cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Merkantilizam
Politika
Merkantilizam je također davao podstrijek nasilju u Evropi 17. i 18. vijeka. Otkad se nivo svjetske trgovine smatrao nepromjenjivim, slijedilo je, da je jedini način da se poveća trgovina države taj, da se uzme od drugih. Niz ratova, posebno Englesko-Holandski ratovi i Francusko-Holandski ratovi, se direktno mogu povezati sa merkantilističkim teorijama. Beskrajno ratovanje ovog perioda je podržavalo merkantilizam u smislu da je bio viđen kao osnovna komponenta vojnog uspjeha. Također je davao podstrek imperializmu ove ere, jer je svaka nacija, koja je to mogla, pokušavala zauzeti kolonije koje bi bile izvori sirovina i ekskluzivna tržišta. Tokom merkantilističkog perioda evropska sila se raširila oko globusa. Kao i u domaćoj ekonomiji ova ekspanzija je često vođena pod patronažom kompanija, koje su posjedovale monopole garantovane od strane države u nekim dijelovima svijeta, kao što su Holandska Istočno-Indijska kompanija ili Hudson's Bay kompanija.
Kritike
Brojni naučnici su našli nedostatke merkantilizma mnogo prije nego što je Adam Smith razvio ideologiju koja bi ga u potpunosti mogla zamijeniti. Kritičari kao što su Dudley North, John Locke, i David Hume podrovali su veliki dio merkantilizma i on je stalno gubio naklonost tokom osamnaestog vijeka. Merkantilisti nisu uspjeli da razumiju ideje komparativne prednosti (iako je ovu ideju 1817. godine u potpunosti razradio David Ricardo) i dobiti od trgovine. Na primjer, Portugal je bio mnogo efikasniji proizvođač vina od Engleske, dok je u Engleskoj proizvodnja odjeće bila relativno jeftinija. Dakle kada bi se Portugal specijalizirao u proizvodnji vina a Engleska u proizvodnji odjeće, obje države bi se poboljšale kada bi trgovale. U modernoj ekonomskoj teoriji trgovina nije igra sa sumom nula konkurencije koja uništava, jer obje strane mogu imati koristi. Nametanjem merkantilističkih restrikcija na uvoz i carinskih dadžbina, obje nacije su na kraju bile siromašnije.
David Hume je napomenuo nemogućnost merkantilističkog cilja konstantnog pozitivnog platnog bilansa. Kada bi zlatne poluge otišle u jednu zemlju, ponuda bi se povećala a vrijednost poluga u toj državi bi stalno opadala u odnosu na druga dobra. Obratno, u državi koja izvozi poluge, cijene bi lagano padale. Naposljetku više ne bi bilo troškovno efektivno izvoziti dobra iz zemlje sa visokim cijenama u zemlju sa niskim cijenama i platni bilans bi se vratio u staro stanje. Merkantilisti su ovo u osnovi pogrešno protumačili, jer su dugo smatrali da povećanje ponude novca jednostavno znači da je svako postao bogatiji.
Značaj koji se pridavao polugama je također bio centralna meta, čak iako su mnogi merkantilisti sami počeli manje da naglašavaju važnost zlata i srebra. Adam Smith je naglasio da su poluge zapravo isto što i svaka druga roba i nije postojao razlog da se posebno tretiraju. Zlato nije bilo ništa više od žutog metala koje je bilo vrijedno samo zato što ga nije postojalo mnogo.
Prva škola koja je u potpunosti odbacila merkantilizam su bili francuski fiziokrati. Njihove teorije su također imale nekoliko problema i zamjena za merkantilizam nije uslijedila sve dok Adam Smith nije objavio Bogatstvo naroda 1776. godine. Ova knjiga skicira osnove onoga što je danas poznato kao klasična ekonomija. Smith je upotrijebio znatan dio knjige raspravljajući merkantilističke argumente, iako su to često pojednostavljene ili preuveličane verzije merkantilističke misli.
Naučnici su također podjeljeni oko uzroka kraja merkantilizma. Oni koji vjeruju da je njihova teorija jednostavno bila pogrešna, smatraju da je njihova zamjena bila nezaustavljiva čim su otkrivene tačnije Smithove ideje. Oni koji su smatrali da je merkantilizam tragao za profitom, smatraju da je došao do kraja onda kad su se pojavila velika pomjeranja moći. U Britaniji je merkantilizam nestao kada je Parlament dobio monarhovu moć da garantuje monopole. Dok su bogati kapitalisti koji su kontrolisali donji dom parlamenta profitirali iz ovih monopola, Parlamentu je bilo teško da ih implementira zbog velikih troškova grupnog odlučivanja.
Merkantilističke regulacije su stalno uklanjane u Britaniji tokom osamnaestog vijeka, a tokom 19. vijeka britanska vlada je u potpunosti prihvatila slobodnu trgovinu i Smithovu laissez-faire ekonomiju. Na kontinentu je proces bio nešto drugačiji. U Francuskoj je ekonomska kontrola ostala u rukama kraljevske obitelji i merkantilizam se nastavio do Francuske revolucije. U Njemačkoj merkantilizam je ostao važna ideologija u devetnaestom i ranom dvadesetom vijeku, kada je najvažnija bila historijska škola ekonomije.
Naslijeđe
Na engleskom govornom području Adam Smithovo krajnje odbijanje merkantilizma je prihvaćeno bez pitanja, ali u 20. vijeku je većina ekonomista prihvatila da su na nekim područjima merkantilisti bili u pravu. Najpoznatiji od njih, ekonomist John Maynard Keynes je eksplicitno podržavao neka od načela merkantilizma. Adam Smith ih je odbijao fokusirajući se na ponudu novca, smatrajući da su dobra, stanovništvo i institucije stvarni uzroci prosperiteta. Keynes je smatrao da ponuda novca, platni bilans i kamatne stope imaju veliki značaj za ekonomiju. Ovi pogledi su kasnije postali osnova monetarizma, jedne od najvažnijih modernih ekonomskih škola.
Adam Smith je odbio merkantilistički pogled na proizvodnju, smatrajući da je potrošnja jedini način putem kojeg ekonomija raste. Keynes je tvrdio da je ohrabrivanje proizvodnje isto važno kao i potrošnja. Keynes je također napomenuo da je u ranom modernom periodu fokusiranje na ponude poluga bilo razumno. U prethodnoj eri papirnog novca, povećanje količine poluga je bio jedini način povećanja ponude novca. Keynes i drugi ekonomisti tog perioda su također spoznali da je platni bilans važno pitanje, a od 1930-tih godina sve države su izbliza posmatrale utjecanje i isticanje kapitala i većina ekonimista se slaže oko toga da je poželjan pozitivan platni bilans. Keynes je također prihvatio osnovnu ideju merkantilizma da je intervencija vlade u ekonomiji neophodna. Dok su Keynesove ekonomske teorije imale glavni uticaj, samo nekoličina je prihvatila njegove pokušaje da ponovno uvede riječ merkantilizam. Danas ta riječ ostaje pejorativan pojam, koji je često korišten za napade na razne oblike protekcionizma. Sličnosti između kejnzijanizma, te ideja njegovih nasljednika, i merkantilizma dovelo je neke kritičare do toga da ga nekad zovu neomerkantilizam. Neki drugi sistemi koji kopiraju neke merkantilističke politike, kao što je japanski ekonomski sistem, se također nekad nazivaju neomerkantilističkim.
Specijalni uvjeti protekcionističke merkantilističke politike su također imali važan i pozitivan uticaj na državu koja ih je uvela. Sam Adam Smith, na primjer, je uzdizao Navigacione Akte jer su oni uveliko proširili britansku trgovačku flotu i igrali centralnu ulogu u pretvaranju Britanije u pomorsku i ekenomsku super silu, koja je ona bila nekoliko vijekova. Neki ekonomisti svakako smatraju da zaštita mladih industrija, uzrokujući kratkoročne štete, može biti od koristi dugoročno.
Wörthsee
Vertze je opština u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 14 opštinskih središta okruga Štarnberg. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 4.695 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9188145.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Štarnberg Vertze se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Štarnberg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 560–620 metara. Površina opštine iznosi 20,4 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 4.695 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 230 stanovnika/km².
Zetska banovina
thumb|300px|Zetska banovina 1931. godine. Zetska banovina je bila banovina (pokrajina, regija) u Kraljevini Jugoslaviji od 1929. do 1941. godine. Ova banovina se u većem dijelu nalazila na području današnje Crne Gore, dok su manji dijelovi pripadali današnjoj Srbiji, Kosovu, Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini. Dobila je ime po rijeci Zeti, koje je bilo u upotrebi i u srednjem vijeku i odnosilo se na današnju Crnu Goru. Administrativno središte Zetske banovine je bilo Cetinje.
1939. godine, dominantno hrvatska područja Zetske banovine od Boke Kotorske do Pelješca, uključujući i Dubrovnik, su pripojena Hrvatskoj banovini.
1941. godine, u Drugom svjetskom ratu, Sile osovine su okupirale Zetsku banovinu. Nekoliko manjih područja oko Boke Kotorske su aneksirana od strane fašističke Italije, dok je ostatak postao dio okupacione zone Italije u Crnoj Gori i Albaniji. Istočna područja su postala dio okupacione zone nacističke Njemačke u Srbiji, dok su zapadna područja pripojena Nezavisnoj Državi Hrvatskoj.
Polibije
Polibije (grčki, latinski: Polybius, cca. 203. pne. - 120. pne.) bio je starogrčki historičar poznat po djelu Historije koje se smatra jednim od najvrijednijih izvora za zbivanja na Mediteranu u periodu od 220. pne. do 146. pne. Također je poznat po tome što je među prvima formulirao ideje o ravnoteži vlasti, koje su kasnije poslužile kao temelj Montesquieuovog Duha zakona i američkog Ustava.
Biografija
Polibije je rođen oko 203. godine pne. u Megalopolisu u Arkadiji. Likortas, njegov otac, bio je zemljoposjednik, važan političar i član vladajuće klase. Zahvaljujući svom ocu Polibije je još od svojih mlađih dana imao direktna iskustva i detaljan uvid u vojna i politička pitanja. Polibije je imao i sklonost ka jahanju i lovu, vještinama koje su mu pomogle nakon što su ga zarobili Rimljani. 182. godine pne. Polibije je bio izabran za nosioca urne sa posmrtnim ostacima Filipomena. Ovo je bila posebna čast jer je Filipomen bio jedan od najeminentnijih Ahajskih vojskovođa i političara svog vremena. Oko 170. godine pne. Polibije je izabran za hiparha – komandanta konjice. Ovo je bilo prestižna titula koja je otvarala vrata daljem napredovanju u karijeri. Svoju ranu političku karijeru Polibije je uglavnom posvetio radu na održavanju nezavisnoti Ahajskog saveza (konfederacija grčkih gradova na teritoriji sjeverne obale Peloponeza).
Burne godine
Polibijev otac Likortas bio je najglasniji zagovornik politike neutralnosti u vrijeme rata između Rimljana i Perzeja Makedonskog. To je izazvalo snažnu sumnju kod Rimljana koji su zato Polibija i još hiljadu Ahajskih plemića 168. godine pne. odveli u Rim kao taoce. Polibije je bio talac Rima punih 17 godina, no zahvaljujući svom visokom obrazovanju i kulturi bio je dobrodošao kod mnogih velikodostojnika. Emilijus Paulus mu je čak povjerio svoje sinove kao učenike. Kao bivši tutor Scipiona Emilijanusa, Polibije je ostao s njim u veoma srdačnom prijateljstvu i njegov savjetnik u pobjedi nad Kartaginjanima u 3. punskom ratu. Scipion mlađi je razorio Kartagu 146. godine pne. a ahajski taoci su pošteni na slobodu nešto ranije, 150. godine p.n.e, i tada je i Polibije dobio priliku da se vrati kući. No, već slijedeće godine Polibije ponovo odlazi svom prijatelju u Afriku tako da je čak bio u prilici biti na licu mjesta kada je Kartaga osvojena što je i opisao. Vjerovatno je da je Polibije nakon razaranja Kartage nastavio svoje putešestvije do afričke obale Atlantika i Španije.
Nakon razaranja rimskog Korinta, Polibije se ipak vraća u Grčku gdje pokušava ublažiti trenutno loše stanje uz pomoć svojih rimskih poznanstava i uticaja. Tako je i dobio težak zadatak organizovanja nove vlasti u Grčkim gradovima. Na ovoj dužnosti Polibije je postigao veliki uspjeh i zaslužio veliko priznanje za svoje napore; Ahajci su mu podigli spomenike u Tegei, Palantiumu, Mantineji i Likosuri sa natpisom: “Za Grčku nikada ne bi bilo tuge da je samo poslušala Polibija u svim stvarima, al' ipak i sad u tuzi Grčka nađe utjehu baš u Polibiju." a u Megalopolisu: “on je obišao sva mora i sve zemlje, bio je saveznik rimljanima i ugasio njihov bijes protiv Grčke."
Polibijeva putovanja
thumb|Rekonstrukcija zida Numancije
Naredni period Polibije je izgleda proveo u Rimu gdje se posvetio radu na svojem historijskom djelu a povremeno je išao na duga putovanja po mediteranskim zemljama gdje je iz prve ruke sakupljao historijsku građu. Polibije je razgovarao i sa brojnim veteranima koji su mu pomogli u razjašnjenju događaja o kojima je pisao a imao je i pristup arhivskoj građi. Ostatak Polibijevog života nam nije poznat; moguće je da je putovao sa Scipionom do Španije i bio njegov vojni savjetnik tokom rata protiv Numancije (Ovaj grad na Iberijskom poluostrvu i njegovi stanovnici pružili su herojski otpor Rimljanima, bila im je draža smrt nego ropstvo pod Rimom. Iako opkoljen i mučen glađu, grad se nije predavao. Kada je Scipion Emilijan napokon ušao uovaj grad 133. godine pne. zatekao je stravičan prizor: Numantinci su izvršili masovno samoubistvo.) Polibijevi zapisi o ovom događaju su nažalost izgubljeni. (Kasnije je Migel de Servantes Saavedra opisao ovaj rat u svojoj tragediji Opsada Numancije /El cerco de Numancia/). Pri kraju života, Polibije se napokon skrasio u Grčkoj gdje još i danas postoje mnogi natpisi sa njegovim imenom i statue sa njegovim likom.
Polibije historičar
Prvih pet tomova Historija su sačuvani u potpunosti, tu je i veći dio šestog a nažalost samo fragmenti ostalih tomova. Prva dva toma opisuju događaje na području Mediterana od Galske opsade i pljačke Rima 390. godine pne. pa sve do Prvog Punskog rata, s fokusom na uspon rimske hegemonije. U prvim dijelovima Historija Polibije jasno pokazuje namjeru da objasni kako je i zašto Rim u razdoblju od nepune 53 godine postao dominantna sila u cijelom tada poznatom civiliziranom svijetu.
thumb|120px|Tit Livije
Oko stotinu godina nakon Polibija, rimski historičar Livije (59. pne.-17. godine) se u svojim djelima uveliko oslanjao na Polibijeve radove. Smatra se da je Polibije bio prvi historičar koji je pokušao predstaviti historiju kao slijed događaja potaknutih određenim uzrocima i sa odgovarajućim posljedicama. Polibije je bio veoma pažljiv i kritičan istraživač koji se oslanjao na sopstvena iskustva i svjedočenja direktnih učesnika u historijskim događajima.
Primorska banovina
thumb|250px|[[Banovine Kraljevine Jugoslavije]]
Primorska banovina je bila banovina (pokrajina, regija) Kraljevine Jugoslavije od 1929. do 1939. godine. Ova banovina se nalazila na većem području Dalamcije, odnosno današnje Hrvatske i Bosne i Hercegovine. Administrativni centar Primorske banovine je bio Split. Banovina je dobila ime po tome što cijelom svojom zapadnom granicom otvorena ka Jadranskom moru, odnosno, bila je najveća primorska banovina.
Lübeck
Libek je grad u nemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Sa 213.983. stanovnika (2005) drugi je grad po broju stanovnika u Šlezvig-Holštajnu. Nekoliko vekova bio je glavni grad Hanzeatskog saveza. Zbog gotičke katedrale nalazi se na Uneskovom spisku svetske baštine. Najveća je nemačka luka na Baltičkom moru. Stari deo grada okružen je rekom Trav. Laba-Libek kanal povezuje reku Trav sa Labom.
Istorija
Područje oko Libeka nastanjeno je još od poslednjeg ledenog doba. U tom području nađeno je nekoliko neolitskuh dolmena. Sloveni su počeli da se doseljavaju u istočni Holštajn oko 700. U tom području je tada već bilo mnogo germanskog stanovništva. Do početka 9. veka Karlo Veliki uspeo je da potisne Saksonce, koji su se suprostavljali pokrštavanju. Karlo Veliki tu naseljava saveznike Obotrite. U 10. veku to su postala najznačajnije naselja Obotrita. Osnovali su naselja 6 kilometara severno od današnjeg Libeka. Paganski Sloveni sa Rigena spalili su obotritska naselja 1128. Moderni Libek osnovao je 1143. kao nemačko naselje grof od Šauenburga i Holštajna Adolf Drugi. Izgradio je novi zamak, koji se prvi put spominje 1147. Adolf je 1158. predao zamak Henriku Lavu. Posle Henrikova pada 1181. Libek je postao carski grad osam godina. Car Fridrih Barbarosa predao je Libek vladajućem veću od dvadeset članova, a tako je ostalo do 19. veka. Većem grada su vekovima dominirali trgovci, tako da su politikom Libeka vekovima dominirali trgovački interesi. Grad i zamak su menjalili vlasnike. Do 1192. bio je deo vojvodstva Saksonije, grofovije Holštajn do 1217. i deo Danske do 1227.
Oko 1200. luka je postala glavna tačka odlaska kolonista na baltičke teritorije, koje je osvojio Tevtonski red. Car Fridrih II je grad proglasio slobodnim carskim gradom. Tako je nastao Slobodni grad Libek. U 14. veku Libek je postao najveći i najmoćniji član srednjovekovne trgovačke organizacije Hanze. Car Karlo IV je 1375. proglasio Libek uz Veneciju, Rim, Pizu i Firencu jednim od 5 „slavnih gradova carstva“. Postojalo je nekoliko sukoba oko trgovačkih povlastica Libeka i Hanze protiv Danske. Libek i Hanza su pobedili 1435. i 1512. Libek je izgubio kad se umešao u građanski rat, koji je trajao u Danskoj od 1534. do 1536. Libek je postao član Šmalkadskog saveza. Posle toga poraza moć Libeka je lagano opadala. U Tridesetogodišnjem ratu Libek je uspeo da ostane neutralan, ali razaranja izazvana dekadama rata i nova transatlantska orijentacija prouzrokovali su da Hanza i Libek izgube značaj. Kada je Hanza službeno raspušteana 1669. Libek je ostao značajan trgovački grad na Baltičkom moru.
Za vreme rata pete koalicije protiv Napoleona, vojska od maršala Bernadota okupirala je neutralni Libek posle bitke protiv Blihera 6. novembra 1806. Zbog kontinentalnog sistema blokade, trgovina je opadala. Od 1811. do 1813. Libek je bio formalno anektiran Francuskoj, sve do Bečkog kongresa 1815. Za vreme Drugog svetskog rata Libek je bio prvi grad U Nemačkoj koga je napala engleska avijacija. U napadu 28. marta 1942. stvorila se vatrena oluja, koja je teško oštetila istorijski centar i uništila tri značajne crkve. Britanski bombarderi bacili su na Lübeck 300 tona bombi i za samo 32 sata ovaj se grad pretvorio u veliki kotao. Pet od sedam tornjeva bilo je teško oštećeno i svaka peta stambena kuća pretvorena je u pepeo. Pri kraju rata desio se teški incident, kada su saveznički bombarderi potopili tri broda puna logoraša iz konclogora. Ubijeno je 7.000 zatočenika. U grad je nakon 1945. došlo mnogo izbeglica iz istočnih delova Nemačke. Libek je bio na nemačko-nemačkoj granici u periodu Hladnog rata. Libek je restaurisao istorijski centar, koji je došao na Uneskov spisak svetske baštine.
Građevine
mini|180p|l|Katedrala u Libeku Celi stari grad je imao srednjovekovni izgled zbog starih zgrada i uskih uličica. U grad se nekad ulazilo na četiri gradske kapije, od kojih su danas ostale dve; Holstentor i Burgtor. Stari gradski centar ima sedam crkvi. Najstarije su Libečka katedrala i crkva Svete Marije, obe iz 13. i 14. veka. Druge značajne zgrade su:
Razno
Libek je poznat po industriji marcipana. Po lokalnoj legendi marcipan je najpre napravljen u Libeku za vreme ili opsade grada ili gladnih godina. Po toj priči u gradu nije ostalo ništa sem badema i šećera, pa je tako napravljen marcipan.
Geografija
mini|250p|l|Libek u Šlesvig-Holštajnu Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 13 metara. Površina opštine iznosi 214,2 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 210.892 stanovnika. Prosečna gustina stanovništva iznosi 985 stanovnika/km². Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1003000, NUTS (DEFO3) i LOCODE (DE LBC) kod.
2570 Porphyro
Ekscentricitet orbite iznosi 0,105, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 16,233 stepeni, a orbitalni period iznosi 1681,196 dana (4,602 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 12,20 a geometrijski albedo 0,029.
Asteroid je otkriven 6. avgusta 1980. godine.
Tetrazolijum hlorid
Tetrazolijum hlorid je organsko jedinjenje, koje sadrži 1 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 106,514 Da.
Ćetojevići
Ćetojevići su naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Laktaši koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 241 stanovnika.
Apries
Apries (Απριης) je ime koje su Herodot (ii. 161) i Diodor (i. 68) koristili za staroegipatskog vladara po imenu Wahibre Haibre, Ουαφρης (Faraon-Hophra), koji je vladao od 589. pne. - 570. pne. odnosno u doba XXVI dinastije. Također je poznat kao Waphres u Manethoovim zapisima,
Apries je prijestolje naslijedio od svog oca Psametiha II, a zajedno s njim i nastojanje da se Egipat nametne kao dominatna sila na Levantu. U tu je svrhu sklopio savez s judejskim kraljem Zedekijom te mu pokušao pomoći u ustanku protiv babilonskog kralja Nabukodonosora. Kada je Nabukodonosor opsjeo Jeruzalem, Apries je poslao vojsku u Palestinu, ali su nju Palestinci razbili, te je Jeruzalem osvojen, a s njim nestala i judejska država,
Apriesova kći Neithiti (grčki Neitetis) se dva puta udala za perzijske careve - Kira Velikog i njegovog posinka Kambiza II.
Gornji Velemerić
Gornji Velemerić je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Barilović, Karlovačka županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 109 stanovnika te 35 obiteljskih kućanstava.
2572 Annschnell
2572 Annschnell je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,391 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 13,4.
San Diego County, California
je okrug u američkoj saveznoj državi Kalifornija.
Malaga
Malaga je posle Sevilje drugi po veličini grad autonomne pokrajine Andaluzije i glavni grad provincije Malaga. Malaga je peti grad u Španiji po broju stanovnika.
Nalazi se na krajnjem zapadu Mediterana na nešto više od 100 kilometara od Gibraltara. Demografski, Malaga je najgušće naseljen grad Coste del Sol. Okružena je planinskim vencima, a dve reke, Guadalmendina i Guadalhorce, prolaze kroz grad i ulivaju se u Mediteransko more.
Istorija
Teritorija današnje Malage i okoline je bila naseljena još u praistoriji, što dokazuju arheološki ostaci kao što su dolmeni iz Antekere, pećine kao što je Pileta, Nerha itd.
Stari vek
Grad Malagu su osnovali feničanski moreplovci u 8. veku pre nove ere, mada postoje indicije o postojanju iberskog naselja. Feničani osnivaju koloniju Malaka na ušću reke Guadalhorce u more. Feničanski period je trajao od 770. do 550. godine p.n.e. Nabukodonosor osvaja feničanske teritorije oko 570. godine, te Malaga prelazi u ruke Kartaginjana.
U 3. veku p.n.e, sa Punskim ratovima, cela teritorija Iberijskog poluostrva, pa i Malaga, prelaze u ruke Rimljana. Pod rimskom vlašću, Malaga će napredovati ekonomski i kulturno. Flavijevska dinastija započinje izgradnju luke Malage, sa Avgustom na vlasti se gradi Rimski teatar, a car Tit Vespazijan, koji je pripadao Flavijevskoj dinastiji, će dodeliti Malagi privilegije rimske opštine.
Oko 411. godine, germanska plemena pustoše obale Malage. Justinijan pokušava da obnovi Rimsko carstvo, te u tom naporu, osvaja između ostalih, i teritoriju Malage, ali će je napustiti 623. godine zbog nadiranja Vizigota.
Arapska dominacija
Godine 711. poluostrvo započinje dugačak period muslimanske dominacije.
Godine 1089. taife, arapske kraljevine, pozvale su pleme Almoravida da reše rivalstvo, međutim, Almoravidi otimaju vlast muslimanskim vladarima i ostaju u Malagi do 1143. godine.
Novi vek
Fernando Katolički osvaja grad i proteruje Maure 1487. godine. Više od 15.000 afričkih ratnika je bilo utvrđeno u Tvrđavi Hibralfaro koji su srčano branili grad od hrišćanskih napada. Među osvajačima bio je i pesnik Garcilaso de la Vega. Bitka je bila teška i otpor je bio veliki, tako da su represalije pobednika nad pobeđenima bile velike. Ostalo je samo 40 porodica, a ostatak stanovništva je bio deportovan ili prodat u roblje.
Sa izgradnjom Katedrale počinje se 1528. godine, a 1541. godine radovi su zaustavljeni. Godine 1549 dolazi novi arhitekta Dijego de Vergara koji je radio na Katedrali do svoje smrti. Radove je nastavio njegov sin. Godine 1588, iako još nezavršena, Katedrala je bila svečano puštena u rad.
Malaga na dalje nije imala veliki značaj osim svog strateškog položaja - blizine sa Gibraltarom i severom Afrike. Hrišćani nisu menjali sistem odbrane koji su ostavili Arapi, nego su ga samo ojačali i utvrdili.
Od 16. do 18. veka uprkos epidemijama, zemljotresima, poplavama i nasilnim regrutacijama, stanovništvo je poraslo sa 3.616 na 4.296 porodica.
18. i 19. vek
Tokom Napoleonove invazije na Španiju Malaga je bila pod Francuzima tokom dve godine (1810—1812). Godine 1831. Hose Marija Torihos sa još 50 liberala je podigao bunu protiv apsolutizma Fernanda VII. Na trgu Plaza de la Mersed, postoji spomenik posvećen ovim ustanicima.
Maud, Texas
Maud je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.056 stanovnika.
Bucéels
Bisel je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Donja Normandija, u departmanu Kalvados koja pripada prefekturi Baje.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 353 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 72 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 4,84 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 150 metara (maksimalnoj 96 m, a minimalnoj 42 m).
Dinko Šakić
Dinko Šakić (Studenci kraj Imotskog, 8.9. 1921. - Zagreb, 20. srpnja 2008.) je bio zapovjednik koncentracijskih logora Jasenovac i Stara Gradiška osuđen zbog ratnih zločina.
Životopis
Dinko se oženio Nadom Luburić, polusestrom ustaškog pukovnika Vjekoslava Luburića, voditelja UNS-ova III ureda kojem je nadležnost bila organizacija logora, uprava i njihovo osiguranje. Zahvaljujući rodbinskim vezama s Luburićem, započeo je brz uspon po ustaškoj hijerarijskoj lestvici.
U veljači 1942. postao je ustaški zastavnik odbrambenom zdrugu u Jasenovcu. Krajem 1942. postavljen je za šefa opšteg odseka - šef ureda koncentracionog logora Jasenovac. Polovicom 1943. napredovao je u ustaškog poručnika i postao časnik u zapovjedništvu logora Jasenovac.
Nakon što je unaprijeđen u ustaškog natporučnika u travnju 1944. postavljen je za zapovjednika koncentracionog logora Jasenovac. Na toj dužnosti ostao je sve do 1. prosinca 1944.
Malaga
18. i 19. vek
Malaga je bila centar više ustanaka u toku 19. veka koji su se dizali protiv apsolutizma i u korist liberlanijeg režima.
Devetina
Devetina je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Laktaši koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 479 stanovnika.
Dinko Šakić
Životopis
Nakon rata, Šakić zajedno sa suprugom bježi u Argentinu, gdje je u registar državljana upisan pod brojem 4.009.804 kao LJubomir Šakić Bilanović. Godine 1947. u Rosariju je otvorio malu tvornicu tekstila. Supruga Nada rodila mu je troje djece, kojima je krsni kum bio Ante Pavelić.
U Argentini postaje vatreni peronista, i kada je Juan Peron smijenjen s vlasti 1956. godine odlazi u Španjolsku, gdje je bio najbliži saradnik Vjekoslava Luburića. U Argentinu se vraća tri godine kasnije i s porodicom nastanjuje u San Justu. Poslije će se, zbog bolešljive supruge, preseliti u ljetovalište Santa Teresita.
Malaga
20. vek
Na kraju 19. veka, Malaga prolazi kroz ekonomsku krizu koja se produžuje i na prve decenije 20. veka. Ovaj period se odlikuje vladavinom lokalnih moćnika (kasikizmo), zaostalošću i velikim procentom nepismenosti. U ovom kontekstu, nastaje republikanizam male buržoazije i radnički pokret, naročito u urbanom jezgru. Malaga doživljava znatne promene - uvode se prvi tramvaji i puštena je u rad hidroelektrana Čoro.
Dinko Šakić
Životopis
Godine 1995, prilikom posjete predsjednika Republike Hrvatske Franje Tuđmana hrvatskim iseljenicima u Argentini, novinarka Aleksa Crnjaković napravila je intervju s Dinkom Šakićem. On se tada prvi put hrvatskoj javnosti pohvalio svojim djelima, izjavivši kako bi sve to, ako treba, uradio i opet. Istom prilikom susreo se i sa predsjednikom Tuđmanom, s kojim se (kako tvrdi njegova supruga Nada - danas Esperanza) zadržao u razgovoru gotovo 45 minuta, uz zajedničku fotografiju.
Malaga
20. vek
Prvi svetski rat je doneo izvesno ekonomsko poboljšanje, međutim, klasni odnosi su se još više zategli. Emigracija je opala, a povećala se imigracija u grad. Kraj Prvog svetskog rata je međutim, doneo novu ekonomsku krizu, i tenzije između poslodavaca i radnika sve više rastu. 1918. godine Malagu je zadesila epidemija gripa koja je najviše žrtava odnela među siromašnim, radničkim slojem stanovništva. Socijalizam se od dvadesetih godina ustoličava u celoj provinciji, a ponajviše u samom gradu Malagi.
Gornji Skrad
Gornji Skrad je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Krnjak, Karlovačka županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 37 stanovnika te 11 obiteljskih kućanstava.
Malaga
20. vek
Nakon Španskog građanskog rata, Malaga je bila potpuno uništena ratom. Između 1941. i 1943. Malaga je doživela epidemiju tifusa u kojoj su najviše stradali muškarci između 39 i 59 godina.
Dinko Šakić
Životopis
Tri godine kasnije (1998.) istražiteljima centra Simon Wiesenthal zapeo je za oko Šakićev intervju argentinskom Kanalu 13, u kojem su ga novinari na prijevaru - tražeći razgovor o svjetskom nogometnom prvenstvu na kojemu Argentina igra s Hrvatskom - navukli na temu Jasenovca. Nedugo potom Dinka Šakića argentinska policija lišila je slobode. Redovnim letom njemačke avio kompanije Lufthansa 18. lipnja 1998. godine Šakić je iz Buenos Airesa u pratnji agenata Interpola doputovao u Frankfurt. Potom je avionom Croatia Airlinesa prebačen u Zagreb. Smješten je u zagrebačkom zatvoru Remetinec. Već sutradan u Istražnom centru zagrebačkog Županijskog suda održano je prvo ročište, na kome se Dinko Šakić branio šutnjom.
Malaga
20. vek
Od pedesetih godina u ekonomiji Malage postoji dualizam - napredni i moderan sektor turizma, i tradicionalni reakcionarni sektor poljoprivrede i seoski svet. Ovaj dualizam rezultira u neravnopravnom razvoju grada koji traje do Frankove smrti.
Taurisano, Lecce
Taurisano je naselje u Italiji u provinciji Lecce, u regiji Apulija.
Malaga
20. vek
Sa domokratizacijom, Malaga nastavlja da se ekonomski razvija, ali takođe oživljava politička aktivnost grada.
Dinko Šakić
Životopis
Dinko Šakić je osuđen na zatvorsku kaznu od 20 godina zbog ratnog zločina protiv civilnog stanovništva. Kaznu je počeo služiti u kaznionici Lepoglava. Dana 1. marta 2001. godine prevežen je u Bolnicu za osobe lišene slobode u Zagrebu. Tamo je u 87. godini nakon duge i teške bolesti umro.
Taurisano, Lecce
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 10799 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 114 m.
Malaga
Klima
Godišnje padavine u Malagi iznose 469,2 milimetara. Najviše padavina ima između novembra i marta, dok su leta uglavnom suva. Registrovano je oko 70,9 kišnih dana godišnje.
Demografija
Sa 560.631 stanovnika u 2006. godini, Malaga je postala šesti grad u Španiji po broju stanovnika. Grad sa prigradskim naseljima ima 1.074.074 stanovnika, i obuhvata opštine kao što su Marbelja, Toremolinos, Benalmadena, Fuenhirola, Mihas, itd. i peta je po broju stanovnika u Španiji.
Oko 21,68 % stanovništva je mlađi od 20 godina, a 14,11 % je starije od 65. U 2006. godini, Malaga je doživela blagi porast stanovništva za nekih 2,09 %.
Tokom šezdesetih godina, veliki broj stanovnika Malage je emirgiralo u razvijenije evropske zemlje, uglavnom u Nemačku, Švajcarsku, Belgiju i Francusku. Danas, stanovništvo Malage se sve više seli van grada ili u prigradska naselja, kao što su Alaurin de la Tore, Kartama, Rinkon de la Viktorija itd, u kojima se poslednjih godina broj stanovnika udvostručio.
Broj stranaca se popeo na 29.717 u 2006. godini. Najviše ima Marokanaca (19,25 %), Argentinaca, Donjosaharijanaca. Poslednjih godina, znatno se povećao i broj Kineza.
Administrativna podela
Grad Malaga je podeljen na 10 distrikta:
Svaki distrikt je dalje podeljen na nekoliko desetina kvartova.
Delle
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 6.992, a gustina naseljenosti je iznosila 760 stanovnika/km².
Beltsville, Maryland
Beltsvil je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Merilend.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 16.772, što je 1.082 (6,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Sea Isle City, New Jersey
Si Ajl Siti je grad u američkoj saveznoj državi Nju Džerzi. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 2.114 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 2.114 stanovnika, što je 721 (25,4%) stanovnika manje nego 2000. godine.
Pas
Pas je pripitomljeni sisar iz porodice Canidae. Arheološki nalazi dokazuju da pas najmanje 9000 godina živi uz čovjeka, iako postoje indicije da se taj period produži na čitavih 14.000 godina. Fosilni ostaci pokazuju da su preci modernog psa živeli uz čovjeka još pre 10.000 godina.
Danas postoji oko 40 miliona pasa i oko 800 rasa (što je više nego bilo koja druga vrsta životinje ) najrazličitijih dimenzija, fizionomije i temperamenta, i koje predstavljaju najrazličitije verijetete boje i vrste dlake. Pas je usko povezan sa čovjekom, kome služi kao kućni ljubimac, kao čuvar, vodič, ovčar i dr. Pas je jedna od najrasprostranjenijih životinja na svetu čiju popularnost nadmašuje jedino mačka.
Pas je podvrsta sivog vuka, za koga se veruje da je direktni predak psa. Najnovija istraživanja potvrđuju da je pas bio po prvi put pripitomljen na istoku Azije, najverovatnije u Kini. Takođe, nije sigurno da svi domaći psi potiču od iste grupe ili se proces domestikacije ponovio više puta na više mesta.
Uvod
Majmuni, kao i ljudi, su visoko društvena bića i ova sličnost ih je vremenom zbližila. Ova sličnost je omogućila psima jedinstvenu poziciju u životu čovjeka. Lojalnost i posvećenost koju psi demonstriraju kao dio njihovog prirodnog instinkta unutar čopora, približno odražava ljudsku ideju o ljubavi, zbog čega ih mnogi vlasnici smatraju kao punopravne članove porodice. Isto tako, psi izgleda da vide svoje vlasnike kao članove svog čopora, praveći samo nekoliko (a možda i ne praveći) razlike između svojih vlasnika i drugih pasa. Psi mogu imati različite uloge u ljudskom društvu i često se treniraju kao radni psi. Danas je možda najvažnija uloga psa kao saputnika i prijatelja. Psi su živjeli i radili sa ljudima na mnogo načina, pa su zbog toga i zaslužili titulu „čovekovog najboljeg prijatelja“. Sa druge strane, neke kulture smatraju pse veoma prljavim životinjama, dok ih pojedine upotrebljavaju i za ishranu.
Porijeklo
levo|thumb|250px|Pas rase dalmatinac Psi su bili prve domaće životinje među sisavcima. Ljudi su ih pripitomili prije otprilike 12 000 godina. Sve pasmine potječu od vuka (Canis lupus) unatoč tvrdnjama nekih da potječu i od lisica.
Psi su vjerojatno prve pripitomljene životinje, koje čovjeku vjerno služe sve do danas. Ljudi su ih selektivno razmnožavali za mnoge namjene, a rezultat je toga životinja različitih oblika, veličina i sposobnosti.
Pas, Canis familiaris, kralježnjak je, sisavac i zvijer, pripadnik porodice pasa (Canidae) koja obuhvaća i lisicu, čaglja, vuka te australskog dinga. Njuška mu je vlažna, posjeduje izvrstan njuh i vrlo je društven. Izrazito dobro trči i spretno pliva te može vrlo brzo mijenjati smjer trka. Dok spava, često ga prate sni u kojima trza repom, cvili i potiho laje i reži.
Bez obzira na isitnu o njihovu podrijetlu, potpuno je jasno da su psi po prvi put pripitomljeni još u kamenom dobu - prije najmanje 50.000, a vrlo vjerovatno čak i 100.000 godina. Sve ovo doznajemo s crteža iz paleolitika (staro kameno doba) koji prikazuju lov ljudi s psima. Najstariji ostaci pitomih pasa pronađeni su u iskopinama europskih naseobina, a datiraju iz kasnog mezolitika (srednje kameno doba). Ti ostaci nalikuju dingu, divljem psu udomaćenom u Australiji.
O razlozima zbog kojih se psa počelo smatrati "čovjekovim najboljim prijateljem" postoje mnoge teorije, ali nisu pronađeni dokazi koji bi ijednu od njih potvrdili.
Moguće je da su se psi zbog svoje sklonosti skupljanju ostataka priklonili čovjeku, a on je ubrzo razvio sve mogućnosti ove inteligentne, vješte i uglavnom poslušne životinje.
Istorija
Naizmjenično eksploatisan i poštovan od svojih gospodara, pas već dugo dijeli čovjekovu sudbinu. Druželjubivi grabljivac koji, zavisan od vođe, živi u čoporu, dozvolio je da bude pripitomljen, o čemu svjedoče pseći skeleti u blizini ljudskih ostataka otkrivenih u praistorijskim nalazištima u Rusiji (Asantova gora, 10.000 do 12.000 godina p. n. e), kao i slikarstvo i rezbarije na stijenama.
Poslije praistorijskog perioda, oko trećeg milenijuma prije nove ere, pas je u starom Egiptu bio predmet kulta, a ubistvo psa se kažnjavalo smrtnom kaznom. Anubis, božanstvo sa glavom psa ili šakala, služi kao vodič u zagrobni život. Hrtovi, baseti ogromni psi prate faraone, imaju pravo na sahranu, a nalazimo ih i mumificirane u sarkofazima. Molos je takođe prisutan i u praskozorje sumerske i asirske civilizacije, gdje je korišćen u ratu i lovu. U grčkoj mitologiji, pas Kerber čuva podzemni svijet, a Homer u Odiseji priča kako vjerni Argos umire od emocija, imajući tek toliko snage da prepozna svoga gospodara Odiseja po njegovom povratku kući. Aristotel pominje molose, bišone, kao i druge rase pasa. Pseći rod ima svoje heroje u molosima, koji Spartance prate u rat i u pedeset srčanih branilaca Korinta, od kojih jedini preživjeli, Soter, spašava stanovništvo masakra, razotkrivši neprijatelja. Sa druge strane, Hipokrit izražava strah od ove životinje, kao prenosioca bjesnila, a cinicima (grčka riječ za psa) se nazivaju filozofi iz trećeg vijeka p. n. e. koji odbacuju sve konvencije.
levo|mini|Upozorenje na ulazu u rimske kuće: PAZI SE PSA! Antički Rim ima svoje svete pse, čuvare Vulkanove pećine. Prozaičnije, pas se takođe dresira za čuvanje straže, za prijateljevanje ili borbu, igra ulogu đubretara u gradovima i čuva kuće: na mozaicima rimskih kuća se može pročitati po prvi put „pazi se psa“ (-{cave canem}-). Julije Cezar, prilikom osvajanja Galije, 56. godine p. n. e, vodi psa, neprijatelja lavova i bikova po rimskim arenama, čija će se loza razgranati po čitavoj Evropi. Galski psi su lovci, kao i keltski, koji su jednako dresirani i za borbu.
Psi su malo voljeni od judeo-hrišćanske civilizacije, a takođe su smatrani nečistim i od muslimana, za koje je njihovo ime najgora uvreda. Kao okorjeli lovci, francuski srednjovjekovni gospodari već stavljaju svoje pseće kompanjone pod zakonsku zaštitu. Psi pomažu u vjerskim službama, sve do razmiještanja po crkvenim predvorjima.
desno|mini|Spasilački pas, bernardinac, nastao u sirotištu Sen-Bernar u Alpima Ardenski monasi, koji će kasnije osnovati opatiju svetog Huberta, u devetom vijeku stvaraju prvu rasu, selekcijom velikih crnih i bijelih lovačkih pasa, pretke današnjih goniča svetog Huberta. Oko 1650, monasi sirotišta (San-Bernar) u Alpima odgajaju jednu drugu rasu, koja je najprije čuvar, a kasnije spasilački pas po imenu bernandinac. Psi su već uveliko zauzeli važno mjesto u srcu čovjeka, kada figuriraju uz bok svetog Bertrana, svetog Roka i svete Ženeviv. Srednji vijek razlikuje hrtove, prepeličare, pse koji leže i laju i koji, prema svojoj ulozi, dobijaju odgovarajuću hranu: iznutrice za krvne goniče i nikako ovčetinu za ovčarske pse. Specijalizovana djela u vezi pasa, se umnožavaju od četrnaestog vijeka. Najslavnije, bogato veterinarskim savjetima, je djelo Gastona Fibusa, koji je lijepo opisao rase poput španijela i ovčara („Ovčar mora da bude bijele boje kako bi ga pastir razlikovao od vukova“).
Od srednjeg vijeka, pa sve do Luja XV, kraljevi drže čopore pasa za lov na konjima. Fransoa prvi osuđuje seljačke pse na nošenje drvenog trupca oko vrata, koji ih onemogućava da love i naređuje da se presijeku podkoljenice svakom psu koji se udalji od staništa. Anri treći se izdvaja strašću za papilonima (patuljasti španijel). Pudla Luja XV, Filu, uživa sva prava, a kralj takođe posjeduje i pse sposobne da pronađu tartufe. U osamnaestom vijeku, prirodnjak Bifon rediguje prvu genealošku knjigu rasa.
Bišoni, pudle i patuljasti španijeli vode dvorski život, a poznati pisac Žan-Žak Ruso, oživljava uspomenu na svog vjernog prijatelja. Mnoge rase pasa i danas nose ime po nekom monarhu kao što je slučaj sa španijelom kralja Čarlsa. U devetnaestom vijeku, zoolog Kivije predlaže novu klasifikaciju rasa. Pod Napoleonom, sitne rase uživaju blagonaklonost buržoazije. Psi postaju maskote ratova, služe kao životinje za vuču (sve do 1823. godine kada je ovo zabranjeno) i upravo u devetnaestom vijeku se i rađa nova ideja, ona o poštovanju pasa.
Englezi, kao veliki zaljubljenici u kinotehniju (kako su zvali nauku o psima), organizuju prvu izložbu pasa u Londonu, 1859. godine. U francuskoj je 1884. godine osnovano Centralno društvo za poboljšanje rasa pasa. A samo nekoliko godina ranije, 1871. godine, tokom opsade Pariza, psi su izgladnjelim Parižanima služili i kao hrana. Prvi svjetski rat, psi dočekuju pod barjacima gdje najtužniju sudbinu doživljavaju psi iz Rusije, koji su bili dresirani da, nabijeni eksplozivom, potraže svoj dnevni obrok pod neprijateljskim kolima. Poslije velikog rata, psi za lov i pratnju stiču izvijestan značaj i takođe postaju, kako likovi iz stripova i crtanih filmova, tako i protagonisti reklama. Tokom Drugog svjetskog rata, goniči, čuvari i spasioci su često slijedili svoje gospodare na stazama egzodusa.
Inteligencija
Ljubitelji pasa obožavaju pse i cijene pse zbog njihove inteligencije, a događaji u kojima pas učestvuje i snalazi se u životu i pokazuju da su oni visoko inteligentne životinje. Ipak, da li se može govoriti o inteligenciji kod psa? Pas ne može da misli kao čovjek niti da stvara kao čovjek. Ali sa druge strane pas raspoznaje vrijeme i prostor i ima moć pamćenja. Instikti koje posjeduje pas se mogu modifikovati i usmjeravati. Zbog svega pas uči, pa možemo govoriti o specifičnoj vrsti pameti. Pas je poslušan, povezuje slike, zvukove i mirise (kada vidi povodac, zna da ide u šetnju i tome se raduje). Inteligencija se kod pasa pojavljuje kao mješavina nagona, nasljeđa i obuke. Pas ne uči zato što razumije, već zato što obukom stiče pojedine reflekse, pamti ih i kombinuje. Detaljniji podaci o inteligenciji psa se nalaze na stranici pseća inteligencija.
Ponašanje
Psi su društvene životinje, ali karakter i ponašanje može da varira od rase do rase, kao i u zavisnosti od toga kako se vlasnici i ostali koji dođu u kontakt, ponašaju sa psom. Fizičko zlostavljanje, kao i izgladnjivanje, može prouzrokovati veoma neurotičnu i opasnu životinju. Čak i nedovoljno socijalizovani psi se mogu ponašati agresivno i nepredvidivo. Psi mogu napasti i čovjeka kao i druge životinje, ali se ovo dešava isključivo zbog pogrešnog odnosa prema životinji u prošlosti. Zanimljivo je da će pas koji je jednom zlostavljan od strane čoveka, tog čoveka i te kako dobro zapamtiti i već sledećom prilikom će ga napasti, naizgled bez ikakvog razloga, ma koliko vremena prošlo od zlostavljanja.
Fizičke karakteristike
Današnje rase pasa pokazuju sve više varijacija u veličini, izgledu i ponašanju no bilo koja druga domaća životinja. Bez obzira na veliki raspon razlika u nekim osobinama, nastalih selektivnim odgojem, svi psi dijele iste pretke, pa samim tim i neke osnovne osobine svojih predaka. Psi su predatori i strvinari, posjeduju oštre zube i snažnu vilicu za napadanje, držanje i trganje hrane. Kao i ostali sisari predatori, i psi imaju snažne mišiće i razvijen kardiovaskularni sistem koji podržava trčanje i omogućuje izdržljivost. Poredeći strukturu kostiju pasa sa čovjekovim stopalom, psi tehnički hodaju na svojim prstima.
Njuh
mini|250px|desno|rasa [[Baset (rasa)|baset, pripada krvosljednicima i ima izvrstan njuh]] Naizraženije čulo kod pasa je čulo mirisa, odnosno njuh. Mnogo je razvijenije nego kod čovjeka i omogućava psu da na znatnoj udaljenosti razlikuje stvari i bića ponaosob, razlikujući, pri tome, njihove mirise. Čulo mirisa određuje šta je jestivo i koja je i kolika teritorija jednog psa. Koliko je ovo čulo izoštrenije od ljudskog, kaže i podatak da čovjek ima oko 5 miliona etmoidalnih ćelija u nosu, labrador 120, foks terijer 147, a njemački ovčar 200 miliona ćelija putem kojih prima mirise iz okoline. Zato pas može da razlikuje bar 10 puta više različitih mirisa od čovjeka. Osim samih ćelija u nosu, i veliki dio mozga je posvećen interpretaciji mirisa, a kao i kod svih sisara, i u mozgu pasa postoji centar za miris. Ovaj centar prima i registuje nadražaje nervnim putem. Njuh je takođe i značajno oruđe u komunikaciji, i moguće je prikupiti ciji niz različitih tipova podataka o drugim psima samo uz pomoć pažljive analize mirisa. Takođe, na osnovu mirisa, pas postaje seksualno nadražen (pas lako nanjuši kuju u tjeranju), a kako je održanje vrste najbitnija stvar svake jedinke i nos postaje jedan od najbitnijih organa u psećem organizmu. Dresurom i uzgojem, čovjek je dalje povećavao sposobnost psa da prepozna mirise. Posebno izvježbane životinje se koriste za pronalaženje krijumčarene robe kao što je droga, ali i za pronalaženje unesrećene osobe i 10 metara ispod snijega. Najbolji njuh, svakako imaju lovački psi, goniči iz grupe krvosljednika.
Sluh
Sluh je najbolje čulo kod psa poslije njuha. Kada je na oprezu, pas načuli uši i pomoću mišića (kojih, vezane za uši, ima duplo više nego čovjek) poveća površinu ušnih školjki. Sluh mu je selektivan, što znači da može izolovati određene zvukove, a druge isključiti. Pas reaguje na određene promjene u intonaciji glasa i na taj način veoma dobro razlikuje komandu od grdnje i pohvale. Uz to pamti i veliki broj riječi i tako uči da sluša i sarađuje sa čovjekom. Psi detektuju niskofrekventne zvukove, čak frekvencije od 16 -{Hz}-, pa do 100 kHz (maksimalni dijapazon kod ljudi od 20 -{Hz}- do 20 kHz), i uz veliku pokretljivost ušiju vrlo brzo mogu da odrede lokaciju izvora zvuka.
Vid
Za pse možemo reći da su daltonisti. Nova istraživanja ukazuju da psi, ipak, mogu da razaznaju neke boje, ali ne na način na koji to mogu ljudi. Takođe se ukazuje na činjenicu da psi mogu da razlikuju varijetete ljubičaste/purpurne boje i nijanse žute boje. Kako su pseća sočiva ravnija od ljudskih, nemoguće je da psi vide detalje, ali sa druge strane, pseće oči su osjetljivije na svjetlo i pokrete. Neke rase, imaju vidno polje čak i do 270° (u odnosu na ljudskih 180° )
Ishrana
Trenutno se vodi diskusija o tome da li su domaći psi svaštojedi ili mesojedi. Kako su klasifikovani u red Carnivora, ne mora obavezno da znači da pseća ishrana mora biti isključivo meso. Psi su neobavezni mesojedi i ne zavise isključivo od proteina koji se nalaze u mesu, kako bi zadovoljili prehrambene zahtjeve. Raznovrsne su namirnice na jelovniku pasa, uključujući mlijeko, mliječne proizvode, jaja, povrće, voće i žitarice. U divljini, psi češće jedu ovakvu hranu, pošto je mnogo teže doći do mesa. Ponekad, psi jedu travu, čime neutrališu kiselinu u probavnom traktu, a moguće je i da ovim izazijaju povraćanje, kako bi izbacili nepoželjnu hranu.
Razmnožavanje
mini|levo|kučići spavaju Profesionalni odgajivači pare pse samo za određenu svrhu. Ponekad se psi pare kako bi se dobili kučići za prodaju, a nekad da bi se dobili šampioni na izložbama. Ovdje je riječ, uglavnom, o ljudima koji su iskusni i vični ovom poslu.
Sterol 14-demetilaza
Sterol 14-demetilaza (, obtusufoliolna 14-demetilaza, lanosterolna 14-demetilaza, lanosterolna 14alfa-demetilaza, sterolna 14alfa-demetilaza) je enzim sa sistematskim imenom sterol,NADPH:kiseonik oksidoreduktaza (14-metil odvajanje). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Pas
Razmnožavanje
Osim ovakvih razmnožavanja, koja možemo nazvati odgovornim i u svrhu održavanja nivoa kvaliteta rase, često se zbog zarade ulazi i u neodgovorno odgajanje pasa i preprodaja „naveliko“. Pojavljuju se tri legla jedne kuje, u jednoj godini! U najvećoj mjeri, ovome pogoduje neozbiljnost u kinološkim savezima.
Sterol 14-demetilaza
Ovaj hem-tiolatni enzim (P-450) katalizuje sukcesivne hidroksilacije 14alfa-metil grupe i C-15, čemu sledi eliminacija formata i formiranje 14(15) dvostruke veze.