cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zapadno slikarstvo
Apstraktni ekspresionizam
Tehnički, nadrealizam je bio važan prethodnik apstraktnog ekspresionizma, sa svojim naglaskom na spontano, automatsko ili podsvjesno stvaralaštvo. Sipanje boje na platno na podu kod Jacksona Pollocka tehnika je koja vuče porijeklo u djelima Andrea Massona. Još jedna važna rana manifestacija onoga što je postalo apstraktni ekspresionizam su djela umjetnika Marka Tobeya sa američkog sjeverozapada, naročito u pogledu njegovih platna sa "bijelim pisanjem", koja, iako generalno nisu bila velika, anticipiraju "potpuni" izgld Pollockovih slika sa sipanjem. Uz to, apstraktni ekspresionizam ima sliku buntovnog, anarhističkog, visoko idiosinkratskog i, prema nekima, prilično nihilističkog. U praksi, taj pojam primjenjuje se za razne umjetnike koji (pretežno) rade u New Yorku koji su imali poprilično različite stilove, a čak se primjenjivao i za djela koja nisu naročito apstraktna ili ekspresionistička. Pollockovo energično "akciono slikarstvo", sa svojim "užurbanim" izgledom, drukčije je i tehnički i estetički u odnosu na grubu i grotesknu seriju Žene Williama de Kooninga. Kao što se može vidjeti u galeriji gore, Žena V jedna je u seriji od šest slika koje je De Kooning napravio između 1950. i 1953. koje prikazuju žensku figuru tri četvrtine dužine. Počeo je prvu od tih slika, Ženu I zbirka: Muzej moderne umjetnosti, New York, u junu 1950. godine, iznova mijenjajući i preslikavajući sliku do januara ili februara 1952. godine, kada ju je ostavio nedovršenu. Historičar umjetnosti, Meyer Schapiro, kasnije je vidio tu sliku u De Kooningovom studiju i potaknuo ga da ustraje. De Kooningov odgovor bio je da započne tri druge slike sa istom temom; Žena II zbirka: Muzej moderne umjetnosti, New York, Žena III, Muzej savremene umjetnosti u Teheranu, Žena IV, Muzej umjetnosti Nelson-Atkins, Kansas City, Missouri. Tokom ljeta 1952. godine, koje je proveo u East Hamptonu, De Kooning je dodatno istražio tu temu crtežima i pastelama. Moguće je da je završio rad na Ženi I do kraja juna ili možda tek u novembru 1952. godine, a tri druge žene slika vjerojatno su završene u otprilike isto vrijeme. Serija Žena odlučno su figurativne slike. Još jedan važan umjetnik je Franz Kline, kako je pokazala njegova slika High Street iz 1950. (vidjeti galeriju) koji je, kao i u slučaju Jacksona Pollocka i drugih slikara apstraktnog ekspresionizma, etiketiran kao "akcioni slikar zbog svog naizgled spontanog i intenzivnog stila, fokusirajući se manje ili uopće ne na likove i slikovito izlaganje, već na same poteze četkom i upotrebu platna.
Clyfford Still, Barnett Newman, (vidjeti gore), Adolph Gottlieb i spokojno svjetlucavi blokovi boje u djelima Marka Rothka (koja nisu ono što bi se inače nazivalo ekspresionističkim i što je Rothko odbijao nazvati apstraktnim) klasificiraju se kao apstraktni ekspresionisti, iako iz onoga što je Clement Greenberg nazvao pokretom polja boje u apstraktnom ekspresionizmu. I Hans Hofmann (vidjeti galeriju) i Robert Motherwell (galerija) mogu se lako opisati kao praktičari akcionog slikarstva i slikarstva polja boje. Apstraktni ekspresionizam ima mnoge stilske sličnosti sa ruskim umjetnicima ranog 20. vijeka, kao što su Vasilij Kandinski. Iako je istina da je spontanost ili utisak spontanosti karakterizirao mnoga djela apstraktnih ekspresionista, većina tih slika zahtijevala su pažljivo planiranje, što je bilo naročito neophodno zbog njihove glomaznosti. Jedan izuzetak su Pollockove slike sa nakapanim bojama.
Zašto je taj stil prihvaćen od strane većine tokom 1950-ih predmet je rasprave. Američki društveni realizam bio je općeprihvaćen tokom 1930-ih. Bio je pod utjecajem ne samo Velike ekonomske krize već i socijalističkih realista iz Meksika, kao što su bili David Alfaro Siqueiros i Diego Rivera. Politička klima nakon Drugog svjetskog rata nije dugo tolerirala društvene proteste tih slikara. Apstraktni ekspresionizam pojavio se tokom Drugog svjetskog rata i počeo se izlagati tokom ranih 1940-ih u galerijama u New Yorku, kao što je Galerija Umjetnost ovog vijeka. Između kasnih 1940-ih i sredine 1950-ih nastupila je era makartizma. To je bio period poslije Drugog svjetskog rata i vrijeme političkog konzervatizma i izuzetne umjetničke cenzure u Sjedinjenim Državama. Neki su prezpostavili da je, budući da je tema često bila sasvim apstraktna, apstraktni ekspresionizam je postao sigurna strategije za umjetnike da slijede taj stil. Apstraktna umjetnost mogla se posmatrati kao apolitična. Ili, ako jeste bila političke prirode, poruka je bila pretežno za insajdere. Međutim, ti teoretičari su u manjini. Kao prva zaista izvorna škola slikarstva u Americi, apstraktni ekspresionizam je prikazao vitalnost i kreativnost te države u poslijeratnim godinama, kao i njenu sposobnost (ili potrebu) da razvije estetički osjećaj koji nije bio ograničen evropskim standardima ljepote.
Iako se apstraktni ekspresionizam brzo proširio Sjedinjenim Državama, glavni centri tog stila bili su New York i Kalifornija, naročito u Njujorškoj školi i Zalivskoj oblasti San Francisca. Apstraktne ekspresionističke slike dijele određene osobine, uključujući upotrebu velikih platna, "all-over" pristup, u kojem se čitavo platno tretira sa jednakim značajem (nasuprot tretiranju centra kao interesantnijeg od rubova). Platno kao arena postalo je kredo akcionog slikarstva, dok je integritet ravni platna postao kredo slikarstva polja boje. Mnogi drugi umjetnici počeli su izlagati svoje slike u vezi sa apstraktnim ekspresionizmom tokom 1950-ih, među kojima su Alfred Leslie, Sam Francis, Joan Mitchell, Helen Frankenthaler, Cy Twombly, Milton Resnick, Michael Goldberg, Norman Bluhm, Ray Parker, Nicolas Carone, Grace Hartigan, Friedel Dzubas i Robert Goodnough, među ostalima.
Tokom 1950-ih, slikarstvo polja boje prvo se odnosilo na naročitu vrstu apstraktnog ekspresionizma, naročito nakon djela Marka Rothka, Clyfforda Stilla, Barnetta Newmana, Roberta Motherwella i Adolpha Gottlieba. U suštini je uključivao apstraktne slike sa velikim, ravnim prostorima s bojom koje su izražavale čulne i vizuelne osjećaje i osobine velikih područja nijansirane površine. Kritičar umjetnosti Clement Greenberg doživljavao je slikarstvo polja boje kao srodno, ali različito od akcionog slikarstva. Generalni prostor i geštalt djela ranih slikara slikarstva polja boje govori o gotovo religijskom doživljaju, ispunjenom strahopoštovanjem pri suočavanju sa svemirom čulnosti, boje i površine. Tokom ranih i srednjih 1960-ih slikarstvo polja boje počelo se odnositi na stilove umjetnika kao što su Jules Olitski, Kenneth Noland i Helen Frankenthaler, čija su djela u vezi sa apstraktnim ekspresionizmom druge generacije i mlađim umjetnicima kao što su Larry Zox i Frank Stella, koji su se svi zajedno kretali u novom smjeru. Umjetnici kao što su Clyfford Still, Mark Rothko, Hans Hofmann, Morris Louis, Jules Olitski, Kenneth Noland, Helen Frankenthaler, Larry Zox i drugi često su upotrebljavali jako reducirane reference na prirodu i slikali su sa vrlo artikuliraniom i psihološkom upotrebom boje. Ti su umjetnici generalno eliminirali prepoznatljivo slikarsko izlaganje. U Mountains and Sea iz 1952. (vidjeti gore), poticajnim djelom slikarstva polja boje od strane Helen Frankenthaler, umjetnica je po prvi put koristila tehniku mrlje.
U Evropi postojao je nastavak nadrealizma, kubizma, dadaizma i Matisseovih djela. Također u Evropi, tašizam (evropski ekvivalent apstraktnom ekspresionizmu) preovladao je u najnovijoj generaciji. Serge Poliakoff, Nicolas de Staël, Georges Mathieu, Vieira da Silva, Jean Dubuffet, Yves Klein i Pierre Soulages, među ostalima, smatraju se važnim ličnostima poslijeratnog evropskog slikarstva.
Apstraktno slikarstvo u Americi na kraju je evoluiralo u pokrete kao što su neodadaizam, slikarstvo polja boje, postslikarska apstrakcija, oOp art, slikarstvo tvrdoga ruba, minimalizam, slikarstvo oblikovanog platna, lirska apstrakcija, neoekspresionizam i nastavak apstraktnog ekspresionizma. Kao odgovor na težnju prema apstraktnom slikarskom izlaganju pojavili su se razni novi pokreti, prije svega pop art.
Realizam, pejzaž, morski pejzaž, figuracija, mrtva priroda, gradski pejzaž
Tokom 1930-ih i kroz 1960-e, kako je apstraktno sliarstvo u Americi i Evropi evoluiralo u pokrete kao što su apstraktni ekspresionizam, slikarstvo polja boje, postslikarska apstrakcija, op art, slikarstvo tvrdoga ruba, minimalistička umjetnost, slikarstvo na oblikovanom platnu i lirska apstrakcija. Drugi umjetnici reagovali su kao odgovor na sklonost prema apstrakciji dozvolivši slikovitom izlaganju da bude nastavljeno kroz razne nove kontekste poput figurativnog pokreta zalivske oblasti tokom 1950-ih i novih oblika ekspresionizma od 1940-ih kroz 1960-e. U Italiji u to vrijeme Giorgio Morandi je prednjačio u slikanju mrtve prirode, istraživši raznovrsne pristupe prikazivanju običnih boca i kuhinjskog posuđa. Tokom 20. vijeka mnogi slikari prakticirali su realizam i koristili izražajno slikovito izlaganje; među onima koji su se bavili slikanjem pejzaža i figurativnim slikarstvom sa savremenim predmetima, solidnom tehnikom i jedinstvenom izražajnošću bili su Milton Avery, John D. Graham, Fairfield Porter, Edward Hopper, Andrew Wyeth, Balthus, Francis Bacon, Frank Auerbach, Lucian Freud, Leon Kossoff, Philip Pearlstein, Willem de Kooning, Arshile Gorky, Grace Hartigan, Robert De Niro Stariji, Elaine de Kooning i drugi, zajedno sa Henrijem Matisseom, Pablom Picassom, Pierreom Bonnardom, Georgesom Braquom i drugom majstorima 20. vijeka.
Gorkijev potrer Willema de Kooniga (gore) primjer je evolucije apstraktnog ekspresionizma iz konteksta figurativnog slikarstva, kubizma i nadrealizma. Zajedno sa svojim prijateljima de Kooningom i John D. Grahamom, Gorky je stvorio biomorfološki oblikovane i apstraktno figurativne sastave koji su do 1940-ih evoluirali u potpuno apstraktne slike. Gorkyjev rad čini se kao pažljiva analiza sjećanja, emocija i oblika, koristeći linije i boje u svrhu izražavanja osjećaja i prirode.
Studija prema Velázquezovom portretu pape Inocenta X, 1953 (vidjeti gore) je slika irskog umjetnika Francis Bacon i primjer je evropskog ekspresionizma u periodu poslije Drugog svjetskog rata. To djelo je iskrivljena verzija portreta Inocenta X kojeg je naslikao španski umjetnik Diego Velázquez 1650. godine. Ono jedno u nizu varijanti Velázquezove slike koje je Bacon izveo tokom 1950-ih i ranih 1960-ih - sve skupa 45 djela. Kada su ga upitali zašto se osjećao potaknut da se vraća istom predmetu tako često, Bacon je odgovorio da nije imao ništa protiv papa, već da je samo "želio imati izliku da koristi te boje, a ne možeš dati normalnoj odjeći tu ljubičastu boju bez zalaženja u neku vrstu lažno fovističkog manira." Papa u toj verziji ključa bijesom i agresivnoću, a tamne boje daju slici groteskan i košmaran izgled. Naborane zavjese u pozadini prozirne su i čini se kao da padaju kroz papino lice. Figurativni rad Francisa Bacona, Fride Kahlo, Edwarda Hoppera, Luciana Freuda Andrewa Wyetha i drugih služio je kao alternativa apstraktnom ekspresionizmu. Jedna od najpoznatijih slika u američkoj umjetnosti 20. vijeka je Wyethova slika Christinin svijet, trenutno u zbirci Muzeja moderne umjetnosti u New Yorku. Na njoj je prikazana žena koja leži na tlu u pretežno žutosmeđem polju bez drveća, pogleda uperenog prema gore i puzeći prema sivoj kući na horizontu; štala i razne druge malene sporedne zgrade u blizini su kuće. To djelo naslikano temperama u realističkom stilu, gotovo je uvijek izloženo u Muzeju moderne umjetnosti u New Yorku.
Nakon Drugog svjetskog rata pojam Pariška škola često se odnosio na tašizam, evropsku ekvivalentu američkog apstraktnog ekspresionizma i ti umjetnici također su povezani sa pokretom Cobra. Važni zagovornici bili su Jean Dubuffet, Pierre Soulages, Nicolas de Staël, Hans Hartung, Serge Poliakoff i Georges Mathieu, među nekolicinom ostalih. Tokom ranih 1950-ih, Dubuffet (koji je uvijek bio figurativni umjetnik) i de Staël napustili su apstrakciju i vratili se slikovitom izlaganju figuracijom i krajolikom. De Staëlov rad ubrzo je priznat u poslijeratnom umjetničkom svijetu i on je postao jedan od najutjecajnijih umjetnika 1950-ih. Njegov povratak predstavljanju (morski pejzaži, fudbaleri, džez muzičari, galebovi) tokom ranih 1950-ih može se posmatrati kao utjecajan presedan za američki figurativni pokret zalivske oblasti, budući da su mnogi apstraktni slikari poput Richarda Diebenkorna, Davida Parka, Elmera Bischoffa, Waynea Thiebauda, Nathana Oliviere, Joan Brown i drugih napravili sličan korak vrativši se slikovitom izlaganju sredinom 1950-ih. Mnogo De Staëlovih kasnih djela – naročito njegovi apstraktni pejzaži naslikani istanjenim i razrijeđenim uljanim bojama na platnu iz sredine 1950-ih predstavlja anticipira slikarstvo polja boje i lirsku apstrakciju 1960-ih i 70-ih. De Staëlova odvažna i intenzivno živopisna boja u njegovim posljednjim slikama anticipira dosta savremenog slikarstva koje je došlo poslije njega, uključujući pop-art 1960-ih. Milton Avery je također svojom upotrebom boje i svojim zanimanjem za morske i obične pejzaže povezao sa slikarstvom obojenog polja aspekt apstraktnog ekspresionizma kako su ga ispoljili Adolph Gottlieb i Mark Rothko, kao i pouke koje su američki slikari izvukli iz djela Henrija Matissea.
Pop-art
Pop-art u Americi u velikoj je mjeri isprva bio nadahnut djelima Jaspera Johnsa, Larryja Riversa i Roberta Rauschenberga, iako su slike Geralda Murphyja, Stuarta Davisa i Charlesa Demutha tokom 1920-ih i 1930-ih stvorile osnovu za pop-art u Americi.
Robert Rauschenberg i Jasper Johns su sredinom 50-ih u New Yorku stvorili umjetnička djela koja su se isprva činila nastavcima apstraktnog ekspresionističkog slikarstva. Njihova su djela, kao i djela Larryja Riversa, zapravo predstavljala radikalno napuštanje apstraktnog ekspresionizma, naročito upotrebom doslovnih slika i uključivanjem i kombiniranjem materijala iz svakodnevnice u svoja djela. Inovacije Johnsove specifične upotrebe raznih slika i predmeta poput stolica, brojeva, meta, limenki piva i američke zastave; Riversove slike nacrtanih subjekata iz popularne kulture, kao što su George Washington dok je prelazio Delaware i njegova uključenja slika iz reklama, poput kamile sa cigareta Camel i Rauschenbergove iznenađujuće konstrukcije uključivanjem predmeta i slika uzetih iz popularne kulture, gvožđarskih radnji, smetljišta, sa gradskih ulica i taksidermije urodile su radikalnim novim pokretom u američkoj umjetnosti. Taj je pokret to 1963. postao poznat kao pop-art.
Najbolji predstavnici pop-arta su umjetnici: Andy Warhol, Claes Oldenburg, Wayne Thiebaud, James Rosenquist, Jim Dine, Tom Wesselmann i Roy Lichtenstein među ostalima. Lichtenstein je koristio uljane i Magna boje u svojim najpoznatijim djelima, kao što je Djevojka koja se utapa (1963), koja je preuzeta iz vodeće priče DC Comicsa Secret Hearts #83. (Djevojka koja se utapa sada je u zbirci Muzeja moderne umjetnosti u New Yorku. ) Također ima debele granične linije, jake boje i Ben-Day tačke u svrhu predstavljanja pojedinih boja, kao da je stvorena fotografskom reprodukcijom. Lichtenstein bi za svoje djelo rekao: Apstraktni ekspresionisti "stavljali su stvari na platno i odgovarali na ono što su uradili, na pozicije boja i veličine. Moj stil izgleda sasvim drukčije, ali je priroda stavljanja linija u biti ista; moje samo ne izgledaju kaligrafski, kao Pollockove ili Klineove." Pop-art sjedinjuje popularnu i masovnu kulturu sa lijepom umjetnošću, uz to ubacujući humor, ironiju i prepoznatljive likove i sadržaj u mješavinu. Galerija Sidney Janis u oktobru je 1962. izložila Nove realiste (en. The New Realists), što je bila prva velika pop-art grupna izložba u galeriji u gornjem dijelu New Yorka. Sidney Janis je izložio radove u izlogu prodavnice u 57th Street, blizu svoje galerije u 15 E. 57th Street. Ta izložba stvorila je potres u Njujorškoj školi koji je odjeknuo svijetom. Ranije u jesen 1962. historijski važna i revolucionarna izložba pop-arta, Novo slikanje običnih predmeta (en. New Painting of Common Objects), čiji je kurator bio Walter Hopps u Muzeju umjetnosti u Pasadeni, uzdrmala je čitav zapad Sjedinjenih Država. Konzerve Campbellove supe (ponekada zvana 32 konzerve Campbellove supe) naslov je umjetničkog djela Andyja Warhola (vidjeti galeriju) koje je stvoreno 1962. godine. Sastoji se od trideset dva platna, od kojih je svako dimenzija 20 inča visine x 16 inča širine (50,8 x 40,6 cm) i svako se sastoji od slike konzerve Campbellove supe — jedna od svake varijante supe u konzervi koju je ta firma nudila u to vrijeme. Pojedinačne slike stvarane su polumehanizovanim procesom sitotiska, uz upotrebu neslikarskog stila. Potpomogli su uvođenje pop-arta kao velikog umjetničkog pokreta koji se oslanjao na teme iz popularne kulture. Ta djela Andyja Warhola ponavljaju se i stvorena su na neslikarski, komercijalan način.
Ranije u Engleskoj 1956. Lawrence Alloway je koristio pojam pop-art za slike koje su slavile konzumerizam vremena poslije Drugog svjetskog rata. Taj pokret odbacio je apstraktni ekspresionizam i njegov fokus na hermeneutičku i psihološku unutrašnjost zarad umjetnosti koja je prikazivala i često slavila materijalističku, konzumerističku kulturu, reklamiranje i ikonografiju vremena masovne proizvodnje. Rana djela Davida Hockneya, čije su se slike pojavile u Engleskoj tokom 1960-ih, među njima i A Bigger Splash, (pogledati gore) i djela Richarda Hamiltona, Petera Blakea i Eduarda Paolozzija smatraju se iskonskim primjerima tog pokreta. Za to su vrijeme, u donjem dijelu New Yorka, u East Villageu u galerijama Desete ulice umjetnici su formulirali američku verziju pop-arta. Claes Oldenburg je imao svoj izlog, a Zelena galerija u 57. ulici počela je izlagati djela Toma Wesselmanna i Jamesa Rosenquista. Kasnije je Leo Castelli izlagao druge američke umjetnike, uključujući većinu djela Andya Warhola i Roya Lichtensteina i njegovu upotrebu Benday tačaka, tehniku koja se koristila u komercijalnoj reprodukciji i viđala u standardnim stripovima i na slikama kao što je Drowning Girl iz 1963. godine, prikazana u gornjoj galeriji. Postoji veza između radikalnih djela Duchamp i Mana Raya, buntovnih dadaista - sa smislom za humor; i pop umjetnika kao što su Alex Katz (čije se parodije na račun portretne fotografije i prigradskog života mogu vidjeti gore), Claes Oldenburg, Andy Warhol, Roy Lichtenstein i drugi.
Marginalna umjetnost, novi realizam, figurativni pokret zalivske oblasti, neodadaizam, fotorealizam
Tokom 1950-ih i 1960-ih, kako je apstraktno slikarstvo u Americi i Evropi evoluiralo u pokrete kao što su slikarstvo polja boje, postslikovita apstrakcija, Op art, slikarstvo tvrdoga ruba, minimalistička umjetnost, slikarstvo na oblikovanom platnu, lirska apstrakcija i nastavak apstraktnog ekspresionizma. Drugi umjetnici su kao u odgovoru reagovali na to težnjom prema apstrakciji sa marginalnom umjetnošću, kao što se može vidjeti na primjeru Court les rues (Jean Dubuffet, 1962), Fluxusom, neodadaizmom, novim realizmom, fotorealizmom, dopustivši ponovnu pojavu slikovitog izlaganja putem raznih novih konteksta kao što su Pop art, figurativni pokret zalivske oblasti (izvrstan primjer je Diebenkornov Cityscape I,(Landscape No. 1), 1963, ulje na platnu, 60 ¼ x 50 ½ inča, zbirka: Muzej moderne umjetnosti u San Franciscu) i kasnije tokom 1970-ih neoekspresionizam. Figurativni pokret zalivske oblasti, čiji su osnivači bili David Park, Elmer Bischoff, Nathan Oliveira i Richard Diebenkorn, procvjetao je tokom 1950-ih i 1960-ih u Kaliforniji. Međutim, u 20. su vijeku slikari i dalje prakticirali realizam i upotrebu slikovitog izlaganja, slikajući pejzaže i figure sa savremenim subjektima i solidnom tehnikom i jedinstvenom izražajnošću - slikari kao što su Milton Avery, Edward Hopper, Jean Dubuffet, Francis Bacon, Frank Auerbach, Lucian Freud, Philip Pearlstein i drugi. Mlađi slikari koristili su slikovito izlaganje na nove i radikalne načine. Yves Klein, Arman, Martial Raysse, Christo, Niki de Saint Phalle, David Hockney, Alex Katz, Malcolm Morley, Ralph Goings, Audrey Flack, Richard Estes, Chuck Close, Susan Rothenberg, Eric Fischl i Vija Celmins spadaju u nekolicinu istaknutih među njima između 1960-ih i 1980-ih. Fairfield Porter (vidjeti gore) bio je većinom samouk i stvarao reprezentativnu umjetnost usred pokreta apstraktnog ekspresionizma. Njegovi predmeti prevashodno su bili pejzaži, interijeri kuća i portreti porodice, prijatelja i drugih umjetnika, od kojih su mnogi bili povezani sa Njujorškom školom pisaca, uključujući Johna Ashberryja, Franka O'Haru i Jamesa Schuylera. Mnoge njegove slike postavljene su u ili oko porodičnog ljetnikovca na Ostrvu Great Spruce Head, Maine.
Također za vrijeme 1960-ih i 1970-ih postojala je reakcija protiv slikanja. Kritičari poput Douglasa Crimpa posmatrali su djela umjetnika kao što je Ad Reinhardt i obznanili "smrt slikarstva". Umjetnici su počeli praktikovati nove načine stvaranja umjetnosti. Novi pokreti dobili su na istaknutosti, među kojima su: Fluxus, Happening, video umjetnost, umjetnička instalacija, Mail art, situacionisti, konceptualna umjetnost, postminimalizam, Land art, Arte Povera, performans i Body Art, između ostalih.
Neodadaizam je također pokret koji je započeo 1950-ih i 1960-ih i bio povezan sa apstraktnim ekspresionizmom samo putem slikovitog izlaganja. Prikazujući pojavu kombiniranih manufakturiranih predmeta, sa umjetničkim materijalima, udaljavanje od prethodnih konvencija u slikanju, taj trend u umjetnosti predstavljen je djelima Jaspera Johnsa i Roberta Rauschenberga, čiji su "kombajni" iz 1950-ih bili preteče Pop-arta i umjetničke instalacije i upotrebljavali montažu velikih fizičkih predmeta, uključujući plišane životinje, ptice i komercijalnu fotografiju. Robert Rauschenberg, (vidjeti kombajn bez naslova, 1963, gore), Jasper Johns, Larry Rivers, John Chamberlain, Claes Oldenburg, George Segal, Jim Dine i Edward Kienholz, među ostalima, bili su važni pioniri i apstrakcije i pop-arta, izmišljajući nove konvencije stvaranja umjetnosti; učinili su prihvatljivim u ozbiljnim krugovima savremene umjetnosti radikalno uključenje neočekivanih materijala kao dijelova svojih umjetničkih djela.
Geometrijska apstrakcija, Op art, slikarstvo tvrdoga ruba, slikarstvo polja boje, minimalistička umjetnost, novi realizam
Tokom 1960-ih i 1970-ih, apstraktno slikarstvo nastavilo se razvijati u Americi u raznim stilovima. Geometrijska apstrakcija, Op art, slikarstvo tvrdoga ruba, slikarstvo polja boje i minimalističko slikarstvo bili su neki od međusobno isprepletenih smjerova za napredno apstraktno slikarstvo, kao i neki drugi novi pokreti. Morris Louis (vidjeti galeriju) bio je važan pionir u naprednom slikarstvu polja boje, a njegov rad može poslužiti kao most između apstraktnog ekspresionizma, slikarstva polja boje i minimalizma. Dva utjecajna učitelja, Josef Albers i Hans Hofmann, uveli su novu generaciju američkih umjetnika u svoje napredne teorije o boji i prostoru. Josef Albers se najviše pamti po svom radu kao slikara i teoretičara geometrijske apstrakcije. Najpoznatije od svih su stotine slika i tisaka koji sačinjavaju seriju Odavanje pošte kvardatu (eng. Homage to the Square, vidjeti galeriju). U toj rigoroznoj seriji, započetoj 1949. godine, Albers je istraživao hromatske interakcije sa kvadratima u čistim bojama raspoređenim koncentrično na platnu. Albersove teorije o umjetnosti i obrazovanju bile su formativne za iduću generaciju umjetnika. Njegove vlastite slike formiraju temelj i slikarstva tvrdoga ruba i Op arta. Josef Albers, Hans Hofmann, Ilya Bolotowsky, Burgoyne Diller, Victor Vasarely, Bridget Riley, Richard Anuszkiewicz, Frank Stella, Morris Louis, Kenneth Noland, Ellsworth Kelly, John McLaughlin, Barnett Newman, Larry Poons, Ronald Davis, John Hoyland, Larry Zox, Al Held, Mino Argento umjetnici su usko vezani za geometrijsku apstrakciju, Op art, slikarstvo polja boje, a u slučaju Hofmanna i Newmana i apstraktni ekspresionizam. Agnes Martin, Robert Mangold (vidjeti gore), Brice Marden, Jo Baer, Robert Ryman, Richard Tuttle, Neil Williams, David Novros, Paul Mogenson primjeri su umjetnika koji se vezuju za minimalizam i (izuzevši Martina, Baera i Mardena) upotrebom oblikovanog platna, također u periodu koji je započeo u ranim 1960-ima. Mnogi slikari geometrijske apstraktne umjetnosti, minimalisti i slikari tvrdoga ruba odabrali su upotrebu rubova slike u svrhu definiranja oblika slike, umjesto prihvatanja pravougaonog formata. Zapravo, upotreba oblikovanog platna prevashodno se asocira sa slikama iz 1960-ih i 1970-ih koje su bile hladno apstraktne, formalističke, geometrijske, objektivne, racionalističke, čistih linija, drsko oštroga ruba ili minimalističkog karaktera. Galerija Bykert i Galerija Park Place bile su važni izlozi minimalističkog i slikarstva na oblikovanom platnu u New Yorku tokom 1960-ih.
U Muzeju moderne umjetnosti u New Yorku je 1965. održana izložba pod nazivom Odgovorno oko, čiji je kurator bio William C. Seitz. Izložena djela bila su širokog raspona, obuhvaćajući minimalizam Franka Stelle, Op art Larryja Poonsa, djela Alexandera Libermana, zajedno sa majstorima pokreta Op art: Victorom Vasarelyjem, Richardom Anuszkiewiczem, Bridget Riley i drugima. Ta izložba fokusirala se na perceptivne aspekte umjetnosti, koji rezultiraju i iz iluzije pokreta i interakcije veza boja. Op art, također poznat kao optička umjetnost, je stil prisutan u nekim slikama i drugim umjetničkim djelima koja upotrebljavaju optičke iluzije. Op art je također u bliskoj vezi sa geometrijskom apstrakcijom i slikarstvom tvrdoga ruba, iako se za njega ponekada koristi izraz perceptivna apstrakcija. Op art je metod slikanja koji se bavi interakcijom između iluzije i slikarske ravni, između razumijevanja i viđenja. Djela Op arta su asptraktna i mnoga od poznatijih naslikana su samo u crnoj i bijeloj boji. Kada ih posmatrač gleda, on dobija utisak pokreta, skrivenih slika, treperenja i vibracije, uzoraka ili alternativno, bubrenja ili savijanja.
Oblikovano platno, Washingtonska škola boje, apstraktni iluzionizam, lirska apstrakcija
Slikarstvo polja boje jasno je pokazivalo prema novom smjeru u američkom slikarstvu, dalje od apstraktnog ekspresionizma. Slikarstvo polja boje vezano je za postslikarsku apstrakciju, suprematizam, apstraktni ekspresionizam, slikarstvo tvrdoga ruba i lirsku apstrakciju.
Slikarstvo polja boje trudilo se izbaciti suvišnu retoriku iz umjetnosti. Umjetnici kao što su Clyfford Still, Mark Rothko, Hans Hofmann, Morris Louis, Jules Olitski, Kenneth Noland, Helen Frankenthaler, Larry Zox i drugi često su koristili jako reducirane reference na prirodu i slikali su sa vrlo jasno izraženom i psihološkom upotrebom boje. Ti umjetnici generalno su eliminirali prepoznatljivo slikarsko izlaganje. Neki umjetnici upućivali su na prošlu ili savremenu umjetnost, ali slikarstvo polja boje generalno predstavlja apstrakciju kao cilj sam po sebi. Slijedeći taj smjer moderne umjetnosti, umjetnici su htjeli predstaviti svako djelo kao jednu ujedinjenu, kohezivnu, monolitsku sliku. Gene Davis, zajedno sa Kennethom Nolandom, Morrisom Louisom i nekolicinom drugih bio je član Washingtonske škole boje, čiji su slikari počeli stvarati slike polja boje u Washingtonu, D.C. tokom 1950-ih i 1960-ih, Black, Grey, Beat (vidjeti gore) je velika vertikalna slika sa prugama i tipična za rad Genea Davisa.
Frank Stella, Kenneth Noland, Ellsworth Kelly, Barnett Newman, Ronald Davis, Neil Williams, Robert Mangold, Charles Hinman, Richard Tuttle, David Novros i Al Loving primjeri su povezani sa upotrebom oblikovanog platna za vrijeme perioda koji je počeo ranih 1960-ih. Mnogi slikari geometrijske apstrakcije, minimalisti i slikari tvrdoga ruba odabrali su upotrebu rubova slike kako bi definirali oblik slike umjesto prihvatanja pravougaonog formata. Zapravo, upotreba oblikovanog platna prije svega se povezuje sa slikama iz 1960-ih i 1970-ih koje su hladno apstraktne, formalističke, geometrijske, objektivne, racionalističke, čistih linija, drsko oštrih rubova ili minimalističkog karaktera. Od 1960. Frank Stella je stvarao slike aluminijskom i bakarnom bojom i to su njegova prva djela koja je slikao na oblikovanim platnima (platnima oblika koji nije tradicionalni pravougaonik ili kvadrat), često u obliku slova L, N, U ili T. Ona su se kasnije razvila u složenije dizajne, na primjer u seriji Nepravilni poligon (eng. Irregular Polygon (67)). Također za vrijeme 1960-ih, Stella je počeo koristiti širi raspon boja, obično raspoređen u pravim ili zakrivljenim linijama. Kasnije je počeo svoju Seriju uglomjera (eng. Protractor Series (71)), u kojoj su lukovi, ponekada preklapajući, unutar granica kvadrata raspoređeni jedan do drugog, dajući pune i polukrugove naslikane u prstenovima koncentrične boje. Harran II iz 1967. godine primjer je iz Serije uglomjera (prikazan gore). Te slike nazvane su po kružnim gradovima koje je on posjetio na Bliskom Istoku ranije za vrijeme 1960-ih. Platna iz serija Nepravilni poligon i Ulomjer dodatno su proširila koncept oblikovanog platna.
Galerije Andre Emmerich, Leo Castelli, Richard Feigen i Galerija Park Place bile su važna mjesta izlaganja djela slikarstva polja boje, oblikovanog platna i lirske apstrakcije u New Yorku tokom 1960-ih. Postoji veza sa postslikarskom apstrakcijom, koja je reagovala protiv misticizma, hipersubjektivnosti i naglaska na činjenju samog čina slikanja dramatički vidljivim u apstraktnom ekspresionizmu – kao i svečanog prihvatanja ravnog pravougaonika kao gotovo ritualnog preduvjeta za ozbiljno slikanje. Tokom 1960-ih slikarstvo polja boje i minimalizam često su bili usko povezani. Oba pokreta su do ranih 1970-ih postala odlučno raznolika. Još jedan povezan pokret iz kasnih 1960-ih, lirska apstrakcija (izraz kojeg je stvorio Larry Aldrich, osnivač Muzeja savremene umjetnosti Aldrich, Ridgefield Connecticut), obuhvatao je ono što je Aldrich rekao da je vidio u studijima mnogih umjetnika tog vremena. Također je naziv izložbe koja je počela u Muzeju Aldrich i prešla put do Muzeja američke umjetnosti Whitney i drugih muzeja u Sjedinjenim Državama između 1969. i 1971. godine.
Lirska apstrakcija dijeli sličnosti sa slikarstvom polja boje i apstraktnim ekspresionizmom, naročito u slobodnoj upotrebi boje – u teksturi i površini. Direktno crtanje, kaligrafska upotreba linije, efekti četkane, prsnute, uflekane, oprane, sipane i poprskane boje naizgled podsjećaju na efekte koji se mogu naći u apstraktnom ekspresionizmu i slikarstvu polja boje. Međutim, stilovi su primjerno različiti. Ono što ga odvaja od apstraktnog ekspresionizma i akcijskog slikanja 1940-ih i 1950-ih je pristup kompoziciji i drami. Kao što se može vidjeti u akcijskom slikanju, postoji naglasak na potezima četkom, visokoj kompozicijskoj drami, dinamičkoj sastavnoj napetosti. Dok u lirskoj apstrakciji poput one na slici Vrt užitaka (eng. Garden of Delight, gore) Ronnieja Landfielda iz 1971. godine, postoji osjećaj kompozicijske nasumičnosti, cijelog sastava, nedetaljne i opuštene kompozicijske drame i naglaska na procesu, ponavljanju i generalnoj osjećajnosti.
Apstraktni iluzionizam, monohromatizam, minimalizam, postminimalizam
Jedan od prvih umjetnika koji se asociraju sa minimalizam bio je slikar Frank Stella, čije su rane slike "pruga" prikazane na izložbi "16 Amerikanaca" iz 1959. godine, koju je organizirala Dorothy Miller u Muzeju moderne umjetnosti u New Yorku. Širina pruga na slikama sa prugama Franka Stellasa određene su dimenzijama drveta, vidljive kao dubina slike kada se posmatra sa strane, korištene za izgradnju postolja za podržavanje na kojem se platno razapinjalo. Odluke o strukturama na prednjoj površini platna prema tome nisu bile sasvim subjektivne, već predodrećene "datom" osobinom fizičke građe podrške. U katalogu izložbe, primijetio je Carl Andre, "Umjetnost isključuje nepotrebno. Frank Stella smatra neophodnim slikati pruge. Nema ništa drugo na njegovoj slici." Ta reduktivna djela bila su u jakom kontrastu sa onima ispunjenim energijom i naizgled vrlo subjektivnim i emocionalno nabijenim slikama Willema de Kooninga ili Franza Klinea i, u pogledu presedana u prethodnoj generaciji apstraktnih ekspresionista, naginjala su manje gestualnim, često tmurnim slikama kolorističkih polja Barnetta Newmana i Marka Rothka.
Iako je Stella odmah dobio pažnju od izložbe u tom muzeju, umjetnici poput Larrya Poonsa, čiji je rad imao veze sa op umjetnošću sa svojim naglaskom na tačke, ovale i utiske koji su odskakivali na poljima sa bojom, Kennetha Nolanda, Ralpha Humphreya, Roberta Motherwella i Roberta Rymana počeli su istraživati pruge, monohromatske formate i formate tvrdoga ruba od kasnih 1950-ih i 1960-ih.
Zbog težnje u minimalizmu ka isključivanju slikarskog, iluzionističkog i fiktivnog u korist doslovnog, (kako je pokazao Robert Mangold, koji je razumio koncept oblika platna i njegove veze sa predmetnošću) – postojao je pokret udaljen od slikarskih i usmjeren na skulpturalna pitanja. Donald Judd je počeo kao slikar i završio kao stvaratelj predmeta. Njegov prvobitni esej, "Specifični predmeti" (objavljen u Godišnjaku umjetnosti 8, 1965), bio je mjera dokazivanja validnosti teorije za formiranje minimalističke estetike. U tom eseju, Judd je pronašao početnu tačku za novi teritorij za američku umjetnost i istovremeno odbacivanje preostalih naslijeđenih evropskih umjetničkih vrijednosti. Ukazao je na dokaze tog razvoja u djelima niza umjetnika aktivnih u New Yorku u to vrijeme, među kojima su Jasper Johns, Dan Flavin i Lee Bontecou. Od "preliminarne" važnosti za Judda bilo je djelo Georgea Earla Ortmana, koji je konkretizirao i destilirao forme slike u tupe, grube, filozofski nabijene geometrije. Ti Specifični predmeti zauzimali su prostor koji se tada nije mogao udobno smjestiti definicijski kao bilo slika ili skulptura. Da je kategorički identitet takvih predmeta sam bio u pitanju i da su izbjegavali lake poveznice sa otrcanim i pretjerano poznatim konvencijama, bio je dio njihove vrijednosti za Judda.
U mnogo širem i generalnijem smislu, evropski korijeni minimalizma zapravo bi se mogli naći u slikarima geometrijske apstrakcije u Bauhausu, u djelima Pieta Mondriana i ostalih umjetnika koji se povezuju sa pokretom DeStijl, u ruskim konstruktivistima i u djelu rimskog skulptora Constantina Brâncușija. Američki slikari Larry Poons, Ronald Davis, Robert Mangold, Brice Marden i još više ekspresionistički orijentiran slikar poput Cyja Twomblyja pokazuju jasan evropski utjecaj u svojoj čistoj apstrakciji, minimalističkom slikarstvu 60-ih. Poliuretanska djela Ronalda Davisa iz kasnih 1960-ih odaju počast Slomljenoj čaši (en. Broken Glass) Marcela Duchampa. Taj pokret bio je jako kritiziran od strane kritičara i historičara visoke modernističke formalističke umjetnosti. Neki zabrinuti kritičari mislili su da je minimalistička umjetnost predstavljala nerazumijevanje moderne dijalektike slikarstva i skulpture, kako je to definirao kritičar Clement Greenberg, nedvojbeno dominantni američki kritičar slikarstva u periodu koji je prethodio šezdesetima. Kritiku minimalizma najviše vrijednu spomena stvorio je Michael Fried, greenberški kritičar, koji je zamijerao tom radu na osnovu njegove "teatričnosti". U Art and Objecthood (objavljena na Artforumu u junu 1967) izjavio je da se minimalističko umjetničko djelo, a naročito minimalistička skulptura, zasnivalo na angažmanu sa fizikalnošću posmatrača. Tvrdio je da su djela poput onih Roberta Morrisa preobrazila čin posmatranja u jednu vrstu spektakla, u kojem su se vještina čina posmatranja i sudjelovanje gledatelja u djelu razotkrivali. Fried je smatrao to premještanje gledateljevog doživljaja sa estetskog angažmana iznutra na događaj izvan umjetničkog djela kao neuspjeh minimalističke umjetnosti. Friedov samouvjeren esej odmah je izazvan od strane umjetnika Roberta Smithsona u pismu uredniku u oktobarskom izdanju Artforuma. Smithson je izjavio sljedeće: "Čega se Fried najviše plaši je svijesti o tome što on radi—budući da je i on sam, naime, teatričan." U ostale minimalističke umjetnike spadaju: Richard Allen, Walter Darby Bannard, John Hoyland, Larry Bell, Ronald Bladen, Mel Bochner, Norman Carlberg, Erwin Hauer, Dan Flavin, Sol LeWitt, Brice Marden, Agnes Martin, Jo Baer, John McCracken, Paul Mogensen, David Novros, Ad Reinhardt, Fred Sandback, Richard Serra, Tony Smith, Robert Smithson i Anne Truitt.
Ad Reinhardt, zapravo umjetnik generacije apstraktnog ekspresionizma, ali jedan čije su reduktivne, potpuno crne slike naizgled anticipirale minimalizam, reko je sljedeće o vrijednosti reduktivnog pristupa umjetnosti: "Što je više stvari u njemu, što je umjetničko djelo krcatije, to gore. Više je manje. Manje je više. Oko je napast jasnom vidu. Ogoljavanje sebe je bestidno. Umjetnost počinje odstranjivanjem prirode."
I druge važne inovacije u apstraktnom slikarstvu pojavile su se u 60-im i 70-im godinama, karakterizirane monohromatskim slikarstvom i slikarstvom tvrdog ruba nadahnutim od strane Ada Reinhardta, Barnetta Newmana, Miltona Resnicka i Ellswortha Kellyja. Raznoliki umjetnici poput Ala Helda, Larryja Zoxa, Franka Stelle, Larryja Poonsa, Bricea Mardena i drugih istraživali su moć pojednostavljivanja. Konvergencija slikarstva polja boje, minimalističke umjetnosti, slikarstva tvrdoga ruba, lirske apstrakcije i postminimalizma zamaglila je razliku između pokreta koji su postali jasniji u 1980-im i 1990-im. Neoekspresionistički pokret povezan je sa ranijim razvojima u apstraktnom ekspresionizmu, novom dadaizmu, lirskoj apstrakciji i postminimalističkom slikarstvu.
Neoekspresionizam
U kasnim 1960-im, Philip Guston, slikar apstraktnog ekspresionizma, pomogao je u vođenju prelaza sa apstraktnog ekspresionizma na neoekspresionizam u slikarstvu, napustivši takozvanu "čistu apstrakciju" apstraktnog ekspresionizam u korist predstavljanja raznih ličnih simbola i objekata na način sličniji crtanima. Ta djela bila su nadahnjujuća za novu generaciju slikara zainteresovanih za oživljavanje izražajnog slikovitog izlaganja. Njegova slika Slikanje, pušenje, jedenje (eng. Painting, Smoking, Eating) iz 1973. godine, prikazana u galeriji iznad, primjer je Gustonovog konačnog i zaključnog povratka predstavljanju. U kasnim 1970-im i 1980-im, također je došlo do povratka slikarstvu, koji je počeo gotovo istovremeno u Italiji, Njemačkoj, Francuskoj i Britaniji. Ti pokreti nazivali su se transavangarda, Neue Wilde, Figuration Libre, neoekspresionizam, londonska škola, a u kasnim 80-ima i stuckisti. Njihove slike karakterizirali su veliki formati, slobodno izržajno stavljanje oznaka, figuracija, mit i mašta. Sva djela u tom žanru počela su se označavati kao neoekspresionizam. Kritičari su bili podijeljeni u svojim reakcijama. Neki su ga smatrali pokrenutim motivacijom za ostvarivanjem dobiti od strane velikih komercijalnih galerija. Taj tip umjetnosti još uvijek je popularan u 21. vijeku, čak i nakon sloma umjetnosti u kasnim 1980-im. Anselm Kiefer je vodeća ličnost u evropskom neoekspresionizmu do 1980-ih, (vidjeti To the Unknown Painter 1983, u gornjoj galeriji) Kieferove teme proširile su se iz fokusa na ulogu Njemačke u civilizaciji na sudbinu umjetnosti i kulture općenito. Njegov rad postao je skulpturalniji i uključuje ne samo nacionalni identitet i kolektivno sjećanje, već i okultni simbolizam, teologiju i misticizam. Tema svih djela su traume koje doživljavaju čitava društva i kontinuirani preporod i obnavljanje u životu.
Tokom kasnih 1970-ih u Sjedinjenim Državama, slikari koji su počeli raditi sa ojačanim površinama i koji su se vratili slikovitom izlaganju, poput Susan Rothenberg, postali su popularni, naročito u gornjim slikama, kao što je Horse 2 iz 1979. godine. Tokom osamdesetih, američki umjetnici poput Erica Frischla, (vidjeti Bad Boy, 1981, gore), Davida Sallea, Jean-Michela Basquiata, Juliana Schnabela i Keitha Haringa i talijanskih slikara kao što su Mimmo Paladino, Sandro Chia i Enzo Cucchi, među ostalima definirali su ideju neoekspresionizma u Americi.
Neoekspresionizam je bio stil modernog slikarstva koji je postao popularan u kasnim 1970-im i dominirao umjetničkim tržištem do sredine 1980-ih. Razvio se u Evropi kao reakcija protiv konceptualne i minimalističke umjetnosti 60-ih i 70-ih. Neoekspresionisti su se vratili prikazivanju prepoznatljivih predmeta, poput ljudskog tijela (iako ponekada na gotovo apstraktan način), na grub i nasilno emocionalan način koristeći jake boje i banalne harmonije boja. Razni slikari - Philip Guston, Frank Auerbach, Leon Kossoff, Gerhard Richter, A. R. Penck i Georg Baselitz, zajedno sa malo mlađim umjetnicima poput Anselma Kiefera, Erica Fischla, Susan Rothenberg, Francesca Clementa, Damiena Hirsta, Jean-Michel Basquiata, Juliana Schnabela, Keitha Haringa i mnogih drugih - postali su poznati po radu u toj intenzivnoj ekspresionističkoj liniji slikarstva.
Slikarstvo i dalje ima uglednu poziciju u savremenoj umjetnosti. Umjetnost je otvoreno polje koje više nije podijeljeno objektivno-neobjektivnom dihotomijom. Umjetnici mogu postići kritički uspjeh bez obzira na to da li su njihove slike reprezentacijske ili apstraktne. Ono što ima opticaj je sadržaj, istraživanje granica medijuma i odbijanje rekapituliranja djela prošlosti kao krajnjeg cilja.
Alorton, Illinois
Alorton je grad u američkoj saveznoj državi Ilinois.
Zapadno slikarstvo
Savremena umjetnost u 21. vijeku
U 20. i 21. vijeku, pojavom modernističke i postmodernističke umjetničke forme, razlike između onoga što se obično smatra lijepom umjetnošću i niskom umjetnošću počele su blijediti, budući da savremena visoka umjetnost nastavlja izazivati te koncepte miješajući se sa popularnom kulturom.
Na početku 21. vijeka savremeno slikarstvo i savremena umjetnost općenito nastavljaju se na nekoliko bliskih načina, karakteriziranih idejom pluralizma. "Kriza" u slikarstvu i trenutnoj umjetnosti i današnjoj likovnoj kritici izazvana je pluralizmom. Ne postoji koncenzus o predstavničkom stilu sadašnjeg doba, niti on mora postojati. Preovladava stav da sve prolazi; sindrom "sve se dešava", a zbog toga i "ništa se ne dešava"; to stvara estetsku gužvu u saobraćaju bez jakog i jasnog smjera, sa svakom trakom na umjetničkom autoputu popunjenom do punog kapaciteta. Zbog toga, veličanstvena i važna umjetnička djela i dalje se stvaraju u različitim stilovima i estetskim temperamentima, a na tržištu ostaje da odredi njihovu vrijednost.
Izvori
O utjecajima Gutenbergovog štampanja
Donje Đuđance
Prirodni uslovi
Donje Đuđance je smešteno u središnjem delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Štipa, naselje je udaljeno 30 kilometara severozapadno.
Naselje Donje Đuđance se nalazi u istorijskoj oblasti Ovče polje. Selo je smešteno neposredno severno od polja, na zapadnim padinama planine Mangovice. Nadmorska visina naselja je približno 430 metara.
Mesna klima je umereno kontinentalna.
Stanovništvo
Donje Đuđance je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo 174 stanovnika.
Većinsko stanovništvo su etnički Makedonci (99%), a ostalo su Srbi.
Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.
Ojo de Venado, Santiago Xanica
Ojo de Venado je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santiago Xanica.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 68 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 613 m.
Mali Kamen
Mali Kamen je naselje u Općini Krško u istočnoj Sloveniji. Mali Kamen se nalazi u pokrajini Dolenjskoj i statističkoj regiji Donjoposavskoj.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine Mali Kamen je imao 242 stanovnika.
Malafesta, Venezia
Malafesta je naselje u Italiji u provinciji Venecija, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 259 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 8 m.
Topaz
thumb|Bezbojni topaz, Minas Žerais, Brazil Topaz je mineral iz grupe nezosilikata, s kemijskom formulom <tt>Al2[SiO4](F,OH)2</tt>. Kristalizira u rompskom kristalnom sustavu i kristali su mu većinom prizmatični s piramidalnim završetkom, a često je prisutan i bazalni pinakoid. Što su otopine iz kojih kristaliziraju zasićenije, kristali su izduženiji.
Ima savršenu kalavost po plohi {001} pa se s draguljima od topaza i drugim kristalima treba rukovati oprezno, da bi se izbjegli odlamanje po plohama kalavosti. Također, po plohama prizme može se uočiti prutanje. Lom je školjkast do neravan. Topaz ima tvrdoću 8 (i nalazi se na Mohsovoj skali tvrdoće) te specifičnu gustoću 3.4-3.6, no ako je više OH-skupine u sastavu, gustoća će biti manja. Sjaj mu je staklast.
Čisti topaz je proziran, ali većinom ima u sebi nečistoća; tipični topaz je boje bijelog vina ili slamnatožut. Može biti i bijeli, sivi, zeleni, plavi, ružičast ili crvenkastožut te proziran do poluproziran. Kada se zagrije, žuti topaz obično postaje crvenkasto-ružičast. Može ga se i ozračiti, pa kamen postaje svjetliji te plavkastih nijansi. No, moramo imati na umu da kada ga ozračimo, topaz će i sam neko vrijeme zračiti, pa ga prije upotrebe moramo pustiti da se "ohladi".
Prilikom izrade nakita od topaza pomoću pare se nataloži na topazu tanak sloj titanijum oksida, pa se takav topaz prodaje kao mistični topaz.
Nalazišta
Topaz se obično nalazi u silikatnim magmatskim stenama granita i riolita. Obično se kristališe u granitnim pegmatitima ili u šupljinama, koje su ispunjene vazduhom u riolitnoj lavi. Takvi topazi se nalaze na planini Topaz u zapadnoj Juti u SAD. Može da se nađe i sa fluoritom i kasiteritom. Nalazišta topaza su u sledećim mestima: Najveći topaz nađen je u Brazilu 1984. i nazvan je "El-Dorado". Težio je 6,2 kilograma i nalazi se u britanskoj kraljevskoj kolekciji.
Etimologija i istorijska i mitska upotreba
Ime topaz dolazi od grčke reči topazios, što znači tražiti, a to je bilo ime ostrva u Crvenom moru, kojega je bilo teško naći i gde se kopao žuti kamen u antička vremena. Sam topaz bio je nepoznat u antička vremena. U srednjem veku ime topaz se koristilo kao oznaka za žute dragulje.
Omar Gooding
Omar M. Gooding (19. oktobar 1976 -), also known by his stage name Big O, je američki stand-up komičar, glumac i reper. Najpoznatije su mu uloge Ordell u TV-seriji Deadwood i bolničar Tuck Brody u TV-seriji Miami Medical.
Oscarom nagrađeni glumac Cuba Gooding, Jr. je njegov stariji brat.
Biblis
Biblis je opština u njemačkoj saveznoj državi Hesen. Jedno je od 22 opštinska središta okruga Bergštrase. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 8.822 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 6431003.