobra 1934. godine, kada je ubijen kralj Aleksandar Karađorđević.
Incident
Prema poverljivom aktu tadašnjeg Ministarstva unutrašnjih dela Kraljevine Jugoslavije: „...Posle smrti Blaženopočivšeg Kralja Aleksandra napisao je jedan učenik XIII razreda na školskoj ploči: »A bas le roi!« (»Dole kralj!«), a jedan drugi osmoškolac označio je kraljevu sliku krstovima kredom. Istragom je utvrđeno da su se ova dvojica sa još nekoliko drugova sastajali u svrhu čitanja marksističkih djela. Ovako kompromitovani đaci kažnjeni su.“
Ipak, događaj se odigravao dosta drugačije od ove šture zvanične verzije. 11. oktobra, u osmom razredu Bijeljinske gimnazije jedan učenik je ispisao na tabli sledeće reči na francuskom: „''-{A bas tous les rois! Vive la revolution contemporaine!}-''“ („Dole svi kraljevi! Živela savremena revolucija!“).
Uprava škole ubrzo je saznala za taj natpis kredom i započela istragu koja je trajala petnaest dana, ali bez rezultata, jer je čitav razred ostao jedinstven. Nakon neuspeha, direkcija škole se odlučila za oštre mere.
25. oktobra, za vreme velikog odmora, petoricu učenika osmog razreda pozvali su u direktorovu kancelariju, gde im je saopšteno da su izbačeni iz škole. Oni su se odmah vratili u razred, gde su se već nalazili ostali učenici. Nekoliko minuta kasnije, po završetku odmora, kada je profesor latinskog jezika pokušao da uđe u osmi razred kako bi održao čas, naišao je na zatvorena vrata, koja nije uspeo da otvori ni silom.
Za to vreme, atmosfera u učionici se zagrevala. Učenici su iza vrata naslagali sve klupe, ormare i stolice, odlučni da vrata drže zabarikadirana sve dok ne sastave protesnu rezoluciju upućenu direkciji škole, u kojoj će tražiti da se obnovi proces i isključeni učenici vrate u školu.
Dok su učenici na listu istrgnutom iz sveske ispisivali poslednje redove rezolucije, pred zabarikadiranim vratima pojavio se direktor. Nakon što je uvideo da učenici ne žele da otvore vrata, pozvao je u pomoć dvojicu policajaca, koji su uzalud pokušavali da provale vrata, da bi potom pozvala pojačanje. Ubrzo se pred zatvorenim vratima našlo jedanaest policajaca. Unutar učionice, učenici su završili rezoluciju koju su potom svi potpisali, i to u krugu, da niko ne bi bio prvi na listi potpisa. Vrata su uskoro popustila a učenici se dohvatili nekoliko stolica i spremili se za odbranu.
Policajci provaljuju unutra, na vratima nastaje gušenje, a jedna ruka direktoru pruža rezoluciju, koju ovaj prihvata. Učenici se ne predaju i svi su se čvrsto zagrlili sprečavajući policajce da izdvoje petoricu isključenih učenika. I dok padaju udarci, učenici uzvikuju: „MI SMO JEDNO!“. Policajci najzad posustaju pred tim jedinstvenim otporom. Pristaju da svi idu zajedno sa isključenim učenicima, i čitav razred kreće u Sresko načelstvo.
Bio je neobičan prizor videti tu povorku kako ide sredinom glavne bijeljinske ulice. U sredini čitavo odeljenje đaka sa knjigama, oko njih jedanaest policajaca, a jednog povređenog učenika pridržavaju dvojica njegovih drugova. Usput se čitava kolona zaustavila pred ambulantom da ranjeniku pruže pomoć, a onda su krenuli dalje. Pošto su u sreskom načelstvu zadržali samo petoricu isključenih učenika, svi ostali učenici se vraćaju pred gimnaziju i objavljuju da će štrajkovati sve dok njihovi drugovi ne budu pušteni iz zatvora, u čemu uspevaju još istog dana.
Posledice
Kad školske vlasti nisu ništa uspele da postignu, istragu preuzima policija, ali bezuspešno. Tenzije rastu iz dana u dan, a u istragu se uključuju i specijalni sud za zaštitu države iz Beograda i Sreski sud u Bijeljini. Ali niko ništa ne postiže, jer je čitav razred i dalje ostao jedinstven.
Nemoćno pred nastalom situacijom, Ministarstvo prosvete donosi ukaz o raspuštanju osmog i sedmog razreda (preventivno, da ne bi krenuo istim putem), s tim da se po završetku školske godine gase i peti i šesti razred. Ipak, sledeće godine, u septembru 1935. je ponovo otvorena potpuna gimnazija, na intervenciju javnosti Bijeljine i školskih organizacija.
Epilog
Okupator 1941. godine zatvara više razrede i ostavlja samo nižu gimnaziju. Mnogi nekadašnji gimnazijalci te generacije i kasnije ostaju verni revolucionarnim idejama i masovno učestvuju u prvim ustaničkim danima 1941. godine. Danas, na spomeniku ispred bivše zgrade gimnazije je urezano 209 imena poginulih učenika i 7 profesora. Ubrzo nakon oslobođenja Bijeljine, gimnazija se ponovo otvara početkom maja 1945. godine.
Maevatanana
Maevatanana je grad na sjeverozapadu Madagaskara od 24 000 stanovnika, administrativni centar Regije Betsiboka i Distrinkta Maevatanana u Provinciji Mahajanga.
Maevatanana na malagaškom znači lijepo mjesto. Većinsko stanovništvo su grada su Sakalave jedan od malagaških naroda.
Historija
Maevatanana se počela oblikovati kao grad za vrijeme francuske kolonijalne uprave, kad su u mjesto došli živjeti prvi Francuzi 1900. Kao uspomena na njihovu vladavinu, ostao je Spomenik poginulim Francuzima u centru grada, kod benzinske stanice, podignut 1895. Više od 300 francuskih vojnika umrlo je u Maevatanani za vrijeme francuske invazije na Madagaskar 1895.
Najveća znamenitost u okolici su slapovi Betsiboke, koji se nalaze 22 južno od grada na cesti br. 4 za Mahajangu kod željeznog mosta preko rijeke.
Geografske i klimatske karakteristike
Maevatanana leži u kotlini pored rijeke Ikope. Maevatanana je udaljena oko 300 km od glavnog grada Antananarivo i oko 258 km od provincijskog središta Mahajange. Maevatanana ima vruću tropsku klimu i najvrućiji je grad u Madagaskaru sa prosječnom dnevnon temperaturom od preko 30 °C.
Transport, Privreda
Kroz Maevatananu prolazi nacionalni magistralni put br. 4 preko kojeg je grad povezan sa Mahajangom i Antananarivom.
U Maevatanani je najveće industrijsko poduzeće tvornica plugova MAFI Glavnina stanovnika bavi se poljoprivrednom i uzgaja rižu i povrće. Panafrička rudarska kompanija (Pan African Mining Corporation) vrši opsežan geološka istraživanja u okolici grada, i želi otvoriti rudnike zlata, platine i minerala.
Расно
Расно може бити:
Whitinsville, Massachusetts
Vajtinsvil je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Masačusets.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 6.704, što je 364 (5,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Hudson Austin
Hudson Austin (26. april 1938 -) je bivši general Narodne revolucionarne armije Grenade, poznat po tome što je nakon ubistva premijera Mauricea Bishopa 1983. godine formirao kratkotrajnu vojnu vladu svrgnutu američkom vojnom intervencijom.
Austin je početkom 1970-ih postao član Bishopove marksističke stranke Pokret New Jewel (NJM) te je nakon vojne obuke u Gvajani i Trinidadu formirao njeno vojno krilo. Te su formacije 13. marta 1979. preuzele nadzor nad Grenadom, svrgnule premijera Eric Gairyja te tako omogućile Bishopu i NJM da dođu na vlast i zavedu jednopartijski režim. Grenada je dobila nove oružane snage u obliku Narodne revolucionarne armije (PRA) na čije je čelo stao Austin.
Kada je početkom oktobra 1983. Bishop došao u sukob sa svojim zamjenikom Bernardom Coardom, Austin je stao na Coardovu stranu. 19. oktobra su Austinove trupe razbile demonstrante koji su bili oslobodili Bishopa i njegove suradnike iz kućnog pritvora, a nakon čega su Bishop i suradnici strijeljani. Isti je dan Austin svrgnuo Coarda, proglasivši novo Revolucionarni vojni savjet Grenade, na čijem je čelu bio on sam. Austin je naredio policijski sat širom otoka. Njegova je vlast, međutim, trajala samo šest dana. Američki predsjednik Ronald Reagan je iskoristio eskalaciju nasilja na otoku kao povod za vojnu intervenciju prilikom koje je marksistički režim svrgnut. Tom prilikom je sam Austin bio zarobljen.
Drvene crkve poljskih i ukrajinskih Karpata
Drvene crkve poljskih i ukrajinskih Karpata je skupni naziv za 16 pravoslavnih i grčko-katoličkih crkava koje su upisane na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Europi, a od kojih se 8 nalazi u poljskim vojvodstvima: Malopoljskom i Potkarpatskom vojvodstvu, te 8 u ukrajinskim pokrajinama: Lavovskoj i Ivano-Frankivskoj oblasti.
One su izvanredan primjer različitih tradicija arhitekture drvenih konstrukcija uspravnih drvenih greda od 16. do 19. stoljeća, te kulturni izraz četiri etnografske zajednice koje su u ovom razdoblju razvile neke formalne, dekorativne i tehničke odlike kako bi se razlikovale. Ove crkve su uglavnom trobrodne s velikim višestranim ili osmerokutnim kupolama i drvenim zvonicima, dok unutra posjeduju ikonostas i višebojne ukrase, a oko njih se nalaze pripadajuća crkvena dvorišta, portali i groblja. Crkve predstavljaju nekoliko tipova gradnje: bojkiski (2 ukrajinske i jedna poljska) i lemkijski (5 poljskih), galicijski (4 ukrajinske i 2 poljske) i huculski (2 ukrajinske).
Popis lokaliteta
mini| Bojkiska crkva sv. Mihovila Arhanđela u Smolniku (Poljska) mini| Lemkijska crkva sv. Petke u Kwiatonu (Poljska) mini| Crkva sv. Trojstva u Žovki (Ukrajina) mini| Galicijska crkva sv. Jurja u Drogobiču (Ukrajina) mini| Huculska crkva Uznesenja Gospodinova u Jasiniji (Ukrajina)
Malmo, Nebraska
Malmo je selo u američkoj saveznoj državi Nebraska. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 120 stanovnika.
Sirijski Kurdistan
mini|250px|Područja Sirije pod vojnom kontrolom Kurda (u tamnoj žutoj boji) tokom [[Sirijski građanski rat|Sirijskog građanskog rata]] mini|250px|Kurdi u gradu Afrin Sirijski Kurdistan, Rožava ili Zapadni Kurdistan je samoproglašeni autonomni region u Siriji. Deo je istorijske regije Kurdistan, čiji se jugozapadni deo nalazi u sastavu Sirije. Ovaj prostor obuhvata severne i istočne delove Sirije. Prema procenama, u Siriji živi između 1.750.000 i 2.200.000 Kurda.
Istorija
Ovo područje ulazi u sastav Sirije nakon Prvog svetskog rata. Tokom Sirijskog građanskog rata 2011—2013. godine, sirijski Kurdi su formirali svoje oružane snage pod nazivom Narodne zaštitne jedinice, koje su uspostavile kontrolu nad velikim delom Sirijskog Kurdistana. Takođe je formiran i Kurdski vrhovni komitet, kao upravno telo na teritoriji Sirijskog Kurdistana pod kontrolom kurdskih oružanih snaga. Za sedište komiteta određen je grad Kobane (na arapskom: Ajn al-Arab). U novembru 2013. godine, Kurdski vrhovni komitet je proglasio autonomiju regije, a tada je formirana i regionalna vlada.
Teritorija
Do juna 2015. godine, područja pod kontrolom Kurda su faktički bila podeljena u četiri teritorijalno odvojene enklave, dok su ostatak proklamovane teritorije Sirijskog Kurdistana pod kontrolom držale vojne snage Asadove vlade, pobunjenika i ISIL-a.
U junu 2015. kurdske oružane snage su preuzele kontrolu nad područjem uz tursku granicu, koje je razdvajalo kantone Džezira i Kobani, čime su ovi kantoni teritorijalno povezani. Izvan ove kontinuirane kurdske teritorije ostalo je područje kantona Efrin, kao i kurdska enklava u gradu Alep.
Administrativna podela
thumb|250px|Faktičke granice tri kantona koji čine Sirijski Kurdistan u februaru 2014. Sirijski Kurdistan je tokom 2014. godine administrativno podeljen na tri kantona:
Gradovi
U junu 2015. pod kontrolom Kurda su se nalazili sledeći značajniji gradovi na severu Sirije:
Demografija
mini|250p|Severni delovi Sirije nastanjeni Kurdima (1935. godine). mini|250p|Severni delovi Sirije nastanjeni Kurdima (danas). Područje Sirijskog Kurdistana pored Kurda nastanjuju i Arapi, Asirci, Turkmeni i drugi. Glavna religija je sunitski islam, a zastupljeni su i hrišćanstvo i jezidizam.
Donà, Padova
Donà je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Coudersport, Pennsylvania
je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Kreatin kinaza
Kreatin kinaza (, ATP:kreatin fosfotransferaza, CK, MM-CK, MB-CK, BB-CK, kreatinska fosfokinaza, kreatinska fosfotransferaza, fosfokreatinska kinaza, adenozin trifosfat-kreatinska transfosforilaza, Mi-CK, CK-BB, CK-MM, CK-MB, CKMiMi, MiMi-CK) je enzim sa sistematskim imenom ATP:kreatin N-fosfotransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Enprazepin
Enprazepin je organsko jedinjenje, koje sadrži 20 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 292,418 Da.
Hoanoflagelate
Hoanoflagelate su grupa slobodno-živućih jednoćelijskih i kolonijskih bičarskih eukariota koje se smatraju najbližim srodnicima životinja. Kao što proizilazi iz imena, hoanoflagelate (obojeni bičari) imaju prepoznatljivu ćelijsku morfologiju kaja je karakterisana ovalnim ili sfernim ćelijskim telom 3-10 µm u prečniku sa jednim apikalninim bičem okruženim okovratnikom sa 30-40 mikrovila. Kretanje biča stvara vodenu struju koja može da pokrene slobodno-plivajuče hoanoflagelate kroz vodu i uhvati bakterije i detritus kolirom microvila gde se ta hrana konzumira. Ovaj hranjenje daje kritični link unutar globalnog ciklusa ugljenika, povezujući trofične nivoe. Osim njihove kritične ekološke uloge, hoanoflagelate su od posebnog interesa za evolucijske biologe koji proučavaju poreklo multicelularnosti životinja. Kao najbliži rođaci životinja, hoanoflagelate služe kao koristan model za rekonstrukcije posljednjeg jednoćelijskog prethodnika životinja.
Izgled i rast
Svaka hoanoflagelata ima jedan bič, okružen prstenom aktin-ispunjenih izbočina zvanih mikrovili (mikroresice), koje formiraju cilindrični ili konični okovratnik. Vodena struja koju generiše bič takođe potiskuje slobodno plivajuće ćelije, kao kod životinjskih Spermatozoida. Nasuprot tome, većina drugih bičara su povlačeni njihovim bičevima.
Spulla II, Frosinone
Spulla II je naselje u Italiji u provinciji Frosinone, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 28 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 216 m.
Zell (Mosel)
Cel je grad u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 92 opštinska središta okruga Kohem-Cel. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 4.226 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7135092.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Kohem-Cel Cel se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Kohem-Cel. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 100 - 200 metara. Površina opštine iznosi 45,0 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 4.226 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 94 stanovnika/km².
Kanalni rodopsini
Kanalni rodopsini su potfamilija opsinskih proteina koji funkcionišu kao svetlošću-kontrolisani jonski kanali. Oni služe kao senzorni fotoreceptori kod unicelularnih zelenih algi, koji kontrolišu fototaksu, i.e. kretanje u responsu na svetlost. Kad su izraženi u ćelijama drugih organizama, oni omogućavaju korišćenje svetlosti za kontrolu intracelularne kiselosti, priliva kalcijuma, električne pobudljivosti, i drugih ćelijskih procesa. Tri kanalna rodopsina su poznata: kanalni rodopsin-1 (ChR1), kanalni rodopsin-2 (ChR2), i Volvox kanalni rodopsin (VChR1). Svi poznati kanalni rodopsini su nespecifični katjonski kanali, koji provode H+, Na+, K+, i Ca2+ jone.
Istorija
Džordž Nagel i njegovi saradnici su otkrili 2002. godine da je kanalni rodopsin-1 iz zelene alge Chlamydomonas reinhardtii svetlošću aktivirani jonski kanal. Kanalni rodopsin-2, koji je takođe bio izolovan iz Chlamydomonas reinhardtii, je otkrila Deiserotova grupa 2005. On je ušao u široku upotrebu u neuronauci od tad. U poređenju sa ChR1, dužina provodljivog stanja je dvostruko duža kod ChR2. Posledica toga su duže stacionarne struje, i sporija kinetika.
VChR1, koji ima crveno-pomerenu apsorpcije, je otriven kod multićelijskih algi Volvox.
Struktura
Strukturno, kanalni rodopsini su retinilidenski proteini. Oni su sedam-transmembranski proteini poput rodopsina, i sadrže svetlošću-izomerizući hromofor sve-trans-retinal (aldehidni derivat vitamina A). Retinalni hromofor je kovalentno za protein putem protonasane Šifove baze. Dok su 7-transmembranski proteini većinom G protein spregnuti receptori koji otvaraju druge jonske kanale indirektno putem sekundarnih glasnika (npr. oni su metabotropni), kanalni rodopsini direktno formiraju jonske kanale (i.e. oni su jonotropni). To omogućava izuzetno brzu i robustanu ćelijsku depolarizaciju, i korisno je za bioinžinjerske i neuronaučne primene, kao što je fotostimulacija.
Keith Michell
Keith Michell (1. decembar 1926 - 20. studenog 2015) je bio australijski glumac, poznat po zapaženim televizijskim ulogama, među kojima se ističe kralj Henry VIII u hvaljenoj BBC-jevoj seriji Šest žena Henryja VIII iz 1971. godine. Mlađim je generacijama poznat kao Dennis Stanton, istražitelj osiguravajućeg zavoda i suradnik Jessice Fletcher u detektivskoj seriji Murder, She Wrote.
Plumbagin
Plumbagin je organsko jedinjenje, koje sadrži 11 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 188,179 Da.
Moore County, Texas
je okrug u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 21.904.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 21.904 stanovnika, što je 1.783 (8,9%) stanovnika više nego 2000. godine.
Courseulles-sur-Mer
Kursel na Moru je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Donja Normandija, u departmanu Kalvados koja pripada prefekturi Kan.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 3886 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 490 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 7,92 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 8 metara (maksimalnoj 51 m, a minimalnoj 1 m).
Asharoken, New York
Ašaroken je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Tillman Thomas
Tillman Joseph Thomas (13. jun 1945 - ) je grenadski političar koji trenutno služi kao premijer. Također je trenutni vođa vladajuće stranke Nacionalni demokratski kongres (NDC).
Asharoken, New York
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 654, što je 29 (4,6 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Colapriore, Brindisi
Colapriore je naselje u Italiji u provinciji Brindisi, u regiji Apulija.
(+)-Epi-alfa-bisabololna sintaza
(+)-Epi-alfa-bisabololna sintaza (, (+)-epi-alpha-bisabolol synthase) je enzim sa sistematskim imenom (2E,6E)-farnezil-difosfat difosfat-lijaza (ciklizacija, formira (+)-epi-alfa-bisabolol). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Colapriore, Brindisi
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 28 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 333 m.
(+)-Epi-alfa-bisabololna sintaza
Ovaj enzim je izolovan iz biljke Phyla dulcis.
Recikliranje
thumb|right|144px|Simbol recikliranja.
Globalni protesti 15. oktobra 2011.
'''Globalni protesti 15. oktobra 2011.''' je naziv za seriju demonstracija i drugih protestnih akcija održanih u 950 gradova i 82 zemlje svijeta na dan 15. oktobra 2011. a u znak podrške pokretu španskih Indignadosa i američkog pokreta Occupy Wall Street. Za učesnike je karakteristično da su za organizaciju koristili Internet i društvene mreže kao što su Facebook i Twitter. Broj učesnika je varirao od zemlje do zemlje, s time da je najviše demonstranata bilo u Madridu. U Rimu su, pak, zabilježeni neredi prilikom kojih je demolirano nekoliko
Organizatori protesta su kao svoj cilj naveli njihov nastavak, odnosno organiziranje "okupacije" važnijih gradova te pretvaranje pokreta Okupiraj Wall Street u širi globalni Okupiraj pokret.
Recikliranje
U recikliranje spada sve što može ponovo da se iskoristi, a da se ne baci. U svetu postoje centri za reciklažu koji iskorišćavaju materijal od starih stvari da bi napravili nove, dok kod nas takvih centara jos nema. Postoje retki centri Papir servisa gde možete da odnesete stari papir i u zamenu za njega da dobijete sitan novac. U Srbiji takođe ne postoji centar za recikliranje stakla i godišnje se baci se na stotine hiljade flaša, iako bi staklo moglo ponovo da se koristi.
Ipak, reciklaža se može upražnjavati u svakodnevnom životu, nezavisno od toga da li postoje centri za reciklažu. Npr. poklanjanje stvari koje se ne koriste je oblik reciklaže. To je mnogo bolje i korisnije nego da se sva ta odeća baci. Takođe, pravljenje komposta od organskih ostataka je još jedan dobar primer recikliranja. Bez uvođenja reciklaže u svakodnevni život nemoguće je zamisliti bilo kakav celovit sistem upravljanja otpadom.
Neke materije, poput stiropora, nisu biorazgradive i ne mogu se reciklirati ali se umesto njih mogu pronaći ekološke zamene.
Wolfsburg
Volfsburg je grad u njemačkoj saveznoj državi Donja Saksonija. Poznat je kao glavno sedište automobilskoga koncerna Folksvagen.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 63 metra. Nalazi se na reci Aler severoistočno od Braunšvajga. Površina opštine iznosi 204,0 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2012. godine, živjelo 123.144 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 591 stanovnika/km². Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 3103000, NUTS (DE913) i LOCODE (DE WOB) kod.
Doulevant-le-Château
Dulvan le Šato je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Šampanj-Arden, u departmanu Gornja Marna koja pripada prefekturi Sen Dizje.
Kraš sindrom
Kraš sindrom, traumatska rabdomioliza, sindrom priklještenja mišića, ishemijska nekroza mišića ili Bywatersov sindrom, je ozbiljno medicinsko stanje, sa sistemskim manifestacijama, izazvano snažnom kompresijom (priklještenjem) udova ili drugih delova tela, koja je trajala dovoljno dugo da znatno poremeti ili prekine cirkulaciju (protok) krvi. Karakteriše se pojavom šoka i akutnom bubrežnom insuficijencijom, kao posledicom, pritiskom (priklještenjem) izazvane destrukcije skeletnih mišića.
Kraš sindrom pored lokalnih povreda tkiva, koje nazivamo - kraš povreda prati i disfunkcija organa (među kojima je najznačajnija akutna bubrežna insuficijencija), i metabolički poremećaji; acidoza (sniženje pH u krvi i tkivima), hiperkaliemija (uvećanje nivoa kalijuma) i hipokalcemija (sniženje nivoa kalcijuma).
Epidemiologija
Kao posledica izlaganja tela pritisku raznih struktura (zatrpavanje ili priklještenje) nakon bombardovanja, eksplozije, prirodnih nepogoda itd, nastaju lokalizovana prignječenja - kraš povreda koje kasnije prelaze u sistemski poremećaj u organizmu – kraš sindrom.
Prethodna iskustva sa zemljotresima koji su izazvali velika strukturna oštećenja, pokazala su da je;
Iskustva objavljena u Svetu prikazuju i sledeće podatke;
Mehanizam nastanka
Ovako su Bywaters i Beall, opisali kraš sindrom u svojim istraživanjima;
Morris County, Texas
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 12.934 stanovnika, što je 114 (0,9%) stanovnika manje nego 2000. godine.
Kraš sindrom
Mehanizam oštećenja mišićnih ćelija
Patofiziologija kraš sindroma počinje sa priklještenjem-kraš povredom mišića i izumiranjem mišićnih ćelija. Na početku poremećaja tri mehanizma su odgovorna za smrt mišićnih ćelija:
1. Neposredno priklještenje poprečno prugastih (skeletnih) mišića: mehanička sila u toku kraš povrede gnječi i prekida kontinuitet mišićnih vlakana. Iako je učinak trenutan, ovaj mehanizam je najmanje važan za nastanak poremećaja.
2. Direktan pritisak na mišićne ćelije: nakon kraš povreda u mišićnim ćelijama izaziva pojavu ishemije. Ćelije prelaze na anaerobni metabolizam, što dovodi do stvaranje velike količine mlečne kiseline. Produženo trajanje ishemije u daljem toku poremećaja izaziva stvaranje pukotina na ćelijskoj membrani. . Ovaj proces se dešava u toku prvog časa nakon kraš povrede.
3. Poremećaj cirkulacije: kraš povreda vrši pritisak na velike krvne sudove, dovodeći do poremećaja u snabdevanju krvlju mišićnog tkiva. Normalno, mišićno tkivo može da izdrži nakon povrede oko 4 časa bez protoka krvi („ishemija toplog vremena“) pre nastanka smrti mišićnih ćelija. Nakon toga vremena, ćelije počinju da umiru, kao posledica poremećaja cirkulacije krvi i prateće hipoksije.
Oslobađanje supstanci iz povređenog mišića
Kao posledica napred navedenog mehanizma, povređena mišićna tkiva produkuju i otpuštaju jedan broj otrovnih supstanci (toksina)u opštu cirkulaciju. Sila pritiska koja deluje na mišiće, na početku kraš povrede zapravo služi kao „zaštitni mehanizam“, koji sprečava prodor otrovnih supstance-toksina u sistemsku cirkulaciju.
Kada se povređeni izvuče ispod ruševina, nastaje popuštanje tog pritiska što omogućava da toksini mogu slobodno da putuju kroz cirkulaciju i ispolje sistemski uticaj na telo povređenog. Na taj način se posledice kraš povrede manifestuju i na organima koji nisu direktno oštećeni povredom, što uslovljava prelaz kraš povrede iz lokalnog poremećaja u sistemsku promenu - kraš sindrom. Otrovne materije-toksini, se mogu oslobađati iz povređenog dela tela i do 60 časova nakon zadobijene kraš povrede.
Akutni bubrežna insuficijencija
Povrede mišića, kao i njihovo oštećenje raznim drugim mehanizmima, rezultira lančanim mehanizmom koji dovodi do izlaska jona kalcijuma u međućelijski prostor. Višak kalcijuma prouzrokuje patološku interreakciju aktina i miozina koja se završava uništenjem i nekrozom mišićnih i vlakana
Bubrežnu toksičnost mioglobina opisao je Bywaters u svojoj studiji objašnjavajući ovaj poremećaj na sledeći način;
Ostali reperfuzijski poremećaji
Kroz oštećenu ćelijsku membranu kapilara dolazi do izliva intravaskularne tečnosti koja se nakuplja u međućelijskom prostoru povređenog tkiva. Njeno nakupljanje dovodi do značajne hipovolemije i na kraju do hipovolemijskog šoka. , Gubitak kalcijuma iz povređenog tkiva, takođe, doprinosi pojavi hipocalcemije Mišićne grupe su omotane slojevima omotača mišićnog tkiva (fascije), koje formiraju pregrade između pojedinih mišićnih grupa. Kada je mišićno tkivo u tim grupama izloženo nakupljanju tečnosti (otoku-edemu), pritisak u njima raste, što dovodi do pogoršanja ishemije i daljeg oštećenja mišića. Takođe, nastaje i poremećaj u radu krvnih sudove ili živaca koji prolaze kroz povređeni odeljak.