cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Commentarii de bello civili
Commentarii de bello civili (Komentari o građanskom ratu) je tekst koga je 40-ih pne. napisao rimski vojskovođa i državnik Julije Cezar kako bi opisao svoje djelovanje u prve dvije godine građanskog rata (49 - 48. pne.) Tekst se sastoji od tri knjige te predstavlja svojevrsni nastavak Komentara o galskim ratovima. Iako ima iste stilske značajke kao i prethodnik, historičari Građanski rat manje cijene jer Cezar u knjizi uglavnom nastoji opravdati vlastite postupke te ocrniti svoje protivnike; Cezar, također, ulaže manje truda u opisivanje detalja vojnih operacija, davši tek najokvirnije informacije. Usprkos toga, Građanski rat se smatra važnim izvorom podataka o tom periodu. Tekst završava s početkom aleksandrijskog rata 48. pne. koji je opisan u sljedećoj knjizi, za koju se ne vjeruje da ju je napisao Cezar.
Građanski rat se dugo vremena smatrao izgubljenim, da bi se tek u srednjem vijeku pronašao u arhivama italijanskih gradova-država. Vjeruje se, međutim, kako verziji koja je sačuvana do modernog doba, nedostaje najmanje šesnaest odlomaka teksta.
La Mora, Tumbiscatío
La Mora je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tumbiscatío.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 21 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 998 m.
Biljni vosak
Biljni vosak je svaki prirodni vosak biljnog porekla. Poput drugih prirodnih voskova, biljni voskovi su smeše estara visokomolekularnih alkohola sa visokomolekularnim masnim kiselinama i drugih supstanci kao što su visokomolekularni ugljovodonici, alkoholi, kiseline i karbonilna jedinjenja.
Chiappa, Imperia
Chiappa je naselje u Italiji u provinciji Imperia, u regiji Ligurija.
Biljni vosak
Kod biljaka, voskovi se nalaze u vidu filma na površini biljnih organa; stabla, grana, listova, cvetova ili plodova. Oni daju čvrstinu pomenutim organima, a i imaju zaštitnu ulogu. Ova zaštita je posebno značajna kod tropskih vrsta, gde ovi voskovi sprečavaju isušivanje.
Poput drugih prirodnih voskova, tek neki od njih imaju širu upotrebu, mada se i oni sve više potiskuju veštačkim voskovima. Poznati biljni voskovi su kandelila, karnauba, esparto, kao i vosak iz šećerne trske.
Chiappa, Imperia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 179 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 255 m.
Conway, New Hampshire
Konvej je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Nju Hempšir.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.823, što je 131 (7,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Bromovodonična kiselina
Bromovodonična kiselina (HBr) je jaka kiselina koja se formira rastvaranjem diatomiskog bromovodonika u vodi. "Konstantno ključajuća" bromovodonična kiselina je vodeni rastvor koji se destiluje na 124.3 °C i sadrži 47.6% HBr po težini, što je 8.89 mol/L. Bromovodonična kiselina ima pKa od −9, te je jača kiselina nego hlorovodonična kiselina, ali slabija nego jodovodonična kiselina. Bromovodonična kiselina je jedna od najjačih poznatih mineralnih kiselina.
Upotreba
Bromovodonična kiselina se uglavnom koristi za pripremu neorganskih bromida, posebno bromida cinka, kalcijuma, i natrijuma. Ona je koristan reagens za formiranje organobrominskih jedinjenja. Pojedini etri se mogu razložiti koristeći HBr. Ona isto tako katalizuje reakcije alkilacije i ekstrakcije pojedinih ruda. Neka od jedinjenja sa industrijskim značajem koja se pripremaju koristeći bromovodoničnu kiselinu su alil bromid, tetrabromobis(fenol), i bromosirćetna kiselina.
Sinteze
Bromovodonična kiselina se može laboratorijski pripremiti reakcijom Br2, SO2 i vode.
Bromovodonična kiselina se priprema u industrijskim uslovima reakcijom broma sa bilo sumporom ili fosforom i vodom. Ona se takođe može formirati elektrolitički.
Secowocomoco
Secowocomoco, pleme američkih Indijanaca porodice Algonquian, nastanjeno u kolonijalno doba uz rijeku Wicomico u današnjim okruzima St. Marys i Charles, na području današnjeg Marylanda. Njihovo glavno selo nazivalo se Secowocomoco, a na njegovom mjestu su 1634 kolonisti predvođeni Leronardom Calvertom podigli prvo naselja na području Marylanda, današnje selo Saint Marys City. Secowocomoco su bili pripadnici konfederacije Conoy, a John Smith kaže da su imali 40 ratnika (1606 godine).
Bunkie, Louisiana
Banki je grad u američkoj saveznoj državi Luizijana.
Bittereinder
thumb|Spomen-kamen u Potchefstroom koncentracijskom logoru thumb|Obitelji burskih boraca u koncentracijskom logoru thumb|Lizzie van Zyl, kći jednog od Bittereindera
Bittereinderi su Afrikaneri (Buri) koji se nisu predali nakon britanskog osvajanja Pretorije i Bloemfonteina tijekom Drugog burskog rata već su se nastavili boriti. Naziv im dolazi od bitter eind što znači gorak kraj, u vezi s njihovom borbom do samog kraja. 31. svibnja 1902. godine su ipak potpisali mirovni ugovor s Britancima.
U kontekstu Afrikanera, antonim ovom pojmu je hensopper odnosno onaj koji se predaje.
Koncentracijski logori
Kako konvencionalni načini borbe nisu imali željeni učinak protiv Bittereindera, Britanci su se odlučili na korištenje nove učinkovitije metode okončanje rata. General Robert Baden-Powell i feldmaršal Horatio Kitchener su se počeli služiti tehnikom paljenja zemlja i koncentracijskih logora u Južnoj Africi.
Službeno su se ti logori koristili za pružanje humanitarne pomoći burskim obiteljima čije su farme uništene tijekom borbe. No, u praksi su logori korišteni kako bi se bure pritisnulo. Sve farme na koje su Britanci naišli bile su u potpunosti spaljene. Obitelji su ostajale bez ičega te odvođene u logore samo s odjećom. Jedan burski komandant pisao je:
"Obitelji su nam u jadnom stanju a neprijatelj ih iskorištava kako bi nas prisilo na predaju."
Uništavanje farmi i privođenje njihovih obitelji nije samo izvršilo psihološki pritisak na Bittereindere već je i drastično otežalo osiguravanje zaliha za burske postrojbe.
Po istraživanju nakon završetka rata, 27.927 Bura (od njih 22.074 mlađe od 16 godina) i 14.154 tamnoputih Afrikanaca je umrlo u ovim logorima, uglavnom kao rezultat bolesti, prenapučenosti, gladi i nedostatka sanitacije. Od sveukupnog broja bijelih stanovnika ovih logora, čak 25% ih je umrlo. Emily Hobhouse, predstavnica južnoafričke organizacije za pomoć djeci i ženama, napisala je izvještaj o lošim uvjetima u logorima. Zbog njezinog izvještaja u logore je poslana komisija koja je od kolovoza do prosinca 1901. godine pregledavala brojne logore. Na preporuku te komisije, uvjeti u logorima su se 1902. godine počeli poboljšavati.
Ymir (mjesec)
Ymir (također Saturn XIX) je prirodni satelit planeta Saturn. Vanjski nepravilni satelit iz Nordijske grupe s oko 18 kilometara u promjeru i orbitalnim periodom od 1315.14 dana.
Nacionalni spomenici u Jezeru
Na listi nacionalnih spomenika kulture Bosne i Hercegovine za opštinu Jezero se nalaze slijedeći spomenici:
Châteaubriant
Šatobrijan je naselje i opština u zapadnoj Francuskoj u regionu Loara, u departmanu Atlantska Loara koja pripada prefekturi Šatobrijan.
Ubihinon
Ova u ulju rastvorna, vitaminu slična supstanca je prisutna u većini eukariotskih ćelija, prvenstveno u mitohondrijama. Ona je komponenta lanca transporta elektrona i učestvuje u aerobnoj ćelijskoj respiraciji, generišući energiju u obliku ATP-a. Devedeset pet procenata energije ljudskog tela se generiše na taj način. Stoga, organi sa najvišim zahtevom za energiju, kao što su srce, jetra i bubrezi, imaju najviše koncentracije CoQ10. Postoje tri redoks stanja koenzima Q10: potpuno oksidizovano (ubihnon), semihinon (ubisemihinon), i potpuno redukovano (ubihinol). Sposobnost ovog molekula da postoji u potpuno oksidovanoj formi i potpuno redukovanoj formi omogućava mu da izvodi svoju funkciju u lancu transporta elektrona i da deluje kao antioksidans.
Châteaubriant
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 12 065 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 358 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 33,62 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 70 metara (maksimalnoj 107 m, a minimalnoj 48 m).
Muskwoikakenut
Muskwoikakenut /=He shoots bears with arrows; ime prema poglavici,/ jedna od bandi Cree Indijanaca naseljena 1856. u blizini Ft. de Prairie na Sjeverozapadnom Teritoriju u Kanadi. Spominje ih Hayden.
La Miseria, Múzquiz
La Miseria je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Coahuila, u opštini Múzquiz.
Uncivilised
Uncivilised je australijski crno-bijeli pustolovni film snimljen 1936. u režiji Charlesa Chauvela. Protagonistica, čiji lik tumači Margot Rhys, je ugledna spisateljica koja odlazi u Outback kako bi za napisala knjigu o legendarnom aboridžinskom plemenu za koga legende kažu da ih vodi bijelac po imenu Mala. Radnja pokazuje kako Malu (čiji lik tumači Dennis Hoey) upozna, ali tek nakon što postane žrtvom krijumčara opijuma i postane upetljana u međuplemenski sukob. Uncivilised je Chauvel snimio u nastojanju po uzoru na tada popularne hollywoodske filmove, ali prije svega na seriju o Tarzanu, pa tako, slično kao u Tarzan and His Mate, u jednoj od scena protagonistica pliva gola, što je bilo predmetom cenzorskih intervencija prilikom distribucije u SAD. Kritike su uglavnom bile mlake, a rezultati na kino-blagajnama relativno slabi, te je Chauvel morao ugasiti svoj filmski studio Expeditionary Pictures. Današnji kritičari, pak, filmu Uncivilised često zamjeraju rasistički odnos prema Aboridžinima koji je bio karakterističan za tadašnju Australiju.
La Miseria, Múzquiz
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 2 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 463 m.
Maskegon
Maskegon (Swampy Cree; Močvarni Cree) /Maskegon dolazi od Mŭskīgōk, 'they of the marshes or swamps.'-W. J./, pleme Algonquian Indijanaca srodno sa Cree-ima, nastanjeni u mičvarnim krajevima južne Kanade između jezera Winnipeg i Šumskog jezera (Lake of the Woods) na zapadu do Hudson Baya na istoku, uključujući bazene rijeka Nelson, Hays i Severn, i prostirući se na jug do jezera Superior. Trgovci su ih nazivali Swampy Cree, a rani misionari ih nisu smatrali posebnim narodom. Brojno stanje Maskegona u provicijama Saskatchewan i Manitoba iznosilo je u rano 20. stoljeću nekoliko tisuća. Godine 1889. njih 1,254 živjelo je sa Chippewa Indijancima na rezervatima Birch River, Black River, Fisher River, Berens River, Poplar River, Norway House i Cross Lake u Manitobi. Na području Saskatchewana žive bande Cumberland, Shoal Lake, Moose Lake, Chemewawin i Grand Rapids, a broje 605 (1903); the Pas ili Opaskwayak, John Smith, James Smith.
Colonia Carrasco Altamirano, Santa Cruz Xoxocotlán
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 137 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1562 m.
Muskwoikauepawit
Muskwoikauepawit /=Standing bear,/ jedna od bandi Cree Indijanaca koji su svoje ime uzeli po poglavici, a 1856. živjeli su kod Ft. de Prairie na Sjeverozapadnom teritoriju u Kanadi. Spominje ih Hayden (1862).
Ejido Francisco Villa, San Juan Evangelista
Ejido Francisco Villa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini San Juan Evangelista.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 167 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 72 m.
Moniga del Garda, Brescia
Moniga del Garda je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 2356 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 118 m.
Joe Keenan (pisac)
Joe Keenan (Džo Kinan - rođen, 14. 7., 1958.) je nagrađivani scenarista, producent i romanopisac. Keenan je otvoreno gej.
Biografija
Keenan je rođen u Cambridgeu, u državi Massachusetts u porodici irskog porekla. Keenan ima brata blizanca, Johna.
"Frasier"
Keenan se pridružio ekipi sitkoma Frasier kao jedan od pisaca 1994. godine. Njegov prvi scenario za epizodu The Matchmaker je dobio nominaciju za Emmy, Medijsku nagradu GLAAD-a i Nagradu udruženja pisaca za epizodu humoristične serije. Godine 1996. dobio je nagradu Emmy sa ostalim piscima epizode Moon Dance, a bio je ponovo nominovam za Emmy još dva puta, za epizodu The Ski Lodge, 1998. i za Something Borrowed, Something Blue, 2000. godine zajedno sa Christopherom Lloydom, za koju je ponovo dobio nagradu Udruženja pisaca. Od urednika priče, što mu je bilo prvo angažovanje na seriji, dođao je do izvršnog producenta u toku trajanja serije. On je, takođe, pisao scenario za poslenju epizodu, "Goodnight, Seattle." Keenan je dobio pet nagrada Emmy tokom svog rada na seriji. Pet puta je nominovan kao pisac, ali je dobio samo jednu nagradu Emmy. Četiri ostale nagrade Emmy je dobio kao producent. Dobio je, takođe, dve Nagrade Udruženja pisaca Amerike za svoj rad na seriji.
Zona Asi (Area Industriale), Caserta
Zona Asi (Area Industriale) je naselje u Italiji u provinciji Caserta, u regiji Campania.
Joe Keenan (pisac)
"Desperate Housewives" i dalje
Godine 2006, Keenan se pridružio seriji Desperate Housewives kao pisac i producent, u toku treće sezone serije. Iako je njegov rad dobio dobre kritike, uključujući i procene da je epizoda Bang, koju je on pisao, najbolja epizoda u sezoni, odlučio je da napusti seriju nakon samo jedne godine. On se i dalje navodi kao konsultant produkcije i napisao je jednu epiodu za četvrtu sezonu.
Zona Asi (Area Industriale), Caserta
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 94 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 49 m.
La Vega del Chamalito, Ocampo
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 1 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 144 m.
Kammerforst (Westerwald)
Kamerforst je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 192 opštinska središta okruga Vestervald. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 258 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7143040.
Joe Keenan (pisac)
"Desperate Housewives" i dalje
Keenan je kreirao još dva sitkoma zajedno sa Christopherom Lloydom, koja su kratko trajala: Bram and Alice, 2002. i Out of Practice, 2005. Radio je kao ko-scenarista filma Sleep with Me, kao i scenarista za Flushed Away.
Kammerforst (Westerwald)
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Vestervald Kamerforst se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Vestervald. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 280 metara. Površina opštine iznosi 1,3 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 258 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 194 stanovnika/km².
Joe Keenan (pisac)
Fikcija
Pored rada na televiziji, Keenan je i pisac romana. Objavio je tri romana: Putting On the Ritz je dobio Književnu nagradu Lambda za humor, 1991. godine, a istu nagradu je dobio i roman My Lucky Star, 2006. godine. Ovaj roman je nagrađen i Thurber Prize for American Humor, 2007. godine
Tarō Katsura
Princ Katsura Tarō (桂 太郎) je bio japanski vojskovođa i državnik, najpoznatiji kao premijer sa najdužim stažom u historiji Japana, a za vrijeme čijih mandata je Japan izvojevao pobjedu u ratu sa carskom Rusijom 1905. godine, odnosno anektirao Koreju 1910. godine.
Katsura, rođen u samurajskoj porodici, je kao adolescent sudjelovao u Boshinskom ratu kojim je 1860-ih svrgnut feudalni šogunski režim i uspostavljena centralna vlada. 1870-ih je obavljao dužnost vojnog atašea carskoj Njemačkoj te je svoja iskustva iskoristio kako bi u carskoj vojsci proveo reforme po pruskom modelu. U prvom japansko-kineskom ratu je služio pod zapovijedanjem feldmaršala Yamagate Aritomoa, sa kojim je dijelio konzervativne i militarističke stavove. U tom se ratu istakao kao zapovjednik 2. divizije i dao značajan doprinos konačnoj pobjedi nad Kinezima.
Njegov prvi mandat, koji je trajao od 1901. do 1905. godine (i po trajanju predstavljao tadašnji rekord), je označila pobjeda nad Rusijom, ali je mirovni sporazum iz Portsmoutha izazvao veliko nezadovoljstvo u japanskoj javnosti, a zbog koje je morao podnijeti ostavku. Tokom drugog mandata - od 1908. do 1911. godine - je zbog svog militarizma izazvao veliko nezadovoljstvo u narodu, odnosno nastojanja da se državne financije troše na vojsku umjesto na javne radove i socijalne mjere. Njegov posljednji mandat je okončan kada je početkom 1913. prvi put u japanskoj historiji njegovoj vladi u parlamentu izglasano nepovjerenje. Ubrzo nakon toga je umro od raka želuca.
MiKTeX
MiKTeX је дистрибуција TeX/LaTeX слог система за Микрософт Виндоуз. Она такође садржи низ повезаних програма. Софтвер садржи алатке које су вам потребне за припрему докумената са коришћењем TeX/LaTeX језика за означавање, као и једноставан текст уредник: TeXworks. Име потиче од шифре Кристиана Шенка: MiK за Micro-Kid.
MiKTeX имплементација може да се ажурира путем преузимања нових верзија претходно инсталиране компоненте и пакете, и има једноставан процес инсталације. Поред тога, он може да пита корисника да ли они желе да преузмете све пакете који још нису инсталирани, али у складу са захтевима овог документа.
Тренутна верзија програма је 2,9, а доступан је са MiKTeX почетне странице. Од верзије 2.7, програм има подршку за програме XeTeX, MetaPost и pdfTeX и компатибилност са оперативним системом Виндовс 7. Портабл верзија је такође доступна.
Guadalupe Uno (razvrstavanje)
Guadalupe Uno ima više značenja:
Luca, Treviso
Luca je naselje u Italiji u provinciji Тревизо, u regiji Венето.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 59 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 347 m.
Octlamecayo, San Martín Chalchicuautla
Octlamecayo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini San Martín Chalchicuautla.
Kazanci (Nikšić)
Kazanci je naselje u opštini Nikšić u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 92 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 111 stanovnika).
Octlamecayo, San Martín Chalchicuautla
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 326 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 265 m.
Kazanci (Nikšić)
Demografija
U naselju Kazanci živi 82 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 48,1 godina (42,7 kod muškaraca i 54,1 kod žena). U naselju ima 30 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,07.
Ovo naselje je uglavnom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2003. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.
Nakkawinininiwak
Nakkawinininiwak ('men of divers races') miješano pleme od Cree i Chippewa Indijanaca na rijeci Saskatchewan na Sjeverozapadnom teritoriku, Kanada. Bacqueville de la Potherie (u Hist. Am., i, 170, 1753) naziva ih Nakoukouhirinous.
Velika Srbija
thumb|[[Dušan Nemanjić|Dušanovo carstvo iz 14. veka je izvor legitimiteta ranih projekata srpske ekspanzije ka jugu. ]]
thumb|Nakon [[Nastanak Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca|stvaranja Jugoslavije velikosrpske aspiracije se usmeravaju ka zapadu.]]
Velika Srbija (ili velikosrpska ideologija) je irendetistička ideja koja ima za cilj da ujedini u jednu državu sve teritorije na kojima Srbi žive ili su nekada živeli. Ova ideja se tokom istorije javljala u različitim vidovima i pod različitim imenima.
Ideja o stvaranju velike srpske države je nastala u 19. veku u vreme nacionalnog buđenja širom Evrope i borbe srpskog naroda za nezavisnost. Najjasnije je uobličena 1844. godine u Načertaniju Ilije Garašanina, tajnom političkom programu Kneževine Srbije, prema kojem bi nova srpska država uključila i multietničke oblasti Balkana, poput Makedonije, Bosne i Hercegovine. Tokom 19. veka srpska inteligencija, uz izuzetak mislilaca sa levice koji su bili za stvaranje Balkanske federacije, je uglavnom prihvatila ideju ujedinjenja svih Srba u jednu veliku srpsku državu. Ovakav program su prihvatili i mnogi srpski vladari i državnici, uključujući kneza Aleksandra Karađorđevića, Mihaila Obrenovića, Nikolu Pašića, i mnoge druge. Sve političke partije Kraljevine Srbije, osim socijaldemokratske, imale su za cilj stvaranje Velike Srbije, odnosno „ujedinjenje srpstva“. Do Prvog svetskog rata, teritorija Srbije se neprestano širila.
Nakon prvog svetskog rata srpska politička elita se odlučuje za stvaranje Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, proklamovane zajednice jugoslovenskih naroda, koju mnogi smatraju velikosrpskom tvorevinom. Tokom drugog svetskog rata u Jugoslaviji je vođen građanski rat između partizana, pristalica ravnopravnog jugoslovenskog ujedinjenja i četnika, zagovornika stvaranja velike Srbije u okviru velike Jugoslavije. Porazom četnika u Drugom svetskom ratu poražena je i velikosrpska politika, a SFR Jugoslavija je preuređena na federalnom principu. Nakon Titove smrti, 1980-ih godina dolazi do obnavljanja velikosrpskih težnji, koje su, prethodno, više decenija bile zatomljene. Tokom jugoslovenskih ratova, srpska politička elita je udruženim zločinačkim poduhvatom na jugoslovenskom prostoru pokušala da stvori državu koja bi ujedinila sve Srbe, što je rezultiralo masovnim ratnim zločinima i etničkim čišćenjem.
Agresivni karakter ideje “Velike Srbije“, kao i ostalih velikodržavnih projekata, ogleda se u pokušaju ostvarenja predviđenog cilja, koji se jasno kosi sa nedvosmisleno artikulisanom i većinskom voljom pripadnika drugih nacija da ne žive u toj državi. Balkanski narodi vekovima žive izmešani jedni sa drugima i nemoguće je stvaranje velike nacionalne države bez uključivanja brojnih etničkih grupa protiv njihove volje. Tokom istorije, svi takvi pokušaji stvaranja Velike Srbije su se završavali zločinima etničkog čišćenja, progonima nesrpskih naroda, pa i genocidom.
Terminologija
U literaturi se koriste sledeći izrazi:
Velikosrpska ideologija u 19. vijeku
thumb|desno|[[Kneževina Srbija sredinom 19. veka.]]
Ideja ujedinjenja svih Srba u jednu državu je uobličena početkom 19. veka, kao program nacionalne integracije i stvaranja nacionalne države u maksimalnim granicama. Ova pojava ranoga 19. veka je bila uobičajena među evropskim narodima koji su nacionalno buđenje doživeli u razdoblju tokom i posle Francuske revolucije i Napoleonskih ratova. Nakon viševekovnog života bez sopstvene države, u vreme nacionalnog preporoda u 19. veku, srpski učenjaci su tražili istorijske uzore za obnovu srpske državnosti. Ovo „sveto pravo istoričesko“ se uglavnom temelji na kratkotrajnom Dušanovom srpskom carstvu iz 14. veka, koje je bilo terotorijalno najprostranija srpska srednjovekovna država.
Razni srpski crkveni visokodostojnici (Arsenije Gagović, Stevan Stratimirović) su putovali u Rusiju gde su ruskom caru predlagali planove za obnovu "Carstva Slavjano-Serbskoga". 1807. godine i crnogorski vladika Petar I Petrović Njegoš šalje ruskom caru plan o obnovi Slavjano-serbskog carstva, proširenjem Crne Gore na Hercegovinu, Dalmaciju i Dubrovnik, koji bi postao prestonica.
Načertanije Ilije Garašanina (1844)
Načertanije (nacrt) je nekadašnji tajni „program spoljašne i nacionalne politike Srbije“, koji je krajem 1844. godine napisao ministar unutrašnjih dela Ilija Garašanin (1812—1874) za kneza Aleksandra Karađorđevića (1842—1858).
left|thumb|150px|[[Ilija Garašanin]]
thumb|desno|Karta [[Dušanovo carstvo|Dušanovog carstva, prema istoriografiji 19. veka]]
Prema Načertaniju, Srbija bi trebalo da radi na oslobađanju Srba i ostalih Slovena i na pripajanju susednih oblasti Bosne, Hercegovine, Crne Gore i Severne Albanije (što je podrazumevalo i Kosovo ), tada u sastavu Osmanskog carstva, te kasnije i Srema, Bačke i Banata, tada u sastavu Austrougarske. Glavna propagandna aktivnost Srbije bi se zasnivala na pripremanju stanovništva ovih oblasti na sjedinjenje sa Srbijom. Borba za prisajedinjenje ovih oblasti bila bi vođena postepenim otkidanjem otomanskih teritorija, u procesu nezaustavljivog propadanja carstva. Prema Garašaninu, Srbija polaže „sveto pravo istoričesko“ na ove zemlje, koje se temelji na Dušanovom srpskom carstvu iz 14. veka. Na tom temelju treba ponovo podići veliku srpsku državu:
1848. godine su Ilija Garašanin i Konstantin Nikolajević zajedno sastavili politički program nazvan Srpske sjedinjene države, koji je predviđao podelu Otomanskog carstva na dva vicekraljevstva, Azijsku Tursku i Srpske sjedinjene države, koje bi ujedinile sve Slovene evropskog dela Carstva. Garašanin je u početku bio pristalica borbe za velikosrpsku državu, da bi kasnije, kao ministar spoljnih poslova kneza Mihaila (1860—1868), evoluirao prema jugoslovenskom rešenju, uspostavljajući veze sa jugoslovenskim i ilirskim pokretom u Habzburškoj monarhiji (biskupom Štrosmajerom) i bugarskim revolucionarnim organizacijama.
Kao tajni dokument, Garašaninovo Načertanije je bilo zvaničan program dve srpske vlade - kneza Aleksandra Karađorđevića i kneza Mihaila Obrenovića. Program Načertanja su sledile sve srpske desničarske formacije u narednim decenijama.
Srbi svi i svuda Vuka Karadžića (1849)
Srbi svi i svuda je naziv spisa Vuka Stefanovića Karadžića iz XIX vijeka, u kojem on zastupa tezu da su svi govornici štokavštine, bez obzira na vjeru, tradiciju ili regionalnu pripadnost, u stvari Srbi. Spis je objavljen 1849. godine u Beču, kao deo knjige Kovčežić za istoriju, jezik i običaje Srba sva tri zakona, ali je napisan još 1836. godine, zbog čega ga neki autori smatraju prvim projektom velike Srbije.
left|thumb|150px|[[Vuk Stefanović Karadžić]]
Vuk u članku tvrdi da su Srbi svi koji govore srpskim jezikom, a srpskim jezikom naziva sve štokavske govore. Tako on zaključuje da postoje "Srbi triju zakona" (odnosno vera), ali samo oni „grčkog zakona“ (pravoslavne vere) sebe zovu Srbima ili „Srbljima“, a ostali „ovoga imena neće da prime“, pa se oni „zakona turskoga“ nazivaju Turcima, a oni „zakona rimskoga“ sebe zovu po mestima u kojima žive, npr. Slavonci, Bosanci (ili Bošnjaci), Dalmatinci, Dubrovčani ili u Bačkoj Bunjevcima, u Sremu, Slavoniji i Hrvatskoj Šokcima, a oko Dubrovnika i po Boci Latinima. Vuk je smatrao da je štokavski dijalekt srpski, a da je pravi hrvatski narodni jezik može samo čakavski dijalekt (dok je kajkavski dijalekt slovenački), pa je shodno primeni ove teorije teritorija na kojoj žive većinom Hrvati svedena na Istru, severni deo istočne obale Jadrana i na većinu jadranskih ostrva.
Iako ovo nije bila originalna Vukova zamisao, već mišljenje prisutno u ranoj slavistici XIX veka (Josef Dobrovský, Pavel Josef Šafařik), neki Vukovi savremenici su je ocenjivali kao pristrasnost i nacionalizam. U narednim godinama su objavljeni kritički osvrti više hrvatskih autora u kojima se pobija Karadžićev jezički pansrbizam (spisi Bogoslava Šuleka, Ante Starčevića, Mirka Bogovića, Adolfa Vebera Tkalčevića i drugih). Zbog proglašavanja svih štokavaca Srbima, savremeni hrvatski autori smatraju da je „Vuk među Srbima položio temelj velikosrpskih ambicija“. Komentarišući "Načertanije" i "Srbi svi i svuda" britanski povjesničar Noel Malcolm kaže:
Politika Mihaila Obrenovića (1860-1868)
Knez Mihailo Obrenović se tokom svoje druge vladavine (1860-1868) umnogome oslanjao na politički program Načertanija, sa Ilijom Garašaninom na čelu ministarstva inostranih poslova. Njegova politika, nošena „velikom idejom“, je nastojala da Srbija dobije Bosnu i Hercegovinu. Porta je odbijala Mihailove predloge da njegovom vazalnom području pripoji Bosnu i Hercegovinu, smatrajući njegove težnje delom ruskih aspiracija na Istoku.
left|thumb|150px|[[Knez Mihailo sa konja pokazuje ka Prizrenu.]]
thumb|desno|Velika Srbija po francuskoj karti iz [[1862. godine]]
Politika kneza Mihaila je imala podršku Francuskog carstva na čelu sa Napoleonom III, čiji je plan za rešenje istočnog pitanja na Balkanu uzimao Srbiju kao Pijemont oko koga je trebalo da se okupe svi balkanski slovenski narodi, uključujuči i Bugare. Knez Mihailo Obrenović je sa bugarskim emigrantima u Bukureštu 14. januara 1867. zaključio Bukureštanski ugovor o zajedničkoj državi Srba i Bugara. Francuska je objavila svoj program za reforme u Turskoj notom od 22. februara 1867. Međutim, nakon poraza u francusko-pruskom ratu (1870-1871) francuska politika je za duže vreme potisnuta sa Balkana. Posle smrti kneza Mihaila, ruski režim je počeo prenositi težište balkanske politike na Bugare. Austrija je odpočetka bila protiv, tako da više ni jedna velika sila nije podržavala tako zamišljenu obnovu "srpskog carstva".
Markovićeva kritika velikosrpske politike
Sam izraz Velika Srbija je prvi put, i to kritički, u svojim delima upotrijebio srpski socijalist Svetozar Marković:
Marković je velikosrpsku politiku Kneza Mihajla smatrao ništavnom, jer su protiv nje bile neodoljive prepone. Prva i najjača prepona je bila nezavisna Crna Gora, koja je imala iste pretenzije na Hercegovinu, Bosnu i Staru Srbiju kao i Srbija, i koja je jasno težila da osnuje sasvim nezavisnu srpsku državu. Druga snažna prepona je bila bosanska vlastela sa njenim davnašnjim pravima. Marković je verovao da je nemoguće dobiti Bosnu mirnim putem ukoliko se vlasteli ne zajamče njena starinska prava, što bi, na drugoj strani, značilo ostaviti bosansku raju u ropstvu. Dobiti Bosnu ratom, znači uništiti domaću aristokraciju, a kad bi se raja oslobodila od ropstva, "da li bi se ona slagala da dođe pod srpske pandure, kapetane i ostale gospodare?" Marković je smatrao da opasnost poduhvata Velike Srbije leži u činjenici da srpski narod živi izmešan sa drugim narodima, bez jasno određenih geografskih i etnografskih granica, tako da bi morao »uzeti ulogu osvajača« prema susedima:
thumb|150px|left|[[Svetozar Marković]]
Svetozar Marković, koji se i sam zalagao za oslobođenje Srba koji žive pod osmanskom ili habzburškom vlašću, izričito je odbacivao ideju da Kneževina Srbija preuzme ulogu „Pijemonta Južnih Slovena“, zapravo politiku teritorijalne ekspanzije Srbije, koja bi podrazumijevala pripajanje okolnih, etnički mješovitih oblasti i zemalja. On je smatrao da svaka nacija treba u svom političkom i društvenom životu da bude samostalna, da ne bude potčinjena ni jednoj drugoj naciji. Marković je izričito odbacivao pozivanje na „istorijska prava“ rečima: „princip nacionalnosti odriče se svih istorijskih prava.“ Posebno je smatrao štetnim ujedinjenje srpskih zemalja pozivanjem na Dušanovo carstvo, jer su Srbi njegovog vremena živeli u četiri države (Austrija, Turska, Srbija i Crna Gora) čija se istorijska prava „teško mogu uskladiti“. Umesto toga, Marković predlaže stvaranje Balkanske federacije, odnosno saveza srpskog naroda sa drugim balkanskim i južnoslovenskim narodima.
Marković naglašava da bi nova srpska država, nastala osvajanjem, po nuždi postala vojnopolicijska i snagu bi trošila u odbrani od spoljnih neprijatelja, zanemarujući sopstveni umni i kulturni razvitak. Marković ocenjuje da ideja Velike Srbije ide u prilog politici koja teži da u zemlji utvrdi neograničenu moć dinastije Obrenović. On je ovu „veliku misao“ smatrao izgovorom za zanemarivanje daleko važnijih unutrašnjih pitanja Kneževine Srbije, upozoravajući da se »revolucionarna ideja o jedinstvu srpskog naroda pretvorila u ideju štetnu po narodne interese«.
Austrougarske reakcije na Veliku Srbiju
desno|thumb|[[Austro-Ugarska je širenje Srbije smatrala pretnjom za svoj teritorijalni integritet]] Austro-Ugarska je saznala, tajno pribavila i poverljivo arhivirala Garašaninovo Načertanije 1883. godine. Habzburška monarhija se žestoko protivila pretenzijama susedne Kneževine Srbije na istorijske oblasti habzburške krune, naseljene Južnim Slovenima. Dinastija Obrenović je vodila pro-austrijsku politiku, pa su planovi o teritorijalnoj ekspanziji Srbije u to vreme uglavnom bili okrenuti ka oblastima Otomanskog carstva.
Srpske i crnogorske vlasti su tokom rusko-turskog rata (1877–1878) pružale pomoć ustanku hrišćanskog stanovništva u Hercegovini i Bosni protiv otomanske vladavine. Još u toku rata je između ruskog državnog kancelara kneza Gorčakova, nemačkog kancelara Bizmarka i austrougarskog predsednika vlade Andrašija usaglašeno da u slučaju pobede Srba velike sile neće tolerisati nastanak velike srpske države. 1878. Austrija je okupirala Bosnu i Hercegovinu, za koju se očekivalo da će po završetku rusko-turskog rata pripasti Srbiji. Nakon okupacije (1878) i aneksije Bosne i Hercegovine (1908), Austrougari će sve više dolaziti u konflikt sa srpskom politikom ujedinjenja.
Nemogućnost ekspanzije na zapad Srbija je nastojala kompenzirati ekspanzijom na istok što je godine 1885. dovelo do rata s Bugarskom.
Srpsko-bugarski rat (1885)
Srpsko-bugarski rat je bio kratkotrajni rat između Srbije i Bugarske novembra 1885. godine, kada je kralj Milan Obrenović, nezadovoljan ujedinjenjem Bugarske i Istočne Rumelije, napao Bugarsku. Srbija je imala planove za hegemoniju nad slovenskim oblastima Balkana i bila je izričito protiv ovog ujedinjenja. Vladan Đorđević, srpski političar, je agresiju na Bugrasku pravdao na sledeći način: Veliki deo balkanskih Slovena je u srednjem veku potpao pod vlast Bugara. Srbima istorijski zadatak nalaže oslobođenje slovenstva od bugarskog hanstva, ceđenje iz njihovih žila mongolske krvi i ujedinjenje u veliku jugoslovensku srpsku državu od Beograda do Soluna i od Jadranskog do Crnog mora.
Kralj Milan je očekivao da će srpska vojska brzo zauzeti Sofiju i da će Bugarska biti lako poražena, međutim, rat se završio bugarskom pobedom, koja je nazvana „kapetani pobeđuju generale“. Nakon poraza u ratu sa Bugarskom, srpski ideolozi isključuju Bugare iz planova o stvaranju zajedničke države Južnih Slovena.
Oružana dejstva srpskih jedinica
Godine 1903. je majskim prevratom svrgnuta dinastija Obrenović, a nova vlada se od Austro-Ugarske sve više počela okretati Rusiji. Austro-Ugarska, u kojoj istovremeno sve više bujaju jugoslavenske ideje, na to reagira političkim, propagandnim i ekonomskim pritiskom koji, pak, izaziva reakciju u obliku srpskog iredentizma koji se okreće zapadu. Početkom 20. veka je osnovano više paravojnih formacija i revolucionarnih organizacija čiji je cilj bio ujedinjenje svih srpskih, odnosno južnoslovenskih oblasti sa Kraljevinom Srbijom, na koju se gledalo kao na „jugoslovenski Pijemont“.
thumb|left|150px|[[Dragutin Dimitrijević Apis]]
Crna ruka (zvaničan naziv Ujedinjenje ili smrt) je bilo oficirsko tajno društvo, čiji je cilj bio stvaranje Velike Srbije. Vođa ove zavereničke skupine bio je srpski oficir Dragutin Dimitrijević Apis. Crna ruka je imala veliki uticaj na politiku Kraljevine Srbije, posebno nakon izvođenja Majskog prevrata 29. maja 1903. godine u kome su njeni pripadnici ubili kralja Aleksandra Obrenovića i kraljica Dragu, dovodeći Petra Karađorđevića na srpski presto. Crna ruka je imala za cilj da ujedini "sve srpske pokrajine: 1. Bosnu i Hercegovinu, 2. Crnu Goru, 3. Staru Srbiju i Makedoniju, 4. Hrvatsku, Sloveniju i Srem, 5. Vojvodinu, 6. Morsku Obalu (Dalmaciju)". Nakon teritorijalnih proširenja Srbije u Balkanskim ratovima, Crna ruka se posebno usredsredila na oblasti u sastavu Austro-Ugarske, što je kulminiralo Sarajevskim atentatom.
Mlada Bosna je bila revolucionarna omladinska organizacija, nastala oko 1904. godine, koja se borila protiv okupacije, a potom pripajanja Bosne i Hercegovine Austro-Ugarskoj. Pojedini članovi ove organizacije su sarađivali sa Crnom rukom. Njen član Gavrilo Princip, uz podršku Crne ruke i oružja iz Beograda, je 28. juna 1914. godine izvršio atentat u Sarajevu na austrougarskog prestolonaslednika Franca Ferdinanda, što je Austro-Ugarskoj bio povod za rat protiv Srbije, koji je prerastao u Prvi svetski rat.
Narodna odbrana je bila srpska paravojna organizacija osnovana 1908. godine (u vreme Aneksione krize) u cilju pripajanja Bosne i Hercegovine Srbiji. Ova organizacije je iz Srbije u Bosnu slala četničke odrede, radi borbe protiv Austrije. Za vreme Balkanskih ratova preko ove organizacije su regrutovani dobrovoljci za borbu u Makedoniji.
Borba za Makedoniju (1904—1908)
thumb|desno|Geografska [[makedonija (region)|oblast Makedonije]] Borba za Makedoniju (1904—1908) je bila borba novoosnovanih balkanskih država (Grčka, Srbija i Bugarska), za pripajanje oblasti Makedonije i drugih delova Balkana, koji su posle Berlinskog kongresa 1878. godine, ostali u sastavu Otomanskog carstva.
Stanovništvo Makedonije je bilo jezički, verski i etnički izrazito raznovrsno (Makedonski Sloveni, Bugari, Grci, Srbi, Turci, Albanci, Romi, Vlasi, i ostali). Srpska i bugarska propaganda je bile uglavnom usmerene na tada još uvek nacionalno neopredeljene Makedonske Slovene, dok je grčka propaganda pretežno bila usmerena na Grke, kao i na Slovene Egejske Makedonije. Sve tri susedne države su sprovodile obrazovne i propagande aktivnosti, otvaranjem škola u Makedoniji na njihovim nacionalnim jezicima i vršenjem srbizacije, bugarizacije i helenizacije. Pored toga, ove države su slale svoje komitske (odnosno četničke) odrede koje su se sukobljavale sa Otomanskom vojskom i policijom, a neretko i međusobno.
Srpski nacionalisti pretenzije ka Makedoniji pravdali time što je ona bila u sastavu "Velike Srbije" iz vremena Dušana Silnog.
Cvijićevo "naučno opravdanje" srpske ekspanzije
thumb|150px|left|[[Jovan Cvijić]]
Ugledni srpski naučnik Jovan Cvijić je, usled zanimanja za političko napredovanje Srbije, često gubio svoju naučnu objektivnost, pa se određeni segmenti njegovog rada koriste kao "naučno opravdanje" velikosrpske politike. Cvijić se zalagao za teritorijalno proširenje Kraljevine Srbije ka jugu, na oblasti u kojima Srbi nisu činili većinsko stanovništvo. To se posebno odnosilo na makedonske i severno-albanske oblasti, čije je pripajanje, prema Cvijićevom mišljenju, Srbiji bilo neophodno za ekonomski razvoj. On je smatrao da je odlukama Berlinskog kongresa “Srbija opkoljena zemlja” a Srbi “uhapšen narod”, i da Srbija mora izaći na more da bi se osamostalila. Cvijić je usmeravao srpsku spoljnu politiku ka zauzimanju jadranske obale, kako hrvatske tako i albanske. S jedne strane, tvrdio je da je Dubrovnik srpski. S druge strane, branio je pravo Srbije na albansko primorje uprkos nesrpskom stanovništvu tih oblasti:
Između 1906. i 1918. Cvijić je izradio seriju mapa kojima su rastuće srpske pretenzije na Makedoniju pravdane proglašavanjem Makedonaca za etno-lingivstičku grupu Srba. Cvijićeve etnografske mape objavljene 1906, 1909 i 1913. godine međusobno se razlikuju i pratile su spoljno-političke potrebe srpske države. Smatrao je da se srpski problem mora rešiti silom.
Srpska teritorijalna ekspanzija u balkanskim ratovima
thumb|Najveće privremeno teritorijalno proširenje [[Kraljevina Srbija|Kraljevine Srbije 1913.]]
U balkanskim ratovima, srpska država je ostvarila značanja teritorijalna proširenja i prvi put stekla vlast nad brojnim nesrpskim stanovništvom: Albancima, Makedoncima, Bugarima, Turcima, Bošnjacima i drugima. Nakon rata, Vardarska Makedonija, Sandžak i Kosovo su priključeni Kraljevini Srbiji. Srbija je pripajanje ovih oblasti pravdala pozivanjem na "istorijska prava". Srpske pretenzije su još podupirane tvrdnjama o "višem civilizacijskom stepenu Srba u odnosu na Albance" i navodnoj srpskoj većini na Kosovu.
Săbiești, Răcari
Săbiești je naselje u Rumuniji u okrugu D'mbovica u opštini Răcari.
Velika Srbija
Srpska teritorijalna ekspanzija u balkanskim ratovima
Tokom zauzimanja Kosova 1912. godine, srpska vojska je počinila brojne zločine nad Albancima. Izveštaji govore o masovnim pogubljenjima albanskog stanovništva, teškim razaranjima albanskih gradova, spaljivanju sela, pljačkanju kuća, klanju, silovanjima žena i zverstvima nad civilnim stanovništvom. Cilj zločina je bio da se srpski zahtevi za teritorijalnim proširenjima potpomognu "etničkim čišćenjem" i statističkom manipulacijom pre konferencije velikih sila koja će utvrditi nove granice.
Săbiești, Răcari
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 534 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 140 m.
Velika Srbija
Srpska teritorijalna ekspanzija u balkanskim ratovima
Srbija je u toku oktobra i novembra 1912. zaposela najveći deo Albanije, zajedno sa jadranskom obalom na kojoj je najvažnija strateška tačka bila luka Drač. Premijer Srbije Nikola Pašić je neprestano ponavljao da se Srbija nipošto ne sme odreći luke na Jadranskom Moru. Na osvojenom području su odmah uspostavljene civilne vlasti i albanska teritorija je de facto anektirana Srbiji: 29. novembra je osnovan drački okrug sa četiri sreza: Drač, Lješ, Elbasan i Tirana. Tek ultimativnom pretnjom velikih sila Srbija je bila prinuđena da se povuče sa teritorije međunarodno priznate Kneževine Albanije krajem 1913.
Zbog toga što je primorana na povlačenje iz Albanije, Srbija je tražila teritorijalnu kompenzaciju u Makedoniji, oko čega je došla u sukob sa Bugarskom. U Makedoniji, Srbija je sprovodila politiku sistematske srbizacije - Makedonija je proglašena Južnom Srbijom, makedonski govor južnim srpskim dijalektom, a u nekim slučajevima su se lokalnom stanovništvu čak nametala i srpska imena. Događaji iz balkanskih ratova su doveli do sudara velikosrpske sa velikobugarskom ideologijom, a takođe i narastanju srpsko-albanskog sukoba.
Tucovićeva kritika velikosrpske politike
thumb|left|150px|[[Dimitrije Tucović]]
Velikosrpska ideologija u Prvoj Jugoslaviji
thumb|right|Srpske pretenzije uoči ratova 1912-1918.
Unitarno uređenje i srpska dominacija u novoj državi su imali brojne protivnike, među kojima su bili: zelenaši, pristalice svrgnutog crnogorskog kralja Nikole, Hrvatska seljačka stranka, koja je tražila autonomiju Hrvatske, Unutrašnja makedonska revolucionarna organizacija, koja se borila za nezavisnost Makedonije, Kosovski komitet, koji se borio za izdvajanje albanskih oblasti (Kosovo, zapadna Makedonija i delovi Sandžaka) i Komunistička partija Jugoslavije koja se borila protiv "velikosrpskog hegemonizma" a za preuređenje Jugoslavije na republikanskim i federativnim osnovima.
Komunistička kritika velikosrpske hegemonije
Komunistička Internacionala je u stvaranju Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca 1918. videla samo teritorijalno proširenje Srbije posle imperijalističkog rata, a u samoj Kraljevini srpsku „mini-imperiju”. Jugoslovenski komunisti su smatrali da je Kraljevina SHS "država u kojoj vladajuća klasa jedne nacije ugnjetava ostale nacije". Oni su "hegemonističku politiku velikosrpske buržoazije" smatrali stubom balkanske kontrarevolucije i glavnu prepreku stvaranju balkanske federacije. KPJ je smatrala da je osnovni uzrok nacionalnih suprotnosti u Jugoslaviji nasleđe kolonijalne politike srpske buržoazije iz balkanskih ratova u Makedoniji i protiv Albanije, i njena hegemonistička politika u novoj državi. Komunistička partija Jugoslavije je svoj zadatak videla u odlučnoj borbi protiv nacionalnog ugnjetavanja, a za samoopredeljenje naroda:
thumb|150px|left|Cenzurisano izdanje [[Radničke novine|Radničkih novina iz 1920.]]
Komunistička partija se nije zadovoljavala samo borbom za samoopredeljenje, neprestano naglašavajući polovičnost takvih mera i podsećajući da je jedino istinsko rešenje nacionalnog pitanja na Balkanu stvaranje Balkanske federativne republike. Sredinom 1930-ih godina, KPJ ublažava stav po pitanju opstanka Jugoslavije, smatrajući da je moguće njeno preuređenje na federalnim osnovama:
Koncept Srpskog kulturnog kluba
Nefunkcionalnost zajedničke jugoslovenske države dovela je do postepenog obnavljanja velikosrpske ideje. Među srpskim političarima je sazrevalo uverenje da su ujedinjenjem pogrešili i da treba stvoriti Veliku Srbiju. Kao rešenje srpskog nacionalnog pitanja, često je predlagana „amputacija Hrvatske“, u suženim granicama, koja bi bila lišena "srpskih" krajeva. U martu 1928. godine radikalski poslanik Puniša Račić, zloglasni atentator na Stjepana Radića, je na sednici Narodne skupštine zahtevao da se država preuredi i preimenuje u Veliku Srbiju.
Zbog nerešenog nacionalnog pitanja u Kraljevini Jugoslaviji, grupa srpskih intelektualaca formira Srpski kulturni klub (SSK) koji će reafirmisati velikosrpsku ideju. Srpski kulturni klub je Bosansku krajinu označavao „predstražom Beograda“, ističući da oblast Bosne i Hercegovine mora celovita ući u buduću srpsku teritorijalnu jedinicu. SKK je predano radio na izdvajanju Srema iz sastava Banovine Hrvatske (srezovi Dalj, Vinkovci i Vukovar) i isticao da Dalmacija nije hrvatska. Potenciran je srpski karakter Makedonije i Kosova. Sve te oblasti smatrao je srpskim zemljama i u njima vodio široku propagandnu akciju.
1937. godine sekretar Srpskog kulturnog kluba i docent Filozofskog fakulteta u Beogradu Vasa Čubrilović, uputio je državnim organima poverljivi dokument pod nazivom “Iseljavanje Arnauta”, koji govori o rešavanju Albanskog pitanja, odnosno o “smišljenom, sistematskom i energičnom” iseljavanju Albanaca iz Jugoslavije i asimilaciji onih preostalih. Čubrilović predlaže metode državnog pritiska, otpuštanja, hapšenja, nasilja, zastrašivanja, podmićivanja, slanja paravojnih jedinica i paljenja naselja, u cilju što masovnijeg iseljenja albanskog stanovništa.
Velikosrpska ideologija u drugom svjetskom ratu
Veliki poticaj velikosrpskoj ideologiji je dao drugi svjetski rat, odnosno događaji koji su uslijedili nakon sloma Kraljevine Jugoslavije u aprilskom ratu 1941. godine. Bivša država je podijeljena, a u mnogim od njenih krajeva je srpsko stanovništvo izloženo progonima i masovnim fizičkim likvidacijama. To je pogotovo bio slučaj u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj gdje je eliminacija srpskog stanovništva bila dio službene državne politike, koja je sadržavala sve elemente genocida. Takva traumatična iskustva su mnoge dovela do zaključka kako je opstanak Srba u višenacionalnoj državi nemoguć, odnosno kako bi umjesto obnove Jugoslavije rezultat rata trebala biti velikosrpska država. Te su ideje najeksplicitnije navođene u spisu Homogena Srbija Stevana Moljevića, u kome su navedene buduće granice, koje će 1980-ih i 1990-ih biti poznate kao Šešeljeva linija.
Homogena Srbija Stevana Moljevića (1941)
thumb|200px|Granice Srbije prema Moljeviću