cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lista likova serije Lud, zbunjen, normalan
Izet Fazlinović
Izetov najbolji prijatelj bio je dr Điđimilović, psihijatar, kome se obraćao, kako za zdravstvene, tako i za ostale probleme. Kasnije se Izet družio sa Đurom Ubiparipom, ginekologom iz Beograda.
Izet je imao ljubavne afere sa komšinicama Spomenkom i Senkom, majkom Farukove devojke, Anom, Marijinom majkom Laurom, Ružom, majkom Damirove žene Barbare i Milenom. Imao je pet kućnih pomoćnica: Šefiku, Bubu, Zumru, Sanelu i Šerifu.
U 11. sezoni počinje se baviti politikom te u Farukovom studiju Akord nakon što je Faruk odselio u Švedsku osniva partiju Samo pošteno komunistički (SPK).
Faruk Fazlinović
Faruk je sin Izeta Fazlinovića. Ima sina Damira. Radi kao muzički producent i poseduje muzički studio Akord. Živi zajedno sa svojim ocem i nikako da se iseli, iako Izet stalno protestuje zbog toga. Veliki je protivnik svog oca, sa kojim je stalno u svađi. Ne voli da radi, ceo dan provodi u kafiću San Remo. Studio mu ne radi kako treba, pa dolazi na razne ideje da zaradi novac. Kada je Faruk ušao u ljubavnu aferu sa Senadom, Izet je uspeo nekako da je istera iz stana što je Faruk teško podneo. U četvrtoj sezoni studio Akord postaje radio-stanica Akord, ali ne donosi ništa više novca nego ranije. U petoj sezoni postaje video-produkcija. Tokom pete sezone njegova video produkcija snima reklame, da bi već naredne sezone počela da snima serije tako što je Faruk postao reditelj, a Izet scenarista. Nakon ponovnih, ali kratkotrajnih pokušaja da ponovo da bude sa Senadom, Faruk se upustio u ljubavni vezu sa Marijom da bi se razišli nakon što se Damir umešao. U desetoj sezoni je u jednom momentu bolovao od raka da bi se na kraju izlečio. Nakon 10. sezone seli u Švedsku.
Damir Fazlinović
Damir je jedini Farukov sin, i jedini Izetov unuk. On je rezultat Farukove ljubavi sa Nevenom. Nevena je rodila Damira i ostavila ga je Fazlinovićima. Uprkos tome, on je jedini normalan i izbalansiran član porodice Fazlinović. Studira medicinu u Sarajevu, kao najbolji student. U četvrtoj sezoni se ženi glumicom Barbarom (koja ga vara) i dobijaju sina koga Izet na prevaru naziva Džema Fazlinović, po poznatim narodnim herojima. Oni se tada sele u bivši Enesov stan, preko puta Izetovog. Kada ga je Barbara ostavila onda se vratio sa Džemom u Izetov stan. Nakon Barbarinog povratka iz Amerike, njihov spor oko starateljstva se završava tako što se Barbara useljava u stan Fazlinovića. Nakon njihovog preseljenja sa malim Džebrom u novi zajednički stan, živeli su zajedno sve dok ga Barbara nije uhvatila u preljubi. Tada ga Barbara tera iz stana nakon čega otpočinje ljubavnu avanturu sa glumicom Ladom. Nakon ljubavnih avantura sa Ladom, Damir otpočinje novu, ali kratkotrajnu, avanturu sa doktorkom Janjom, inače Farukovom bivšom devojkom koja ga je ostavila zbog Senade.
Šefika Rondić
Šefika je kućna pomoćnica koja radi kod Fazlinovića, a i dalja im je rođaka. Njen posao je veliki, a dodatne komplikacije zadaje i Izet sa svojim seksualnim nagonima. Izet joj stalno smanjuje platu, i ona je prinuđena da da otkaz. Glumila je u prvoj sezoni, na čijem je kraju napustila posao kućne pomoćnice kod Fazlinovića. Posle napuštanja Fazlinovića, njeno potonje zaposlenje je sporno u tome što se u 2. sezoni spomenulo da se zaposlila u Zoološkom vrtu gde je hranila životinje, dok se u 7. sezoni spominje kako se zaposlila na jednoj farmi gde je hranila krupne životinje. Vraća se kod Fazlinovića kao kućna pomoćnica u 11. sezoni.
Dignonville
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 179, a gustina naseljenosti je iznosila 30 stanovnika/km².
Lista likova serije Lud, zbunjen, normalan
Ivana
Ivana je sekretarica u muzičkom studiju Akord, čiji je vlasnik Faruk. Po ceo dan radi u studiju, za razliku od Faruka. Neuspešno pokušava da sređuje papire, kako bi sve bilo legalno, ali ne uspeva, i stalno se plaši poreske inspekcije. Imala je ljubavnu aferu sa Farukom. Glumica koja tumači njen lik je napustila seriju, a lik Ivane je povučen iz serije obrazloženjem da je otišla u Nemačku sa svojim dečkom.
Iako se Ivana poslednji put pojavila u epizodi "Afera Sangrija", Gordana Boban je uklonjena iz špice tek u epizodi "Karaoke show".
Dino Mujkić
Dino radi kao tonac u studiju Akord. Ne ume da radi sa miksetom, ne zna ništa. Saznaje se da ima IQ 17 (što je inače nemoguće), ali ipak Dino je dao Faruku ideju kako da otvori studio. Jedinu knjigu koju je pročitao to je Telefonski imenik grada Sarajeva (više puta) i časopis „Miki maus“. Zbog svog fizičkog izgleda, mnogo puta je ismevan. Živeo je kod Izeta jedno vreme, a imao je ljubavnu aferu sa Spomenkom.
Dino se poslednji put pojavio u epizodi "Goropadna Ana", ali je iz špice uklonjen u epizodi "Karaoka show".
Na početku treće sezone, u epizodi "Kralj je umro - Živeo Refko", otkriveno je da je preminuo dok je u jednoj pekari jeo burek. Na početku pete sezone, u epizodi "Prvi pu s' pradedom u školu", ispostavilo se da je tu pekaru držao Mentor Kosova, suvlasnik Farukove video-produkcije.
Stjepan Mrvica
Stjepan je bio vlasnik kafea San Remo, dok mu ga nije preotela supruga Marija. Stjepan je pokušao da ga vrati u svoje vlasništvo, ali nije uspeo. Kao mlad je živeo u San Remu, gde je zaradio novac, i vratio se u Sarajevo i otvorio kafanu. Kada mu je Marija uzela vlasništvo, Stjepan je opet otišao u San Remo.
Selma
Selma je bila konobarica u kafeu San Remo. Po završetku fakulteta, postala je sekretarica u studiju Akord, pošto je Ivana otišla u Nemačku. Međutim, kada se otvorila radio-stanica Akord, ona prestaje da radi tamo.
Iako se Zana Marjanović kao Selma poslednji put fizički pojavila u epizodi "Put putuje Reuf-aga", iiz špice je uklonjena tek u epizodi "Prvi put sa pradedom u školu".
Spomenka Vihorec
je Izetova prva ljubavnica i komšinica. Imala je ljubavne afere sa Dinom. Na kraju 24. epizode 1. ciklusa Spomenka odlazi u Ameriku. Na početku 2. ciklusa se vratila u Sarajevo. Razlog njenog odlaska na kraju istog ciklusa je nepoznat. U 8. cilusu se vratila u Sarajevo da proslavi Novu Godinu. Tada je Izet mislio da se vratila zbog njega, ali se ona ustvari vratila sa svojim verenikom Zlatkom.
Iako se Milena Dravić kao Spomenka fizički poslednji put pojavila u epizodi "Afera Sangrija", ona je uklonjena iz špice tek u epizodi "Produžena loza".
Dr. Điđimilović
Dr. Điđimilović je psihijatar i dugogodišnji Izetov prijatelj još iz vremena kada su bili u Partizanima. Izet ga je stalno pozivao da im reši kućne probleme koji su kako zdravstvene tako i lične prirode. Zanimljivo je da ime dr. Điđimilovića nikada nije pomenuto.
Glumac Vanja Drach koji je tumačio lik dr. Điđimilovića je preminuo u septembru 2009. godine pa je lik dr. Điđimilovića iz serije povučen tako što je na početku 3. ciklusa otišao u inostranstvo.
Enes Hadžiethemćumurović
Enes je komšija Fazlinovićima. Enes je podmićeni političar i član nepoznate stranke čiji je visoki funkcioner. Svoje lične troškove stavlja na račun stranke jer je predsednik stranke njegov dobar prijatelj. Pored političke karijere Enes je i neuspešni advokat koji ne propoznaje čak ni osnovne pravne pojmove.
Pariški sporazum (1856)
Pariški mirovni sporazum je mirovni sporazum potpisan 30. ožujka 1856. godine u Parizu od strane Ruskog Carstva, s jedne strane, i saveznika na čelu sa Osmanskim Carstvom, Francuskom i Velikom Britanijom, s druge strane. Potpisivanjem ovog sporazuma okončan je Krimski rat.
Lista likova serije Lud, zbunjen, normalan
Enes Hadžiethemćumurović
Enes se u toku prvog ciklusa zaljubio u Šefiku sa kojom je neko vreme izlazio, a kasnije se nabacivao Rabiji Bubić. Izeta je namamio u stranku jer mu je bio potreban neki penzioner.
Griechische Feigen
Griechische Feigen je zapadnonjemačka erotska filmska komedija snimljena 1977. godine u režiji Siggija Götza. Protagonistica, čiji lik tumači Betty Vergès, je mlada djevojka koju roditelji šalju na školovanje u München, ali ona umjesto toga odluči putovati autostopom po Grčkoj. Radnja prikazuje kako tom prilikom doživljava niz pustolovina i postaje predmetom zavođenja brojnih muškaraca, ali kako se na kraju odluči samo na jednog (čiji lik tumači Claus A. Richt). Griechische Feigen je predstavljao jedan od najpopularnijih filmova svog vremena, a to se odrazilo i kada je mnogo godina kasnije - 1990. godine - njegova premijera na programu RTL-a bila jedna od najgledanijih emisija u historiji njemačke televizije.
Lista likova serije Lud, zbunjen, normalan
Enes Hadžiethemćumurović
Glumac Žan Marolt je preminuo u julu 2009. godina pa lik nestaje posle druge sezone, ali je razgovarao sa Čombetom preko radija u epizodi "Posredni raskid" (za tu scenu je korišćen glasovni snimak iz epizode "Gde čeljad nisu bijesna...").
Pariški sporazum (1856)
Ovaj sporazum se jednim dijelom odnosio i na Dunav, koji se stavlja na raspolaganje svim velikim silama kao cjelini. Također, velike sile su se obvezale poštovati nezavisnost i teritorijalni integritet Osmanskog Carstva, kao i da neće ugrožavati unutrašnju politiku tog carstva. Crno more je postalo neutralna zona, a njegove luke su zatvorene za ratne brodove, dok je na njegovim obalama ponovo zabranjena izgradnja fortifikacija ili raspoređivanje vojnih snaga. Proglašava se i slobodno kretanje duž Dunava, ali pod kontrolom međunarodne komisije. Moldavija i Vlaška ostaju pod jurisdikcijom Osmanskog Carstva, ali im je, slično kao i Srbiji, osigurana široka autonomija.
Lista likova serije Lud, zbunjen, normalan
Ines Gracin
Ines je Damirova bivša devojka. Ines je iz Zagreba došla u Sarajevo da bi studirala medicinu. Upoznala se sa Damirom ispred prodavnice u epizodi "Kroatiše pupi" i počeli su da se zabavljaju. U 2. sezoni se ponovo pojavila tek u epizodi "Dejton" i njih dvoje raskidaju u istoj epizodi.
Pariški sporazum (1856)
Ovim sporazumom, Ålandski otoci su demilitarizirani i pripojeni su ruskoj autonomnoj kneževini Finskoj.
Lista likova serije Lud, zbunjen, normalan
Ines Gracin
Inače, Inesina majka je po zanimanju glumica koja glumi u Zagrebačkom kazalištu.
Pariški sporazum (1856)
Pariški mirovni sporazum je dobrim dijelom izmijenjen kada je Francuska poražena od Prusije, nakon čega je Rusija ponovo uspostavila svoju crnomorsku flotu.
Lista likova serije Lud, zbunjen, normalan
Ines Gracin
Iako se Iva Šulentić kao Ines fizički poslednji put pojavila u epizodi "Afera Sangrija", ona je bila u špici do kraja 2. ciklusa.
Senka Vihorec
Senka je Izetova druga ljubavnica, koja je Spomenkina sestra. Došla je u epizodi "Grupni seks" da bi čuvala Spomenkin stan i postala je Izetova nova ljubavnica. Nakon što su ona i Spomenka otkrile da Izet muva i jednu i drugu, odlučile su da mu napakoste tako što su ga odvele na izlet i ostavile ga na livadi samo u boksericama.
Rabija Bubić
Rabija, poznata pod nadimcima "Rapka" ili "Buba", je druga kućna pomoćnica kod Fazlinovića. Mnogo je dobra i hoće da radi, ali je strašno nerviraju Izetovi seksualni nagoni. U četvrtom ciklusu je otkriveno da je Buba otišla na selo i poslala je svoju sestru Zumretu "Zumru" da radi kod Fazlinovića kao kućna pomoćnica.
Iako se Buba nije pojavila ni u jednoj epizodi 4. ciklusa, Belma Lizde-Kurt je bila u špici i u 4. ciklusu.
Dragan Čmar
Prijatelji su ga zvali Čombe, ali je kasnije otkriveno da mu je pravo ime Dragan Čmar. Bio je u vezi sa Bubom. Njegov najbolji prijatelj je bio Dino, a zatim i Refko, te u 11. sezoni Zgembo. Čombe je na početku 6. sezone otišao u SAD kod brata Fufeta. Na početku 4. sezone je otkriveno da ima majku. U 11. sezoni se vraća u Sarajevo kako bi Fufeta razuvjerio od podrške Miloradu, te postaje član Izetove SPK partije, međutim vrlo brzo se vratio nazad da bi izbegao hapšenje zbog izborne prevare.
Samir Fazlinović
Samir je Izetov bratanac. Bavi se raznim mutnim poslovima. I njegov otac Irmet se takođe bavio mutnim poslovima. Samir se u 5. i 7. sezoni ne pojavljuje. U toku 2. sezone je unapređen u glavnu postavu. U 8. sezoni je na proslavu Nove godine u "San Remu" došao sa svojom novom devojkom Ajnom. Samir je pokušao da falsifikuje Izetov testament (epizoda "Testament"). Samir je u toku proslavu Nove godine uhapšen.
Mariofil Šesto
Mariofil je bio Marijin ljubavnik. Po zanimanju je, ne baš dobar advokat. Mariofil je često zastupao Fazlinoviće (epizode "Seks, laži i video trake", "Starateljstvo"). Takođe je zastupao i Mariju kad se razvodila od Stjepana (epizoda "Brakorazvodna parnica").
Senada Fukić
Senada je bila Farukova devojka, a kasnije i žena. Senada se prvi put pojavila u epizodi "Švedska masaža", kad je trebalo da izmasira Izeta, ali je umesto njega izmasirala Faruka, jer je mislila da je on Izet. U 8. sezoni se pojavila na vratima stana sa bebom u rukama da bi se Faruk testirao na očinstvo, ali dete nije bilo njegovo, takođe se pojavila kasnije i kao Farukova halucinacija.
Reufik Mujkić
Refko je Dinin brat. Prvi put se pojavio kad je trebalo da dođe na Dininu sahranu. On i Čombe su takođe bili najbolji prijatelji. Refko je kao i Dino priglup. Refko je jednom nagazio na nagaznu minu (epizoda "Minsko polje"), ali mu nijedan vitalni organ nije povređen zato što ga je salo spaslo. Pre nego što se zaposlio u studiju "Akord" Refko je radio kao đubretar u Zagrebu.
Ajna Hećimić
Ajna je bila Farukova ljubav iz mladosti. NJih dvoje su se zabavljali tokom 3. i 4. sezone. U 4. sezoni su hteli dete, ali ništa nije bilo od toga. Pošto Faruk nije više mogao da je trpi, prvo je otišao kod Senade i sa njom pokušao da pobegne, a kad mu to nije pošlo za rukom iscenirao je da ima SIDU. Nakon toga Ajna i njen otac Šukrija su se spakovali i otišli u Split. U 8. sezoni Ajna se vratila u Sarajevo sa svojim novim dečkom Samirom. U toku proslave Nove godine Faruk je skupljao hrabrost da joj kaže da je još uvek voli. Ona je jako ljubomorna osoba, pre nego što se vratila u Sarajevo pojavila se kao Farukova halucinacija. Nedugo nakon toga se sa Samirom vratila u Sarajevo zbog proslave Nove Godine, ali kao njegova verenica.
Đido Mova
Đido Mova je privatni detektiv koga je Faruk unajmio da prati Senadu. Đido Mova je u 3. sezoni unapređen u glavnu postavu. U toku 3. i 4. sezone Izet je neko vreme radio za njega. Kada je DŽemina otmica iscenirana, Izet je odveo Džemu u vrtić i tamo se predstavio pod imenom "Đido Mova". Đido Mova se pojavljuje epizodno od 6. sezone. U 11. sezoni postaje član Izetove SPK partije, te je angažiran da prati i pazi na konkurenciju i oporbu, a pogotovu Miloradovu PBP partiju.
Bećir Mrvica
Bećir Mrvica je gej pop pevač. Došao je iz Zagreba da bi snimio pesme kod Faruka u studiju. Sa Čombetom se zajedno slikao za omot CD-a. Lik Bećira je iznenada prestao da se pojavljuje posle treće sezone. U jedanaestoj sezoni, Bećir se vratio u Sarajevo kako bi otvorio kliniku zap lastičnu hirurgiju u čast svog pokojnog supruga Peter fon Mirna pa je Damiru ponudio taj položaj, ali je Damir odbio posao kada je posle jedne male nezgode shvatio kakav je Bećir. Bećir je Mariji otkrio i zbog čega je otišao iz Sarajeva deset godina ranije, ali i da se više ne bavi pevanjem.
Grdoba
Grdoba je kriminalac. On je i Ajnin bivši dečko. Hteo je da nađe Ajnu kad je izašao iz zatvora (epizoda "Devojka sa sela"), ali ju je našao kasnije (epizoda "Pasje popodne"). U "San Remu" je kao taoce držao Faruka, Damira, Ajnu, Đida Movu, Mariju i Mariofila. Policija ga je posle uhapsila zahvaljujući Čombetovom nespretnom ulaženju u kafić. Grdoba je još jednom pokušao da ubije Faruka (epizoda "Pasje prepodne"), tako što je njega, Izeta, Damira, Ajnu, Bubu i Lauru uzeo kao taoce u stanu. Izet ga je na kraju onesvestio i policija ga je uhapsila.
Laura Šarafova
Laura je Stjepanova bivša tašta i Marijina majka. Bila je neko vreme u Italiji sa jednim italijanskim grofom. Vratila se u Sarajevo i upoznala Izeta u kafiću. NJih dvoje su se zabavljali, međutim ona se u isto vreme zabavljala i sa Đurom i sa još jednim muškarcem. Kad je Izet to otkrio ostavio ju je. Neko vreme ju je i pratio dok je radio za Đida Movu.
Dr. Đuro Ubiparip
Dr. Đuro Ubiparip je Izetov dugogodišnji prijatelj iz Beograda. Po zanimanju je ginekolog. Lik je uveden kao zamena za dr. Điđimilovića. Lik je nestao na kraju 3. sezone, medjutim pojavio se u 4. epizodi 5. sezone. U 9. sezoni se pojavio u Izetovom sanjarenju koje se dešavalo kad je Faruka bio mali i kad je Ranka bila živa. Đuro je posetio njen grob u istoj epizodi, ali nije želeo da ga Izet vidi, jer nije znao da li Izet zna da je on bio Rankin ljubavnik.
Šukrija Hećimić
Šukrija je Ajnin otac. Pojavio se samo u 4. sezoni. Većinu vremena je stanovao kod Izeta zbog toga što je u Splitu izgubio stan na kockanju. Hteo je da se oženi Čombetovom majkom Fadilom, ali je odustao jer je otkrio da hoće da ga ubije. Kad je Faruk iscenirao da boluje od SIDE Šukrija i Ajna su se spakovali i otišli u Split.
Zumreta Bubić
Zumreta je sestra Rabije Bubić. Kad je Rabija otišla na selo na kraju 3. sezone Zumra je počela da radi kod Izeta na početku 4. sezone, ali dobila je otkaz na kraju te sezone zbog guljenja krompira sa korištenim brijačem.
Barbara Fazlinović
Barbara je Damirova žena. Oženio se njom na početku 4. sezone u kojoj je dobio i dete. Neko vreme je bila u Americi sa svojim ljubavnikom, ali se kasnije vratila u Sarajevo. Promena glumice na početku 6. sezone je objašnjena plastičnom operacijom (zatezanje bora). U 6. sezone Barbara je glumila u seriji u kojoj je Faruka bio reditelj.
Džema Branko Fazlinović
Džema je Damirov sin, Farukov unuk i Izetov praunuk. Rodio se na početku 4. sezone. Od početka 5. sezone kad je krenuo u školu glumi ga Ivor Šparavalo. Po ponašanju najviše liči na Izeta.
Mentor Kosova
Mentor je suvlasnik Farukove video produkcije. Njegove ideje za snimanje se ne sviđaju Faruku. Mentor je zajedno sa Čombetom snimao emisiju "Lica sa ulica" koju je vodio Čombe.
Jovan Belajbeg Jovanče
Jovan Belajbeg je likovni kritičar i predsjednik gej udruženja u Sarajevu. Finansirao je nekoliko Izetovih djela. Izet se zabavljao s' njim jer je, po Faruku, mislio da Belajbeg boluje od smrtne bolesti i da će njemu ostati veliko nasledstvo, ali kasnije je saznao da Belajbeg ima samo reumu.
Perzeidi
mini|desno|300px|Perzeidi, [[Meteorski pljusak|meteorski roj.]]
Lista likova serije Lud, zbunjen, normalan
Sanela Hadžimuftezović
Sanela je prvo bila pjevačica koju je Batko poslao kod Faruka da snima pjesmu, međutim tamo je srela Refka koji joj se predstavio kao "Faruk". Na početku 5. sezone je počela da radi kod Fazlinovića kao kućna pomoćnica. Jedno vreme je snimala porno film u Farukovoj video-produkciji sa Čombetom (epizoda "Duboko grlo"). U 9. sezoni je Sanelin sin Žan Pjer, koji je beba, glumio u seriji, ali je zamjenjen, jer Faruk nije želio da bude u vezi sa Sanelom. Kasnije su Sanelin otac Cumpo i Sanelin brat Pajser jurili Faruka da ga biju.
Perzeidi
mini|desno|300px|Perzeidi i [[Mliječni put 2009.]]
Lista likova serije Lud, zbunjen, normalan
Milan Čmar
Milan je Čombetov brat. Došao je iz SAD-a kad je Čombe otišao tamo. U toj prikolici gde su živeli on i Fufe nije bilo trećeg kreveta, pa je on morao da se vrati u Sarajevo. Zovu ga it milošte Kufe. Kufetu stiže penzija pokojnog oca jer on nikad nije prijavio da mu je otac umro. Kad je čovek iz inspekcije došao Izet je pijan spavao u Kufetovom stanu i Kufe ga je predstavio kao svog oca. Kufe i Refko su najbolji prijatelji. Kufe se na kraju 6. sezone vratio u SAD, pošto mu je Čombe rekao da je njihov brat Fufe "umro". Fufe je nakon toga došao u Sarajevo na početku 7. sezone.
Bahro Burek
Bahro je televizijski reditelj koji je zajedno sa Farukom snimao seriju u kojoj je glavnu ulogu tumačila Barbara. Bahro je neko vrijeme živio u Londonu. Bahro je Izetov dugogodišnji prijatelj.
Perzeidi
mini|desno|300px|Perzeidi vidljivi iznad [[Europski južni opservatorij|ESO-vog Vrlo velikog teleskopa 2010.]]
Lista likova serije Lud, zbunjen, normalan
Ruža
Ruža je Barbarina majka. Kad je trebalo da dođe u Sarajevo u posjetu Izet nije hteo da čuje za to, ali kada ju je vidio krenuo je da joj se udvara. Ruža i on su bili neko vrijeme u vezi, ali kad je otkrio da je ona Titomrzac odmah je raskinuo s' njom.
Perzeidi
Komet Swift-Tuttle
Komet Swift-Tuttle (označen kao 109P/Swift-Tuttle, 1737 N1; 1737 II; 1862 O1; 1862 III; 1992 S2; 1992 XXVIII) je periodični komet u Sunčevom sustavu koji je ophodnog vremena svake 133 godine. Spada u klasičnu definiciju kometa Halleyjevske vrste, koje su ophodnog vremena od 20 do 200 godina. Komet su 1862. otkrili neovisno jedan o drugome Lewis Swift (16. srpnja) i Horace Parnell Tuttle (19. srpnja). Ponovo je postao vidljiv 1992. kad ga je uočio japanski astronom Tsuruhiko Kiuchi. Bio je vidljiv dalekozorom. Vrlo je određene putanje i ima jezgru promjera 26 km.
Lista likova serije Lud, zbunjen, normalan
Milorad Čičić
Milorad je Izetov komšija i ljuti neprijatelj. U 1. sezoni je pokušao da postane predsednik skupštine stanara, ali ga je Izet pobedio za Spomenkin glas. U 7. sezoni je pokušao da zameni Izeta na mestu predsednika SUBNOR-a, ali nije uspeo. Da bi pomirili Izeta i njega, Faruk i Miloradova ćerka Sonja su rekli da će da se venčaju. Glumac Vlado Jokanović je umro 2014., pa ga je zamenio Šerif Aljić. U 11. sezoni, počinje se baviti politikom, te osniva Partiju za bolje prekosutra (PBP) koja je ujedno Izetu i njegovoj SPK partiji glavna konkurencija i oporba, posebno zbog Izetovog i Miloradovog neprijateljstva. Stalno pokušava da ocrni Izeta i njegovu SPK partiju s kojom se i natječe u pokušajima da postane član predsjedništva BiH.
Nevena
Nevena je Farukova bivša žena i Damirova majka. Kad se Damir rodio ona ga je ostavila kod Fazlinovića i otišla. Vratila se da bi videla sina, ali Faruk i Izet to nisu dali. Drugi put se vratila u 5. sezoni da vidi sina, ali ni tada nije bilo ništa. Tada je upoznala Barbaru i saznala da ima unuka.
Alma
Alma je Damirova prva devojka. Sa njom se upoznao u biblioteci. Bili su u vezi kratko. Raskinuli su kad su Izet i Faruk imali problem sa prepotencijom. Tada su hteli da ih Alma zadovolji, ali je ona pobegla i više se ništa nije čulo o njoj.
Meho Mujkić
Meho je Dinin i Refkov brat od strica. On je lokalni majstor koji zna sve da popravi. Takođe se razume i u stare projektore.
Mirna
Mirna je Damirova treća devojka sa kojom je bio nakon raskida sa Ines. Mirna i on su raskinuli na kraju 2. sezone greškom zato što je Damir bio pijan. U 4. sezoni se vratila u Sarajevo i pokušala je da ga zavede, ali nije uspela. Posle toga je otišla.
Lada Vukašinović
Lada je profesorka klavira koja je DŽemi davala časove, kasnije je postala glumica i igrala u Farukovim serijama. Kad se Damir rastao od Barbare ona mu je postala nova devojka, međutim, njena majka Zora, koja je vernik, ne dopušta tu vezu.
Fufe Čmar
Fufe je Čombetov i Kufetov brat. Kao i njegova braća i on radi kod Faruka u koprodukciji. Ima rođaku Mimicu koje je prostitutka.
Ragib "Pajser" Hadžimuftezović
Pajser je uterivač dugova i Sanelin brat. Kad se prvi put pojavio prezivao se Bandera, a onda je prezime promenjeno u Hadžimuftezović zato što je Sanelin brat. Pajserov najbolji drug je Klofa, drugi uterivač dugova.
ZORA VUKAŠINOVIĆ Nataša Ninković U seriji se pojavljuje kao Ladina majka Zora koja je veliki vjernik i čita Bibliju. Međutim, Zora se zaljubljuje u Izeta jer je on zavodi. Zora ne dozvoljava vezu Lade i Damira.
Četiri godišnja doba (Bajaga i instruktori)
Četiri godišnja doba je mini-album koga je izdala grupa Bajaga i instruktori.
Brezje pri Rožnem Dolu
Brezje pri Rožnem Dolu je naselje u slovenskoj Općini Semiču. Brezje pri Rožnem Dolu se nalazi u pokrajini Dolenjskoj i statističkoj regiji Donjoposavskoj regiji.
Cuauhtémoc, Distrito Federal
Cuauhtémoc je naselje u Meksiku u saveznoj državi Distrito Federal.
Četiri godišnja doba
Četiri godišnja doba je izraz koji se može odnositi na:
Totolac, Tlaxcala
Totolac je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tlaxcala.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5774 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2313 m.
Oghenekaro Etebo
Oghenekaro Peter Etebo (Lagos, 9. studenog 1995.) je nigerijski nogometaš i reprezentativac, koji trenutno igra kao centralni vezni za Stoke City. Karijeru je započeo u nigerijskom klubu Warri Wolves, odakle je 2016. godine prešao u portugalski C.D. Feirense. Nakon polusezonske posudbe u Las Palmasu, Etebo je prešao u Stoke City.
Za nigerijsku reprezentaciju debitirao je 2013. godine te je osvojio broncu na Olimpijskim igrama 2016. godine. Sudjelovao je i na Svjetskom prvenstvu 2018. godine.
Albarengo Alto, Asti
Albarengo Alto je naselje u Italiji u provinciji Asti, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 34 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 257 m.
San Pietro, Genoa
San Pietro je naselje u Italiji u provinciji Genoa, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 79 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 299 m.
The Rasp (film)
The Rasp je britanski crno-bijeli kriminalistički film snimljen 1932. godine u režiji Michaela Powella. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Philipa MacDonalda. Protagonist, čiji lik tumači Claude Horton, je Anthony Gethryn, novinar i bivši obavještajac koji istražuje tajanstveno ubistvo ministra. The Rasp je bio snimljen s niskim budžetom kao tzv. brzi film za kvotu, odnosno u produkciji britanskih podružnica hollywoodskih studija koji su tako nastojali ispuniti zakonsku kvotu domaćih ostvarenja za britanske kino-dvorane. Kao i druga Powellova ostvarenja napravljena na taj način, i The Rasp se danas smatra izgubljenim.
Opština Malinaltepec, Guerrero
Malinaltepec je opština u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 21702 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 1812 m.
Cerro de Plata, Santiago Jamiltepec
Cerro de Plata je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santiago Jamiltepec.
Denga groznica
Denga groznica, poznata i kao kostolomna groznica, zarazna je tropska bolest koju uzrokuje virus dengue. Simptomi uključuju vrućicu, glavobolju, bolove u mišićima i zglobovima, i karakterističan osip sličan ospicama. Kod manjeg broja oboljelih bolest se ponekad razvije u jedan od dva ozbiljnija oblika bolesti. Jedan je oblik smrtonosna denga hemoragijska vrućica, sa simptomima krvarenja, smanjenog broja trombocita i izljeva krvi iz krvnih žila, a drugi je denga sindrom šoka, koji se manifestira opasno niskim krvnim tlakom.
Newcomerstown, Ohio
Njukomerstaun je grad u američkoj saveznoj državi Ohajo.
Denga groznica
Dengu prenosi nekoliko vrsta komaraca iz roda Aedes, uglavnom Aedes aegypti. Virus obuhvaća 4 serotipa; svaki serotip nakon infekcije ostavlja doživotnu imunost na isti serotip, ali samo kratkotrajnu križnu imunost. Reinfekcija drugim serotipom povećava rizik od teških komplikacija. Kako ne postoji cjepivo, mjere zaštite uključuju suzbijanje staništa i same populacije komaraca, te zaštitu od ugriza.
Newcomerstown, Ohio
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.822, što je 186 (-4,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Denga groznica
Liječenje akutnog oblika denge je simptomatično, za blagi oblik bolesti primjenjuje se oralna ili intravenska rehidracija, dok je za teže slučajeve predviđena rehidracija intravenoznim putem ili transfuzija krvi. Incidencija denga groznice dramatično raste od 1960-ih: godišnje oboli oko 50–100 milijuna ljudi. Rani opisi bolesti datiraju iz 1779., a virusni uzročnik i način prijenosa otkriveni su početkom 20. stoljeća. Denga je od Drugog svjetskog rata globalni problem i endemska je u više od 110 zemalja. Osim suzbijanja komaraca, radi se na razvoju cjepiva, kao i lijekova koji bi specifično pogađali sam virus.
Znaci i simptomi
mini|330px|alt=Obris torza sa strjelicama koje označavaju zahvaćene organe u različitim stadijima groznice|Shematski prikaz simptoma denga groznice.
Kod zaraženih virusom dengue, bolest je većinom asimptomatska (80%) ili se manifestira s blagim simptomima kao što je nedefinirana vrućica. Oko 5% oboljelih razvijaju teži oblik bolesti, koji u manjem broju slučajeva može ozbiljno ugroziti život. Inkubacijsko razdoblje (vremenski interval od izloženosti virusu do pojave simptoma) iznosi od 3–14 dana, ali najčešće 4–7 dana. Stoga putnici koji se vraćaju iz endemskih područja vjerojatno nemaju denga groznicu ako su se vrućica ili drugi simptomi pojavili po isteku 14 dana od povratka. Simptomi u djece često su nalik onima kod prehlade i gastroenteritisa (povraćanje i proljev). Iako su simptomi općenito blaži negoli kod odraslih, djeca su podložnija teškim komplikacijama.
Klinički tijek
mini|lijevo|300px|Klinički tijek denge groznice Simptomi karakteristični za denga groznicu su naglo povišenje temperature, glavobolja (karakteristična bol iza očiju), bolovi u mišićima i zglobovima, te osip. Alternativni izraz za dengu, "kostolomna vrućica" (engl. “break-bone fever”), asocijacija je na popratne bolove u mišićima i zglobovima. Tijek zaraze dijeli se na tri stadija: febrilni, akutni i stadij oporavka.
Stadij febrilnosti obuhvaća visoku temperaturu, često i preko 40 °C, nelokaliziranu bol i glavobolju; što obično traje od dva do sedam dana. U ovom se stadiju može javiti i povraćanje. U febrilnom stadiju osip je vrlo čest, te se pojavljuje u 50–80% oboljelih. Manifestira se kao crvenilo kože u prvom ili drugom danu pojave simptoma ili kao osip nalik ospicama kasnije u tijeku bolesti (4-7 dana). Može doći do pojave petehija (sitnih crvenih mrlja koje ne nestaju pod pritiskom kože, uzrokovanih puknutim kapilarama) u ovom stadiju, kao i do blagog krvarenja iz sluznice usta i nosa. Krivulja vrućice općenito je bifazna po naravi, jenjava i vraća se na dan ili dva, iako postoje razlike u ponavljanju ovog uzorka.
Nakon stadija visoke temperature bolest kod nekih pacijenata progredira u akutni stadij, i uglavnom traje jedan do dva dana. Za vrijeme ovog stadija može doći do značajnog nakupljanja tekućine u prsnom košu i trbušnoj šupljini zbog povećane permeabilnosti kapilara i izljeva krvi. To dovodi do smanjenja volumena krvi i otežanog dotoka krvi u vitalne organe. U ovoj fazi može doći do zatajenja organa i teškog krvarenja, obično u probavnom sustavu. Šok(denga sindrom šoka) i krvarenje (denga hemoragijska vrućica) javljaju se u manje od 5% slučajeva, no u slučajevima reinfekcije drugim serotipom virusa dengue (“sekundarna infekcija”), rizik pojave šoka i krvarenja je veći.
Slijedi stadij oporavka, u kojem se tekućina izgubljena izljevom reapsorbira u krvotok. Ova faza obično traje oko dva dana. Poboljšanje je često naglo, ali može doći do jakog svrbeža i usporenog srčanog ritma. Može se pojaviti i osip makulopapularnog ili vaskulitičnog, tipa popraćen guljenjem kože. U ovom stadiju može doći do nakupljanja viška tekućine koje, ako zahvati mozak, može prouzročiti smanjeno stanje svijesti ili konvulzije. Osjećaj umora može potrajati tjednima nakon infekcije.
Popratne tegobe
Denga ponekad može zahvatiti i druge sustave organa, bilo samostalno ili uz klasične simptome denga groznice. Smanjeno stanje svijesti javlja se u 0.5–6% težih slučajeva, što je moguće pripisati virusnoj upali mozga ili indirektno oštećenju funkcija vitalnih organa, kao npr. jetre.
U kontekstu denga groznice, zabilježeni su i drugi neurološki poremećaji, poput transverznog mijelitisa i Guillain-Barréovog sindroma. Upala srčanog mišića i akutno zatajenje jetre ubrajaju se u rjeđe komplikacije.
Virologija
thumb|alt=Slika transmisijskog elektronskog mikroskopa pokazuje virus dengue| [[Transmisijski elektronski mikroskop|TEM mikrograf prikazuje virione (nakupina tamnih točaka blizu središta)]] Virus denga groznice (DENV) je RNK virus iz porodice Flaviviridae; rod Flavivirus. Drugi pripadnici istog roda su virus žute groznice, virus Zapadnog Nila, virus St. Louis encefalitisa, virus japanskog encefalitisa, virus krpeljnog encefalitisa, virus bolesti kyasanurske šume, i virus omske hemoragijske vrućice. Većinu prenose artropodi (komarci ili krpelji), i zato se nazivaju i arbovirusima (arthropod-borne (borne eng., nošeni) virusi).
Genom (genski materijal) virusa dengue sadrži oko 11.000 nukleotida, s kodom za 3 različite molekule bjelančevina (C, prM i E) koje tvore virusnu česticu i sedam drugih molekula bjelančevina (NS1, NS2a, NS2b, NS3, NS4a, NS4b, NS5) koje se nalaze samo u zaraženim stanicama domaćina i potrebne su za razmnožavanje virusa. Postoje 4 soja virusa, koji se nazivaju serotipovima, a to su DENV-1, DENV-2, DENV-3 i DENV-4. Sva četiri serotipa mogu uzrokovati potpuni klinički spektar bolesti. Vjeruje se da se infekcijom jednim serotipom stječe doživotan imunitet na isti, ali samo kratkotrajna zaštita od drugih serotipova.
Ozbiljne su komplikacije pogotovo česte kod sekundarnih infekcija, kad se netko prethodno izložen serotipu DENV-1 zarazi serotipom DENV-2 ili DENV-3, ili kad se nakon izloženosti DENV-3 zarazi serotipom DENV-2.
Prijenos
alt=Krupni kadar komarca Aedes aegypti koji probada kožu|thumb|Komarac [[Aedes aegypti hrani se krvlju ljudskog domaćina]] Virus dengue se uglavnom prenosi komarcima iz roda Aedes posebno A. aegypti. Ovi komarci najčešće obitavaju na zemljopisnoj širini između 35° sjeverno i 35° južno na nadmorskoj visini manjoj od 1000 m. Najćešće grizu tijekom dana. Druge vrste roda Aedes koje prenose bolest uključuju Aedes albopictus, Aedes polynesiensis i Aedes scutellaris. Ljudi su glavni domaćini virusa, no isti može zaraziti i druge primate. Do zaraze može doći samo jednim ubodom. Ženka komarca koja se nahrani krvlju osobe zaražene dengom i sama postaje zaražena virusom koji se nastani u crijevnim stanicama komarca. Nakon 8–10 dana virus se širi u ostalo tkivo uključujući žlijezdu slinovnicu te se otpušta u komarčevu slinu. Čini se da virus nema negativnih učinaka na komarca, koji ostaje zaražen do smrti. Aedes aegypti svoja jajašca polaže u spremnike vode, živi u neposrednoj blizini ljudi i prvenstveno se hrani ljudskom krvlju, a tek potom krvlju drugih kralježnjaka.
Predispozicija
Teži oblik bolesti češći je u dojenčadi i djece, i za razliku od mnogih drugih zaraza učestaliji je u relativno dobro uhranjene djece. Rizik zaraze veći je u žena nego u muškaraca i kod ljudi s većom tjelesnom težinom. Denga može biti opasna po život u ljudi s kroničnim bolestima poput dijabetesa i astme.
Polimorfizmi (normalne varijante) u pojedinim genima povezuju se s povećanim rizikom teških komplikacija denge. Primjeri uključuju genske upute za sintezu proteina poznatih pod nazivima TNFα, MBL, CTLA4, TGFβ, DC-SIGN, i određene alele ljudskog leukocitnog antigena. Česta genetska anomalija stanovnika Afrike, poznata kao manjak enzima glukoza-6-fosfat dehidrogenaze, povećava rizik od komplikacija. Polimorfizmi u genima za receptor vitamina D i Fcγ receptor služe kao zaštita od težih oblika bolesti u sekundarnim infekcijama denge.
Patofiziologija
Pri ubodu komarca zaraženog virusom dengue, virus ulazi u kožu preko komarčeve sline. Veže se na bijele krvne stanice i prodire u njih, te se razmnožava unutar stanica dok one putuju tijelom. Napadnuta bijela krvna zrnca počinju proizvodnju brojnih signalnih proteina, kao naprimjer interferona, koji su odgovorni za mnoge simptome poput povišene temperature, simptoma nalik gripi i teških bolova. Kod teških infekcija virus se razmnožava velikom brzinom i može zahvatiti mnoge druge organe (npr. jetru i koštanu srž), dok tekućina iz krvotoka prodire kroz stijenke malih krvnih žila u tjelesne šupljine. To rezultira smanjenim volumenom krvi u krvnim žilama i smanjenjem krvnog tlaka do vrlo niske vrijednosti, zbog čega vitalni organi nisu dovoljno opskrbljeni krvlju. Nadalje, poremećaj rada koštane srži dovodi do smanjenog broja trombocita, koji su potrebni za učinkovito zgrušavanje krvi; to povećava rizik od krvarenja, druge velike komplikacije denge.
Razmnožavanje virusa
Nakon prodiranja u kožu, virus dengue se veže za Langerhansove stanice (skupina dendritičkih stanica u koži koje identificiraju patogene). Virus endocitozom ulazi u stanice vezivanjem virusnog proteina na membranske bjelančevine Langerhansovih stanica, točnije lektin tip C poznat kao DC-SIGN, receptor za manozu (MBL) i CLEC5A. Vjeruje se da je vezivanje na DC-SIGN, nespecifični receptor stranih tvari na dendritičkim stanicama, glavni mehanizam ulaza virusa. Dendritička stanica putuje prema najbližem limfnom čvoru. U međuvremenu se genom virusa umnožava u membranskim mjehurićima na endoplazmatskom retikulumu stanice, gdje se sintezom stvaraju nove virusne bjelančevine i replicira virusna RNK. Nezrele virusne čestice prenose se do Golgijevog tijela, dijela stanice gdje se na prizvedene bjelančevine vezuju potrebni šećeri stvarajući tako glikoproteine. Zreli virus tada buja na površini zaražene stanice i otpušta se egzocitozom. Oslobođeni virus može ulaziti i u druge bijele krvne stanice, točnije monocite i makrofage.
Početna reakcija zaraženih stanica je proizvodnja interferona, jednog citokina koji u prirođenom imunosnom sustavu aktivira niz obrambenih mehanizama protiv virusnih infekcija povećanjem sinteze velike skupine bjelančevina posredstvom JAK-STAT-a. Izgleda da neki serotipovi virusa dengue imaju mehanizme za usporavanje ovog procesa. Interferon također aktivira i stečeni imunosni sustav, što dovodi do proizvodnje antitijela kao i T limfocita, koji će izravno napasti sve stanice zaražene virusom. Proizvode se različita antitijela koja se ciljano vežu uz virusne bjelančevine kako bi ih obilježili za fagocitozu (proždiranje od strane specijaliziranih stanica i uništavanje), no ponekad se veza antitijela i virusnih proteina u fagocitu raspada prije uništavanja, pa se virus dalje može nesmetano umnožavati.
Teži oblik bolesti
Nije sasvim jasno zašto sekundarne infekcije drugim serotipom virusa dengue povećavaju rizik od denga hemoragijske vrućice i denga sindroma šoka. Najprihvaćenija hipoteza je ona o povećanju infektivnosti ovisnom o antitijelima (engl. Antibody-dependent enhancement - ADE). Točan mehanizam ADE-a nije jasan. Smatra se da je odgovorno slabo vezivanje ne–neutralizirajućih antitijela i fagocitoze virusa od strane bijelih krvnih stanica koje su pogrješno obradile prezentaciju antigena. Također se sumnja da ADE nije jedini mehanizam koji pridonosi teškim komplikacijama denge, i mnoga su istraživanja dokazala ulogu T limfocita i faktora poput citokina i sustava komplementa.
Dijagnoza
Na dijagnozu denge treba posumnjati kod povišenja temperature u osoba unutar dva tjedna od njihovog povratka iz tropa ili suptropa. Katkada je teško razlikovati denga groznicu od chikungunye, slične virusne infekcije s istovjetnim simptomima koja se pojavljuje na istim područjima kao i denga. Često se vrše pretrage kako bi se isključile druge bolesti sličnih simptoma, poput malarije, leptospiroze, tifusne groznice i meningokoka.
Najranija promjena vidljiva u laboratorijskim pretragama je nizak broj leukocita, a kasnije se mogu javiti i nizak broj krvnih pločica i metabolička acidoza. U težem obliku bolesti izljev plazme dovodi do povećanja gustoće krvi (na što indicira povećani hematokrit) i hipoalbuminemije. Pleuralni izljevi ili ascites mogu se dijagnosticirati objektivnim pregledom ako su veliki, no nalaz tekućine na ultrazvuku može pridonijeti ranom otkrivanju denga sindroma šoka. Pretraga ultrazvukom je u mnogim područjima ograničena zbog nedostupnosti UZV uređaja.
Klasifikacija
Svjetska zdravstvena organizacija je 2009. klasificirala dengu na dva tipa: blagi i teški oblik. Ovo je zamijenilo SZO klasifikaciju iz 1997., koju je trebalo pojednostaviti jer je bila prerestriktivna, iako je i ta klasifikacija još uvijek u uporabi. Prema klasifikaciji iz 1997. denga se mogla podijeliti na nedefiniranu vrućicu, denga groznicu i denga hemoragijsku vrućicu. Denga hemoragijska vrućica je nadalje bila podijeljena na stupnjeve I–IV. Stupanj I je prisutnost blagih hematoma ili pozitivan Rumpel Leede test u osobe s povišenom temperaturom, stupanj II je prisutnost spontanog krvarenja u kožu i druge dijelove, stupanj III je klinički znak šoka, a stupanj IV je težak šok gdje krvni tlak i bilo nije moguće detektirati. Stupnjevi III i IV nazivaju se "denga sindromom šoka".
Laboratorijske pretrage
Ove laboratorijske pretrage imaju dijagnostičku vrijednost samo u akutnoj fazi bolesti, s izuzetkom seroloških pretraga. Testovi na specifična antitijela za virus dengue, tip IgG i IgM, mogu biti korisni za utvrđivanje dijagnoze u kasnijim stadijima zaraze. I IgG i IgM stvaraju se nakon 5–7 dana. Najviši (titar) IgM-a javlja se u primarnoj infekciji, no IgM se također proizvodi i u sekundarnim i tercijarnim infekcijama. IgM se više ne može detektirati 30–90 dana nakon primarne infekcije, a u slučajevima reinfekcije detekcija je nemoguća i ranije. Tome nasuprot, IgG se može detektirati narednih 60 i više godina, što je u asimptomatskim slučajevima koristan indikator ranije infekcije. Kod primarne infekcije IgG doseže najviše razine u krvi nakon 14–21 dana. U reinfekcijama, najviše razine javljaju se ranije, a titar je također viši. I IgG i IgM pružaju zaštitnu imunost na infektivni serotip virusa. U laboratorijskim pretragama i IgG i IgM antitijela mogu križno reagirati s drugim flavivirusima, poput virusa žute groznice, što može otežati interpretaciju seroloških rezultata. Dijagnoza se ne može postaviti samo na temelju detektiranja IgG-a ako krvni uzorci nisu odvojeno uzeti u razmaku od dva tjedna i ako se ne detektira najmanje četverostruki porast vrijednosti specifičnog IgG-a. U osobe sa simptomima, detekcija IgM-a smatra se dijagnostičkom.
Prevencija
alt=Crno bijela fotografija ljudi koji zatrpavaju jarak sa stajaćom vodom |thumb|Fotografija iz [[1920-ih prikazuje nastojanja da se isuše stajaće vode i time smanji populacija komaraca.]]
Ne postoji odobreno cjepivo za virus dengue. Zaštita ovisi o suzbijanju populacije komaraca prijenosnika i zaštiti od njihovog uboda. Svjetska zdravstvena organizacija predlaže program „Integrirane kontrole vektora“ koji se sastoji od 5 elemenata: (1) informiranje, društvena mobilizacija i zakonodavstvo koje će osigurati jačanje javnog zdravstva, (2) suradnja zdravstvenog i drugih sektora (javnih i privatnih), (3) integrirani pristup kontroli bolesti radi optimalnog iskorištavanja resursa, (4) odluke temeljene na dokazima kako bi intervencije bile pravilno usmjerene (5) jačanje osposobljenosti radi osiguravanja učinkovite reakcije na lokalnu situaciju.
Osnovna metoda suzbijanja Aedes aegypti je uništenje njegovog staništa. To se radi pražnjenjem spremnika vode ili korištenjem insekticida ili bioloških sredstava suzbijanja na područjima prekrivenim vodama stajačicama, iako se zaprašivanje organofosfatnim ili piretroidnim insekticidima ne smatra učinkovitim. Spriječavanje nastanka stajaćih volumena vode modifikacijom okoliša je preporučljiva metoda kontrole, s obzirom na negativne učinke insekticida po zdravlje i bitne logističke teškoće sa sredstvima za suzbijanje. Ljudi mogu spriječiti ubode nošenjem odjeće koja potpuno prekriva kožu, korištenjem mrežica za komarce i/ili nanošenjem repelenata (DEET-dietiltoluamid se pokazao najučinkovitijim).
Liječenje
Ne postoji lijek za denga groznicu. Liječenje je simptomatsko i uključuje kućno liječenje oralnom rehidracijskom terapijom uz kontrolne preglede, a u težim slučajevima bolničko liječenje intravenskim tekućinama i/ili transfuzijom krvi. Odluka o hospitaliziranju obično se donosi na temelju “alarmirajućih simptoma” navedenih u tablici više, posebno u osoba sa zdravstvenim tegobama u anamnezi.
Intravensku hidraciju obično je potrebno primijenjivati samo dan ili dva. Infuzija se titrira na diurezu od 0.5–1 mL/kg/h, uzimajući u obzir stabilnost životnih znakova i normalizaciju hematokrita. Invazivni zahvati poput nazogastrične intubacije, primjene intramuskularnih injekcija i punkcije arterije izbjegavaju se zbog rizika od krvarenja. Paracetamol (acetaminofen) se koristi za tretman vrućice i osjećaja nelagode dok se nesteroidni protuupalni lijekovi (NASAID) poput ibuprofena i aspirina izbjegavaju jer povećavaju rizik od krvarenja. U pacijenata s nestabilnim vitalnim znakovima krvna transfuzija primjenjuje se s prvim znakovima "smanjenja hematokrita", tj. ne čeka se da vrijednost koncentracije hemoglobina dosegne predodređenu granicu za primjenu transfuzije. Eritrociti bez plazme ili cijela krv su indicirani kao transfuzijska terapija, a krvne pločice i svježa smrznuta plazma uglavnom nisu.
U stadiju oporavka prekida se primjena intravenskih tekućina kako ne bi došlo do prekomjernog nakupljanja tekućine. Ako do nakupljanja tekućine dođe a vitalni su znakovi stabilni, ponekad je potrebno samo zaustaviti daljnji dotok tekućine. Ako bolesnik nije u kritičnom stanju, za uklanjanje viška tekućine iz krvotoka može se koristiti diuretik Henleove petlje, poput furosemida.
Epidemiologija
alt=Karta svijeta pokazuje područja staništa komarca Aedes, kao i područja gdje se javljaju i komarci i denga|mini|230px|Rasprostranjenost denge u [[2006. Crveno : Epidemija denge i Ae. aegypti Plavo : Samo Ae. aegypti]]
Većina oboljelih od denge oporavi se bez trajnih posljedica. Stopa smrtnosti iznosi 1–5% bez liječenja, i manje od 1% uz liječenje; međutim, stopa smrtnosti kod težih oblika bolesti iznosi 26%. Denga je endemska bolest u više od 110 zemalja. Godišnje od nje oboli od 50 do 100 milijuna ljudi, oko 500.000 biva hospitalizirano, a umire oko 12.500–25.000 pacijenata.
Denga je najčešća virusna bolest koju prenose artropodi, kod koje se društveno opterećenje bolešću procjenjuje na 1600 bolesničkih godina života (DALY) na milijun ljudi, što je slično kao kod drugih dječjih i tropskih bolesti, te kod tuberkuloze. Druga je najvažnija tropska bolest poslije malarije, iako je Svjetska zdravstvena organizacija ubraja u jednu od 16 najviše zanemarenih tropskih bolesti.