cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thompson (automat)
Drugi svetski rat
Automati Tomspon su korišćeni na svim frontovima II svetskog rata gde su stekli status legende. Amerikanci su tokom rata uveli pojednostavljenu verziju M1 kako bi pojeftinili i olakšali proizvodnju. Sovjetski Savez je dobio 135.000 automata Tompson kao vid vojne pomoći. Kod njih je ovaj automat postao statusni simbol jer su ruski vojnici cenili zapadnu opremu kao kvalitetniju.
Tompson se koristio i nakon rata u mnogim sukobima širom sveta. JNA je nakon 1948 primila više hiljada automata Tompson M1 koje su koristili graničari, vojna policija i jedinice policije. Početkom 1990ih je najveća količina ovih automata završila kod pripadnika Srpske vojske Krajine i VRS dok su manju količinu koristile i druge zaraćene strane.
Korisnici
• 4
Jim O'Rourke (igrač bejzbola)
James Henry O'Rourke (East Bridgeport, Connecticut, 1.9. 1850 - Bridgeport, 8.1. 1919.), zvani "Orator Jim", bio je američki profesionalni igrač bejzbola.
Počeo je igrati u National Associationu, a kasnije nastavio Major League Baseballu, uglavnom na položaju left fieldera.
Poznat je po tome što je 22.4. 1876. napravio prvi hit (pogodak) u historiji National Leaguea.
Nakon što je u sezoni 1893. napustio vodeće lige, počeo je igrati u nižim ligama, sve dok je napunio 50 godine; godine 1904. je zahvaljujući prijatelju Johnu McGrawu nastupio za New York Giants te je s 54 godine bio najstariji igrač ikada u National Leagueu. Poslije je služio kao predsjednik niže Connecticut League, a godine 1912. je u dobi od 60 godina odigrao posljednju utakmicu u nižoj ligi.
Umro je od upale pluća u dobi od 68 godina. Godine 1945. je ušao u Baseball Hall of Fame.
Vrbanovec
Vrbanovec je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Martijanec, Varaždinska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 725 stanovnika te 206 obiteljskih kućanstava.
Puhi, Hawaii
Puhi je naseljeno mesto za statističke potrebe u američkoj saveznoj državi Havaji. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 2.906 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 2.906 stanovnika, što je 1.720 (145,0%) stanovnika više nego 2000. godine.
Budmolići
Budmolići su naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u općini Hadžići koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. Selo Budmolići udaljeno je oko 4km južno od Tarčina. Sa njegove istočne strane nalazi se selo Gornja Bioča, koja je urbano povezana s njim. u njemu je živjelo 530 stanovnika. Na popisu iz 2022. živi 1.080 stanovnika.
Trihlormetiazid
Trihlormetiazid (INN, trenutno se prodaje pod imenima Achletin, Diu-Hydrin and Triflumen) je diuretik sa osobinama sličnim sa hidrohlorotiazidom. On se obično koristi za tretman oedema (uključujući slučajeve vezane za gušenje srca, hepatičku cirozu i kortikosteroidnu terapiju) i hipertenziju. U veterinarskoj medicini, trihlormetiazid se može kombinovati sa deksametazonom da bi se koristio na konjima sa blagim otocima distalnih udova i generalno u tretmanu modricama.
Farmakologija
Kao diuretik trihlormetiazid stimuliše gubitak vode iz tela. Trihlormetiazid funkcioniše kao inhibitor Na+/Cl- ion re apsorpcije iz distalnih tubula bubrega. Dodatno, trihlormetiazid povećava izlučivanje kalijuma.
Budmolići
Te je najveće selo/naselje u Općini Hadžići.
Trihlormetiazid
Mehanizam
Misli se da trihlormetiazid blokira aktivnu reapsorpciju hlorida i možda natriju u uzlaznoj Henleovoj petlji. To rezultuje u izlučivanju natrijuma, hlorida i vode, i na tako funkcioniše kao diuretik. Mada se trihlormetiazid koristi u tretmanu hipertenzije, njegovi hipotenziski efekti možda nisu neizostavno prouzrokovani njegovom diuretičkom ulogom. Tiazidi generalno uzrokuju vasodilaciju putem aktiviranja kalcijum-aktiviranog kalijum kanala u vaskularnim glatkim mišićima i inhibiranja različitih karbonatnih dehidrataza u vaskularnom tkivu.
Budmolići
G. Bioča i Prijeki Put pripadaju MZ Budmolići.
Predsjednik Mjesne Zajednice (MZ) je Bajrić Amel.
Historija
Sudeći po toponimima ovoga kraja te ostacima materijalne i duhovne kulture moglo bi se reći da je selo Budmolići bilo naseljeno od najstarijih vremena. Sjeverno od sela nalazi se veliki lokalitet koji nosi naziv Igrišta, što upućuje na postojanje života na ovom području i u predrimsko doba.746 Pored toga, treba imati u vidu da se nedaleko od ovog lokaliteta, sa istočne strane, nalazi toponim Gradina, a zapadno toponim Trzan.747 Prema V. V. Vukasoviću, u selu Budmilićima, lokaciji nekropole stećaka Bjelica, nalazila se i srednjovjekovna crkva.748 Po zadnjem popisu stećaka, na području Budmolića ubicirane su dvije nekropole stećaka: Bjelica i Lijehe. U nekropoli Bjelica evidentirano je 27 stećaka.749 U nekropoli Lijehe evidentirana su tri sanduka,750
Geografija
Budmolići su selo koje se nalazi na 520 m nadmorske visine u općini Hadžići u blizini Sarajeva sa veličanstvenim panoramskim pogledom na olimpijsku planinu Bjelašnicu. Naselje je udaljeno 30 km od internacionalnog aerodroma u Sarajevu, oko 25 minuta vožnje automobilom. Udaljenost od centra Hadžića je oko 12 km, a do centra Ilidže 30 km,do Starog grada Sarajeva 38 km.
U blizini Budmolića je izletište Lanište, planinarski dom Šavnici i pećina Megara u zapadnom dijelu planine Bjelašnica.
Također u blizini Budmolića nalazi se hotel sa 5 zvijezdica Tarčin Forest Resort & Spa Sarajevo MGallery (1.5km od mjesta Budmolici/ 15 min pješke)
Crepljani
Crepljani su naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Hadžići koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 26 stanovnika.
Calvin, North Dakota
Kalvin je grad u američkoj saveznoj državi Severna Dakota.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 20, što je 6 (-23,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Budmolići
Privreda
Glavna grana privrede je poljoprivreda, dok su mnogi stanovnici Budmolića zaposleni u Sarajevu.
(98% zaposleno)
Kosmos-1242
Kosmos-1242 je jedan od preko 2400 sovjetskih vještačkih satelita lansiranih u okviru programa Kosmos.
Kosmos-1242 je lansiran sa kosmodroma Pleseck, SSSR, 27. januara 1981. Raketa-nosač R-7 Semjorka (8K71, NATO oznaka SS-6 Sapwood) sa dodatim stepenom je postavila satelit u orbitu oko planete Zemlje. Masa satelita pri lansiranju je iznosila 2500 kilograma. Kosmos-1242 je bio satelit namijenjen za elektronsko izviđanje, javljanje i navođenje.
San Lorenzo, Puruándiro
San Lorenzo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Puruándiro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 1598 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1991 m.
Ossola, Lecco
Ossola je naselje u Italiji u provinciji Lecco, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 137 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 286 m.
Kleka (vrsta)
Kleka, borovica, klek obični, borovica obična ili venja (lat. Juniperus communis) je razgranan grm visok 1-2 m ili stablo visoko i do 12 m. Listovi su igličasti, bodljikavi, vazdazeleni, 1-2 cm dugi, smješteni po 3 u pršljenu. U pazušcima listova razvijaju se sitni dvodomni cvjetovi. Cvjeta u aprilu i maju. Plodovi dozrijevaju u jesen sljedeće godine. Za ovu vrstu se ponekad koristi i naziv smreka, ali kleku ne treba mešati sa pravom smrekom ili smrčom.
Narodna imena
mini Narodna imena za kleku: smreka, obična borovica, kleka, smrekva, smrekovica, smrekva crna, kadik, fenja, brinje, brinj, resnica, smrič, smrička, smriška, borovica, brin, smrek, smrekva črna, smrkovina, smrkva, šmrč, šmreka, šmrika.
Rasprostranjenost
Rasprostranjenost kleke je od sjeverne Amerike, preko južnog Grenlanda, Evrope, sjeverne Afrike do istočne Azije. Raste po klisurastom neplodnom tlu i bjelogoričnim i cmogoričnim šumama. Često se nalazi u velikim grupama na kamenitoj, kraškoj podlozi - od primorskog područja do brdskih i planinskih predjela. Raste na sunčanim, suhim mjestima, na krečnjakom bogatom tlu.
Karakteristike
Kleka ili smreka raste kao grm. Obzirom na veličinu, oblik, rast i oblik iglica, kleka je vrlo promjenljiva biljka. Igličasti listovi stoje po tri u pršljenu. U početku su svijetlozelene boje, a poslije potamne. S gornje strane lista nalazi se plavkasto-bijela crta. Listovi su dugački 8 do 10 mm. Muški cvjetovi su žuti i nalik klasu, a ženski su cvjetovi češeri s izgledom boba. Plod je crna, modrikastim prahom posuta bobica, što dozrijeva tek druge godine u jesen. Svi dijelovi smreke ili borovca imaju fini aromatičan miris. Plodovi su gorko-slatkog okusa, a iglice gorke i smolaste.
Hemijski sastojci
Osnovni sastojci biljke: plodovi sadrži eterično ulje (Aetheroleum Juniperi bacarum). Sadržaj eteričnog ulja u drogi uglavnom iznosi do 0,5 do 2 %. Zavisno od porijekla i vremena berbe može sadržati i do 2,5 %. Glavni sastojci eteričnih ulja su: izobroneol, kadinen, pinen, kamfen, terpentinski alkohol, kamfor borovice i još neke dodatne supstance u manjim količinama. Sadrži i gorke tvari (amara), taninglikozid juniperin, dosta invertnoga šećera, tanine, vosak, mravlju i sirćetnu kiselinu. Takođe soli jabučne kiseline. Prema nekim izvorima sadrži kalcij, kalij i mangan. Vodite računa kod kupovine eteričnog ulja ako planirate da ga koristite oralno. Mali broj proizvođaca destilira eterično ulje kleke za oralnu upotrebu.
Upotreba
Kleka ili smreka je začin prisutan u evropskoj kuhinji, naročito u kuhinji alpskih zemalja. Njome se začinjaju jela od kiselog kupusa i meso, naročito divljač. Dobro se kombinuje s biberom, majoranom i lovorom, ali i voćem. Drvo smreke koristi u proizvodnji sitnog namještaja i za rezbarenje, zbog lijepih boja drveta, koje se od svijetložute, pri kori, mijenjaju u crvenosmeđu u sredini.
Upotreba u medicini
Mnogostruka je ljekovitost kleke. Čaj od plodova jača živce i želudac, čisti krv, odvodi otrovne plinove, a s mokraćom i loše sokove, izaziva znojenje, liječi vodenu i bubrežnu bolest, čisti jetru, drobi i odvaja kamence i pijesak iz žuči, bubrega, mokraćnog mjehura. Ipak se ne preporučuje osobama slabih bubrega i trudnicama. Odlično liječi bijeli cvijet, a preporučuje se za liječenje plućnih bolesti, osobito astme. Mladi vršci kuhani u mlijeku liječe kostobolju, reumatizam, išijas, skorbut, vodenu bolest, živčanu rastrojenost i dr. Za lijek se beru plodovi, iglice, vrškovi grančica i samo drvo. Nakon što se plodovi uberu, suše se u tankom sloju na suhom i zračnom mjestu. Plod smreke ili borovice ne smije se sušiti na suncu i umjetnoj toplini.
Narodno vjerovanje
Pred Božić se grančice smreke stave iznad vrata štale da otjeraju vračeve i vještice. Smreka je Drvo godine 2002.
Cleveland, Ohio
thumb|desno|250px|Rijeka Cuyahoga i centar Clevelanda
Cleveland je sjedište okruga Cuyahoga, najnastanjenijeg u američkoj državi Ohio. Općina se nalazi u sjeveroistočnom Ohiou na južnoj obali Jezera Erie, oko 100 km (60 milja) zapadno od granice s Pennsylvanijom. Osnovan je godine 1796. kraj ušća rijeke Cuyahoga, te je postao industrijsko središte zahvaljujući blizini raznih kanala i željezničkih linija. Sa slabljenjem teške industrije, ekonomija Clevelanda se preorijentirala na sektor usluga, uključujući financijske usluge, osiguranje i sektor zdravstva. Cleveland je također poznat po svojoj ulozi u razvoju rock muzike. Tamo se nalazi Hala slavnih rock'n'rolla.
Prema popisu iz 2000. godine, sam grad je imao ukupno 478.403 stanovnika, što ga čini 33. najvećim gradom u SAD i drugim najvećim gradom u državi Ohio (iza Columbusa, glavnog grada države). Predstavlja središte Šireg Clevelanda, najvećeg najvećeg metropolitanskog područja u Ohiou, koje se prostire kroz nekoliko okruga i koje na različite načine definira Biro za popis stanovništva. Metropolitansko statističko područje Cleveland-Elyria-Mentor ima 2,250.871 stanovnika te je 23. po veličini u SAD. Cleveland je također dio šireg Kombiniranog statističkog područja Cleveland-Akron-Elyria, koje je 14. po veličini u SAD s 2,945.831 stanovnika prema popisu iz 2000.
U studiji koju je godine 2005. proveo časopis The Economist, Cleveland i Pittsburgh su rangirani kao najbolji gradovi za život u SAD, a grad je rangiran kao najbolji za poslovne sastanke u kontinentalnom dijelu SAD Usprkos toga, grad muče ozbiljni problemi, koji se tiču koncentracije siromaštva u pojedinim četvrtima te poteškoćama u financiranju visokokvalitetnog javnog obrazovanja.
Za stanovnike Clevelanda se koristi izraz Clevelanderi. Nadimci za grad su The Forest City (Šumski grad), Metropolis of the Western Reserve, The New American City, America's North Coast, Sixth City, and C-Town.
Srednjovelški jezik
Srednjovelški jezik ili srednjovjekovni velški jezik (velški: Cymraeg Canol, engleski: Middle Welsh, ISO-wlm ) je izumrli otočki keltski jezik, jedan od britonskih jezika, danas poznat ponajviše po manuskriptu Mabinogion nastalom tokom 12. - 13. vijeka, koji je kompilacija puno starijih velških mitova i legendi.
Srednjovelški jezik koji se govorio po zapadnoj Britaniji u Walesu između 12. i 14. vijeka, bio je nastavljač starovelškog jezika, današnji velški je direktni nastavljač srednjovelškog.
Najveća razlika između starovelškog i srednjovelškog desila se u ortografiji uz nestanak nekih fonema.
Nagrada Branko Ćopić
Dodeljuju se dve nagrade, za ’’’prozu’’’ i za ’’’poeziju’’’, svake godine za dela visoke umetničke vrednosti. Članovi Zadužbine biraju iz reda Odeljenja jezika i književnosti SANU, i koji su ujedno i članovi žirija Zadužbine za dodelu nagrade.
Predsednik Zadužbine „Branko Ćopić“ je Svetozar Koljević.
Trimazosin
Trimazosin je simpatomimetički lek. On je alfa blokator.
Završni stupanj sinteze trimazosina je
Muris, Udine
Muris je naselje u Italiji u provinciji Udine, u regiji Furlanija-Julijska krajina.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 707 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 219 m.
Virginia, Illinois
Virginia je град u američkoj saveznoj državi Ilinois. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.611 stanovnika.
Bucova, Băuțar
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 1100 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 579 m.
Luogo Passo del Gallo, Ferrara
Luogo Passo del Gallo je naselje u Italiji u provinciji Ferrara, u regiji Emilia-Romagna.
El Retiro, Puente Nacional
El Retiro je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Puente Nacional.
Kosmos-1243
Kosmos-1243 je jedan od preko 2400 sovjetskih vještačkih satelita lansiranih u okviru programa Kosmos.
El Retiro, Puente Nacional
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 27 m.
Kosmos-1243
Kosmos-1243 je lansiran sa kosmodroma Tjuratam, Bajkonur, SSSR, 2. februara 1981. Raketa-nosač R-36 ili RT-2 (8K67, NATO oznaka SS-9 Scarp ili 8K98, NATO SS-13 Savage) sa dodatim stepenom je postavila satelit u orbitu oko planete Zemlje.
Trovanje kiseonikom
Trovanje kiseonikom, intoksikacija kiseonikom, je neželjeno-štetno dejstvo kiseonika koji on može izazvati u ćelijama i tkivima živih bića. To je pravi paradoks da kiseonik koji je neophodan za život ćelije može biti i njen otrov.
Laćarak
}} Laćarak je naselje u opštini Sremska Mitrovica u Sremskom okrugu u Srbiji. Prema popisu iz 2002. bilo je 10893 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 10235 stanovnika).
Trovanje kiseonikom
Kao rezultat disanja, povišene koncentracije kiseonika u organizmu živih bića nastaje hiperoksija, višak kiseonika u tkivima. Iako je terapija kiseonikom korisna u mnogim poremećajima-bolestima, njegova nekontrolisana upotreba može dovesti do trovanja, u uslovima hiperoksije, koji obično uključuju; promene na centralnom nervnom sistemu (CNS), plućima i očima. Zato je za bezbednu primenu kiseonika potrebno; odgovarajuće znanje o mogućim štetnim uticajima, njegova jasno definisana (pravilno dozirana) upotreba i stalni monitoring (praćenje) vitalnih parametara pacijenata, u cilju pravovremenog prepoznavanja početnih manifestacija trovanja.
Laćarak
Demografija
U naselju Laćarak živi 8495 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 38,2 godina (36,9 kod muškaraca i 39,5 kod žena). U naselju ima 3526 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,09.
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).
Trovanje kiseonikom
Istorijat
mini|levo|110p|[[Pol Ber, francuski fiziologa, prvi je opisao trovanje kiseonikom 1878.]] Kiseonik je drugi gas po zastupljenosti u formiranju normalanog atmosferskog vazduha, u kom je sa (20,93%), odmah iza azota (78,10 %). Kiseonik je od vitalnog značaja za održanje života na zemlji, a njegov parcijalni pritisaka u atmosferskom vazduhu na nivo mora je oko 160 mmHg.
La Colpeña, Ixtlahuacán del Río
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1589 m.
Butan
Butan, službeno Kraljevina Butan (dzongha : Druk Yul, Zemlja Zmaja) je država u južnoj Aziji bez izlaza na more. Nalazi se u planinskom lancu Himalaja (najviši vrh je Kula Kangri, 7.554 m). Na sjeveru graniči s Kinom, na jugu s Indijom s kojom je povezan gospodarski i politički.
North American B-25 Mitchell
B-25 Mičel je bio američki bombarder iz perioda Drugog svjetskog rata. Proizvodila ga je fabrika Nort Ameriken od 1940. do 1945.
Razvoj
B-25 je dobio ime po Bilu Mičelu, ranom zagovorniku vazdušne sile u SAD. Iako fabrika Nort Ameriken nije ranije izrađivala bombardere ni dvomotorne avione, B-25 je proizveden u većem broju primjeraka od bilo kog američkog dvomotornog bombardera. Prvi let prototipa je izveden januara 1939. godine, a avion je ušao u serijsku proizvodnju 1940.
Proizvedeno je ukupno 9816 aviona, najviše verzije J (4318) - bombardera sa 13 mitraljeza 12.7 mm i 1814 kg bombi.
F-10 je bio nenaoružani izviđač a CB-25 je bio poslijeratni transportni avion. Trenažni avioni AT-24 su kasnije preimenovani u TB-25.
U borbi
Korisnici aviona B-25 u ratu su bila ratna vazduhoplovstva sljedećih zemalja: SAD, V. Britanija, Francuska, Australija, Brazil, SSSR, Kina, Meksiko, Holandija (od 1944.), Italija (saveznička, od 1943.)
Neke verzije aviona (kao B-25G) su nosile poljski top kalibra 75 mm za napade na zemaljske ciljeve i japanske brodove. Za neutraliziranje PAV vatre i osmatranje gađanja u nosu su dodati još i mitraljezi 12.7 mm (2-4).
Verzija H je imala uz top 75 mm još i 14 mitraljeza 12.7 mm, od kojih je 8 tuklo naprijed.
Karakteristike
Vrsta aviona: srednji bombarder
Dimenzije
Butan
Budizam je državna religija i pripada mu većina stanovništva. Butan je još uvijek prilično izoliran od vanjskog svijeta i strancima je dopušten pristup samo u pojedina područja zemlje.
North American B-25 Mitchell
Karakteristike
Mase
Butan
Zemljopis
Oblik površine Butana obilježen je Himalajom. Više od 80 posto zemlje leži na visini iznad 2.000 m nadmorske visine.
U zemlji postoje tri različita krajolika. Na jugu, uz granicu sa Indijom proteže se dolina Duar, uski pojas koji je zapravo ogranak ogromne nizine Gangesa i Bramaputre .Od 2.000 do 3.000m visoki obronci Himalaja su glavno područje naseljavanja u Butanu. Uz granicu sa Kinom proteže se regija visokih planina Lunana. Vrh Gangkhar Puensum visok je 7.541 m i najveći vrh na svijetu je na koji još nikada nije stupila ljudska noga. Više od dvije trećine kraljevine pokriveno je šumama.
Klima
Klima je u Butanu po pojedinim područjima vrlo različita. Dok na jugu vlada subtropska odnosno tropska klima, u dolinama središnjeg Butana vlada umjerena klima sa hladnim zimama i vrućim ljetima. U planinama su zime ekstremno oštre a ljeta hladna. Za vrijeme kišnog razdoblja posebno u južnim područjima skoro redovno dolazi do poplava.
Stanovništvo
Stanovništvo Butana sastoji se od tri grupe: u zapadnom planinskom dijelu živi narod Ngalong koji je došao u srednjem vijeku iz Tbeta i toj etniji pripada i kraljevska obitelj. U istočnim planinskim predjelima živi narod Sarchop koji je etnički blizak brdskim plemenima sjeveroistočne Indije. Te dvije grupe stanovništva su međusobno bliske zbog svoje pripadnosti budizmu. Treća grupa živi u dolini uz indijsku granicu, a pretežno su nepalski Butanci ili Lhotshamp. Oni su sa sobom donijeli i svoju religiju, hinduizam.
Nepalci su se počeli naseljavati na jugu Butana od kraja 19. stoljeća, i to u početku sa pristankom vlade koja je trebala dodatnu radnu snagu. 1958 godine su granice zatvorene. Zakon o državljanstvu iz iste godine otvorio je Nepalcima stalno nastanjenim u južnom Butanu mogućnost da dobiju formalno državljanstvo Butana. Međutim, i nakon 1958 se nastavilo doseljavanje posebno iz gusto naseljenog Nepala ali i iz Indije, što je izmaklo svakoj kontroli. thumb|Samostan Taktsang Popis stanovništva proveden 1980 pokazao je, da se udio nepalskog stanovništva povećao na više od 50 posto. To je u vladajućim slojevima Butanaca izazvalo strah od tradicionalnog tibetansko-budističkog identiteta i kulture Butana, a osim toga i bojazan, da bi monarhija mogla biti ugrožena grupama nepalskog stanovništva koje su sa sobom donijele i neke demokratske tradicije.
Promjenom zakona o državljanstvu sa retroaktivnim djelovanjem, 1985 godine su svi stanovnici Butana porijeklom iz Nepala morali dokazati da su imali stalni boravak u Butanu prije 1959 godine. Tko to nije mogao, našao se u položaju da bude proglašen ilegalnim useljenikom.
Od 1988 Vlada provodi izraženu politiku kulturne asimilacije. Ta politika nazvana i "butanizacija" sastoji se u pojačanom insistiranju na osnovama na kojima počiva država prema "tsa wa sum" (jedinstvo tri elementa, kralj, vlada i kraljevina ) i nametanja obaveze kulturne asimilacije naslonjene na tradiciju Ngalonga , a sastoji se u naredbi preuzimanja kodeksa ponašanja vladajuće grupe, nošenja tradicionalne odjeće Butanaca kao i proglašenje jezika Ngalong službenim jezikom.
Iza toga je došlo do značajnih nemira u južnom Butanu na koje je vlada reagirala pojačanim djelovanjem vojske i policije. Od polovine 1991 je počela kampanja zastrašivanja i izgona uz tvrdnju da se radi o ljudima koji nisu državljani odnosno ne mogu dokazati državljanstvo Butana, ili iznudom izjave o "dobrovoljnom" iseljenju. Veliki dio pripadnika nepalske etničke skupine - njih oko 100.000 - je pobjegao u Nepal gdje žive u izbjegličkim logorima.
Najveći gradovi
Najveći gradovi su (stanje 1.siječanj 2005): Thimphu (69.083 stanovnika) i Phuntsholing (17.043 stanovnika)
Religija
Osnivanje države Butan u 17. stoljeću je usko povezano sa Budizmom. Osnivač je bio jedan redovnik ( Shadbrung Nawang Namyal ) iz samostanskog reda Drukpa-Kagyü u Tibetu. Gradnja samostanskih utvrda u Butanu služila je obrani od rivalizirajućeg samostanskog reda Gelupka koji je opetovano pokušavao svoju političku moć proširiti i na Butan.
U okviru samostanske reforme Drukpa-samostani su izgubili svoje zemljišne posjede, koji su podijeljeni seljacima-bezzemljašima. Egzistencija samostana osigurana je iz državnog budžeta. U Narodnoj skupštini osigurano je 15 mjesta za predstavnike klera koje određuje budistički gremium. Duhovni vođa samostanskog reda Drukpa je Je Khenpo koji uz kralja uživa visoki položaj u političkom sistemu Butana. left|frame|"Kotač života"-Budistička slika iz Butana
Povijest
O povijesti prvobitnih stanovnika Butana, Thepu, nema pisanih tragova. Poznato je, da su u 8. stoljeću indijski misionari donijeli budizam u do tada hinduističku feudalnu kneževinu koja je u sljedećem stoljeću dospjela pod tibetansku vlast. Indijsko-hinduistički utjecaj je nasilno uklonjen, a budizam u obliku tibetanskog lamaizma proglašen u 12. stoljeću državnom religijom. Tada su sagrađeni brojni samostani koji su postali osloncem feudalnog društva. Iz mješavine starosjedilačkog naroda Thepu i Tibetanaca razvio se narod Bhotija.
1557 je Pema Karpo (1527-1592)(plemenski knez Bhotija) prigrabio vlast i dokazao se u žestokim borbama sa Tibetancima. Nakon njegove smrti podijeljena je vlast u državi formalnu između duhovnog i svjetovnog poglavara, ali je praktično bila u rukama lama. Oni su postavljali činovnike (Pönlop) koji su se brinuli za utjerivanje poreza od seljaka i provodili sudbenu vlast. Između različitih feudalnih močnika dolazilo je neprekidno do borbi i rivaliteta u koje su se iz Tibeta miješali kako Dalaj Lama tako i Pančen Lama.
Shabdung Nawang Namgyal (1594-1651) je za vrijeme svoje vladavine uspio 1616 ujediniti do tada nezavisne kneževine u teokratsku državu. Taj religiozni dostojanstvenik rođen u Tibetu smatra se osnivačem Butanske države i ocem njenog identiteta. Uspio je objediniti sve regije zemlje i organiziranjem pismom upravljane države položio temeljni kamen današnjeg butanskog društva. Država je dobila ime koje i danas koristi Druk Yul (Zemlja Zmaja). Poslije smrti Shabdung Nawang Namgyal-a niz lokalnih vladara je pokušalo dočepati se centralne vlasti, i izbio je niz građanskih ratova.
Kako bi ojačao svoju vlast, 1767 je Deb Radža Judhur priznao kineski suverenitet. 1772 je počeo gotovo stogodišnji granični konflikt između britanske Istočnoindijske Kompanije i Butana. Nakon osvajanja Asama (jedna od indijskih saveznih država koja graniči sa Butanom) 1826 godine, britanska kolonijalna sila htjela je uzeti pod svoju kontrolu granične planinske prijevoje pa je 1864 i 1865 okupirala odgovarajuća područja Butana. Uz britansku podršku Ugyen Wangchuk preuzima vlast 1895 a 1910 je izabran za kralja i uvodi nasljedno dinastičko pravo (osnivač dinastije Wangchuk). Ugovorom iz 1910 Velika Britanija formalno priznaje Butanu nezavisnost, ali zadržava kontrolu nad vanjskom politikom.
8.kolovoza 1949 Butan i Indija sklapaju ugovor o prijateljstvu prema kojem Indija brine o vanjskim poslovima Butana, i pruža Butanu pomoć u razvoju (gradnja cesta i elekrtičnih centrala). Nezadovoljni umjerenim reformama kralja Jigme Dorje Wangchuka(Vladao 1952-1972) grupa oficira i činovnika skovala je urotu i ubila predsjednika 5. travnja 1964 i pokušala atentat na kralja 1. kolovoza 1965 godine.
Trovanje kiseonikom
Istorijat
Pristli, koji je otkrio kiseonik i veličao njegov značaj za živa bića, među prvima ukazuje i na postojanje mogućih štetnih uticaja ovog gasa na živa bića. Kada je u 1775., primetio da sveća mnogo brže sagori u kiseoniku nego u vazduhu, Pristli se zapitao;
FreeCol
FreeCol je besplatna kompjuterska strategijska igra na poteze koja predstavlja klon komercijalne igre Sid Meier's Colonization. U njoj igrač preuzima ulogu evropske sile koja u Doba otkrića dolazi u Novi svijet te ima zadatak osnovati i razviti kolonije, koje će sa vremenom stići nezavisnost od matice. Pojavila se 2003. godine, i u njoj su ubačene neke opcije i ideje koje nije koristila originalna komercijalna igra, odnosno neki od prijedloga koje su tokom godina iznijeli njeni fanovi. Izdana je kao slobodni i softver otvorenog izvornog koda pod GNU općom javnom licencom. Postoje verzije za nekoliko operativnih sistema.
Crucea de Jos, Panciu
Crucea de Jos je naselje u Rumuniji u okrugu Vranča u opštini Panciu.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 482 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 212 m.
Trovanje kiseonikom
Istorijat
Lavoazje, sa saradnicima 1770. definiše kiseonik kaoelement i uvodi termin oksigenacija kao dodavanje kiseoničkog atoma supstanci.
Toksični uticaj kiseonika na centralni nervni sistem, koji je nazvan „Bertov efekat“ otkrio je Pol Ber, francuski naučnik koji je 1878., prvi prikazao konvulzije u ševa izloženih pritisku od 15-20 ATA. On je dokazao i da je kiseonik toksičan za insekte, mekušce, kišne gliste, gljive, ptice i druge životinje.
Toksični uticaj kiseonika na plućima, poznat pod nazivom „Smitov efekat“ nazvan je po naučniku, koji je 1899., tokom pokušaja da reprodukuje „Bertov efekat“, primetio fatalnu upalu pluća kod pacova, nakon četvrtog dana od izlaganja ovih životinja 73% kiseonikom na 1 ATA. On je to i dokazao u daljim eksperimentima na miševima i pticama, koje je prvo izlagao pritisku od 0,43 bara (43 kPa), kada kiseonik nije ispoljio toksično dejstvo a zatim pritisku od 0,75 bara (75 kPa) kada je kiseonik iritirao pluća i ispoljio toksičnost.
Prvi koji je zabeležena trovanje kioseonikom kod ljudi bio je 1910., kod dvojica ljudi koji su disali kiseonik na 2,8 bara (280 kPa) oko 30 minuta, dok je on udisao kiseonik 48 minuta, bez ikakvih simptoma. Godine 1912., Bornstein izaziva grčeve u rukama i nogama, tokom disanja kiseonika na pritisku od 2,8 bara (280 kPa) u trajanju od 51 minuta [3]
Tokom 1935 Alfred Benke i sar. su prvi koji proučavaju promene u vidnom polju (tzv."tunelski vid") u toku zarona na 1,0 bara (100 kPa) i 4.1 bara (410 kPa).
Tokom Drugog svetskog rata, i sar. obavili su preko 2.000 eksperimenata na toksičnost kiseonika u cilju unapređenja opreme za disanje kiseonika kod ronilaca.
Nakon Drugog svetskog rata, Lambertsen i sar. intenzivno su istraživali učinke disanje kiseonika pod pritiskom, i moguću primenu metode za prevenciju NJihovo rad rezultovao je izradom modela za predviđanje moguće toksičnosti kiseonika na plućima na osnovu plućnih funkcija, kao i izradom ključnih normativa za razvoj standardnih operativnih procedura prilikom disanja kiseonika na povišenom pritisku. Lambertsenov rad pokazao je značaj smanjenja ugljenika u vreme početnih promena na centralnom nervnom sistemu, što je kasnije poslužilo za budući dizajn aparata za disanje.
Butan
Povijest
Nakon smrti Jigme Dorje Wangchuks novi je kralj postao prijestolonasljednik Jigme Singye Wangchuk Krunidbeno slavlje zasjenio je pokušaj atentata na kralja od strane Tibetanaca koji žive u egzilu u Butanu. 1981 uslijedio je izgon Tibetanaca koji odbili uzeti butansko državljanstvo. Politički otpor protiv zakona o državljanstvu iz 1984 doveo je 1990 do ozbiljnih nemira na jugu zemlje i protjerivanja više od 100.000 nepalskih Butanaca sa juga Butana u Nepal. U kolovozu 1998 kralj Jigme Singye Wangchuk protiv volje parlamenta ograničava svoje ovlasti i stavlja se pod autoritet Parlamenta.
Gradovi
Veći gradovi: Popis gradova u Butanu
Vrh Visočki
Vrh Visočki je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Visoko, Varaždinska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 111 stanovnika te 30 obiteljskih kućanstava.
Trovanje kiseonikom
Istorijat
Retinopatija kod novorođene dece nije primećena pre Drugog svetskog rata, ali uz sve veću mogućnost dopunske primene kiseonika, u narednih deset godina, brzo je postalo jasno da je on jedan od glavnih uzroka slepila novorođenčadi u razvijenim zemljama.
Bronhopulmonalnu displaziju prvi put je opisao 1967., i naveo uslove koji će dovesti do dijagnoza Ovo saznanja su kasnije proširili i 1988. , ali su ipak, i sar.. u 1998. zaključili da su radiografski dokazi, najprecizniji prediktor dugoročnih posledice udisanja kisonika.
I pored brojnih istraživanja, pouzdan model za predviđanje toksičnog dejstva kiseonika na plućima ne objašnjava sve posledice izlaganje jakom parcijalnom pritisku kiseonika
mini|desno|250p|"Kiseonik bar“ Krajem 1990., započinje korišćenje kiseonika u rekreativne svrhe, koji su u svetu počeli da promovišu tzv. „Kiseonik barovi“, u kojima korisnici njihovih usluga udišu kiseonik preko nosnih kanala. U ovim barovima promoviše se »navodno nova metoda« kojom se smanjuje stres, povećava energija, smanjuje glavobolja, uklanjaju otrovi i masnoća iz organizma itd, (uprkos nedostatku bilo kog naučnog dokaza da je njihova upotreba opravdana).
Američka asocijacija za plućne bolesti povodom otvaranja ovih barova izdala je saopštenje u kome navodi;
Međutim Centar za evaluaciju i istraživanje lekova u SAD, upozorava da ljudi sa srčanim ili plućnim bolestima, ne bi trebali da koriste kiseonik u ovim barovima, pošto njegova upotreba mora da bude jasno regulisana i pod kontrolom medicinskog osoblja, jer u protivnom se ne može isključiti i mogućnost toksičnog dejstva kiseonika kod ovih bolesnika.
== Fizioloski mehanizmi odbrane organizma od viška kiseonika, == Kiseonik je metabolički gas, difuzno prisutan u aerobnim organizmima. On je uključen u metabolizam svake ćelije kao oksidans u procesu oksidativne fosforilacije i ima izraženu sposobnost da prima elektrone. Ako oksidantna sposobnost kiseonika izmakne antioksidantnoj kontroli od strane organizma mogu nastati ozbiljna oštećenja pa i smrt aerobnih organizama.
Organizam čoveka (i drugih aerobnih bića) u toku svog evolucionog razvoja izgradio je snažne mehanizme zaštite od oksidacionih procesa unutar ćelije i u stanju je da kroz više linija odbrane dosta uspešno ograniči transport kiseonika čak i u izraženim uslovima hiperoksije; 30p Animacija: Transport gasova u toku disanja
Prva linija - plućno-krvna barijera
Transport kiseonika u plućima odvija se kroz alveolokapilarnu membranu kroz koju se razmena gasova obavlja difuzijom i ona je prva linija odbrane u hiperoksiji. Jasno definisanim fiziološkim mehanizmima organizama reguliše transport kiseonika, međutim ti mehanizmi mogu biti ograničeni sledećim faktorima;
Pluća na višedenevno izlaganje hiperoksiji, reaguju zadebljanjem aveolokapilarne mebrane i smanjenjem vitalnog kapaciteta. Ovaj reverzibilni kompenzatorni mehanizam je prva linija zaštite koja ima za cilj da smanji difuziju kiseonika. Međutim ova mera odbrane organizma u hiperoksiji može imati i nepovoljan uticaj na organizam, ukoliko se ne prekine sa hiperoksijom, jer nastaje tzv. „Loren-Smitov efekat“ (koji je u ovom tekstu posebno opisana).
Druga linija - autonomna nervna kontrola protoka krvi
Jedino se suprotan proces odigrava u krvnim sudovima pluća koji u hiperoksiji reaguju vazodilatacijom a u zonama hipoksije, hipoksičnom plućnom vazokonstrikcijom.
Treća linija odbrane - na ćelijskom nivou
Transport kiseonika između kapilara i ćelije obavlja se difuzijom po istom principu kako i u plućima, u skladu sa razlikom (gradijentom) pritisaka gasova. .
Četvrta linija - kontrolisana oksidaciona reakcija
Kiseonik se u organizmu ponaša i kao kontrolisano oksidaciono sredstvo. Zato je kontrolisana oksidaciona reakcija, izuzetno značajna mera zaštite ćelije i tkiva u hiperoksiji, kao i stepenasti sistem citohrom oksidaza na nivou mitohondrije.
Peta linija - antioksidativna odbrana
Enzimski sistemi, čistači kiseonikovih radikala unutar i van ćelije: superoksid dismutaza (SOD i ECSOD), Katalaza (KAT), glutation peroksidaza (GSH-Px) i glutation reduktaze (GR)), bitni su mehanizmi zaštitite organizma u hiperoksiji jer neutrališu superoksidne anjone, vodonik peroksid i lipidne perokside.
Pored ove glavne postoji i pomoćna, egzogena linija antioksidativne odbrane, koju čine neenzimske materije koje neutrališu slobodne radikale (npr.vitamin E, vitamin C, glutation (GHS), koenzim Q10).
Prema načinu nastanka
U kliničkoj praksi trovanja kisonik, mogu nastati na jedan od sledeća dva najčešća načina;
Epidemiologija
Pojavu sve manje učestalosti trovanja kiseonikom u svetu potvrđuju ovi podaci;
Ronjenje
mini|desno|250p|Pravilnom upotrebom kiseonika, i stalnim tehničkim usavršavanjem ronilačke opreme, broj trovanja kiseonikom u toku [[ronjenje|ronjenja je sve manji.]] mini|desno|250p|Trovanje kiseonikom u [[barokomorama je retko (učestalost je svega 0,008%)]] Do Drugog svetskog rata ronilačke boce su punjene uglavnom čistim (100%) kiseonikom te je i incidenca toksičnog dejstva kiseonika na centralni nervni sistem, među roniocima bila jako česta. Nakon Drugog svetskog rata, sve više se u ronjenju primenjuju protokoli koji ograničavaju primenu 100% kiseonika na povišenom pritisku. Godine 1947., posebnim preporukama ograničava se dubina do koje je preporučeno disanje čistog kiseonika, do 7,6 m, a ppO2 na 1,8 bara (180 kPa). Danas ta ograničenje su još više smanjila granicu, preporučenogppO2 na 1,4 bara (140 kPa), za rekreativne ronioce i 1,6 bara (160 kPa) tokom postupka dekompresije pri izronjavanju.
Među prvima je ( - Američka mornarica), prihvatila protokol ronjenja uz korišćenje mešavine helijum-kiseonik, prema posebnim tabelama. Primena tog protokola između 1995. i 1999., pokazala je da su znaci trovanja kiseonikom uočeni samo kod 6 ronilaca ili u (1,5%) zarona. Američka mornarica je 2000. sprovela opsežna istraživanja na 150 zarona, od kojih nijedan nije izazvao simptome toksičnog dejstva kiseonika.
HBOT
U toku terapije 100% kiseonika na povišenom pritisku (HBOT), toksične promene na centralnom nervnom sistemu kod bolesnika izuzetno je retka. Na stopu trovanja kiseonikom na povišenom pritisku utiče više faktora; Studija koju je sproveo u 1996. na osnovu prijavljenih incidenata, trovanje kiseonikom javilo se kod 16 slučajeva od 107.264 pacijenata (0,015%), dok su Hampson i Atik u 2003. pronašli da je ta stopa 0,03%.
Belgiardino, Treviso
Belgiardino je naselje u Italiji u provinciji Тревизо, u regiji Венето.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 69 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 58 m.
Trovanje kiseonikom
HBOT
U studiji, navodi se da je kod 36.500 bolesnika tretiranih (HBOT) između 1996. i 2003., bilo samo 3 prijavljenih incidenata trovanja kiseonikom, što daje stopu učestalosti od svega 0,008%. Nešto kasnije objavljeni podaci nakon pregleda preko 80.000 bolesnika lečenih (HBOT) pokazala su čak i nižau stopu: 0,0024%. Smanjenjena učestalost trovanja kiseonikom u toku (HBOT), može biti delimično zbog; upotrebe kiseoničke maske (umesto haube) preko koje se udiše kiseonik.
Pedijatrija
Primena kiseonika u pedijatriji može biti praćena;
Patofiziologija
LJudski organizam je kao i svi aerobni organizmi, stalno je izložen nepovoljnim efektima stvaranja reaktivnih kiseoničkih vrsta (RKV), naročito reaktivnih slobodnih kiseoničkih radikala (SKR).
Slobodne kiseoničke radikale otkrio je 1954. sa saradnicima, koji su ih označili kao verovatni etiološki faktor u razvoju toksičnih efekata kiseonika.
Slobodni kiseonički radikali (SKR) su reaktivne vrste kiseonika, koje se sastoje od atoma, molekula ili jona koji imaju jedan ili više nesparenih elektrona u svojoj strukturi. Oni su visoko reaktivni zbog prisustva jednog nesparenog elektrona. I sam molekul kiseonika ima dva nesparena elektrona sa istim spinskim brojevima u spoljnim orbitama i teško prima elektronski par donora.
Pod uticajem spoljašnjih stresnih uticaja može doći do dramatičnog povećanja slobodnih radikala, što može dovesti do značajnih oštećenja ćelijskih struktura.
Poremećaji koji kiseonički radikali mogu da izazovu u ćeliji su;
Kao krajnji ishod dejstva kiseoničkih radikala u organizmu, mogu nastati, toksična oštećenja na strukturama ćelija što dovodi do njihove umanjene funkcije i samoregulacije.
Znajući da je stanje (AODS) u svakom pojedinačnom slučaju različito, to zahteva u toku dugotrajne primene hiperoksije na normalnom ili povišenom pritisku, stalni i direktni monitoring kako vitalnih parametara, tako i prema ukazanoj potrebi, i određivanje markera oksidativnih oštećenja, kako bi se pravovremeno preduzele mere na poboljšanju antioksidativne odbrane, ili obustavilo sa daljom primenom kiseonika.
U okvirima terapijskih pO2 i izuzetno retke primene visokih koncentracija duže od 24-48 časova, praktično nema opasnosti od toksičnih manifestacija kiseonika, izuzev kod krajnje iscrpljenih organizama kod kojih su ozbiljno urušeni sistemi antioksidativne odbrane, ili kod akcidenata zbog otkaza opreme.
Klasifikacija i kliničke manifestacije trovanja kiseonikom
Kliničke manifestacije toksičnih efekata kiseonika klasifikovane su kao;
Bertov efekat
Ber je prvobitno opisao da se toksičnost kiseonika na (CNS), manifestuje na pritiscima > 3 ATA, ali su kasnija istaživanja pokazala da se ona može javiti i na nižim pritiscima > 2,2 bara što uglavnom zavisi od dužine izlaganja.
Toksične promene u (CNS) uglavnom su izazvane oksidacijom i polimerizacijom ćelijskih enzima, što dovodi do njihove inaktivacije, i dovodi do oštećenja funkcija (CNS).
Pritisak kiseonika u centralnom nervnom sistemu izaziva širok spektar bioloških reakcija, uključujući vazokonstrikciju, formiranje reaktivnih kiseoničkih vrsta (RKV), remeti metabolizam neurotransmitera, generiše produkciju vodonik peroksida (H2O2) i remeti metaabolizam azot-oksida. Hiperoksija povećava razlaganje biogenih amina i dovodi do formiranja visoko toksičnih bioprodukata - vodonik peroksida (H2O2) i amonijaka, što u mozgu izaziva promenu električnih potencijala, koji prati pojava („napada“ ) konvulzija, koje umnogome sliče epileptičnom napadu.
Smitov efekat
Produžena i/ili visoka koncentracije kiseonika može oštetiti epitel pluća, izazvati pojavu unutar alveloarnog otoka, koji prati tranzitorno zadebljanje zida alveola, a kasnije i njihova fibroza, što u krajnjem ishodu dovodi do poremećaja funkcije i atelektaze pluća. Lezije pluća liče na one kod parakutnog trovanja. U kliničkoj slici kod različitih bolesnika, kao i u jednog bolesnika u različitim stadijumima bolesti, u različitom stepenu učestvuju manifestacije;
Kiseonik u 100% koncentraciji organizam može tolerisati na nivo mora, u vremenu od 24 -48 časova bez ikakvih ozbiljnijih oštećenje tkiva. Duža izloženost kiseoniku može izazvati određena oštećenje tkiva koja se mogu ispoljiti kao;
Kod većine bolesnika, ovi simptomi se povlače 4 časa po prestanku izlaganja kiseoniku.
Promene na očima
Reverzibilno suženje u oblasti perifernog vida, progresivna ali reverzibilni kratkovidost, i katarakta koja se može formirati nejčešću su neke od kasnih komplikacija na očima. Promene na očima mogu biti izraženije kada su oči izložene visokim ambijentalnim koncentracijama kiseonika i povećanom pritisku, kao što je boravak u „kiseoničkom šatoru“, inkubatoru i slično, nego kada je hiperoksija u arterijskj cirkulaciji izazvana udisanjem kiseonika preko kiseoničke maske. mini|250 p|desno|Prikaz demarkacione zone između vaskularnog i avaskularnog dela mrežnjače nedonoščeta (II stadijum prematurne retinopatije)
Retrolentalna fibroplazija predstavlja razvojni, proliferativni poremećaj krvnih sudova koji se javlja kod nepotpuno razvijenih krvnih sudova koji snabdevaju mrežnjaču, najčešće kod nedonošene dece (kao retinopatija nedonoščadi i jedan je od najčešćih uzroka slepila kod male dece, tokom detinjstva (obično se javlja u prvih 6 meseci nakon rođenja). Uzrok je gotovo uvek primena kiseonika u većoj koncentraciji (iznad 40%), u dužem vremenskom periodu (1-2 dana) nakon rođenja. Kod prerano rođene dece, sa manje od 30 nedelja gestacije, ili sa porođajnom težinom od 1.500 grama, rizik nastanka ovih promena je veći . Kod ovih novorođenčadi takođe postoji i veća verovatnoća da razviju hroničnu bolest pluća i intraventrikularnu hemoragiju izazvanu trovanjem kiseonikom.
Normalna, vaskularizacija mrežnjače nastavlja se neposredno nakon rođenja. Kiseonik u visokim koncentracijama i/ili u toku produženog izlaganja, može izazvati vazokonstrikciju, posebno temporalnog dela retine (mrežnjače) koja se poslednja vaskularizuje (prožima krvnim sudovima), što dovodi do gubitka lumena krvnih sudova zbog anoksije i nastanka oštećenja endotela u zidu krvnog suda. Nakon prestanka terapije kiseonikom, regeneracija krvnih sudova javlja se u zahvaćenom području iza mrežnjače. Dilatacija (proširenje) i ruptura (pucanje) ovih krvnih sudova može dovesti do krvarenja u staklastom telu ili mrežnjači, fibroze i adhezija koja može da prati, oštećenje mrežnjače i pojave slepila.
=== Toksični efekti na drugim tkivima === Kiseoničko uvo mini|desno|250p|[[Katarakta]]
Civilization: Call to Power
Civilization: Call to Power je kompjuterska strategijska igra na poteze razvijena za PC i izdana od kompanije Activision u proljeće 1999. godine. Temelji se na popularnoj igri Civilization, odnosno predstavlja "neslužbeni" nastavak igre Civilization II. Igra je zadržala izometrijski pristup, ali je unijela niz dodataka kao što su različite razine terena, koje omogućuju zasebno kretanje ispod morske površine i u zraku, veći naglasak na zagađenje, brigu o sreći stanovništva, različite vrste svjetskih čuda.
Sljedeće godine je izdan nastavak, koji je zbog spora oko autorskih prava/imena, dobio ime Call to Power II.
Trovanje kiseonikom
Promene na očima
Kratkovidost i katarakta (mrena)
Sočivo oka se štiti od slobodnih kiseoničkih radikala uglavnom glutationom i vitaminom E, pa se zato kod starijih osoba i kod produženih serija (HBOT), preporučuje povećan unos antioksidanata i povremena kontrola očnog lekara.
Dijagnoza akutnog trovanja kiseonikom
Klinički se trovanje kiseonikom može ispoljiti u dva oblika, kao;
Dijagnoza akutnog trovanja kiseonika u tipičnim slučajevima nije teška. Određene poteškoće mogu nastati kada se osoba nalazi pod anestezijom u nesvesnom stanju, ili u drugim poremećajima svesti. Nema apsolutnih simptoma karakterističnih samo za trovanje kiseonikom.
Gasne analize
mini|desno|250p|Puls oksimetar, aparat za indirektnu gasnu analizu SaO2
Gasne analize i (pH) su od izuzetnog značaja za određivanje vrednosti respiracijskih gasova (PaO2 i PaCO2) i acidobazne ravnoteže u arterijskoj krvi, na osnovu kojih se najefikasnije određuje i podešava terapija kiseonikom i procenjuju neželjene posledice.
Gasne analize, a kod bolesti pluća zajedno sa spirometrijom, su najbolji pokazatelj nepovoljnog dejstva hiperoksije, ali i najbolji način za odmeravanje „doze oksigenoterapije“.
Normalne vrednosti parcijalnog pritiska kiseonika iznose (PaO2 > 10,5 kPa i njegova fiziološka vrednost lako opada sa godinama života). Saturacija arteriske krvi kiseonikom u zdravih osoba iznosi 0,94 kPa.
Parcijalni pritisak ugljen dioksida (PaCO2) u zdravih osoba iznosi između 4,5 i 6,0 kPa i ne menja se sa starošću. Na osnovu praćenja odstupanja od ovih (normalnih) vrednosti sprocenjuje se i promene u hiperoksiji.
Češće
Češće je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Hadžići koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 154 stanovnika.
Trovanje kiseonikom
Novine u dijagnostici
Najnovija istraživanja o upotrebi kiseonika u normobaričnim i hiperbaričnim uslovima danas se sve više intenziviraju (posebno u oblasi hiperbarične medicine) uz korišćenje visoke tehnologije, uključujući i primenu izotopa, magnetne rezonantne tomografije (MRI) i kompjuterizovane emisione tomografije (SPECT).