cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gyeongju
Povijest
U 20. stoljeću, grad je ostao relativno malen, ali su provedena mnoga arheološka istraživanja, osobito u unutrašnjosti grobnica koje su ostale uglavnom netaknute tijekom stoljeća. Preteča današnjeg Gyeongju Narodnog muzeja, u kojemu su izloženi iskopani predmeti, otvorena je 1915. godine.
Kancer
Definicije
Progresija od normalnih ćelija do ćelija koje mogu da formiraju primetnu masu izravnog kancera obuhvata više koraka koji su poznati kao maligna progresija.
Keltska umjetnost
[[Datoteka:Celts in Europe.png|300px|thumb|right|Pregled teritorija koje su naseljavali Kelti kroz istoriju:
Gyeongju
Povijest
Gyeongju je u kasnijim godinama japanske okupacije postao važno željezničko raskrće linija Donghae Nambu i Jungang, koje su uspostavljene kao priprema za Drugi kinesko-japanski rat kako bi se iskoristili bogati resursi istočnog korejskog poluotoka. Nakon oslobođenja 1945. godine, Koreja je zapala u previranja, a Gyeongju nije bio iznimka. Povratnici iz inozemstva su bili brojni i za njih je izgrađeno selo u današnjem Dongcheon-don. U razdoblju sukoba koje je uslijedilo, područje Gyeongjua je postalo posebno ozloglašeno zbog velike gerilske aktivnosti u planinama. Tijekom Korejskog rata, Gyeongju je većinom bio pošteđen borbi, osim za kratko vrijeme u kasnim 1950-im kada su dijelovi grada stajali na prvim linijama, kad su sjevernokorejske snage prodrle južno od Pohanga.
Kancer
Znaci i simptomi
Kad se kancer začne, on nikad ne proizvodi simptome. Znaci i simptomi se javljaju sa porastom mase ili ulceratisa. Rezultirajući nalazi zavise od tipa i lokacije kancera. Mali broj simptoma je specifičan, i mnogi se često javljaju kod osoba sa drugim oboljenjima. Kancer je veliki imitator. Stoga, nije neuobičajeno za ljude kod kojih je dijagnoziran kancer da su bili lečeni od druge bolesti, za koje se smatralo da uzrokuju simptome.
Gyeongju
Povijest
1970-ih, Koreja je doživjela značajan industrijski razvoj, većinom u središtu područja Yeongnama u kojoj se nalazi i Gyeongju. Čeličana POSCO, u susjednom Pohangu, je počela s radom 1973. godine, a iste godine i kompleks za proizvodnju kemikalija u obližnjem Ulsanu. Takav je razvoj omogućio opstanak Gyeongjua.
Keltska umjetnost
{{legend|#ffff43|6. vek pne. - jezgro halštatske oblasti}} {{legend|#97ffb6|3. vek pne. - najveća oblast keltske ekspanzije}} {{legend|#27c600|„šest keltskih naroda“ zahvaljujući kojima je keltski jezik opstao u Evropi u periodu od 16. do 19. veka}} {{legend|#1a8000|oblasti u kojima se keltski jezici i danas nalaze u širokoj upotrebi}} ]]
Gyeongju
Znamenitosti
thumb|lijevo|Obnovljeni hram Hwangryongsa (5. st.) s devetokatnom pagodomthumb|lijevo|Zlatna Silla kruna iz Geumgwanchonga
Kancer
Lokalni efekti
Lokalni simptomi se mogu javiti usled mase tumora ili njegove ulceracije. Na primer, efekti mase raka pluća mogu da uzrokuju blokadu bronhija dovodeći do kašlja ili pneumonije; rak jednjaka može da uzrokuje sužavanje jednjaka, uzrokujući poteškoće i bol pri gutanju; a kolorektalni kancer može da dovede do sužavanja ili blokade creva, rezultirajući u promenama rada creva. Mase u dojkama ili testisima se mogu lako opipati. Ulceracija može da uzrokuje krvarenje koje, ako se javi u plućima, može da dovede do iskažljavanja krvi, u crevima do anemije ili rektalnog krvarenja, u bešici do krvi u mokraći, i u uterusu do vaginalnog krvarenja. Mada se lokalizovani bol može javiti kod uznapredovalog kancera, inicijalno oticanje je obično bezbolno. Neki kanceri mogu da uzrokuju nakupljanje fluida u grudima ili abdomenu.
Keltska umjetnost
thumb|300px|right|Keltsko oružje
Gyeongju
Znamenitosti
Neolitske ostatke, uključujući keramiku mumun kulture, su iskopani u središnjem Gyeongju. Dolmeni su pronađeni na više mjesta, osobito u selima Gangdong-myeon i Moa-ri. Relikvije brončanog doba se nalaze u selima Angye-ri, Gangdong-myeon, Jukdong-ri, Ipsil-ri i Oedong-eup, dok groblja u okrugu Joyang-dong predstavljaju razdoblje Samhan konfederacije od 1. st. pne. do 3. stoljeća.
Kancer
Sistemski simptomi
Opšti simptomi se javljaju usled udaljenih efekata kancera koji nisu vezani za direktno ili metastatičko širenje. Oni mogu da obuhvate: nenameran gubitak težine, groznicu, osećaj preteranog umora, i promene kože. Hodžkinova bolest, leukemije, i kanceri jetre ili bubrega mogu da uzrokuju perzistentnu groznicu nepoznatog porekla.
Gyeongju
Znamenitosti
Pronađeno je 35 kraljevskih grobnica i 155 gromila u središnjem Gyeongju, a 421 gromila na rubu grada. Također, grobni humci kraljevstva Silla izgrađeni nakon razdoblja Tri kraljevstva nalaze se u središnjem Gyeongju, uključujući i gromile u okruzima Noseo-dong, Nodong-dong, Hwangnam-dong, Hwango-dong i Inwang-dong. U zapadnom Gyeongju se nalazi grob kralja Muyeola u Seoak-dongu, u blizini gromile u Chunghyo-dongu i grobnice Kim Yu-Sina. Grobnice kraljice Seondeok, te kraljeva Sinmuna, Hyogonga i Sinmua su u podnožju planine Namsan, dok su grobnice kraljeva Heonganga, Jeongganga, Gyeongmyeonga i Gyeongaea na obroncima planine. Osim grobnica, tumuli su pronađeni oko planine Namsan, u zapadnom dijelu planine Geumgang. Predmeti iskopani iz grobnica Geumgwanchong ("grobnica zlatne krune"), Seobongchong (grobnica zapadnog Feniksa"), Cheonmachong ("grobnica nebeskog konja"), te sjeverni i južni dijelovi grobnice 98. su dobri primjeri Silla kulture.
Keltska umjetnost
Keltska umetnost je umetnost zapadno indoevropskog plemena Kelta koje je u 7. veku pne. naselilo Bohemiju i Bajern u 6. veku pne. proširilo se na Španiju i Galiju u Halštatu i kulturi Laten da bi se potom proširili na veliki kulturni prostor Andalusije, Male Azije, Irske dok su druga keltska plemena bila u Italiji Makedoniji tako da su u 2. veku Kelti bili najznačajniji narod u Evropi a naročito veliki značaj imali su u preređivanju gvožđa.
Gyeongju
Gradovi prijatelji
Gyeongju je zbratimljen sa slijedećim gradovima:
Keltska umjetnost
Kelti su stanovnici Evrope u predrimskom periodu i zauzimali su prostore od Pirineja do Rajne i Irske do Rumunije bili su barbari u pravom smislu te reči. Oni su do 1. veka pne. imali jedan stil i razvijali su svoju religiju i svoje urbano društvo.
Krajem 7. veka pne. Evropa je bila naseljena narodima koji su živeli od skuplanja plodova i od lova. U to doba osim Grčke i Rima u dubokoj srednjoj Evropi živeli su barbari koji su bili od strane vojničke mašinerije rima potiskivani i apsorbovani. Od strane najpre Grka a zatim i Rimljana od vojskovođa, filozofa i istriičara u ovim krajevima su bili poznati narodi Kelta i imamo iz toga doba mnogo pisanih podataka o njima i njihovim načinima života i ustrojstvima.
Danski praistoričar C. J. Tomsen je praistoriju delio na kameno doba, bronzano doba i doba gvožđa i ova se podela odomaćila sve do današnjih dana. U Švajcarskoj je 1846. godine otkrivena Halštatska kultura i o njenom okviru Latenska kultura kao kulture gvozdenoga doba. Halštat je imao A, B, C, i D periode i svi ovi periodi su povezeni sa Keltima. U Halštatu 6. – 7. vek pne. Kelti zauzimaju srednju Evropu a u 2. veku se njihove teritorije protežu na Španiju, Britaniju, Italiju, Rumuniju, Makedoniju i sve do Male Azije.
Samo na ostrvima Kornvalu i Velsu i Škotskoj zadržao se jezik i elementi keltske kulture kao i sage koje su se prenosile pričom sa kolena na koleno i koje su kasnije zabeležene od strane irskih monaha u 8. veku.
Kaltska odeće i oružje bila je prema klasičnim autorime, pantalone, tunika i mantil, često karirana i moguće je da je to nastavljanje ove tradicije u Škotskoj nošnji u današnje vreme. Bile su poznate kopče kojim su se kopčali delovi odeće, remen- opasač kratki dvosekli mač, kose su češljali prema gore i nosili su brkove što nam je poznato iz brončanih maski koje su nalažene.
Jedan od čestih motiva bio je konj kod ovog naroda koji je jahao ili predstavljen u ogromnim crtežima na terenu ili u statuetama u plastikama i minijaturama.
Kelti su posedovali štitove koji su bili od drveta ili kože i ojačani su bronzom a imali su i zaštitne prsluke i kacige su nosili na glavama u borbi.
Njihove kuće su bile ovalnog oblika od kamena i masivne a po nekada i pravougaone od drveta a bili su utvrđene sa utvrdama koje su imali i bili okolo gradova koji su kod njih bili utvrđeni.
Elita Kelta bili su Druidi i oni su bili sudije pesnici, doktori monasi i drugo. Oni su poznavali mnoge korisne tehnike. Tako su poznavali tehniku izrade točkova i kola, poznavali su mnoga oruđa za rad kao ralo kojim su obrađivali zemlju i testeru, te razne vrste motika, srp i druga oruđa.
Kancer
Sistemski simptomi
Neki kanceri mogu da uzrokuju specifične grupe sistematskih simptoma, zvane paraneoplastični fenomeni. Primeri obuhvataju pojavu miastenija gravis kod timoma i vitoperenje noktiju kod raka pluća.
Metastaza
Kancer se može raširiti sa svog originalnog mesta putem lokalnog širenja, limfnim širenjem do lokalnih limfnih čvorova ili putem krvi (hematogenim širenjem) do udaljenih mesta, što je poznato kao metastaza. Kad se kancer širi hematogenim putem, on se obično raširi po celom telu. „Hipoteza zeljišta i semena“ metastaze kancera postulira da „seme“ kancera raste samo u pojedinim lokacijama.
Simptomi metastatičkih kancera zavise od lokacije tumora, i mogu da obuhvataju uvećane limfne čvorove (koji se mogu opipati ili poneka videti pod kožom, i tipično su tvrdi), uvećana jetra ili uvećana slezina, koja se može opipati u abdomenu, bol ili prelom pogođenih kostiju, i neurološki simptomi.
Uzroci
Postoji niz faktora koji uzrokuju rak. Najčešći uzrok raka pluća u savremenom svetu je pušenje. Duže izlaganje azbestnim materijama može da prouzrokuje mezoteliomu.
Najveći broj slučaja kancera, oko 90–95%, se javlja usled faktora životne sredine. Preostalih 5–10% su posledica nasledne genetike. Životna sredina, na način na koji je referenciraju istraživači kancera, se odnosi na bilo koji uzrok koji nije genetički nasledan, kao što su životni stil, ekonomski i behevioralni faktori, a ne samo zagađenje. Česti faktori sredine koji doprinose smrti od raka su duvan (25–30%), dijeta i gojaznost (30–35%), infekcije (15–20%), radijacija (jonizujuća i nejonizujuća, do 10%), stres, nedovoljna fizička aktivnost, i zagađenje životne sredine.
Gotovo je nemoguće dokazati šta je uzrok kancera kod bilo koje osobe, jer većina kancera ima višestruke moguće uzroke. Na primer, ako teški pušač razvije rak pluća, onda je do toga verovatno došlo zbog korišćenja duvana, ali pošto skoro svako ima izvesne šanse razvoja raka pluća usled zagađenja vazduha i radijacije, onda postoji mala šansa da je kancer razvijen zbog tih uzroka uprkos pušenju duvana. Izuzev retkih slučajeva prenosa do kojih dolazi pri trudnoći i marginalnog malog broja donacija organa, kancer u opštem slučaju nije prenosiva bolest.
Hemikalije
Izlaganje pojedinim supstancama je povezano sa specifičnim tipovima kancera. Te supstance se nazivaju karcinogenima. Pušenje duvana, na primer, uzrokuje 90% slučajeva raka pluća. Ono isto tako uzrokuje kancer u grkljanu, glavi, vratu, stomaku, bešiki, bubrezima, jednjaku i pankreasu. Dubanski dim sadrži više od pedeset poznatih karcinogena, ukljućujući nitrozamine i policiklične aromatčne ugljovodonike. Duvan je odgovoran za aproksimativno jednu trećinu svih smrtnih slučajeva od kancera u zemljama u razvoju, i za jednu petinu globalno. Stopa smrtnosti od raka pluća u Sjedinjenim Državama odražava paterne pušenja, pri čemu je povišenju zastupljenosti pušenja sledilo dramatično povećanje broja smrtnih slučaja od raka pluća i, od nedavno smanjenju nivoa zastupljenosti pušenja od 1950-tih je sledelo smanjenje stope mortaliteta od raka pluća od 1990.
U Zapadnoj Evropi, 10% kancera kod muškaraca i 3% svih kancera kod žena se može pripisati izlaganu alkoholu, posebno kancera jetre i probavnog trakta. Kancer uzrokovan izlaganju supstancama na radnom mestu se smatra da predstavlja između 2–20% svih slučajeva. Svake godine, bar 200.000 ljudi umre širom sveta od raka uzrokovanog uslovima na radnom mestu. Milioni radnika su izloženi riziku razvoja kancera poput raka pluća i mezotelioma usled udisanja duvanskog dima i azbestnih vlakana na radnom mestu, ili leukemije usled izlaganja benzenu.
Dijeta i vežbanje
Dijeta, nedovoljna fizička aktivnost, i gojaznost su povezani sa oko 30–35% smrtnih slučajeva od kancera. U SAD je prekomerna telesna težina asocirana sa razvojem mnogih tipova kancera i faktor je u 14–20% svih kancerom uzrokovanih fatalnosti. Slično tome, jedna UK studija, koja je obuhvatila podatke za preko 5 miliona ljudi, je pokazala da je povećani indeks telesne mase povezan sa najmanje 10 tipova kancera, i da je odgovoran za oko 12.000 smrtnih slučajeva svake godine u toj zemlji. Smatra se da fizička inaktivnost doprinosi povećanju rizika pojave kancera, ne samo putem njenog uticaja na telesnu težinu nego i putem negativnog uticaja na imunski sistem i endokrini sistem. Više od polovine efekta ishrane je uzrokovano prekomernim jelom, a ne toliko nekonzumiranjem povrća i druge zdrave hrane.
Neki specifični tipovi hrane su povezani sa specifičnim kancerima. Ishrana sa visokim saržajem soli je povezana sa rakom želuca. Aflatoksin B1, frekventni prehrambeni kontaminant, uzrokuje kancer jetre. Pušenje, alkohol, stres, oslabljen imuni sistem, neuravnotežena ishrana su glavni uzroci oralnog kancera. Razlike u načinu ishrane mogu delimično da objasne razlike u učestalosti raka u različitim zemljama. Na primer, rak želuca se češće javlja u Japanu zbog veoma slane ishrane dok je rak debelog creva prevalentniji u Sjedinjenim Državama. Imigranti podležu riziku njihove nove zemlje obično u toku jedne generacije, što sugeriše postojanje značajne veze između ishrane i kancera.
Infekcija
Širom sveta aproksimativno 18% smrtnih slučajeva od kancera je uzrokovano infektivnom bolestima. Ova proporcija varira u različitim regionima sveta od vidokih 25% u Africi do 10% u razvijenom svetu. Virusi su obično infektivni agensi koji uzrokuju kancere, mada kancerne bakterije i paraziti takođe mogu da imaju efekta.
Virus koji može da uzrokuje kancer se nazvia onkovirus. U ovu grupu se ubrajaju human papillomavirus (rak vrata maternice), Epstein-Barrov virus (Limfoproliferativni poremećaji i rak nazofarinksa), Kaposijev sarkoma herpesvirus (Kaposijeva sarkoma i primarne efuzione limfome), hepatitis B i hepatitis C virusi (hepatocelularni karcinom), i ljudski T-ćelijski leukemijski virus-1 (leukemije T-ćelija). Bakterijska infekcija takođe može da poveća rizik od kancera, kao što je slučaj sa Helicobacter pylori-indukovanim rakom želuca. U parazitske infekcije koje su snažno povezane sa kancerom se ubrajaju: Schistosoma haematobium (Rak bešike) i metilji jetre, Opisthorchis viverrini i Clonorchis sinensis (holangiokarcinom).
Radijacija
Do 10% invazivnih kancera je povezano sa izlaganjem radijaciji, uključujući jonizacionu radijaciju i nejonizacionu ultravioletnu radijaciju. Dodatno, velika većina neinvazivnih kancera su nemelanomni kožni kanceri uzrokovani nejonizacionim ultraviolentnm radijacijom, uglavnom iz sučevih zraka. Izvori jonizacione radijacije su medicinska vizualizacija i gas radon.
Jonizujuće zračenje nije posebno jak mutagen. Stambena izloženost radonu, na primer, ima sličan rizik od raka kao pasivno pušenje. Radijacija je potentniji izvor kancera kad se kombiuje sa drugim agensima, kao što je izlaganje radonu zajedno sa pušenjem duvana. Radijacija može da uzrokuje kancer u većini delova tela, kod svih životinja, i u svim uzrastima. Deca i adolescenti su dva puta skloniji da razviju radijacijom indukovanu leukemiju nego odrasli; izlaganje radijaciji pre rođenja ima deset puta veći efekat.
Medicinska upotreba jonizujućeg zračenja je mala, ali je ono ipak rastući uzrok radijacijom uzrokovanih kancera. Jonizujuće zračenje se može koristiti u tretiranju drugih kancera, mada to može u nekim slučajevima da indukuje drugu formu kancera. Ono se takođe koristi u nekim vrstama medicinske vizualizacije.
Dugotrajno izlaganje ultraljubičastom zračenju Sunca može da dovede do melanoma i drugih kožnih maligniteta. Postoje jasni dokazi za vezu ultravioletnog zračenja, posebno nejonizujućeg srednjetalasnog UVB, kao uzroka većine nemelanomskih rakova kože, koji su najčešće forme kancera u svetu.
Nejonizujuća radijacija na radio frekvencijama iz mobilnih telefona, prenos električne energije, i drugi slični izvori su bili opisani kao mogući karcinogeni od strane Međunarodne agencije za istraživanje kancera, koja je deo Svedske zdravstvene organizacije. Međutim, studije nisu utvrdile konzistentnu vezu između radijacije mobilnih telefona i rizika od kancera.
Nasleđivanje
Veoma velika većina kancera je nenasledna (oni su „sporadični kanceri“). Nasledni kanceri su prvenstveno uzrokovani nasleđenim genetičkim defektom. Manje od 0,3% stanovništva su nosioci genetičke mutacije koja ima veliki uticaj na rizik od kancera i ti slučajevi sačinjavaju od 3–10% svih kancera. Neki od tih sindroma obuhvataju: pojedinie nasleđene mutacije u genima BRCA1 i BRCA2 sa više od 75% rizika od raka dojke i raka jajnika, i nasledni nepolipozni kolorektalni kancer (HNPCC ili Linč sindrom), koji su prisutni u oko 3% ljudi sa rakom debelog creva, između ostalih.
Dijagnoza
Rak se, s obzirom u kom dijelu tijela se razvio, može manifestirati na različite načine. Za konačnu dijagnozu najčešće je potrebna mikroskopska analiza tkiva dobivenog biopsijom. Kada se jednom dijagnosticira, terapija se najčešće sastoji od kirurške operacije, kemoterapije i zračenja.
Faktori rizika
Postoji cijeli niz faktora rizika koji se povezuju s nastankom raka, a vodeći promjenjivi faktori su pušenje, konzumiranje alkohola, dijeta siromašna voćem i povrćem, pretilost i infekcija HPV virusom. Neki od faktora rizika su i npr.: izlaganje ionzirajućem zračenju ili ultraljubičastom zračenju, udisanje vlakana azbesta, udisanje para benzena, hepatitis C.
Liječenje
Mnogi oblici raka su lječivi, a neki i potpuno izlječivi, pogotovo ako se rano otkriju. Ako se ne liječi, većina oblika raka izaziva smrt. Rak predstavlja jedan od glavnih uzročnika smrti u razvijenim zemljama.
Do 2009. godine farmaceutska industrija je testirala 860 lijekova protiv raka što je dvostruko više od broja testiranih lijekova protiv srčanog i moždanog udara zajedno. Bez obzira na uloženo i cijenu za bolesnike efikasnost lijekova je upitna. Na primjer Tarcev lijek protiv raka gušterače čija mjesečna terapija košta 3500 američkih dolara produžuje život pacijentima za samo 12 dana. Slična situacija je i s lijekom Erbitux koji se koristi protiv raka debelog crijeva. Cijena mjesečne terapije je 10 000 američkih dolara, a on produžuje život za samo 45 dana. Bez obzira na upitni uspjeh lijekova između 1998. i 2008. godine broj lijekova protiv raka u top 200 najprodavanijih se gotovo udvostručio s 12 na 23, a u deset najprodavanijih su ušla 3 lijeka protiv raka.
Velika potencijalna dobit na ovim lijekovima prisiljava kompanije na daljnja ulaganja u istraživanje tako da na primjer Pfizer ulaže 20 % od svog novca uloženog u istraživanje (7 milijardi dolara) u lijekove za liječenje raka.
Dolina smrti
thumb|250px|Planinski masiv Panamint, Dolina Smrti i Crne planine snimljene iz [[Spejs šatla (NASA)]] Dolina smrti (Death Valley) se nalazi jugoistočno od planinskog masiva Sijera Nevada u Velikom Bacenu. Graniči se na istoku s planinama Grapevine Mountains, Funeral Mountains i Amargosa Range, na zapadu s planinama Cottonwood Mountains i Panamint masiv. Ona je jedan od najboljih primera geološke konfiguracije Velikog Bazena.
Dolina Smrti je najniža tačka na zapadnoj hemisferi, 86 metara ispod nivoa mora. Dolina zrači ekstremne količine toplote, tako da su temperature među najvišima na svetu. Najviša zabeležena temperatura zabeležena u SAD, i druga najviša na svetu, bila je 134 °F (56.7 °C) u Greenland Ranch-u u blizini doline 10. jula 1913. Najviša prosečna temperatura u julu je 116 °F (47 °C), a temperature iznad 120 °F (49 °C) su vrlo česte. Atmosferske padavine su manje od (50 mm) kiše godišnje. Reke Amargosa i Furnace Creek teku kroz dolinu, ali iščezavaju u pesku.
Iako u Dolini Smrti ima vrlo malo kiša, dolina je podložna poplavama za vreme velikih kiša, jer tlo ne može da upije velike količine vode, tako da dolazi do opasnih bujica. Takva bujica je u avgustu 2004. odnela dva života i zatvorila nacionalni park.
U kasnom Pleistocenu, dolina je bila dno preistorijskog jezera Menli. Dolini su dali ime emigranti 1849. za vreme kalifornijske “zlatne groznice“ koji su morali da prelaze dolinu na putu do zlatonosnih polja. U vreme 1850-tih, u dolini je iskopavano zlato i srebro. U 1880-tim godinama otkriven je boraks koji je vađen vagonetima koje je vuklo dvanaest mula.
Domorodačko stanovništvo
Dolina Smrti je dom plemena Timbiša, koji su naseljavali dolinu bar u poslednjih 1.000 godina. Neke porodice još žive u dolini u indijanskom selu. Ime doline, tümpisa, znači „kamena boja“ jer se u dolini vadi crvena oker boja. Drugo selo u dolini nalazilo se u Grapevine Kanjonu u blizini sadašnjeg naselja Scotty's Castle. Zvalo se Maahunu, čije značenje nije pouzdano sigurno, iako hunu znači 'kanjon'.
Lorpiprazol
Lorpiprazol je organsko jedinjenje, koje sadrži 21 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 405,460 Da.
2636 Lassell
2636 Lassell je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 3,007 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 11,0.
Ozren Soldatović
Ozren Soldatović je lik iz serije Srećni ljudi i Bela lađa
Biografija
Ozren Soldatović je rođen oko 1945. godine u Čačku (ili Smederevu). Sa oko 18 godina, majka ga je izbacila iz kuće kao suviše problematičnog. Sa sličnim prijateljima ubrzo odlazi u Italiju, gde postaje značajna figura u svetu mafije.
Srećni ljudi
Ozren Soldatović kupuje vilu u Beogradu, u koju se ubrzo useljava, zajedno sa ženom, sa kojom se u međuvremenu posvađao, jer ona opravdano sumnja kako je on vara, i kako planira da je ubije. Soldatovića okružuje obezbeđenje opasnije od same policije; njihov šef nosi nadimak Roki, i u stanju je da ubije iz čistog hira (ako mu se naredi, to je pokazao kad je hladnokrvno pokušao da podmetne bombu Malini Vojvodić). Ubrzo, Soldatović dovodi u svoju vilu i samu majku, koja ga je izbacila iz kuće kad je bio mlad. Iako ponuđena izuzetnim komforom, stara žena ostaje pri svom stavu da je njen sin "običan mangup, koji je ojadio narod...".
Inicijalni razlog Soldatovićevog dolaska u Beograd, bio je činjenica da mu je jedna lokalna zvezda estrade Keti pobegla u jugoslovensku prestonicu bez njegovog znanja. Kad reketaši bace kašikaru na klub, Soldatović ga kupuje i pokreće sopstveni. Ubrzo kupuje i kockarnicu. Kroz nekoliko meseci, Soldatović drži pola Beograda- prodavnice automobila, butike, tržne centre,... Međutim, ubrzo dobija strah od konkurencije, pa pokušava da ubije Malinu Vojvodić, pevačicu koja se vraća iz Italije i redom kupuje više lokala, koje je on planirao za sebe. Počinje da sumnja da iza nje stoji konkurentska mafijaška grupa, koja je u nekoliko navrata pokušala da ga ubije, šaljući mu bombe. Soldatović je bio generalni sponzor Izbor za Mis Jugoslavije 1995. godine pokušao je da "izgura" Keti, koja se prijavila. Ispostavlja se da se mafijaša nije rešio, jer i dalje dobija telefonske pretnje.
Posle serije Srećni ljudi
Iako se na kraju serije činilo da je logično da u narednom periodu Soldatović pogine u nekom od kriminalnih obračuna, to se ne događa. Izvesno, smanjuje se broj ljudi u njegovom okruženju. Njegova majka verovatno umire, a on se sa 60 godina napokon razvodi od žene. U međuvremenu, dobija novog mladog pomoćnika, Alamunju, koji umesto ostarelog mafijaša obavlja "prljave" poslove.
Bela lađa
Soldatović je znatno ostario, a njegovom lošem izgledu doprinosi i nezdrav život. Ipak, primećuje se da se sa moralnog aspekta značajno popravio, i, iako je još u vezi sa mafijom, podsvesno se sprema i za neka bolja dela spram društva, mada i dalje ima maniju gonjenja. Njegova izvršna snaga je mafijaš, zvani Alamunja, koga je Ozren pronašao kao uličnog kriminalca i pokušao od njega da napravi krupnu figuru, u čemu je, obzirom na Alamunjino ponašanje u seriji, samo delimično uspeo. Ozrenu Soldatoviću Srećko Šojić, lider Stranke Zdravog Razuma duguje ogroman novac, koji je utrošen u kampanji za parlamentarne izbore.
Na kraju serije Soldatović je među onima koji sastavljaju vladu...
Geltendorf
Geltendorf je opština u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 31 opštinskog središta okruga Landsberg am Leh. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 5.618 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9181122.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Landsberg am Leh Geltendorf se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Landsberg am Leh. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 603 metra. Površina opštine iznosi 34,8 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 5.618 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 161 stanovnika/km².
Pitijske igre
right|250px|thumb|Pogled na stadion u svetištu Delfi, korišten na Pitijskim igrama. Kamene stepenice lijevo su dodali Rimljani. thumb|250px|right|Ovo je startna linija na stadionu Delfa korištena za Pitijske igre
Pitijske igre (Delfijske igre) su bile jedne od četiri panhelenskih igara Antičke Grčke, preteče suvremenih Olimpijskih igara. Održavali su svake godine u svetištu Apolona u Delfima.
Održavane su u počast Apolona dvije godine prije (i dvije godine poslije) svake Olimpijade, odnosno između Nemejskih i Istamskih igara. Započete su u 6. vijeku pne., a, za razliku od Olimpijskih igara su sadržavale i natjecanja u muzici i poeziji. Ona su se održavala prije sportskih natjecanja, a legende kažu da ih je otpočeo Apolon nakon što je ubio Pitona i osnovao svetište u Delfima. U svemu su sportska natjecanja odgovarala Olimpijskim igarama. Četveroprežne utrke dvokolica su se održavale na hipodromu u ravnici, nedaleko od mora, na mjestu gdje je stajao prvotni stadioon. (ref: Pindar)
Pobjednici su dobijali lovorove vijence iz grada Tempe u Tesaliji. Manje verzije pitijskih igara su se održavale u mnogim gradovima Bliskog Istoka i Grčke.
Douville-en-Auge
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 197 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 31 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 6,17 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 50 metara (maksimalnoj 149 m, a minimalnoj 28 m).
Dryden, New York
Drajden je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.890, što je 58 (3,2 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Crowley County, Colorado
je okrug u američkoj saveznoj državi Kolorado.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 5.823, što je 305 (5,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Hillside, New York
Hilsajd je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 877, što je 5 (-0,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
2637 Bobrovnikoff
2637 Bobrovnikoff je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,254 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 13,2.
Katarina Radivojević
Katarina Radivojević (29. mart 1979 -) je srpska glumica koja je slavu i popularnost stekla naslovnom ulogom u filmu Zona Zamfirova, a odnedavno nastupa u hrvatskoj telenoveli Najbolje godine.
Lični život
Radivojević je dobra prijateljica glumice Marije Vicković i pevačice Ane Stanić.
Sant'Apollonia, Padova
Sant'Apollonia je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Brocchi I, Rimini
Brocchi I je naselje u Italiji u provinciji Rimini, u regiji Emilia-Romagna.
Leukotrien-E4 20-monooksigenaza
Leukotrien-E4 20-monooksigenaza (, leukotrien-E4 omega-hidroksilaza) je enzim sa sistematskim imenom (7E,9E,11Z,14Z)-(5S,6R)-6-(cistein-S-il)-5-hidroksiikosa-7,9,11,14-tetraenoat,NADPH:kiseonik oksidoreduktaza (20-hidroksilacija). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Brocchi I, Rimini
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 38 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 211 m.
Manozil-glikoprotein endo-beta-N-acetilglukozaminidaza
Manozil-glikoprotein endo-beta-N-acetilglukozaminidaza (, N,N'-diacetilhitobiozil beta-N-acetilglukozaminidaza, endo-beta-N-acetilglukozaminidaza, manozil-glikoprotein endo-beta-N-acetilglukozamidaza, di-N-acetilhitobiozil beta-N-acetilglukozaminidaza, endo-beta-acetilglukozaminidaza, endo-beta-(1->4)-N-acetilglukozaminidaza, manozil-glikoprotein 1,4-N-acetamidodezoksi-beta-D-glikohidrolaza, endoglikozidaza S, endo-N-acetil-beta-D-glukozaminidaza, endo-N-acetil-beta-glukozaminidaza, endo-beta-N-acetilglukozaminidaza D, endo-beta-N-acetilglukozaminidaza F, endo-beta-N-acetilglukozaminidaza H, endo-beta-N-acetilglukozaminidaza L, glikopeptid-D-manozil-4-N-(N-acetil-D-glukozaminil)2-asparagin 1,4-N-acetil-beta-glukozaminohidrolaza, endoglikozidaza H) je enzim sa sistematskim imenom glikopeptid-D-manozil-N4-(N-acetil-D-glukozaminil)2-asparagin 1,4-N-acetil-beta-glukosaminohidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Sumrak
thumb|left|200px|Sumrak na pučini thumb|right|200px|Sumrak na pučini thumb|right|200px|Sumrak na pučini Sumrak je vreme između zore i izlaska Sunca te vreme između zalaska Sunca i noći. U to vreme sunčeva svetlost se raspršuje u gornjim slojevima atmosfere te pri tome osvetljava niže slojeve atmosfere, što dovodi do toga da Zemlja nije u potpunosti osvetljena sunčevim svetlom, niti je u potpunom mraku. U to vreme se Sunce ne može videti jer se nalazi ispod horizonta.
Milam, Texas
Milam je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.480 stanovnika.
Sumrak
Simbolika
Zbog neobičnog osvetljenja i romantičnog ambijenta u to vreme sumrak je popularan među fotografima i slikarima, koji ga još nazivaju i "plavim satom" ili "slatkim svetlom", i to zbog izraza u francuskom jeziku "l'heure bleue".
Tehnička definicija
Sumrak je tehnički definisan kao period pre izlaska Sunca te opet nakon zalaska Sunca, tokom kojeg postoji prirodno svetlo koje pružaju viši slojevi atmosfere, koje oni primaju direktno od sunčevog svetla pa ga delom reflektuju prema Zemljinoj površini.
Postoje tri vrste sumraka:
Fairfield, New Jersey
Ferfild je grad u američkoj saveznoj državi Nju Džerzi.
Graberec
Graberec je naseljeno mjesto u Republici Hrvatskoj u Zagrebačkoj županiji.
Fairfield, New Jersey
Demografija
Po popisu iz 2000. godine broj stanovnika je 7.063.
Graberec
Zemljopis
Administrativno je u sastavu općine Dubrava. Naselje se proteže na površini od 3,28 km².
Stanovništvo
Prema zadnjem popisu stanovništva iz 2001. godine u Grabercu živi 226 stanovnika i to u 64 kućanstava. Gustoća naseljenosti iznosi 68,90 st./km².
Grabrić
Grabrić je naseljeno mjesto u Republici Hrvatskoj u Zagrebačkoj županiji.
Zemljopis
Administrativno je u sastavu općine Gradec. Naselje se proteže na površini od 1,41 km².
Stanovništvo
Prema zadnjem popisu stanovništva iz 2001. godine u Grabriću živi 85 stanovnika i to u 23 kućanstva. Gustoća naseljenosti iznosi 60,28 st./km².
Lortalamin
Lortalamin je organsko jedinjenje, koje sadrži 15 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 292,761 Da.
Custer County, Colorado
je okrug u američkoj saveznoj državi Kolorado.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 4.255, što je 752 (21,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
2638 Gadolin
2638 Gadolin je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,554 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 12,1.
Tiamin trifosfat
Tiamin trifosfat je organsko jedinjenje, koje sadrži 12 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 504,286 Da.
Armoy (Gornja Savoja)
Armoa je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Rona-Alpi, u departmanu Gornja Savoja koja pripada prefekturi Tonon le Ben.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 940 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 190 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 4,95 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 620 metara (maksimalnoj 674 m, a minimalnoj 415 m).
Stjepan (izabrani papa)
'''Stjepan II. (ispušten iz popisa)''' († 25. ili 26. ožujka 752.) bio je papa s najkraćim pontifikatom. Kao najstariji prezbiter u Rimu određen je 22. ili 23. ožujka 752. za službenog nasljednika pape Zaharije. Prilikom izbora bio je već izuzetno star, te je umro nakon nepuna četiri dana od srčanog udara, a da nije zaređen za biskupa. Njegov je nasljednik uzeo također ime Stjepan, te u današnjem službenom popisu papa nosi naziv Stjepan II.
Kroz povijest ovaj je, danas nepriznati papa, više puta bio uvrštavan i ispuštan s popisa rimskih biskupa. Razlog je ovoj nesigurnosti u tome što pape sve do 10. stoljeća svome imenu nisu dodavali broj, pa su se tako svi pape s imenom Stjepan zvali jednostavno Stjepan. Tek je 1057. jedan u nizu tih papa uzeo i službeno naslov Stjepan IX. (lat. Stephanus Nonus papa).
587. pne.
thumb|Babilonski kralj Nabukodonosor tjera stanovnike osvojenog Jeruzalema u izbjeglištvo, ilustracija iz 19. vijeka.
Stjepan (izabrani papa)
Druga poteškoća proizlazi iz činjenice da je u različitim povijesnim razdobljima bilo različito shvaćeno stupanje u papinsku službu. Tako je nekad dovoljan bio samo izbor za papu, a nekad je bila neophodna biskupska posveta. Do 16. stoljeća ovaj papa nije bio na službenim popisima, jer je prevagu imala teorija o obvezatnosti biskupskog ređenja. Od 15. i 16. stoljeća raširilo se mišljenje da je za punopravnu papinsku službu dovoljan izbor za papu, pa je i ovaj papa Stjepan vraćen na službene popise papa. 1961. Stjepan je, za vrijeme pontifikata Ivana XXIII., ponovno izbrisan sa službenog popisa kako ga donosi Papinski godišnjak (Annuario pontificio) iz te godine, a brojevi uz imena papa s imenom Stjepan, umjesto III.-X., postali su opet II.-IX.
Istamske igre
mini|244x244piksel|Istamske igre Istmijske ili Istamske igre, odnosno Istmijada (starogrčki Ἴσθμια) su bili jedne od četiri panhelenskih igara Antičke Grčke, a ime su dobile po Korintskoj prevlaci (Istam), gdje su održavane. Kao i kod Nemejskih igara, Istamske igre održavane godinu dana prije i godinu dana poslije Olimpijskih igara (druge i četvrte godine Olimpijade), dok su se Pitijske igre održavale u trećoj godini Olimpijade.
2639 Planman
2639 Planman je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,446 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 12,9.
Genderkingen
Genderkingen je opština u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 43 opštinska središta okruga Donau-Ris. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.175 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9779149.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Donau-Ris Genderkingen se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Donau-Ris. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 399 metara. Površina opštine iznosi 11,7 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.175 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 101 stanovnika/km².
Nobleton, Florida
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 282, što je 122 (76,3 %) stanovnika više nego 2000. godine.
L-lizin 6-transaminaza
Ovaj enzim je piridoksal-fosfatni protein. Produkt (L-alizin) se konvertuje u intramolekuski dehidriranu formu, (S)-2,3,4,5-tetrahidropiridin-2-karboksilat.
Irina (vizantijska carica)
Irina (, umrla 9. avgusta 803), poznata i kao Irina Atinjanka, je bila vizantijska carica, supruga Lava IV Hazara (769-780) i majka Konstantina VI u čije ime je vladala kao regent (780-790), a zatim i samostalno kao prva žena u vizantijskoj istoriji (797-802). Pošto je organizovala Sedmi vaseljenski sabor u Nikeji 787. godine na kome je obnovljeno poštovanje ikona, čime je okončan prvi period ikonoborstva, Irina se poštuje kao svetica u pravoslavnom hrišćanstvu. Kao vladarka nosila je titulu mušku cara (βασιλεύς) i bila je poslednji predstavnik Isavrijanske (Sirijske) dinastije.
1907
Godina 1907 (MCMVII) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).
Februar/Veljača
mini|250px|[[Seljačka buna u Rumuniji 1907.|Seljačka buna u Rumuniji]]
Jun/Juni/Lipanj
mini|250px|[[Zgrada Beogradske zadruge]] mini|200px|[[Autohrom (1909, prva kolor fotografija u poljskim zemljama)]]
Jul/Juli/Srpanj
mini|[[Borba za Makedoniju: srpski četnici]] mini|lijevo|[[Les Demoiselles d'Avignon]]
Avgust/August/Kolovoz
mini|200px|[[Robni magazin: prva robna kuća u Beogradu]]
Septembar/Rujan
mini|250px|Alijanse u Evropi (granice iz 1914)
Novembar/Studeni
thumb|250px|[[RMS Mauretania (1906)|RMS Mauretania]]
Kroz godinu
mini|250px|Lingvistička karta Evrope
Stjepan II (papa)
Neposredno prije njegova stupanja u službu Langobardi su 751. zauzeli Ravennu, sjeverno od Rima, bivše središte bizantskog egzarhata na Zapadu, te počeli prijetiti i samom Rimu. Iz Konstatinopolisa nije stizala nikakva pomoć, jer je i sam Bizant bio pritisnut, s jedne strane borbama s arapskom dinastijom Abasida, a s druge strane obranom od Bugara. Usto, ni odnosi između papa i bizantskih careva nisu tada bili najbolji.
Stjepan se tada obratio za pomoć Pipinu Malom, koji je nedavno okrunjen za franačkoga kralja. Sam je papa otputovao u Pariz kako bi osobno molio za pomoć. 6. januara 754. ponovno je posvetio Pipina za kralja, a Pipin je zauzvrat preuzeo ulogu zaštitnika Crkve, te su se on i njegovi sinovi obvezali da će štititi Rim i okolne zemlje. To je Pipinova darovnica kojom je u stvarnosti udaren temelj Papinske Države.
Pipin je dvaput provalio u Italiju kako bi riješio problem Langobarda, te zemlju između Rima i Ravenne predao papi, premda je langobardske kraljeve ostavio na vlasti u njihovu kraljevstvu.
Torre Pali, Lecce
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 56 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od -2 m.
Georgenberg
Georgenberg je opština u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 38 opštinskih središta okruga Nojštat an der Valdnab. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.422 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9374123.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Nojštat an der Valdnab Georgenberg se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Nojštat an der Valdnab. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 600 metara. Površina opštine iznosi 36,8 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.422 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 39 stanovnika/km².
Milano, Texas
Milano je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 428 stanovnika.
Burnside, Pennsylvania
Bernsajd je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Delta County, Colorado
je okrug u američkoj saveznoj državi Kolorado.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 30.952, što je 3.118 (11,2 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Mananska 1,4-manobiozidaza
Mananska 1,4-manobiozidaza (, 1,4-beta-D-manan manobiohidrolaza, ekso-beta-mananaza, ekso-1,4-beta-manobiohidrolaza) je enzim sa sistematskim imenom 4-beta-D-manan manobiohidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Grabrovnik
Grabrovnik (mađarski Gáborvölgy) je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Štrigova, Međimurska županija.
Berre-l'Etang
Ber l'Etan je naselje i opština u Francuskoj u regionu Provansa-Alpi-Azurna obala, u departmanu Ušće Rone koja pripada prefekturi Istr.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 13 415 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 307 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 43,64 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 5 metara (maksimalnoj 146 m, a minimalnoj 0 m).
2641 Lipschutz
2641 Lipschutz je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,377 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 12,7.
Tian
Tian je organsko jedinjenje, koje sadrži 5 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 102,198 Da.
Argonay
Argone je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Rona-Alpi, u departmanu Gornja Savoja.
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 1.520, a gustina naseljenosti je iznosila 295 stanovnika/km².
San Donato, L'Aquila
San Donato je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 198 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 954 m.
Mildred, Texas
Mildred je gradić u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 368 stanovnika.
Grabrk
Grabrk je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Bosiljevo, Karlovačka županija.
Bivalve, Maryland
Bajvalv je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Merilend.
Grabrk
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 126 stanovnika te 40 obiteljskih kućanstava.
Bivalve, Maryland
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 201.
Histidin transaminaza
Histidin transaminaza (, histidinska aminotransferaza, histidin-2-oksoglutaratna aminotransferaza) je enzim sa sistematskim imenom L-histidin:2-oksoglutarat aminotransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Karolinzi
thumb|desno|280px|Novčić [[Karlo Veliki|Karla Velikog s natpisom KAROLVS IMP AVG (Karolus imperator augustus)]]
Karolinzi (znani i kao Arnulfingi, po jednom od predaka roda biskupu iz Metza Arnulfu, umro 641., ili Karlingi) je bila poznata franačka plemićka obitelj koja se nakon Merovinga popela na franačko prijestolje i uspostavila dinastiju, koja je tri stoljeća vladala brojnim europskim državama. Korijeni te obitelji sežu do vremena franačkih plemenskih klanova Arnulfinga i Pipinida na početke 7. stoljeća.
Karolinzi su učvrstili svoju moć u krajem 7. stoljeća, kad su se dokopali pozicije majordoma i nasljednih franačkih plemićkih titula vojvoda i prinčeva (dux et princeps Francorum) te na taj način postali de facto franački vladari kao stvarni nositelji vlasti. Sve do 751. godine, Merovinzi su vladali Francima, ali tada im je to pravo bilo uskraćeno, uz suglasnost pape i aristokracije, a Karoling - Pipin Mali, je okrunjen za kralja Franaka.
Povijest dinastije
Moć Karolinga temeljila se je na velikim zemljišnim posjedima koje su oni s vremenom stekli na području gornjeg toka rijeka Meuse i Mosele. Druga značajna odrednica koja je Karolinge dovela do vlasti bila je osobna ambicioznost Pipina Malog, koji je lukavo iskoristio težnju onovremene Crkve, koja je u ta vremena tražila moćne svjetovne zaštitnike, da proširi svoj utjecaj i moć. Pipin Mali je to vješto iskoristio i okrunjen je za kralja 751. godine. Karolinzi su bili značajni za Franačku državu, jer su uspjeli uspostaviti državno jedinstvo i učvrstiti središnju vlast.
Najveći i najpoznatiji od svih karolinških monarha bio je Karlo Veliki, koji je okrunjen za cara od pape Lava III. u Rimu 800. godine. Njegovo carstvo, po nekim svojim odrednicama bilo je nastavak Rimskog carstva (ili obnova), jer je bilo okvir unutar kojeg su položeni temelji kulturnog jedinstva Europe (karolinška umjetnost). Tradicionalna franačka (i merovinška) praksa podjele nasljedstva među nasljednicima ostala je i u karolinških careva, kao i koncept nedjeljivosti Carstva. Karolinzi su svoje sinove postavljali kao svoje kraljeve (suvladare) u različitim regijama (regna) carstva, koja bi oni i naslijeđivali i nakon smrti svog oca.
Nakon smrti Ludovika I. Pobožnog, izbio je trogodišnji građanski rat između njegovih nasljednika koji je završio Ugovorom iz Verduna, kojim je carstvo podjeljeno na tri dijela. Lotaru I. pripala je Italija, Burgundija, Provansa i zemlje između rijeka Meuse Schelde i Rajne i Frizlandija. Ludvigu II. Njemačkom, pripala je Istočna Franačka (kasnija Njemačka), a Karlu II. Ćelavom - Zapadna Franačka (buduća Francuska) Karolinzi su se razlikovali od svojih predhodnika iz dinastije Merovinga naročito po tome što ih njihovo nezakonito potomstvo, nije moglo naslijeđivati, time su najvjerovatnije htjeli spriječiti borbe za nasljeđe, i tako osigurati granice carstva. Međutim se i oni nisu držali zadanog pravila, pri kraju 9. stoljeća, kad im je ponestalo podobnih odraslih potomaka, postavili su nezakonitog sina kralja Bavarske i Italije Karlomana-Arnulfa Karantanskog (850. - 899.) na prijestolje Vojvodstva Karantanije.
Karolinzi su se raspršili širom Franačkog carstva po brojnim kraljevstvima (regna) 888. godine. Vladali su Istočnom Franačkom (kasnija Njemačka) sve do 911. godine, isto tako držali su prijestolje Zapadne Franačke (buduća Francuska) uz povremene prekide, sve do 987. godine. Oni su tvrdili da pravo na svoju nasljednu vlast, posjeduju od Boga, koji im je to pravo dao, to su želili i učvrstiti svojim čvrstim savezom s Crkvom, ipak na dulje staze nisu bili u mogućnosti zaustaviti princip izborne monarhije i njihova propaganda ih nije uspjela održati. Njihovi mlađi slijednici nastavili su vladati u Vermandoisu i Donjoj Loreni i nakon smrti posljednjeg karolinškog kralja koji je umro u 987. godine, ali njima prijestolja kneževina nisu bila dovoljna, te se nisu mogli izmiriti s novim vladarskim dinastijama. Kad je okrunjen Robert II. za kralja Francuske, koji je već kao dijete vladao zajedno sa svojim ocem, Hugom Capetom, utemeljiteljem dinastije Capet, bio je to kraj karolinške vladavine, kako je to rekao jedan onovremeni kroničar iz Sena.
Dinastija je izumrla po muškoj liniji smrću Oda grofa Vermandoisa. Njegova sestra Adelaida (1062. - 1122. grofica iz Vermandoisa), bila je posljednji Karoling, umrla je 1122. godine.
Дука (историчар)
Latinična verzija
Дука ( /Дукас/; око 1400 — после 1462 ), уз Халкокондила, Сфранцеса и Критовула, представник оне групе историчара који су писали после пропасти Византијског царства. Унук је извесног Михаила Дуке, који је живео за време владавине Јована V Палеолога. Потиче од царске породице Дука, а живео је пре и после пада Цариграда под турском влашћу (1453).
Аутор је Византијске историје, писане простим народним грчким језиком, која обухвата период од 1341. до 1462. г., односно од ступања Јована V на престо до турског покоравања Лезбоса. Провео је готово читав свој живот у служби ђеновљанског господара Лезбоса, али није раскрстио са грчким народом. Са искреном жалошћу посматрао је његову фаталну судбину која га је задесила, а његов опис пада Цариграда завршава се „ламентом“. Дукина историја сачувана је и на староиталијанском језику, а оно што је занимљиво у вези са њом јесте да она садржи неке одељке којих нема у грчкој верзији.
У политичком погледу Дука је био латинофил, тј. представник оног дела византијске владајуће класе која је у борби против заговорника потчињења Турцима осећала за потребним да се црквено и политички потчини Западу. У свом поменутом делу пружа обиље података о унутрашњој и спољној ситуацији Византије у периоду током њеног пада.
Порекло
О Дуки се зна искључиво на основу његовог дела, које се састоји из 45 глава. Током приповедања он се препознаје као унук Михаила Дуке, који је био припадник царске породице Дука и као такав био укључен у фатални сукоб између самопрокламованог цара Јована Кантакузина и легитимног цара Јована V. Његово име као и место рођења су непознати; али се зато из поменутог дела сазнају неки други биографски подаци.