cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bosanski Petrovac u NOB
Ustaški proglasi
Prvi ustaški proglas na području Bosanske krajine štampan je 13. aprila i upućen je hrvatskom narodu, muslimanima i katolicima, koji se obavještavaju da je propala njihova tlačiteljica Kraljevina Jugoslavija i da je na njenim ruševinama i povijesnim granicama stvorena Nezavisna Država Hrvatska. Iz sadržaja proglasa plakata vidi se da advokat dr Viktor Gutić, hrvatski stožernik, u ime »Hrvatske vlade« određuje da vlast u četiri sreza (Bihać, Krupa, Cazin i Petrovac) preuzima bihaćki advokat dr Ivan Bunić sa svoja dva saradnika i savjetnika: advokatom dr Osmanom Kulenovićem i posjednikom Muratom Ibrahimpašićem. Veliki župan Kvaternik (Velike Župe Krbava i Psat) u Bihaću izdao je proglas 20. juna 1941. godine kojim je označio početak najkrvavijeg terora u Bihaćkoj krajini. Ovim proglasom Vlasima (t.zv. Srbima) zabranjen je pristup Bihaću na udaljenosti 15 km.
Organi ustaške vlasti
Krajem aprila formirana je privremena kotarska ustaška vlast za Bosanski Petrovac, u koju su ušli: Kulenović Rifat, Crnić Branko i Brkić Petar. Za ustaškog zapovjednika imenovan je finans Luke Monti Veno, a za šefa ustaške policije postavljen je Malkoč Mujo. Ovo ustaško jezgro djelovalo je sve do početka juna. Za to vrijeme ono je uspjelo da uz pomoć okupatorskih snaga formira jednu manju ustašku jedinicu u jačini od 10—15 ustaša, regrutovanih iz redova domaćeg gradskog ološa, da stvori i organizuje manje ustaške grupice i žandarmerijske stanice u Rašinovcu, Krnjeuši, Vrtoču, Klenovcu i Oštrelju. U Vrtoču je vlast formirana od malobrojnih Hrvata koji su živjeli u selu. Pored ustaša Maričića i Bužonja, bilo je i nekoliko žandarrna Muslimana i Hrvata, koji su nastavili služiti novog gazdu, tako da je tada u Vrtoču ukupno bilo oko desetak naoružanih predstavnika vlasti NDH. U Krnjeuši je bilo 18 ustaša, oko 40 domobrana, a oružje je imalo i hrvatsko civilno stanovništvo.
Početkom juna u Bosanski Petrovac dolazi iz Zagreba grupa od oko 20 ustaša-jurišnika u kamionu na kojem je bila ugrađena zavijajuća sirena strahovite jačine. Na čelu ove grupe nalazila su se 3 ustaška oficira: Šnarić Anto — natporučnik, Kapetanović Enver — poručnik i Rožić Anto — takođe ustaški poručnik. Odmah po njihovom dolasku formira se prva kotarska ustaška vlast, sa svom svojom unutrašnjom organizacijom i nadležnošću. Za ustaškog kotarskog predstojnika postavljen je Crnić Branko, koji je i do tada vršio tu dužnost. Za ustaškog logornika postavljen je Rifat Kulenović, mještanin koji je bio pravnik, a za ustaškog tabornika Brkić Petar. Pored ove trojice u tadašnjem ustaškom kotarskom rukovodstvu bili su i advokat Vilfan, finans Rozman i Nikica Ivan — gostioničar. U prljavim akcijama pomagao je najgori domaći ološ, među njima i Hasib Krljančić, zvani »Akšam«.
Ustaški teror do početka ustanka
Tokom maja-juna-jula na ovom području se nalazila jedna ustaška satnija pod komandom ustaškog nadporučnika Envera Kapetanovića, koja je išla iz sela u selo, hapsila nedužne ljude, mučila ih i ubijala. Odmah je počelo otpuštanje Srba iz službe, oduzimanje dućana, pljačkanje i maltretiranje srpskih porodica. Slijedile su neuspješne akcije slanja u koncentracioni logor u Ivanjici (Srbija) i skupljanje oružja.
Zaštita i spasavanje Srba
Među brojnim primjerima u Bosanskoj Krajini, i u Petrovcu postoje primjeri zaštite i spasavanja Srba.
Pripreme za ustanak
Na teritoriji Bosanskog Petrovca, u pripremi i organizaciji ustanka protiv fašističkih osvajača najangažovaniji su bili pripadnici KPJ, kojih je u svakom selu bilo nekoliko. Rukovodstvo za Bosansku Krajinu, na čijem je čelu bio Đuro Pucar Stari, bilo je u Banja Luci. U priprema učestvuju i mnogobrojni rodoljubi, koji su i svojom sviješću, borbenošću i patriotskim osjećanjima bili spremni da se uvrste u prve redove boraca protiv fašizma. Na teritoriji petrovačkog sreza nalazilo se i nekoliko aktivnih oficira i podoficira bivše jugoslovenske vojske koji su se uključili u borbu protiv fašizma, a svijim vojnim iskustvom su znatno doprinijeli boljoj organizaciji ustanka.
U prvoj polovini maja prikupljana je evidencija o oružju koje se nalazilo u narodu, a zatim su formirane jedinice. Cjelokupan rad na ovim zadacima obavljao se tajno i težilo se da o pripremama ustanka znaju samo ona lica koja su bila zadužena da izvršavaju pojedine zadatke. Mali broj ljudi je tada znao da postoji neka organizacija koja priprema ustanak. Sredinom jula u Bos. Petrovac su došli Osman Karabegović i Josip Mažar - Šoša, prenijeli direktive CK KPJ o formiranju gerilskih odreda i Sreskog vojnog štab za Bos. Petrovac i otpočinjanju ustanka. Poslije njihova odlaska oformljen je Štab gerilski odreda sreza Bosanski Petrovac. Sastanak je odršan u selu Kapljuhu. Na njemu je postavljen za komandanta štaba Zdravko Čelar, zamjenik Vaso Kelečević, politički komesar Ilija Došen. Poslije njihova odlaska oformljen je štab odreda i komitet za Bosanski Petrovac. Sastanak je odršan u selu Kapljuhu kod Grubišića kuća.
Ustanak
Dvadeset šestog jula, na Pasjaku, između Oštrelja i ‎Drvara, grupa naoružanih ljudi dočekala je jedan auto u kome je bio domobranski major, otvorili vatru i ubili ga. Ustaničko rukovodstvo drvarskog sreza saznavši za ovo ubistvo, donijelo je već istog dana odluku da se izvrši napad na ustaški garnizon u Drvaru i oslobodi grad, prije nego što ustaška vlast pojača svoje snage u gradu.
Zbog brzine kojom je odluka o ustanku donesena, kurirska služba nije stigla da obavijesti štab odreda za Petrovac, tako da prvog dana ustanka jedinice sa područja Bosanskog Petrovca nisu učestvovale u borbi.
Oštrelj je bio prvo oslobođeno mjesto 27. jula, već u 7 sati ujutru, a oslobodile su ga jedinice drvarskog područja. Svi Šipadovi kapaciteti, željeznica, radionice, magacini, kantina, prešli su u ruke ustanika. Ovdje se branila slobodna drvarska teritorija od neprijatelja iz pravca Bosanskog Petrovca. Oslobođenjem Drvara i Oštrelja organizovan je front prema Petrovcu.
Teror ustaša poslije početka ustanka
Događaj na Pasjaku, podigao je petrovačke ustaše na uzbunu. Već prije podne istog dana stigla je u Petrovac »kaznena ekspedicija« ustaša i odmah u gradu uhapsila jedan dio Srba. Dovodili su, muškarce u Osnovnu školu, žene u Građansku. Salih Kulenović Bukovača, koji je primio ustašku vlast, direktno vodi akciju, uz pomoć Šemse i još nekih. Ranjenog u grudi, Đuru Smiljanića, trgovca, proveli su kroz grad i doveli na strijelište, nasred grada! Vukli su ga jer nije mogao da hoda, krv mu je curila iz grudi. Stavili su ga uz drvo, držali jer ne može da stoji i ispalili metak u glavu. Na dan 2. VIII 1941, i posljednji taoc je bio likvidiran.
Zatim su krenuli kamionima prema Oštrelju. Ali tamo nisu namjeravali ići. U prvim kućama i njivama u Koluniću pohvatali su 14 seljaka, u Vedrom polju šestoricu, doveli ih u Petrovac i pred zatvorom ih strijeljali. Mnoge kuće su zapaljene, naročito u Dobrom Selu.
Ustaše su 27. jula pohvatale preko 30 mještana Klenovca, i zatvorili ih u žandamerijsku kasarnu. Sutradan, 28. jula, desio se u istoriji ovog kraja najveći zločin nad mirnim i nevinim seljanima.
Rano ujutro, 28. jula, počelo je hapšenje i u Vrtoču. Ustaše su pohvatale preko 40 viđenijih, imućnijih ili obrazovanih ljudi, kamionom odvezli u pravcu Bihaća i pobili na mjestu koje nije nikad utvrđeno. Njihov plan ipak nije do kraja uspješno izvršen, jer su Vrtočani bili oprezni i najvećim dijelom spavali su tada izvan kuća, tako da su mnogi izbjegli ustaškom pokolju. Na Prkosima su ustaše pohvatali žene i djecu, zatvorili u kuće i zapalili. U Krnjeuši su ustaše stalno držali taoce i odmah pobili 62 stanovnika, a nakon nekoliko dana još 11.
Ustanak u Petrovcu
Ustanici iz Vrtoča i bliže okoline su odlučili da ustaše napadnu na Ilindan, 02.08. U napadu je ućestvovalo 40 naoružanih boraca i masa ostalih sa roguljama. Naselje i žandarmerijska stanica u Lipi lako i brzo su zauzeti. U ovom prvom naletu na ustaše, vojna disciplina i nivo organizovanosti tada još nisu zadovoljavali pa su izvrženi zločini nad civilnim stanovništvom. Bila je to prva ustanička akcija na teritoriji Bosanskog Petrovca. Dva dana kasnije, ustanici napadaju domobransku kolonu i tom prilikom zarobljavaju haubicu 105mm.
Ustanici u Krnjeuši su oslobodili naselje 09.08, pobili znatan broj ustaša i domobrana, ali i napravili zločin nad civilnim hrvatskim stanovništvom.
Na putu između Bravskog i Bos. Petrovca gerilski odredi uništili su domobransku snabdjevačku kolonu (7 kamiona i 120 vojnika) koja se iz Ključa probijala u Bos. Petrovac (samo 30 vojnika se vratilo u Ključ).
U Bjelaju je, sredinom avgusta, muslimansko stanovništvo razoružalo vlast. Ustanici su ušli u slobodno mjesto, a da pri tome nije bilo nikakvih međunacionalnih sukoba. Vidjevši da muslimani sarađuju sa srpskim ustanicima, ustaše su 6.og septembra ušle u Bjelaj i iselili cjelokupno muslimansko stanovništvo.
Bilo je nekoliko pokušaja oslobađanja Petrovca, ali uvijek bez uspjeha.
Po naređenju Štaba Drvarske brigade, 20. 8. 1941. gerilski odredi na frontu prema Bos. Petrovcu reorganizovani su u 1. bataljon -Sloboda- Drvarske brigade. Time je Sreski štab gerilskih odreda za Bos. Petrovac prestao da postoji. U Oštrelju je bio štab bataljona »Sloboda«, smješten u zgradi žandarmerijske stanice, sa komandantom Milutinom Moračom i komesarom Ilijom Došenom na čelu. Pored gerilskih odreda, koji su držali položaje prema Petrovcu, bataljon je imao u svom sastavu prištabske jedinice i pozadinske organe, i to: stražarski vod, vod za vezu, odjeljenje za rušenje, ambulantu, radionicu za izradu bombi, sedlarsku, bravarsku, šnajdersku radionicu i berbemicu, kao i centralnu kuhinju sa pekarom i Partizanska željeznicavozom koji je saobraćao na pruzi Oštrelj—Osječenica. Kasnijim zarobljavanjem haubice 100 mm stvorena je i artiljerija sa osmatračnicom na Oštreljskom brdu. Borbe su trajale neprekidno do 29. septembra kada su u mjesto ušle nadmoćnije italijanske snage.
Dolazak Italijana
Dolazak Italijana u Drvar, Oštrelj i Bosanski Petrovac krajem septembra 1941. godine, unosi mnoge nove elemente u postojeću vojnopolitičku situaciju. Preuzimajući vlast od ustaša u B. Petrovcu, Italijani su istovremeno objavili i svoj politički program, koji je bio dosta privlačan za one koji nisu bili za dalju borbu. Nastojali su da narod ubijede da su oni tu prije svega zato da zaštite Srbe od ustaškog terora i da pomognu da se stanje sredi i normalizuje. Cilj im je takođe bio da ostale borce i narod odvoje od komunista, jer su vidjeli da KP u petrovačkom kraju gospodari situacijom i da su sve vojne jedinice pod njenim rukovodstvom.
Nastala je diferencijacija ustanika na partizane i četnike i reorganizacija ustaničkih snaga. Intenzivnost akcija počeo je da opada. Na domaku je bila zima, neobrađena polja i nepodignuta ljetina, narod je bio u zbjegovima i šumama, bez krova nad glavom, a italijanski okupatori su došli sa parolom da spasavaju srpski narod od ustaša. Odmah su omogućili narodu iz okolnih sela da dolazi u Petrovac, da kupuje.
Stariji borci i oni od kojih su zavisile njihove porodice, dobili su zadatak da se vrate porodicama i za njih pripreme i obezbijede skloništa i zimnicu. Reorganizovani vodovi su prebačeni na područje Podgrmeča, gdje su ulazili u sastav postojećih jedinica koje su bile u razvoju, ili su samostalno djelovale, pod komandom Prvog krajiškog odreda sa sjedištem u Majkić-Japri. Na ovom zadatku vodovi su ostali do kraja februara 1942. godine.
U ovim kriznim situacijama Mane Rokvić prešao je Italijanima kao glavni akter u organizovanju četničkog pokreta u petrovačkom srezu. Mane je prije toga bio komandant Četvrtog partizanskog odreda. Tako su se sada na jednom mjestu, u gradu Petrovcu, nalazile uobručene Musolinijeve crne košulje, jedna satnija ustaša i domobrana ozloglašenog Ante Pavelića i četnici Mane Rokvića. Partizani su držali položaje u okolnim selima.
U januaru 1942. U Koluniću i Medenom polju vođene su uspješne borbe sa Italijanima iz divizije Sasari potpomognutih četničkim snagama.
Bio je to period definitivnog razlaza četnika i partizana na cijelom jugoslovenskom ratištu i rat je dobio još jednu – bratoubilačku dimenziju. Početkom marta formiran je Peti krajiški odred, u čiji sastav su ušli Petrovački, Drvarski i Grahovski bataljon i snage na bihaćkom terenu. Komandant odreda bio je Slavko Rodić, a zamjenik Nikola Karanović. Za komandanta Petrovačkog bataljona postavljen je Milan Zorić, a za zamjenika Vlado Bajić. Četnici su u međuvremenu izvršili nekoliko pučeva u partizanskim jedinicama Bosanske Krajine i oformili jake snage sa kojima su partizanima nanijeli velike gubitke. Operativni štab za Bosansku Krajinu u borbu protiv četnika uključuje novoformirani proleterski bataljon u kojem je 60 petrovčana, a komandant Zdravko Čelar. Bataljon se našao u veoma teškim uslovima na području planine Motajice. Tada su partizani vodili borbe protiv ustaša, Nijemaca i četnika. Bataljon je bio razbijen, a dio boraca se prebacio u Slavoniju. Od 321 borca vratilo ih se 86.
U ovo vrijeme, 20.og marta 1942. desila se i predaja jedne domobranske satnije. Satnik Adem Kurtović i njegov oficir Meho Kapidžić razoružali su satniju, predali oružje, a domobrani su prebačeni svojim kućama.
Bihaćka republika
U maju 1942 vojna situacija je prisilila Italijane i njihove domaće pomagače da napuste Bosanski Petrovac bez borbe. U grad, 25-og maja, ulaze partizani. Pristupa se jednom novom i sasvim vidljivom kvalitetu narodnooslobodilačke borbe. Stvara se organizovana, narodna, demokratska država, sa komandom mjesta, narodnooslobodilačkim odborima, sa masovnim organizacijama omladine i žena i sve je to funkcionisalo efikasno i sa puno pravog unutrašnjeg sadržaja. Najbolje to potvrđuje činjenica da je u periodu avgust - oktobar 1942. god. oko 2 000 petrovačke omladine učestvovalo u prvoj omladinskoj poljoprivrednoj radnoj akciji - „Sanička dolina 1942“. Nakon pohoda proleterskih brigada u Zapadnu Bosnu, Bosanski Petrovac postaje središte slobodne teritorije koja će, oslobođenjem Bihaća 4.og novembra, prerasti u Bihaćku republiku i u kojoj će se desiti veći broj vojno političkih događaja. Vrhovni štab NOVJ se smješta u vagone voza na Oštrelju. Partizanska željeznica je radila tokom cijelog ovog perioda do januara 1943.
Narod se sve više okupljao oko KPJ, nastao je sve masovniji odlazak u oružanu borbu protiv okupatora i njegovih pomagača. Godina 1942. bila je godina masovnog odlaska djevojaka i mladića u partizanske jedinice. Ovaj put je to karakteristično za Bošnjaci Muslimane, koji se nakon početnih kolebanja, skoro u potpunosti opredjeljuju za antifašističku borbu i partizanski pokret. U Kamenici kod Drvara, 22.og avgusta je formirana Treća krajiška proleterska udarna brigada, u čijem su sastavu Drvarčani i Petrovčani.
Dolaskom proleterskih jedinica došao je i veliki broj ranjenika. Najprije se smještaju u Drinić. Bilo je to očuvano i nešto bogatije selo u koje se smješta Centralna bolnica sa 700 ranjenika. Kasnije se ranjenici razmještaju po ostalim selima i novoizgrađenim šumskim paviljonima u Jasikovcu, Slatini, Šobotovcu i Ataševcu. Za sve je bila obezbijeđena hrana, odjeća i obuća, posuđe. Petrovčani su pokazali visoki moralni duh, organizovanost, elastičnost u radu. Bio je to povod da se organizuje i Prvi kongres ljekara partizana koji je održan 25 septembra u zgradi Sokolskog doma.
U Driniću je pet mjeseci radila štamparija, koja je štampala propagandni materijal, ali i list Borba.
Prvog novembra je formirana Prva proleterska divizija. Početkom decembra 1942. godine u Bosanskomu Petrovcu na Prvoj zemaljskoj konferenciji osnovan je Antifašistički front žena Jugoslavije.
Sredinom decembra u Petrovac je stigao Velimir Škorpik. Vodio je razgovor sa Vrhovnim komandantom NOV i POJ Josipom Brozom Titom o stvaranju mornarice Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije i mogućnosti partizanskog ratovanja na moru. Istog dana, Vrhovni štab je naredbom osnovao Sekciju za ratnu mornaricu pri Štabu četvrte operativne zone i za šefa Sekcije postavio Velimira Škorpika. Važna je činjenica da se Bihaćka republika protezala do mora i da je tom slobodnom teritorijom veliki broj Dalmatinaca došao u Zapadnu Bosnu i priključio se partizanskim jedinicama.
Njemačka vlast 1943.
U januaru 1943, Nijemci započinju svoju operaciju Vajs I i 8.og februara sa konjičkim eskadronom 369. Vražije divizije ušli u Bosanski Petrovac. Predhodno su izbombardovali područje, pedantno pročešljali teren, zvjerski poubijali narod po zbjegovima, oformili nekoliko vojnih logora (Petrovac, Vrtoče, Prkosi, Jasenovac) i uspostavili svoju vlast. Bila je to prilika i za ustaše i četnike da se komotnije osjećaju.
NDH je tokom ljeta imala jednu satniju stacioniranu u Bosanskom Petrovcu koja je u avgustu prebačena u Krnjeušu. Domobrani nisu bili raspoloženi za borbu protiv partizana pa su se veoma brzo predali, a partizani su ih pustili da idu kućama.
Četnici su petrovačko područje uključili u Dinarsku oblast koja se prostirala od Benkovca do Petrovca. Raspolagali su Dinarskom divizijom čiju su dijelovi preduzimali vrlo ozbiljne napade na Desetu krajišku brigadu. U Petrovcu je bio štab korpusa Gavrilo Princip. Dinarska oblast je raspolagala sa preko 6 000 naoružanih četnika.
Na području Bosanskog Petrovca nije bilo ni jedne veće partizanske jedinice, ostalo je starije stanovništvo, ženska omladina i djeca. Bilo je svega nekoliko manjih jedinica, bez većih mogućnosti da se odupru nadmoćnom neprijatelju. Nastupio je period odmazde nad preostalom stanovništvu zbog njegove oprijedeljenosti antifašističkoj borbi. Smjenjivali su se hapšenja, ispitivanja sa maltretiranjem, ubistva.
Četnici svojom propagandom (govorili su da su svi partizani izginuli ili zarobljeni na Sutjesci) i djelovanjem nastoje pridobiti stanovništvo. U tome im ide na ruku i dezerterstvo i dolazak u Petrovac jednog voda iz Vođeničke čete Treće krajiške brigade. Četnici nisu pokazali potreban nivo organizovanosti niti jedinstvenost u komandovanju, zbog međusobne netrpeljivosti lokalnih vođa. Pop Momčilo Đujić, Mane Rokvić, Đuro Plećaš, Drenović i ostali mnogo više su vodili računa o ličnim interesima nego što su provodili zajedničku politiku.
Kao odgovor na ovakvo djelovanje, partizani u maju 1943, od seoskih straža i rekonvalescenata formiraju Petrovačku partizansku četu od 55 boraca. Nakon toga su formirane još dvije čete, a u oktobru i Petrovački bataljon. Uskoro i Nijemci napuštaju Petrovac, a zamjenjuju ih ustaško – domobranske snage. U takvoj situaciji partizani upornim borbama, u sadejstvu sa ostalim jedinicama Zapadne Bosne, ponovo preuzimaju prevagu, očistili su petrovačko područje i Komanda mjesta se vratila u grad krajem 1943. da nastavi svoje poslove.
Oslobođenje 1943 - 25.maj 1944
U ovom periodu je opet glavnina partizanskih snaga na teritoriji Bosanske Krajine, a uz njih i veliki broj ranjenika. Za sve je trebalo obezbjediti hranu, obuću, odjeću, ogrevno drvo. Područje je bilo iscrpljeno dotadašnjim tokom rata. Sav teret je pao na omladinu, žene pa čak i djecu.
U februaru 1944 u Bosanski Petrovac dolazi Sovjetska vojna misija. U tu svrhu iskorišten je improvizovani aerodrom u Medenom Polju. Aerodrom je pripremljen u teškim zimskim uslovima. Bio je to povod da se u aprilu aerodrom još više opremi i radio je svakodnevno do 25-og maja. Sa njega je u savezničke bolnice u Italiji otpremljeno preko 2000 ranjenika. Istovremeno pri dolasku avioni su donosili sve vrste vojne i humanitarne pomoći. U rad aerodroma su se uključili i Sovjeti čiji su avioni svoju pomoć izbacivali u rejonu aerodroma, bez slijetanja.
Istog dana kada je počeo Desant na Drvar, Nijemci bombarduju i Petrovac i iz pravca Bihaća ponovo ulaze u grad i formiraju svoju vlast.
Njemačka vlast 1944
U periodu maj – oktobar 1944 Nijemci su boravili u Bosnaskom Petrovcu sa ciljem obezbjeđenja komunikacije Bihać – Knin. Postojalo je nekoliko stalnih vojnih logora (Vrtoče, Oštrelj,...), ali i povremenih uz sami put (Čardačina, Medena Glavica, Rastovača,..).
Četnici su imali komandu i logor u selu Koluniću, zaselak Bujadnice, ali su ga premjestili u zapadni dio Bosanskog Petrovca, u kuću Šeledovu, da bi bili bliži Nijemcima. U takvoj situaciji štab Partizanskog petrovačkog bataljona formirao je udarnu grupu sastavljenu od iskusnih i hrabrih boraca sa zadatkom da hvataju i uništavaju njemačke i četničke patrole koje su krstarile i pljačkale po selima južno od Bosanskog Petrovca. Komanda snaga NDH je takođe u Petrovcu, da bi kasnije, zajedno sa jednom satnijom bila prebačena u Krnjeušu. Ta se satnija nakon toga predala partizanima.
15. juna 1944. godine, u zasjedi na putu Bosanski Petrovac—Oštrelj, napadnuta je jedna njemačka jedinica i uništen veći broj kamiona.
Prvi bataljon Šeste krajiške brigade uništio je Treću satniju Prve bojne Prve lovačke pukovnije 22. juna u zasjedi na putu Petrovac—Vrtoče kod Medenog Polja.
Konačno oslobođenje 1944
Tokom cijelog rata partizani su u nekoliko navrata pokušavali vojnim akcijama osloboditi grad, ali im to ni jedanput nije uspjelo. Položaj Petrovca je takav da je uglavnom okružen ravnicom Petrovačkog polja pa u vojnom smislu predstavlja brisani prostor. Svaki pokušaj osvajanja isključivo pješadijom skoro da nije moguć. Posljednji neuspio pokušaj bio je u noći 1 / 2 avgust 1944. Tek je opšta situacija primorala Nijemce da se povuku u Bihać. Sa njima su otišli i četnici, koji su pri odlasku zapalili dio muslimanskih kuća. Bilo je to u jesen 1944.
Nakon oslobođenja organi vlasti su nastavili djelovati skoro u mirnodopskim uslovima do kraja rata. Održavani su zborovi na kojima je narod definitivno iskazao svoju podršku politici KPJ. Prihvaćena je promjena državnog uređenja od monarhije u federativnu zajednicu. Socijalizam je kao društveno politički sistem dobio punu podršku i u njemu će petrovčani živjeti narednih 50 godina.
Nakon rata podignuto je nekoliko spomenika koji predstavljaju sjećanje na antifašističku borbu u Drugom svjetskom ratu stanovništva petrovačkog područja.
Villa del Lago, Tizapán el Alto
Villa del Lago je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Tizapán el Alto.
Vidite još
Administrativna po
Car Junna
Car Junna (淳和天皇) bio je 53. car Japana, po tradicionalnom popisu careva. koji je vladao od 823. do 833.
Bio je sin cara Kammua i mlađi brat cara Sage. Potonji ga je 810. proglasio svojim nasljednikom, a 30. maja 823. abdicirao u njegovu korist. Junna je na prijestolju ostao do 22. marta 833. kada je i sam abdicirao u korist svog usvojenog sina cara Ninmyoa. Time je stvorena jedinstvena situacija u kojoj su u Japanu bila živa tri cara - jedan vladajući, i dva umirovljena. Umro je godine 840.
El Chamizal, Florencio Villarreal
El Chamizal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Florencio Villarreal.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 177 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 34 m.
El Pirulito, Encarnación de Díaz
El Pirulito je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Encarnación de Díaz.
Galdo
Galdo ima više značenja:
Veličani
Veličani su naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Trebinje koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 118 stanovnika.
Geografija
Selo se nalazi u Hercegovini, u centralnom dijelu Popovog polja – istočna strana, uz put Mostar-Ljubinje-Trebinje. Pravcem preko Zavale udaljeno je od obale Jadranskog mora 15 km.
Istorija
Ime Veličana u spomenicima srednjeg vijeka ne postoji. U Popovu polju se 1388. i 1466. godine pominje Velika Vas - sada tog imena nema. Selo Velika Vas se nalazilo blizu Zavale koja se pominje 1372. godine “Lupeži iz Popova od Zavale”, i 1436. godine “Ljudi kneza Grgurevića (Nikolića) de villa de Sauala et Velichi Uast".
U okviru savremenog pravoslavnog groblja nalazi se pravoslavna crkva, Crkva sv. Arhanđela Mihajla, i nekrolopa stećaka. Cijeli kompleks nalazi se na lokalitetu “Crkva”, u ravnici ispod sela, oko njegove sredine, pokraj pomenutog puta i proglašen je za nacionalni spomenik kulture.
Nekropola stećaka se razvila oko neke ranije crkve čija starost još nije proučena. Njeni ostaci se vide u dnu apside današnje crkve i to sa njene spoljne strane, na jugoistočnom dijelu.
Veličani su bili manji kulturni centar u sjevernom dijelu Popovog polja. Naziv sela upućuje na više feudalne slojeve, što dokazuju i nalazi iz grobova u nekropoli. Ovdje se sahranjivao, a vjerovatno i živio rod Ćihorića - Drugovića. Ćihorići su bili nasljedni župani Popova u vrijeme prevlasti Sankovića-Draživojevića u XIV vijeku.
Ghetto Petini, Rimini
Ghetto Petini je naselje u Italiji u provinciji Rimini, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 87 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 18 m.
Simeon, veliki knez svih Rusa
Simeon ponosni ( 1317 - 1353 ) je bio veliki knez Moskve od 1340 ( od 1353 svih Rusa ) i veliki knez Vladimira od 1340 godine
Drugi puno nezgodniji rat se dešava desetak godina kasnije kada Simeon napada Smolensk. Ta akcija se nije svidjela Velikom vojvodstvu Litve koja u njoj za sebe vidi buduću opasnost. Tamošnje opće pripreme za rat dovode do panike u Moskvi čiji vladar 1353 godine odlazi na put u sjedište Zlatne Horde koja je njegov vazalni gospodar.
Pri povratku s ovoga putovanja Simeon prolazi kroz područje gdje hara kuga tako da prvo oboljevaju i umiru njegova djeca pa onda on. Kratko vrijeme prije smrti kada mu je postalo jasno da neće preživjeti Simeon se zaredio.
Povijesna važnost njegove vladavine se ogleda u činjenici da je prvi put jedan vladar Moskve koristio titulu gospodara svih Rusa. Službeni državnički pečat Simeona iz razdoblja kraja njegova života glasi:
"Pečat Simeona Velikog Kneza svih Rusa"
Santa Rosa, Tonalá
Santa Rosa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Tonalá.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 69 m.
Giampereto, Macerata
Giampereto je naselje u Italiji u provinciji Macerata, u regiji Marche.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 55 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 639 m.
Partija za demokratsko delovanje
Partija za demokratsko delovanje PDD, , je albanska registrovana manjinska parlamentarna politička partija, u Srbiji. Njen sadašnji predsednik je dugogodišnji narodni poslanik u Skupštini Republike Srbije, Šaip Kamberi. Na poslednjim vandrednim parlementarnim izborima 2014. godine u Republici Srbiji, politička partija osvojila je dva poslanička mandata u parlamentu Srbije.
Partija za demokratsko delovanje je Albanska nacionalistička politička partija koja zastupa Albanske nacionalne i  državne  interese u parlamentu Srbije, politička partija se zalaže za  očuvanje albanskog nacionalnog  i kulturnog indentiteta u Republici Srbiji, partija zastupa političke interese Republike Albanije u Republici Srbiji.
Ghārib an Nawārah, Hajjah
Ghārib an Nawārah je naselje u Jemenu u pokrajini Hadžah.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1048 m.
Prednizon
Prednizon je organsko jedinjenje, koje sadrži 21 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 358,428 Da.
787
mini|Sedmi vaseljenski sabor, minijatura iz doba bizantskog cara Vasilija II (976 - 1025)
Godina 787. (DCCLXXXVII) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. Oznaka 787. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
NGC 6160
NGC 6160 je eliptična galaksija u sazvežđu Herkul koja se nalazi na NGC listi objekata dubokog neba.
Deklinacija objekta je + 40° 55' 39" a rektascenzija 16h 27m 41,1s. Prividna veličina (magnituda) objekta NGC 6160 iznosi 13,3 a fotografska magnituda 14,3. Nalazi se na udaljenosti od 78,277 miliona parseka od Sunca. NGC 6160 je još poznat i pod oznakama UGC 10400, MCG 7-34-42, CGCG 224-32, PGC 58199.
Columbus, Kentucky
Kolambus je grad u američkoj saveznoj državi Kentaki.
3a(17b)-hidroksisteroid dehidrogenaza (NAD+)
3a(17b)-hidroksisteroid dehidrogenaza (NAD+) (, 3alfa,17beta-hidroksi steroid dehidrogenaza, 3alfa(17beta)-HSD, 17-ketoreduktaza (ambiguous), 17beta-HSD, HSD17B6, HSD17B8) je enzim sa sistematskim imenom 3alfa(or 17beta)-hidroksisteroid:NAD+ oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Săliștea, Râmnicu Vâlcea
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 422 m.
Kent City, Michigan
Kent Siti je grad u američkoj saveznoj državi Mičigen.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.057, što je 4 (-0,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Galeotti
Galeotti ima više značenja:
Juraj I., veliki knez Moskve
Juraj I. Danilovič (oko 1285. - 2. studenoga 1325.) je bio knez Moskve od 1303 (veliki knez od 1319.), veliki knez Vladimira od 1319. i knez Novgoroda od 1322.
Nasljedstvo i rat
Juraj I. je bio najstariji sin Danijela, kneza Moskve, kojega naslijeđuje s mongolskim dopuštenjem u trenutku njegove smrti 5. ožujka 1303. Od njega on naslijeđuje i rat protiv Andreja III. čijom smrću sljedeće godine se raspada Danijelov savez s Mihajlom od Tvera što označava početak višedesetljetnog rata između Tvera i Moskve za veliko kneževstvo Vladimira koji nakratko završava porazom Moskve. U trenutcima dok mu se prijestolnica 1315. godine nalazila pod opsadom Juraj putuje na dvor Zlatne Horde tražeći kao vjerni vazal pomoć protiv "podmuklog" neprijatelja. On u tome postaje tako uspješan da ubrzo dobiva ruku Agafe kćerke tamošnjeg vladara. Kao miraz Juraju s pridružuje jedna mongolsku vojsku koja treba poslužiti za uništenje protivnika. U bitci koja uslijeđuje Mihajlo od Tvera pobjeđuje mongolsku vojsku i zarobljava ženu od Juraja. Kako ona u zarobljeništvu uskoro umire vladar Zlatne Horde na poticaj moskovskog kneza zbog toga događaja osuđuje na smrt i pogubljuje Mihajla čineći tako Juraja najmoćnijim ruskim knezom.
Perenci
Perenci su naselje u Republici Hrvatskoj u Požeško-slavonskoj županiji, u sastavu općine Brestovac.
Juraj I., veliki knez Moskve
Omrznuti vazal
Kako bi se ta mongolska odluka dodatno pojačala 1319. godine Zlatna Horda daruje zadatak Moskvi da skuplja godišnji danak od ruskih vazala koji su joj dužni isplaćivati svi tamošnji knezovi. Tim činom Moskovska država doživljava svoj brzi preobražaj u veliko kneževstvo važnije od drugih sličnih. S razlogom ili ne taj novac na kraju postaje Jurijeva propast pošto ga osvjetoljubivi sin Mihajla od Tvera optužuje za potkradanje Zlatne Horde. U iščekivanju suđenja pred kanom Juraj I. je ubijen od atentatora 2. studenoga 1325. godine.
Perenci
Zemljopis
Perenci su smješteni oko 10 km sjeverozapadno od Brestovca, na cesti između Bratuljevaca i Lučinaca na sjeveru i Požeških Brđana na jugu.
Juraj I., veliki knez Moskve
Omrznuti vazal
Ovaj knez je tijekom svoga života bio fantastično omrznut zbog svog dobrovoljnog sluganskog položaja prema Mongolima i njegovom bezrazložnom pogubljenju Konstantina kneza od Rjazana. Niti današnji povjesničari to stajalište nisu pretjerano promijenili iako priznaju da bez njega Moskovsko kneževstvo nikada ne bi preraslo u Rusko carstvo jer osnovni uvjet za to su bile financije koje su neumjerno ojačane skupljanjem danka za Zlatnu Hordu.
Perenci
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2011. godine Perenci su imali 42 stanovnika, dok su prema popisu stanovništva iz 2001. godine imali 66 stanovnika.
Juraj I., veliki knez Moskve
Omrznuti vazal
Nasljeđivanje Juraja I. nikada nije bilo dovedeno u pitanje pošto je on kao i njegov brat Ivan I., veliki knez Moskve imao neupitnu podršku 300 000 mongolskih vojnika Zlatne Horde.
Las Palmas, Nocupétaro
Las Palmas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Nocupétaro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 88 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 763 m.
Dischingen
Dišingen je opština u njemačkoj saveznoj državi Baden-Virtemberg. Jedno je od 11 opštinskih središta okruga Hajdenhajm. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 4.510 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 8135010.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Hajdenhajm Dišingen se nalazi u saveznoj državi Baden-Virtemberg u okrugu Hajdenhajm. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 463 metra. Površina opštine iznosi 78,1 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 4.510 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 58 stanovnika/km².
Frank Mitchell (zatvorenik)
Frank Mitchell (o. 1929 - 24. decembar 1966) bio je britanski profesionalni kriminalac, poznat po spektakularnom bijegu iz zatvora, ali i kao jedna od žrtava zloglasne braće Kray.
Valgreghentino, Lecco
Valgreghentino je naselje u Italiji u provinciji Lecco, u regiji Lombardija.
Frank Mitchell (zatvorenik)
Mitchell se rodio u radničkoj porodici u istočnom Londonu, a prve probleme sa zakonom imao još sa 9 godina, kada je prijavljen zbog krađe bicikla. Na njegovu kriminalnu karijeru ja značajno uticala njegova izuzetna fizička snaga, ali i temperamentnost i sklonost nasilju. Najveći dio odrastanja je proveo po borstalima, a potom i zatvorima, gdje je došao na zao glas zbog fizičkih napada na čuvare i druge zatvorenike. Nakon što je jedan bračni par uzeo kao taoce i opljačkao im stan naoružan sjekirom, od štampe je dobio nadimak "Ludi sjekiraš" ; godine 1958. je za taj zločin osuđen na doživotni zatvor.
Valgreghentino, Lecco
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 3103 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 257 m.
Zastava Kuvajta
mini|desno|250px|[[Datoteka:FIAV 110111.svg|23px Razmera: 1:2]] Zastava Kuvajta je usvojena 7. septembra, 1961. i zvanično istaknuta 24. novembra 1961. godine. Pre 1961. zastava Kuvajta, kao i one drugih zalivskih zemalja, bila je u crvenoj i beloj boji. Današnja zastava ima na sebi panarapske boje, ali svaka od boja je značajna i sama za sebe. Crna predstavlja pobedu nad neprijateljima, a crvena je simbol krvi na kuvajtskim mačevima. Bela simboliše čistotu, a zelena plodnu zemlju. Ideja za izgled zastave, horizontalna trobojka sa trapezoidom na jarbolu, možda je došla od slične iračke zastave korišćene do kasnih pedesetih godina.
Frank Mitchell (zatvorenik)
1962. je premješten u zloglasni zatvor Dartmoor gdje mu se ponašanje, pak, toliko popravilo da se našao među povlaštenim zatvorenicima kojima je bilo dozvoljeno raditi izvan zatvorskih zidina. Od upravnika je, pak, dobio obećanje da će od ministra unutarnjih poslova pokušati ishoditi rješenje kojim se doživotni zatvor zamjenjuje vremenski ograničenom zatvorskom kaznom.
Nakon četiri godine, Mitchell je bio nezadovoljan zato što rješenje nije dano, te je došao na ideju na pobjegne iz zatvora i tako ga ishodi preko javnosti. U tu svrhu se obratio za pomoć braći Kray, s obzirom da se 1950-ih bio sprijateljio sa Ronniejem Krayom. Drugi brat Reggie Kray je ispočetka bio skeptičan prema cijeloj zamisli, ali je na kraju zaključio da bi pomoć bjeguncu predstavljala "zabijanje prsta snagama reda", a i povećalo reputaciju Krayevih u britanskom podzemlju. 12. decembra 1966. je Mitchell iskoristio priliku, i pod izgovorom da ide hraniti konje, odšetao do automobila gdje su ga čekala trojica Krayevih ljudi.
Zastava Kuvajta
Značenja boja objašnjena su u jednoj pesmi Safija Al-Din Al-Halija:
Frank Mitchell (zatvorenik)
Mitchellov bijeg je izazvao sveopću paniku, odnosno akciju traženja u kojoj se policiji priključila i vojska. U britanskom Parlamentu je bijeg izazvao rasprave zbog "lošeg stanja sigurnosti u britanskim zatvorima". Mitchell se u međuvremenu sklonio u jedan londonski stan; odatle je napisao pismo u kojem objašnjava da je pobjegao zato što želi ishoditi datum puštanja iz zatvora, a koje će biti objavljeno u Timesu i Daily Mirroru.
Zastava Kuvajta
Pravila isticanja zastave:
Frank Mitchell (zatvorenik)
24. decembra je bio izveden iz stana u kombi koji ga je navodno trebao odvesti u sigurnu kuću izvan grada, gdje bi se trebao susresti sa Krayom. U stvarnosti su ga tamo Freddie Foreman, Alfie Gerard i Albert Donoghue izrešetali hicima iz revolvera. Tijelo je kasnije bačeno u La Manche.
Kada su godine 1968. Krayevi uhapšeni, sudilo im se i za Mitchellovo ubistvo. Vlasti, međutim, nisu uspjeli dokazati njihovu krivnju, iako je Donoghue svjedočio o ubistvu. Krayevi i njihovi ljudi su umjesto toga osuđeni za pomaganje u bijegu. Foreman je 1996. priznao ubistvo u autobiografskoj knjizi Respect.
Pigno, Avellino
Pigno je naselje u Italiji u provinciji Avellino, u regiji Kampanija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 23 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 416 m.
Zastava Libanona
mini|desno|250px|Zastava Libanona Zastava Libanona sadrži dvije horizontalne crvene pruge na rubovima i bijelu u sredini, koja je dvostruko šira. Zeleno stablo cedra je u sredini zastave. Usvojena je 7. decembra 1943. godine. Često su grane cedra pogrešno obojane u crno ili smeđe. Prema ustavu, cijelo stablo treba biti zelene boje. Crvene pruge simboliziraju prolivenu krv za slobodu zemlje, a bijela mir i snijeg na Libanonskim planinama. Zeleni cedar (Cedrus libani) simbolizira besmrtnost i postojanost.
Ivan I., moskovski veliki knez
thumb|Ivan I. Ivan I. (1288. - 31. ožujka 1340.) je bio knez Moskve od 1325. godine (veliki knez od 1328.) i veliki knez Vladimira od 1331. godine. Zbog svoje politike dobio je nadimak "Vreća novca".
Nasljedstvo
Ivan I. je bio mlađi sin Danijela, kneza Moskve. Tek kad mu stariji brat Juraj I. umire bez djece 1325 godine on postaje knez Moskve što ubrzo potvrđuje i mongolski vrhovni gospodar. Naslijeđujući brata on ujedno naslijeđuje i njegovu politiku održavanja bespogovorne i ekonomski uspješne veze s Zlatnom Hordom. Prvi rat njegove vladavine je nastavak Danijelova rata starog već 50 godina za Vladimir protiv velikih kneževa Tvera. Zbog pogubljenja prethodnih knezova Tvera od Mongola tadašnji knez se pobunio 1327 godine samo da bi bio potučen od Zlatne Horde i njihovog moskovskog vazala. Zahvaljujući toj usluzi Ivan I. biva 1331 godine okrunjen za velikog kneza Vladimira čime se te dvije ruske države napokon ujedinjuju. Zajedno s tom titulom potvrđenom od kana Zlatne Horde stiglo je i upozorenja da su daljnja vojna širenja Moskovske države najstrože zabranjena.
Vreća novca
Najveći vjerski uspjeh ovog velikog kneza se dogodio 1325 godine pošto tada on uspijeva nagovoriti rusku pravoslavnu crkvu da premjesti svoje sjedište u tada već bogatu Moskvu.
Ivan I. umire prirodnom smrću 31.ožujka 1340. godine prepuštajući svome sinu Simeonu sigurno od Mongola potvrđeno nasljedstvo.
Gallarate
Gallarate ima više značenja:
El Naranjo, Aldama
El Naranjo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Aldama.
Velja Međa
Velja Međa je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Ravno koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 77 stanovnika.
Operacija Bergrutsch
Operacija Odron brega (njem. Bergrutsch, Bergruč) je bila zajednička operacija Vermahta, četnika i snaga NDH protiv partizana u okolini Knina i Benkovca u Dalmaciji. Vođena je od 24. do 28. jula 1944. godine.
Velja Međa
Geografija
Selo se nalazi u Hercegovini.
Operacija Bergrutsch
Nemci su u ovoj operaciji angažovali delove 264. peš. divizije, 1. puk »Brandenburg«, 92 mot. gren. puk, 1. i 3. bataljon 384. puka i 3. bataljon 383. puka 373. legionarske divizije »Tigar« i ustaško-četničke snage s toga područja.
Velja Međa
Istorija
Velja Međa se prije rata u Bosni i Hercegovini nalazila u sastavu opštine Trebinje.
Operacija Bergrutsch
Operacija »Odron zemlje« je počela 24. jula 1944. godine na prostoru severozapadno od Knina i Benkovca, napadom delova 264. i 373. legionarske divizije (1. i 3. bataljon 384. puka), 92. mot. gren. puka, 1. puka »Brandenburg«, četnika i ustaša na jedinice 19. divizije NOVJ. Do 27. 7. glavnina partizanskih snaga se povukla na planinu Velebit.
Posle upornih borbi koje su trajale do 28. jula, 19. divizija NOVJ je prešla u protivnapad na odseku Žegar — Ervenik, i prisilila neprijatelja na povlačenje.
Greene County, Missouri
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 275.174, što je 34.783 (14,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
El Naranjo, Aldama
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 98 m.
Zastava Laosa
mini|desno|200px|Zastava Laosa mini|200px|Zastava Kraljevstva Laos Zastava Laosa je prihvaćena 2. prosinca 1975. godine. Zastava sadrži tri horizontalne pruge, srednja plava je dvostruko šira od crvenih uz rubove. U sredini je bijeli disk.
Crvena boja predstavlja prolivenu krv u borbi za nezavisnost, a plava bogatstvo zemlje. Bijeli disk predstavlja mjesec iznad rijeke Mekong, te jedinstvo zemlje.
El Pemoche, Aquismón
El Pemoche je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Aquismón.
Petehi
Petehi je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Barban, Istarska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 105 stanovnika te 33 obiteljskih kućanstava.
NUTS
NUTS (francuski: Nomenclature des unités territoriales statistiques = „Nomenklatura prostornih jedinica za statistiku“) je hijerarhijski sustav za identifikaciju i klasifikaciju prostornih jedinica za potrebe službene statistike u zemljama članicama Europske unije.
Ovaj sustav je 1980. godine razvio Europski ured za statistiku u Luksemburgu, s ciljem uspoređivanja regija unutar Europe. Ove teritorijalne jedinice su definirane čisto za statističke svrhe, te ne tvore nužno službene upravne jedinice. Često se grupiranjem određenih upravnih jedinica dobivaju NUTS regije, zbog broja stanovnika koji živi na području te regije.
Svaka europska zemlja dobiva abecedni kôd, slično službenom ISO 3166-1 kodu (jedina iznimka je kôd Ujedinjenog Kraljevstva), te je podijeljena na statističke jedinice koje su strukturirane na tri razine po zemlji :
Budući da sve zemlje nemaju upravne jedinice s brojem stanovništva unutar ovih granica, neke razine podijele se ne koriste, te ih čini samo jedan član po razini.
Lokalne upravne jedinice LAU 1 i LAU 2 (Local Administrative Units, LAU), koje su prije označavane kao NUTS 4 i NUTS 5, sastavni su dio NUTS regija.
Nepravilnosti
Iako Nomenklatura prostornih jedinica za statistiku Europske unije definira NUTS 1 regiju područjem između 3 i 7 milijuna stanovnika, dok regiju NUTS 2 definira kao područje između 800 000 i 3 milijuna stanovnika, postoje određena odstupanja. Npr. regija Île-de-France u Francuskoj s 11,3 milijuna stanovnika, se smatra NUTS 2 regijom, dok se pokrajina Bremen u Njemačkoj s 662 000 stanovnika, smatra NUTS 1 regijom.
Tablica
thumb|300px|NUTS 1 thumb|300px|NUTS 2 thumb|300px|NUTS 3
U ovoj tablici nalaze se NUTS regije u zemljama Europske unije, te Švicarskoj.
Produkt (hemija)
Produkti se formiraju tokom hemijskih reakcija konzumiranjem reagenasa. Produkti imaju nižu energiju nego reagensi i nastaju tokom reakcije u skladu sa drugim zakonom termodinamike. Oslobođena energija potiče od promena hemijskih veza između atoma u molekulima reagenasa i može da bude otpuštena u obliku toplote ili svetlosti. Produkti se formiraju dok hemijska reakcija napreduje ka hemijskoj ravnoteži sa određenom brzinom reakcije, što je zavisno od reagenasa i uslova okruženja.
U zavisnosti od relativnih količina reagenasa i ravnoteže reakcije, termini „reagens“ i „product“ se mogu preklopiti.
Citidinska deaminaza
Citidinska deaminaza (, citozin nukleozidna deaminaza) je enzim sa sistematskim imenom citidin aminohidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Operacija Röslein
Operacija Ružica (njem. Röslein, Rezlajn) je bila vojna operacija Vermahta, uz podršku ustaša i četnika, protiv partizana u oblasti istočne Bosne. Vođena je sredinom jula 1944. godine.
Operacija "Röslein" u istočnoj Bosni je vođena istodobno kad i operacija Draufgenger u Crnoj Gori. Obe su vođena radi sprečavanja prodora NOVJ u Srbiju.
Angažovane snage
Nemci su u ovoj operaciji angažovali delove 7. SS i 13. SS-divizije i četnike, s ciljem da se spreči prodor jedinica NOVJ iz istočne Bosne u Srbiju.
Za operaciju »Rezlajn«, koja se izvodila pod komandom 5. SS korpusa, okupator je obrazovao tri borbene grupe: »Jug« - u sastavu dva bataljona 7. SS i jedan bataljon 13. SS divizije, koja je napadala od Sokoca ka Vlasenici; »Istok« - 2. i 3. bataljon 28. puka 13. SS divizije, koja je dejstvovala na pravcu Zvornik-Šekovići; i »Sjever« — 1. i 3. bataljon 27. puka 13. SS divizije, koja je nastupala iz doline Spreče ka Prnjavoru i Živinicama. Svakoj od tih borbenih grupa bile su pridodate kvislinške snage (ustaše, domobrani, četnici i zeleni kadar) iz rejona iz kojih su one krenule u napad.
Tok operacije
15. 7. 1944. godine započeta su dejstva sa dve borbene grupe u operaciji »Rezlajn«. Sa severa su dejstvovala tri bataljona a sa juga jedan bataljon 7. SS-brdske divizije. Čim je počela operacija, štab 3. korpusa NOVJ je nastojao da koordiniranim dejstvima svojih divizija i jedinica 12. korpusa, koji mu je operativno bio potčinjen, zaustavi neprijateljev prodor u Birač i potisne osovinske snage koje su upale u dolinu Drinjače.
18. jula je počela nemačka akcija na prostoru Kladanj — Vlasenica — Sokolac protiv jedinica 3. korpusa NOVJ. 20. jula u Birač su prodrli 2. i 3. bataljon 28. puka 13. SS divizije, ojačani sa 2.000 do 3.000 četnika (Majevičkog korpusa) i oko 1.500 zelenokadrovaca iz doline Spreče.