cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Noam Chomsky
Politička gledišta
Dvadesetog septembra 2006. venecuelanski predsednik Hugo Čavez preporučio je knjigu Čomskog pod naslovom „Vođstvo ili opstanak: Američko traganje za globalnom nadmoći“ tokom njegovog govora na Generalnoj skupštini Ujedinjenih nacija. Čavez je izjavio da je to dobra knjiga za čitanje zato što pokazuje zašto je Amerika najveća opasnost za svetski mir, što je prouzrokovalo dugotrajni aplauz od većine na tom sastanku.
Kritike političke delatnosti Noama Čomskog
Uprkos njegovom jevrejskom nasleđu Čomski je bio optužen za antisemitizam u vezi sa njegovom umešanošću u aferu Forison. Naslovna strana jednog magazina je navela kao dokaz Čomskijevskog antisemitizma njegovu izjavu 2002. godine palestinskoj solidarnoj grupi koja je trajala tokom njegovog života, Jevreji u Ujedinjenim nacijama su predloženi od ugnjetavane manjine do privilegovanih i uticajnih. Kao odgovoran na ovu optužbu Čomski je žalio zbog toga šta je opisao kao težnju desnog krila Jevreja da označi kritiku, a izraelskoj politici kao antisemitskoj što se tiče tužbe u vezi sa Forison aferom,on je dokazivao da su oni bili ograničeni pravom na odbranu slobodnog objašnjenja nekoga koji se ne slaže, i ta kritika je prema tome izložena ovoj ograničenoj odbrani različitim interpretacijama. Čomskijevska kritika naročito potvrđuje da se Čomskijevska odbrana kreće preko odbrane njegovog slobodnog govora do odbrane njegovog karaktera, profesionalnog statusa i zakonite stipendije njegovog rada. Čomski je odgovorio na optužbe „da su zaključci o aferi Forison suprotni pogledima koje podržava i koje često iskazuje u štampi (na primer, u knjizi „Mir na Srednjem istoku“, gde opisuje holokaust kao najfanatičniji nastup kolektivnog ludila u ljudskoj istoriji“).
U kasnim 1970im godinama optužen je kao apologeta Crvenih Kmera, kada su on i Edvard Herman izneli optužbu da su izveštaji o kambodžanskom genocidu, poznatom i kao „Polja smrti“, objavljeni u zapadnim medijima bili antikomunistička propaganda.
Izjavljivao je više puta kako se ljudi mogu sa pravom protiviti njegovom radu na Masačusetskom institutu za tehnologiju koji je najveći neprotifibilni vojni preduzimač SAD i 12. vojni preduzimač uopšte. Čomski je tvrdio da je bilo nemoguće u to vreme za Institut i njegove istraživače da pokidaju veze sa vojnoindustrijskim kompleksom i da nastavi da nesmetano funkcioniše. I danas, on stoji na stanovištu koje je izneo tada: „univerziteti sa odsecima koji rade na ratovanju bakterijama trebalo bi da rade otvoreno, otvaranjem odseka za smrt. Njegova namera je bila da obavesti obično stanovništvo o tome šta se dešava, tako da individue mogu da donesu nesmetanu odluku o svom daljem ponašanju“.
Akademski uspesi, nagrade i počasti
U proleće 1969 god. on je držao predavanja o Džonu Loku na Oksfordskom Univerzitetu; u januaru 1970. god. držao je memorijalna predavanja o Bertrandu Raselu na Kembridžskom Univerzitetu; 1972. god.u Nju Delhiju Memorijalno predavanje o Nehruu; 1977.god. predavanje o Hajzingu u Lajdenu; 1988.god. predavanje Maseja na Univerzitetu Toronta pod naslovom „Neophodna iluzija: smišljena kontrola u demokratskom društvu“; 1977 god. memorijalno predavanje Dejvija u Kejp Taunu, o akademskoj slobodi, pored mnogih drugih. Noam Čomski je primio mnoge počasne diplome od najprestižnijh univerziteta širom sveta. Član je mnogih profesionalnih i naučnih društava u SAD-u i u drugim zemljama. Čomski je izglasan za vodećeg živog javnog intelektualca u 2005. god. globalnom glasanju intelektualaca kojem je upravljao britanski magazin „Prospekt“. On je reagovao, govoreći „Ne obraćam mnogo pažnje na glasanja“. Na listi koju je sastavio magazin „Novi politički lider“ 2006. Čomski je izglasan kao sedmi na listi „Heroja našeg vremena“.
Njegov rad
1955. godine je u Masačusetsu na Institutu za Tehnologiju razvio svoju teoriju o generativnoj gramatici koja je rezultirala naučnim proučavanjem jezika. Prvi put je objavio svoje apstraktne analize o jeziku 1955. godine u svojoj doktorskoj disertaciji, a posle toga 1957. godine u knjizi „Sintaksičke strukture“.
Čomski kao osnovu proučavanja jezika ne uzima glas kao ostali lingvisti nego prostu rečenicu, i od te osnove razvija svoje argumente da se bezbrojnim sintaksičkim kombinacijama mogu stvarati na osnovu značenja složeni nizovi pravila. Rad na generativnoj gramatici razvio je kod njega interesovanje i za modernu logiku i matematiku. Tako su transformacioni ili generativni lingvisti imali uticaj i na psiholingvistiku a naročito na proučavanje jezika dece. 1994. godine Čomski je formulisao „Minimalistički program“ u nameri da pojednostavi simbolički prikaz jezika.
Pored lingvistike od 1965. godine Čomski je postao jedan od vodećih kritičara američke spoljne politike počevši od Vijetnama pa sve do američke invazije na Irak. U svojoj knjizi „Novi militaristički humanizam“ oštro kritikuje bombardovanje Jugoslavije jer je bila u suprotnosti sa Međunarodnim pravom i ukazuje na to da je humanitarna tragedija na Kosovu, u stvari počela tek posle početka bombardovanja. A u svom kontroverznom bestseleru „09.11“ u kojem analizira napad na Svetski Trgovinski Centar u Njujorku Sjedinjene Američke Države naziva vodećom terorističkom zemljom.
Patámburo, Tancítaro
Patámburo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tancítaro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 219 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1992 m.
Centenario (razvrstavanje)
Centenario ima više značenja:
Mikroautomobil
right|thumb|250px|[[Messerschmitt KR200.]] Mikroautomobil je naziv koji se koristi za maleni automobil, koji se 1910-ih i 1920-ih nazivao ciklomobilima Za njih se koriste različite definicije, od "manje od 3 metra dužine" do "manje od 85 kubnih stopa/2400 litara unutarnjeg volumena". Većina definicija koristi različite parametre, od kojih je često važna veličina motora. The Register of Unusual Microcars u UK navodi: "ekonomska vozila s tri ili četiri kotača, koje pokreće benzinski motor manji od 700cc ili baterije, proiizveden 1945". The Bruce Weiner Microcar Museum (najveća kolekcija mikroautomobila) navodi "Veličine motora ispod 700cc te 2 vrata ili manje" dok američki Vintage Microcar Club koristi definiciju motora ispod 1000cc.
El Saltillo, San Miguel el Alto
El Saltillo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini San Miguel el Alto.
Mikroautomobil
Mikroautombili obično imaju samo jednog vozača i jednog putnika, a nekada imaju samo tri kotača. Mikroautombili se uglavnom proizvode i koriste u ekonomske svrhe; kada vlada oskudica materijala i opreme, odnosnos gorivo je skupo.
Tezoyuca (razvrstavanje)
Tezoyuca ima više značenja:
El Saltillo, San Miguel el Alto
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 21 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1866 m.
Mikroautomobil
U anglosaksonskom svijetu se koristi izraz station car (stanični automobil), s obzirom da je tim vozilima svrha dovesti vozača od njegovog doma u predgrađu do Park and Ride parkirališta gdje vozilo ostaje parkirano dok vlasnik javnim prijevozom putuje do radnog mjesta u središtu grada.
Uz putničke mikroautomobile postoje i teretni mikrokamioni, koji se uglavnom koriste u velikim skladištima i u uskim ulicama gdje su veća teretna vozila neekonomična i nepraktična.
Ford Model A (1903)
Originalni Ford Model A bilo je prvo vozilo koje je proizvela Ford Motor Company, s početkom u 1903 godini. Dr. Ernst Pfenning iz Chicaga postao je prvi vlasnik Modela A 23. jula 1903. Od 1903. do 1904. godine je proizvedeno 1.750 primjeraka. Model A je sljedeće godine zamijenjen s Modelom C.
Jun'ichirō Tanizaki
Po Tanizakiju je godine 1965. dobila ime Tanizakijeva nagrada, jedno od najprestižnijih japanskih književnih priznanja.
Ford Model A (1903)
Vozilo se prodavalo kao dvojesdni runabout ili četverosjedni tonneau s opcijom dodavanja krova. Horizontalni flat-2 motor us sredini vozila je imao 8 KS (6 kW). Korišten je trobrzinski mjenjač koji će Ford kasnije koristiti u Modelu T. Vozilo je imalo masu od 1,240 lb (562 kg) i moglo doseći brzinu od 72 km/h (45 mph).
Congregación Benito Juárez, San Pedro Tapanatepec
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 104 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 37 m.
Ford Model A (1903)
Iako je Ford reklamirao Model A kao "najpouzdaniju mašinu na svijetu", ona je patila od mnogih problema karakterističnih za automobile tog vremena, kao što je pregrijavanje i ispadanje mjenjača.
Pagliana, Firenze
Pagliana je naselje u Italiji u provinciji Firenze, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 40 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 739 m.
István Gulyás
István Gulyás (Gulyás István; Pécs, 31. oktobar 1931 - je bivši mađarski teniser. Najpoznatiji je po tome što je uspio doći u finale Roland Garrosa 1966. a koje je izgubio od australijskog igrača Tonyja Rochea. Meč je bio odgođen na jedan dan nakon što je Gulyas prihvatio Rocheovu molbu kako bi se mogao oporaviti od ozljede gležnja.
Gradski automobil
Najveća prednost gradskog automobila tijekom vožnje u gradu je njegova mala veličina, koja olakšava parkiranja na uska parkirališta i probijanja kroz gužve. Danas su gradski automobili postali najčešća vrsta automobila na našim cestama zahvaljujući niskoj potrošnji goriva i povoljnoj cijeni, koje ih čine dostupnima širokom krugu ljudi i jeftinima za održavanje.
Na osnovama gradskih automobila često se rade i dostavna vozila nazvana furgoni. U klasi postoje i automobili s oblikom karoserije identičnim onom kojeg imaju veći minivanovi i kombiji, a njih se naziva microvan.
Cooperstown, North Dakota
Kopertaun je grad u američkoj saveznoj državi Severna Dakota.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 984, što je 69 (-6,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Gerald Battrick
Gerald Battrick (27. maj 1947 – 26. novembar 1998) je bio velški teniser. Osvojio je juniorsku titulu na Roland Garrosu 1965. i nastupao za britansku Davis Cup reprezentaciju.
La Sabanilla, Arandas
La Sabanilla je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Arandas.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2011 m.
Centro de Readaptación Social (razvrstavanje)
Centro de Readaptación Social ima više značenja:
Festinese, Napoli
Festinese je naselje u Italiji u provinciji Napoli, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 563 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 56 m.
Centro de Readaptación Social, Penitenciaría (razvrstavanje)
Centro de Readaptación Social, Penitenciaría ima više značenja:
Hatchback
thumb|Mercedes-Benz C-klasa Sportcoupé Hatchback je osobni automobil niske ili niže srednje (kompaktne) klase s trima ili petorim vratima, čiji je prtljažnik smješten unutar putničke kabine iza stražnjih sjedala. Glavna karakteristika takvog tipa automobila je njegov "odsječen" stražnji kraj s trećim ili petim vratima, dok gledano s boka on izgleda kao neka vrsta kraćeg karavana.
Prundu, Prundu
Prundu je naselje u Rumuniji u okrugu Đurđu u opštini Prundu.
Prema proceni iz 2012. u naselju je živelo 4708 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 78 m.
Comedor Chave, Llera
Comedor Chave je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Llera.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 176 m.
Kupe
thumb|moderan kupe- [[Audi A5]] Kupe je osobni automobil trovolumenskog oblika karoserije s dvoja bočna vrata i prtljažnikom odvojenim od putničke kabine. Naziv "kupe" potječe od francuske riječi "coupé".
Tianguistengo (razvrstavanje)
Tianguistengo ima više značenja:
San Giovanni Gemini, Agrigento
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 7774 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 702 m.
Petrești, Mintiu Gherlii
Petrești je naselje u Rumuniji u okrugu Kluž u opštini Mintiu Gherlii.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 252 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 252 m.
Lewiston, Michigan
Luiston je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Mičigen.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.392, što je 402 (40,6 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Cerano (razvrstavanje)
Cerano ima više značenja:
Al ‘Uqbah, Taiz
Prema proceni iz 2014. u naselju je živelo 1 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1182 m.
Ray Ruffels
Ray Ruffels (23. mart 1946 -) je bivši australijski teniser koji je nastupao 1960-ih i 1970-ih. Najpoznatiji je kao polufinalist Australian Opena 1969 i 1975, odnosno četvrtfinalist 1968, 1970 i 1977. Godine 1978. je u mješovitim parovima zajedno sa Billie Jean King došao do finala US Opena.
Donji Čažanj
Donji Čažanj je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Konjic koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 146 stanovnika.
Maya
Civilizacija Maja, najpoznatija od drevnih civilizacija, razvijala se na području koje se danas naziva Mezoamerika. Svoju kulturu su zasnovale na znanjima i idejama ranijih civilizacija, poput Olmeka. Poznate su po svojim gradovima, arhitekturi, umetnosti, religiji, ali i po kalendaru, matematici i astronomiji. Period u kome je živeo ovaj narod možemo podeliti na tri razdoblja: preklasični, klasični i postklasični period, u čijem je sklopu i kolonijalni period.
Civilizacija Maja je bila u velikom preplitanju sa drugim srednjeameričkim civilizacijama, tako da sa njima deli mnoge odlike. Kalendar i pismo ne potiču od Maja, ali je civilizacija Maja najviše doprinela njihovom punom razvoju. Španski katolički sveštenici su spalili većinu knjiga napisanih na pismu Maja. Njihovo pismo je tek u novije vreme velikim delom dešifrovano. Uticaj Maja se oseća i više od 100 kilometara od područja gde su živeli.
Preteče Maja
Civilizacija Olmeka poznata je još i pod imenom „narod kaučuka“. Olmeci predstavljaju veliku mesoameričku kulturu koja se razvijala u pretklasičnom periodu na teritoriji gde se danas nalaze Tabasko i Verakruz (dve meksičke oblasti). Njihova kultura koja je takođe poznata pod imenom „kultura majka“, razvijala se između 1500. p. n. e. i 100. g. p. n. e, a svoj vrhunac je doživela između 1200. p. n. e. i 400. p. n. e. Olmeci su se istakli svojom društveno-političkom i religioznom organizacijom. Narod se delio na dve klase. Prva, vladajuća klasa imala je svu moć, a drugu, nižu klasu činio je narod koji se pokoravao nadređenima, gradio hramove, obrađivao zemlju... Olmeci su bili veliki trgovci. Bavili su se trgovinom žada, gume, krzna i kaučuka. Dok su muškarci radili teže fizičke poslove, žene su se usavršile u odgajanju pamuka i pravljenju tkanina neverovatnih šara. Religija Olmeka se zasnivala na kultu jaguara. Imali su više bogova (vode, smrti, zemlje...) kojima su prinosili ljudske žrtve. Njihovi sveštenici su izmisli prve glife, koji su prvi oblik pisma pronađen na američkom kontinentu. Najbitnijim političko-religioznim centrima smatraju se San Lorenso, La Venta i Tres Sapotes. La Venta je poznata po velikim klesanim kamenim glavama koje predstavljaju negroidna lica, težine oko 11 tona i visine preko 2 metra. Takođe, arheolozi smatraju da su baš iz ovog centra nastale kulture koje su na višem stepenu razvoja, poput majanske civilizacije.
Što se tiče nauke, Olmeci su se bavili matematikom. Glavni broj je bio broj 20, a za nulu nisu znali. Maje su kasnije usavršile numeraciju i ubacile nulu. Bili su vešti astrolozi, napravili su prvi kalendar od 365 dana. Umetnost Olmeka se odlikuje glinenim figuricama, keramičkim posuđem koji je korišćen u svakodnenvnim poslovima, kao i spomenicima i skulpturama od isklesanog kamena. Od ove kulture kasnije su potekle mnoge druge, između kojih je i civilizacija Maja.
Preklasični period
Ova epoha obuhvata otprilike 15 vekova pre naše ere, i 3 veka nove ere, odnosno traje do 317. godine naše ere. U tom periodu Maje su zemljoradnici, bave se poljoprivredom, pretežno se gaji kukuruz, izgrađuju se sela i drvene kuće pored jezera i močvara, nastaju prvi ceremonijalni centri i različiti religijski običaji. Prvi dokazi o postojanju Maja pronađeni su na Jukatanu (Meksiko), u pećini Loltun, i to su bile humke od kostiju preistorijskih životinja i slike po zidovima pećine. Gradili su i stepeničaste piramide da bi se stekao utisak stepenica koje vode ka nebu. Mnoge od njih su imale na vrhu platformu na kojoj je bila sagrađena mala građevina, posvećena nekom od božanstava majanske mitologije. Prvi jezik Maja nazivao se „protomaya” (primer Maya), i on se govorio u Gvatemali.
Aer, Brescia
Aer je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Maya
Postklasični period
desno|mini|300p|Zidne slike u hramu Maja ([[Bonampak)]] Ova epoha počinje dolaskom osvajača sa zapada ili jugozapada, iz doline Meksika. Ti osvajači su bili ratoborni narod Tolteka koji je pokorio Maje. U početku to je bilo uspešno mešanje dveju kultura, a kasnije dekadencija i jedne i druge. Postklasični period može se produžiti do vremena posle dolaska Španaca i moglo bi se reći da traje do 1697. godine kada je i poslednja, ratoborna grana stabla nacije Maja pala pod udarcima iberskih osvajača. Ovo razdoblje je počelo velikim naprecima u ekonomiji, politici, društvenom uređenju, umetnosti, a završilo se ratovima i uništavanjem onoga što je vekovima bilo građeno, kako u materijalnom, tako u duhovnom svetu.
Kolonijalni period
Ovaj period spada u postklasični, i počinje dolaskom španskih osvajača dvadesetih godina 16. veka u Meksiko, i 1542. u Gvatemalu. Maje, kao jedinstvena etnička celina, tada više nisu postojale, i svi njihovi religiozni i ceremonijalni centri odavno su bili napušteni. Od moćne i mirne nacije Maja rodile su se mnoge grane naroda koje su govorile sličnim ili različitim jezicima, i koje su ratovale međusobno. Jezikom maja govorila je samo jedna etnička grupa, i to ona koja je ostala na Jukatanu. Smatra se da su španski osvajači bili varvari i veoma neobrazovani ljudi koji su tražili zlato. Uništavali su sve na šta su nailazili, i pokoravali narode koji su im se suprotstavljali. Zajedno sa osvajačima, dolazili su i sveštenici – misionari, čiji je zadatak bio da pokornim, domorodačkim narodima propovedaju hrišćanstvo i da ih uče novom jeziku. Do danas je sačuvano mnogo spomenika materijalne kulture, a vrlo malo dela duhovnog stvaralaštva. Ipak, to što je sačuvano je samo deo velike umetničke istorije koju su Maje stvarale, a koji je sačuvan posle napada španskih osvajača.
Uzroci propasti
Prevođenjem hijeroglifa nađenih u utvrdi Dos Pilas u šumama Gvatemale popunjena je šezdesetogodišnja rupa u majanskoj povijesti. Riječ je o najduljem pronađenom majanskom tekstu. Time je otkrivena priča o desetogodišnjem ratu za političku prevlast gradova-država Calakmula koji se nalazio na području današnjeg Meksika i oko 30 km južnijeg Tikala odnosno Matula koji se nalazio na području današnje sjeverne Gvatemale, zajedno s njihovim političkim sljedbenicima, pri čemu je Calakmul (zmijsko kraljevstvo) pobijedio. Prema nekim izvorima taj okrutni rat jedan je od razloga propasti ove drevne civilizacije. Godine 629. će Tikal, koji je na svom vrhuncu imao nekih 60 000 stanovnika, oko 40 km od grada stvoriti vojnu utvrdu Dos Pilas. Za vladara ove utvrde bit će postavljen tada četverogodišnji brat vladara Tikala, odnosno Balaj Chan K'awiil. Petnaestak godina kasnije Calakmul će napasti i osvojiti Dos Pilas. Balaj će biti zatočen i prisiljen prijeći na stranu Calakmula, pri čemu bi mogao zadržati naslov vladara ove oblasti. To će se i zbiti, da bi naposljetku nakon desetogodišnjeg rata, Balaj vlastitog brata i njegove sljedbenike zarobio i pogubio u Dos Pilasu. Calakmul time postaje najjača sila tog područja. No, vremenom će Tikal ponovno ojačati, napasti i poraziti Calakmul da bi Dos Pilas do 760. bio posve napušten. Vremenom će slično završiti svi veći majanski gradovi. Razjašnjavanjem nedoumice o ratovima majanskih gradova, za koje su dotada smatrali da su bili lokalne naravi, te neujedinjavanje tih gradova u jedinstvenu državu Maja, povjesničari su bili prisiljeni ponovno pisati povijesne udžbenike i ispravljati stare teze koje su se pokazale posve pogrješnima. Stvaranje gradova-država uzrokovalo je nepristupačno područje, a izoliranost jednog od drugog grada dovela je do povučenosti jednoga grada unutar svojih granica koje je bio spreman braniti do smrti. Stoga su svi gradovi bili neovisni jedan od drugoga, smatrajući jedan drugoga protivnicima. Nemogućnost centralizacije vlasti na kraju se pokazala kobnom za Maje. Shvaćeno je da je Maje uništilo ono što su oni nazvali "svjetskim ratom", odnosno opći politički sukobi i stalni ratovi koji su se između raznih gradova-državica proširili cijelim područjem. Nakon toga sele se na područje Yucatana gdje će doživjeti tzv. postklasični procvat, no do početka 13. stoljeća ovdje će se naseliti vojno jači Tolteci koji će se manje-više asimilirati s lokalnim stanovništvom, stvarajući novu kulturu i djelujući osobito na području grada Chiczen Itzae oko 1000. godine. Godine 1283. Maje će izgraditi novi glavni grad Mayapan, no i on će dočekati svoj kraj da bi do vremena kad će Španjolci doći i krenuti u svoje osvajačke pohode svi veliki majanski gradovi već bili uništeni. Dolaskom Španjolaca početkom 16. stoljeća kreće nezaustavljiva propast ove civilizacije. Maje su se na Yucatanu protiv osvajača borili dvadesetak godina, za razliku od Asteka koje je Cortes uspio pokoriti u godini dana, ali su na kraju ipak pokleknuli pred agresorima. U pomoć španjolskim osvajačkim pohodima došle su i europske bolesti na koje Maje nisu bili imuni i koje su opustošile pučanstvo.
No, ni nakon konačnog osvajanja Maje nisu mirovali i tu i tamo izbijale su pobune protiv Španjolaca. Tako je na Yucatanu 1847. izbila velika pobuna znana i kao Rat za utvrdu. Bilo je to doba u kojem su Španjolci bili zauzeti ratom SAD-a i Meksika, kad su jukatanski Maje iskoristili priliku slabost i neopreznost osvajača iskoristiti za svoje ciljeve. Priskrbivši oružje od Engleza, Maje su uspjeli vratiti u ratu protiv Španjolaca gotovo 90% svoje zemlje, osim područja Campache i Meride. Tada su učinili veliku grješku. Obzirom da su i dalje bili narod koji je živio isključivo od poljoprivrede, dolaskom vremena sjetve kukuruza Maje se povlače u svoja sela kako bi osigurali urod za iduću godinu. Otprilike u isto vrijeme, odnosno 1848. godine, završava rat Meksika i SAD-a i Španjolci svu svoju vojnu silu sele na Yucatan gdje će potući Maje i ponovno ih potjerati u Chan Santa Cruz gdje će se boriti još nekoliko desetljeća sve do konačne predaje 1901. godine.
Društveno-politička struktura
Društveno-politička organizacija civilizacije Maja bila je zasnovana na hijerarhiji sa kraljem na vrhu. Vlast vrhovnog poglavara bila je nasledna. Vladajuću klasu činili su kralj i državni savet. Državni savet je pomagao kralju u građanskim, vojnim i verskim upravljanjima. Administrativni činovnici bili su na visokoj poziciji u društvu, odmah posle vladajuće klase. Sveštenici su tumačili volju bogova i živeli su u dodiru sa seljanima. Bili su i izvanredni astronomi. Unapred bi objavljivali pomračenja, određivali planetarne cikluse, računali dane, mesece, godine i preduzimali razne mere ne bi li odobrovoljili bogove i odložili smak sveta. Želeli su da društvo shvati važnost njihove uloge posrednika između bogova i ljudi, i da se ulepšaju obredna središta u kojima vrše tu ulogu. Razmena proizvoda vršila se preko brojnih vodenih i kopnenih trgovačkih puteva. Trgovci su uvozili bakar, srebro i druge proizvode. Profesionalnu vojsku činili su ratnici. Seosko stanovništvo je bilo izvor radne snage. Obrađivali su zemlju, gradili piramide i hramove. Pored toga morali su da doprinose i odbrani grada. Obrazovali su telo vojnika-građana i pružali vojne usluge. Robovi i ratni zarobljenici bili su prinošeni kao žrtve bogovima.
Religija
Religija je bila od velikog značaja za civilizaciju Maja. Osim njenog uticaja u svakodnevnom životu, poljoprivrednim obredima, javnim ceremonijama, uticala je na umetnost i kulturu. Verovali su u više bogova, tako da im je religija bila politeistička. Smatrali su da su bogovi ti koji im daju život, zdravlje i hranu, te su im prinosili žrtve, koje su činile važan deo kulta. Osim prinošenja namirnica bogovima, u postklasičnoj epohi kao žrtve prinosili su se i ljudi. Značajnu ulogu u svim religijskim verovanjima imao je tamjan, kao i ples. Maje su verovale da je duša besmrtna i da nastavlja da živi posle smrti. thumb|desno|Bog kukuruza
Bogovi
Moć bogova bila je ograničena, jer se iznad njih nalazila kosmička moć. Dvojstvo je bilo karakteristično za bogove. Božanstva su mogla biti muška ili ženska, dobra ili loša, stara ili mlada, u zavisnosti od okolnosti. Glavni bogovi Maja bili su: Unab Ku, njegov sin , Kukulkan , Ćak. Unab Ku (njegovo ime je značilo „samo jedan bog“) je bio bog stvoritelj. On je bio stvoritelj života, čovečanstva, kao i otac i gospodar svih bogova. Njegov sin bio je gospodar neba, noći i dana. Kukulkan je predstavljao boga vetra, takođe poznatog kao „Pernata zmija“. Ćak je bio bog kiše. Pored ovih bogova, Maje su imale i bogove kukuruza, sunca, meseca, smrti i druge manje poznate bogove.
Kalendar
Za razliku od drugih ranih visokih civilizacija, Maje su imale dve vrste kalendara: Tsolk'in(Tzolk'in) i Haab(Haab'). Ljudi su se zavisno od klase različito ophodili prema vremenu i kalendaru. Intelektualna elita sveštenika kalendara i astronoma je bila dobro upoznata sa svim detaljim različitih kalendara, dok su običnim ljudima bila sasvim dovoljna osnovna znanja. Tsolk'in je ritualni kalendar, povremeno zvan i sveti krug, koji obuhvata 260 dana. Njegovi opisi dana se sastoje iz kombinacije broja od jedan do trinaest, sa jednim od dvadeset naziva za dane. Ti nazivi dana glase: Imiks (Imix'), Ik' (Ik'), Ak'bal (Ak'bal), K'an (K'an), Čikčan (Chikchan), Kimi (Kimi), Manik' (Manik'), Lamat (Lamat), Muluk (Muluk), Ok (Ok), Čuven (Chuwen), Eb (Eb'), Ben (B'en), Hiks (Ix), Men (Men), Kib (K'ib'), Kaban (Kab'an), Ets'nab (Etz'nab'), Kavak (Kawak), Ajav (Ajaw). Jedan Tsolk'in-krug počinje sa danom 1 Imiks i završava se sa danom 13 Ajav, da bi potom počeo iz početka.
Koreni ritualnog kalendara su dalekosežni. Prvi dokazi o postojanju ovog kalendara vezuju se za VII vek pre Hrista, iako neki od istraživača smatraju da počeci kalendara datiraju od početka naseljavanja, oko 2000. p. n. e.. Ono što je sigurno jeste da Maje nisu izmislile ovaj prvi kalendar, jer je on korišćen još pre njihovog vremena. Ništa manje sporno pitanje, od korena ritualnog kalendara, nije i zašto obuhvata 260 dana. Uzimajući u obzir značaj brojeva i njihov sveti, magični karakter kod Maja, trajanje Tsolk'in-a bi moglo da se zasniva na tome što su 13 i 20 bili sveti brojevi, pa je njihov proizvod služio kao merilo vremena. Pored ovoga, 260 dana otprilike odgovara trajanju jedne trudnoće, koja istina traje 267 dana, ali okvirni broj dana je zaokružen na prvi deljiv broj sa 20. Ova teza je dugo bila odbijana, međutim značajne podatke pružaju Maje današnjice koji i sada koriste ritualni kalendar i povezuju ga iskuljučivo sa trudnoćom. I naposletku, postoji pretpostavka da je kalendar Maja zasnovan na ciklusima Venere koja se pojavljuje kao zornjača ili večernjača. Njen ciklus od otprilike 584 dana obuhvata dve kraće faze: kada je zvezda skrivena ljudskom oku, jer je Sunce prekriva ili nadjačava sjajem, dok je preostalih 260 dana vidljiva i ujutru i uveče.
Drugi kalendar jeste Haab, koji otprilike odgovara našoj solarnoj godini. Sadrži osamnaest punih meseci po imenu vinal (vinal), koji su imali po 20 dana i bili su drugačije numerisani nego što bi to bilo očekivano: svaki mesec počinje danom 1, ali poslednji se označava brojem 0 i imenom sledećeg meseca, jer se po shvatanju Maja već pripremao za kraj meseca ili smestao. Prema tome, broj 20 nije prisutan u Haab-u. Tih osamnaest punih meseci Haab-a su se zvali: Pop (Pop), Vo (Wo), Sip (Sip), Sots' (Sotz'), Sek (Sek), Ksul (Xul), Jaksk'in (Yaxk'in), Mol (Mol), Č'en (Ch'en), Jaks (Yax), Cak (Sac), Kej (Keh), Mak (Mak), K'ank'in (K'ank'in), Muvan (Muwan), Paks (Pax), K'ajab (K'ayab') i Kumk'u (Kumk'u).
Iz ovoga proizilazi 360 dana na koje se dodaje mesec za odmor od pet dana radi izjednačavanja sa solarnom godinom kao u egipatskom kalendaru. Ovaj kratki mesec se zove Vajeb(Wayeb) i njegovih pet Vaj-dana su smatrani zloslutnim. Najraniji dokazi za Haab potiču iz vremena oko 100 godina pre Hrista, pet vekova nakon što je Tsolk'in ostavio svoje tragove. Pošto Maje nisu znale za razlomke, kao Rimljani, morali su da upoređuju cikluse različitih nebeskih tela sve dok se kod svakog od njih krug nije zatvarao sa jednim punim danom. Čak i bez razlomaka, Maje su bile u stanju da bolje sračunaju trajanje solarne godine, nego što je to mogao julijanski kalendar, koji je tada korišćen u Evropi. U tome im je pomoglo praćenje mesečevih faza tokom nekoliko genracija i njihov odnos prema solarnoj godini.
Matematika
mini|Majanski brojevi Maje su za brojeve primenjivale jedan vrlo jednostavan princip: od jedan do četiri su brojevi izražavani odgovarajućim brojem tačkica, dok je petica bila predstavljana jednom crtom. Crte su stavljane ili jedna pored druge ili jedna ispod druge, a tačke levo od njih ili iznad njih, kao red ili kao kolona tačkica. Veći brojevi su stajali u parovima jedni iznad drugih, i na taj način su činili dve kolone odozgo nadole u silaznoj vrednosti. A pošto je najveća navedena vrednost jednog položaja bila 20, u jednom 'broju' se nikada nisu pojavljivale više od četiri tačke ili stubaca.
Brojevi su mogli da se pišu i kao takozvani glavoglifi. Glavoglifi su bili predstavljeni glavom nekog od božanstava koje je bilo povezivano sa odgovarajućim brojem. Oni se mogu videti na najsloženijim monumentalnim rezbarijama. Takođe, za razliku od Rimljana, Maje nisu znale za razlomke i stoga ni za negativne brojeve. To što su razlomci bili nepoznati objašnjava nastanak enormno velikih jedinica vremena kako bi se usaglasili različiti ciklusi – tako što se tragalo za najmanjim zajedničkim množiteljem. Nejasno je, međutim, da li su Maje stvarno množile ili su množenje računali kao sabiranje, jer za praksu računanja nedostaju podaci, pošto ono malo sačuvanog materijala prikazuje samo rezultate.
Umetnost
Umetnost Maja predstavlja odraz njihovog načina života i bogate kulture. Ona obuhvata mnogobrojne crteže i slike, plitki i duboki reljef u drvetu, kamenu, glini, žadu, kao i figurice od gline. Iako su znali kako da obrađuju metale, retko su ih nalazili, pa su ih koristili samo za ukrašavanje. Na prestolima i muralima, kao i na polihromnoj keramici, mogu se videti ugravirane scene iz svakodnevnog života Maja, a na stelama uklesani natpisi o njihovim podvizima u bitkama. Osim toga, muzika je bila vrlo cenjena, pa su se na kraju svake javne ceremonije izvodili pozorišni komadi.
Skulptura
Majanska skulptura obuhvata oltare, stele, spomenike, grede od drveta i kamena, različite figurice... Najpoznatija vrsta skulpture su stele, odnosno ogromne kamene ploče koje prikazuju vladare ili bogove. Nadgrobne stele su veličanstvena dela, a najpoznatije su one iz Tikala, Kopana, Kirigue i Kobana. Najveća stela majanske umetnosti svakako je stela E iz Kirigue, koja je teška 65 tona i visoka 10,5m.
Keramika
thumb|desno|Majanska kodeks vaza Za razliku od spomenika, koji su bili namenjeni svima, keramika je bila živopisnija i dopuštala je umetnicima da se u potpunosti prepuste mašti. Grčka keramička umetnost bila je odličnog kvaliteta, ali je njihov stil, u poređenju sa majanskim, bio monoton. Baš kao i Kinezi i Grci, i Maje su potpisivale svoja dela jer ona nisu pripadala jednoj kulturi i narodu, već su bila njihovo lično dostignuće. Pronađene su različite vrste keramike dobrog kvaliteta, kao što su ćupovi za čuvanje esencije i lekova, kadionice, urne... Najlepša keramika naziva se kodeks. Na njoj se mogu videti najrazličitiji motivi, od ovozemaljskih do mitoloških, dok su figurice pravljene ručno ili uz pomoć kalupa. Običnu keramiku Maje su koristile tokom dana, a posebnu na ceremonijama. Posebna vrsta keramike koja se naziva pojavila se na teritorijama Petena i Belizea tokom postklasičnog perioda. Motivi Maja, ali i drugih naroda kojima je bila oslikana, predstavljaju nagoveštaj propasti ove civilizacije.
Murali
Iako su Maje bile izuzetni slikari, važno mesto u njihovom životu zauzimali su murali, koje su obično slikale na utvrđenjima ili pećinama. Koristile su prirodne boje i minerale, a nazivane su „aj tz'ibob“ („oni koji slikaju“). Bile su ne samo vešti slikari već i odlični poznavaoci kaligrafije.
Arhitektura
mini|levo|300p|Ruševine grada [[Palenke]] Gradovi Maja podizani su u nizijama. Najveći gradovi bili su prilično gusto naseljeni. Retko su bili raspoređeni u pravilne mreže i smatra se da su se razvijali neplanski. Velegrad se sastojao iz tri dela, iz gradskog centra, okoline i zaseoka. Gradski centar je predstavljao središte vladajuće klase. Isticala se arhitektura piramida, hramova, astronomskih opservatorija, palata, terena za igru loptom i stanova zanatlija ili trgovaca, koji su bili na usluzi vladajućoj klasi. Sve ovo je bilo sagrađeno od kamena prekrivenog stukom. Maje su bile u stanju da ruše hramove i palate i da ih grade ponovo. Zbog takvog nasumičnog načina gradnje, danas je veoma teško odrediti tačne granice njihovih gradova. Gradovi su takođe činili nezavisne političke celine, podsećali su na gradove-država antičke Grčke. Neki gradovi bili su okruženi odbrambenim kanalima i zidinama, iako su gradske zidine bile retka pojava kod Maja. Arhitekturu Maja karakteriše poseban osećaj za dekoraciju i umetnost, izražen kroz reljefe i zidno slikarstvo. Tipičan grad Maja klasičnog perioda sastojao se od serija stepenastih platformi na kojima su se zidale građevine. Takve strukture okruživale su velike trgove i parkove. Dosta gradova imalo je i plesne podijume, neki su imali javna kupatila. Važniji gradovi imali su spomen-ploče i spomenike podignute na popločanim trgovima ili ulicama, obično ispred važnih hramova i palata. Spomen-ploče su se nalazile na malim platformama i obično se ispred njih nalazio nizak, na vrhu ravan, oltar. Seljani su živeli izolovano u okolini, u zaseocima, podižući naselja. Njihove kuće bile su dosta skromne, sačinjene od blata i pruća. U njihovoj blizini nije bilo javnih službi, kao što su hramovi, pijace, itd. Zbog toga, svaki put kada bi im nešto bilo potrebno, morali su da idu u gradski centar.
Dana 1. veljače 2018. godine u gvatemalskim prašumama arheolozi su otkrili preko 60,000 majanskih građevina.
Tikal
mini|desno|200p|Hram u [[Tikalu]] Tikal je bio politički glavni grad Petena 300. g.n.e. Bio je najveći grad Maja u prašumi. Površina gradskog centra iznosila je 16km². U njemu se nalazilo više od 10 hiljada pojedinačnih građevina, od hramova-piramida do koliba sa krovom od pletenog pruća. Procenjeno je da je Tikal imao oko 60 hiljada stanovnika. U Tikalu su velike građevine verovatno bile povezane kamenim putevima i prolazima. Hramovi-piramide bili su najpoznatije građevine grada Maja klasičnog perioda. Nalazili su se na velikom centralnom trgu, imali su jednu ili više prostorija i bile su uske. Predstavljali su mesto okupljanja za one koji su tražili pomoć od bogova, građene su na ručno klesanim blokovima krečnjaka. Maje su uspele da podignu niz piramida, na čijim su se vrhovima uzdizali hramovi. Tikal je posedovao bogata nalazišta kremena, a i bio je blizu rudnika opsidijana. U Tikalu se takođe uzgajao i kakao. Ovi proizvodi bili su namenjeni razmeni sa drugim gradovima. Tikal je imao i velike veštačke rezervoare za vodu, koje su stanovnici čuvali za sušne sezone.
Ćićen-Ica
Ćićen-Ica se nalazila na severu poluostrva Jukatan. Bila je okružena prirodnim rezervoarima za vodu, od kojih je jedan bio korišćen za prinošenje ljudskih žrtava. Najznamenitija građevina ceremonijalnog centra bio je Zamak. Ovaj hram je posvećen Kikulkanu, bogu-heroju Tolteka, ili Kecalkoatlu Naca koji je počinio greh jer je napustio svoj narod i potražio sklonište sa svojim sledbenicima u neplodnim oblastima Jukatana. Doseljenici su se pomešali sa grupama Maja i na taj način je nastao grad Ćićen-Ica. Cela njegova struktura nazvana je prema dominantnom motivu pernata „zmija“. Osim Zamka, ističu se i mnogobrojni spomenici koji su važni za majansku religiju i kulturu.
Jezik i pismenost
thumb|desno|300p|Pismo Maja Maje su razvile svoj sistem pisma koji se sastojao od ideografskih i fonetskih elemenata. Predstavljano je pomoću hijeroglifa koji zapravo nisu ni u kakvoj vezi sa egipćanskim hijeroglifima. Samo vladajuća klasa i sveštenici su bili dovoljno obrazovani da bi poznavali pismo. Koristili su ga da bi beležili istorijske događaje, religiozne ceremonije, imena kraljeva, datume, astronomiju, matematiku. Majanski hijeroglifi su predstavljani sa dve vrste natpisa, jedan normalan, a drugi u obliku glave. Njihov jezik je pripadao grupi maja-kiće porodice maja-soke. Dok naše pismo fonetskog karaktera broji između 20 i 30 grafema (slova), majansko se sastoji od otprilike 800 znakova koji ne predstavljaju jedno slovo, već jedan slog. Zbog toga majansko pismo spada u silabička. Jedan majanski znak može da se pročita na nekoliko načina, tako da su pisci mogli da koriste na primer pet različitih znakova za slog BA.
Klasifikacija automobila
Klasifikacija automobila je u pravilu subjektivna s obzirom da mnoga vozila spadaju u više različitih kategorija, a neka ne spadaju ni u jednu. Svi tipovi automobila nisu uobičajeni za sve zemlje, a u nekima se koriste isti izrazi za različite kategorije. U ovom članku se uglavnom koriste izrazi koji su uobičajeni za Sjevernu Ameriku, odnosno u Evropi.
Sistemi klasifikacije
Dolje su navedene najčešće korištene klasifikacije. Kada je god moguće, koristi se ekvivalent Euro NCAP klasifikacije. Rent-a-car kompanije koriste ACRISS Car Classification Code. Američka Agencija za zaštitu okoline SAD (EPA) koristi posebnu klasifikaciju ovisno o broju putnika i volumena. Sličnu klasifikaciju koristi i kanadska EPA. U Australiji vlastitu klasifikaciju koristi Federalna komora automobilske industrije.
Maya
Pozorište
Pozorište Maja, Naua (Nahua) i Asteka (Astecas) bilo je veoma slično. Sastojalo se od igre, pesme i pantomime. Do nas nije stiglo mnogo pozorišnih dela. Jedno od retkih je „Rabinal Aći” (Rabinal Achí) ili „Igra uz bubanj”. U ovom delu se radi o zarobljeništvu i žrtvovanju jednog ratnika iz Rabinala u 15. veku. Stil ovog komada je herojski i monoton, govor je arhaičan i vrlo nerazumljiv. Drugo nama poznato delo se zove „Saki ku ašol” (Zaqui Q axol). Ono predstavlja ples o konkisti. Dijalog se odvija između starosedeoca koji govore jezikom kiće (quiché) i konkistadora koji govore nekim španskim-maja jezikom.
Klasifikacija automobila
Mikroautomobili
mini|Automobil niske klase - [[Smart Fortwo]] mini|Automobil kompaktne klase - [[Volkswagen Golf]] mini|Automobil srednje klase - [[BMW serije 3]] mini|Automobil više srednje klase - [[Audi A6]] mini|Automobil visoke klase - [[Maybach 57 i 62]]
Maya
Proza
Pomoću ovih kodeksa možemo da sagledamo složenost majanske civilizacije, ali nažalost, nijedan od ovih kodeksa ne govori zapravo o njihovoj istoriji. Kodeks iz Drezdena je rasprava o astronomiji, Tro-kortenskijanski je u osnovi knjiga za proricanje koja je bila namenjena sveštenicima kao pomoć u predskazanju. Persijanski kodeks je ritualan, i samo je jedan fragment sačuvan. Maje su za pisanje koristile koru drveta (copó) koju su pretvarale u kašu i na taj način dobijale neku vrstu papira koju su kasnije presvlačile gipsom da bi po njoj mogle da crtaju. Oni su bili velikih dimenzija i sklapali su se poput paravana. Obe strane tog papira bile su premazivane belim krečom da bi po njima moglo da se slika u različitim bojama. Čitalo se s leva na desno, u istom horizontalnom delu, sve dok se tema ne završi. Strane su odvajane crvenim horizontalnim linijama. thumb|desno|Prva strana Popol Vuha Ćilam Balam je rukopis nastao na Jukatanu tokom veka koji je sledio konkistu. Ćilam (Chilam) je reč koja se koristila za sveštenike koji su bili vračevi, mudraci ili proroci, a Balam (Balam) je bio najpoznatiji majanski sveštenik koji je predvideo dolazak ljudi druge vere tj. konkistadora. Osim toga, reč Balam je označavala i „Jaguara“ ili nešto skriveno i tajanstveno. Moguće je da je postojalo dosta rukopisa ove vrste, mada mi danas poznajemo samo nekoliko. Razlikuju se po imenu naroda u kom su nastali, a poznati su delovi samo desetak knjiga, od kojih su najznačajnije Knjige Ćilam Balam iz Manija, Tisimina, Ćumajela, Kaua, Išila... Starosedelačke hornike koje opisuju događaje iz istorije Maja, seobe, rituale, najznačajniji su delovi Knjiga Ćilam Balam.
Klasifikacija automobila
Mikroautomobili
Ova vozila, koja se obično smatraju hibridima automobila i motocikla, imaju motor ispod 1 litre, obično samo dva sjedala, te su često neortodoksne konstrukcije. Neki mikroautomobili su na tri kotača, dok ih većina ima četiri kotača. Mikroautomobili su bili posebno popularni u poratnoj Evropi, kada se za njih koristio nadimak "Bubble car" (engleski Automobil-mjehurić). Suvremeni nasljednik mikroautomobila je Smart Fortwo.
Primjeri mikroautomobila:
Gradski automobil
Gradski automobil je maleni automobil napravljen za vožnju po gradskim područjima. Za razliku od mikroautomobila, gradski automobil ima veću brzinu, kapacitet i (barem u percepciji) zaštitu vozača i putnika zbog čega se smatraju sigurnijim u miješanim sredinama i raznim vremenskim uvjetima. Iako gradski automobili mogu dostići brzine za vožnju na autocestama, to nije njihova svrha. U Japanu se gradski automobili nazivaju kei automobilima. Kei automobili se ističu striktnim standardima veličine i motora: motori moraju imati maksimalni volumen od 660 cm³ a dužina automobila mora biti ispod 3400 mm.
Primjeri gradskih automobila:
Supermini/subkompaktni automobil
Ova klasa automobila se zove supermini u Evropi, a subcompact u Sjevernoj Americi. Superminiji imaju tri, četiri ili pet vrata te su dizajnirani da komotno prime četiri putnika. Većina supermini hatchbackova su prosječno 3900 mm dugi, doku su limuzine i karavani dugi oko 4200 mm.
U Evropi su prvi superminiji bili Fiat 500 iz 1957. i Austin Mini iz 1959. godine. Danas su superminiji među najprodavanijim vozilima Evrope.
Primjeri superminija / subkompaktnih vozila:
Gaz (brodski)
Gaz (britanski: draught, američki: draft ) je dubina do koje je uronjeno plovilo (trup broda), najčešće označena iscrtanim linijama (zagaznice) na boku broda.
Stručno rečeno to je vertikalna udaljenost mjerena na boku broda od donjeg ruba kobilice do vodene linije.
1092
Godina 1092. (MXCII) bila je prijestupna godina koja počinje u četvrtak po julijanskom kalendaru.
Gaz (brodski)
Najveći dopušteni gaz (uranjanje), odnosno najmanje dopušteno nadvođe, označava se kod trgovačkih brodova Plimsollovom oznakom.
Ticul (razvrstavanje)
Ticul ima više značenja:
Kamionet
thumb|moderan pick-up - [[Dodge Ram|Dodge Ram 1500]] Pick-up ili pick-up truck je vrsta automobila najčešće baziranog na terencu, a uz putničku kabinu ima pripojen otvoreni tovarni prostor.
Iako pripadaju automobilima, pick-upove se u Sjedinjenim Državama često zbog njihove veličine naziva truck (kamion), a u srpskohrvatskom se jeziku za njihovo opisivanje često koristi riječ kamionet.
Aleksejev protiv Rusije
Aleksejev protiv Rusije je naziv sudskog predmeta koji je vođen pred Evropskim sudom za ljudska prava u Strazburu, a koji se ticao zabrana gej parada i okupljanja u Moskvi 2006, 2007, i 2008. godine. Tužbu je podnio ruski LGBT aktivista Nikolaj Aleksejev, organizator zabranjenih okupljanja. U tužbi je tvrdio da je zabranom gej parada i okupljanja prekršen član 11 Evropske konvencije o ljudskim pravima (koji garantuje slobodu okupljanja), zatim član 13 Konvencije (pravo na djelotvoran pravni lijek), kao i član 14 Konvencije (koji zabranjuje diskriminaciju).
Vijeće od sedam sudija je 21. oktobra 2010. donijelo jednoglasnu presudu da postoji kršenje članova 11, 13 i 14 Konvencije. Ruska vlada je uložila žalbu, i tražila da se o presudi izjasni veliko vijeće. Sud je 11. aprila 2011. jednoglasno odbio žalbu Rusije, istog dana je presuda postala konačna i pravosnažna.
Rusija je nastavila da zabranjuje LGBT okupljanja u Moskvi i nakon ove presude.
Limuzina
thumb|moderna limuzina - [[Audi A6]] Limunzina je osobni automobil s četverim vratima i prtljažnikom odvojenim od putničke kabine.
Limunzina je bilo koji automobil takvog oblika karoserije, no tom se riječju razgovorno često opisuju produžene "stretch" limuzine kakve su česte u SAD-u, a razlog tome je što se tamo za "obične" limunzine koristi isključivo pojam sedan.
Ime su limunzine dobile prema francuskoj provinciji Limousin, koja se nalazi u središnjoj Francuskoj oko grada Limogesa i gdje su stanovnici nosili šešire oblika sličnog obliku karoserije takvog automobila. mini| Sedan Lada Vesta U Velikoj Britaniji limunzina senaziva saloon, u Francuskoj berline, a u Italiji berlina.
François Jauffret
François Jauffret (Bordeaux, 4. april 1942 - ) je bivši francuski teniser. Od 1964. do 1975. je 35 puta igrao za francusku Davis Cup reprezentaciju. Tokom karijere je dva puta bio polufinalist Roland Garrosa (1966 i 1974). Osvojio je 2 pojedinačne i 7 titula u parovima.
Torrebarrio, Cuatro Ciénegas
Torrebarrio je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Cuatro Ciénegas.
Kabriolet
thumb|Mercedes-Benz SLR McLaren Kabriolet je bilo koji osobni automobil s metalnim ili platnenim krovom, kojeg je po potrebi moguće električnim ili ručnim putem sklopiti iza putničke kabine ili u prtljažnik.
Torrebarrio, Cuatro Ciénegas
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 799 m.
Kabriolet
Međutim, za neke vrste kabrioleta često se koriste i zasebni nazivi, pa se tako sportski kabriolet s dva sjedala naziva roadster, spider ili spyder. Moderni kabriolet s dvodijelnim električno sklopivim metalnim krovom naziva se i coupé-cabriolet ili skraćeno CC, budući da s podignutim krovom ima oblik coupéa.
Postoji i vrsta polukabrioleta pod nazivom targa, a radi se o sportskom coupéu s dva sjedala i jednodijelnim metalnim krovom, kojeg je po potrebi moguće maknuti ručnim putem. Kao primjer targe može se navesti Chevrolet Corvette u coupé inačici.
Lüblow
Liblov je opština u njemačkoj saveznoj državi Meklenburg-Zapadna Pomeranija. Jedno je od 89 opštinskih središta okruga Ludvigslust. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 647 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 13054066.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Ludvigslust Liblov se nalazi u saveznoj državi Meklenburg-Zapadna Pomeranija u okrugu Ludvigslust. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 34 metra. Površina opštine iznosi 21,4 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 647 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 30 stanovnika/km².
Tibetanska vojska
Tibetanska vojska je predstavljala oružane snage Tibeta u prvoj polovici 20. vijeka, odnosno u periodu kada je ta oblast bila de facto nezavisna država. U užem smislu se pod time podrazumijevaju redovne oružane formacije koje su bile pod neposrednom kontrolom vlade u Lhasi, odnosno opremljene modernim oružjem i obučavane uz britansku vojnu pomoć i savjetnike.