cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Namur
Geografske karakteristike
Grad je udaljen 63 km jugoistočno od Bruxellesa, 28 km istočno od Charleroia i 56 km zapadno od Liègea.
Historija
Za vrijeme Kelta, ovo je bilo važno trgovačko naselje u kojem su se spajali svi trgovački putevi preko Ardena. Nakon što je Julije Cezar porazio lokalno pleme Aduatuki, u ovom području prisutni su i Rimljani.
Namur je postao značajan u Srednjem vijeku, kada su Merovinzi ovdje izgradili zamak s pogledom na ušće dviju rijeka. U 10. stoljeću ovo područje postaje zasebna grofovija. Zbog činjenice da su lokalni grofovi bili vlasnici samo zemlje na sjevernoj obali rijeke Meuse, a južna strana je pripadala biskupima iz Lièga, grad se nejednako razvijao. Naselje na južnoj obali postalo je grad Jambes koji je danas samo predgrađe Namura. Namur je 1262. postao domena Flandrijske grofovije, a 1421. kupuje ga burgundski vojvoda Philip III Dobri.
Nakon što Namur 1640-ih postaje dio Španjolske Nizozemske, gradska utvrda se znatno nadograđuje. Francuski kralj Luj XIV. napada i osvaja grad 1692., te ga pripaja Francuskoj. Njegov poznati vojni inženjer Vauban ponovno izgrađuje tvrđavu. Francuska vladavina nije dugo trajala, te već 1695. grad osvaja Vilim III. Oranski tijekom Rata Velike alijanse. Sporazumom iz 1709., pravo na vojnu prisutnost u gradu dobivaju Nizozemci, iako je kasnije Mirovnim ugovorom iz Utrechta 1713. bivša Španjolska Nizozemska pripala austrijskoj dinastiji Habsburg. Tako su gradom u to vrijeme vladali Austrijanci, a tvrđava je bila pod nizozemskom kontrolom.
Francuzi opet napadaju grad 1794., za vrijeme Revolucionarnih ratova, te pripajaju Namur i nameću represivnu vlast. Nakon poraza Napoleona 1815., Bečkim kongresom odlučeno je pripajanje teritorija današnje Belgije Ujedinjenom Kraljevstvu Nizozemske. Belgijskom revolucijom Belgija se 1830. odvaja od Nizozemske, a Namur i dalje ostaje vojni grad pod novom vlašću. Gradska utvrda ponovno je obnovljena 1887. godine.
Vecchio Centro, Messina
Vecchio Centro je naselje u Italiji u provinciji Messina, u regiji Sicilija.
Namur
Historija
Za vrijeme Prvog svjetskog rata Nijemci su žestoko napali grad budući da se nalazi na njihovom vojnom put prema Francuskoj. Iako je gradska utvrda glasila za neprobojivu, pala je samo nakon tri dana. Grad je bio pod njemačkom okupacijom sve do kraja rata. U Drugom svjetskom ratu grad je također teško napadnut i prilično razoren.
Vecchio Centro, Messina
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 63 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 512 m.
Namur
Historija
Zbog središnjeg položaja u Valoniji, 1986. grad postaje prijestolnica Valonske regije. Ovaj novi status omogućio je revitalizaciju i izvođenje važnih radova u gradu, kao što je obnova središta grada, kolodvora itd.
Geografija
thumb|left|Položaj gradskog naselja Namur unutar općine. thumb|right|Pogled na grad i rijeku Sambre. Sam grad nalazi se na aluvijalnoj ravnici ušća rijeka Sambre i Meuse, na lijevoj obali rijeke Meuse. Sama rijeka Meuse kroz grad teče iz smjera juga u smjeru sjevera. Od spajanja općina 1977. godine, površina općine Namur je 17.538 hektara. Prosječna visina u gradu varira od 85 m u dolini rijeke Meuse, do 260 m u Marlagnei na jugu grada. U gradu vlada umjerena klima sa utjecajem oceanske klime.
Područje općine sadrži mnoga naselja. Na sjeveru koji pokriva južni dio regije Hesbaye nalaze se naselja Belgrade, Champion i Bouge, te jednim dijelom u toje regiji su i Beez i Vedrin. Na istoku i na jugu nalazi se rub visoravni Condroz koji nije bio urbaniziran sve do druge polovice 20. stoljeća. Iako se naselja Jambes i Erpent nalaze na drugoj obali rijeke Meuse, te četvrti nisu bile dio grada sve do političke odluke o spajanju općina u 1970-ima. U dolini između rijeka nalaze se naselja Wépion, La Plante i Dave, a na uzvisini je Wépion. U aluvijalnom području su Flawinne, Salzinnes, Jambes. Općina ima i šumovitih područja na jugu i zapadu, blizu utvrde i naselja Wépion i Malonne.
Gradska naselja, tj. bivše općine spojene u današnju su: Namur, Beez, Belgrade, Boninne, Bouge, Champion, Cognelée, Daussoulx, Dave, Erpent, Flawinne, Gelbressée, Jambes, Lives-sur-Meuse, Loyers, Malonne, Marche-les-Dames, Naninne, Saint-Marc, Saint-Servais, Suarlée, Temploux, Vedrin, Wépion i Wierde.
Politika
Grad Namur podijeljen je na 46 administrativnih kvartova. Na čelu grada nalazi se gradonačelnik (bourgmestre). Namur je glavnim gradom Valonije postao 1986. godine. Na ušću dviju rijeka nalazi se Valonski parlament koje je smješten u bivšem hospiciju Saint-Gilles. Valonska vlada nalazi se u palači Élysette, na drugoj strani rijeke. Regionalna ministarstva nalaze se u samom mjestu Namuru i u Jambes gdje se nalazi više regionalnih institucija.
Privreda
Namur je važno trgovačko i industrijsko središte, koje se nalazi u industrijski značajnoj dolini rijeka Sambre i Meuse. Proizvodnja se zasniva na strojarstvu, koži, metalnoj industriji te proizvodnji porculana. Grad je također i važno željezničko čvorište na pruzi Bruxelles-Luxembourg, te Lille i Liège. Kroz grad se odvija i riječni teretni promet na rijeci Meuse. Grad je poslovno značajan zbog velikog broja raznih institucija, škola i bolnica koje se u njemu nalaze zbog svog regionalnog statusa. Gospodarsku okosnicu ipak čine mala i srednja poduzeća. Najveći značaj ima tercijarni sektor (75 %), iako je i sekundarni sektor vrlo značajan, pogotovo na području poljoprivrede, građevine, staklarstva i sl.
Promet
thumb|right|Željeznički kolodvor u Namuru. Namur se zbog svog položaja, prirodnih karakteristika i infrastrukture smatra strateški važnim prometnim čvorom.
U gradu se nalazi petlja dvije autoceste, E411 koja spaja Bruxelles s Luksemburgom, te E42 koja spaja Tournai i Lille s Liègeom, Nizozemskom i Njemačkom. Od nacionalnih cesta ovdje prolaze N4 i N92.
U blizini grada su tri međunarodne zračne luke: Charleroi - Bruxelles Jug (30 km), Zaventem – Bruxelles National (45 km) i Liège – Bierset (40 km) specijaliziran za teretni promet.
Sport
right|thumb|200px|Stadion UR Namura Od sportski klubova najpoznatiji su:
Pobratimski gradovi
Namur ima ugovore o prijateljstvu sa slijedećim gradovima ;
Vinorel
Vinorel je zahtjevna, rijetko korištena vodena slikarska tj. crtačka tehnika koja je možda najsličnija tzv. bajcu, te je, slično kao sepia i bajc, po konačnom rezultatu bliska tonskim akvarelu.
Spektar boja je ograničen tonovima vina: od svijetložutih od tamnocrvenih i ljubičastih, a obzirom da se u pravilu slika tonski, tj. bez kombiniranja različitih sorti tj. boja vina, ta je tehnika, po mišljenju jednog od ponajboljih poznavatelja vodenih tehnika na papiru, slikara Alfreda F. Krupe, bliža crtežu nego li klasičnom slikarstvu.
Osobitu zahtjevnost vinorel iskazuje u činjenici da se slika mijenja još tijekom samog procesa slikanja, prigodom kojeg se obično koriste različiti tonovi iste sorte vine, posvijetljeni razrjeđivanjem vodom, ili zatamnjeni kuhanjem tijekom kojeg voda isparava. Na sličan način moguće je slikati i kavom i čajem, kao uostalom i tradicionalnim tehnikama: bajcem, sepiom i (laviranim) tušem.
Slika mijenja tonalitet i nakon što se osuši, poprimajući, u pravilu, smećkast ton.
Stoga za je vinorel potrebna hrabrost, strpljenje i dosta živaca, a često i dosta raspoloživih akvarel-papira koji pomažu da se „zaborave“ pogrješke.
Palos Blancos, Victoria
Palos Blancos je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Victoria.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 261 m.
Zočište
Zočište je naselje u opštini Orahovac na Kosovu i Metohiji, pet kilometara udaljeno od Orahovca. Naziv je dobilo po čudotvornom lekovitom izvoru za koji se smatralo da je „lečilište za oči“ - zočište.
Atar naselja se nalazi na teritoriji katastarske opštine Zočište površine 521 ha. Selo se prvi put pominje 1327. godine, u povelji srpskog kralja Stefana Dečanskog manastiru Hilandaru na Svetoj gori. U istoj darovnici pomenuta je i zočiška crkva Svetih vrača Kuzmana i Damjana, koja je, po narodnom predanju, „trista godina starija od Dečana". Njene freske stilski odgovaraju periodu 13. veka, a sačuvana je i veoma vredna zbirka ikona, knjiga i sveštenih sasuda. Ikonostas i posebno lepo izrađene carske dveri odgovaraju slikarstvu 17. veka. U Zočištu se još nalaze ostaci crkve Vavedenja Svete Prečiste i crkve Svetog Jovana.
Srpsko stanovništvo Zočišta i Manastir Svetih vrača, septembra 1999. godine, doživeli su strašan pogrom albanskih terorista - manastirski kompleks i crkva su razoreni eksplozivom, uništeno je pravoslavno groblje i srpske kuće. Svete mošti Kozme i Damjana su tada prenete u manastir Sopoćani. Danas je manastir obnovljen, crkva sagrađena od starog kamena tako da izgleda isto kao nekad. Zanimljivo je da je u ruševinama u kojima su stradale freske, ikone i crkvene sasude, proneđena čudotvorna ikona Svetih vrača prepolovljena na dva dela, na jednom se nalazio Kozma, na drugom Damjan. Ikona je restaurirana i danas je opet u crkvi.
Demografija
Naselje ima albansku etničku većinu. Do 1999. godine u selu je bilo oko 300 Srba.
Broj stanovnika na popisima:
Tut Tzen, Tampamolón Corona
Tut Tzen je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Tampamolón Corona.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 257 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 317 m.
Gianoli, Sondrio
Gianoli je naselje u Italiji u provinciji Sondrio, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 586 m.
Hedersleben
Hedersleben je opština u njemačkoj saveznoj državi Saksonija-Anhalt. Jedno je od 20 opštinskih središta okruga Harc. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.603 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 15085160.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Harc Hedersleben se nalazi u saveznoj državi Saksonija-Anhalt u okrugu Harc. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 101 metra. Površina opštine iznosi 16,5 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.603 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 97 stanovnika/km².
Każdemu wolno kochać
Każdemu wolno kochać je poljska crno-bijela filmska komedija snimljena 1933. u režiji Mieczyslawa Krawicza i Janusza Warneckog. Protagonist (koga tumači Mariusz Maszynski) je siromašni muzičar koji nastoji osvojiti ruku lijepe djevojke koju njeni roditelji misle udati za bogatog mesara. Radnja prikazuje kako uz pomoć prijatelja (koga glumi Adolf Dymsza) sa popularnom pjesmom osvaja srca cijele Varšave, uključujući djevojčinih roditelja.
NGC 3004
NGC 3004 je zvijezda u zviježđu Velikom medvjedu.
El Huérivo, Mulegé
El Huérivo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California Sur, u opštini Mulegé.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 743 m.
La Manga, Valle de Guadalupe
La Manga je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Valle de Guadalupe.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 72 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1980 m.
Darois
Darua je naselje i opština u istočnom delu centralne Francuske u regionu Burgonja, u departmanu Zlatna obala koja pripada prefekturi Dižon.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 352 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 43 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 8,12 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 495 metara (maksimalnoj 542 m, a minimalnoj 340 m).
Trol (razvrstavanje)
Pojam trol može da se odnosi na:
Cruz de Caminos, Zinapécuaro
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 105 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2471 m.
Грачаница (Пријепоље)
Демографија
У насељу Грачаница живи 150 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 35,1 година (35,7 код мушкараца и 34,7 код жена). У насељу има 45 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 4,42.
Ово насеље је у углавном насељено Бошњацима (према попису из 2002. године).
Ludlow, Illinois
Ladlou je grad u američkoj saveznoj državi Ilinois.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 371, što je 47 (14,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
El Aguaje del Guanacastle, Villaflores
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 19 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 612 m.
Ojo de Agua, Acatepec
Ojo de Agua je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Acatepec.
Sjeverna Azija
Sjeverna Azija je subregija Azije koja obuhvaća dijelove Rusije (azijski) i Mongolije. Prema nekim definicijama cijeli Mongolija ne tvori dio sjeverne Azije i obratno.
Veslanje na Olimpijskim igrama 2012.
100px|l Veslačka takmičenja na Letnjim olimpijskim igrama 2012. u Londonu održana su po 26. put u okviru olimpijskog programa. Trke se održavaju od 28. jula do 4. avgusta u veslačkom centru Iton Dorni koji se nalazi na 40 km zapadno od Londona, u blizini Vindzorskog zamka. Učestovalo je ukupno 550 takmičara iz 58 zemalja (353 muškarca i 197 žena) koji su se takmičili u ukupno 14 disciplina - 8 u muškoj i 6 u ženskoj konkurenciji.
Učesnici
Prema pravilima FISA, svaki NOK ima pravo na jedna čamac u svih 14 disciplina. Najveći broj posada učešće na igrama obezbedio je zahvaljujući plasmanu na Svetskom prvenstvu koje je u avgustu i septembru 2011. održano na Bledu u Sloveniji. Preostale kvote popunjene su preko kontinentalnih kvalifikacija i svetske olimpijske regate vožene u Lucernu (Švajcarska).
Regate
Takmičenja su se održala u ukupno 14 disciplina, 8 u muškoj i 6 u ženskoj konkurenciji. Kao kod svih veslačkih takmičenja, tako i u olimpijskom programu takmičenja su se odvijala u dve vrste čamaca teški i laki, uz dve veslačke tehnike Svip kada veslači koriste po jedno veslo i Skul kada jedan veslač vesla sa dva vesla. Skul disciplina obuhvata muške i ženske skifove (singl), dvojce, lake dvojce i četverce. Svip veslanje obuhvata muške i ženske dvojce i osmerce, te četverac i laki četverac bez kormilara za muškarce.
Zencani, Toplița
Zencani je naselje u Rumuniji u okrugu Hargita u opštini Toplița.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 1001 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 663 m.
Bibione, Venezia
Bibione je naselje u Italiji u provinciji Venecija, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 2564 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 5 m.
Gorazd
Gorazd Ohridski je bio učenik svetog Metodija ohridskog, tvorac slovenskog pisma, arhiepiskop Velike Moravske.
Biografija
U periodu od 885.-886. godina, u vreme vladavina Svatopluka I, izbila je krize u Moravskoj crkvi, u kojoj je arhiepiskop Gorazd ušao u spor sa latinskim sveštenstvom, na čelu Vihtigom, apiskopom Nitravije, koji je u vreme Svetog Metodija nametnuo anatemu. Vihtig je uz odobrenje pape proterao Gorazda iz eparhije i sa njim još 200 sveštenika, da bi zauzeo njegovo mesti i proglasio se nadbiskupom. Bogosluženje na slovenskom u Moravskoj je prekinuto, a uvedena je služba na latinskom jeziku.
Istovremeno, u Bugarsku beži i Kliment Ohridski. Oni prekidaju širenje Jevanđelja u Moravskoj i nastavljaju u Bugarskoj. U Bugarskoj, učenici su stvorili svetski poznatu književnu školu u Pliski, Preslavu i Ohridu. Odatle su svoj misonarski rad počeli da šire i po Carskoj Rusiji.
Pravoslavna crkva poštuje Gorazda u liku svetitelja i pominje ga 27. jula (Julijanski kalendar).
Historija feminizma u Ujedinjenom Kraljevstvu
Feminizam u svom suvremenom obliku u Ujedinjenom Kraljevstvu datira od početka 19. vijeka. Iako se spisateljica Mary Wollstonecraft i njen spis A Vindication of the Rights of Woman iz 1790. godine navode kao prvo sistematsko izlaganje feminističkih ideja, britanski feminizam je svoj poticaj dobio nešto kasnije, u raznim reformističkim pokretima koji su nastojali ublažiti ili otkloniti neželjene posljedice industrijske revolucije.
To se prvenstveno odnosilo na pojedince, organizacije i pokrete koji su nastojali poboljšati socijalni i ekonomski položaj žena kroz djelomično ili potpuno izjendačavanje njihovih političkih i drugih prava s muškarcima. To je najviše do izražaja došlo u borbi za žensko pravo glasa, koja je početkom 20. vijeka dovelo do stvaranja sufražetkinja, jednog od najpoznatijih feminističkih pokreta u historiji.
Sufražetkinje su svoje ciljeve ostvarile u periodu između 1918. i 1928. godine, kada su žene izjendačene u pravu glasa s muškarcima. Nakon toga su se britanske feministkinje, kao i u mnogim zapadnim državama, prvenstveno posvetile borbi za socijalnu i ekonomsko jednakost, odnosno dobijanje istih plaća i prilika za zapošljavanje kao i muškarci.
Istočne katoličke crkve
Istočne katoličke crkve, odnosno orijentalne katoličke crkve, ili unijatske crkve, su crkve koje pripadaju različitim istočnim obredima, a u punom su zajedništvu s rimskim papom. Ove su crkve izvorno smještene u istočnoj Evropi, na Bliskom istoku, u sjevernoj Africi i Indiji, no danas su proširene i ostalim dijelovima svijeta.
Naziv
Naziv »Istočne katoličke crkve« odnosi se na 22 crkve koje pripadaju različitim istočnim liturgijskim tradicijama, te se služe aleksandrijskim, antiohijskim, armenskim, bizantskim ili kaldejskim obredom. Budući da su to »istočni« obredi, za razliku od rimskog, »zapadnog« obreda (i njemu sličnih, poput milanskog obreda), ove se crkve nazivaju »istočnima.« Katoličke su stoga što priznaju rimskog papu kao svoga poglavara.
Historija
Historija istočnih katoličkih crkava nastavlja se na tradiciju crkvenih raskola, koji su bili uvjetovani teološkim i organizacijskim motivima, premda je u temelju bila razlika u mentalitetima i teološkim terminima. Moguće je razlikovati podijele s teološkim povodom, kada su se pojedine Crkve međusobno optuživale za krivovjerje ili herezu, te podijele zbog organizacijskih i sličnih neslaganja oko raspodjele moći, pri čemu su nastajale šizme.
Prva veća podjela nastala je u vrijeme Efeškog sabora 431., kad je nastao raskol s nestorijancima, koji su većinom živjeli u Perzijskom carstvu. Njih je ostatak Crkve držao hereticima. Iz ove podjele danas postoje Asirska crkva Istoka i Stara crkva Istoka, koje nisu u zajedništvu s Katoličkom crkvom, te najbrojnija Kaldejska katolička crkva koja pripada među istočne katoličke crkve.
Druga podjela nastala je u vrijeme Kalcedonskog sabora 451., kad je nastao raskol s monofizitima, koji su Isusu priznavali samo jednu prirodu - božansku -, dok je ostatak crkve priznavao njegove dvije prirode - božansku i ljudsku. I monofizite je ostatak crkve držao hereticima. Ove se crkve po Hrvatskoj obično zovu Istočne pravoslavne crkve, a među njih spadaju; Armenska apostolska crkva, Sirska istočno-pravoslavna crkva i Koptska pravoslavna crkva. Dio ovih crkava kasnije je ušao u zajedništvo s Katoličkom crkvom.
Treća podjela nastala je u vrijeme Velikog raskola 1054., kao posljedica brojnih neslaganja i nerazumijevanja između istočnog i zapadnog kršćanstva. Glavni je problem bio pitanje vlasti u crkvi, te suparništvo između Rima i »novog Rima«, to jest Carigrada, što je dovelo do uzajamne ekskomunikacije rimskog pape i carigradskog patrijarha. U ovom je slučaju riječ o šizmi, a ne o pitanju krivovjerja. Nakon ovog raskola nastale su crkve koje u Hrvatskoj obično nazivaju Pravoslavne crkve, a riječ je o Istočnoevropskim i Bliskoistočnim crkvama. Dio pripadnika ovih Crkava kasnije je ušao u zajedništvo s Katoličkom crkvom, njih po Hrvatskoj zovu grkokatolici.
Nije moguće na jednom mjestu prikazati historiju svake pojedine istočne katoličke crkve, budući da je svaka od njih imala drugačiji put pristupanja u zajedništvo s Katoličkom crkvom. Prvi pokušaji stvaranja zajedništva između Istoka i Zapada bili su oni na Drugom lionskom saboru 1274. na kojem je sudjelovao i poslanik bizantskog cara Mihaela VIII. Paleologa i carigradski patrijarh German s predstavnicima grčkoga klera, no, iako se činilo da je postignuto jedinstvo, po povratku u Carigrad, grčki poslanici nisu bilo dobro primljeni, te se jedinstvo nikad nije zapravo ostvarilo.
Drugi značajniji pokušaj ostvarivanja novog jedinstva bio je na saboru u Firenci 1431.-1445. no ni to jedinstvo s bizantskom crkvom nije bilo dugotrajno. Jedinstvo koje je ondje uspostavljeno s Armenskom apostolskom crkvom ostvarit će se tek 1740. s jednim dijelom ove crkve, te će nastati Armenska katolička crkva.
Veći zamah ujedinjavanje dijelova istočnih crkava doživjelo je od 16. stoljeća, osobito u granicama Poljske, a potom i u Habsburškoj monarhiji.
Ustrojstvo
Kanonski, svaka je od tih crkava sui iuris, što znači da je autonomna u odnosu na ostale katoličke crkve, te u pravilu ima i vlastitu hijerarhiju, osim u krajevima gdje ima premalo pripadnika ovih crkvava te se za njih brine biskup zapadnoga obreda.
Unutarnje ustrojstvo svake od tih crkava temelji se na vlastitim tradicijama. Tako su na čelu nekih od ovih crkava patrijarsi. Tako istočni katolički patrijasi svoja tradicionalna sjedišta imaju u Aleksandriji (Kopti), Antiohiji (Melkiti, Maroniti, te Sirska istočna katolička crkva), Babilonu (Kaldejci), Ciliciji (Armenci). Osim patrijarha postoje i veliki nadbiskupi, poput velikog nadbiskupa Kijeva koji je poglavar Ukrajinske grkokatoličke crkve.
Odnos istočnog i zapadnog katoličanstva
Istočne katoličke crkve, osim što su u zajedništvu s rimskim papom, djele i istu vjeru s Rimokatoličkom crkvom, premda zadržavaju različite liturgijske obrede, zakone i običaje, te pučke pobožnosti, kao i posebnosti svojih teoloških naglasaka.
Nazivlje se često razlikuje. Primjerice, ono što je na zapadu dijeceza, na istoku je eparhija, što je na zapadu generalni vikar, na istoku je protosinđel. Prema predaji istočnih crkava sakramenti krštenja i potvrde podjeljuju se neposredno jedan nakon drugoga. Slično je i s pričesti. Svećenici u Istočnim katoličkim crkvama nisu obavezni na celibat, kao što je to slučaj u Rimokatoličkoj crkvi. Ipak, biskupom može postati samo neoženjeni svećenik. Kao i u Pravoslavnoj crkvi, već zaređeni svećenik ne može se oženiti.
Elizabeta I
Elizabeta I (7. septembar 1533 - 24. mart 1603), kraljica Engleske i Irske, vladala je kao šesti i posljednji monarh iz Dinastije Tudor. Izuzetno popularna u narodu, nazivana je Djevica Kraljica, Gloriana ("slavljena") i Dobra kraljica Bess.
Opisivana je kao stroga i razdražljiva vladarica. Za razliku od mnogih drugih monarha, bila je škrta na dodijeljivanju titula i časti; samo je sedam ljudi zaslužilo njeno odlikovanje. Elizabetina strategija, koju najbolje opisuje njen moto "video et taceo" (vidim ali šutim), često ju je spašavala od pogrešnih političkih odluka i onih vezanih za udaju, koja se nije nikada desila.
Djetinjstvo
thumb|left|Korica manuskripta kojeg je jedanaestogodišnja Elizabeta izvezla i poklonila svojoj maćehi, [[Katherine Parr. Radi se o kontroverznom djelu Margarete Angulemske zvano Ogledalo grešne duše, kojeg su rimokatolički teolozi proglasili herezom. Stihove je u Englesku donijela Elizabetina majka, koja je služila na dvoru protestantski nastrojene princeze Margarete, a Elizabeta ih je prevela sa francuskog.]] Bila je prvo i jedino preživjelo dijete Anne Boleyn i engleskog kralja Henrika VIII. Rođena je malo ranije nego što je očekivano, 7. septembra 1533. godine u palači Placentia u Greenwichu, između tri i četiri sata poslijepodne. Njen otac je porekao vrhovnost pape, odvojio englesko katoličanstvo od rimokatoličanstva i osnovao Crkvu Engleske kako bi oženio njenu majku i sa njom dobio nasljednika. Dvorski astrolozi i liječnici predviđali su rođenje muškog djeteta, ali rođena je djevojčica i imenovana po svojoj nani, Elizabeti od Yorka.
Nekoliko kasnijih trudnoća Elizabetine majke završilo je ili pobačajem ili rođenjem mrtvorođenih sinova, što je Henrika podsjetilo na njegov neuspjeli brak sa Katarinom. Henrik je usprkos svemu silno želio sina koji bi osigurao kontinuitet Dinastije Tudor. Kako je Elizabeta bila jedino preživjelo dijete koje je Anne Boleyn rodila Henriku, ubrzo je dospjela u kraljevu nemilost. Henrik je svu svoju pažnju počeo posvećivati Jane Seymour, a kako je sa njom želio dobiti zakonitog sina morao je poništiti svoj brak sa Anne. Stoga je Elizabetina majka 1536. godine bila optužena za vještičarenje, preljub i incest sa bratom, te je osuđena i pogubljena odrubljivanjem glave 19. maja iste godine. Njen brak sa Henrikom je poništen, a tada trogodišnja Elizabeta proglašena kao i ranije Marija vanbračnom kćerkom i izbačena iz nasljedne linije. thumb|Elizabetina starija polusestra, Marija I, [[1544. godine.]] Henrik se samo 11 dana nakon Anninog pogubljenja oženio njenom dvorjankom, Jane Seymour. Jane je Henriku rodila toliko željenog sina, Elizabetinog polubrata Edvarda, te umrla desetak dana nakon njegovog porođaja. Elizabeta je na Edvardovom kršetnju nosila krizom (odjeću za krštenje) i ubrzo je dodana Edvardovom ličnom dvoru kao njegova dvorjanka. Nakon Janine smrti Elizabeta je dobila još tri maćehe, od kojih je jedna, također pogubljena, bila Katherine Howard, prva rodica njene majke. Iako više nije bila princeza, ne može se reći da nije živjela lagodan život - Henrik se potrudio svojim kćerima osigurati godišnji prihod i prednost nad svim ženama u kraljevstvu osim njegove trenutne žene.
Elizabeta je bila domišljata i inteligentna djevojčica koje je izuzetno voljela učiti. Kao i njena majka, bila je dopadljiva i karizmatična. Tokom mladosti stekla je vrlo kvalitetno obrazovanje koje ju je kasnije učinilo najobrazovanijom ženom svoje generacije i jednom od najobrazovanijih vladara 16. vijeka. Govorila je engleski, francuski, italijanski, španski, grčki i latinski jezik. Za njeno kvalitetno obrazovanje je, među ostalima, bila zaslužna i njena četvrta maćeha, Katherine Parr. Katherine se zbližila sa svojim pastorcima, a u njene zasluge spada i pomirenje Henrika i njegovih kćeri, te vraćanje Elizabete i Marije u nasljednu liniju. Smatra se da su odluke koje je Katherine donosila kao regent za vrijeme Henrikovog odsustva, zajedno sa snažnim karakterom i dostojanstvom, uveliko uticale na Elizabetinu vladavinu.
Mladost
Henrik VIII umire 1547. godine i krunu naslijeđuje Edvard VI. Kako sa četrnaest godina nije imala nijednog roditelja, niti su joj roditelji imali žive braće ili sestara podobnih za skrbništvo nad njom, Elizabetu je posvojila Katherine Parr. Elizabeta je u ovom periodu, zbog svoje blizine kruni, bila jedna od najpoželjnijih udavača u kraljevstvu. Katherinin četvrti i posljednji muž, Thomas Seymour, dajdža Elizabetinog polubrata i mlađi brat njegovog regenta, gajio je planove o vjenčanju sa Elizabetom. Thomas je bio ljubomoran na bratovu zavidnu poziciju i želio je oženiti Elizabetu čim Katherine umre, kako bi i sam došao do izvjesne moći. Napastvovao je petnaestogodišnju Elizabetu, a kada je to otkrila Katherine, Elizabeta je poslana u kuću Hatfield. Thomas se ni sada nije zaustavio; on je već naučio kako kontrolisati i manipulirati kraljevskom porodicom, a kada 1548. godine Katherine umre nakon porođaja, on počinje u stvarnost provoditi svoje prvobitne zamisli da oženi Elizabetu i tako dođe do krune. Za njegovog brata ovo je bila kap koja je prelila čašu ; Thomas je uhapšen pod optužbom da je planirao oženiti kraljevsku princezu bez dopuštenja kralja, njenog brata, te za urotu protiv Edvarda VI. Elizabeta je na sva pitanja u vezi sa slučajem odgovarala šutnjom i na kraju bila oslobođena optužbi, ali Seymour je 1549. pogubljen.
Edward Seymour je skončao na isti način i bio zamijenjen Johnom Dudleyem, vojvodom od Northumberlanda. Dudley je bio protestant kojem je reformacija i uvođenje protestantizma u potpunosti pogodovala, te je uvijek preferirao protestanticu Elizabetu u odnosu na katolkinju Mariju. Dudley je ohrabrivao mladog kralja da također favorizira Elizabetu, zbog čega je njegov odnos sa Marijom bio vrlo napet. Kada je postalo jasno da Edvard neće poživjeti, Dudley je počeo panično tražiti način da spriječi Mariju da naslijedi tron. Dudley, međutim, nije namjeravao osigurati tron Elizabeti; za tu namjenu izabrao je ledi Jane Grey, također protestanticu koja je imala pravo na tron kao praunuka Henrika VII, a koju je udao za svoga sina, Guildforda Dudleya. Znao je da će manipuliranje šesnaestogodišnjom snahom biti lakše nego manipuliranje inteligentnom i svojeglavom Elizabetom.
Edvardova oporuka, na koju je Dudley uticao u velikoj mjeri, ponovo je isključivala Mariju iz nasljedne linije. Pošto je za zvaničan razlog izbacivanja Marije iz nasljedne linije uzeta njena ilegitimnost, iz nasljedne linije je morala biti izbačena i Elizabeta koja je također službeno bila nezakonita. Historičari i pravni stručnjaci danas osporavaju pravnu ispravnost ove oporuke iz više razloga, među kojima su najjači argumenti to što je oporuku sastavio tada maloljetni i teško bolesni kralj, i to što je bila u protivnosti sa Zakonom o naslijeđivanju donešenim u vrijeme Henrika VIII.
Nakon Edvardove smrti 6. jula 1553. godine, krunu je, prema oporuci, naslijedila njegova nećakinja Jane Grey. Jane je proglašena kraljicom 10. jula 1553. godine. U trenutku proglašenja, tada u narodu mnogo popularnija Marija, pobjegla je u Suffolk. Tu je skupila vojsku od 20.000 ljudi i do 19. jula umarširala u London i zbacila Jane Grey s trona. Elizabeta je podržavala svoju polusestru kada je ova odlučila zbaciti njihovu rodicu sa trona, te je sama okupila dvije hiljade konjanika kako bi Mariji pomogla u namjeri da osvoji tron. Međutim, sestrinska solidarnost nije potrajala. Elizabeta se glasno protivila Marijinoj odluci da pogubi Jane Grey, ali bezuspješno; Marijinom voljom zbačena šesnaestogodišnja kraljica pogubljena je 12. februara 1554.
Restauracija katoličanstva
thumb|left|Elizabeta s trinaest godina Marija je bila odlučna vratiti cijelo kraljevstvo katoličanstvu, počevši od svoga dvora. Svima je bilo naređeno da prisustvuju misi, pa Elizabeta nije imala izbora već da posluša kraljičino naređenje, iako je tokom cijele mise vješto glumila da se ne osjeća dobro. Elizabeta je, međutim, bila uporna u prakticiranju vlastite religije jednako koliko je Marija bila uporna nametnuti joj svoju.
Protiv Marije je ubrzo bila dignuta protestantska pobuna u koju je Elizabeta bila pozivana, ali nije jasno je li prihvatila poziv za učešće u njoj. Marija joj, u svakom slučaju, nije vjerovalo zbog njene prevrtljivosti i spremnosti da svoja uvjerenja prilagodi situaciji u kojoj se nalazi, što je također karakterisalo Henrika VIII. Zbog opredjeljenja za protestantizam i sumnji da je učestvovala u pobuni protiv kraljice, dva je mjeseca bila zatvorena u tornju Tower of London. Svjesna u kakvoj se opasnosti nalazi, te da joj glava doslovno zavisi od Marijina raspoloženja, Elizabeta je glasno protestvovala i potvrđivala svoju nevinost. Ministar Karla V, cara Svetog Rimskog Carstva, upozorovao je Mariju da joj tron neće biti siguran dok god je njena polusestra u životu, ali članovi vlade koji su simpatisali Elizabetu savjetovali su kraljicu da je u nedostatku dokaza poštedi. Ostavljanje Elizabete u životu savjetovao je i Marijin muž, Filip II, kralj Kastilje. Marija je poslušala Filipov savjet i Elizabeti odredila šestomjesečni kućni pritvor. Na putu do Woodstocka Elizabetinu kočiju pratile su kolone žena.
Marija je često pozivala sestru na dvor i Elizabeta je nevoljko pristajala, mada je žaleći se na "tešku prehladu" nastojala odgoditi njoj neugodno druženje sa Marijom. Na Marijinu zapovijed, a Filipovo insistiranje, Elizabeta se na kraju vratila na dvor, kako bi njegovala "trudnu" kraljicu. Marija, međutim, nije bila trudna; to je bila posljednja od njene dvije lažne trudnoće, nakon koje niko, pa ni sama Marija, nije vjerovao da će ijedno dijete biti rođeno iz njenog braka sa španskim kraljem. Elizabeta je počela planirati svoju vladu već u oktobru 1558. godine.
Zlatna elizabetanska era
Za krunisanje Elizabete bio je zadužen Owen Oglethorpe, biskup od Carlislea. Nadbiskup od Canterburya, koji je inače zadužen za krunisanje monarha, umro je na isti dan kao i Marija I, a nadbiskup od Yorka i biskup od Durhama, koji su bili iznad biskupa od Carlislea u ranku, našli su način da izbjegnu krunisanje protestantske kraljice. Biskup od Carlislea je bio katolik, a sama ceremonija zbunjujuća mješavina protestantskih i katoličkih običaja. Elizabeta I je okrunjena 15. januara 1559. u svojoj dvadeset i petoj godini.
Religijski problemi
Odluke nove monarhinje naišle su na opoziciju u Domu lordova, pogotovo kod biskupa, ali Elizabeta je imala sreće pošto su, u vrijeme donošenja ovih zakona, mjesta biskupa bila upražnjena zbog epidemije koja je harala episkopijom. Protestanti su tako bili u mogućnosti da nadglasaju konzervativce i biskupe, kojih je nedostajalo deset. Sve crkvene službenike koji se nisu htjeli pokoriti njenom zakonu Elizabeta je smjenjivala i kažnjavala. Elizabeta je uglavnom izbjegavala upotrebu sile u svrhu ostvarivanja svojih religijskih ciljeva. Jednom prilikom je izjavila da su joj draži odani katolici nego puritanci, protestantski ekstremisti koji su se zalagali za ograničavanje kraljevskih ovlasti.
Mnogi katolici, posebno oni evropski, smatrali su Elizabeti heretikom. Godine 1570. papa Pio V ju je ekskomunicirao, nazivajući je "navodnom kraljicom Engleske". Ova sankcija, koja je faktički oslobodila katolike od pokoravanja Elizabeti, postigla je samo zbližavanje Crkve Engleske i Krune. Pio V ovim potezom nije nimalo popravio stanje katolika u Engleskoj, nasuprot; njihov položaj postao je samo težim zbog njihove upitne odanosti kraljici. Godine 1571. parlament je zabranio proglašavanje kraljice heretikom i dovođenje u pitanje njenog prava na krunu, a pošto se taj čin smatrao veleizdajom, kazna je bila smrt. Kasnije je, nakon nekoliko zavjera protiv Elizabete, veleizdajom proglašeno i obraćanje na katoličanstvo, a katolički svećenici su bili protjetrani iz Engleske.
Odnosi sa Škotskom
Na vanjskopolitičkom planu Elizabeta je bila u sukobu sa svojom rivalkom, ujedno kćerkom svog prvog rođaka, škotskom kraljicom Marijom I. Njen prvi muž bio je kralj Francuske, tradicionalnog neprijatelja Engleske. U očima engleskih i evropskih katolika, katolkinja Marija je bila zakonita nasljednica trona. Francuzi su za vrijeme njenog braka s francuskim kraljem Franjom II podržavali njeno pravo na tron, koje je držala kao unuka Henrikove sestre Marije. Nakon gubitka te potpore zbog francuskih unutrašnjih problema sa Hugenotima i smrti njenog supruga, Marija i sama upada u probleme sa nadirućim protestantizmom u Škotskoj. Godine 1560. Škoti su prisiljeni sa Englezima sklopiti Sporazum iz Edinburgha, prema kojem su se francuske trupe dužne povući iz Škotske. Marija I nikada nije htjela ratificirati niti prihvatiti ovaj sporazum.
Elizabeta je uvrijedila Mary predloživši joj Roberta Dudleya, vlastitog bivšeg prosca, kao mogućeg muža. Neiskusna Mary je zatim počinila još jednu u nizu grešaka koje su je odvele u propast: sklopila je brak sa svojim rođakom, Henrikom Stuartom, koji je i sam držao pravo na engleski tron. Mary se Henrika ubrzo zasitila, te se odlučila osloboditi njegovih prohtjeva. Henrik je ubijen pod sumnjivim okolnostima, od strane grupe koju je predvodio James Hepburn. Mary se nedugo nakon nakon Henrikove smrti preudala, za četvrtog supruga izabravši upravo Hepburna. Sama Elizabeta je pismima kudila svoju rođakinju zbog ove odluke. thumb|lijevo|[[Mary, kraljica Škota]] Suočena sa protestantskom pobunom, Mary je 19. maja 1568. godine prisiljena pobjeći u Englesku, gdje se nadala gostoprimstvu rođakinje. Škotski lordovi natjerali su je na abdikaciju u korist svog jednogodišnjeg sina Jamesa. Elizabeta je instinktivno prvo poželjela pomoći Mariji da povrati tron, ali je odustala od tih namjera nakon konsultacija sa parlamentom. Umjesto da je vrate u Škotsku ili Francusku, obje katoličke i neprijateljske države Engleske, Elizabeta je odlučila igrati na sigurnu kartu; uhapsila je Mariju kratko nakon što je ona prešla granicu njenog kraljevstva.
Za vrijeme svog zatvoreništva u Engleskoj Marija je premještana po raznim zamkovima, te je jedno vrijeme odsjedala samo sedamdeset kilometara daleko od Elizabete, ali to je najviše što joj se ikada približila; Marija i Elizabeta se nisu nikada srele.
Nakon neslagnja oko pitanja treba li Mariji suditi za ubistvo Henrika Stuarta, odlučeno je da će biti provedeno samo ispitivanje. Ono je održavano od oktobra 1568. do januara 1569. godine. Na ispitivanje jesu uticale političke pogodnosti, ali Elizabeta nije željela osuditi Mariju zbog ubistva. Ispitivanje se baziralo na Marijine lične dokumente pronađene u Edinburghu, između ostalog uključujući grupu od osam pisama od Marije upućenih Hepburnu, za kojih se danas vjeruju da su lažna.
Godine 1570. Karlo IX, kralj Francuske, je pregovarao sa Elizabetom i pokušao je uvjeriti da pomogne Mariji vratiti škotsku krunu. Kao preduvjet Elizabeta je tražila da Marija ratificira Sporazum iz Edinburgha, kojim bi Elizabetu priznala za zakonitu englesku kraljicu i odrekla se svojih zahtjeva za englesku krunu. Marija je to opet odbila, ali su pregovori nastavljeni. Zavjera čiji je cilj bilo ujedinjenje Marije i Thomasa Howarda, 4. vojvode od Norfolka, u bračnu uniju, natjerala je Elizabetu da prekine pregovore sa Karlom IX, a parlament je 1572. godine izglasao zakon kojim se Mariji oduzima pravo na prijestolje. Elizabeta je otišla do te mjere da je 1584. godine zatražila da se potpiše dokument koji bi spriječio svakoga da profitira od njenog (Elizabetinog) ubistva. Iako taj dokument nije nikada ozakonjen, potpisale su ga stotine ljudi, uključujući i samu Mariju.
Marija je vremenom postajala teret koji Elizabeta nije mogla niti htjela podnositi. Tokom godina umiješala se u nekoliko zavjera sa ciljem ubistva Elizabete, dizanja katoličkog ustanka i preuzimanja engleske krune uz pomoć Francuske i Španije. Nakon devetnaest godina zatvora, Marija je, zbog pretpostavljenog učestvovanja u Babingtonskoj zavjeri čiji je cilj bio zbacivanje Elizabete, osuđena za veleizdaju i 8. februara 1587. pogubljena nestručnim odrubljivanjem glave.
Unutrašnje pobune
Godine 1569. Elizabeta se suočila sa katoličkom pobunom u Irskoj, koju je potakao i papa. Pobunjenici su željeli Irsku učiniti bazom koja bi Špancima pružila potporu u napadu na Englesku. Pobunu je uspješno svladala i usprkos njoj nije započela proganjanja katolika, već je i dalje nastavila sa tolerantnom politikom, iako nije prezala od upotrebe sile kada je to bilo potrebno. Naredila je da se prema Ircima, "tom nepristojnom i barbarskom narodu", odnosi na isti način kao i prema Englezima.
Engleski brodovi su tokom 1569. dolazili u sukob sa španskim brodovima, pri čemu je bilo gubitaka na obje strane. Suprug pokojne kraljice Marije I, španski kralj Filip II i Elizabetin zet koji ju je bio svojevremeno spasio iz zatvora, pokrenuo je 1567. vojnu kampanju kako bi suzbio protestantsku pobunu u Holandiji. Iz tih razloga nije bio u mogućnosti odmah krenuti u rat protiv Engleske. Za taj poduhvat se pripremao tako što je unutar Engleske organizirao zavjeru protiv Elizabete, koja je na vrijeme otkrivena i nepravedno pripisana Mariji I Škotskoj.
Sukob sa Španijom
thumb|left|Portret naslikan u čast Elizabete, nakon pobjede nad moćnom španskom armadom. Elizabetina ruka prekriva globus, što predstavlja moć njene imperije.
Filip II, kralj Kastilje, planirao je 1587. godine izvršiti invaziju na Englesku, ali ga je Elizabetin veliki pomorski zapovjednik, Francis Drake, spriječio u tome spalivši mu dio flote kod Cadiza. Kao zvaničan razlog za invaziju uzeo je papinsku bulu koja je Elizabetu proglašavala heretikom i smrt katolkinje Marije Stuart. Filip nije podnosio engleske gusare koji su pljačkali njegove brodove prilikom njihovog povratka iz Amerike, a Elizabeta je to gusarstvo odobravala. Čak je svog glavnog gusara, Francisa Drakea, proglasila vitezom 1581. godine. Ono što je falilo engleskoj mornarici bio je novac koji Elizabeta nije rado davala.
Armada je u početku imala veoma iskusnog komandanta, 1. markiza od Santa Crusa, ali on je umro u februaru 1588. godine, tako da je vojvoda od Medine Sidonije zauzeo njegovo mjesto. Flota je krenula sa 22 ratna broda Španske kraljevske mornarice i 108 trgovačkih brodova adaptiranih za borbu. Namjera je bila da se pređe La Manche, da se ukotvi u Flandriji gde je vojvoda od Parme čekao spreman za invaziju na jugoistočnu Englesku.
Armada je postigla svoj prvi cilj i ukotvila se u Sjevernom moru nedaleko od Gravelinesa, na morskoj granici između Francuske i Španske Holandije. Dok su čekali na uspostavljanje komunikacije sa vojskom vojvode od Parme, engleski ratni brodovi su osuli paljbu po španskim brodovima, natjerali ih da dignu sidra i napuste mjesto sastanka sa vojvodom od Parme. Armada je uspjela da se regrupiše i povuče na sjever, dok su je progonili engleski brodovi. Povratak u Španiju je također bio poguban — snažne oluje su flotu skrenule sa kursa i više od 24 broda je nastradalo na sjevernoj i zapadnoj obali Irske, dok su preživjeli našli utočište u Škotskoj. Flota je izgubila oko pedeset plovila od početnih 22 galije i 108 naoružanih trgovačkih brodova.
Protestantizam u Francuskoj
Kada je francuska kruna došla na glavu bivšeg protestanta, Henrika IV, kome su pravo na krunu osporavali papa i Filip II, Elizabeta je pristala poslati mu vojnu podršku. Uvođenje protestantizma kao zvanične vjere Francuza značilo bi jačanje položaja engleskih protestanata, ali ni Elizabeta ni njeni komandanti nisu se značajnije potrudili pomoći Henriku IV; njihove kampanje u Francuskoj bile su slabo organizovane i neučinkovite, a sama Elizabeta je oklijevala poslati pojačanje u Francusku i osigurati potrepštine za sve slične ekspedicije.
Uprkos njenom uplitanju u vojna pitanja i kontroli koju je ostvarivala nad svojim komandantima dok su ovi bili unutar granica njenog kraljevstva, te iste vojskovođe koji su zadobili Elizabetino povjerenje često su je držali neinformisanom i ona je uglavnom bila potpuno neupoznata sa situacijom na ratištima van Engleske.
Pitanje braka i nasljednika
thumb|Ovo djelo nepoznatog umjetnika naslikano je samo tri godine prije Elizabetine smrti, ali prikazuje kraljicu mnogo mlađu nego što je tada bila. thumb|desno|Robert Dudley, Elizabetin udvarač i dugogodišnji prijatelj. Njihovo prijateljstvo trajalo je preko trideset godina.
Razlozi zbog kojih je Elizabeta odlučila ostati usidjelica i danas su nepoznati, a nagađanja o njima oduvijek su bila zanimljiva romantičarima. Neki misle da joj je Thomas Seymour, četvrti muž Katherine Parr i čovjek u čijoj je kući živjela kao mlada djevojka, svojim napastvovanjem odvratio od seksualnih odnosa. Drugi smatraju da je Elizabeta znala da je i ona, baš kao i njena sestra, neplodna. Iako je je možda mogla roditi sebi nasljednika, najvjerovatniji razlog zbog kojeg je redom odbijala sve prosce bio je strah da bi njen muž mogao poljuljati njen status vladarice, kao što se desilo Mariji I, i preoteti joj moć.
Nedugo nakon smrti Marije I, njen udovac, španski kralj Filip II, želio je oženiti Elizabetu i tako zadržati titulu engleskog kralja, koja mu je bila zagarantovana samo za vrijeme Marijinog života. Ovaj plan je bio odmah osuđen na propast, ne samo zbog Elizabetine nevoljkosti da se odrekne protestantizma, već i iz istog razloga iz kojeg je valjanost braka između Henrika VIII i Katarine Aragonske bila upitna; crkveni zakoni sprječavali su osobu da sklopi brak sa muževim bratom ili ženinom sestrom, što je bio slučaj sa Filipom i Elizabetom.
Bez obzira na nevoljkost da se uda, Elizabeta je tajno flertovala sa svojim mladim savjetnicima, pogotovo oženjenim Robertom Dudleyem. Dudley je bio njen prijatelj iz djetinjstva, a kada se između njih počela javljati romansa 1559. godine Dudley je već bio oženjen. Dvorom su se širili glasine da tada dvadesetpetogodišnja kraljica spava sa Dudleyem. William Cecil, Elizabetin najuticajniji savjetnik, jasno je izjavio da ne podržava vezu. Veliki skandal izbio je kada je Dudleyeva supruga, Amy Robsart, pronađena mrtva pod sumnjivim okolnostima 1560. godine. Danas se smatra de je umrla od raka dojke, ali u trenutku njene smrti mislilo se da ju je ubio Dudley kako bi oženio kraljicu. Tokom nekoliko mjeseci Elizabeta je ozbiljno razmišljala o udaji za Dudleya, ali je na kraju tu pomisao ostavila po strani. Dudleyu je dala titulu grofa od Leicestera, a njihov odnos se vremenom vratio na nivo snažnog i trajnog prijateljstva. Dudley je umro 1588. godine, a nakon Elizabetine smrti petnaest godina poslije, kod nje je nađena njegova poruka označena kao njegovo posljednje pismo.
Elizabeta jeste ozbiljno razmatrala bračne pounude nekih muškaraca, ali je svoj mogući brak smatrala dužnošću, a ne radošću. Još prije dolaska na tron, za vrijeme sestrine vladavine, savojskom vojvodi je preko rođaka poslala poruku o svojoj zainteresovanosti za njega, ali nije dobila odgovor. Najbliže što se približila udaji bila je ponuda Franje, vojvode od Anžuja, sina francuskog kralja Henrika II i Katarine Medici, ali ovu ponudu je 47-godišnja kraljica odbacila nakon tri mjeseca udvaranja. Na pritiske parlamenta da se uda odgovorala je kako će radije "biti neudata prosjakinja, nego udata kraljica". Kada se Elizabeta 1562. godine razboljela od boginja, parlament je prihvatio činjenicu da će njihova kraljica umrijeti neudata, pa su je molili da bar imenuje nasljednika. Elizabeta je i to odbila uraditi, plašeći se da bi izabrani nasljednik mogao ugroziti njeno pravo na tron. Zbog ovih propusta je u određenim trenucima smatrana i neodgovornom.
Elizabeta je kao usidjelica stvorila svojevrstan kult djevičanstva. U poeziji i likovnoj umjetnosti prikazivana je kao boginja češće nego kao normalna žena. Nosila je perike i tešku šminku. U to doba metafora, Elizabeta je često govorila kako je "udata za svoje kraljevstvo", te u javnim govorima svoje podanike spominjala kao "svoje muževe".
Dok je ona odgađala svoju udaju, parlament i ostatak kraljevstva su nagađali ko će biti njen mogući nasljednik. Postojale su dvije moguće linije nasljeđivanja, i to prema dvije sestre kralja Henrika VIII, mlađoj - Mary, i starijoj - Margareti. Po mlađoj sestri linija je vodila prema Katherine Grey, sestri zbačene i pogubljene kraljice, Jane Grey. Katherine je umrla nedugo nakon što je predložena za nasljednicu. Druga je linija vodila prema Stuartima, potomcima starije Henrikove sestre. Margareta je bila nana škotske kraljice, Mary I, koja je pogubljena Elizabetinom odlukom. Na taj način je sin Mary - James VI, kralj Škota i Elizabetino kumče, ostao posljednji u nasljednoj liniji.
Zadnje godine vladavine i smrt
thumb|left|Elizabeta u poznim godinama
Zadnje godine Elizabetine vladavine obilježene su slavnim umjetnicima Christopherom Marloweom, Williamom Shakespeareom i Benom Jonsonom, osvajanjem i kolonizacijom Sjeverne Amerike i jačanjem engleske pomorske flote, a time i velikim razmahom trgovine. Elizabeta je 1600. osnovala Britansku istočnoindijsku kompaniju, a njena tolerantna i prosvijećena politika dovela je do procvata filozofije i nauke.