cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kometa
Karakteristike
Zbog gubitka materije kometi su kratkotrajne tvorevine. Manji nestanu nakon 1 do 5 prolazaka oko Sunca, što se prvi put primijetilo 1872., kada se umjesto kometa Biela pojavio roj meteora Andromedida ili Bielida. Halleyjev komet je pri prolasku trošio 50 tona vode u sekundi. Procjenjuje se da je vijek trajanja kometa najviše milijun godina. Privlačna sila planeta ometa komet u gibanju i može ga izbaciti iz Sunčeva sustava, usmjeriti na Sunce ili na planet, što se zbilo s kometom Shoemaker-Levy 7, koji je najprije postao Jupiterov satelit, a zatim 1994. pao na nj, razdrobljen plimnom silom u dvadesetak dijelova. Kako su konačnoga trajanja, kometi nisu u Sunčevoj blizini mogli preživjeti od postanka Sunčeva sustava, pa se pretpostavlja da postoji spremište kometskih jezgara iza Plutonove staze u Kuiperovu pojasu i na pola puta do najbližih zvijezda u Oortovu oblaku. Oko Sunca obilazi oko 200 kratkoperiodičnih kometa (mogu se vidjeti više puta), koji su podijeljeni u porodice s obzirom na položaj afela, te dugoperiodični kometi (viđeni samo jednom). Kratkoperiodični kometi nastaju od dugoperiodičnih kometa koje gravitacijski poremete planeti. Iz svemirskih se letjelica otkriva sve više kometa, a neke od letjelica namijenjene su njihovu presretanju.
Među značajnijim kometima nalaze se Halleyjev komet, Enckeov komet (ima najkraće ophodno vrijeme od 3.3 god.), de Cheseauxov (1744., pokazivao je šest repova), Donatijev (1858., pokazivao je glavu s nizom koncentričnih haloa), Kohoutekov komet (1973., na njemu je otkrivena voda).
Staze kometa
Na staze kometa, osim Sunca, jako utječu veći planeti. Razlog je u tome što je masa kometa veoma mala, pa je znatan učinak gravitacijske sile planeta. Posebno velik utjecaj pokazuje Jupiter. Stvarnu putanju kometa teško je, pogotovo u većem njezinu dijelu, predočiti jednom od čunjosjednica (elipsa, parabola i drugo), s jednim jedinim numeričkim ekscentricitetom. Stvarne, poremećene putanje kometa su vijugave i spiralne, ili "elipse koje pulsiraju". Komet prelazi s jedne krivulje na drugu. Pod utjecajem divovskih planeta, kometi znadu s veće staze prijeći na manju i zadržati se na njoj. No proces može biti i obratan, kada komet odlazi na stazu veće poluosi.
Staze kometa veoma su izdužene. Malo kometa ima ekscentricitet manji od 0.4. No značajno je da ekscentriciteti nikada bitno ne prelaze jedinicu. Najveću zabilježenu vrijednost od 1.006 imao je komet Sandage 1972 IX (Allan Sandage). Kada bi kometi bili međuzvjezdanog porijekla, staze bi im morale biti bilokakve hiperbole, a ne samo one koje graniče s parabolom. Zato je ispravno smatrati da su kometi članovi Sunčeva sustava. Onima koji dolaze iz najvećih daljina, period je nemoguće ustanoviti, ne samo zbog velike izduženosti, već i zato što su im u prisustvu planeta staze poremećene.
Kometi se razvrstavaju u dugoperiodičke, s periodom duljim od 200 godina, i kratkoperiodične. Među njima najduži period zabilježen je u kometa Grigg-Melish 1742, a iznosi 164.3 godina. Tablice kometa sadrže nešto više od stotinu kratkoperiodičnih kometa. Među njima se razlikuju porodice, ovisno o tome gdje im je smješten afel. Najbolje je određena i najbrojnija je porodica Jupiterovih kometa. Periodi tih kometa kreću se između 3.3 i 15 godina. Po prosječnoj su udaljenosti smješteni između staza Marsa i Saturna. No zbog izduženosti staza, Suncu se dosta približe, neki i do blizine Merkura. Pripadnici Jupiterove porodice imaju male nagibe staza. Nema člana s inklinacijom većom od 45°, a prosječna je inklinacija 12°. Staze su im dakle stiješnjene uz ravninu ekliptike. Što je tome razlog? Ili su pod djelovanjem gravitacijskog polja Jupitera malo pomalo smanjivale inklinaciju (ima potvrda za takav proces), ili je Jupiter iz mnoštva dolaznih kometa izdvajao samo one kojima se ravnine staza nisu jako otklanjale od ravnine u kojoj se on giba.
Raspored kometa po perihelima pokazuje svojevrsnost. Nađena je jedna skupina od 9 kometa kojima je minimalni radijus-vektor od 0.005 do 0.009 AJ, a numerički ekscentricitet blizu jedinici. Ti se kometi u naše doba više neće pojaviti. Perihel im se prektički nalazi u Sunčevoj koroni, i kroz nju prolaze s brzinom od 500 km/s. Dugoperiodički kometi imaju ravnine staza raspoređene bilo kako u odnosu na ekliptiku. Što je nagib staze veći, to je manja vjerojatnost da dođe do bliskog susreta s nekim od planeta, pa da se staza takvog kometa znatnije promijeni i da komet postane kratkoperiodički.
Istina je, dakle, da kometi imaju staze i direktne i retrogradne, da mogu imati bilo koji nagib prema ekliptici i raznolike ekscentricitete, ali u tom neredu ipak ima nekog sistema.
Otkud dolaze kometi?
Negdje u prostoru mora postojati zaliha kometa. U blizini Sunca oni se pokazuju krhkim, troše se i ponekad pretvaraju u meteorske rojeve. Prema Janu Hendriku Oortu, Sunce je praćeno golemim oblakom kometskih jezgri koji se pruža do na pola puta do najbližih zvijezda. U Oortovu oblaku ima na milijarde kometa. Kada se njihove staze poremete, stižu u Sunčevu blizinu, gdje ih planeti mogu zarobiti; oni kojima se to dogodi, postaju članovi planetskih porodica. Neki će se pak ponovo vratiti u blizinu Sunca, ali za više desetaka tisuća i milijuna godina, a neki prijeći će u područje drugih zvijezda.
Građa kometa
Kao pojava, komet se razlikuje od drugih nebeskih tijela po magličastoj ovojnici, komi. Maglica slabi pri rubu tako da se prelijeva u svjetlost okolnog neba. U središtu kome nazire se svijetlo zgušćenje, koje sadrži jezgru. Jezgra se smatra glavnim dijelom kometa. Tako je malena da se ne vidi pri tranzitu kometa. Dimenzije jezgre, osim u posljednjem preletu Halleyjeva kometa, nisu podložne izravnom mjerenju. Sudeći po tome kakva se zgušćenja javljaju, jezgre mogu biti dvostruke i višestruke. Sudeći po tome što se kometi raspadaju, jezgra je lako drobivo tijelo. O masi jezgre zaključuje se na osnovi njezinih dimenzija i gustoće (za Halleyjev komet gustoća se procjenjuje na 600 kg/m3). Komet nema primjetnog utjecaja na nebeska tijela kraj kojih prolazi. Najmanji komet ima možda masu oko 1 tonu, a gornja granica je također nepouzdana (osim realističkih 1016 kg, donose se i veće procjene).
Koma
Koma je raslojena u područja različite gustoće. Ima ulogu atmosfere, koja nebesko tijelo izolira od okoline i time čuva. Ima kometa koji su prošli kroz Sunčevu koronu, pola milijuna kilometara iznad fotosfere. Takav je komet Ikeya–Seki (označen kao C/1965 S1, 1965 VIII i 1965f). Veličina kome na složen način ovisi o udaljenosti od Sunca. Najveća koma javlja se kada se komet nalazi na udaljenosti od 0.9 do 1.6 AJ. Nađene su glave veličine 5 000 km pa sve do milijun km. Daleko od Sunca, komet ima okruglu glavu i plin istječe jednoliko u svim smjerovima. U blizini Sunca, koma poprima oblik parabole. To dolazi zbog strujanja tvari koje izbacuje jezgra, a struje se svijaju pod tlakom Sunčeva vjetra i teku dalje od Sunca. Znade se javiti više paraboličnih ljusaka i drugi, raznovrsni oblici kome.
Rep
Rep je sekundarna pojava u kometa, iako pruža veličanstven dojam kojemu promatrači ne mogu odoljeti ("zvijezda repatica"). Veći komet u trenutku najvećeg sjaja može repom pokriti znatan dio neba, od obzora do zenita, kao mač nad glavom. Kada se komet približava Suncu, rep raste s brzinom od kojih milijun kilometara u danu. Tako nastaju repovi i od 100 milijuna km. Na rep djeluje Sunčeva svjetlost, Sunčev vjetar i magnetsko polje koje se kroz međuplanetarni prostor prenosi sa Sunčevim vjetrom. Zato je rep u pravilu otisnut od Sunca i tvar teče kroza nj s nekim ubrzanjem (repulsivno ili odbojno ubrzanje). Čestice Sunčeva vjetra jesu atomske jezgre vodika s nešto helijevih jezgara, kreću se brzinom od 400 do 500 km/s i u izravnom sudaru tlače na kometske ione. Nagla pojačanja struje Sunčeva vjetra, koja su uzrokovana pojavama na Suncu, dovode do toga da sila kojom Sunčev vjetar odbija kometarne čestice nadjača privlačnu silu kometa i za više od stotinu puta. I svjetlost tlači, no ona tlači na čestice prašine od kojih se odbija, a tlači i atome koji je upijaju. Gustoća Sunčevih zračenja veća je u njegovoj blizini, pa su tu i posljedice jače.
U sudaru sa Sunčevim zračenjima, plinoviti sastojci repa vladaju se drukčije nego prah, a drukčije se vlada i neutralni plin od ioniziranog plina. Repove je Fjodor Aleksandrovič Bredihin u 19. stoljeću razvrstao prema obliku i odbojnom ubrzanju. Veoma ubrzani, pravocrtni repovi otklanjaju se točno od Sunca. Mogu se sastojati od strujnica i magličastih zgušćenja. U takvu repu otkrivene su ionizirane molekule. Manja ubrzanja javljaju se kod zakrivljenih repova. Sastoje se od čestica praha, pa svjetlost koja od njih dolazi odražena je Sunčeva svjetlost. Sasvim kratak rep položen je kao traka u smjeru prijeđene staze kometa, a sastoji se od većih čestica praha koje ne trpe nikakvo ili trpe samo malo odbojno ubrzanje. One se sa jezgrom gibaju po stazi kometa. Anomalnim repom naziva se onaj koji prednjači pred kometom. Izrazit primjerak takvog “repa” imao je komet Arend - Roland (označen kao 1957 III, 1956h, C/1956 R1), predstavljajući oštricu koja je u ravnini staze bila uperena prema Suncu. Pojava je uzrokovana stanjenim oblakom prašine koja prati komet i koje ima više na tragu kometa nego ispred njega; opaža se pod povoljnim kutom gledanja, kada promatrač prolazi kroz ravninu staze kometa. U osnovi se, dakle, rep kometa sastoji od prašine i plinovitog (ioniziranog) dijela.
4-Piridoksolaktonaza
4-Piridoksolaktonaza (, 4-pyridoxolactonase) je enzim sa sistematskim imenom 4-piridoksolakton laktonohidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Kometa
Jezgra
Jezgra je izvor svekolike pojave. O kemijskom sastavu i građi sudi se na osnovu kemijskih tvari ustanovljenih u komi i repu, a i na osnovi kemijskog sastava meteorskih rojeva koji predstavljaju ostatke kometa. Spektar kometa složen je od više dijelova. Dijelom se radi o Sunčevoj svjetlosti, odbijenoj ili od jezgre, kada je komet veoma daleko, ili od krutih čestica, zrnaca, koji se nalaze u komi i repu. Plinoviti sastojci kome i repa emitiraju spektralne linije. Fizički procesi koji uzrokuju to svijetljenje jesu različiti atomski procesi između Sunčeve svjetlosti i plina. Velik udio ima fluorescencija, proces pri kojemu upijanje svjetlosti na jednoj valnoj duljini vodi zračenju na nekoj drugoj, većoj valnoj duljini.
Spektralnom analizom pronađene su u komi neutralne molekule. Među njima prevladavaju slobodni radikali: CH, OH, CN, NH, CH2, CH3, NH2, HCN, CS, CO, C2, C3. Radikali su kemijski veoma aktivni, njihove veze su nezasićene, a u kometu ostaju samo stalni zbog male gustoće plina. Molekula vode H2O otkrivena je među posljednjima, po emisiji radio valova. U unutarnjim slojevima kome, uz jezgru, viđeni su pojedinačni atomi: H, C, O, S te Na, Fe, Cu, Co, Cr i još neki atomi metala, što svjedoči o tome da su u unutarnjoj komi fizički i kemijski procesi najaktivniji. Katkada se vide i ioni. Pri susretu svemirskih letjelica s Halleyjevim kometom izravno su nađeni i drugi sastojci, na primjer H2O+, H3O+. U repu se zapažaju ioni CO+, CO2+, CH+, CN+, N2+, OH+, H2O+, C+, Ca+. Sve te tvari ne javljaju se čitavo vrijeme, već im pojava veoma ovisi o udaljenosti kometa od Sunca.
Model zaprljane grude snijega
Promatranja i analize potvrđuju model kometske jezgre, koji je 1950. postavio Fred Lawrence Whipple. Model se naziva zaprljanom grudom snijega. Jezgra je rahli anglomerat smrznutih tvari (plinova) i stijenja, to jest prašine. Led i prah zastupljeni su otprilike jednako. Središte jezgre je u istom stanju kao u doba stvaranja kometa. Kora, koja je debela vjerovatno oko metra ili manje, nosi oznake meteorskih kratera, i u njoj prevladava prašina. Veoma je porozna. Njena je pojava, naime, posljedica procesa koji se odvijaju prilikom proleta kometa kraj Sunca. Pri svakom proletu kraj Sunca, komet veličine Halleyjeva izgubi dio kore, i nova se stvara. Do promjena na jezgri dolazi zagrijavanjem Sunčevim zračenjem, obično na udaljenosti od Sunca od 2.5 do 3 AJ. Kod Halleyjeva kometa promjene su zapažene na daljini 6 AJ, kada se pojavila koma. Mijenjala je oblik i sjaj. Sjaj se znao u jednom danu promijeniti za nekoliko puta. Zašto? Zato što iz jezgre izlazi tvar koja stvara atmosferu, ali ne izlazi jednoliko i po čitavoj površini, već iz nekoliko mjesta, i to poput mlazova. Zajedno sa strujom plina iz površine se odvajaju i čestice praha.
Energija Sunčeva zračenja dovodi do prijelaza leda u plin. To je proces sublimacije, izravan prijelaz iz čvrstog u plinovito. No tvari koje su bile sleđene opet mogu u atmosferi resublimacijom prijeći u ledena zrnca. Tako dolazi do različitih pojava kome: plin, prah, ledena zrnca. Oblak od praha i ledenih zrnaca u daljem razvoju kometa sakriva jezgru od našeg pogleda, jer se na krutim česticama rasipa Sunčeva svjetlost. Prava jezgra sakriva se u središnjem svjetlosnom zgušćenju. Osnovni sastojak ledova je led vode (H2O). Uz vodu vjerovatni su sastojci HCN i CH3CN. Kristal leda vode, zapravo jedna vrlo velika molekula, sadrži mnoge međušupljine, u kojima se mogu smjestiti manje molekule. To su takozvani klatratni hidrati. Kada se zagrijavanjem narušava struktura leda, zajedno s molekulama vode otpuštaju se i te druge molekule. Time se tumači tipična pojava kome na daljini od 2.5 do 3 AJ.
Brzina oslobađanja od kometa iznosi nekoliko m/s. Stoga se plin vrlo brzo širi i lako otječe u međuplanetarni prostor. Molekule se rastavljaju (disociraju) na atome i manje skupine, a atomi ioniziraju pod djelovanjem Sunčeva zračenja i Sunčeva vjetra. Jedan proces ionizacije je fotoionizacija (upijanje svjetlosti), a drugi izmjena naboja. Naime, proton Sunčeva vjetra (vodikov ion) u sudaru s neutralnim kometskim atomom oduzima njegov elektron; vodikov se ion neutralizira, a kometski se atom ionizira. Širenje ioniziranog plina na daljinu od 1 000 000 km oko kometske jezgre dovodi do presudnih posljedica. Sunčev vjetar nailazi na prepreku i usporava se. Zbog promjene u načinu strujanja javlja se takozvani udarni val, a Sunčev vjetar mijenja smjer i optječe oko kometa. Između udarnog vala i jezgre nalazi se najprije područje gdje su izmiješani ioni Sunčeva vjetra i kometski ioni; bliže kometu prevladavaju kometski ioni ili kometska plazma. Čestice praha ispunjavaju još manje područje, a najmanje područje, ledeni halo, ispunjavaju ledena zrnca.
Najveći obujam, vodikovu koronu, ispunjavaju atomi vodika potekli iz jezgre, i mogu se zapaziti samo izvan Zemljine atmosfere, jer zrače u kratkovalnom ultraljubičastom dijelu spektra. Plin se postupno širi oko kometa na udaljenosti veću od 10 000 000 km. Sa Sunčevim vjetrom prenosi se magnetsko polje. Ono ne može prodrijeti u područje kometske plazme u središnjim dijelovima kome, već se obavija oko kometa i utječe na oblik i ponašanje repa. Stoga se na osnovi izgleda repa i njegovih promjena može suditi o stanju međuplanetarnog magnetskog polja.
Sjaj kometa
Sjaj kometa složena je posljedica svih fizičkih procesa koji se odvijaju pod djelovanjem svjetlosti i čestica Sunca na sleđenu jezgru i produkte njezina isparavanja, koji izgrađuju složenu i prolaznu atmosferu. Jakost svijetljenja kometa I opisuje se jednakošću:
gdje je: r - udaljenost kometa od Sunca, Δ - udaljenost kometa od Zemlje, Io - jakost svjetlosti koju bi komet imao kada bi za 1 AJ bio udaljen i od Sunca i od Zemlje. Ta jednakost kaže da je jakost svijetljenja obrnuto razmjerna kvadratu udaljenosti kometa od Zemlje. Ujedno, jakost ovisi o udaljenosti od Sunca. Kada bi svjetlost kometa bila jednostavno svjetlost Sunca odražena od tijela kometa i kada bi ono bilo uvijek jadnako veliko (a ni jedno ni drugo nije istina), i sjaj kometa padao bi s kvadratom udaljenosti od Sunca, to jest bilo bi n = 2. No kako količina plina i praha okupljenih oko jezgre i pobuda plina na svijetljenje ovisi o udaljenosti, s približavanjem Suncu sjaj kometa raste brže no što bi rastao po pravilu kvadrata udaljenosti, pa je indeks n stvarno nađen u rasponu od n = 2 do n = 6. Ocjenjujući indeks dok je komet još daleko, pretkazuje se njegov sjaj u perihelu.
Prema podacima svemirskih letjelica koje su se susrele s Halleyjevim kometom, u blizini perihela komet je u sekundi gubio 40 tona vode i 10 tona praha. Jezgru Halleyjeva kometa snimila je svemirska letjelica Giotto 14. ožujka 1986. kao nepravilnu gromadu, 8 km x 15 km. Na noćnom dijelu jezgre zapaža se veoma tamno tlo, crno poput ugljena, a iz osunčane polutke izbijaju pramenovi tvari.
Zanimljivi kometi
mini|desno|300px|[[Komet Schwassmann–Wachmann 1, snimljen sa Svemirskog teleskopa Spitzer u infracrvenom svjetlu.]]
mini|desno|300px|[[Komet Kohoutek snimljen 11. siječnja 1974.]]
mini|desno|300px|[[Bielin komet iz veljače 1846., i ubrzo nakon toga komet se razdvojio u dva dijela.]]
mini|desno|300px|Komet [[Ikeya–Seki, 30. listopada 1965.(NASA).]]
mini|desno|300px|[[Komet Hale-Bopp iz 1995.]]
mini|desno|300px|[[Komet McNaught iz 1995.]]
Enckeov komet
Enckeov komet (označen kao 2P/Encke) ima najkraće ophodno vrijeme, samo 3.3 godine. I zbog toga i zbog velikog sjaja prvak je u broju pojava, viđen je više od 50 puta. Izučava se gotovo dva stoljeća. Za to vrijeme mu se ophodno vrijeme skratilo. Razlog nije u mogućem kočenju u međuplanetarnom sredstvu, već u tome što se prilikom istjecanja tvari, a ona istječe u smjeru suprotnom od Sunca, javlja reaktivna sila zbog koje se komet približava Suncu. I sjaj mu se smanjio, za dvije zvjezdane veličine (prividna magnituda). Zanimljivo je da se uz pomoć većih teleskopa Enckov komet vidi na cijeloj stazi!
Komet Schuster
Komet Schuster (označen kao 1975 II ili C/1976 D2) gibao se hiperboličnom stazom (e = 1.002) i posljednji je put viđen na daljini od 10 AJ, a imao je najveću udaljenost perihela: Suncu se nije primakao bliže od 6.88 AJ.
Komet Bennett
Komet Bennett (označen kao 1970 II ili C/1969 Y1) bio je veoma sjajan (m = -1) i pokazivao je raskošan rep, ali ono čime se isticao bila je staza položena okomito na ravninu ekliptike.
Komet Schwassmann–Wachmann 1
Komet Schwassmann–Wachmann 1 (označen kao 29P/Schwassmann–Wachmann) ima najmanje izduženu stazu, za komete gotovo kružnu (e = 0.1) i giba se između staza Jupitera i Saturna. Sjaj mu se periodički razgara, pa se povećava i za 100 puta. Ustanovljeno je da se vrti oko svoje osi s periodom od 5 dana. Slično njemu giba se komet Gunn (65P/Gunn), stazom između Marsa i Jupitera, dakle u pojasu planetoida (asteroidni pojas).
Komet de Cheseaux
Komet de Cheseaux ili Veliki komet iz 1744. (označen kao C/1743 X1) pokazivao je lepezu od 6 repnih traka.
Komet Donati
Komet Donati (označen kao 1858 VI i C/1858 L1) pokazivao je glavu s nizom koncentričnih haloa.
Bielin komet
Bielin komet (označen kao 1846 II i 3D/Biela) bio je kratkog ophodnog vremena (6.7 godina) i s putanjom u blizini Zemljine, a otkriven je 1772. Nije se ničim odlikovao do 1846., kada mu se jezgra razdvojila. Razdvajanje je nastavljeno pa je 1852. viđen u dva dijela razmaknuta za 2 milijuna kilometara. Nikad više poslije toga nije viđen, ali su se umjesto njega počeli od 1872. javljati meteorski pljuskovi. Tako je dokazano da meteorski rojevi potječu od kometa i stižu njihovim stazama, uzduž kojih se raspršuju. Meteori Bielidi zapažaju se i danas, no u sve manjem broju.
Halleyjev komet
Halleyjev komet najčuveniji je komet svih vremena. Pobuđuje neskrivenu radoznalost i predstavnik je te vrste nebeskih tijela, iako po svojstvima nije ništa posebno, pa ga sjajem znadu nadmašiti drugi kometi. Inklinacija staze iznosi 162.2°, a ekscentricitet je e = 0.967. Suncu je najbliže 0.6 AJ, a najdalje od njega 35 AJ. Provjereni niz njegovih pojava započinje 11. pr. Kr., a završava 1986., sveukupno 27 pojava. Sigurno je zapažen i prije (na primjer 476. i 240. pr. Kr.). Ophodno vrijeme iznosi 76 godina, ali se stalno i nepravilno mijenja; znao se mijenjati od 74 do 79 godina, a dva uzastopna perioda razlikovala su se i za 3 godine. Posljednji put komet je perihelom prošao 9. veljače 1986., kada ga je presrelo pet svemirskih letjelica. Sljedeći put Halleyjev komet perihelom bi trebao proći 2061.
Halleyjev komet je prvi komet koji je prepoznat kao stalan član Sunčeva sustava. Nazvan prema Edmondu Halleyju koji ga je opažao 1682. te povezao s prethodnim pojavama iz godine 1531. i 1607., za koje je utvrdio da ih je bilo oko 30, počevši od 476. pr. Kr. Giba se retrogradno. Kada je posljednji put prošao kroz perihel 9. veljače 1986., izbliza su ga proučavale svemirske letjelice Giotto, Sakigake, Suisei i Vega. Snimka s Giotta pokazuje izduženu jezgru izmjera 7.2 km × 7.2 km × 15.3 km. Iz vrlo tamnog tla na osunčanoj površini jezgre izbijali su mlazovi isparene tvari (leda i prašine) u obliku gejzira.
Komet Swift-Tuttle
Komet Swift-Tuttle (označen kao 109P/Swift-Tuttle, 1737 N1) je periodični komet u Sunčevom sustavu koji je ophodnog vremena svake 133 godine. Spada u klasičnu definiciju kometa Halleyjevske vrste, koje su ophodnog vremena od 20 do 200 godina. Komet su 1862. otkrili neovisno jedan o drugome Lewis Swift (16. srpnja) i Horace Parnell Tuttle (19. srpnja). Ponovo je postao vidljiv 1992. kad ga je uočio japanski astronom Tsuruhiko Kiuchi. Bio je vidljiv dalekozorom. Vrlo je određene putanje i ima jezgru promjera 26 km.
Komet Ikeya–Seki
Komet Ikeya–Seki (označen kao C/1965 S1, 1965 VIII i 1965f) je dugoperiodični komet kojeg su neovisno otkrila dva promatrača, Kaoru Ikeya i Tsutomu Seki. Prvi izračuni orbite pokazali su da će komet proći veoma blizu Sunca, te će vjerojatno biti veoma sjajan. Komet se ponašao onako kako je predviđeno i kako je prilazio perihelu moglo ga se vidjeti u sred dana kako sjaji magnitudom od -10. Jezgra kometa se malo prije prolaska kroz perihel raspala u tri dijela s gotovo identičnom putanjom. Nakon prolaska kroz perihel komet se pojavio na jutarnjem nebu s veoma sjajnim repom. Početkom 1966. je komet nestao iz vida otišavši u vanjske dijelove Sunčeva sustava. Komet je pripadnik Kreutz Sungrazers obitelji kometa, koja je nastala kada se veliki komet raspao godine 1106.
Komet Hale-Bopp
Komet Hale-Bopp (označen kao C/1995 O1) je komet koji se pojavljuje u Sunčevom sustavu svakih 3 100 godina. Ovaj temeljito promatran kometa je jedan od najsjajnijih viđenih u posljednjih nekoliko desetljeća. Mogao se je vidjeti okom rekordnih 18 mjeseca, dvaput duže od Velikog kometa 1811. Komet Hale-Bopp je otkriven 1995. na vrlo velikoj udaljenosti od Sunca, što je izazvalo velika očekivanja o njenom sjaju kada bude prišla blizu Sunca.
Komet Hyakutake
Komet Hyakutake (označen kao C/1996 B2) je komet otkriven 30. siječnja 1996. U ožujku iste godine je prošao vrlo blizu Zemlje, te je prozvan Velikim kometom 1996. Hyakutake je komet koji je prošao najbliže Zemlji u posljednjih 200 godina. Imao je vrlo velik sjaj i bio je viđen u svim područjima Zemlje.
Komet McNaught
Komet McNaught, poznat i kao C/2006 P1, je ne periodičan komet otkriven 7. kolovoza 2006. Komet je otkrio britanskoaustralski astronom Robert H. McNaught. Komet je bio najsjajniji u posljednjih 40 godina i bio je lako vidljiv golim okom za promatrače na južnoj polutki u siječnju i veljači 2007. Komet je najveći sjaj dosegao 13. siječnja 2007. i tada je iznosila oko m = -6.0 magnituda. Između 12. i 14. siječnja komet je bio vidljiv u sred dana nedaleko od Sunca. Duljina repa kometa dosegla je pritom 35°. Svemirska letjelica Ulysses napravila je neočekivani prolaz kroz rep kometa 3. veljače 2007. Ulysses je proletio kroz McNaughtov ionski rep oko 160 milijuna kilometara od jezgre kometa. Instrumenti na letjelici registrirali su "kompleksnu kemiju" u toj regiji. Instrumenti su detektirali i usporavanje Sunčevog vjetra s 700 km/s na 400 km/s.
Komet 17P/Holmes
Komet 17P/Holmes je periodični komet, kojeg je 6. studenog 1892. otkrio britanski astronom amater Edwin Holmes. Sjaj kometa je krajem listopada 2007. naglo skočio sa magnitude +18 do čak +2.8, što odgovara povećanju sjaja od oko 500 000 puta. Komet je bio vidljiv golim okom sve do početka prosinca, u početku kao mala okrugla svijetla mrlja u zviježđu Perzej, a kasnije kao tamna okrugla mrlja. Komet je bio vidljiv iz cijele Hrvatske.
Belej
Belej je naselje na otoku Cresu. Administrativno, naselje pripada gradu Malom Lošinju.
Zemljopisni položaj
Nalazi se južno od Vranskog jezera, na nadmorskoj visini od oko 130 metara. Kroz mjesto prolazi cesta Cres - Mali Lošinj.
Najbliža naselja su Stivan (4 km sjeverozapadno) i Ustrine (4 km jugozapadno).
Stanovništvo
Prema popisu iz 2001. godine, naselje ima 64 stanovnika.
Sekologanin sintaza
Sekologanin sintaza (, sekologaninska sintaza) je enzim sa sistematskim imenom loganin:kiseonik oksidoreduktaza (otvaranje prstena). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju:
Dormagen
Dormagen je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 8 opštinskih središta okruga Rajn Nojs. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 63.139 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5162004, NUTS (DEA1D) i LOCODE (DE DMG) kod.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Rajn Nojs Dormagen se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Rajn Nojs. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 45 metara. Površina opštine iznosi 85,5 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 63.139 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 739 stanovnika/km².
Begi
Begi su selo u zapadnoj Istri, administrativno u općini Vrsar. Sa svojih tridesetak stanovnika spadaju u srednje velika seoska mjesta. Ljudi se uglavnom bave poljoprivredom i stočarstvom, ali sve više mladih odlazi i mjesto polako zamire, kao i okolna naselja.
Hinagolid
Hinagolid (Norprolak) je selektivni agonist D2 receptor koji se koristi za tretiranje povišenih nivoa prolaktina.
Canby, California
Canby je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 315 stanovnika.
Delta-amirinska sintaza
Delta-amirinska sintaza (, SlTTS2 (gen)) je enzim sa sistematskim imenom (3S)-2,3-epoksi-2,3-dihidroskvalen mutaza (ciklizacija, formira delta-amirin). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Enzim iz paradajza (Solanum lycopersicum) formira 48% delta-amirina, 18% alfa-amirina, 13% beta-amirina.
Casco, Maine
Kasko je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Mejn.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 587.
Paradiso, Gorizia
Paradiso je naselje u Italiji u provinciji Gorica, u regiji Friuli-Venezia Giulia.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 25 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 4 m.
Wihtred od Kenta
Wihtred (cvaa. 670 – 23. april 725) je bio kralj Kenta od oko 690/691 do smrti. Bio je sin kralja Ecgberhta I i brat Eadrica. Na prijestolje je došao u konfuznom periodu 680-ih, kada je Kent nakratko bio osvojen od zapadnosaksonskog kralja Caedwalle a potom bačen u dinastijske sukobe. Neposredni prethodnik mu je bio Oswine od Kenta, za koga se drži da je poticao od Eadbalda, iako ne istoj lozi kao Wihtred. Nedugo nakon stupanja na prijestolje, Wihtred je izdao znameniti zakonik —Wihtredov zakon— kasnije sačuvan u rukopisu poznatom kao Textus Roffensis. Tamo skupljeni zakoni su obratili veliku pažnju na prava Crkve, kao i uveli kazne za nevaljane brakove i ispovijedanje paganstava. Wihtred je vladao dugo, ali njegova vladavina nije zabilježila važnijih događaja. Godine 725. su ga naslijedili sinovi Æthelberht II, Eadberht I i Ælfric.
Clermont-le-Fort
Klermon le For je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Središnji-Pirineji, u departmanu Gornja Garona koja pripada prefekturi Tuluz.
Circus (pjesma)
"Circus" je pjesma američke pop pjevačice Britney Spears sa njezinog šestog studijskog albuma Circus. Pjesma je objavljena 1. prosinca kao drugi singl s albuma. Pjesmu su producirali Dr. Luke i Benny Blanco, govoreći o sposobnostima Britney kao zabavljačice i objašnjava koje emocije osjeća dok izvodi na pozornici. Glazbeno, "Circus" je uptempo dance pjesma, s utjecajem R&B-a.
Chester, Texas
Chester je gradić u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 312 stanovnika.
Circus (pjesma)
Pjesma "Circus" je dobila puno pozitivnih recenzija od glazbenig kritičara, mnogu su hvalili produkciju pjesme. To je postao njezin prvi singl koji je debitirao u top 3 na Billboard Hot 100 ljestvicu i za sada je prodan u više od 2,200,000 primjeraka samo u SAD-u. Pjesma je u Australiji i Danskoj dobila platinastu certifikaciju, te je dospijela u top 10 u 11 zemalja svijeta.
U glazbenom videu Spears se istaknula kao kolovođa u cirkusu, koji je režirao Francis Lawrence. Pjesmu je izvodila na Circus Promo turneji kao i na The Circus Starring: Britney Spears svijetskoj turneji.
Detmold
Detmold je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 16 opštinskih središta okruga Lipe. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 73.368 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5766020, NUTS (DEA45) i LOCODE (DE DET) kod.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Lipe Detmold se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Lipe. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 134 metra. Površina opštine iznosi 129,4 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 73.368 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 567 stanovnika/km².
1288 Santa
1288 Santa je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,885 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 11,41 a geometrijski albedo 0,132.
Pine Lake, Georgia
Pajn Lejk (Džordžija) je grad u američkoj saveznoj državi Džordžija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 730 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 730 stanovnika, što je 109 (17,6%) stanovnika više nego 2000. godine.
Himbacin
Himbacin je alkaloid koji je izolovan iz kore Australijskih magnolija. Himbacin je bio sintetisan koristeći Diels-Alderovu reakciju kao ključni korak. Aktivnost himbacina kao antagonista muskarinskog receptora, sa specifičnošću za muskarinski acetilholinski receptor M2, mu je dala status obećavajuće početne tačke u istraživanjima Alchajmerove bolesti.
Razvoj muskarinskih antagonista zasnovanih na himbacinu je bio neuspešan, ali je jedno analogno jedinjenje u kliničkim ispitivanjima kao antagonist trombinskog receptora.
Chico, Texas
Chico je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.002 stanovnika.
Beloslavec
Beloslavec je naselje u općini Bedenica, Zagrebačka županija. Površina naselja iznosi 4,35 km2. Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 295 stanovnika.
Cantua Creek, California
Cantua Creek je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 466 stanovnika.
Benkovačko Selo
Benkovačko Selo je selo u sastavu grada Benkovca. Nalazi se u dijelu sjeverne Dalmacije koji se naziva Ravni kotari. Selo se nalazi u neposrednoj blizini samog Benkovca, i djeluje više kao predgrađe ovog gradića nego kao posebno naselje.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2011. Benkovačko Selo ima 789 stanovnika.
Triptofan a,b-oksidaza
Triptofan a,b-oksidaza (, L-triptofan 2',3'-oksidaza, L-triptofan alfa,beta-dehidrogenaza) je enzim sa sistematskim imenom L-triptofan:kiseonik alfa,beta-oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Za rad ovog enzima je neohodan Hem. Enzim iz Chromobakterija violaceum je specifičan za triptofanske derivate sa slobodnom karboksilnom grupom, kao i za amide i estre.
Colle Ciaccio, L'Aquila
Colle Ciaccio je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1281 m.
Roseto Valfortore, Foggia
Roseto Valfortore je naselje u Italiji u provinciji Foggia, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1145 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 724 m.
Acilkarnitinska hidrolaza
Acilkarnitinska hidrolaza (, HACH, karnitin estarska hidrolaza, palmitoilkarnitinska hidrolaza, palmitoil-L-karnitinska hidrolaza, dugolančana acil-L-karnitinska hidrolaza, palmitoil karnitinska hidrolaza) je enzim sa sistematskim imenom O-acilkarnitin acilhidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Aurillac
Orijak je naselje i opština u centralnoj Francuskoj u regionu Overnja, u departmanu Kantal koja pripada prefekturi Orijak.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 30 551 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 1062 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 28,76 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 622 metara (maksimalnoj 867 m, a minimalnoj 573 m).
Dorsten
Dorsten je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 10 opštinskih središta okruga Reklinghauzen. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 77.975 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5562012, NUTS (DEA36) i LOCODE (DE DON) kod.
Baruolna sintaza
Baruolna sintaza (, BARS1) je enzim sa sistematskim imenom (3S)-2,3-epoksi-2,3-dihidroskvalen mutaza (ciklizacija, formira baruol). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Enzim iz Arabidopsis thaliana takođe formira tragove 22 druga triterpenoida.
Delphos, Kansas
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 359, što je 110 (-23,5 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Drensteinfurt
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Varendorf Drenštajnfurt se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Varendorf. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 64 metra. Površina opštine iznosi 106,4 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 15.342 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 144 stanovnika/km².
1287 Lorcia
1287 Lorcia je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 22,3 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 3,205 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,813 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,065, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 9,832 stepeni, a orbitalni period iznosi 1906,939 dana (5,220 godina). Apsolutna magnituda asteroida je 11,07 a geometrijski albedo 0,132.
Asteroid je otkriven 25. avgusta 1933. godine.
Hlorciklizin
Hlorciklizin (Diparalen, Mantadil, Pruresidin, Trihistan) je prva generacija antihistamina iz fenilpiperazinske klase. On se prvenstveno koristi za tretiranje simptoma alergije kao što su rinitis, urtikarija, i pruritus, a može se koristiti i kao antiemetik. Osim njegovog antihistaminskog dejstva, hlorciklizin takođe ima antiholinergične, antiserotinergične, i lokalne anestetičke osobine.
1289 Kutaissi
1289 Kutaissi je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 25,62 km. Afel asteroida je na udaljenosti od 3,028 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,690 AJ.
Ekscentricitet orbite iznosi 0,059, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 1,613 stepeni, a orbitalni period iznosi 1766,382 dana (4,836 godine). Apsolutna magnituda asteroida je 10,73 a geometrijski albedo 0,137.
Asteroid je otkriven 19. avgusta 1933. godine.
Tersandar
Tersandar (Θέρσανδρος) ime je nekoliko ličnosti iz grčke mitologije, od kojih je najpoznatiji Polinikov sin Tersandar.
Polinikov sin
U Homerovoj Ilijadi Tersandar je jedan od Epigona, sinova Sedmorice protiv Tebe koji su preduzeli novi pohod na Tebu da bi osvetili svoje očeve. Tersandar je bio sin Polinika i Argije, kćeri Adrastove.
Proročište je objavilo da će novi pohod na Tebu biti uspešan jedino ako ga bude predvodio Alkmeon, sin Amfijaraja i Erifile. Kad je Alkmeon odbio da krene u rat, Tersandar je Harmonijinim peplosom podmitio Erifilu, koja je nagovorila sina da se stavi na čelo pohoda protiv Tebe. Posle osvajanja grada Tersandar je postao kralj Tebe.
Pindar za Tersandra kaže da je stekao slavu nakon Polinikove smrti i da je očuvao Adrastovu liniju.
Childress, Texas
Childress je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 6.105 stanovnika.
Belec
Belec je selu u Hrvatskom zagorju, administrativno u sastavu grada Zlatara. Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, Belec ima 370 stanovnika.
U selu se nalazi Župna crkva sv. Marije Snježne, a jedan je od najljepših primjera barokne umjetnosti u sjevernoj Hrvatskoj.
Canyondam, California
Canyondam je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 31 stanovnika.
Pirolohinolin-hinon sintaza
Pirolohinolin-hinon sintaza (, PqqC, 6-(2-amino-2-karboksietil)-7,8-diokso-1,2,3,4,5,6,7,8-oktahidrohinolin-2,4-dikarboksilat:kiseonik oksidoreduktaza (ciklizacija)) je enzim sa sistematskim imenom 6-(2-amino-2-karboksietil)-7,8-diokso-1,2,3,4,7,8-heksahidrohinolin-2,4-dikarboksilat:kiseonik oksidoreduktaza (ciklizacija). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Za rad ovog enzima je neophodna jedna za sad neophodna komponenta da bi došlo do oslobađanja njegovog produkta.
Montezuma, Colorado
Montezuma je grad u američkoj saveznoj državi Kolorado.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 65, što je 23 (54,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Sijalil-Luis A
Sijalil-Luis A je organsko jedinjenje, koje sadrži 31 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 820,744 Da.
Mira Bassa, Padova
Mira Bassa je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 21 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 0 m.
Aminoacilna tRNK hidrolaza
Aminoacilna tRNK hidrolaza (, aminoacil-transfer ribonukleatna hidrolaza, RNK hidrolaza N-substituisanog aminoacilnog transfera, peptidil-tRNK hidrolaza) je enzim sa sistematskim imenom aminoacil-tRNK aminoacilhidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Beder
Beder je naselje koje se nalazi u sastavu Grada Samobora, Zagrebačka županija. Površina naselja iznosi 4,02 km2.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 104 stanovnika te 38 obiteljskih kućanstava.
Chillicothe, Texas
Chillicothe je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 707 stanovnika.
Domart-en-Ponthieu
Domart an Pontje je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Soma koja pripada prefekturi Amjen.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1126 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 62 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 17,93 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 44 metara (maksimalnoj 132 m, a minimalnoj 32 m).
Dülmen
Dilmen je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 11 opštinskih središta okruga Koesfeld. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 47.058 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5558016, NUTS (DEA35) i LOCODE (DE DUN) kod.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Koesfeld Dilmen se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Koesfeld. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 46-150 metara. Površina opštine iznosi 184,6 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 47.058 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 255 stanovnika/km².
Avdija Vršajević
Avdija Vršajević (Tešanj, 6. marta 1986.) je bosanskohercegovački nogometaš i reprezentativac. Trenutno nastupa za splitski Hajduk.
Karijera
Karijeru je započeo u TOŠK-u iz Tešnja za koji nastupa do 2004. kada prelazi u sarajevski Željezničar. Nakon Željezničara igra za zenički Čelik iz kojeg 2007. odlazi u Spartu iz Praga. Za Spartu nije nastupao u prvenstvenim utakmicama. Iz Sparte odlazi na dvije posudbe, prvo, u SK Kladno, a zatim u Tatran Prešov. Nakon isteka posudbe napušta Spartu i odlazi u Tatran Prešov. U Tatranu je zaigrao u 60 prvenstvenih utakmica i pritom postigao tri pogotka. Prije početka sezone 2011./12. vraća se u Čelik za koji je nastupio u 21 prvenstvenoj utakmici. U ljeto 2012. priključuje se Hajduku. Za Hajduk je debitirao u prvom prvenstvenom kolu protiv Istre, u Puli (0:0), dok je prvi pogodak postigao u gradskom derbiju, za pobjedu Hajduka od 0:1 Za reprezentaciju BiH debitirao je 7. septembra 2012. u kvalifikacijskoj utakmici sa Lihtenštajnom.
Dana 25. juna 2014. je postigao svoj prvi pogodak za reprezentaciju Bosne i Hercegovine, u utakmici protiv Irana na Svjetskom prvenstvu u Brazilu.
Vibo Valentia
Vibo Valentia (latinski: Hipponium, do 1928. zvan Monteleone di Calabria, kog stanovnici i danas zovu Monteleone) je glavni grad istoimene talijanske provincije Vibo Valentije u Kalabriji. Grad je 2012. imao 33.118 stanovnika.
Geografija
Vibo Valentia leži na jugu Italije, pored zaljeva Santa Eufemije, udaljen 100 km sjeverno od regionalnog centra Reggio Calabrije.
Historija
mini|lijevo|250px| Palača Luigi Razza (sjedište provincijskog [[parlamenta)]] Vibo Valentia je izrastao na mjestu grčke kolonije Hipponion, o kojoj je u 1. vijeku pne. puno pisao i hvalio je rimski državnik i pisac Ciceron. Na ta vremena posjećaju ostatci zidina (izvan središta grada) i brojni predmeti koji se čuvaju u lokalnom muzeju. Nakon propasti Zapadnog Rimskog Carstva grad su razorili Arapi, a obnovljen je u 13. vijeku. Nakon tog bio je dio Napuljskog Kraljevstva kao i ostala Kalabrija, sve do ujedinjenja Italije. Vibo Valentia leži na trusnom tlu, pa je više put razaran i obnavljan nakon potresa. Posljednji veliki potresi zbili su se 1783. i 1905. godine.
Znamenitosti
mini|lijevo|250px| [[Normani|Normansko-hohenstaufenska tvrđava]] Najveća znamenitost Vibo Valentije je normanski tvrđava iz 13. vijeka, koju je obnovio i proširio Fridrik II, car Svetog Rimskog Carstva. U gradu se nalaze i crkve San Michele i barokna Collegiata di San Leone Luca.
Privreda i transport
Vibo Valentia je centar poljoprivrednog kraja, poznat po proizvodnji paradajza i njegovih konzervi. Grad ima i industriju vagona i strojeva.
Dinara Safina
Dinara je mlađa sestra poznatog tenisera, bivšeg prvog igrača sveta Marata Safina.
Profesionalno je počela da igra 2000., kada je učesrvovala na dva turnira, a na turniru u Majorci stigla je do finala. Sledeće sezone, sa nepunih 14 godina, trijumfovala je u Rimu a bila je u juniorskom finalu Vimbldona.
Napredovanje nastavlja 2003. godine. Osvojila je svoj prvi VTA turnir u Palermu pobedivši Katarinu Srebotnik. Na Ju-Es Openu je izgubila u osmini finala od Žistin Enen sa 6:0, 6:3.
U 2004. je imala probleme sa povredama, ali je u Parizu pobedila Jelenu Janković, Pati Šnider i Frančesku Skjavone, ali je u polufinalu ispala od Kim Klajsters, tada druge teniserke sveta.
Godina 2005. bila je prva koju je Safina završila među prvih dvadest najboljih teniserki sveta. To joj je pošlo za rukom pobedom u finalu Pariza pobedom protiv Ameli Morezmo, osvajanje turnira -{IV}- kategorije u Pragu i igranjem dva uzastopna polufinala Moskve i Haselta.
U sezoni 2005. kao član ekipe Rusije osvojila je Fed kup.
Ostali detalji
Fed kup.com
Ridley Park, Pennsylvania
Ridli Park je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 7.002, što je 194 (-2,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Холандска језичка унија
thumb Холандска језичка унија је међународна организација која се бави холандским језиком. Организацију су 9. септембра 1980. основали представници Холандије и Белгије, а 2005. се, као придружени члан, у рад организације укључио и Суринам.
Стандардни језик
thumb
Године 1995. Унија је покренула реформу ортогафије холандског језика са нагласком на реформи интерфикса у великом броју сложеница. Најпознатија Унијина публикација је Woordenlijst Nederlandse taal (енг. Word list of the Dutch language) уобичајено звана Groene boekje (енг. Green booklet), која је службена ортографска и граматичка референца за холандски језик.
Најновија верзија публикације (објављена 2005.) није најбоље прихваћена због измена у правопису холандског језика, реформисаном 1996. У децембру 2005. већина најугледнијих холандских медија најавила је бојкот овог правописа. Унија је у августу 2006. издали Белу књигу са различитим упутствима везаним за службени правопис. Тренутнос су у Холандији у употреби оба правописа — зелени у школама и другим институцијама, а бели у штампаним медијима и на телевизији. У Белгији је слична реформа прихваћена без већег отпора јавности.
Речници
Унија издаје речник Van Dale који је прихваћен као службени речник холандскога језика. Речник има три тома (A-I, J-R, S-Z), а допуњава се сваких 7-8 година. Четрнаесто издање овог речника објављено је 2005.
Други речник холандског језика је историјски речник Woordenboek der Nederlandsche Taal у којему су садржане речи коришћене од 1500. до данас. Рад на речнику започео је још 1864, а завршен је 1998. када је објављен његов последњи, 43. том. Речник има око 400 000 речи и 49 225 фраза, а послагани томови речника заузимају простор од три метра. Године 2001. објављена су три додатна тома са речима насталим у 20. веку које нису биле увршћена у објављене томове. Овај је речник издао Институт за холандски језик и доступан је и на интернету.
Организација
thumb| Холандска језичка унија активна је и у Индонезији и Јужноафричкој Републици, државама које имају историјске везе са холандским језиком. Једини задатак уније је промоција холандскога језика и литературе па се не може поредити са организацијама као што су Заједница држава португалског говорног подручја, Франкофонија или Организација ибероамеричких држава.
Canyon Lake, California
Canyon Lake je grad u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 10.561 stanovnika.
Peč, Gorica
Peč (italijanski: Peci, slovenski: Peč) je naselje u Italiji u provinciji Gorica, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 190 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 56 m.
Domart-sur-la-Luce
Domar sir la Lis je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Soma.
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 375, a gustina naseljenosti je iznosila 44 stanovnika/km².
Cayuga Heights, New York
Kejuga Hajts je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.729, što je 456 (13,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Sukcinat dehidrogenaza (ubihinon)
Sukcinat dehidrogenaza (ubihinon) (, sukcinatna dehidrogenaza, kompleks II, menahinol: fumaratna oksidoreduktaza, fumaratno reduktazni kompleks, sukcinatno dehidrogenazni kompleks) je enzim sa sistematskim imenom sukcinat:ubihinon oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim je flavoprotein (FAD), koji sadrži gvožđe-sumporne centre. Kompleks koji je prisutan u mitohondriji se može degradirati da formira EC 1.3.99.1, sukcinatnu dehidrogenazu.
If U Seek Amy
"If U Seek Amy" pjesma je američke pop pjevačice Britney Spears. Objavljena je 10. ožujka 2009. kao treći singl s njenog šestog studijskog albuma Circus u izdanju Jive Recordsa.
Pozadina
Pjesmu je napisao i producirao Max Martin, koji je napisao njezine hitove "…Baby One More Time" i "Oops!... I Did It Again". To je prvi put nakon njezinog albuma "Britney" da opet rade skupa. Pjesma se snimila u Sunset Studiosu u Hollywoodu. Prateći vokali su snimili Kinnda i Martin u Stockholmu.