cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kipar
Republika Kipar
Službena površina Republike Kipar koja stoji u svim svetskim podacima je ustvari površina otoka koja iznosi 9251 km². No, stvarna površina kojom raspolaže ova republika je dosta manja. Dakle, kada se oduzme površina Turske Republike Severni Kipar, ovoj republici ostaje 5.896 km². Ali ni to nije sve. Površina britanskih baza im oduzima još 154 km² ili 2% teritorije, a ako se izuzme i površina UN-ove "tampon" zone, dođe se do podatka da Republika Kipar raspolaže teritorijom od oko 5500 km² ili nešto više od polovine teritorije ostrva. Ova prvobitna površina se piše zato što je TRSK nepriznata i priznaje se samo kao deo Republike Kipar. Dakle, Republika Kipar raspolaže većim delom ostrva, i to na zapadu, jugu, većim delom centralne oblasti, te nešto manje na jugoistoku. Taj deo na jugoistoku je odvojen od matične teritorije britanskom vojnom bazom Dekelija, te se može smatrati enklavom. A unutar ove baze postoje i 2 sela koji se smatraju enklavama, jer su potpuno okružene ovom vojnom bazom. To su sela Ksilotimvu i Ormidia. Međutim granice sa britanskim vojnim bazama nisu toliko izražene kao sa turskim delom ostrva.
Republika Kipar je stekla nezavisnost od Velike Britanije 16. augusta 1960. godine, kada su je priznale sve svetske države osim Turske, koja je nije priznala ni do danas. Zbog već poznatih razloga, ona nema suverenitet nad svom svojom teritorijom od 1974. godine. Dan nezavisnosti slavi se 1. oktobra.
Zastava Republike Kipar je jedina svetska zastava na kojoj se nalazi oblik države na geografskoj karti. Taj oblik se nalazi u centru zastave i obojen je bakrenom bojom, sa obzirom da je bakar simbol Kipra, te da je ostrvo dobilo ime baš po njemu. Ispod oblika ostrva, nalaze se dve ukrštene maslinove grančice koje trebaju predstavljati jedinstvo i mir između Grka i Turaka. Podloga je bela. Zastava je usvojena odmah nakon dobijanja nezavisnosti, a osmislio ju je tadašnji potpredsednik dr. Fazil Kučuk, a prihvatio predsednik Makarios. Uz zastave Irske, Indije (sve 3 imaju iste boje: narandžastu, belu i zelenu) i Bosne i Hercegovine, predstavlja tzv. "mirovne" zastave.
Vlada Republike Kipar se sastoji od Predsednika i potpredsednika, te Parlamenta koji broji 59 članova, 56 iz reda Grka i 3 iz reda manjina. Sudska vlast ima 13 članova. Sadašnji predsednik Kipra je Tasos Papadopulos koji je izabran na izborima 2003. godine. Vojska Republike Kipar se sastoji od oko 6.500 vojnika, sa 8,33 vojnika po 1.000 stanovnika jedna je od solidnije militariziranih država. Treba napomenuti da Kipar iako je članica EU, nije članica NATO-a.
Službeni jezik je grčki. Pored grčkog vrlo je korišten i engleski kog govori, oko 90% domaće populacije, a to je posledica toga što je Kipar bio britanska kolonija praktično oko 80 godina.
BDP po glavi stanovnika iznosi 19.633 $, što Republiku Kipar svrstava među razvijenije zemlje sveta, tačnije na 36. mesto, negde otprilike sa Slovenijom, Južnom Korejom i Maltom, koje imaju sličan BDP. A otkad je članica EU, Kipar se ubraja među razvijene zemlje sveta (ne među zemlje u razvoju, kao do tad).
Republika Kipar je članica mnogih svetskih i evropskih organizacija, a između ostalih izdvaja se članstvo u EU i Komonveltu.
Samozvana Turska Republika Severni Kipar
thumb|Rauf Denktaš, trenutni predsednik TRSK-a Turska Republika Severni Kipar zauzima sever, te veći deo istoka ostrva. Površina koju zauzima iznosi 3355 km² ili nešto oko 37% celokupne površine ostrva. No, zbog UN-ove neutralne zone ta površina je nešto manja. Kao i južni tako i Severni Kipar ima jednu svoju eksklavu, istina mnogu manju, ali mnogo više izoliranu nego što je to slučaj kod južnjaka. To je selo Erenkoj (Kokina), koje leži u Morfu zalivu i od matične teritorije odvojeno je nekih 5–10 km grčke plaže. Glavni grad je službeno Nikozija, ali vrlo često i Kirenija vrši tu ulogu.
Podloga zastave TRSK je bela. Na podlozi se nalaze dve vodoravne crvene pruge, koje su odvojene od gornjeg, odnosno donjeg ruba. Između ovih pruga se nalazi crveni polumesec i zvezda, simbol islama, koji je službeno državna religija, iako se TRSK deklariše kao sekularna država.
Himna nosi naziv "Istiklal Marsi". Valuta je Nova Turska Lira, koja je zamenila staru Tursku Liru 1. januara 2005. godine. Sadašnji predsednik je Mehmet Ali Talat. Pored njega vladu čini premijer Ferdi Sabit Sojer, te parlament od 50 članova, u kom većinu ima Turska Republikanska Stranka. Izbori su svakih 5 godina, a sadašnji predsednik je prošle godine na izborima pobedio Raufa Denktaša koji je bio predsednik od samoproglašavanja nezavisnosti 1983. godine.
Vojska TRSK je ustvari vojska Republike Turske, koja se nalazi na ostrvu od 1974. do danas. Broji oko 30.000 vojnika, koji čuvaju suverenitet ove samoproglašene republike. Jedan od osnovnih zahteva kiparskih Grka je taj da se ova vojska povuče, međutim to Turci ne žele.
Službeni jezik je Turski. Grčki ovde baš i nije poželjno čuti, a naravno isto se odnosi i na Turski jezik sa druge strane granice.
BDP po glavi stanovnika iznosi 8,095 $. To jeste manje od polovine BDP-a grčkog Kipra, ali kada se uzme u obzir da je ovo zemlja u izolaciji, te da gotovo skroz zavisi od Turske, ovo je više nego solidna cifra. Ovo je veći BDP po glavi stanovnika, čak i od BDP-a same Turske. Ipak, ova nelogičnost u pogledu BDP-a TRSK i BDP-a njenog zaštitnika i mogu tako reći finansijera, dobija smisao kada se zna da Severni Kipar ima stanovnika kao prosečno naselje Istanbula, te da Turci iz svog budžeta izdvajaju dobar deo novca za svoju braću sa Kipra.
Ujedinjeno Kraljevstvo
Dakle, nakon odlaska kolonijalne vlasti Ujedinjenog Kraljevstva sa Kipra, oni su ovde ostavili svoje dve vojne baze koje egzistiraju i do danas i važne su strateške pozicije ove države, zbog blizine Bliskog istoka. Površina ovih baza je 154 km² ili nešto manje od 2% ostrva. Na ovoj teritoriji živi oko 15.000 ljudi: oko 8.000 njih su britanski vojnici i njihove porodice, dok su ostalih 7.000 domaći Grci koji ili rade u ovim bazama ili ovdje imaju svoje posede kojih se nisu hteli odreći.
Baza Dekelija je nešto veća i nalazi se na jugoistočnom delu ostrva i osim grada Dekelije ovde se nalazi i selo Ajos Nikolaos. Ova baza graniči i sa Severnim Kiprom, a delove Republike Kipar odvaja od matičnog dela teritorije, te južnim kipranima, odnosno Grcima i nije baš drago što postoje ove baze, pogotovo ova, Dekelija.
Svi zakoni na ovoj teritoriji su isti kao i u Britaniji, te se ovi delovi ostrva zvanično i tretiraju kao deo Ujedinjenog Kraljevstva.
Zelena linija/UN
thumb|right|Zelena linija u Nikoziji 1974. godine je uspostavljena linija razgraničenja, čime je otok podeljen na grčki i turski deo, a ta linija je nazvana "zelena linija" po boji flomastera kojim su je ucrtali na karti UN-ovi mirovni pregovarači. Oko ove linije je uspostavljena neutralna zona pod kontrolom UN. Ona prolazi i kroz glavni grad Nikoziju i različite je širine na pojedinim svojim delovima, od stotinjak metara baš u Nikoziji, do 5–10 km u nekim drugim delovima ostrva. Njena površina se ne može tačno izraziti, jer to je ipak "tampon" zona koja nema čvrste granice, a i ona iz godine u godinu postaje sve labavije određena. Ipak, otprilike se može reći da zauzima sličnu površinu kao i britanske baze, znači negdje oko 1.8%. Ova zona ima tri svoja segmenta. Prvi je najmanji i nalazi se oko turske eksklave Kokina (Erenkoj). Drugi, ubedljivo najveći segment, proteže se kroz centralni deo ostrva, između ostalog i kroz Nikoziju, od Morfu zaliva na zapadu, do baze Dekelija na istoku. Mnogi objekti, gradići i sela koji su se sticajem okolnosti našli u ovoj zoni, stavljeni su van funkcije, odnosno raseljeni su, tako da u ovoj zoni ne živi gotovo niko osim UN-ovih vojnika, koji ovde čuvaju mir. Najznačajniji objekat koji je ostao u ovoj zoni je svakako aerodrom u Nikoziji, koji je iz tog razloga od 1974. g. van funkcije, pa su južnjaci izgradili aerodrom u Larnaki, a severnjaci nešto malo izvan Nikozije. Pravo čudo i izuzetak predstavlja malo mesto od oko 3.000 stanovnika, po imenu Pilis (Pila), koje se nalazi u ovoj zoni nedaleko od baze Dekelija. To je, naime, jedino mesto na ostrvu, a verovatno i u svetu, gde Turci i Grci žive zajedno. I konačno, treći segment "tampon" zone je dosta kraći i ide od baze Dekelija, tačnije mesta Ajos Nikolaos, do zaliva Famagusta.
Bitno je reći i to da su kroz "zelenu liniju" do danas otvorena 4 punkta kroz koje se može doći iz jednog dela ostrva u drugi. Najvažniji takav punkt se nalazi u Nikoziji, pored Ledra palate.
Stanovništvo
thumb|Demografija Kipra Vezano za stanovništvo, treba napomenuti da većina podataka (uglavnom brojčanih) važe za celokupno ostrvo.
Prema podacima iz 2005. godine, Kipar ima 780.133 stanovnika. Gustina naseljenosti ostrva iznosi negdje oko 84 st/km2, što Kipar svrstava u zemlje sa srednjom gustinom stanovništva. Kao ni u većini država, stanovništvo nije ravnomerno raspoređeno. Najgušće je naseljen priobalni sektor oko većih gradova, pre svega Limasola i Larnake i prostor centralne nizije Mesaorije pogotovo u neposrednom okruženju glavnog grada Nikozije. Najslabije je naseljen unutrašnji planinski deo. Međutim, ni ovi prostori nisu nešto ekstremno naseljeni, odnosno nenaseljeni, pa tako najveća naseljenost ne prelazi 200 st/km2, a najmanja je negde u granici između 20 i 40 st/km2. Iz činjenice da 18% stanovništva (Turaka) živi na 37% prostora, da se zaključiti da je Severni Kipar ređe naseljen od južnog.
Etnička struktura stanovništva je sledeća: 78% Grci, 18% Turci i 4% ostale etničke grupe. Gotovo svi i Turci i Grci žive na svom delu ostrva, uz slučajne izuzetke. Tako 0,5% Grka živi u Severnom Kipru i to na poluostrvu Karpas. Treba reći da 40% ovog naroda je izbeglica u svojoj državi. Sa druge strane 1.3% Turaka živi u južnom delu i njih je mnogo manje izbeglica.
Što se tiče ostalih, ovde ima mnogo manjinskih naroda, a ovaj podatak od 4% nije do kraja relevantan, jer njihov broj iz godine u godinu raste, a ima i dosta neprijavljenih ljudi, kao i oni koji su ovde na privremenom radu ili nešto dužem (ili kraćem, svejedno) turističkom odmoru. Dve "autohtone" manjine koje žive ovde duže vreme su Armenci i Maroniti, dok u novije vreme Kipar su naselile i druge etničke grupe, poput Engleza, Nemaca, Rusa, Jevreja, Južnih Slavena (najviše Srba) i dr. Ipak ogromna većina ovih stanovnika živi u Republici Kipar, a izuzetak je jedino jedan broj Maronita i Kurdi koji žive u TRSK.
Religijska struktura se gotovo poklapa sa etničkom. Dakle, Grci su pravoslavci, a Turci sunitski muslimani, uz jedan manji broj ateista u oba naroda. Ostatak su Jermenski pravoslavci, Maronitski hrišćani, rimokatolici, protestanti, jevreji i ostali pravoslavci.
Slična je situacija i sa jezičkom strukturom. Grci govore Grčki, a Turci Turski jezik. Ove manjine prakticiraju u svojim zajednicama svoje jezike, a oko 90% stanovništva govori i Engleski jezik.
Nepismenost na Kipru iznosi oko 2% (0,8% muškarci i 3,1% žene). Na Kipru osnovno obrazovanje traje 6, srednje još toliko, a oba su obavezna. U južnom delu otoka postoji nekoliko univerziteta, dok učenici iz Sevenog Kipra moraju ići u Republiku Tursku ako se žele dalje školovati.
Gradovi
Veći gradovi: Popis gradova na Cipru
Privreda
Prije početka, treba napomenuti da međunarodne organizacije ne priznaju Tursku Republiku Severni Kipar, pa većina sledećih podataka važi za celi Kipar.
Kipar je u poslednjih 15-tak godina doživio brz ekonomski rast. Osnovni razlozi za to su: relativno bogatstvo privrednim sirovinama potrebnim za razvoj ekonomije (koje je ipak imalo više značaja u prošlosti nego danas), pre svega rudama i šumom, zatim plodno zemljište, povoljan geografski položaj, povoljni klimatski uslovi, te jeftina imigrantska snaga. Mislim da ove faktore za razvoj privrede nije potrebno dodatno objašnjavati. Naravno, postoje i neki negativni činioci po privredu, koji su uglavnom društveno-političkog karaktera. Tu se podrazumeva nedavna istorija ostrva što za posledicu ima podelu ostrva. Vrlo verovatna činjenica je ta da bi Kipar beležio još veći privredni napredak kada ne bi bilo ove podele.
Inače i pre famozne 1974. godine Kipar je imao dosta dobar ekonomski razvoj sa tendencijom daljeg napredovanja. No, turskom invazijom te godine i podelom ostrva, ekonomska situacija se drastično mijenja, a BDP opada za jednu trećinu, a otprilike i trećina ljudi na ostrvu tada biva nezaposlena. Od tada se grčki i turski deo počinju posebno razvijati. Republika Kipar se brzo oporavlja, pre svega zbog pomoći Velike Britanije, a najbolji pokazatelj je i to što se u sledećih 7 godina nezaposlenost smanjila za 90%. Celokupni tercijarni sektor predvođen turizmom, koji je i osnova ekonomskog razvoja ostrva, doživljava puni zamah, posebno u 90-tim godinama, kada se dešava "eksplozija" u ovoj oblasti, što je nastavljeno i u ovoj deceniji. Pored tercijarnog, takođe su i primarni i sekundarni sektor privrednih delatnosti doživeli brz oporavak (istina sekundarni nešto manje nego što se očekivalo). Ulazak u EU je još više učvrstio dobro ekonomsko stanje i dao temelje za još mnogo veći ekonomski rast.
Sa druge strane Severni Kipar je bio u težoj poziciji za oporavak, jer su između ostalih sankcija, dobili i onu ekonomsku. Ali, ipak uz veliku pomoć Republike Turske i oni uspevaju da dignu svoju ekonomiju i stave je na jedan solidan nivo, koji jeste istina dosta niži nego kod južnjaka, ali za jednu zemlju u izolaciji je više nego fantastičan. Istina je da Severni Kipar bez Turske, ne bi mogao opstati u bilo kakvom pogledu, a najmanje ekonomskom. Sva ekonomija ovde je zasnovana na turskoj pomoći i ulaganju, a svaku vezu sa svetom TRSK održava upravo preko Turske. Najklasičniji primer toga je izvoz proizvoda, koji se vrši isključivo preko Turske, da o ostalim primerima i ne govorimo.
Sekundarni sektor
Sekundarni sektor uglavnom je predstavljen kroz rudarstvo i industriju.
Rudarstvo danas ima manji značaj nego što je imalo kroz istoriju. Kipar je bio jedno od najvećih nalazišta bakra u poznatom svetu u antičko doba, pa je i dobio ime po bakru. Danas zaliha bakra skoro da i nema, a značajnija rudna bogatstva predstavljaju azbest i hrom.
U industriji najveći broj radnika je zaposlen u prehrambenoj industriji, te nešto malo manje u tekstilnoj. U zadnje vreme je postala značajna i petrohemijska industrija, koja se zasniva na uvozu nafte. U Larnaki se nalazi značajna rafinerija nafte. Nafta je najznačajniji uvozni proizvod, jer je Kipar nema nikako, iako se nalazi na Bliskom istoku. Hemijska industrija se bavi proizvodnjom đubriva koja su vrlo bitna za ovdašnju poljoprivredu. Metalna i mašinska industrija su tek u razvoju i uveliko zavise od uvoza. Da se vratim malo prehrambenoj i tekstilnoj industriji, kao najvažnijim granama ovog sektora. Prehrambena industrija vrši preradu poljoprivrednih proizvoda. Tu su najvažnije razne vrste voća i agruma, zatim već spomenuto vino, pa onda mlečna i mesna industrija, a u Nikoziji se nalazi i velika fabrika duvana. Tekstilna industrija zajedno sa industrijom kože i obuće učestvuje u izvozu sa 35%. Uglavnom se prerađuju sopstvene sirovine, poput pamuka i svile. Ova industija je više razvijena u TRSK, posebno čipkarstvo, koje je ovde izuzetno kvalitetno.
Tercijalni sektor
Kipar ubedljivo najviše koristi ima od tercijarnog sektora, a to se pre svega odnosi na turizam, od kog u principu i zavisi celo ostrvo. Kipar ima sve predispozicije za razvoj turizma, što je vrlo dobro i iskorišteno. Kipar ima godišnju turističku posetu nešto manju od 2.5 miliona, a zarada čini oko 3 četvrtine budžeta države. Osnovu turizma čini kupališni turizam, baziran na prelepim i raznolikim obalama i plažama, od strmih do ravnih i postranih, od šljunkovitih do peskovitih. Plaže Pafosa, Limasola, Aje Nape, Morfua i dr. spadaju među najlepše plaže Mediterana, pa možda čak i sveta. U prilog razvoja ovog turizma ide i to što Kipar ima otprilike 340 sunčanih dana godišnje. Osim kupališnog razvijen je i kulturno-istorijski turizam. Na ostrvu se nalazi nekoliko antičkih gradova od kojih su najpoznatija tri: Salamis, Kurion i Amatus. Takođe i u većim gradovima postoje mnoge stare građevine interesantne za turiste, poput Kolosi dvorca u Limasolu, tvrđave Pafos, Selimije džamije u Nikoziji itd. Mnogi od ovih objekata su pod zaštitom UNESKO-a, uključujući tu i 9 pravoslavnih manastira i crkvi. U unutrašnjosti Kipra postoje brojna, kako grčka tako i turska sela, u kojima se život odvija na prilično tradicionalan način, pa je Kipar pogodan i za seoski turizam. Takođe, postoji i mogućnost i razvitka planinskog, zimskog i skijališnog turizma na Trodosu, ali taj oblik turizma je daleko iza ovih ostalih.
Vezano za putni saobraćaj, možemo reći da Kipar ima oko 13.000 km puteva od čega je oko 7 000 km asfaltirano. Treba napomenuti da je ovaj saobraćaj mnogo razvijeniji na južnom nego na severnom delu ostrva. Na Kipru ne postoji železnički saobraćaj. Vadušni saobraćaj je dosta razvijen. Glavni aerodrom se nalazi u Larnaki, a veoma značajan, pogotovo za dolazak turista, je i aerodrom u Pafosu. Severni Kipar ima aerodrom Erkan nedaleko od Nikozije, ali zbog međunarodne izolacije, odavde se može leteti samo za Tursku i Azerbejdžan. Istina, u zadnje vreme sankcije popuštaju, pa se ponekad avioni sa ovog aerodroma zapute i u neke zapadne zemlje, na primer Veliku Britaniju. Na Kipru postoji još nekoliko manjih aerodroma i helidroma, koji ne služe za međunarodni saobraćaj. Pomorski saobraćaj je vrlo razvijen. Glavne luke Limasol i Larnaka su vrlo prometne. Severni Kipar ima dve luke: Famagusta i Kirenija, ali brodovi ovamo dolaze samo iz Turske zbog već opisanih razloga.
Pretpostavka je da je situacija nakon ulaska u EU povoljnija. Ovako, ukupna vrednost izvoza R. Kipar je 1,3 milijarde $, a TRSK 63 miliona $. Ali vrednosti uvoza su sledeće: za R. Kipar 3,9 milijardi, a za TRSK 301 milion. Ovde se vidi da i jedan i drugi deo ostrva imaju trgovinski deficit. Ali, oni ovaj neostatak i više nego kompenziraju velikom zaradom od turizma, a S. Kipar i novčanom pomoći od Turske. Glavni trgovinski partneri Kipra su: V. Britanija, Grčka, Italija, SAD, Rusija, Nemačka, Turska, Sirija, Liban itd. Podaci se odnose na oba dela ostrva.
Vanjske veze
Vlada
Informacije Ostalo
Knock on Any Door
Knock on Any Door je američki crno-bijeli film snimljen 1949. u režiji Nicholasa Raya. Po žanru je kombinacija film noira i sudske drame, a predstavlja adaptaciju istoimenog romana Willarda Motleya. Protagonist, koga tumači Humphrey Bogart, je advokat koji preuzima obranu mladića iz siromašne gradske četvrti (a čiji lik tumači John Derek), optuženog za ubistvo policajca i kome zbog toga prijeti smrtna kazna. Radnja prikazuje kako na sudu nastoji porotu uvjeriti kako je pravi krivac za njegov zločin društvo, odnosno teške socijalne okolnosti koje su ga odvele na put kriminala. Knock on Any Door je nastao kao jedan od prvih projekata Bogartove producentske kuće Santana Pictures. Kritičari njime nisu bili previše oduševljeni, zamjerajući mu da zbog pretjerane socijalne angažiranosti izgleda kao propovijed. Usprkos toga, smatra se važnim za historiju filma zato što je Johnu Dereku omogućio početak uspješne hollywoodske karijere, ali i zbog toga što se u njemu prvi put čula rečenica "Živi brzo, umri mlad i budi lijep leš" koja će postati geslo generacije poratnih adolescenata.
Godine 1960. je snimljen nastavak pod naslovom Let No Man Write My Epitaph.
Barfleur
Barfler je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Donja Normandija, u departmanu Manš koja pripada prefekturi Šerbur-Oktevil.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 642 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 1070 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 0, km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 4 metara.
Enigmopolis
thumb|right|400px|Enigmopolis Bjelovar: zgrade iz 19. stoljeća Enigmopolis (< enigm(a) + o + polis), naziv za značajno enigmatsko središte. Za vrijeme bivše Jugoslavije taj se naziv obično dodjeljivao gradu Bjelovaru jer je u njemu djelovalo vrlo aktivno i agilno Enigmatsko udruženje Bjelovar (kasnije Enigmatsko društvo "Čvor" i Zagonetačko društvo "Čvor"), koje je tada - pored izdavanja enigmatskih listova - prednjačilo u izdavanju enigmatske literature, u organizovanju domaćih i međunarodnih enigmatskih skupova i u radu na enigmatskoj teoriji i historiografiji.
Album
thumb|right|250px|Najraniji muzički "albumi" su bili u obliku knjige, odnosno slični albumima fotografija Muzički album, audio album, ili, jednostavno, album je naziv za zbirku audio ili muzičkih zapisa koji se javno distribuiraju. To se najčešće odvija kroz komercijalnu distribuciju, iako ponekad neki muzičari znaju albume neposredno prodavati na vlastitim koncertima ili preko svojih websiteova.
Drevni iranski narodi
Drevni iranski narodi koji su se naselili u Veliki Iran u 2. milenijumu pne. prvi put se pojavljuju u asirskim zapisima u 9. vijeku pne.. Za vrijeme Klasičnog perioda su dominirali Skitijom i Perzijom.
Album
Zapisi na albumu mogu biti vezani zajedničkom temom, raspoloženjem ili vrstom zvuka, a ponekad mogu biti sačinjeni tako da izreknu jedinstvenu poruku ili ispričaju određenu priču (kao što je slučaj kod konceptualnih albuma), dok s druge strane mogu biti ništa drugo do jednostavna zbirka različitih zapisa napravljenih u isto vrijeme i na istom mjestu, ili zbirku zapisa čija autorska prava drži ista izdavačka kuća. Grupa audio-zapisa koja se naziva album u pravilu ima jedinstvenu listu zapisa (ponekad s manjim razlikama ili tzv. dodatnim zapisima za različita tržišta, ili ako se album "ponovno izdaje" nakon nekog vremena). Album se može izdavati u jedinstvenom formatu, kao što je kompaktni disk, ili u nekoliko medijskih formata, od onih fizičkih kao što su CD-ovi, DVD audio, kazete i vinilne ploče, do digitalnih kao što su MP3 i AAC datoteke odnosno streaming audio.
Drevni iranski narodi
Porijeklo
thumb|220px|Opseg [[Baktrijsko-margijskog arheološkog kompleksa|BMAC (prema EIEC).]]
Album
Historija
Izraz "album" potječe od standarda koji je ustanovljen na samom početku moderne diskografske industrije. Fonografske ploče od 78 RPM su bile izdavane u knjigama koje su podsjećale na fotografski album. Prva zbirka ploča, odnosno audio-zapisa koja je izdana kao "album" bila Krcko Oraščić Čajkovskog, izdana u aprilu 1909. godine u obliku četiri ploče od kuće Odeon Records. Cijena joj je bila 16 šilinga — oko 56 £ (101 US$101) u cijenama iz 2005. godine.
Drevni iranski narodi
Porijeklo
Iranski jezici tvore podgranu indo-iranske pod-porodice, koja se smatra granom indoevropskih jezika. Nakon što su se razgranali od Proto-Indo-Iranac, Proto-Iranci su se odvojili od Indo-Arijaca u ranom 2. milenijumu pne. Proto-Iranci su povezani s Baktrijsko-margijskim arheološkim kompleksom, kulturom brončanog doba u Centralnoj Aziji. Za oblast između sjevernog Afganistana i Aralskog mora se pretpostavlja da je bila obvlast gdje su nastali proto-Iranci, nakon razdvajanja od Indo-iranskih plemena.
Album
Historija
Godine 1948. je tvrtka Columbia izdala prvu ploču promjera 12 inča, i s 33⅓ obrtaja u minuti, a koja je napravljena od vinila. s trajanjem od 23 minute po strani, nove ploče su sadržavale isto onoliko sadržaja koliko stari albumi s pločama, pa se tako i za taj format počeo koristiti naziv "album". Nakon toga se decenijama kao standardni format diskografske industrije za izdanja popularne muzike koristio album od dvanaest pjesama, a kao razlog se navodila standard isplate tantijema.
Drevni iranski narodi
Porijeklo
Do 1. milenijuma pne. Medijci, Perzijanci, Baktrijanci i Parti su nastanjivali današnju Iransku visoravan, dok su ostali narodi kao Skiti, Sarmati,Kimerijci i Alani nastanjivali stepe sjeverno od Crnog more. Plemwena Saka i Skita su ostali uglavnom na jugu te se proširili na zapadu prema Balkanu i na istok prema Xinjiangu.
Album
Historija
Albumi su u pravilu trajali između pola sat i sat vremena, ovisno o žanru muzike i diskografskoj kući. Američki pop albumi su tako trajali oko pola sata; britanski pop albumi su bili nešto duži, s 14 pjesama umjesto 11 ili 12; jazz albumi su bili još duži; a najduži su bili albumi klasične muzike. Vrijeme kada su ustanovljeni ti standardi se naziva "albumskom erom" (u svijetu jazza oko 1954; u svijetu rocka oko 1962) a trajalo je otprilike do sredine 1960-ih. Tada su se albumi snimali što je brže moguće, ponekad u jednoj jedinoj seansi. (Po tome su posebno bile poznate kuće Prestige Records i Blue Note Records; Beatlesi i the Byrds su također svoje prve albume snimili u jedoj jedinoj seansi.)
Karakteristika vinilnih LP albuma je bila u tome da je ploča imala dvije strane, od kojih je svaka imala oko pola sadržaja. Pop i rock albumi su često sadržavali pjesme prethodno izdane kao singlice, a one su se tradicionalno stavljale na točno određenu poziciju na albumu. Česta je konfiguracija bila ona po kojoj je album počinjao drugom ili trećom singlicom pojedinog izvođača - i to bržeg tempa - nakon čega bi slijedila sporija "balada". Prva singlica vezana uz određeni album je, pak, bila prva na drugoj strani (strani B). Ponekad neke popularne singlice (poput Beatlesove "Hey Jude") uopće nisu bile izdavane na albumima, ali bi se ponekad pojavile na kasnije izdanim albumima kao dio njihovog "redovnog" sadržaja.
Drevni iranski narodi
Porijeklo
Podjela proto-Iranaca na "istočnu" i "zapadnu" grupu se može zamijetiti u formi avestijskog i staroperzijsko, dva najstarija iranska jezika.
Album
Historija
Vinilna ploča bi, ponekad, zbog tehničkog ograničenja sadržaja, bile jednostavno premala za jedan album. To je ponekad bio slučaj s dugim simfonijama, operama, mjuziklima ili filmskim soundtrackovima, odnosno konceptualnim albumima, pa se često izdavao dvostruki album od dvije LP ploče, odnosno trostruki album od tri LP ploče.
Iz istog perioda datira i svojevrsni hibrid između singlice i albuma, nazvan EP (Extended play) ploča, a za koji se kasnije koristio naziv mini-album.
Neke od tih pravila, odnosno sadržajnih formata su preuzeli novi audio-mediji kao što su audio-kazete 1970-ih i CD-ovi 1980-ih.
Moderni albumi
Suvremena definicija albuma, nakon što su vinilne ploče prestale biti primarna forma distribucije muzike, se danas primjenjuje na svaku zbirku audio zapisa, kao što su kompaktni diskovi, MiniDiscovi, kompaktne audio kazete, odnosno digitalni ili MP3 albumi. Ilustracije na omotu se također smatraju inetgralni dijelom albuma. Mnogi albumi se distribuiraju zajedno s tzv. linijskim bilješkama koje daju tehničke podatke o audio-zapisima i njihovim autorima, analizu teksta, prijepis teksta, slike izvođača ili dodatne ilustracije i tekst.
Daleko veći kapacitet novih medija (kompaktni diskovi su ispočetka mogli imati 74 minuta sadržaja, što je kasnije produženo na 80 minuta) kao i nedostatak "strana", doveo je do rasprave koliko bi suvremeni album trebao trajati da bi se mogao nazvati "albumom", bilo u klasičnom bilo u suvremenom smislu. Danas se većina zbirki audio-zapisa naziva albumom ako ukupno traje duže od 30 minuta. Rock albumi s posebno brzim tempom, kao punk rock i neprogresivni thrash metal albumi su najkraći, a od njih su nešto duži albumi mainstream rock i pop izvođača; od njih su još duži hip hop albumi. Prema pravilima koje je ustanovile britanske top liste, nosač zvuka se smatra "albumom" ako ima najmanje četiri pjesme ili traje dulje od 25 minuta. Ponekad se kraći albumi nazivaju EP-ovima (skraćenica za extended play), pri čemu "extended" - engleski produžen - označava audio-zapis duži od singlice, a kraći od LP-a. Iz vremena vinila se uvriježio i izraz "mini-album".
Kao poseban oblik albuma u suvremeno doba, pogotovo kada su se pojavili izvođači s dugim i plodnim karijerama, odnosno velikim opusom, pojavljuju se tzv. box setovi koji sadrže zbirke ranije izdanih albuma.
Stari albumi često znaju imati nova izdanja gdje se pojavljuju nove verzije starih pjesama ili pjesme koje - najčešće zbog nedostatka prostora na starim vinil pločama - nisu ušle u originalni album.
Alcazaba od Almeríje
Alcazaba od Almeríje je utvrda u Almeriji, na jugu Španjolske. Riječ alcazaba potječe od arapske riječi kasbah, što znači utvrđen grad.
Povijest
995. Almería je stekla naziv grada u kordopskom Kalifatu, a izgradnju njenih zidina nadgledao je Abd ar-Rahman III: izgrađeni su ne samo zidovi i tornjevi, nego i trgovi, džamije i kuće. To je trebalo biti glavno sjedište mjesne vlade.
Maryša
Maryša je kazališni komad čeških autora - braće Aloisa i Viléma Mrštíka - premijerno prikazan 1894. godine. Naslovna protagonistica je seoska djevojka po imenu Maryša koju je otac udovcu po imenu Vávra, iako ona voli Franceka, koji je odlučio priključiti se vojsci i otići u rat, jer ne želi vidjeti taj brak. Maryša je postala jedno od najpopularnijih djela češke književnosti, te je nekoliko puta obrađivano - kao istoineni film 1935. godine, kao opera i kao balet.
Alcazaba od Almeríje
Povijest
Almanzor je povećao utvrdu te ju još više izgradio. Al-Džairan je nastavio sa proširenjem Alcazabe u 11. stoljeću.
Opis
Prva linija zidina je široki obruč koji je istovjetan sa prvim muslimanskim logorom, koji je korišten kao sklonište za stanovništvo u slučaju opsade. Zbog toga je imao velike cisterne.
Treći obruč, vanjski, je također najnoviji kompleks. Nakon što su kršćani vratili područje Almerije pod svoju vlast, sagradili su dvorac na najvišem dijelu grada, te je bio sagrađen tako da odoli napade artiljerije.
Lokacije utvrde korištene su za scene tržnice u filmu Conan barbarin.
Provincija Semien
Provincija Semien je historijska provincija u okviru Etiopskog carstva, često zvana i Gondar.
Geografske karakteristike
Semien je ležao jugozapadno od rijeke Tekeze, sjeverno od Jezera Tana. U prošlosti je bio južno od Provincije Tigraj, zapadno od ProvincijeTembijen i istočno od Sudana. U određenoj mjeri pokrivao je područje bivše provincijeBedžemder, današnja Zona Semien Gondar. Granice Semiana su varirale tokom vremena, unutar njega često je bio i grad Gondar. Ostali veći gradovi Semiena bili su; Adi Arkaj, Adi Remoz, Dabat, Derasgije, Mesfinto i Sokota.
U Semienu se nalazi Nacionalni park Planina Semien sa najvišim vrhom u Etiopiji Ras Dašan (Semiensko gorje).
Hajbar
Khaybar (arapski,خيبر) je oaza smještena oko 153 km sjeverno od Medine u Saudijskoj Arabiji. Poznata je po tome što su u njoj početkom 1. milenijuma n.e. živjeli Jevreji, sve do pojave islama i bitke kod Hajbara 629. u kojoj su oazu zauzeli Muhamedovi sljedbenici, a potom odatle protjerali Jevreje.
Digonera, Belluno
Digonera je naselje u Italiji u provinciji Belluno, u regiji Veneto.
Harrold, South Dakota
Harold je grad u američkoj saveznoj državi Južna Dakota.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 124, što je 85 (-40,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Biron, Wisconsin
je grad u američkoj saveznoj državi Viskonsin.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 839, što je 76 (-8,3 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Kamjanjec-Podiljski
Kamjanjec-Podiljski (ukrajinski: Кам’янець-Подільський, ruski: Каменец-Подольский) je grad od 102 743 stanovnika. u zapadnoj Ukrajini.
Geografske karakteristike
Kamjanjec-Podiljski leži na jugu Hmeljničke oblasti, u kotlini rijeke Smotrič (lijeva pritoka Dnjestra, udaljen oko 101 km južno od svog administrativnog centra Hmeljnicki i 88 km sjeveroistočno od grada Černivci
Antika
Brojni historičari pretpostavljaju da su još antički Dačani osnovali svoje naselje na mjestu današnjeg grada. Također se pretpostavlja da se to naselje zvalo; Petridava ili Klepidava, a obje su sintagma od riječi petra (grčki) ili lapis (latinski koje znače kamen i dačke riječi dava, koja znači znači grad.
Srednji vijek
thumb|left|260px| [[Fortifikacija|Utvrda Kamjanjec-Podiljski]] Novovjeki Kamjanjec-Podiljski se prvi put spominje - 1062. kao naselje Istočnih Slavena u sklopu Kijevske Rusije.
Od sredine 13. vijeka Podolje i Kamjanjec su postali meta mongolskih invazija. Od 1352. Kamjanjec je u sastavu Kraljevine Poljske, pa je za vrijeme vladavine kralja Kazimira III., postao prijestolnica Podolskog vojvodstva. Za njihove vladavine je Utvrda Kamjanjec temeljno obnovljena i značajno proširena, jer se u to vrijeme pojavila opasnost osmansko - tatarskih provala. Poljska vojska zauzela je grad 1420., nakon tog su prestale borbe između poljsko - litvanskih feudalaca, od tad Kamjanjec ima status kraljevskog grada.
Novo doba
židovska zajednica iz Kamjanjeca, proživila je teške dane za vrijeme ustanka kozačkog hetmana Bogdana Hmeljnickog (1648-58), jer je s jedne strane trpjela udare hmeljničkih kozaka, a s druge strane i napade Krimskih Tatara.
Nakon sklapanja Mira iz Bučača - 1672. sa Osmanlijama - Kamjanjec je slijedećih 27 godina postao dio Osmanskog carstva i prijestolnica vilajeta Podolje. Zbog stalne opasnosti koje je predstavljalo Osmansko carstvo na granicama Poljsko-Litavske unije, kralj Jan III. Sobjeski izgradio je Utvrdu svetog trojstva (Okopy Świętej Trójcy), nedaleko od Kamjanjeca. Ona nije dugo služila svrsi, jer je nakon potpisivanja Karlovačkog mira 1699. Kamjanjec vraćen pod poljski suverenitet. Ali je i nakon tog perioda utvrda stalno proširivana i ojačavana tako da je vremenom postala najveća i najmoćnija utvrda Poljsko-Litavske Unije. Ostatci starih bedema još i danas čuvaju u sebi metalne krhotine brojnih topovskih granata ispaljenih u vrijeme brojnih opsada. right|290px|thumb|260px| Francuska karta grada iz [[1691.]] Sredinom 18. vijeka Kamjanjec-Podiljski postao je poznat kao centar žestokih teoloških sukoba između dviju židovskih grupa; talmudovaca i kabalista (koje je predvodio reformator Jacob Frank, 1726. -1791.), u to vrijeme grad je bio sjedište biskupa Dembowskog, koji je jednostrano stao na stranu kabalista i naredio javno spaljivanje talmudskih kniga po ulicama grada 1757 godine.
Nakon Druge podjele Poljske - 1793. Kamjanjec je pripao Ruskom carstvu, a od 1795. postao prijestolnica Podolske gubernije. Jedan od tornjeva utvrde koristio se kao zatvor za Ustima Karmeljuka, vođu seljačkog ustanka, koji se zbio između 1813. - 1835. Ustim je iz zatvora bježao čak tri puta, pa ga je Maksim Gorki nazvao ukrajinskim Robin Hoodom.
Krajem 19. vijeka u Kamjanjecu je živjelo 36 000 stanovnika, on je u to vrijeme bio velik religijski centar, sa 50 bogomolja i šest škola (uključujući i 2 djevojačke). Na početku 20. vijeka u gradu je živjelo 40 000 stanovnika.
Prvi svjetski rat
Za vrijeme Prvog svjetskog rata, grad su od 1915. okupirale jedinice Austro-Ugarske. Nakon kolapsa Ruskog Carstva i Oktobarske revolucije 1917. grad je bio nakratko postao dijelom Ukrajinske Narodne Republike. On je čak zakratko bio i glavni grad te države, i to od juna 1919. nakon što je Crvena armija zauzela Kijev, pa je u njemu djelovao i Ukrajinski državni univerzitet sa prvim rektorom Ivanom Ogienkom.
Za vrijeme poljsko-sovjetskog rata, Kamjanjec su okupirale jedinice poljske vojske, ali je nakon potpisivanja - Mirovnog ugovoroa iz Rige 1921 potpao pod Sovjetski Savez u sklopu Ukrajinske SSR.
Sovjetska era
Na samom početku sovjetske vladavine - Kamjanjec je ostao administrativni centar ukrajinske  Oblasti Kamjanjec-Podiljski, kasnije je on premješten u grad Proskuriv (današnji Hmeljnicki). U to vrijeme većinski stanovnici grada bili su Poljaci i Ukrajinci, uz relativno brojne manjinske zajednice Židova i Armenaca.
Za sovjetske vlasti je dio građana poljske i ukrajinske nacionalnosti, koji su prije tog radili protiv sovjetske vlasti prisilno deportiran u Sibir.
Drugi svjetski rat
Kamjanjec su zauzele jedinice njemačkog Wehrmachta već u julu 1941., a oslobodila ga je Crvena armija u jesen 1944. nakon danonoćnog bombardiranja i žestokih borbi, tako da je dobar dio grada bio u ruševinama.
Jedan od prvih i najvećih masakra holokausta dogodio se 27. augusta 1941 pored Kamjanjec-Podiljskog. U svega dva dana pobijeno je 23 600 Židova, najveći dio od njih bili su mađarski Židovi (14 000 - 16 000) a ostatak su činili poljski Židovi. Istraživači holokausta navode masakr iz Kamjanjeca, kao prvi primjer takvog zločina u tzv. Konačnom rješenju židovskog pitanja. Po živim svjedocima tog događaja, izvršitelji se uopće nisu trudili da prikriju svoje zločine od lokalnog stanovništva.
Nakon rata Kamjanjec-Podiljski razvio se kao industrijski centar, podignute su tvornica cementa, kablova i strojeva i otvorene brojne obrazovne institucije.
Znamenitosti
Najveće atrakcije grada su utvrda Стара фортеця, katedrala Sv. Petra i Pavla i stara poljska vijećnica koje se nalaze u Starom gradu. To je historijski centar grada, koji se prostire na površini od 121 hektara unutar pitoresknog riječnog poluotoka u kanjonu okruženim stijenama visokim 40 metara. On je unikatna kombinacija prirodnih ljepota i arhitekture, sa objektima građenim od 16. do 20. vijeka, među kojima se ističu brojne crkve (različitih religija) i utvrda iz kasnog srednjeg vijeka.
Zbog svega skupa regionalna vlada predložila je Unescu u Parizu 1997. da ga uvrsti na Popis svjetske baštine.
1654
thumb|300px|[[Perast se odbranio od Turaka]]
Godina 1654 (MDCLIV) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u nedjelju po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.
Januar/Siječanj – Mart/Ožujak
thumb|250px|left|[[Kozački hetmanat se priklonio Rusiji]]
April/Travanj – Jun/Lipanj
thumb|250px|[[Otto von Guericke|Guerickeov eksperiment sa Magdeburškim hemisferama]]
Petar Šuto
Petar Šuto (Imotski, 29. lipnja 1980.), hrvatski nogometaš
Nogometnu je karijeru započeo u Croatiji iz Zmijavaca igrajući u tamošnjem omladinskom pogonu dok nije prešao u juniore splitskog Hajduka. Potpisao je 4-godišnji profesionalni ugovor te otišao u Mosor. Kasnije je nastupao i za Šibenik, te Posušje, ali se nije vratio u Split već potpisao novi ugovor za NK Imotski.
Josip Čutuk
Josip Čutuk (Mostar, 4. svibnja 1985.), bosanskohercegovački nogometaš
Još kao kadet nastupa za prvu momčad Brotnjo iz Čitluka gdje ga primjećuje splitski Hajduk. Po dolasku u Split, čekao je do sezone 2005./06. ne bi li došao do seniorske momčadi. Ta sezona, jedna od najlošijih u povijesti kluba, donijela mu je slabu minutažu i jedva sakupljenih 7 nastupa. Zbog čestih promjena trenera mladi stoper se nije uspio snaći i iskazati, te na ljeto napušta klub.
Odlazi u Kamen-Ingrad u kojem igra rijetko, a momčad ispada iz prve lige. Potom odlazi u redove stabilnog drugoligaša Imotski.
Kardamomin
Kardamomin je organsko jedinjenje, koje sadrži 16 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 270,280 Da.
Josef Rovenský
Josef Rovenský (17. april 1894 - 5. novembar 1937) bio je česki kazališni i filmski glumac, odnosno režiser, koji je nastupao u nizu ostvarenja međuratne čehoslovačke kinematografije. Njegov film Maryša iz 1935. je dobio priznanje žirija na venecijanskoj Mostri 1936. godine.
Gez-ez-Angles
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 22 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 9 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 2,37 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 549 metara (maksimalnoj 721 m, a minimalnoj 397 m).
IUCN-ov crveni popis
thumb|right|400px|Postotak vrsta u nekolicini skupina. Tamnosmeđe su kritično ugrožene, narančasto je ugroženo, a oker je osjetljiva vrsta prema IUCN-ovom crvenom popisu iz 2007. IUCN-ov crveni popis ugroženih vrsta ili kraće IUCN-ov crveni popis je popis ugroženih biljnih i životinjskih vrsta utemeljen 1963. godine. Najsveobuhvatniji je svjetski popis takve vrste. Obuhvaća globalni status zaštite biljnih i životinjskih vrsta.
IUCN, Međunarodni savez za očuvanje prirode (eng. International Union for Conservation of Nature) je glavni svjetski autoritet po pitanju statusa zaštite vrsta.
Države i organizacije su napravile niz regionalnih crvenih popisa kojima procjenjuju rizik ugroženosti vrsta unutar određene političke jedinice.
IUCN-ov popis je sastavljen prema točnim kriterijima radi vrjednovanja rizika izumiranja tisuća vrsta i podvrsta. Ovi kriteriji su relevantni za sve vrsta u svim djelovima svijeta. Cilj je dati na značaju i shvaćanju hitnosti pitanja zaštite vrsta kod javnosti i kreatora politike, kao i doći do pomoći međunarodne zajednice radi pokušavanja smanjenja izumiranja vrsta.
Hrvoje Vuković
Hrvoje Vuković (Split, 25. srpnja 1979.), hrvatski nogometaš. Danas igra za Alemmaniu Aachen.
IUCN-ov crveni popis
Stupnjevi ugroženosti
thumb|Stupnjevi ugroženosti. U skupinu ugroženih su stupnjevi: Izvan ove skupine su dva stupnja:
Seth (Holstein)
Zet je opština u njemačkoj saveznoj državi Šlezvig-Holštajn. Jedno je od 95 opštinskih središta okruga Zegeberg. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.918 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 1060076.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Zegeberg Zet se nalazi u saveznoj državi Šlezvig-Holštajn u okrugu Zegeberg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 34 metra. Površina opštine iznosi 10,6 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.918 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 182 stanovnika/km².
Cappelle, L'Aquila
Cappelle je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 910 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 711 m.
Ammaturo, Frosinone
Ammaturo je naselje u Italiji u provinciji Frosinone, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 297 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 58 m.
The Mine (dokumentarni film)
The Mine je britanski dokumentarni film snimljen 1936. u režiji J. B. Holmesa. Prikazan je na venecijanskoj Mostri gdje je dobio priznanje žirija.
Desikant
mini|[[Silikagel]] Stipsa, češće stručno desikant, svako je hemijsko jedinjenje koje upija vodu. Ta osobina stipse, nazvana higroskopnost, primenjuje se u industriji (posebno hemijskoj) i u laboratorijskim eksperimentima.
U širokoj uporebi su čvrsti desikanti kao sredstva za uklanjanje eksesivne vlage koja bi mogla da ošteti ili uništi proizvode osetljive na vlagu. Neki od uobičajenih desikanata su: silikagel, kalcijum-sulfat, kalcijum-hlorid, i montmorilonitna glina. Silikagel se često koristi u kutijama muzičkih instrumenata.
Zoran Vujović
Iako rođeni Sarajlija, Vujović je sa seniorskim nogometom krenuo u Splitu, igrajući za tamošnjeg Hajduka. Ukupno je odigrao 428 utakmica i postigao 66 golova igrajući na poziciji desnog beka. U bilom dresu osvaja jedan naslov prvaka Jugoslavije te dva kupa.
Nakon Hajduka igra većinom po Francuskoj, gdje 1987. osvaja duplu krunu s Bordeauxom. Po povratku u Jugoslaviju osvaja opet kup i prvenstvo igrajući u dresu Crvene zvezde. Po završetku igračke karijere trenira po Maroku, Saudijskoj Arabiji, te Francuskoj.
Njegov brat blizanac, Zlatko, također je jedna od legendi splitskog Hajduka.
Napad na sarajevski aerodrom 1943.
Napad na sarajevski aerodrom Rajlovac 1943. je jedna od najsmelijih partizanskih diverzija u toku II svetskog rata.
Tokom noći 10/11. avgusta 1943. Prva krajiška proleterska udarna brigada vešto izvedenom akcijom je nakon 35-kilometarskog marša, izvršila uspešan prepad na aerodrom Rajlovac kod Sarajeva, glavnu vojnu avio-bazu nemačkih snaga i NDH u Bosni i Hercegovini. Tom prilikom uništen je veći broj aviona i naneta velika materijalna šteta na vazduhoplovnim i saobraćajnim postrojenjima. Ova akcija predstavljala je primer dobre organizacije i snalažljivosti u izvođenju munjevitog prepada duboko u neprijateljskoj pozadini. Stoga je ona imala značajan uticaj na moral partizana, i na nju su borci i rukovodioci Prve krajiške bili posebno ponosni.
Za ovu akciju Prva krajiška proleterska udarna brigada javno je pohvaljena od vrhovnog komandanta NOV i POJ Josipa Broza Tita preko radio-stanice „Slobodna Jugoslavija“, a nemački komandant trupa u Hrvatskoj morao je da piše izjašnjenje Komandantu Jugoistoka.
Pozadina
mini|250px|[[Mladen Marin Mlađo, politički komesar, i Vojo Todorović, komandant Prve krajiške brigade, uoči napada na aerodrom Rajlovac, 7. avgusta 1943.]] Vrhovni štab NOV i POJ naredio je krajem maja 1943. godine Petoj krajiškoj diviziji pomeranje prema istoku radi sadejstva sa Glavnom operativnom grupom, koja je bila na udaru nemačke ofanzive. Divizija je uspela da forsira reku Bosnu tek iz drugog pokušaja, 28/29. juna. Tom prilikom divizija je zauzela mesto i rudnik Kakanj sa okolinom, nanevši veliku štetu proizvodnji i saobraćajnicama. To je izazvalo energičnu reakciju Wehrmachta, pa je nakon trodnevnih borbi 7. SS divizija ponovo zaposela to područje.
Nakon toga divizija se izvukla na planinu Zvijezdu, gde ju je zatekao početak nove nemačke operacije u istočnoj Bosni 7. jula. Tokom sukoba, Prva krajiška brigada uspela je u blizini sela Zubeta da opkoli 2. bataljona iz sastava 7. SS divizije, koji su se iz teške sutuacije izvukli probojem iz obruča uz snažno sadejstvo avijacije. 18/19. jula Prva krajiška brigada zauzela je Kiseljak, ponovo privukavši na sebe intervenciju 7. SS divizije. Nakon teških borbi uz znatne nemačke gubitke, esesovci su ušli u Kiseljak 24. juna.
Nakon toga, Prva krajiška brigada je u sastavu svoje divizije učestvovala u prihvatu Prve proleterske divizije prilikom njenog probijanja preko komunikacije Sarajevo - Mostar. Tokom ovih dejstava u okolini Sarajeva protiv važnih privrednih objekata i saobraćajnih linija, Peta krajiška divizija bila je izložena intenzivnom i efikasnom dejstvu neprijateljske avijacije. To je štab Prve krajiške brigade navelo na ideju da, budući da nije raspolagao efikasnim protivvazdušnim sredstvima, organizuje prepad na aerodrom Rajlovac i nanese značajne gubitke neprijateljskoj avijaciji na zemlji.
Plan akcije
Budući da se aerodrom Rajlovac nalazi unutar mreže komunikacija u trouglu Sarajevo - Visoko, Sarajevo - Kiseljak i Kiseljak - Visoko, koje su Nemci slobodno koristili, a u neposrednoj blizini garnizona Sarajevo, od ključnog značaja za uspeh akcije bile su brzina i tajnost. S obzirom da je polazni rejon Kreševa oko 35 kilometara marša udaljen od aerodroma, akcija je takođe pretpostavljala dobru fizičku izdržljivost. Štab Prve krajiške brigade stoga je razradio plan koji je sadržavao sledeće elemente:
Do 9. avgusta prikupljeni su obaveštajni podaci, prema kojima se na aerodromu nalazila posada od oko 500 domobrana i ustaša i oko 300 Nemaca, dok je u Visokom bila posada jačine oko 500 legionara, a na brojnim postajama i železničkim stanicama bile su posade od 40 do 160 domobrana. Istog dana stiglo je i odobrenje od štaba divizije, tako da je akcija pokrenuta 9. avgusta uveče.
Izvođenje akcije
mini|250px|Pogled iz zraka na Rajlovac danas.
9. avgusta oko 21:30 časova brigada je krenula pravcem Han-Ivica - selo Vukasovići. Izbegavajući naselja brigada je 10. avgusta, oko četiri sata izjutra izbila u šumu iznad Donje Bioče, gde je trebalo ostati neotkriven do sumraka. Za šest i po sati marša, delom trčećim korakom, napravili su samo dva kratka zastanka.