cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vinčanska kultura
Kuće vinčanske kulture
Kuće su imale peći potkovičaste osnove, koje su se ponekad nalazile u svakoj prostoriji. Pronađene su i peći za koje se pretpostavlja da su služile za preradu cinabarita.
Sve kuće u naselju bile su zbijene i poređane u redove, orijentacije jugoistok – severozapad, što je predstavljalo dobru zaštitu od vetra.
Sahranjivanje
Na osnovu skromnih ostataka najstarijeg naselja, otkrivenih na oko 10,5 m ispod površine, zaključeno je da je Vinča prvi put naseljena u trenutku kad je kultura srednjeg neolita (starčevačka kultura) već počela da se završava, verovatno oko 4880. godine p. n. e. Iz ovog perioda potiče jedinstven nalaz u okvirima neolitske kulture jugoistočne Evrope, velika grobnica s prilazom i devet skeleta koja je u centru najstarijeg naselja, koja je otkrivena 1931. godine. Ovaj nalaz pokazuje da su prvi zemljoradnici Podunavlja pripadali posebnom antropološkom tipu u kome se objedinjuju odlike stare evropske populacije s odlikama gracilnih Mediteranaca.
Pripadnici ove kulture su poznavali izdvojene nekropole, najčešće van naselja. U Botošu je otkrivena nekropola sa 18 grobova od kojih je jedan dvojni.
Mrtvi su polagani u zgrčenom stavu, na levom ili desnom boku. Spaljivanje i sekundarne sahrane nisu pouzdano utvrđene.
Pokretni inventar
mini|desno|150p|Figurina iz Vinče minijatura|Predmeti vinčanske kulture otkriveni u [[Ajudu, u Rumuniji. ]] U Fazi Vinča-Tordoš I, oko 8 m dubine u Vinči, otkriveno je:
U fazi Vinča Pločnik javljaju se i prva bakarna oruđa, kao što su igle, dleta, bakarne grivne rađene od veoma tanke žice. Posebno je značajna ostava bakarnog oruđa otkrivena 1928. godine na lokalitetu Pločnik. Ostava se sastoji od bakarnih dleta četvrtastog preseka i bakarnih sekira sa horizontalnim otvorom za držalje, koje su se koristile kao univerzalne alatke.
Oruđa se i dalje izrađuju od kamena i kosti, najbrojniji su: Od kamenih alatki dominiraju:
Figurine
Vinčanske antropomorfne i zoomorfne figurine, kao i prosopomorfni poklopci i žrtvenici predstavljaju izuzetne umetničke domete ove kulture. Najznačajnije među njima su Lady of Vinča, Hajd vaza i Vidovdanka. Pored predmeta kultne namene, o stepenu razvijenosti govore i urezani znaci poznati kao „vinčansko pismo“. Pretpostavke o njihovoj funkciji su mnogobrojne: da su oznake vlasništva, kaucije, piktogrami ili slikovno pismo, fonetsko pismo...
Lady of Vinča
mini|desno|100px|Lady of Vinca Jedan od najpoznatijih nalaza sa ovog lokaliteta. Lady of Vinca je otkrivena 1929. godine na dubini od 4,8 metara. Napravljena je od pečene gline, visoka je 13,2 cm.
Vaza se nalazi u Arheološkoj zbirci Filozofskog fakulteta.
Vidovdanka
mini|desno|100px|Figura poznata kao "Vidovdanka" Vidovdanka je antropomorfna figurina otkrivena na Vidovdan 1930. godine, po čemu je i dobila ime. Predstavlja vrhunac neolitske figuralne plastike.
Nalazila se na dubini od 6,2 m.
Vaza se nalazi u Arheološkoj zbirci Filozofskog fakulteta.
Hajd vaza
Hajd vaza je otkrivena tokom iskopavanja 1930. godine, na dubini od 7.05 m. Visoka je 20, 8 cm, a dužina posude iznosi 36 cm. Ovo je zapravo posuda u obliku ptice, sklopljenih krila, sa ljudskom glavom, petougaonim licem, na kome su velike oči i modelovan nos. Na glavi se nalaze dve loptaste izbočine. Vaza je glačana i ukrašena kanelurama.
Smještena je u Arheološkoj zbirci Filozofskog fakulteta u Beogradu.
Pazarka
Smještena je u Muzeju “Ras“ u Novom Pazaru
Keramika
U Vinči je otkriven veliki broj raznovrsnih keramičkih posuda. Tipična keramika je fina monohromna, glačana keramika, najčešće crne ili sive boje, nešto ređe crvene ili mrke. Vodeći keramički oblik je bikonična zdela sa niskim gornjim konusom, a karakteristične su i zdele sa oštrim uglastim profilom, kao i pehar na šupljoj i koničnoj nozi. Javlja se i tendencija ka zaobljavanju profila i izdvajanju vrata. Javljaju se i posude za skladištenje hrane, poput amfora i pitosa, kao i posude za pripremanje hrane - lonci i đuveči.
Posebnu grupu čine posude izuzetno malih dimenzija. One imitiraju posude za svakodnevnu upotrebu, a postoji dvoumljenje oko toga šta je bila njihova uloga. Moguće je da su ovo bile igračke, posude gde su se čuvale dragocenosti ili posude koje su korišćene tokom prerade cinabarita.
Ornamenti na keramici iz starijih faza najčešće su rađeni urezivanjem. Trobojne posude su luksuzne i retke. U mlađim fazama keramika je polirana pre pečenja, pomoću oblutka. Od motiva se javljaju linije, metopska polja, cik-cak linije, viseći trouglovi, a često je i kanelovanje. Kanelure se javljaju na gornjim delovima posuda.
Otkriveni predmeti danas se mogu videti u Narodnom muzeju u Beogradu, Muzeju grada Beograda i Arheološkoj zbirci Filozofskog fakulteta u Beogradu.
Prosopomorfni poklopci
Prosopomorfni poklopci su kultni objekti jedinstvenog oblika, značenja i funkcije, koji se tokom neolita javljaju isključivo u ovoj kulturi. Prosopomorfni poklopci su keramički cilindrični ili konični poklopci u obliku ljudskog i/ili životinjskog lica. Sam naziv potiče od - lice. Na svakom poklopcu prepoznaje se lice, nos i uši i posebno izrazito i reljefno modelovane oči.
Bogato su ukrašeni urezanim geometrijskim ornamentom, najgušće na licu, a teme i potiljak su ponekad bez ukrasa. Motivi su šrafirani trouglovi, cik-cak linije, meandar ispunjen ubodom i sl.
Dimenzije su između 7 i 15 cm, a pošto se povezuju sa amforama, pretpostavlja se da odgovaraju onima dimenzija od 20 do 40 cm. Smisao ovih poklopaca još uvek nije u potpunosti odgonetnut.
Ekonomija nosioca kulture
Nosioci vinčanske kulture imali su mešovitu ekonomiju, osnovne delatnosti bili su stočarstvo i poljoprivreda, ali su se bavili lovom, ribolovom i prikupljanjem divljih plodova.
Od domaćih životinja prisutni su: goveče, svinja, ovca, koza i pas. Osim mesa, koristilo se i mleko, a pretpostavlja se da je postojala i proizvodnja sira. Od divljih životinja prisutni su jelen, vepar, divlje goveče, zec, dabar, kuna, jazavac i lisica. Lov je imao važnu ulogu, ne samo zbog ishrane, već su se tako nabavljali materijali za oruđe, poput roga jelena ili kljova divlje svinje.
Blizina reke omogućila je i ribolov, a nalazi udica, harpuna i tegova za mreže dokazuje da su lovili veliku ribu. Najviše su uzgajane žitarice i to pšenica, ječam i proso, a gajili su i sočivo, grašak i lan koji je korišćen kako za dobijanje ulja, tako i za izradu tkanina. Tokom ovog perioda u okolini naselja rasle su zova, kupina, divlje grožđe, koji su predstavljali dopunu u ishrani.
Najranija metalurgija na svetu
Srpski arheolozi iz Beograda, Požarevca i Petrovca na Mlavi otkrili su kod lokaliteta Belovode u Velikom Laolu, kod Petrovca na Mlavi i Belolice u selu Ždrelo, kod izvorišta reke Reškovice, koji su međusobno udaljeni desetak kilometara, praistorijsko naselje koje dokazuje da je vinčanska kultura prva poznavala metalurgiju bakra u Evropi. Lokaliteti su jedinstven arheorudarski i metalurški kompleks eksploatisan od praistorije pa do 5. veka, do kraja rimske vladavine ovim prostorima. Vinčanska kultura je bila napredna neolitska kultura koja je postepeno evoluirala u eneolit.
Vinčanska kultura je bila najnaprednija praistorijska kultura u svetu. Najranija metalurgija bakra u Evropi potiče sa vinčanskog lokaliteta Belovode u istočnoj Srbiji i datira još sa kraja 6. milenijuma pre nove ere. Vinčanska kultura poznavala je napredne tehnologije prerade metala u isto vreme kada i bliskoistočne kulture. Ove rezultate predstavio je međunarodni tim stručnjaka iz oblasti arheoloških nauka iz Velike Britanije, Nemačke i Srbije na svetskom kongresu arheologa, održanim u Vankuveru 2008. godine. Vinčanska kultura se sve do objavljivanja ovih rezultata smatrala uglavnom kulturom kamenog doba.
Vinčansko pismo
[Vinčansko pismo https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%BE] minijatura|[[Tartarijske ploče pronađene u Rumuniji, koje sadrže vinčansko pismo.]] Još uvek je nerazjašnjeno značenje tajanstvenih simbola koji su urezani na grnčariji i figurinama vinčanske kulture. Već godinama ih izučavaju arheolozi i paleolingvisti. Pretpostavlja se da su bili oznake vlasništva, kaucija, piktogrami ili slikovno ili fonetsko pismo.
Još uvek nije otkriveno kojoj su grupi naroda pripadali nosioci ove kulture, tako da je izuzetno teško odrediti kojim su jezikom govorili, što je neophodni uslov za dešifrovanje nekog fonetskog pisma.
Vinčanski znaci su najčešće pravolinijski urezi koji su napravljeni na već pečenoj posudi. Nalaze se od oboda do dna suda.
Do danas je otkriveno više od 1000 fragmenata na kojima su urezani ovi znaci.
Simboli su nađeni na mnogo mesta širom istočne Evrope, većina je stara između 6500 i 8000 godina, što ih po mišljenju nekih naučnika čini najstarijim pismom.
Keramičke lule
minijatura|Keramičke lule pronađene u naseljima neolitske vinčanske kulture (5.500 - 4.200 godine p.n.e.) Arheolozi su u naseljima vinčanske kulture pronašli male zemljane lulice, stare oko 7.000 godina. Obzirom da je duvan stigao u Evropu tek u 15. veku sa Kolumbom, naučnici mogu samo pretpostavljati koje su trave drevni Vinčanci pušili. Neki to dovode u vezu sa korišćenjem konoplje u opojne svrhe.
El Amatal, Tecoanapa
El Amatal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Tecoanapa.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 573 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 351 m.
Opština Susupuato, Michoacán
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 4256 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 1369 m.
Lopaca
Lopaca je naselje u slovenskoj Općini Šentjuru. Lopaca se nalazi u pokrajini Štajerskoj i statističkoj regiji Savinjskoj.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 130 stanovnika.
Alsbach-Hähnlein
Alsbah-Henlajn je opština u njemačkoj saveznoj državi Hesen. Jedno je od 23 opštinska središta okruga Darmštat-Diburg. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 9.167 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 6432001.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Darmštat-Diburg Alsbah-Henlajn se nalazi u saveznoj državi Hesen u okrugu Darmštat-Diburg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 96 metara. Površina opštine iznosi 15,8 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 9.167 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 581 stanovnika/km².
La Mesa del Valle, Santa María del Oro
La Mesa del Valle je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Santa María del Oro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1025 m.
Tvrdoća
mini|desno|250px|Prikaz ispitivanja [[tvrdoća po Brinellu|tvrdoće po Brinellu.]] mini|desno|250px|Prikaz ispitivanja [[tvrdoća po Vickersu|tvrdoće po Vickersu.]] mini|desno|250px|Uređaj za ispitivanje tvrdoće po Vickersu. mini|desno|250px|Uređaj za ispitivanje [[tvrdoća po Rockwellu|tvrdoće po Rockwellu.]]
Tvrdoća je svojstvo materijala koje se protivi zadiranju stranog tijela u njegovu strukturu (ili površinu). Tvrdoća je svojstvo krutina jer tekućine i plinovi nemaju tvrdoću. Podaci o tvrdoći materijala su neophodni kada se radi o ručnoj ili strojnoj obradi. Uvijek alati moraju biti tvrđi od materijala koji se obrađuje. Ne možemo drvenom pilom rezati metalni predmete. Oprečan pojam tvrdoći je mekoća (tvrdo - mekano). Najtvrđi materijal je dijamant pa ga koristimo za oštrenje brusnih ploča. Brusne ploče se rade od korunda, karborunduma i elektrokorunda. Brusne ploče su tvrđe od kaljenog čelika i služe za oštrenje raznih alata (svrdla, pila, sjekača, glodala, noževa itd).
U strojarstvu postoji nekoliko načina za određivanje tvrdoće:
U mineralogiji se koristi Mohsova ljestvica tvrdoće na kojoj je najtvrđi materijal dijamant, a najmekši talk.
Postupci mjerenja tvrdoće
Nadalje, za mjerenje tvrdoće nisu potrebni posebno izrađeni uzorci već je mjerenje moguće, ovisno o metodi, na poluproizvodima ili čak na gotovim proizvodima. Zbog toga su se s vremenom razvile različite metode mjerenja tvrdoće:
Mohsova ljestvica
Mohsova ljestvica je niz od deset minerala poredanih po tvrdoći koji se koristi za procjenu relativne tvrdoće drugih minerala ili tvari. Ovu ljestvicu je prvi predložio njemački mineralog Frederich Mohs (1773.–1839.) izabravši deset dostupnih minerala. Ljestvica nije pravocrtna: tvrdoća dijamanta nije deset puta veća tvrdoće od talka (dijamant je mnogo tvrđi). Mineral koji je "viši" u Mohsovoj ljestvici ima i veću tvrdoću. Ako ispitivana tvar može zarezati površinu minerala iz Mohsove ljestvice, ona je tvrđa od tog minerala.
Tvrdoća po Brinellu
Tvrdoća po Brinellu (oznaka: HB) je otpor što ga materijal pruža prodiranju zakaljene čelične kuglice promjera D (mm), tlačene silom F (N). U ispitivanom materijalu nastaje otisak u obliku kuglične kalote promjera baze d i dubine h. Ispitivanje tvrdoće po Brinellu spada u grupu ispitivanja materijala bez razaranja (oštećenja površine su neznatna) i to je postupak utiskivanjem (penetracija). Ovaj postupak ispitivanja tvrdoće materijala predložio je švedski inženjer Johan August Brinell 1900., i to je bio prvi široko prihvaćeni i standardizirani postupak ispitivanja tvrdoće materijala u znanosti o materijalima.
Tvrdoća po Vickersu
Tvrdoća po Vickersu (oznaka: HV) je mjera otpornosti što ga neki materijal pruža prodiranju dijamantne četverostrane piramide s vršnim kutom od 136º, opterećene silom F (N). Taj je vršni kut odabran prema čeličnoj kuglici promjera D (mm), koja se koristi kod ispitivanja tvrdoće po Brinellu, a ostavlja udubljenje promjera d = 0,375 D (to odgovara prosječnoj vrijednosti donje i gornje granice promjera udubljenja, koje se krece od 0,25 do 0,5 promjera kuglice D, unutar kojih su upotrebljivi rezultati ispitivanja tvrdoće po Brinellu). Udubljenje piramide daje kvadrat na površini uzorka, ali zbog netočnosti rada, nesavršenosti uzorka i sličnog (često puta je kvadrat iskrivljen), mjere se obje dijagonale kvadrata (d1 i d2) i uzima se srednja vrijednost dijagonale d. Zbog toga se rezultati ispitivanja tvrdoće po Brinellu i tvrdoće po Vickersu dobro podudaraju do 4500 N/mm2.
Tvrdoća po Rockwellu
Tvrdoća po Rockwellu je postupak za određivanje tvrdoće materijala, gdje se utiskuje poseban utiskivač u površinu ispitivanog materijala, pri čemu se ne mjeri površina otiska (kao kod ispitivanja tvrdoće po Brinellu i tvrdoće po Vickersu), već njegova dubina. Utiskivač je dijamantni stožac s vršnim kutom od 120º (s polumjerom zaobljenja na vrhu od 0,2 mm) ili zakaljena čelična kuglica promjera 1,5875 mm (1/16 inča) ili 3,175 mm (1/8 inča).
Tvrdoća po Shoreu
Tvrdoća po Shoreu zasniva se na mjerenju elastičnog odskoka probojca (durometar) s čeličnim ili dijamantnim vrhom, određene mase, pada na ispitivani materijal s određene visine i mjeri se visina odskoka. Visina odskoka je proporcionalna tvrdoći materijala. Ovaj je postupak pogodan za mjerenje tvrdoće kod plastike (polimera i elastomera) i guma. Pri mjerenju tvrdoće po Shoreu postoji nekoliko varijanti mjerenja u dinamičkim i statičkim uvjetima. Skala tvrdoće je od 0 za materijale male tvrdoće, kada se probojac u cijelosti utisne u uzorak, do 100, kada je dubina utiskivanja 0 ili nema nikakvog utiskivanja. Ispitni uzorak treba biti deblji od 6 mm i promjera većeg od 30 mm.
Zona Industriale I, Palermo
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 132 m.
5-HT1B receptor
5-HT1B receptor (5-hidroksitriptaminski receptor 1B) je protein koji je kod ljudi kodiran genom. 5-HT1B receptor je tip 5-HT receptora.
Distribucija u tkivu i funkcija
5-HT1B receptor deluje na CNS, gde indukuje presinaptičku inhibiciju i utiče na ponašanje. On takođe ima vaskularne efekte, kao što je pulmonarna vazokonstrikcija.
Blokiranje 5-HT1B receptora povećava broj osteoblasta, koštanu masu, i brzinu formiranja kostiju.
Ligandi
{{columns-list|2|
Antagonisti i inverzni agonisti
}}
Genetika
Ovaj protein je kod ljudi kodiran genom.
Genetička varijanta u promotorskom regionu, A-161T, je bila ispitana u pogledu inpakta na crte ličnosti, i utvrđeno je da nema uticaja.
Kama (životinja)
Kama (Vulpes chama) je vrsta lisice iz porodice pasa raširena na prostorima južne Afrike. Zovu ju još "kapska lisica", "kama lisica" kao i "lisica srebrnih leđa".
Opis
Ova lisica ima crno do srebrno-sivo krzno s laganim žućkastim odsjajem na bokovima i trbušnoj strani. Vrh repa je uvijek crn. Od vrha njuške do početka repa je dugačka od 45 do 61 cm, rep joj je dug 30-40 cm. U ramenima je visoka 28-33 cm a teži između 3,6 do 5 kg.
Životni prostor
Kama lisica živi u jožnoj Africi, od Zimbabvea do Angole. Zadržava se pretežno na prostorima otvorene savane i polupustinja.
Način života
Kama postaje spolno zrela s devet mjeseci, a životni vijek joj iznosi 10 godina.
Kontrabanda
Pod tim pojmom se podrazumeva zabrana snadbevanja ili prevoz robe od značaja za vođenje ratnih operacija neutralnim brodovima za potrebe zaraćene strane.Da bi se mogla podvesti pod pojam kontrabande ta roba mora biti obeležena kao takva i objavljena od strane ratujuće sile.
Ratujuća sila ima pravo da svim sredstvima spreči promet i dovoz takve robe i da oduzme sve predmete koji spadaju u kontrabandu.
Lica koja vrše kontrabandu ratujuća strana može da kazni na osnovu unutrašnjih pravila ukoliko im ta lica dođu u posed.
Portalbera, Pavia
Portalbera je naselje u Italiji u provinciji Pavia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1460 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 62 m.
No Exit (film, 1962)
No Exit je američko-argentinski crno-bijeli igrani film snimljen 1962. u režiji Teda Danielewskog. Predstavlja drugu po redu ekranizaciju znamenite istoimene drame francuskog pisca Jean-Paula Sartrea. Protagonisti su muškarac i dvije žene koji se nađu u jednoj hotelskoj sobi. Radnja prikazuje kako se ispostavi da su sve troje mrtvi, odnosno da su zbog svojih grijeha završili u Paklu, te da ih umjesto mučenja čeka vječni boravak u sobi u kojoj ne mogu podnositi jedni druge. No Exit se isticao time što je sadržavao scene flashbacka u kome su se pokazivali grijesi koje su protagonisti učinili za vrijeme života. Također je predstavljao i jedan od prvih američkih filmova gdje je jedan od likova lezbijka. Iako su glumice Rita Gam i Viveca Lindfors na Berlinskom festivalu osvojile Srebrni medvjed za najbolju glumicu, većina kritičara nije bila sklona filmu, često navodeći neadekvatnu glumu kao njegov glavni nedostatak.
Donji Manastirec
Donji Manastirec je naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Donji Manastirec pripada opštini Makedonski Brod.
Prirodni uslovi
Naselje Donji Manastirec je smešteno u središnjem delu Republike Makedonije. Od sedišta opštine, gradića Makedonski Brod, naselje je udaljeno 20 km severno.
Klima u naselju je kontinentalna.
Istorija
Početkom 20. veka, kao i Poreče, stanovništvo Donjeg Manastireca je bilo naklonjeno srpskoj narodnoj zamisli, pa se mesno stanovništvo u izjašnjavalo Srbima.
Stanovništvo
Po popisu stanovništva iz 2002. godine, Donji Manastirec je imao 169 stanovnika.
Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100% prema poslednjem popisu).
Charlie Buffinton
Charles G. Buffinton, rođen Buffington (Fall River, Massachusetts, 14.6. 1861 - Fall River, 23.9. 1907), bio je američki desnoruki bejzbol pitcher koji je nastupao u Major League Baseballu od 1882. do 1892. Smatra se jednim od najpouzdanijih pitchera 1880-ih, s obzirom da je u sedam sezona osvojao preko pobjeda a 1700 strikeouta u karijeri je 9. rezultat u 19. vijeku.
Najbolja sezona mu je bila 1884. godine kada je, igrajući za Boston Beaneters postigao odnos pobjeda i poraza 48-16 i ERA 2.15.
Nakon završetka karijere se bavio investiranjem u ugljen i pamuk.
Contraband (film, 1940)
Contraband je britanski crno-bijeli špijunski film snimljen 1940. godine u režiji Michaela Powella. Predstavlja drugi dio opusa znamenitog scenarističko-režiserskog tandema Powell i Pressburger. Radnja se odvija za vrijeme tada aktualno, odnosno nedavno objavljenog Drugog svjetskog rata, a protagonist, koga tumači Conrad Veidt, je kapetan teretnog broda tada još uvijek neutralne Danske kojim nakon pristajanja u britanskoj luci bude sticajem okolnosti upetljan u razotkrivanje njemačke špijunske mreže. Za njemačkog glumca Veidta, koji je nekoliko godina ranije izbjegao iz Hitlerove Njemačke, Contraband je predstavljao jedan od rijetkih filmova u kome je u tadašnjoj fazi karijere tumačio pozitivca.
Vlado Šegrt
Vlado Šegrt (1907 — 1991), učesnik Narodnooslobodilačke borbe, društveno-politički radnik SR BiH i SFRJ, rezervni general-major i narodni heroj Jugoslavije. U periodu od septembra 1948. do marta 1953. godine obavljao je funkciju predsednika Prezidijuma Narodne skupštine Narodne Republike Bosne i Hercegovine.
Biografija
Rođen je 18. decembra 1907. godine u selu Aranđelovu, kod Trebinja. Osnovnu školu je završio u selu Lastvi i do 1941. godine se bavio zemljoradnjom. Često je radio kao sezonski radnik i u druženju s radnicima, došao je u dodir s radničkim pokretom.
Član Saveza komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ) postao je 1928, a Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) 1931. godine. U Partiju ga je primio Sava Kovačević, koji je na njega imao veliki uticaj. Do formiranja partijske ćelije u Lastvi, Vlado je bio član partijskog rukovodstva u Grahovu, kod Nikšića. Godine 1936. Vlado je postao član Mesnog komiteta, a 1939. godine Sreskog komiteta KPJ za Trebinje.
U apriskom rat nalazio se na položajima u Boki kotorskoj, izbegao je zarobljavanje i naoružan došao kući. Odmah po povratku, stupio je u vezu sa Savom Kovačevićem i drugim komunistima Trebinjskog sreza. Radio je na organizovanju oružane borbe i davanju otpora ustašama i četnicima. U svom selu je formirao partizansku četu i bio njen politički komesar.
Od septembra 1941. godine ova četa je odnela nekoliko značajnih pobeda nad Italijanima, četnicima i ustašama, što je uticalo na stanovništvo da se masovnije opredeljuju za Narodnooslobodilački pokret (NOP). Kod sela Klenka, između Bileće i Trebinja, razbio je, sa svojom četom, 6. januara 1942. godine, italijansku kolonu i zaplenio veliku količinu količinu oružja, municije i drugog ratnog materijala.
U toku Narodnooslobodilačkog rata obavljao je dužnosti: političkog komesara partizanske čete, komandanta bataljona „Luka Vukalović“, komandanta Prvog hercegovačko-crnogorskog udarnog partizanskog bataljona, od 28. januara 1942; komandanta Severno-hercegovačkog partizanskog odreda, od aprila 1942; komandanta Hercegovačkog partizanskog odreda, od sredine juna 1942; komandanta Desete hercegovačke udarne brigade, od 10. avgusta 1942; zamenika komandanta Treće udarne divizije i komandanta 29. hercegovačke divizije NOVJ, od sredine novembra 1943. do kraja rata.
U borbama na Sutjesci Vladina Deseta hercegovačka udarna brigada, vodila je teške borbe, sa nemačkim snagama, na Pivskom Javorku, Volujaku, Magliću i u dolini Sutjeske.
Kao komandant 29. hercegovačke divizije, vodio je mnoge borbe u Hercegovini, kod Dubrovnika i Herceg-Novog, Mostara, Sarajeva, Trsta i Ljubljane. Iz rata je izašao u činu general-majora. Bio je većnik ZAVNOBiH-a i AVNOJ-a, a od septembra 1944. godine i član Oblasne Narodnooslobodilačke skupštine i član Oblasnog odbora Narodnooslodbodilakog fronta Hercegovine.
Posle oslobođenja Jugoslavije, obavljao je niz odgovornih društveno-političkih dužnosti. Bio je ministar poljoprivrede u prvoj vladi Narodne Republike Bosne i Hercegovine, od 1945. do 1948. godine; predsednik Prezidijuma Narodne skupštine NR BiH, od 1948. do 1953. godine i potpredsenik Narodne skupštine NR BiH i dr. Biran je za narodnog poslanika Skupštine BiH i Savezne skupštine, neprekidno do 1967. godine.
Bio je član Centralnog komiteta KPJ i član Politbiroa CK KP BiH, do 1965. godine; član Glavnog odbora SSRN BiH i član Saveznog odbora SSRN Jugoslavije, do 1963; član Glavnog odbora SUBNOR-a BiH i Saveznog odnora SUBNOR-a Jugoslavije; član Glavnog odbora Udruženja rezervnih oficira i član Saveta federacije.
Godine 1954. u Sarajevu je objavio knjigu - hroniku iz Narodnooslodbodilačkog rata, pod nazivom „Krv na kamenu“. Umro je 1. avgusta 1991. godine u svom rodnom mestu - Aranđelovu, gde je i sahranjen.
Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja, među kojima su Orden narodnog oslobođenja, Orden jugoslovenske zastave sa lentom, Orden partizanske zvezde sa zlatnim vencem, Orden zasluga za narod sa zlatnom zvezdom, Orden za hrabrost i dr. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 20. decembra 1951. godine.
Braće Jerković
Braće Jerković 1, 2 i 3 je gradsko naselje sa oko 30.000 stanovnika. Nalazi se na opštini Voždovac i jedno od najvećih naselja na toj opštini, kao i u Beogradu.
Ime
Posle rata, naselje je dobilo ime po braći Dušanu i Nebojši Jerkoviću. Dušan je bio učitelj pre rata, a posle komandant Užičkog NOP odreda. Poginuo je 1941. godine, na Kadinjači i proglašen je za narodnog heroja. Nebojša je bio komandant Mačvanskog NOP odreda.
Милорци
Милорци су насеље у Србији у општини Уб у Колубарском округу. Према попису из 2011. било је 349 становника.
West Columbia, South Carolina
Vest Kolambija je grad u američkoj saveznoj državi Južna Karolina.
Braće Jerković
Položaj
Na severu Braće Jerković se graniči sa naseljem Marinkovom barom, na severoistoku sa Medaković 3 , a na istoku sa Medaković 2. Na jugu sa Padinom, na jugoistoku sa naseljem Stepa Stepanović , a na zapadu sa Kumodraškom ulicom.
Милорци
Демографија
У насељу Милорци живи 311 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 39,2 година (37,4 код мушкараца и 41,1 код жена). У насељу има 120 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 3,39.
Braće Jerković
Autobuske linije
Kroz naselje prolaze sledeće linije GSPa:
Милорци
Демографија
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године).
Braće Jerković
Institucije
U naselju postoje tri osnovne škole Đura Daničić, Zmaj Jova Jovanović i Branislav Nušić kao i tri obdaništa. Najveće ulice su istoimena Braće Jerković, Zaplanjska, Dragice Končar, Jovana Bijelića, Meštrovićeva, Darvinova i druge. Naselje poseduje dve mesne zajednice Braće Jerković i Veljko Vlahović.
U naselju Braće Jerković je 2001. godine napravljen projekat za izgradnju terena FK Jerković, a realizacija ovog plana izvršena je 2004. godine kada je i osnovan FK Jerković 04. Danas se ovaj klub takmiči u opštinskoj ligi a poseduje, pored prvog tima, i školu omladinskog fudbala za mlade kadrove. Krajem 2014.godine, ovaj tim menja grb i prvobitni naziv u Amaterski fudbalski klub AFK Brace Jerkovic. Nose popularni nadimak 'Carobnjaci' po prepoznatljivom stilu igre. Od januara 2015. godine, ovaj tim se takmici u trecoj ligi beogradskog malog budbala BALF.
West Columbia, South Carolina
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 14.988, što je 1.924 (14,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Opština Drănic, Dolj
Drănic je opština u Rumuniji u okrugu Dolž.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 117 m.
Rancho Cuéllar, Mexicali
Rancho Cuéllar je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Mexicali.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 19 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 30 m.
Donje Krušje
Donje Krušje je naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Donje Krušje pripada opštini Makedonski Brod.
944
Godina 944. (CMXLIV) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru.
Donje Krušje
Prirodni uslovi
Naselje Donje Krušje je smešteno u središnjem delu Republike Makedonije. Od sedišta opštine, gradića Makedonski Brod, naselje je udaljeno 20 km severno.
Reljef: Donje Krušje se nalazi u oblasti Poreče, koja obuhvata središnji deo slika reke Treske. Dato područje je izrazito planinsko. Selo je položeno visoko, na istočnim visovima planine Pesjak. Nadmorska visina naselja je približno 1.110 metara.
Klima u naselju je planinska zbog znatne nadmorske visine.
Istorija
Početkom 20. veka, kao i Poreče, stanovništvo Donjeg Krušja je bilo naklonjeno srpskoj narodnoj zamisli, pa se mesno stanovništvo u izjašnjavalo Srbima.
Stanovništvo
Po popisu stanovništva iz 2002. godine, Donje Krušje je imalo 23 stanovnika.
Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100% prema poslednjem popisu).
Većinska veroispovest u naselju je pravoslavlje.
Sebri
minijatura|Pastiri, detalj sa freske iz manastira Sopoćani, 14. vek. Sebri su bili potčinjeno stanovništvo u srednjovekovnoj Srbiji. Postoje različita tumačenja koji su slojevi stanovništva bili obuhvaćeni ovim pojmom.
Prema prvom tumačenju, sebri su bili celokupno potčinjeno stanovništvo u srednjovekovnoj Srbiji, i seosko i gradsko, svi koji nisu ni vlastelini ni sveštenici. Po drugom tumačenju, u sebre nisu spadali stanovnici gradova, koji su činili poseban stalež, ili bar nije ubrajano građanstvo grčkih i primorskih gradova. Prema trećem tumačenju, sebri su u prvom redu bili slobodni seljaci.
Sebri, seljaci, su pretstavljali stvarno srpsko stanovništvo zemlje. Vlasi-stočari su bili mešani, a u gradovima je stanovništvo uglavnom bilo tuđinsko. Građanskog staleža Srbi u srednjem veku skoro nisu imali.
Srpski seljaci u srednjovekovnoj državi su živeli izuzetno teškim nadničarskim životom. Zemljoradnici i robovi su živeli i rabotali na vlastelinskoj, crkvenskoj ili privatnoj carskoj zemlji. Dušanovim Zakonikom iz 1349. godine položaj seljaka je znatno pogoršan.
Sebri uglavnom nisu činili vojsku. Vojni stalež u Srbiji su činili vlastela (Grci, Nemci, Srbi ) i strani plaćenici: Katalonci, Turkopuli (pokršteni Turci) i Nemci. Slobodni stočari iz planina, Vlasi i Arbanasi, su takođe ušli u vojne pohode.
Pojam
Sama reč sebar je izuzetno stara. Vladimir Ćorović navodi da je reč sebar poznata i Rusima i Litavcima, a označavala je zajedničara i sudeonika. I Konstantin Jireček smatra da je prvobitno značenje reči zadrugar, deoničar, zakupnik.
Kao društveni sloj u srednjovekovnoj Srbiji, sebri se jasno izdvajaju od vremena kralja Milutina (1282—1321). Tada se srpsko društvo delilo na veliku vlastelu, srednje ljude i sebre. Pojam sebri se donekle podudarao sa pojmom Srbi. "Stari zakon Srbljem", verovatno s kraja 12. veka, pod imenom Srblji podrazumeva isključivo zavisno stanovništvo i reguliše obaveze meropaha i sokalnika (bez otroka i Vlaha). Sam termin sebar se počeo masovnije koristiti za vreme vladavine cara Dušana. Dušanov zakonik deli celokupnu stanovništvo Srbije na samo dve kategorije, na vlasteline i sebre.
Na teritoriji Dubrovačke republike reč sebar je označavala težaka, radnika. Tako je marta 1412. trebinjski vlastelin Ljubiša Bogdančić izveštavao Dubrovačku opštinu o sukobu među sebrima.
West Wendover, Nevada
Vest Vendover je grad u američkoj saveznoj državi Nevada.
Sebri
Pojam
Reč sebar u značenju pripadnika potčinjenog društvenog sloja ušla je i u narodnu poslovicu. Kasnije je pojam sebar postao sinonim za seljački ili prostački.
Mondrossa, Asti
Mondrossa je naselje u Italiji u provinciji Asti, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 256 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 229 m.
Sebri
Struktura sebara
Prema vrsti odnosa i posla kojim su se bavili, u stalež sebara su ulazili:
West Wendover, Nevada
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 4.410, što je 311 (-6,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Sebri
Meropsi (zemljoradnici)
minijatura|Prizori svakodnevnice su prikazivani na rubu frasaka. [[Manastir Pećka patrijaršija|Pećka patrijaršija, Rođenje Hristovo detalj, 1346.]]
Meropsi su bili zavisni seljaci u srednjovekovnoj Srbiji, zakupci ili najamnici. Osnovna masa seljaštva bila je kmetski zavisna. Seljak nije smeo da napusti zemlju koju je obrađivao. Meropsi su živeli na zemlji gospodara, kulučili, plaćali dažbine i, povrh toga, ispunjavali sve državne obaveze. Dušanov zakonik članom 140 čini odgovornim i svakog feudalnog posednika za primanje odbeglih kmetova. Ovo pokazuje da su seljaci često pokušavali da se izvuku iz teškog položaja begom kod drugog gospodara.
Prema Ćoroviću, naziv meropsi je došao od rodopske provincije Merope. Za meropahe su se još koristili i termini rabotnik, zemljanin, Srbljin, zemljani ljudi, zemaljski ljudi ili samo ljudi. Zavisni zemljoradnici su neretko nazivani Srbima u smislu socijalnog sloja, kao što su nomadski stočari nazivani Vlasima. Tako ih nazivaju i zakoni koji se odnose na njih. Nemanjićki "Zakon Srbljem" je regulisao isključivo obaveze zemljoradnika, ne pominjući druge slojeve.
S obzirom na gospodara, razlikovale su se tri vrste zavisnih zemljoradnika: vladarevi, vlasteoski i crkveni. Najviše sačuvanih izvora je ostalo o crkvenim meropsima. Obaveze ovih zemljodelaca nisu bile istovetne. Meropsi su bili obavezni da rade za svog gospodara i da mu daju naturalnu rentu. Seljak je u XIV veku morao 104 dana godišnje besplatno raditi za svog vlasnika kao redovan posao, a bilo je uz to i izuzetnih rabota.
Teodor Taranovski navodi da su postojala tri sistema za određivanje meropaških rabota:
Sistem dažbina primenjivao se u slučajevima kada je gospodareva parcela bila mala, a ukoliko se radilo o većoj parceli, primenjivana su druga dva sistema. Sporedne obaveze meropaha obuhvatale su popravljanje gradskih zidina, čuvanje straže na putevima i obezbeđivanje smeštaja i ishrane za vladara ili feudalca u slučaju potrebe. Sve u svemu, seljak je u XIV veku morao 104 dana godišnje besplatno raditi za svog vlasnika kao redovan posao, a bilo je uz to i izuzetnih rabota.
S obzirom na različit položaj meropaha, Dušanov zakonik je pokušao da unificira njihove obaveze. Zakonikom su određene sledeće obaveze meropaha: da rade za gospodara 2 dana sedmično, da mu kose seno, okopavaju vinograd, da godišnje daju „carevu perperu“ (novac) i da im se preko toga ne uzima. Zakonik im omogućava da se sude s gospodarom i carem ukoliko su zahtevi gospodara u pogledu rada i davanja veći nego što je propisano.
Ruski vizantolog Georgije Ostrogorski piše da je položaj srpskog seljaka bio znatno teži neko seljaka u Vizantiji: "Dok su na srpskim zemljoposedima seljaci po pravilu radili u toku cele godine dva dana nedeljno za svog gospodara, a povrh toga su vršili i određene specijalne rabote, dotle su vizantijski seljaci obično radili za svog gospodara samo jedanput mesečno..."
Vlasi i Arbanasi (stočari)
minijatura|175px|Vlaški stočar, ilustracija iz [[17. veka.]]
U srednjovekovnoj Srbiji, Vlasi i Arbanasi su bili nomadsko stanovništvo koje se bavilo stočarstvom. Ćorović smatra da je između slovenskih doseljenika i starih balkanskih stočara bilo živa dodira i tesnih uzajamnih veza, što se vidi po tom što je za stočarske predmete i proizvode ostalo u srpsko-hrvatskom jeziku mnogo romansko-vlaških i arnautskih naziva. Za razliku od zemljoradnika, imali su slobodu kretanja. Stočari su se kretali po celom Balkanu, leti u planine, a zimi u humnine.
U Zakonu Vlahom s kraja 12. veka vlaško domaćinstvo se nazivalo se kletište, a jedinica od 50 vlaških domaćinstava ili kletišta se nazivala katun. Osnovne obaveze Vlaha prema državi bile su davanje velikog desetka ili davanje malog desetka uz obavljanje raznih poslova (rabota). Prerada manastirske vune bila je obaveza siromašnih vlaha i ćelatora koji nisu bili u stanju da predaju manastiru gotove proizvode (okroje, pokrove i ponekad klašnje).
Vlasi koji su napasali gospodarevo stado, primali su za to naknadu u stoci. Ova naknada zvala se beleg ili mesečina. Moguće da su Vlasi bili u boljem položaju od srpskih seljaka. Mnogi zemljoradnici su pokušavali da prebegnu u stočare. Feudalci su ovakvoj praksi pokušavali stati na kraj, iz straha od osipanja zemljoradničke radne snage.
Za razliku od srpskih zemljoradnika, koji nisu imali slobodu kretanja i nisu mogli promeniti svoj društveni položaj, Vlasi i Arbanasi su imali slobodu kretanja, mogli su postati ratnici i eventualno postati vlastela. Promenu socijalnog položaja Vlaha i Arbanasa redovno je pratila asimilacija, odnosno slavizacija.
Maistorije (zanatlije)
U srednjovekovnoj Srbiji živele različite kategorije zanatlija (maistorija), ali ne kao slobodan stalež, već kao zavisno stanovništvo blisko seljacima. Povelje s početka 14. veka svedoče da su na vlastelinstvima manastira živele različite vrste zanatlija, kao kovači, zlatari, sedlari, šavci (krojači), drvodelje, strugari, kožari, grnčari i zidari. Sve ove maistorije imali su iste obaveze kao i sokalnici. Izgleda da do sredine XIV veka u Srbiji nije postojala velika potreba za zanatlijama, jer Milutinova povelja manastiru u Banjskoj naređuje da samo jedan od zanatlijinih sinova može nastavi očev posao, dok su svi ostali postajali rabotnici (meropsi, zavisni seljaci).
Moguće da su se prilike u drugoj polovini XIV veka promenile jer izvori spominju čitava zanatlijska sela koja su radila za potrebe dvora i plemstva. U jednoj povelji cara Uroša čelniku Musi iz 1363. godine, pominju se trinaest sela koja su se bavila različitim zanatima: jedno konjuško selo, dva lovačka, dva stanička (komordžijska), dva mađerska (kuvarska), četiri posteljštačka (koji su tkali platno za carev dvor i snabdevali carsku riznicu rubljem i odelom), i jedno zlatarsko selo.
Sokalnici (sluge)
Pravni položaj sokalnika i seoskih zanatlija nije moguće tačno utvrditi na osnovu dostupnih izvora. Dragoš Jevtić i Dragoljub Popović navode da su sokalnici i seoske zanatlije imali obaveze iste vrste kao i meropsi, ali i da su te obaveze bile manje po količini. Postoje različita mišljenja o tome šta je tačno bilo zanimanje sokalnika. Stojan Novaković i Aleksandar Solovjev su smatrali da su sokalnici bili posluga na velikim imanjima koja je uglavnom radila kuhinjske poslove, a da su vremenom dobijali i druge dužnosti. Jevtić i Popović navode da su sokalnici, pored toga što su se bavili poljoprivredom, radili i neke stručne poslove zbog kojih su im smanjivane obaveze u zemljoradnji.
Kralj Milutin je srpskoj crkvi, zajedno sa veleposedima, poklanjao i sluge, zemljoradnike i robove, tzv. „crkvene ljude”. Milutinova povelja Manastiru u Banjskoj navodi dužnosti sokalnika. Sokalnici su morali da oru "dva mata ozime oranice, a jedan mat jare, i prosa dva mata", nešto manje od seljaka. Vinograd manastira su morali da kopaju svi. Ko ne prekopa manastirski vinograd do uskrsa, kazna je bila oduzimanje vola. Seno za crkvu su takođe morali da kose svi, i meropsi, i sokalnici i majstori. Isto tako, svi su morali da grade gradove. Ali ako po nesreći izgori manastir, samo su sluge (sokalnici) bili dužni da ga podižu. Sokalnici su još morali da pomažu u šivenju za crkvu, trpezariju i kraljevske odaje.
Otroci (robovi)
thumb|Orač, ralo i volovi. Freska iz Dečana, Kain i Avelj prinose žrtvu Bogu, detalj. U vizantijskim izvorima se pominje da su među Slovenima živeli neslobodni ljudi, zarobljenici, koji su nazivani otroci. Pretpostavlja se da je naseljavanje tih otroka na gospodarevoj zemlji bio najčešći način formiranja vlastelinstva.
Otroci su bili najobespravljeniji sloj stanovništva u srednjovekovnoj Srbiji. Član 72. Dušanovog zakonika predviđa da se „svakome ko nevoljan dođe na carev dvor učini pravda sem otroku vlasteoskom“. Otroci su bili predmet svojine gospodara. Gospodar ih je mogao prodati ili dati u nasleđe. Postoje dve odredbe u Dušanovom zakoniku koje pružaju izvesnu zaštitu otrocima i predstavljaju ograničenje svojinskog prava nad njima, to su član 44. koji zabranjuje davanje otroka u miraz i član 21. koji zabranjuje da se lice hrišćanske vere proda inoverniku. Član 46. Dušanovog zakonika predviđa da otroke mogu osloboditi vlastelin (njegov gospodar), vlastelinova žena i njegov sin.
U literaturi postoji spor oko toga da li je položaj otroka bio istovetan ropskom. Protivnici ove teze često citiraju član 67. Dušanovog zakonika (»kako platu plaćaju i rabotu rabotaju, tako i zemlju da drže«) u kojem se ne pravi razlika između otroka i meropaha u pogledu obaveza prema feudalcu, u slučaju kada žive i rade zajedno. Takođe navode čl. 103 koji daje otrocima pravo da se parniče. Među zagovornicima teze da su otroci robovi bio je i Teodor Taranovski. Dragoš Jevtić i Dragoljub Popović takođe navode da je položaj otroka bio „sasvim sličan ropskom“.
Popovi
Seoski popovi su u odnosu na seljake imali određene privilegije. Popovi su ubirali od seljaka poseban dohodak koji se nazivao bir duhovni, prema povelji koju je car Dušan dodelio manastiru Svetih Arhanđela kod Prizrena (1348). Polovinu duhovnoga bira zadržavala je crkva za sebe, a druga polovina pripadala je seoskim popovima, prema Žičkoj hrisovulji.
Član 31. Dušanovog zakonika je definisao tri vrste seoskih popova: popovi baštinici, popovi koji drže „tri njive po zakonu“ i popovi koji drže više od tri njive.
Popovi baštinici su bili slobodni i nisu imali nikakvih feudalnih obaveza, tako da ne pripadaju sebarskom staležu. Položaj popova baštinika bio je definisan članom 31 Dušanovog zakonika, koji počinje rečima: "I popove baštini da si imaju svoju zemlju baštinu i da su svobodni." Popovima baštinicima je bilo dozvoljeno da poseduju zemlju, kao i da je ostavljaju svojim naslednicima. Povelje, proglašene pre Dušanovog zakonika, pominju popove koji su posedovali čak i neka manja sela.
Ukoliko popovi nisu imali svoju baštinu, gospodar im je bio dužan dati tri njive na korišćenje. Teodor Taranovski smatra da su ovi popovi bili slobodni od svih vrsta ličnog rada, ali da su morali davati feudalnom gospodaru određenu rentu, što znači da su pripadali sebarskom staležu. Ti popovi bili su takođe izuzeti od feudalnih rabota, ali su morali da plaćaju porez (soće). Ukoliko bi dobili da obrađuju više od tri njive, za taj višak morali su da izvršavaju feudalne obaveze prema crkvi, tako da im je položaj bio sličan položaju meropaha. Ove dve grupe popova nisu smele da napuštaju svoja feudalna vlastelinstva, što jasno kaže član 65 Dušanovog zakonika. Pop koji nema svoga imanja, može da traži od svoga vlastelina tri njive za izdražavanje porodice, ali ne sme da napusti feudalni posed.
Popovi su obično bili izuzeti od feudalnih rabota koje su imali meropsi, što se jasno vidi iz teksta nekoliko povelja. Svetostefanska hrisovulja kralja Milutina, na primer, naređuje da seno treba da kose meropsi, sokalnici i maistorije (zanatlije), svi jednako, izuzev popa. Za razliku od ostalih staleža, deci popova njihov položaj nije bio zagarantovan rođenjem, već su mogli lako skliznuti među zemljoradnike. Kralj Stefan Dečanski u svojoj povelji naređuje da će popov sin ostati na „svom mestu”, samo ako knjigu izuči, drukčije da ide u merophe.
Izgleda da je broj popova po selima bio relativno visok. Potpunih podataka nema, ali prema Dečanskoj hrisovulji, na vlatelinstvu toga manastira bilo je u selu Grmočelu osam popova na 50 kuća, a u selu Krastavljani živelo je 4 popa na 50 kuća. U selu Ljubolići bilo je 7 popova na 74 kuće. Prema procenama Stojana Novakovića, na svim vlastelinstvima u Srbiji živeo je po jedan pop na 20 kuća. Stoga su pojedine povelje nastojale da ograniče broj seoskih popova. Prema Dečanskoj hrisovulji samo je sin popa mogao da postane pop; sin meropha, čak i ako se opismeni, ostaje meropah:
Zbor sebara
Sebrov zbor je bio lokalni seoski skup sebara. Najveći deo podataka o srednjovekovnim zborovima sebara odnosi se na primorske župe i sela. Skupovi su održavani na ustaljenim mestima tako da je oznaka za zborno mesto ponekad postajala i toponim. Prema Konstantinu Jirečeku na zborovima u župama i selima se raspravljalo o mesnim pitanjima i na njima su učestvovali samo slobodni ljudi, a u poznom srednjem veku samo vlastela.
Nadležnost sebarskih zborova, odnosno zborova na kojima je učestvovalo i zavisno stanovništvo, smanjivala se u poznom srednjem veku. Na zborovima je moglo da se dogovara o načinu izvršavanja obaveza zavisnog stanivništva, o čemu postoje naznake u Dečanskoj hrisovulji. Tu stoji da meropsi, sokalnici i majstori imaju obavezu da, ako u selu nema crkvenog senokosa, kose tamo gde se dogovore sa igumanom na zboru. Postojanje seoskih zborova prećutno podrazumeva i Dušanov zakonik jer bez ovakvih skupova ne bi bila moguća kolektivna odgovornost sela, na čemu zakonik insistira.
Zborovi su smeli da raspravljaju samo o lokalnim pitanjima, ali ne i o pitanjima koja bi prevazilazila nadležnosti seoske samouprave. Za nelegalne zborove 69. član Dušanovog Zakonika predviđa kaznu sečenjem ušiju za prisutne na zboru, a za pokretače i dodatnu kaznu smuđenjem. Predvodnik nelegalnog sebarskog zbora je kažnjavan sečenjem nosa.
Zborovi sebara uglavnom su održavani uz prisustvo predstavnika vlasti. Kotorska vlastela tražila je pomoć mletačkih vlasti kako bi sprečila samostalne skupove stanovnika Grbaljske župe. U pojedinim situacijama, lokalni zborovi su prisvajali prava koja daleko prevazilaze uobičajene nadležnosti. Na seoskom zboru u Bogdašićima raspravljalo se o svim značajnijim pitanjima (izbor starešine sela, odluke o prodaji zemljišta, odluka o priznavanju mletačke vlasti 1428. godine).
Nejednakost pred zakonom
minijatura|[[Božji sud|Sud vrele vode, poznatiji kao kotao, primenjivan je samo na sebre, potčinjeno stanovništvo.]]
U kaznenom pravu Dušanovog Zakonika dolazi do izraza staleška razlika, karakteristična za feudalna društva. Za ista krivična dela pripadnici različitih staleža su različito kažnjavani. Ta razlika se naročito oseća kada je krivično delo učinjeno u sukobu pripadnika dva staleža, vlastelinskog i sebarskog. Zakonik predviđa blaže kazne za vlastelina, vlasteličića i pronijarevića (sina pronijara bez pronije) nego za sebra (u članovima 53, 55, 85, 94 i 106).
I u slučaju teških krivičnih dela, kao što je ubistvo, pripadnici različitih staleža su različito kažnjavani, odnosno kazna sakaćenja je primenjivana samo na sebre:
Takođe, Dušanov zakonik ograničava primenu kotla ključale vode samo na sebre, potčinjeno stanovništvo:
U popularnoj kulturi
Desanka Maksimović u svojoj zbirci pesama Tražim pomilovanje se detaljno bavi Dušanovim zakonikom i stanovništvom srednjovekovne Srbije. Njena pesma O meropahu glasi:
The Lion Has Wings
The Lion Has Wings je britanski crno-bijeli ratni film snimljen 1939. godine u režiji Michaela Powella, Briana Desmonda Hursta, Adriana Brunela i Alexander Korde, poznat kao jedno od prvih savezničkih propagadnih ostvarenja u Drugom svjetskom ratu.