cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Audi
Doba Auto unije
Godine 1932. Audi se integrisao sa proizvođačima Horh, DKW i Vanderer u Auto uniju. Auto unija je koristila četiri ispresijecana prstena, koji danas predstavljaju znak Audija, kao simbol gorepomenuta četiri brenda. Ovaj znak je, međutim, korišćen samo na trkačkim modelima Auto unije tog vremena, dok su kompanije članice koristile svoje nazive i ambleme. Sve veća pažnja počela se poklanjati tehnološkom razvoju, te su se u neke Audi modele počeli ugrađivati Horh ili Vanderer motori.
Logo sa četiri prstena
Amblem Audija čine četiri isprepletena prstena koja predstavljaju Auto uniju. Amblem Audija simboliše integraciju Audija sa DKW, Horhom i Vandererom: prvi prsten predstavlja Audi, drugi predstavlja DKW, treći Horh, a četvrti i poslednji Vanderer.
Historija srednjovjekovne Srbije
Car Stefan Uroš V
Cara Dušana nasledio je njegov sin Stefan Uroš V. On je kao dete postao mladi kralj. Titulu mladog kralja u Srpskoj državi nosili su prestolonaslednici. Car Dušan mu je dao i titulu kralja. Stefan Uroš IV Dušan i Stefan Uroš V su istovremeno krunisani 16.4.1346. na saboru u Skoplju. Prvi za cara, a drugi za kralja. Tako je Uroš kao desetogodišnjak postao očev savladar sa širokim ovlašćenjima. Uroš je brzo sticao titule i najviše položaje u državi ali je malo naučio od oca, uspešnog državnika i vojskovođe. Stari srpski letopisac je zabeležio da je car Uroš "krasan i naočit, ali mlad smislom". Stefan Dušan zapamćen je kao Silni, a njegov sin kao Uroš Nejaki.
Audi
Prekid i novi početak
mini|desno|250px|Audi F103 Nakon II. svjetskog rata Tvrtku obnovljenu Marshallovim planom kupuje 1958. Daimler-Benz, ali je 1964. prodaje Volkswagenu, zajedno s potpuno novom tvornicom 4-taktnih motora. Na toj je osnovi 1965. iz dvotaktnog DKW-a F102 izveden prvi Audi 60, a 1968. napravljen je i model 100.
Historija srednjovjekovne Srbije
Car Stefan Uroš V
Car Stefan Uroš V (1355—1371) je nasledio suviše težak zadatak. On nije bio u stanju da održi, a kamoli da objedini udvostručeno carstvo. Na početku Uroševe vladavine sa vladarskim težnjama oglasio se još jedan član vladarske porodice Nemanjić. Dušanov polubrat, despot Simeon, namesnik u Tesaliji, je zamislio da su njegova prava na presto veća. Zato je tražio vlast u svim srpskim zemljama i proglasio se za cara. Najveći deo vlastele i carica Jelena na saboru u Skoplju 1357. podržao je Dušanovog sina, a ne polubrata. Simeon nije uspeo ni vojnički da se nametne srpskoj vlasteli i potisne zakonitog cara. Bio je poražen, ali se održao kao samostalan vladar. Sa carskom titulom Simeon Uroš Paleolog (Nemanjić) je upravljao južnim pokrajinama, Epirom i Tesalijom od 1359. U vreme Simeonove pobune, ujak cara Stefana Uroša V, despot Jovan Komnin Asen je odvojio od Srpskog carstva oblasti u Albaniji. Tako su stvorena dve države, to jest dva carstva, Nemanjića.
Audi
Prekid i novi početak
1969. Auto unija se spojila sa NSU, čije je sjedište bilo u blizini Štutgarta. 50-ih godina prošlog vijeka NSU je bio najveći svetski proizvođač motocikala, ali se kasnije preorijentisao na proizvodnju manjih kola poput NSU Prinz. NSU se zatim posvetio proizvodnji rotacionih motora, koji su u to vrijeme bili novina, prema ideji Feliksa Vankela. Za 1967. godinu, novi NSU Ro 80 bio je futuristički model daleko ispred svog vremena u tehničkim detaljima kao što su aerodinamika, mala težina i bezbjednost, ali gorući problemi sa rotacionim motorima stavili su tačku na nezavisnost NSU. Danas se ta fabrika u blizini Štutgarta koristi za proizvodnju većih Audijevih modela.
Moderno doba Audija
mini|desno|250px|Audi R8 Novoosnovana kompanija bila je poznata kao „Audi NSU Auto Union AG“, i označila je pojavljivanje Audija kao zasebnog brenda, i to po prvi put poslije rata. Prvi novi model ovog naziva bio je Audi 100 iz 1968. godine. Za njim su ubrzo uslijedili, Audi 50 i 1972. godine Audi 80, koji je u svojem životu doživio četiri generacije.
Kako je izgled Audija toga vremena bio dosta konzervativan, prihvaćen je prijedlog inžinjera Jerga Bensingera da se tehnologija za pogon na sva četiri točka, koja je već bila našla primenu u nekim Folksvagenovim modelima, prilagodi i primjeni u Audijevim trkačkim modelima. Kao rezultat tih napora, 1980. godine nastao je model „kvatro“, kupe sa turbo motorom, koji je ujedno bio prvi njemački serijski proizveden automobil sa pogom na sva četiri točka preko centralnog diferencijala.on
S obzirom na to da su 1985. brendovi Auto unija i NSU i formalno ugašeni, zvanični naziv kompanije je jednostavno preimenovan u, kratko, „Audi AG“. Godine 1994/95, Audi 80 je nasljedio model automobila Audi A4 koji se isto tako već predstavljen u četiri generacije, a na tržištu se uz limuzinsku verziju sa četvora vrata prodaje i kao karavan, te kao nezaobilazna sportska verzija S4 (Audi A4 sedan, A4 Avant, A4 allroad quattro, S4 sedan, S4 Avant). Audijeva prodaja bilježi rast, 2004. godine prodato je 779 441 vozilo širom svijeta, dok je do 2011. Audi proizveo više od 10 miliona modela automobila Audi 80 i Audi A4. Pet milioniti automobil Audi A4 proizveden je u martu 2011. godine, a sišao je s proizvodne trake Audijeve fabrike u Minhenu.
Kompanija Audi AG je 2010. godine prodala oko 1 092 400 automobila, što je više od predviđene godišnje prodaje, te je time postala najbolja godina ikada što se tiče prodaje. U Kini, Audi je prodao rekordnih 227 938 komada; u Sjedinjenim Državama, ova marka je po prvi put prešla granicu od prodanih 100 000 vozila. U Njemačkoj – kako je i očekivano – novi Audi A1 je pomogao kompaniji iz Ingolštata da godinu završi s dobrim rezultatima. Prodajni rezultati cijele godine, s prodanih 229 157 automobila, su nešto viši nego 2009. godine, unatoč utjecaju bonusa za zamjenu starih automobila. Što se tiče prodaje u Europi od januara do novembra, kompanija Audi AG je prodala 647600 automobila i potvrdila svoju poziciju kao evropska najbolje prodavana premijum automobilska marka. U prvoj polovini 2011. godine Audi je kupcima širom svijeta isporučio više od 652 950 automobila .mini|desno|370p|Sadašnji modeli
Historija srednjovjekovne Srbije
Raspad Srpskog carstva
mini|300p|Srpsko carstvo 1360. godine, u vreme cara Uroša, sa teritorijama oblasnih gospodara desno|mini|300p|Srpske oblasti, 1373-1395 Savladarstvo nije ojačalo centralnu vlast. Car Uroš V nije imao ni snage ni mudrosti da se suprotstavi Mrnjavčevićima i nametne oblasnim gospodarima. U poslednjim godinama njegove vladavine Srpsko carstvo je bilo sasvim razjedinjeno, a car bez vlasti. Car Stefan Uroš V nije imao dece i dopustio je da Vukašinov najstariji sin Marko bude proglašen za mladog kralja, odnosno kraljevića. Prema tome, Mrnjavčevići su se nametali kao nov vladarski rod. Istovremeno, savladari su se postepeno razilazili, kralj Vukašin postao je sve moćniji i car mu nije više bio potreban. On je bez cara izdavao povelje i sklapao međunarodne ugovore. Najmoćnija porodica Mrnjavčevića se od 1366 odvojila od cara. Vukašin Mrnjavčević iz Prilepa i Uglješa iz Sera složno su upravljali Makedonijom. Nasuprot Mrnjavčevićima nekoliko predstavnika srpske vlastele u Raškoj i Zeti priznavalo je vrhovnu vlast cara Uroša V. To su bili Lazar Hrebeljanović koji je upravljao Pomoravljem, Vuk Branković na Kosovu, Nikola Altomanović na Zlatiboru i Rudniku i braća Balšići u Zeti. Naslednik Vojislava Vojinovića, župan Nikola Altomanović i knez Lazar pokušali da na svoju stranu pridobiju neodlučnog cara Stefana Uroša V i smanje uticaj i moć Mrnjavčevića. Narodno predanje je lukavog Vukašina osudilo kao nasilnika koji je bespravno uzeo kraljevsku titulu i čak ubio cara. Ipak, Vukašin je carevom voljom postao kralj i savladar, a ubijen je 26.9.1371. pre smrti cara. Stefan Uroš V je umro 4.11.1371.
Bitka na Marici i nestanak države Nemanjića
Podeljena Srpska carevina je čekala odlučujući sukob sa Osmanlijskim carstvom. Od sredine XIV veka Osmanlije su osvajali na tlu Evrope i postali sila koja će vekovima odlučivati o sudbini balkanskih naroda. U to vreme retko ko je mogao da pomisli da će se Osmanlije zaustaviti tek pod zidinama Beča.
Serska oblast despota Uglješe bila je prva izložena napadima Osmanlija. On je nekoliko godina ratovao protiv njih, a onda sredinom 1371. Mrnjavčevići su saznali da Turci spremaju veliki napad. Braća kralj Vukašin i despot Uglješa su sakupili svoju srpsko-grčku vojsku i krenuli da van granica svojih zemalja odlučnom bitkom poraze Osmanlija i jednom za svagda ih vrate u Anadoliju. Prema starcu Isaiji oni su vodili do 60.000 ratnika, ali broj je svakako preteran. Isti izvor beleži da su braća poginula, a sa njima i mnogo njihovih vojnika. Prema kasnije zabeleženom narodnom predanju, pod okriljem noći, između 25. i 26. septembra 1371. godine (po starom kalendaru), Turci su izveli prepad na neopreznu srpsku vojsku i potukli je do nogu.
Anacapri, Napoli
Anacapri je naselje u Italiji u provinciji Napoli, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 6403 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 244 m.
Historija srednjovjekovne Srbije
Bitka na Marici i nestanak države Nemanjića
Strahovita Marička bitka bila je praćena dugotrajnim pljačkaškim upadima, pobedom ohrabrenih Turaka. U vreme tih pljački i uništavanja umro je car Stefan Uroš V. Sa njegovim nestankom nestalo je Srpskog carstva. Pogibijom vladara kralja Vukašina i despota Uglješe Mrnjavčevića Srbiju je zahvatilo bezvlašće, strah i panika. Marička bitka se poklopila sa propašću Srpskog carstva, ali se strah od Turaka proširio i izvan granica Srbije. Do tada Srbija je bila vodeća vojna sila na Balkanu. Posle Maričke bitke vladari Trnovske Bugarske i Vizantije priznali su da su vazali sultana, vladara pobedničke vojske 1371.
Daleko na jugu u Tesaliji do oko 1373. vladala su još dva cara iz porodice Nemanjić. To su bili Simeon Uroš i Jovan Uroš Duka Paleolog Nemanjić, ali oni su više isticali svoje grčko poreklo i više pripadaju grčkoj, nego srpskoj istoriji. Simeonov sin Jovan Uroš Duka Paleolog se verovatno 1373. zamonašio i živeo do 1422/23. Sa njegovom smrću izumrla je muška linija naslednika Stefana Nemanje I.
Srednjovekovna Srbija posle Nemanjića
Posle smrti oca Vukašina Mrnjavčevića kralj je postao njegov sin Marko Kraljević (1371-1395) Srbija se ponovo može smatrati kraljevinom, ali Kralj Marko nije mogao da spreči oblasne gospodare da mu uzmu dve Dušanove prestonice Prizren i Skoplje i ubrzo je postao beznačajni kralj Srba i Grka koji je vlast imao samo na području Prilepa u zapadnoj Makedoniji. Ostali oblasni gospodari u Kraljevini Srbiji braća Jovan i Konstantin Dejanovići (Dragaši), Đurađ Balšić, Vuk Branković, Nikola Altomanović, Lazar Hrebeljanović i drugi su se ponašali kao samostalni vladari. Kralja Marka Mrnjavčevića nijedan srpski velikaš nije hteo da prizna za vrhovnog gospodara.
Posle nekoliko godina, Tvrtko I Kotromanić je zaključio da turski vazal koji vlada oko Prilepa nije stvarni kralj a da on kao potomak Stefana Dragutina Nemanjića treba da obnovi „zemlju svojih praroditelja”. Stefan Tvrtko I se krunsao za kralja Srba i Bosne 1377. Od tada Kotromanići su naglašavali da su kraljevi Srba i Bosne, a pored svog ličnog imena nosili su i vladarsko ime Stefan. Tako su postojala istovremeno dva srpska kralja do smrti Marka Mrnjavčevića, ali je značaj središnje srpske države postepeno preuzimala oblast kneza Lazara, koje se posle u Srpsku despotovinu (1402) i zadržala značaj središnje države Srba do kraja srednjeg veka, to jest do pripajanja Osmanlijskom carstvu 1459.
Knez Lazar
mini|Knez Lazar mini|200p|Manastir Ravanica, zadužbina kneza Lazara, gde se nalaze i njegove mošti. Zbog turskih napada središte srpske države se od propasti Srpskog carstva 1371. pomerilo na sever u oblast sliva tri Morave. Od krunisanja Vukašina Mrnjavčevića 1365. godine, na tom području je knez Lazar Hrebeljanović širio svoju feudalnu oblast. Mudrim i dalekovidim državničkim potezima, knez Lazar se brzo izdigao iznad drugih velikaša i nametnuo kao naslednik Nemanjića. Veliki ugled je stekao kada je pomirio srpsku i carigradsku crkvu, čime je srpskom verskom poglavaru konačno priznata titula patrijarha. Posle pobede nad Nikolom Altomanovićem (1373), u čemu mu je pomogao bosanski kralj Tvrtko, knez Lazar je proširio svoju neposrednu vlast na Rudnik i Zlatibor. Kasnije, 1379. godine, pripojio je i oblast Kučeva i Braničeva koje su pripadale Radiču Brankoviću. U svom najvećem obimu, oblast kneza Lazara se prostirala od izvorišta Južne Morave do Dunava, Save i Drine. Gospodario je celim Pomoravljem, s gradovima Nišem, Kruševcem (prestonica), Užicem i rudarskim središtima Novim Brdom i Rudnikom. Pored Lazara, najveći srpski velikaši su bili njegovi zetovi Vuk Branković, gospodar Kosova i Skoplja i Đurađ Balšić u Zeti. Obojica su kovali novac sa svojim likovima, što je govorilo o njihovoj potpuno samostalnoj vlasti. Knez Lazar nije imao ni dovoljno moći, ni dovoljno vremena da ih potčini, i na taj način, ujedini srpsku državu. Sve njegove državotvorne napore zaustavili su Turci.
Na Lazarevu oblast prvi put su napali 1381. godine, deset godina posle Maričke bitke. Tada su ih na Dubravnici kod Paraćina potukli vlastelini Crep i Vitomir. Kasnije su Turci zauzeli Niš (1386), ali ih je Lazar sačekao i suzbio kod Pločnika. Posle susreta kod Pločnika, knezu Lazaru je postalo jasno da se za njega približava vreme odlučne bitke.
Kosovska bitka
Bitka se dugo i pažljivo pripremala na obe strane. Koliki značaj je imala za Srbe govori to što je uz vojsku iz Moravske kneževine Lazara bio i njegov zet Vuk Branković sa svojom vojskom. Pored toga i kralj Stefan Tvrtko I poslao je svog verovatno najsposobnijeg vojskovođu vojvodu Vlatka Vukovića sa vojskom u pomoć Lazaru. Sa druge strane sultan je vodio svoje sinove i najbolje vojskovođe. Za poprište su odredili Kosovsko polje kod Prištine. Boj je započeo u vidovdansko jutro, u utorak 15. juna 1389. godine (28. juna po novom kalendaru). Nema pouzdanih podataka o broju vojnika koji su se borili na strani kneza Lazara i sultana Murata. Postoje procene da je u srpskoj vojsci bilo 15.000 do 20.000 vojnika, a osmanlijskoj oko 30.000 vojnika. Ako se kao odrednica uzme Muratovo turbe, konjice su se sukobile negde blizu sastava Laba i Sitnice. Izgleda da su u početku Srbi imali vidnog uspeha. Pretpostavlja se da je Vuk Branković, koji je zapovedao desnim krilom, razbio odrede Muratovog sina Jakuba.
Tada su se dogodile dve pogibije koje su učinile da Kosovska bitka zaseni veću i sudbonosniju Maričku bitku. Izgleda da je prvo glavu izgubio sultan Murat I. Knez Lazar je bio bitku u centru i verovatno se iz tog dela vojske odvojila grupa vitezova u kojoj je bio plemić Miloš i krenula prema zapovedniku osmanlijske vojske. Nije jasno da li su se srpski vitezovi probili uz borbu, kako to piše u onovremenoj prepisci Firence sa Stefanom Tvrtkom I, ili se jedan od njih pretvarao da se predaje kako to govori kasnije predanje. Izvesno je da se Miloš pojavio pred sultanom naoružan i ubio ga. To je jedini slučaj u istoriji ratova Osmanlija u Evropi od Carigrad do Beča da je sultan bio ubijen na bojnom polju.
Posle Muratove smrti nastala je zbrka u kojoj se najbolje snašao sultanov drugi sin Bajazit I Jildirim. Naredio je da se prikrije sultanova smrt, a pozvao je i pogubio brata Jakuba kao mogućeg pretendenta na presto. Možda je sabrao sve turske snage, učinio odlučni juriš i preokrenuo situaciju na bojištu, a možda je samo imao sreće da u skoro izgubljenoj bitki zarobi zapovednika srpske vojske. Bajazit je zarobio kneza Lazara i odmah naredio da ga ubiju. Među plemićima koji su izbegli smrti, nalazili su se Vlatko Vuković i Vuk Branković. Narodno predanje je potonjeg osudilo za izdaju i dogovor s Turcima, a Ćorović je dao uverljivo objašnjenje o nastanku tog neistinitog predanja.
Smrt sultana Murata I i činjenica da su se Turci brzo povukli sa Kosova, stvorili su utisak da su Srbi izašli iz bitke kao pobednici. U Evropi su se pojavili oni koji su slavili hrišćansku pobedu. Još više u prilog mišljenju da je srpska vojska pobedila na Kosovu na Vidovdan 15.6.1389. govori to što posle bitke Osmanlije nisu postupale kao posle pobede na Marici 1371. to jest nije bilo nikakvih vesti da su oni posle Kosovskog boja pljačkali srpske zemlje i izgleda da su bili svesni da su vojnički poraženi. Ipak, Kosovska bitka je bila pirova pobeda. Posledice bitke su bile porazne po Srbe. Izgubili su cvet svog plemstva i veliki deo vojske. Zato je moguće da se Kosovski boj opiše kao pobeda Srba, ali i kao njihov poraz i beskrajno raspravlja.
Kosovska bitka i Lazarev izbor Carstva nebeskog prerasle su u legendu koju je narodna tradicija sudbinski vezala za srpskog čoveka razvivši kolektivno osećanje odgovornosti i uzdignuvši ga na visinu moralne obaveze okajanja greha, ne molitvom, nego svesnom borbom.
Simbol Kosova se vremenom oblikovao u posebnu etiku, koja je, uz pravoslavnu crkvu kao osnovnog nosioca, često bila jedini element svesti zajedništva, obeležje pripadnosti jednom narodu dugo rasutom po okolnim carstvima. Postao je simbol otpora tuđoj religiji i kulturi, koje su se uporno i sistematski trudile da Srbe potčine, progutaju i pretope, pre svega duhovno, uništavajući sve što bi ih podsećalo na njihovu postojbinu i nacionalni identitet.
Kosovski mit je u toku proteklih vekova bio toliko čvrsto usađen u narodnu svest, da je postao osnovno i trajno obeležje jednog mentaliteta, i kako se pokazalo, neugasivo nadahnuće, strahovit unutrašnji naboj u svim oslobodilačkim pokretima, ustancima i ratovima, naročito u XIV i XV veku.
Srpska despotovina
350px|mini|desno|Srpska despotovina oko 1422. godine Posle Kosovske bitke, na obezglavljenu Srbiju je napala i Ugarska, zato je kneginja Milica, uz savetovanje sa patrijarhom i saborom, donela odluku da se od sultana Bajazita I traži vojna pomoć protiv kralja Sigismunda i Ugara, ali i da se sultan prizna kao vrhovni gospodar Moravske kneževine. Maloletni naslednik kneza Lazara, Stefan Lazarević je morao u ime Moravske kneževine prihvatiti vazalne obaveze prema sultanu. Srbija je kao vazalna oblast slala sultanu pomoćne odrede u ratovima i svakako nekakvo godišnje novčano davanje. U takvom vazalnom položaju je postojala skoro 70 godina. Tako je delimično sačuvala svoju samoupravu u unutrašnjim pitanjima, a povremeno je pokušavala voditi i samostalnu spoljnu politiku.
Knez Stefan Lazarević je bio jedan od vazala Bajazita I u sukobu kod Ankare, kada su Mongoli pobedili Turke i zarobili sultana 1402. Od 1402. godine do 1459. godine Srbija kojom su vladali srpski despoti zove se Srpska despotovina. Vraćajući se posle bitke kod Ankare kroz Carigrad u Evropu, sin kneza Lazara, Stefan Lazarević, dobio je titulu despota od vizantijskog cara. Na povratku je došlo na Kosovu polju do bitke u kojoj su na jednoj strani bili Stefan i Vuk Lazarević, a protiv njih Đurađ Branković i Turci. Ovu bitku i onu od pre 13 godina neki učesnici i svedoci su u svojim pričama spojili.
Despot Stefan Lazarević je uspeo da dobije Beograd i Mačvu od mađarskog kralja Sigismunda 1403. godine, ali je morao postati kraljev vazal. Bogati rudnici srebra i stalni priliv stanovnika u državu despota Stefana Lazarevića omogućili su oporavkak Srbije posle propasti na Kosovu. Beograd je postao prestonica despota, koji je u grad naselio najbogatije ljude i trgovce.
Za vreme vladavine despota Stefana Lazarevića Srbija doživljava preporod. Razvija se vojno, politički i ekonomski, a teritorijalno se širi. Kultura u njoj bila je za primer. Despot Stefan je upamćen kao vitez, ali i pesnik. NJegova najpoznatija pesma je Slovo ljubve (Reč o ljubavi).
Despotovina je značajno proširena kada je Balša III pred smrt. došao na dvor ujaka Stefana Lazarevića i ostavio mu Zetu u nasleđe u aprilu 1421. Posle nekoliko godina, Stefan je na saboru u Srebrenici (na Rudniku) za naslednika odredio sestrića Đurađa Brankovića, a umro je kod Kragujevca 19.7.1427.
Vladavina Đurađa Brankovića, sina Vuka Brankovića, počela je smanjenjem Srpske despotovine. U vreme sahrane Stefana Lazarevića, sultan Murat II napao je i osvojio Kruševac. Ugarski kralj je Đurađu oduzeo i prestonicu Beograd 1427. Ipak, Srbija je ostala dovoljno jaka da sačuva svoj dvostruko vazalni položaj. Despot Đurađ Branković (1427-1456) iskoristio je svoje diplomatsko umeće i ojačao veze sa Ugarskom. Vveliko bogatstvo je upotrebio za izgradnju Smederevske tvrđave 1428-30. na obali Dunava, koja je postala nova prestonica. Novi glavni grad Srbije bio je dobro utvrđen, ali morao se predati Osmanlijama već u avgustu 1439. Vazalni položaj Srbije više nije bio siguran, a posle smrti despota Stefana Lazarevića, sultan Murat II nameravao je da potpuno pripoji Srbiju Osmanlijskom sultanatu. Despot Đurađ nije uspeo da se odbrani od napada Osmanlija i morao je napustiti Smederevo 1439. i Srpsku despotovinu, a Novo Brdo se branilo do sredine 1441. Zahvaljujući bogatstvu koje je imao i velikoj vojsci koju je okupio Đurađ je primorao Murata II da mu vrati Srpsku despotovinu 1444. Posle smrti Đurađa Brankovića u decembru 1456. despot je postao njegov najmlađi sin Lazar, ali je i on ubrzo umro u januaru 1458. Pokušaj da se Stepan Tomašević Kotromanić postavi za poslednjeg despota ženidbom sa Lazarevom kćerkom nije produžio život Srpske despotovine, a Mehmed je osvojio Smederevo i Srpsku despotovinu u junu 1459.
Srbija je tokom srednjeg veka preuzela rimsko-vizantijsku civilizaciju, kulturu i pravo. Procenjuje se da je srpski grad Novo Brdo (sa predgrađima), koji se nalazio jugoistočno od Prištine, imao 8.000 do 10.000 stanovnika u 15. veku, a u isto vreme London je imao oko 30.000 stanovnika. U to vreme su 99% stanovnika na Kosovu bili Srbi. Rudnik srebra i zlata kod Novog Brda je tada snabdevao 20% evropskih potreba za plemenitim metalima, a posle pripajanja Srebrenice taj udeo je porastao na 35% Smederevo, grad blizu Beograda, je bio glavni grad Srbije pre pada pod Osmansko carstvo. Danas je u Smederevu najveća očuvana tvrđava na ravnici u Evropi. mini|desno|300p|Pogled na Gornji Grad Novobrdske tvrđave
Movila, Sălcioara
Movila je naselje u Rumuniji u okrugu D'mbovica u opštini Sălcioara.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 228 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 193 m.
Sohag
Sohag (arapski: سوهاج/Sawhāj) je grad od 248,174 stanovnika u centru Egipta u Muhafazi Sohag u kojoj je i administrativni centar.
Geografske karakteristike
Sohag leži u Gornjem Egiptu, na zapadnoj obali rijeke Nil, između Asjuta i Girge, udaljen 507 km jugoistočno od glavnog grada Kaira.
Preko puta rijeke na istočnoj obali leži grad Akhmim (140,785 stan.) sa kojim je spojen sa dva mosta, pa formira jedinstvenu urbanu cjelinu, iako su oni formalno zasebne jedinice, svak sa svojom upravom.
Historija
Historija Sohaga vezana je uz manastire Koptske pravoslavne crkve, koji su bili važni ranokršćanski centri do ranog srednjeg vijeka. Nakon tog perioda Sohag je postao beznačajno selo, pa je sve do 1960. Girga bila administrativni centar.
Sohag je danas administrativni-trgovački-medicinski-servisni i obrazovni centar tog dijela Egipta. Od 2006. je i univerzitetski grad sa 15 fakulteta. Nukleus tog univerziteta bio je pedagoški fakultet otvoren 1971., zatim su kao filijale Univerziteta iz Asjuta, - 1992 osnovani medicinski, a 1996 i agronomski fakultet.
Privreda i transport
Industrija Sohaga je vezana uz njegovu ratarsku okolicu, pa se svodi na prehrambenu i tekstilnu industriju (predionice pamuka). Poznat je kao centar za popravak automobila i kupnju rezervnih djelova.
Grad leži na trasi magistralne željezničke pruge i autoputa Kairo-Asuan, a ima i aerodrom.
Colonia San José Comunal, Santa Cruz Xoxocotlán
Colonia San José Comunal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santa Cruz Xoxocotlán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 31 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1647 m.
Univerzitet Marmara
Univerzitet Marmara (turski:Gazi Üniversitesi) je jedan od javnih univerziteta u Istanbulu u Turskoj i drugi najveći univerzitet po broju studenata u zemlji.
Lucije Skribonije Libon
Lucije Skribonije Libon (Lucius Scribonius Libo) je ime nekoliko ličnosti iz rimske historije. To su:
El Limoncito, San Juan Evangelista
El Limoncito je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini San Juan Evangelista.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 24 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 52 m.
Los Bordones, San Martín Chalchicuautla
Los Bordones je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini San Martín Chalchicuautla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 167 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 114 m.
Ababco
Ababco (Babcoes, Babcos, Ababeves), jedno od plemena ili pod-plemena Choptank Indijanaca plemenske konfederacije Nanticoke, nastanjeni u 17. stoljeću na području današnjeg okruga Dorchester u Marylandu na poluotoku Delmarva. Istoimeno glavno selo nalazilo se na južnoj obali rijeke Choptank blizu Secretary Creeka. Do 1837. tamo se održalo još svega nekoliko preživjelih.
Los Araus, Tumbiscatío
Los Araus je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tumbiscatío.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 15 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 427 m.
Nueva Santa Rosa, Atenco
Nueva Santa Rosa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi México, u opštini Atenco.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4990 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2241 m.
Janko Rakuša
Janko Rakuša (Mihalovci kraj Ormoža, 15. maja 1901. - Zagreb, 10. februara 1945.) je bio hrvatski glumac. 1940-ih je bio jedan od prvaka Hrvatskog narodnog kazališta u Zagrebu. Godine 1945. su ga vlasti NDH objesile u Remetincu.
Tadousac
Tadousac (Tadoussacien; Evan T. Pritchard), pleme ili banda Montagnais Indijanaca sa rijeke Saguenay na poluotoku Labrador, Quebec, Kanada. Godine 1863. dio ih je smješten na rezervat na Manicouaganu a dio na Peribonki.
Glavno istoimeno selo Tadousaca (tadousac) nalazilo se na ušću Saguenaya u St. Lawrence, i postalo je važna trgovačka postaja koju je utemeljio Samuel de Champlain.
Episkop moravički
Episkop moravički je titula koju nosi vikarni arhijerej u Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Ovo je počasna titula pomoćnom episkopu patrijarha srpskog.
Vikarni episkopi
Dosadašnji vikarni episkopi moravički bili su:
La Tentation de l'Occident
La Tentation de l'Occident (srpskohrvatski: Iskušenje Zapada) je esej Andréa Malrauxa iz 1926. godine, jedno od njegovih najvažnijih djela. Djelo je izdao Grasset, a isto je realizirano kroz epistolarni dijalog između Linga, Kineza koji predstavlja Orijent i neimenovane osobe inicijala A.D., kao predstavnika Zapada. Iskušenje Zapada nije bila tek kratka analiza, već dubinski uvid u Malrauxove misli i ideje o tematici koja će okupirati cijeli njegov opus.
Lannon, Wisconsin
Lanon je grad u američkoj saveznoj državi Viskonsin.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.107, što je 98 (9,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Creissan
Kresan je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Ero koja pripada prefekturi Bezje.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 938 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 105 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 8,89 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 54 metara (maksimalnoj 201 m, a minimalnoj 73 m).
Massimo Biasion
mini|desno|200px|Massimo Biasion [[2018.]] Massimo 'Miki' Biasion (rođen 7. siječnja 1958.) talijanski je reli-vozač i dvostruki svjetski reli prvak.
Poznat široj javnosti postao je ranih 1980ih kada je 1983. g. u automobilu Lancia 037 postao Prvak Italije i Europski prvak u reliju.
U momčadi Lancia postao je Svjetski prvak u reliju 1988. i 1989.
Godine 1995. na kraju sezone povukao se iz Svjetskog prvenstva u reliju.
Kovačevići (Pljevlja)
Kovačevići je naselje u opštini Pljevlja u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 48 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 84 stanovnika).
Demografija
U naselju Kovačevići živi 42 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 47,5 godina (44,7 kod muškaraca i 49,6 kod žena). U naselju ima 18 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,67.
Ovo naselje je uglavnom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2003. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
Capoliveri, Livorno
Capoliveri je naselje u Italiji u provinciji Livorno, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 2049 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 162 m.
Ubiti pticu rugalicu
Ubiti pticu rugalicu (engleski To Kill a Mockingbird) je američki dramski roman koji je 1960. napisala i objavila Harper Lee. Postigao je brzi uspjeh te je osvojio Pulitzerovu nagradu i postao klasik američke književnosti. Radnja se labavo temelji na Leeinim opservacijama o svojoj familiji i susjedima, kao i na događaju koji se je odigrao u blizini njenog grada 1936., kada je imala 10 godina.
S obzirom na velik broj prodanih primjeraka i na njegovu prisutnost u obrazovanju, roman je relativno rijetko bio predmetom književne analize. Autorica Mary McDonough Murphy, koja je prikupila dojmove nekoliko autora i javnih ličnosti o romanu, nazvala je Pticu rugalicu "zadivljujućim fenomenom". Godine 2006. britanski knjižničari rangirali su roman iznad Biblije kao jednu od "onih knjiga koju svaki odrastao čovjek mora pročitati prije smrti". Adaptirana je u istoimeni film 1962., koji je režirao Robert Mulligan, a scenarij napisao Horton Foote. Od 1990. predstava temeljena na romanu izvodi se svake godine u Leeinom rodnom gradu, Monroeville, Alabama. Bio je to je jedini objavljen Leein roman, sve do 2015. kada je objavljen i drugi, Go Set a Watchman, koji se smatra ranijom verzijom iste priče, a iako je nastavila da prati utjecaj svoje knjige, od 1964. odbila je bilo kakav publicitet za sebe ili za roman.
Uvod
Rođena 1926., Harper Lee je odrasla u južnjačkom gradu Monroeville, Alabama, gdje se sprijateljila sa budućim slavnim piscem Trumanom Capoteom. Pohađala je sveučilište Huntingdon u Montgomeryu (1944.–45.), te potom studirala pravo na sveučilišti Alabame (1945.–49.). Dok je pohađala sveučilište, pisala je za časopise u kampusu: Huntress i Rammer Jammer. Na oba sveučilišta, pisala je kratke priče i druga djela o rasnoj nepravdi, temi koja se tada rijetko pominjala na kampusu. 1950., Lee se preselila u New York, gdje je radila kao trgovac za rezervacije britanske zračne kompanije; tu je počela pisati kolekciju eseja i kratkih priča o ljudima u Monroevilleu. Nadajući se da će biti objavljene, predstavila je svoja djela 1957. književnom agentu kojeg je preporučio Capote. Urednik u izdavačkoj kući J. B. Lippincott joj je savjetovao da da otkaz u zračnoj kompaniji te se usredotoči na pisanje. Zahvaljujući donacijama prijatelja, među kojima su bili i Michael i Joy Brown i Alice Lee Finch, su joj omogućili da neometano piše godinu dana.
Radnja
Predak obitelji Finch, Simon Finch, metodist, je pobjegao od religijske netrpeljivosti u Engleskoj te se preselio u Alabamu, gdje je postao imućan te kupio nekoliko robova.
Glavna radnja se odvija tri godine nakon velike depresije u fiktivnom gradiću Maycomb, Alabama. Glavna junakinja je šestogodišnja Scout Finch, koja živi sa starijim bratom Jemom i samohranim ocem Atticusom, koji je odvjetnik. Jem i Scout se sprijatelje sa dječakom Dillom koji je posjetio njihov gradić kako bi ostao sa tetom cijelog ljeta. Troje djece se plaše susjeda, otuđenog "Booa" Radleya. Odrasli nerado govore o Boou. Djeca razvijaju najluđe teorije zašto se skriva te razmišljaju kako ga izmamiti van iz kuće. Scout i Jem otkrivaju da im netko ostavlja malene darove na drvetu kraj Booine kuće, ali se on nikada ne javlja osobno.
Atticus dobiva novi slučaj: odbraniti crnoputog Toma Robinsona od optužbe da je silovao bjelkinju, Mayellu Ewell, što ga odjednom čini vrlo nepopularnim u gradu. To se preljeva i na Scout i Jema, jer ih djeca zadirkuju zbog toga. Atticus se čak jednom suoči sa ljutitom gomilom koja želi odvesti Toma na linč, ali ga spašavaju Scout, Jem i Dill kada posrame gomilu predstavljajući situaciju iz perspektive Atticusa i Toma.
Atticus ne želi da djeca učestuju na suđenju, ali se oni ipak potajno nađu u sudnici te kradimice posmatraju parnicu sa balkona. Atticus uspostavlja da Mayella i njen otac, Bob Ewell, gradski pijanica, lažu. Postaje i očito da Mayella nema prijatelja te se upucavala Tomu, ali ju je uhvatio otac te ju pretukao. Usprkos značajnim dokazima o nedužnosti Toma, porota ga osudi. Jem više ne veruje u pravdu, kao ni Atticus nakon što Toma upucaju i ubiju kada je htio pobjeći iz zatvora.
Iako je pobjedio u parnici, ugled Boba Ewella je upropašten te on želi osvetu. Pljuje na Atticusovo lice na ulici te prijeti Tomovoj udovici. Najzad bijes iskaljuje i na bespomoćnom Jemu i Scout kada su se vraćali od škola po noći za vrijeme maškara. Jemova ruka je slomljena u otporu, ali tada netko dođe pomoći djeci: Boo Radley, koji odvodi Jema kući.
Gradski šerif stiže te otkriva da je Bob Ewell ubijen u okršaju da se zaštite djeca. Tada raspravlja sa Atticusom o etici i opravdanosti držanja Jema i Booa odgovornima. Atticus naposljetku prihvaća šerifovu priču da je Elwell jednostavno pao na vlastiti nož. Boo zamoli Scout da ga otprati do njegove kuće, pozdravi ju te tada opet nestaje iza vrata. Dok sjedi na njihaljci kuće Radley, Scout zamišlja život iz Boove perspektive te zažali što nikada nije uzvratila na darove koje im je dao.
Autobiografski elementi
Lee je oblikovala lik Dilla na prijatelja iz djetinjstva, Trumana Capotea, tada znanog kao Truman Persons. Kao što je Dill živio odmah preko puta Scout tijekom ljeta, Capote je živio preko puta Lee sa svojim tetama dok mu je majka bila u New Yorku. Kao i Dill, Capote je imao impresivnu maštu i dar za fascinantne priče. I Lee i Capote su bili netipična djeca i voljela su čitati. Lee je bila muškobanjasta te se brzo potukla, dok je Capote ismijavan zbog naprednog vokabulara i mucanja. Pisali bi zajedno priče. Capote ih je nazvao "razdvojenim ljudima". 1960., Capote i Lee su putovali u Kansas kako bi istražili višestruka ubistva koja su kansije postala temelj za Capotin istinit roman Hladnokrvno ubojstvo.
U njihovoj blizini se nalazila i kuća koja je poslužila kao model za imanje Radleyjevih. Sin obitelji se našao usred problema sa zakonom te mu je otac savjetovao da bude uglavnom u kući, iz srama od susjedstva. Ostao je tako dok nije bio skroz zaboravljen te umro 1952.
Porijeklo Toma je manje jasno. Kada je Lee imala 10 godina, bjelkinja kraj Monroevillea je optužila crnca - Waltera Letta - za silovanje. Priču su pokrile novine njenog oca te objavile da je Lett osuđen na smrt. Nakon nekoliko pisama da je Lett u stvari nedužan, njegova kazna je preinačena u doživotni zatvor. Umro je tamo od tuberkoloze 1937. Akademičari smatraju da je Tomov slučaj sličan neslavnoj parnici Scottsboro Boys, u kojoj je devet crnaca osuđeno za silovanje dvije bjelkinje na temelju labavih dokaza. Ipak, 2005. je Lee izjavila da je na umu imala nešto manje senzacionalno, iako bi i Scottsboro slučaj "poslužio istoj svrsi" da ukaže na predrasude na američkom Jugu. Emmett Till, crnoputi tinejdžer koji je ubijen jer je flertovao sa bjelkinjom u Mississippiju 1955., i čija se smrt katkad navodi kao okidač pokretu za građanska prava, se također smatra modelom za lik Toma Robinsona u priči.
Stil
Pišući o Leeinom stilu i upotrebi humora u mračnoj priči, Jacqueline Tavernier-Courbin je utvrdila: "Smijeh ... [razotkriva] gangrenu ispod predivne površine ali je isto tako i umanjuje; čovjek se ne može kontrolirati onome čemu se smije." Scoutine opservacije o njenim susjedima i ponašanje nadahnjuju ravnatelja Nacionalne zaklade umjetnosti, Davida Kipena, da je nazove "urnebesno smiješnom". Međutim, kako bi izrazila ozbiljnije teme, Tavernier-Courbin primjećuje da Lee upotrebljava parodiju, satiru i ironiju efektivno time što koristi dječje perspektivu. Nakon što Dill obeća da će se oženiti za nju, a potom puno vremena provodi sa Jemom, Scout zaključuje da je najbolji način da obrati pozornost na nju taj da ga prebije, što i učini u par navrata. Scoutin prvi dan u školi je satirični tretman obrazovanja; njen učitelj kaže da mora ispraviti štetu koju je donio Atticus time što ju je naučio da piše i čita, te mu zabranjuje da ju išta više nauči. Lee najnesmiješnije situacije postavlja ironično, pošto Jem i Scout pokušavaju razumjeti kako Maycomb može zagrliti rasizam a opet pokušava ostati pristojno društvo. Tavernier-Courbin čak sugerira da je interpretacija naslova romana zapravo izrugivanje obrazovanju, pravnom sustavu o vlastitom društvu tako što od njih pravi objekte humorističnog neslaganja.
Vikarijatstvo
Vikarijatstvo ili vikarijat je crkvena oblast unutar eparhije u Ruskoj pravoslavnoj crkvi koja objedinjuje više namjesništava (blagočinija). Nalazi se pod upravom vikarnog arhijereja potčinjenog eparhijskom arhijereju.
Vikarijatstvo nema status pravnog lica. Vikarni arhijereji upravljaju vikarijatstvom po delegiranom punomoćju eparhijskog arhijereja. Ime vikarnog arhijereja se na bogosluženju pominje poslije imena nadležnog arhijereja. Oni su po dužnosti članovi eparhijskih savjeta i eparhijskih skupština s pravom glasa.
Ubiti pticu rugalicu
Stil
Kritičari su također uočili i zabavne metode koje pokreću radnju. Kada je Atticus izvan grada, Jem zaključa vršnjaka nedjeljne škole u podrumu crkve tijekom igre. To navede njihovu crnoputu sluškinju Calpurniju da Scout i Jem povede u njenu crkvu, čime djeca dobiju uvid u njen život, ali i u život Toma Robinsona.
Struktura
Roman ima temu koja se ponavlja: ljudi nisu uvijek onakvi kakvi se čine na prvi pogled; mogu biti bolji ili gori ili drugačije naravi. Takva tema se javlja na nekoliko razina radnje. Na najvišoj razini je podzaplet Booa Radleya, Scoutinog otuđenog, uznemirujućeg susjeda. Kada priča počinje, on je predmet straha i nerazumijevanja. S vremenom, na vidjelo izlaze njegove dobre osobine. Na kraju čak postaje junak, spašavajući živote Jema i Scout. Jedan drugi podzaplet pokriva žitelje gradića u obliku 12-članog sudskog vijeća koja osudi Toma Robinsona. Iako ima dovoljno dokaza da je Tom nedužan a djevojka koja ga optužuje laže, članovi vijeća, naizgled dobri građani koji idu redovito u crkvu, ga osude na smrt jer je crnac.
Vikarijatstvo
Vikarni arhijerej kao svoje pomoćne organe konstituiše skupštinu sveštenoslužitelja, savjet i sekretarijat.
Ubiti pticu rugalicu
Struktura
Na razini poglavlja, postoji nekoliko događaja koji otkrivaju osobine nekih likova:
Žanr
Akademičari su Pticu rugalicu nazvali i južnjačkom gotičkom fikcijom i Bildungsromanom o odrastanju. Lee je koristila termin "gotički" kako bi opisala arhitekturu sudnice te Dillov pretjerano morbidan opis Booa Radleya. Tuđinci su također važan čimbenik južnjačke gotike a pitanja Scout i Jema o hijerarhiji grada i preispitivanje sustava neki su usporedili sa romanima Lovac u žitu i Pustolovine Hucklberrya Finna. Scout štuje Atticusa kao autoritet iznad svih drugih jer vjeruje da čovjek mora slijediti svoju savjest kao glavni prioritet, čak i kada je ishod društveno otuđenje. Lee predstavlja individualne probleme likova kao univerzalne u svakom društvu.
Scout i Jem se suočavaju i sa neugodnom stvarnošću te uče iz toga. Neki smatraju da je roman i feministički Bildungsroman jer Scout izlazi iz djetinjstva sa jasnijim smislom za mjesto u zajednici i svijesti o potencijalnoj moći kao žena koja će jednoga dana biti.
Teme
Usprkos velikoj popularnosti romana nakon izdavanja, nije zadobio pažnju kritičara kao drugi moderni američki klasici. Don Noble, urednik knjige eseja o romanu, procjenjuje da je omjer prodaje i analitičkih eseja romana možda čak i jedan naprema milijun. Christopher Metress piše da je knjiga ikona čiji "emotivni zamah ostaje čudno snažan jer je ostala neistražena". Noble sugerira da nije zadobila pažnju akademičara zbog statusa best-sellera: "Ako je tako puno ljudi voli, ne može biti tako dobra."
Harper Lee je ostala odvojena od interpretacije romana od sredine 1960-ih. Ipak, dala je mali uvid u teme kada je, u pismu uredniku, napisala o reakciji koju je izazvala knjiga: "Valjda je očito i najjednostavnijim ljudima da Ptica rugalica izražava u riječima rijetko većima od dva sloga kodeks časti i ponašanja, kršćanskog u etici, koje je nasljeđe svih južnjaka."
Pescolanciano, Isernia
Pescolanciano je naselje u Italiji u provinciji Isernia, u regiji Molise.
Ubiti pticu rugalicu
Južnjački život i nepravda
Kada je knjiga objavljena, recenzenti su uočili da je priča podijeljena na dva dijela, a mišljenja su bila različita oko toga da li je Lee imala sposobnost spojiti ih. Prvi dio romana govori o djeci. Jedan je kritičar nazvao roman "južnjačkim romantičnim regionalizmom". Taj sentimentalizam se uočava i u Leeinom predstavljanju južnjačkog sustava kaste kako bi objasnila ponašanje skoro svakog lika u romanu. Teta Alexandra smatra da mane i vrline žitelja Maycomba potječu od genealogije (obitelji koje imaju neke osobine iz generacije u generaciju), a pripovjedač stavlja likove u fino odvojeno okruženje historije familije Finch i historije Maycomba. Ova regionalna tema se zrcali i u naizgled bespomoćnosti Mayella kada treba priznati da se upucavala Tomu. Sam jug, sa svojim običajima i tabuima, izgleda pokreće radnju više od likova.
Pescolanciano, Isernia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 857 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 808 m.
Ubiti pticu rugalicu
Južnjački život i nepravda
Patrick Chura sugerira da je Emmett Till bio uzor za lik Toma Robinsona. Chura smatra da je od ikona crnog silovatelja koji predstavlja prijetnju "mitološkoj ranjivosti i svetosti ženi Juga". Tom je bio i fizički ograničen, zbog čega nije mogao napasti ženu koja ga je optužila za zlodjelo. Roslyn Siegel zaključuje da je Tom Robinson primjer čestog motiva bijelih pisaca Juga o "glupom, patetičnom, bespomoćnom i ovisnom crncu koji ovisi o bijelcima, a ne o sopstvenoj inteligenciji da ga spasi".
Carolyn Jones smatra da bijesan pas u priči predstavlja predrasudu u gradiću Maycombu, a Atticus, koji čeka na napuštenoj ulici da ustrijeli psa, se mora boriti protiv rasizma grada bez pomoći ostalih. Jones tvrdi: "Prvi bijesni pas je rasizam u Maycombu koji uskraćuje čovječnost Tomu Robinsonu.... Kada Atticus održi završne riječi poroti, gotovo se ogoli pred ljutnjom porote i grada."
Društveni sloj
Lee je 1964. izjavila da je htjela biti"Jane Austen južne Alabame." I Austen i Lee su izazivali društveni status quo te cijenili individualnu vrijednost nad društvenim statusom. Kada Scout osramoti siromašnog vršnjaka, Waltera Cunninghama, u svojoj kući, Calpurnia ju grdi te kazni. Atticus respects Calpurnia's judgment, and later in the book even stands up to his sister, the formidable Aunt Alexandra, when she strongly suggests they fire Calpurnia. Jedan pisac tvrdi da Scout, "u stilu Austenice", satirizira žene sa kojima se ne želi identificirati. Kritičar Jean Blackall nabraja prioritete koje dijele dvije spisateljice: afirmacija reda u društvu, poslušnost, ljubaznost i poštovanje individualca bez obzira na status.
Hrabrost i samilost
Roman su neki hvalili zbog istraživanja različitih varijanti hrabrosti. Atticus je moralni uzor te uči Jema o hrabrosti. Charles Shields, koji je napisao biografiju Harper Lee, tvrdi da je razlog trajnoj omiljenosti romana "pouke o ljudskom dostojanstvu i poštovanje prema drugima koje ostaje fundamentalne i univerzalne". Jedan pisac je uočio: "... iako se roman bavi tragedijom i nepravdom, gubitkom, također nosi i snažan osjećaj za hrabrost, samilost i spoznaju da bi historija trebala biti bolja od ljudskih bića."
Rodna uloga
Uz spoznaju rasizma u gradiću, Scout otkriva i što znači biti djevojka, a neki ženski likovi utječu na njen razvoj. Scoutina glavna identifikacija sa ocem i starijim bratom dozvoljavaju Lee da opiše cijeli niz ženskih likova u romanu kao dio njih i kao tuđince. Scout promatra kako Mayella Ewell uništava nedužnog muškarca, Toma, kako bi sakrila svoju strast prema njemu. Ženski likovi koji najviše komentiraju Scoutin manjak ženstvenosti su glavni u promoviranju rasizma i starog pogleda na život. Jedan akademičar piše da "Lee postepeno demonstrira da Scout postaje feministkinja na Jugu."
Napisani i nenapisani zakoni
Scout više puta razbija kodekse i zakone te reagira zato jer je kažnjena. Mayella je kažnjena jer je poljubiti crnca tabu za bjelkinju. Johnson uočava: "Roman je istraživanje kako Jem i Scout počinju percipirati složenost društvenih pravila i oblik odnosa koje diktiraju ili određuju upravo ta pravila te njeguje žitelje nalenjih svetova."
Gubitak nevinosti
Christopher Metress povezuje pticu rugalicu sa Boom Radleyom: "Umjesto da iskoristi Booa za izrugivanje, Scout s vremenom počne gledati na njega kao pticu rugalicu, kao netko sa unutarnjom dobrotom kojeg treba čuvati." U zadnjim stranicama, Scout poveže priču Atticusa sa Boom Radleyem i Tomom Robinsonom jer su likovi koji su bili krivo shvaćeni, ali "kada ih napokon vidite, shvatite da nisu učinili nijednu od tih stvari", pri čemu Atticus izjavi: "Većina ljudi je, Scout, kada ih napokon vidiš."
Roman ukazuje na gubitak nevinosti a recenzent R. A. Dave tvrdi da stoga jer se svaki lik mora suočiti ili pretrpjeti poraz, knjiga poprima elemente klasične tragedije. Istražujući kako se svaki lik odnosi sa porazom, Lee gradi okvir kojim određuje da li su likovi junaci ili budale. Vodi čitatelje u takvoj presudi, mijenjajući stav između nesuzdržanog divljenja i ironije. Jedan je primjer društvo misionara koje s jedne strane tračaju o Scout te komentiraju o drugim rasama, a s druge održavaju privid "sažaljenja, nježnosti i moralnog uzora". Iako je Atticus izgubio slučaj, crnoputi promatrači ostaju na balkonu te ustaju kako bi mu svejedno zahvalili na trudu.
Odjek
Roman je prilikom objavljivanja postao senzacija te je rasprodan u masovnom broju. Kada je roman uključen u Klub knjige tjedna a kasnija izdanja su objavljene u Reader's Digest Condensed Books, stekao je još više pristupačnosti čitateljima.