cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vid Morpurgo
Gospodarska djelatnost
Vid Morpurgo je sudjelovao u svim akcijama, koje su se odnosile na gospodarski prosperitet Splita, ističući da zastoj u ekonomskom napretku može negativno utjecati na razvoj političkih ideja. Osnivač je prve parne tvornice opeka u Splitu 1875. godine. U zemlji, ali i u inozemstvu bio je poznat po svojoj tvornici rakija i likera i skladišta vina. bila je to, uz zadarsku, najveća destilarija u Dalmaciji (Prva odlikovana dalmatinska parna destilerija). Nakon pohrvaćenja splitske općine izabran je za potpredsjednika splitske Trgovačko-obrtničke komore, a uskoro i njen predsjednik.
Godine 1870. Morpurgo je pomogao osnivanje "Prve pučke dalmatinske banke" s ciljem da se dalmatinski težaci oslobode materijalne ovisnosti o, većinom autonomaškim, veleposjednicima, malim kapitalistima i lihvarima, koji su posuđujući novac seljacima, kupovali njihove izborne glasove. Banka je isprva djelovala u Morpurgovoj knjižari, a on je bio njen prvi potpredsjednik, a kasnije dugogodišnji predsjednik.
Nakon rascjepa u stranci povukao se s političke pozornice i usmjerio k gospodarstvu, na proizvodnju alkoholnih pića. Njegova Prva odlikovana dalmatinska parna destilerija bila je suvremeno opremljena i zapošljavala je za ono vrijeme mnogo ljudi. Proizvodila je proizvode na bazi dropa i vina. Dobitnost posla bila je u tome što je Morpurgo povoljno nabaljao drop od seljaka iz splitske okolice koji su drop nakon gnječenja i tiještenja uglavnom bacali. Proizvodio je rakiju dropicu, borovicu, mastiku, šljivovicu, zatim vinjake Cognac Dalmatia, Medicinal-Cognac, maraschino Selecht, Dalmatia vieux, maraschino Albe i ina alkoholna pića. Proizvodio je i ekstrakte od dalmatinske višnje maraske za ine tvornice likera. Proizvodi su dobili ugledne međunarodne nagrade, izvozili su se diljem Europe, a zbog etikete na lijepo dekoriranim bocama koja je imala grb Splita, širio se ugled Splita. 1905. se je godine s Morpurgom u posao udružio Emil Stock s kojim je poslije pokrenuo prvu tvornicu Stocka. Dopuštenje za izgradnju pogona u Supavlu osporavao je splitski gradonačelnik Vicko Mihaljević zbog ekoloških razloga (tvornički otpad kao zagađivač), a tom su osporavanju prema nekima pridonijeli i politički sukobi. Zbog razočaranosti nedobivanjem koncesije i zbog ograničenosti stare tvornice, Morpurgovi i Stockovi nasljednici osnovali su drugu tvrtku i pogone premjestili u Rovinj, a budući da je posao išao dobro, proširili su proizvodnju osnovavši u Trstu novu tvornicu alkoholnih pića.
Henri Veliki
Eudes-Henri ili Henri Veliki (Henri le Grand); 946 - 15. oktobar 1002) bio je francuski plemić, odnosno grof Autuna, Avallona i Beaunea, te vojvoda Burgundije od 965. do smrti. Bio je sin pariškog grofa Huga Velikog i Hadwig od Saksonije, odnosno mlađi brat kralja Huga Capeta. Prije nego što je postao grof, bio je redovnik. Za vojvodu Burgundije je izabran od strane lokalnog plemstva nakon što je umro njegov stariji brat Otton. Godine 973. se oženio za Gerbergu od Macona, udovicu kralja Adalberta od Italije koja se sklonila na njegovom dvoru; kao posinka je uzeo njenog sina Otta Wilhelma. Nakon njene smrti se oženio za Gersendu, kćer Guillaumea II Sanchea od Gaskonje. Nije imao djece, te ga je naslijedio posinak.
Kvircetin 3,4'-diglukosid
Kvircetin 3,4'-diglukosid je organsko jedinjenje, koje sadrži 27 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 626,517 Da.
Panonija Sekunda
thumb|250px|Panonija Sekunda - mapa thumb|250px|Panonija Sekunda - mapa Panonija Druga ili Panonija Sekunda (latinski: Pannonia Secunda) je bila provincija unutar poznog Rimskog carstva, nastala usitnjavanjem stare provincije Panonije, odnosno Donje Panonije. Panonija Sekunda Formirana je 296. godine tokom vladavine cara Dioklecijana.
Donja Panonija
thumb|300px|Mapa [[Panonija|Panonije s najvažnijim gradovima. Žuto je obeležena Donja Panonija (Pannonia Inferior)]] Donja Panonija (latinski: Pannonia Inferior) bila je pokrajina unutar Rimskog carstva. Formirana je verovatno 103. godine, izdvajanjem iz teritorije Panonije, u okviru priprema cara Trajana za rat protiv Dačana. U sastav Donje Panonije su ulazili delovi teritorije današnje Mađarske, Srbije, Hrvatske i Bosne i Hercegovine.
Panonija Sekunda
Glavni grad provincije je bio Sirmijum, odnosno današnja Sremska Mitrovica. Panonija Sekunda je sadržala delove današnjih država Srbije, Hrvatske, kao i Bosne i Hercegovine.
Gradovi
Pored Sirmijuma, ostali gradovi u Panonija Sekunda su bili Mursa (Mursa) (današnji Osijek), Certisa (Certissa) (današnje Đakovo), Marsonija (Marsonia) (današnji Slavonski Brod), Cibale (Cibalae) (današnji Vinkovci), Basijane (Bassianae) (današnji Petrovci), Cučium (Cuccium) (današnji Ilok) i Salde (Saldae) (današnji Brčko).
Donja Panonija
Važniji gradovi u Donjoj Panoniji bili su: Sirmium (današnja Sremska Mitrovica), Mursa (današnji Osijek), Certissa (današnje Đakovo), Marsonia (današnji Slavonski Brod), Cibalae (današnji Vinkovci), Sopianae (današnji Pečuj), Cuccium (današnji Ilok), Aquincum nešto severnije od današnje Budimpešte), itd.
Veljko Mršić
Veljko Mršić (Split, 13. travnja 1971.), bivši hrvatski košarkaš i reprezentativac, danas trener. Igrao je za jugoslavensku i hrvatsku reprezentaciju.
Karijeru je započeo u Čapljini. Nastavio je u KK Ciboni zaigravši za seniorsku momčad u sezoni 1989./90. Igrao je pet sezona za Cibonu, a potom je potpisao za turski klub Nesas. Iste sezone zaigrao je za litavski Žalgiris.
Colle Aia I, Chieti
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 264 m.
Veljko Mršić
U sezoni 1997./98. nakratko se vratio u Zagreb, da bi slijedeće sezone nastupao za talijanski Varese. Igrao je i tri sezone za Unicaju iz Malage, gdje je bio jedan od ponajboljih igrača u ACB ligi.
U sezoni 2002./03. potpisao je za grčki Olympiacos, ali se već nakon nekoliko mjeseci preselio u Španjolsku gdje je potpisao za Gironu. Iste sezone potpisao je za Milano. Slijedeće sezone promijenio je tri kluba: španjolsku Grenadu, KK Split i turski Ulker.
Po završetku igračke karijeri, trenersku je započeo 2006. kao trener Split CO.
Mur
Mur se može odnositi na
Ahtal
Akhtal (Ghiyath ibn Ghawth al-Taghlibi al-Akhtal) (cca. 640-710) bio je arapski pjesnik koji je uživao reputaciju jednog od najpoznatijih arapskih pjesnika u doba Omajadskog Kalifata. Poticao je iz plemena Taghlib u Mezopotamiji, te je, poput njih, po vjeri bio kršćanin. O njegovom privatnom životu se ne zna mnogo, osim da se jednom oženio i razveo, da je sudjelovao u plemenskim sukobima i u njima koristio svoj dar za satiru; dio života je proveo u Damasku. Bio je upetljan u suparništvo svojih suvremenika Jarir ibn Atiyaha i Farazdaqa, pri čemu je podržavao potonjeg. Njih trojica su se smatrali najvećim pjesnicima svoga doba.
Ivo Andrić
Ivo Andrić (Dolac kraj Travnika, 9. oktobra 1892. – Beograd, 13. marta 1975.) bio je jugoslavenski književnik i dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1961. godine, "za epsku snagu sa kojom je nalazio teme i oslikavao ljudske sudbine izvučene iz historije njegove zemlje".
Život
thumb|left|Andrić je pri upisu na faktultet 1914. napisao da je Hrvat thumb|left|Za potrebe izdavanja lične karte Andrić je 1951. izjavio srpsku narodnost
Ivo Andrić je rođen 9. oktobra 1892. godine u Travniku, mahala Zenjak broj 9, Bosna i Hercegovina u obitelji Antuna Andrića, sudskoga podvornika i Katarine Pejić. Djetinjstvo je proveo u Višegradu gdje je završio osnovnu školu. Andrić 1903. godine upisuje Veliku gimnaziju, najstariju bosansko-hercegovačku srednju školu u Sarajevu, a filozofiju - odsjek za slovenske književnosti i istoriju u Zagrebu, Beču, Krakovu i Gracu. Doktorsku disertaciju "Razvoj duhovnog života u Bosni pod uticajem turske vladavine" (Die Entwicklung des geistigen Lebens in Bosnien unter der Einwirgung der turkischen Herrschaft) Ivo Andrić je odbranio je na Univerzitetu u Gracu 1924. godine. Njegova rodna kuća je danas otvorena kao muzej - Memorijalni muzej-kuća Ive Andrića.
Kao gimnazijalac, Andrić je vatreni pobornik integralnog jugoslavenstva, pripadnik je naprednog nacionalističkog pokreta Mlada Bosna i strastveni je borac za oslobođenje južnoslovenskih naroda Austrougarske monarhije. Umro je 13. marta 1975. godine u Beogradu.
Djela
Andrić je u književnost ušao pjesmama u prozi "U sumrak" i "Blaga i dobra mesečina" objavljenim u Bosanskoj vili 1911. godine. Pred Prvi svjetski rat, u junu 1914. godine, u zborniku Hrvatska mlada lirika objavljeno je šest Andrićevih pjesama u prozi ("Lanjska pjesma", "Strofe u noći", "Tama", "Potonulo", "Jadni nemir" i "Noć crvenih zvijezda"). Prvu knjigu stihova u prozi - "Ex Ponto" -Ivo Andrić je objavio 1918. godine u Zagrebu, a zbirku "Nemiri" štampao je u Beogradu 1920. godine. Njegove lirske pjesme koje za života nisu sabrane u knjigu, objavljene su posthumno, 1976. godine u Beogradu, pod nazivom "Šta sanjam i šta mi se događa".
Andrićevo djelo možemo podijeliti u nekoliko tematsko-žanrovskih cjelina.
U prvoj fazi, koju obilježavaju lirika i pjesme u prozi (Ex Ponto, Nemiri), Andrićev je iskaz o svijetu obojen ličnim egzistencijalno-spiritualnim traganjem, podstaknutom i lektirom (Kierkegaard). Kritika je podijeljena mišljenja o dosezima tih ranih radova: dok srpski kritičar Nikola Milošević u njima gleda vrhunac Andrićevog stvaralaštva, hrvatski književni historičar, Andrićev zemljak iz srednje Bosne Tomislav Ladan drži da se radi o nevažnim plačljivim adolescentskim nemirima koji odražavaju piščevu nezrelost i nemaju dublje ni univerzalnije vrijednosti.
Druga faza, koja traje do Drugog svjetskoga rata, obilježena je Andrićevim okretanjem pripovjedačkoj prozi i, na jezičkom planu, definitivnim prelaskom na srpsku ekavicu (što je u dosta radova stvorilo čudnu mješavinu u kojoj narator piše srpski ekavski, a likovi -često fratri- nekim od jekavskih ili ikavskih dijalekata). Po opcem priznanju, u većini pripovjedaka je Andrić "našao sebe", pa je ta zrela faza među umjetnički najproduktivnijima, s korpusom najcijenjenijih priča.
Pisac nije ulazio u književne eksperimente koji su dominirali u to doba, nego je u klasičnoj tradiciji realizma 19. veka, plastičnim opisima oblikovao svoju vizuru Bosne kao razmeđa istoka i zapada, natopljenu iracionalizmom, konfesionalnim animozitetom i emocionalnim erupcijama, ponajviše na erotskom polju. Ličnosti su pripadnici sve četiri etničko-konfesionalne zajednice (Bošnjaci, Jevreji, Hrvati, Srbi - uglavnom prozvani po konfesionalnim, često pežorativnim imenima (Vlasi, Turci)), uz pojave stranaca ili manjina (Židovi, strani činovnici), a vremensko razdoblje pokriva uglavnom 19. vek, ali i prethodne vekove, kao i 20.
Onslou
Onslou se može odnositi na
Ivo Andrić
Djela
Treća faza je obeležena opsežnijim delima, romanima Na Drini Ćuprija, Travnička hronika, Gospođica i nedovršenim delom Omerpaša Latas, kao i najznačajnijim ostvarenjem toga razdoblja, pripovetkom Prokleta avlija. Uz izuzetak Gospođice, realističkog psihološkog romana smeštenog u srpsku palanačku sredinu, ostala dela su uglavnom locirana u Bosni, u prošlost ili u narativni spoj prošlosti i sadašnjosti.
Ocena Andrića kao romanopisca daleko je od jednoznačne: po nekima je pisac, na zasadama franjevačkih letopisa i spore, sentencama protkane naracije, uspeo da kreira upečatljiv svet "orijenta u Evropi"; po drugima je Andrić autentični autor kraćega daha, poput Čehova, pa je najbolji u novelama i pripovetkama, dok mu odriču vrednost postignuća u većim kompozicijama. Bilo kako bilo, Andrić je u svetu uglavnom poznat po svoja dva romana, Na Drini ćuprija i Travnička hronika (prvi je pisan tokom Drugog svetskog rata u Beogradu).
Piščevo se pripovedanje u navedenim delima odlikuje se: uverljivo dočaranom atmosferom, upečatljivim opisima okoline i ponašanja, no ne i psihološkim poniranjem - većina je Andrićevih likova (osim franjevaca) gonjena biološkim imperativima i determinizmom u ponašanju koji podseća na naturalističku školu 19. stoljeća. Osim tih dela, autor je objavio i niz pripovedaka, putopisne i eseističke proze, te verovatno najbolje delo kasne faze, zbirku aforističkih zapisa Znakovi pored puta (posthumno izdane), nesporno jednu od svojih najvrednijih knjiga.
Andrić o umetnosti
Svoje shvatanje smisla i suštine umetnosti Andrić je izlagao, bilo u posebnim napisima bilo implicitno, u pojedinim pasažima svog umetničkog dela. U tom pogledu posebno se ističe njegov esej Razgovor sa Gojom i pripovetka Aska i vuk.
Umetničko stvaranje je po Andriću složen i naporan čin koji se vrši po diktatu čovekove nagonske potrebe za stvaranjem. U osnovi nagonska, čovekova potreba za lepotom je odabrana od umiranja i zaborava; ona je dijalektička suprotnost zakonima prolaznosti. U igri jagnjeta iz alegorijske pripovetke Aska i vuk simblozovan je umetnički nagon čovekov kao „instiktivan otpor protiv smrti i nestajanja“ koji „u svojim najvišim oblicima i dometima poprima oblik samog života“. Umetnost i volja za otporom, kazuje Andrić na kraju ove pripovetke, pobeđuje sve, pa i samu smrt, a svako pravo umetničko delo je čovekova pobeda nad prolaznošću i trošnošću života. Život je Andrićevom delu divno čudo koje se neprestano troši i osipa, dok umetnička dela imaju trajnu vrednost i ne znaju za smrt i umiranje.
„Samo neuki nerazumni ljudi – kaže Andrić – mogu da smatraju i da je prošlost mrtva i neprolaznim zidom zauvek odvojena od sadašnice. Istina je, naprotiv, da je sve ono što je čovek mislio i osećao i radio neraskidivo utkao u ono što mi danas mislimo, osećamo i radimo. Unositi svetlost naučne istine u događaje prošlosti, znači služiti sadažnjosti“. Svrha umetnosti je u povezivanju prošlosti, sadašnjosti i budućnosti, u povezivanju „suprotnih obala života, u prostoru, u vremenu, u duhu“.
Umetnički postupak Ive Andrića
U načinu izgrađivanja likova i umetničkom postupku pri oblikovanju svojih misli o životu i ljudima Andrić se ne odvaja od najlepših tradicija realističke književnosti škole, iako takav njegov postupak ne znači i ponavljanje tradicionalnih realističkih manira. Njegove slike života nisu samo realistički izraz određene životne i istorijske stvarnosti, jer on u njih utkiva i znatno šira uopštavanja i opštija, gotovo trajna životna značenja. Legendarni bosanski junak Alija Đerzelez nije samo tip osmanlijskog pustolova i avanturiste, već i večiti čovek pred večitim problemom žene. Tamnica iz pripovetke Prokleta avlija ima znatno šire značenje: ona je izvan vremena i mesta kojima ih je pisac lokalizovao. Iako se u Andrićevom književnom delu najčešće javlja Bosna, gotovo svi njeni likovi se izdižu izvan životnog kruga u kome ih pisac nalazi. Andrić, prirodno, nikada ne izneverava tipičnost sredine i vremena, ali on pri tom tako komleksne ličnosti ume da dogradi i u njima podvuče ono što je opštije i životno šire od osobenosti određenih konkretnom sredinom i vremenom.
Ono po čemu se Andrić naročito ističe u našoj savremenoj književnosti, to su vanredne analize i psihološka sagledavanja onih čovekovih stanja koja su u nas, do njega, bila izvan značajnih literarnih interesovanja. Njega najviše zanima onaj tamni i nejasni impuls u čoveku koji je izvan domašaja njegove svesti i volje. Polazeći od nekih savremenih postavki psihološke nauke, Andrić je prikazao kako ti tajanstveni unutrašnji impulsi fatalno truju i opterećuju čoveka. Osim toga, on je sa posebnom sugestivnošću slikao dejstvo seksualnh nagona i čulnih percepcija na duševni život čoveka. Zbog svega toga Andrić se prvenstveno pokazuje kao moderni psihoanalitičar u našoj savremenoj književnosti. U sudbini svake ličnosti ovog našeg pripovedača je i neka opštija ideja, izvesna misao o životu, čoveku i njegovoj sreći. Zato se za njegovu prozu s pravom kaže da nosi u sebi obeležja takozvanog filozofskog realizma.
Andrićeva proza sačuvala je apsolutnu, kristalnu jasnost izraza. On ne traži stilski efekat u neobičnoj metafori ili u naglašenom izrazu, već se izražava mirnim i prirodnim kazivanjem. Skladna i jednostavna rečenica, uverljivost i sugestivna estetska i misaona funkcionalnost pripovedačkih slika čine da Andrićevo delo predstavlja najsuptilniju umetničku vrednost južnoslavenske književnosti.
Neš
Neš se može odnositi na
P-tip kalcijumski kanal
P-tip kalcijumski kanal je tip naponom-kontrolisanih kalcijumskih kanala. Poput drugih kanala ove klase, α1 podjedinica određuje većinu osobina kanala.
P-tip („P“ za cerebelarne Purkinje ćelije) kalcijumski kanali imaju sličnu ulogu sa N-tip kalcijumskim kanalima u oslobađanju neurotransmitera na presinaptičkom terminalu, i u neuronskoj integraciji mnogih neuronskih tipova. P kanale su otkrili u cerebelarnim Purkinje ćelijama Linas i Sugimori.
Oni su takođe nađeni u Purkinje vlaknima u provodno električnom sistemu srca. Njihova svojstva su u manjoj meri izučena.
Subotička biskupija
thumb|250px|Katoličke biskupije u Srbiji thumb|250px|Dekanati biskupuje Subotička biskupija je rimokatolička biskupija u Vojvodini, Srbiji. Središte je u gradu Subotici. Stolna crkva je crkva Svete Terezije Avilske. Prema popisu stanovništva iz 2002. godine, Subotička biskupija ima oko 305 000 vernika, 116 župa, 80 sveštenika i 5 đakona. Trenutni biskup je Ivan Penzeš.
Svetac zaštitnik biskupije je Sveti Pavle.
Istorija
Istorija Subotičke biskupije je uskopovezana sa razvojem katoličanstva na teritoriji današnje Vojvodine. Subotička biskupija svoje korene ima u Bačkoj nabiskupiji koju je osnovao kralj Ladislav oko 1090. godine. Središte biskupije je bilo u gradu Baču. 1135. godine ujedinjene su Bačka nadbiskupija i Karločka nadbiskupija (dobila ime po gradu Kaloči). Tako je nastala Kaločko-bačka nadbiskupija. Nadbiskupi stoluju naizmenično u Baču i Kaloči. Oba grada su imala svoju katedralu. Za vreme osmanskog carstva, deo nadbiskupije koji se nalazio van osmanlijskih granica je beležio razvoj, sve do Mohačke bitke, 1526. godine. S dolaskom osmanlija, dolazi do uništavanja samostana i svih katoličkih spomenika. Nakon potpunog oslobođenja teritorije nadbiskupije od TUraka, obnovu beleži samo kaločki deo. Bački deo se slabije oporavlja i biva sve više naseljen pravoslavnim srpskim stanovništvom i katoličkim hrvatskim stanovništvom. Do njihovog dolaska, bilo je malo vernika među lokalnim stanovništvom. Do tada većinu vernika su činili Mađari. Kasnije, područije bačkog dela Kaločko-bačke nadbiskupije naseljavaju i Nemci i Slovaci. 1918. godine dve trećine nekadašnje Kaločko-bačke nadbiskupije pripalo je kranjevini Srba, Hrvata i Slovenaca. Budući da je nadbiskupija bila podeljena državnim granicama, sedište se iz Kaloče 1923. godine seli u Suboticu. Tada se formira crkvena jedinica pod imenom Bačka apostolska administratura, koja je bila pod direktnom upravom Svete stolice. Na čelu administrature je bio župnik crkve Svete Terezije Avilske Lajčo Budanović. On je od 1923. godine do 1. maja 1927. godine bio apostolski administrator. Nakon toga je ređen za biskupa. Od tada do drugog svetskog rata, podignuto je mnogo novih crkava i podignuto je semenište Paulinum. Za vreme drugog svetskog rata, Bačka apostolska administratura ponovo se vraća pod Kaločku nadbiskupiju. Istovremeno, Bačka apostolska administratura je izgubila trećinu vernika. Mnoge crkve su ostale bez vernika i sveštenika. Biskup Budanović veći deo rata provodi u zatvoru. 1956. godine Matija Zvekanović biva imenovan za pomoćnog biskupa. 16. februara 1958. biskup Lajčo Budanović umire i pomoćni biskup Zvekanović postaje biskup. Za vreme biskupa Zvekanovića, bitni događaji su bili rekonstrukcija semeništa Paulinum, izgradnja svećeničkog doma Jozefinum i uređenje ostrva svetog Jurja za odmor sveštenika. 25. januara 1968. godine papa Pavle VI. na teritoriji Bačka apostolske administrature ustanovljava Subotičku biskupiju, a Matija Zvekanović postaje prvi subotički biskup. On je bio biskup sve do 16. maja 1989. godine. Tada, papa Ivan Pavao II. za novog biskupa postavlja Ivana Penzeša. Matija Zvekanović umire 24. aprila 1991. godine.
Podela biskupije
Danas se subotička biskupija deli na 4 arhiprezbiterata:
Zastupljenost jezika u održavanju liturgija
Jezici na kojima se održavaju liturgije zavise od lokalnog stanovništva. U nekim crkvama postoji više nacionalnih zajednica koji govore različitim jezicima. U takvim crkvama nedeljom se održava po jedna liturgija na svakom jeziku lokalnog stanovništva. Velikim praznicima ima jedna liturgija na kojoj je po jedan deo obreda na jednom od lokalnih jezika.
I wish
"I wish" je pjesma Ai Maede (potpisane kao AiM) koja se koristila tokom prve odjavne špice animea Digimon Adventure. Skraćena verzija pjesme (TV Size) premijerno je emitirana 7. ožujka 1999., dok je singl izdan 23. travnja 1999., uz kasnije reizdanje 1. listopada 2004. godine. Oba izdanja singla sadržavala su i pjesmu "Itsudemo Aeru Kara" (koju također izvodi AiM), kao i karaoke verzije obje pjesme. Tekst pjesme napisao je Yoshiko Miura, dok glazbu i aranžman potpisuju Yoshihisa Shirakawa i Katsumi Horii.
Pjesma je bila središnji problem epizode "Princezin karaoke", kada je Mimi (kojoj glas posuđuje Ai Maeda) dovedena na dvor ShogunGekomona. Naime, ShogunGekomon je prije mnogo godina izgubio natjecanje u pjevanju te je upao u vječni san iz kojeg ga je moglo probuditi samo predivno pjevanje. Kada su se Mimi i Palmon našli na dvoru, Gekomoni i Otamamoni su ju zamolili da pjeva, na što je ShogunGekomon reagirao. Ipak, Mimi je prekinula pjevanje i ubrzo počela iskorištavati Gekomone i Otamamone, koji su ju tretirali kao princezu. Kada su se pojavili Tai i Joey, uspjeli su nagoviriti Mimi da otpjeva svoju pjesmu kako bi otišli i našli ostalu djecu.
"Mimi's Song"
"Mimi's Song" je njemačka verzija pjesme "I wish" izdana u sklopu Digimon soundtracka koji je popratio njemačku sinkronizaciju animea. Koristeći izvornu glazbu, njemačku verziju izvodila je Pat Moreno (ona nije, doduše, posudila glas Mimi u sinkronizaciji), a sve na prijevod Andyja Knotea. "Mimi's Song" koristi kraću verziju originalne pjesme koja traje 1:36 minuta, odnosno TV Size verziju pjesme. Kao i u izvornom animeu, pjesma je korištena tokom prve verzije odjavne špice i kao centralni problem epizode "Princezin karaoke".
Jaú
Nacionalni park Jaú je nacionalni park u brazilskoj saveznoj državi Amazonas. On je najveći šumski rezervat u Južnoj Americi koji prekriva površinu veću od 23.000 km². Također, zajedno sa zaštićenim područjima, rezervatima održivog razvoja Mamairauá i Amanã, te ekološkom postajom Anavilhanas, čini golem kompleks zaštićenih područja središnjeg Amazona (površine 53.230 km²) koji je upisan na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Amerikama 2000. godine.
Ulaz u park je strogo zabranjen, a jedino dopuštenje daje brazilska vlada.
Tu je pronađeno i 17 arheoloških lokaliteta, svi na ušću rijeke Negro, s mnogobrojnim isklesanim kamenjem na obalama rijeke. Oni su dokaz kako je ovo područje nekada bilo prolazom ljudi između porječja Solimoesa i Negra, s odlikama naroda koji obitavaju u ovim odvojenim područjima. mini|lijevo| Prolaz rijekom u parku
Bioraznolikost
Ovo područje ima najveću bioraznolikost na svijetu, a sastoji se od nekoliko ekosustava: anualno poplavljeni (varzea) ekosustav, igapó šuma, jezera i kanali koji tvore vječno promjenjiv vodeni mozaik u kojemu obitava najveći broj električnih riba na svijetu, te mnoge kritično ugrožene vrste kao što su amazonski lamantin (Trichechus inunguis), divovska riba arapaima, crni kajman (Melanosuchus niger), jaguar, harpija, južnoamaerička riječna kornjača (Podocnemis unifilis), divovska vidra i dvije vrste amazonskog riječnog dupina.
Sveukupno unutar zaštićenih područja središnjeg Amazona obitava zapanjujuć broj kralješnjaka, od čega 120 vrsta sisavaca, 411 vrsta ptica, 15 reptila i 320 vrsta riba. Njegova važnost za očuvanje amazonske faune je velika jer u njemu obitava 60% riba porječja Rio Negra i 60% ptica središnjeg Amazona.
Couville
Kuvil je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Donja Normandija, u departmanu Manš koja pripada prefekturi Šerbur-Oktevil.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 820 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 95 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 8,6 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 100 metara.
Dijeceza Panonija
Panonska dijeceza je obuhvatala rimske provincije Panonija Prima, Panonija Valerija, Panonija Savija, Panonija Sekunda, Dalmacija, Norik Mediteraneum i Norik Ripensis. Sedište dijaceze je bio grad Sirmijum (današnja Sremska Mitrovica u Srbiji).
Panonija (vizantijska provincija)
thumb|250px|Vizantijska Panonija, 6. vek. Panonija je bila pokrajina unutar Vizantijskog carstva koja je postojala u 6. veku u današnjem Sremu u Srbiji.
Glavni grad je bio Sirmijum, odnosno današnja Sremska Mitrovica.
OR10H4
Olfaktorni receptor 10H4 je protein koji je kod ljudi kodiran OR10H4 genom.
Olfaktorni receptori formiraju interakcije sa molekulima mirisa u nosu, čime se inicira neuronski respons koji izaziva percepciju mirisa. Oni su odgovorni za prepoznavanje i G proteinima posredovanu transdukciju mirisnih signala. Proteini olfaktornih receptora su članovi velike familije G protein spregnutih receptora (GPCR). Poput mnogih receptora za neurotransmitere i hormone, olfaktorni receptori imaju strukturu 7-transmembranskog domena. Oni su kodirani genima sa jednim eksonom. Geni olfaktornih receptora su najveća familija genoma. Nomenklatura gena i proteina olfaktornih receptora je nezavisna od drugih organizama.
Simon bar Kohba
Šimon bar Kohba (שמעון בר כוכבא, translitetirano kao Bar Kokhba ili Bar Kochba, ? - 135?) je naziv za jevrejskog vođu koji je godine 132. pokrenuo veliki ustanak protiv Rimskog Carstva koji je po njemu dobio ime. Bar Kohba je nakratko uspio istjerati Rimljane iz Judeje odnosno uspostaviti nezavisnu jevrejsku državu Izrael kojom je vladao uzevši titulu Nasi ("Vladar"). Njegovu državu su godine 135. uništili Rimljani i ponovno uspostavili vlast nad Judejom. Bar Kohba je umro za vrijeme opsade grada Betar, posljednjeg ustaničkog uporišta, krajem 135.
Nedavno otkriveni dokumenti sugeriraju da mu je pravo ime bilo Simon ben Kosiba, (שמעון בן כוסבא) a da mu je prezime Bar Kohba, (aramejski za "Sin zvijezde", što je referenca na Proročanstvo zvijezde u Knjizi brojeva 24:17) dao tadašnji jevrejski vođa rabin Akiva.
Nakon što je ustanak propao, u rabinski pisci su bar Kohbu koristili ime "Simon bar Kozeba" (בר כוזיבא, "Sin laži" ili "Sin prevare").
Q-tip kalcijumski kanal
Q-tip kalcijumski kanal je tip naponom-kontrolisanih kalcijumskih kanala. Kao i kod drugih proteina ove klase, α1 podjedinica određuje većinu osobina ovog kanala.
Oni nisu dovoljno istraženi. Kao i R-tip kalcijumski kanali, postoje indikacije da su oni prisutni cerebelarnim granularnim ćelijama. Oni imaju visok prag aktivacije i relativno sporu kinetiku.
Colle Tenne, Latina
Colle Tenne je naselje u Italiji u provinciji Latina, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 273 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 247 m.
Nashotah, Wisconsin
je grad u američkoj saveznoj državi Viskonsin.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.395, što je 129 (10,2 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Pender
Pender se može odnositi na
Raderford
Raderford se može odnositi na
Stoks
Stoks se može odnositi na
Arčer
Arčer se može odnositi na
Jevrejsko-rimski ratovi
Jevrejsko-rimski ratovi je za naziv za nekoliko oružanih sukoba, odnosno ustanaka koje je jevrejsko stanovništvo Judeje diglo u pokušaju da svrgne rimsku vlast. Među njima je najpoznatiji prvi, poznat kao Veliki jevrejski ustanak (66 - 70), a potom i Bar Kohbin ustanak (132 - 135). Oni se smatraju jevrejsko-rimskim ratovima u najužem smislu, a ponekad se u tu grupu pridodaje tzv. Kitosov rat (115 - 117) koji su pokrenuli Jevreji u dijaspori i koji se tek u završnoj fazi vodio u samoj Judeji.
U širem smislu se pod jevrejsko-rimskim ratovima podrazumijevaju i kasniji ustanci - protiv rimskog cara Gala (351) i protiv bizantskog cara Heraklija (613). Dio historičara ih zbog specifičnih okolnosti - prvi je bio ograničen na područje Galileje, a drugi dio šireg bizantsko-perzijskog sukoba - ne smatra dijelom iste cjeline kao prethodna tri rata.
Bejli
Bejli se može odnositi na
South Floral Park, New York
Saut Floral Park je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.764, što je 186 (11,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Napoleon II Bonaparte
'''Napoleon II. Bonaparte''' (Pariz, 20. ožujka 1811. - Beč, 22. srpnja 1832. ) je bio car Francuske 1815. godine.
Njegov otac francuski samoproglašeni car Napoleon I. se nakon dugotrajnog prvog braka bez djece odlučio stupiti u drugi brak s Marijom Lujzom kćerkom austrijskog cara Franje II.. Brak je bio sklopljen u tipično hladnom političkom stilu 11. ožujka 1811. godine, a malo više od godine dana potom rođen je Napoleon II.
Odmah po njegovom rođenju Napoleon I. ga proglašava svojim prestolonasljednikom i dodjeljuje mu titulu kralja Rima. Kada je Napoleon II. imao samo tri godine njegov otac je izgubio vlast i u pokušaju da osigura krunu potomstvu on abdicira u njegovu korist. Tu abdikaciju nitko nije prihvatio, pa je upitna njena valjanost.
Kada je 1815. godine Napoleon I. postao ponovno nakratko vladar Francuske i nakon samo sto dana bio ponovno poražen, cijeli postupak oko abdikacije se ponovio. Ponovno on abdicira u korist prestolonasljednika, ali ovaj put ju je prihvatio francuski parlament koji 22. lipnja 1815. godine proglašava Napoleona II. carem Francuske. Ta kratkotrajna vladavina djeteta od 5 godina koji se tada nije niti nalazio u Francuskoj se prekida ulaskom trupa Velike Britanije i Prusije u Pariz koje svrgavaju Napoleona II. s vlasti 7. srpnja. 1815. godine.
Ostatak svog života, Napoleon II provodi u Austriji. Tamo je živio pod imenom Franz (po svom djedu s majčine strane) te mu je dodijeljena titula vojvode od Reichstadta. Nakon smrti svoga očuha te otkrića kako je njegova majka s njima imala dvoje vanbračne djece prije nego su se vjenčali, Franz von Reichstadr je svom prijatelju rekao: "Da je Josephine bila moja majka, moj otac ne bi bio pokopan na Svetoj Heleni, a ja ne bi trebao biti u Beču. Moja majka je draga, ali slaba; ona nije žena kakvu je zaslužio moj otac."
Preminuo je u Schönbrunnu 22. srpnja 1832. godine od posljedica tuberkuloze. Kako Napoleon II nije imao nasljednika, sljedeći pretendent iz dinastije Bonaparte bio je Napoleonov nećak, Louis-Napoléon Bonaparte, koji će se ubrzo uspješno proglasiti carem pod imenom Napoleon III. Pokopan je u Beču, no njegovi su posmrtni ostaci 1940. godine preneseni u Pariz, što je bio osobni dar Adolfa Hitlera Francuskoj. Danas se nalaze u kompleksu Les Invalides, zajedno s ostacima njegova oca. Njegovo srce i probavni trakt ostali su u Beču, što je tradicionalno za sve članove obitelji Habsburg, u urni.
Ekkehard I od Meissena
Ekkehard (cca. 960 - 30. april 1002) bio je njemački plemić, odnosno markgrof Meissena i osnivač loze Ekkehardinera koja je dominirala Meissenom do 1046.
Poticao je iz porodice tirinških plemića, a otac mu je bio markgrof Gunther od Merseburga. Nakon što su saksonski plemići doživjeli niz poraza u borbi sa slavenskim plemenom Ljutića na istoku Njemačke, kralj Oton III ga je 985. imenovao za markgrofa. Kasnije je izabran za vojvodu Tiringije. Kao vjerni Otonov podanik se borio protiv njegovog suparnika, bavarskog vojvode Heinricha II te Heinrichovog saveznika, češkog kneza Boleslava II.
Kada je u januaru 1002. Oton III umro bez nasljednika, Ekkehard je pokušao preuzeti krunu, nastojeći iskoristiti slabost pokojnikovog rođaka, mladog bavarskog vojvode Heinricha. U tu je svrhu organizirao skupštinu njemačkih plemića u Kaiserpfalzu (carskoj palači) u Werli; na njoj je Heinrich, međutim, preko svojih rođaka - opatica Adelheid I od Quedlinburga i Sophie od Gandersheima - uspio osigurati svoj izbor. Nedugo potom Ekkehard je ubijen u selu Pöhlde u današnjoj Donjoj Saksoniji.
Njegova smrt je izazvala spor između poljskog kralja Boleslava I Hrabrog, koji je temeljem braka za njegovu kćer Odu nastojao izboriti meissensku markgrofoviju, te Ekkehardovog mlađeg brata Gunzelina; car Heinrich je spor kasnije riješio podjelom teritorija između njih dvojice.
Imao je nekoliko djece, a dva sina - Herman i Ekkehard II su ga kasnije naslijedila na mjestu markgrofa.
Križevačka biskupija
mini|Grkokatolička Saborna crkva Svete trojice u Križevcima
Križevačka biskupija je biskupija za grkokatolike u Hrvatskoj, Sloveniji i Bosni i Hercegovini, sa sedištem u Križevcima. U liturgiji se služi tzv. vizantijski istočni obred na crkevnoslovenskom jeziku.
Istorija
Papa Pije VI je bulom -{Charitas illa}- od 17. juna 1777. godine ustanovio samostalnu grkokatoličku eparhiju u Križevcima, kao naslednikom Marčanske eparhije.
Novi episkop na početku bio je jedan sufragan, tj. biskup podređen jednom nadbiskupu, a 1852. biskupija je postala deo Zagrebačke nadbiskupije.
Od 1966, sedište eparhije nalazi se u Zagrebu, gde je i grkokatolički seminar, koji je izgrađen 1681. godine.
Grkokatolike u Hrvatskoj danas čine oko 7.830 Rusina, 6.294 Hrvata i 2.295 Ukrajinaca. U Sloveniji broje se oko 1.298 vernika križevačke eparhije, u Bosni i Hercegovini oko 4.776 vernika.
Rafael od Makurije
Rafael (staronubijski: Ⲣⲁⲫⲁⲏⲗ, Raphael; cca. 1002) bio je vladar nubijskog kršćanskog kraljevstva Makurija. Spominje se u tekstovima suvremenika kao što je Abu Salih Armenac; on bilježi kako je oko 1002. sagradio palaču s nekoliko kupola od crkvenih opeka u svojoj prijestolnici Stara Dongola. Njene ostatke suvremeni arheolozi još uvijek nisu identificirali.
Kvircetin 3-O-sulfat
Kvircetin 3-O-sulfat je organsko jedinjenje, koje sadrži 15 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 382,299 Da.
Luo Binwang
thumb|Slika koja prikazuje Luo Binwanga thumb|Luo Binwangov grob u [[Nantongu]]
Luo Binwang (, cca. 640– 29. decembar 684 ), kurtoazno ime Guanguang (觀光/观光), bio je kineski pjesnik iz doba dinastije Tang. Zajedno sa Wang Boom, Yang Jiongom (楊炯/杨炯) i Lu Zhaolinom (盧照鄰/卢照邻) se uvrštava u Četiri velikana ranog Tanga, odnosno među najistaknutije pisce svog vremena.
Bio je nadaren pjesnik i radio u državnoj službi, sve dok nije došao u nemilost carice Wu Zetian. Kada je 684. Li Jingye digao ustanak protiv Wu Zetian, Luo Binwang se pridružio ustanicima i napisao proglas u kome je caricu optužio za incest. Nakon gušenja ustanka je pogubljen, ali je Wu Zetian, impresionirana njegovim književnim talentom, naredila da se njegovi tekstovi sačuvaju.
Akiva ben Jozef
Rabin Akiva ben Jozef (cca. 50– cca. 135, hebrejski: רבי עקיבא בן יוסף "Rabbi ʿAqibha ben Yoseph") ili jednostavno Rabin Akiva bio je jevrejski učenjak i tanna (vjerski vođa) iz 3. tanajske generacije. Bio je jedan od glavnih autoriteta za tumačenje jevrejske tradicije, odnosno glavni izvor za Mišnu i Midrash Halakhu. U Talmudu se za njega koristi izraz "Rosh la-Chachamim" (Poglavar svih mudraca), i tradicionalno se smatra jednim od osnivača tzv. rabinskog judaizma.
Bandera
Bandera se može odnositi na
Akiva ben Jozef
Njegov vjerski autoritet je ostao očuvan usprkos toga što je godine 132. jevrejskog ustaničkog vođu Simona ben Kosibu proglasio Mesijom. Za vrijeme Bar Kohbinog ustanka su Akivu uhapsili Rimljani te ga odveli u Cezareju gdje je mučen na smrt.
Caesar Trunzo
'Caesar Trunzo' (Brooklyn, 11. svibnja 1926. - 28. svibnja 2013.) bio je američki republikanski političar koji je služio u Senatu Države New York od 1973. do 2008.. R1926., u Bruklinu.Diplomirao je u srednjoj Školi Fort Hamilton, Brooklyn. Služio je u američkoj vojsci od 1944 do 1946. Prije početka političke karijere je radio kao knjigovođa u nekoliko kompanija, odnosno u upravi grada Islipa, gdje je 1959. postao član Ureda za planiranje. Od 1965. je bio član Gradskog vijeća.
Prvi put je u državni Senat izabran 1973. godine. Tamo je ostao sve do izbora 2008. kada ga je uvjerljivo porazio demokratski kandidat Brian X. Foley.
Preminuo je sa 87 godina 28. svibnja 2013..
Bastrop
Bastrop se može odnositi na
Prefektura Ilirik
thumb|right|300px|Mapa Pretorijanske prefekture Ilirikum, [[318-379]] Pretorijanska prefektura Ilirik ili Ilirikum, ili samo prefektura Ilirik ili Ilirikum, je bila jednog od četiri velikih prefektura unutar poznog Rimskog Carstva. Administrativni centar prefekture je bio grad Sirmijum (današnja Sremska Mitrovica u Srbiji).
Istorija
Formirana je 318. godine i u početku se delila u dve dijaceze: Panonsku dijecezu i Mezijska dijeceza. Kasnije, Mezijska dijeceza je podeljena u Dakijsku dijecezu i Makedonsku dijecezu.
Prefektura je obuhvatala provincije Panoniju, Norik, Krit, kao i sve provincije na Balkanu osim Trakije. 379. godine Prefektura Ilirik je podeljena u Zapadni Ilirik i Istočni Ilirik. Zapadni Ilirik je pretvoren u dijecezu pod jurisdikcijom upravnika italijanske prefekture, dok je Istočni Ilirikum postao deo Vizantijskog carstva 395. godine.
Mannheim
mini|d|250px|Položaj grada u Baden-Virtembergu Manhajm je univerzitetski grad sa skoro 320.000 stanovnika. Posle Štutgarta, to je drugi po veličini grad u nemačkoj saveznoj državi Baden-Virtemberg. Poseduje regionalnu šifru (AGS) 8222000, NUTS (DE126) i LOCODE (DE MHG) kod.
Geografski i demografski podaci
Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 97 metara. Površina opštine iznosi 145,0 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 311.969 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 2.152 stanovnika/km².
Manhajm je kulturni i privredni centar evropske regije „Trougao Rajna-Nekar“ koja broji 2,35 miliona stanovnika. Od susednog Ludvigshafena (160.000 stanovnika, država Rajna-Palatinat), Manhajm je razdvojen rekom Rajnom, dok kroz grad protiče reka Nekar. Najbliži veliki gradovi su Frankfurt na Majni (oko 80 kilometara severnije) i Štutgart (oko 120 kilometara jugoistočno).
Istorija
Grad se prvi put pominje 766, dok je 24. januara 1607. dobio gradske privilegije. Od samog početka, grad je planiran u obliku kvadrata. Godine 1720, Manhajm je zamenio Hajdelberg kao prestonica Palatinata.
Manhajm je poznat po značajnim pronalascima: ovde je 1817. napravljena prva dresina, 1886. prvi automobil Karla Benca, a 1921. se na ulicama pojavio prvi traktor. Prvi avion na mlazni pogon je konstruisan u Manhajmu 1929.
Manhajm - grad kvadrata
Manhajm je poznat i kao „grad kvadrata“. Do godine 1684. Manhajm je u svom centru imao imena ulica kao i svaki drugi grad. Tada je centar grada u obliku potkovice koji leži između reka Rajne i Nekara podeljen u kvadrate. Današnje označavanje kvadrata je uvedeno 1811. godine. U centru grada, samo dve ulice su zadržale svoja imena a ostale, tačnije kvartovi, su označeni slično šahovskoj tabli slovom i brojem. Brojevi zgrada počinju na onoj ivici kvarta koja je najbliža manhajmskom dvorcu i idu ukrug.
Bi (razvrstavanje)
Bi se može odnositi na
Stara Dongola
Stara Dongola (staronubijski: Tungul; Dunqulah al-ʿAjūz) je napušteni grad u Sudanu smješten na istočnoj obali Nila nasuprot Wadi Al-Malika. Bio je važno središte srednjovjekovne Nubije, te polazište karavana na zapad prema Darfuru i Kordofanu. Od 4. do 14. vijeka je Stara Dongola bila prijestolnica kršćanske države Makurije. S vremenom se grad premjestio 80 km nizvodno i na zapadnu obvalu Nila, postavši današnja Dongola.
Radovan Jovanović
Rade Jovanović može da bude
Spring City, Tennessee
Spring Siti je grad u američkoj saveznoj državi Tenesi.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.981, što je 44 (-2,2 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Henri V od Francuske
thumb|Henrik V. Henrik V. (Pariz, 29. rujna 1820. - dvorac Frohsdorf, Austrija, 24. kolovoza 1883, ), kralj Francuske i Navarre od 2.-9. kolovoza 1830.
Puno ime - Henri-Charles-Ferdinand-Marie-Dieudonné de Bourbon-Artois, duc de Bordeaux, comte de Chambord
Tijekom srpanjske revolucije 1830. godine najprije kraljevi Karlo X., potom dvadeset minuta kasnije i Luj XIX. su potpisali svoje abdikacije. Kako Luj XIX. nije imao svoje djece on je abdicirao u korist Henrika V. svoga nećaka.
Na vijest o pravno valjanoj abdikaciji u njegovu korist on je automatski bio proglašen kraljem Francuske i Navarre čemu su se žestoki usprotivili revolucionari. Tijekom sedam dana manipulacija unutar parlamenta pod kontrolom pobunjenika donesena je retroaktivna, u prijevodu legalno nevažeća odluka da je abdikacija Luja XIX. važeća, ali da je njegovo prenošenje krune na svog najbližeg krvnog nasljednika nevažeće. Ta pravna šuć-muć odluka je zapečaćena proglašenjem Luja Filipa novim kraljem.
Poslije pada drugog francuskog carstva 1871. godine Henriku V. je bila ponuđena kruna za čije primanje on u tipično glupom stilu posljednjih Bourbona postavlja ultimatum državi da ona promjeni zastavu ili on neće biti kralj. Pošto mu je taj ultimatum odbijen, Henrik V. je odbio primit krunu!!!
Kada je kruna potvrđena ili ponuđena trojici monarha iz jedne dinastije u roku kraćem od 50 godina i oni to odbiju onda realno niti ta dinastija više nema prava na krunu zbog čega će Henrik biti kasnije ismijavan od republikanaca kao što je predsednik Georges Clemenceau koji ga je nazvao francuskim Georgom Washingtonom, ocem francuske republike.
Fracchie-Fondovalle, Verbano-Cusio-Ossola
Fracchie-Fondovalle je naselje u Italiji u provinciji Verbano-Cusio-Ossola, u regiji Piemonte.
Lipidi
Lipidi (masti) su jedinjenja lepe supstance vodi, a rastvorna u organskim rastvaračima. Biološki su veoma značajna jedinjenja. Oni su osnovna komponenta bioloških membrana i utiču na njihovu propustljivost, učestvuju u predaju nervih impulsa, stvaraju kontakte među ćelijama, čine energetske rezerve, štite organizam od mehaničkih povreda i formiraju termoizolacionu sloj.
Zbog specifične hemijske strukture, lipidi se sastoje od nepolarnog i polarnog dela.
Klasifikacija, hemijska struktura i neke osobine lipida
Prosti lipidi su supstance čiji se molekuli sastoje samo od ostataka masnih kiselina i alkohola (najčešće glicerola). Ovde spadaju masti i ulja (trigliceridi) i voskovi. Složeni lipidi uključuju derivate fosforne kiseline (fosfolipidi) i lipide koji sadrže ostatke ugljenih hidrata (glikolipidi). Ovde spadaju i steroidi.
Ako se životinjska ili biljna tkiva tretiraju organskim rastvaračima, deo će se rastvoriti. Komponente rastvora se nazivaju lipidi. Lipidna frakcija sadrži supstance različitih tipova.
Masne kiseline spadaju u alifatične karboksilnee kiseline. Iz lipida je izolovano više od 70 raznih masnih kiselina. Dele se na zasićene i nezasićene. Prirodne masne kiseline sadrže paran broj C atoma, a niz nije razgranat, već je normalan. Ispod su nabrojane neke od najvažnijih masnih kiselina (masne se zovu zato što se nalaze u mastima):
Najvažnije prirodne masne kiseline sadrže 16 ili 18 C atoma. Nezasićene masne kiseline obično sadrže dvostruke veze između C9 i C10. Ostale dvostruke veze nisu konjugovane i nalaze se prema CH3- kraju niza. Imaju cis- konfiguraciju, a veoma retko trans. Masne kiseline sa većim brojem C atoma su praktično nerastvorne u vodi. Njihove Na i K- soli se zovu sapuni. One obrazuju micele u vodi kod kojih he negativan COO- kraj okrenut ka vodi, a nepolaran C- niz je okrenut ka unutrašnjosti micele. U celini micele su naelektrisane negativno i u rastvoru ostaju suspendovane jer se međusobno odbijaju.
Neutralne masti (gliceridi) (acilgliceridi) su estri glicerola (glicerina) i masnih kiselina. U odnosu na broj estarskih veza u molekulu razlikuju se monogliceridi, digliceridi i trigliceridi (odnosno, monoacilglicerini, diacilglicerini i triacilglicerini).
Masti se u organizmima nalaze kao protoplazmatične masti (u određenoj količini) i kao rezervne masti (u neodređenoj količini). Osnovnu masu masti čine trigliceridi. Ako su sva tri kiselinska ostatka ista, prosti trigliceridi (na primer, tripalmatin), a ako su ostaci od od različitih kiselina, mešoviti trigliceridi. Kod davanja naziva, cifre ukazuju na kome se C atomu nalazi odgovarajući kiselinski ostatak (na primer. 1-oleo-2-pal-mitostearin).
Ukoliko su kiselinski ostaci duži, utoliko raste i tačka topljenja. Ako su kiseline nezasićene, tačka topljenja sa brojem dvostrukih veza opada. Životinjske masti sadrže znatnu količinu zasićenih masnih kiselina (naročito stearinsku i palmitinsku) pa su na sobnoj temperaturi čvrste. Ako se u molekulu nalazi dosta nezasićenih kiselina to su onda ulja, koja su na sobnoj temperaturi tečna (maslinovo ulje, sojino, suncokretovo, ulje uljane repice). Mast kod ljudi ima tačku topljenja 15 C i sadrži 70% oleinske kiseline.
Gliceridi raguju kao estri, a posebno je važna reakcija hidrolize, pri čemu se izdvaja glicerin i masne kiseline. Hidroliza se može vršiti enzimski ili dejstvom kiselina ili baza. Bazna hidroliza sa natrijum hidroksidom (NaOH) ili sa kalijum hidroksidom (KOH) se koristi za proizvodnju sapuna (reakcija saponifikacije, sapo-sapun).
Voskovi su estri viših masnih kiselina i viših alkohola sa 20 do 70 C atoma u molekulu. Oni se nalaze u sastavu masti koja pokriva kožu, vunu, perje. Kod biljaka su 80% svih lipida voskovi koji stvaraju zaštitni sloj na površini biljke i štite je od ispravanja vode.
Fosfolipidi ili fosfatidi se dele na glicerofosfolipide i sfingolipide.
Glicerofosfolipide su derivati fosfatidne kiseline i sadrže glicerol, masne kiseline, fosfatidnu kiselinu i azotna jedinjenja. Njihova opšta formula je:
gde su R i R' ostaci viših masnih kiselina, a R" je ostatak nekog azotnog jedinjenja i fosforne kiseline.
Jedan deo molekula (R i R') je jako hidrofoban, a drugi deo je hidrofilan (negativno naelektrisanje u fosfornoj kiselini i pozitivno naelektrisanje azotnog jedinjenja – R"). Od svih lipida glicerofosfolipidi su najpolarniji, a u vodenoj sredini se nalazi u obliku micela. Ima nekoliko grupa glicerofosfolipida:
250px
Gornje dve grupe su glavna lipidna komponenta membrane ćelija.
Od masnih kiselina koje ulaze u sastav glicerofosfolipida najčešće su stearinska, palmitinska, oleinska i linolenska. Pri njihovoj hidrolizi (otrov kobre) izdavaja se ostatak nezasićene masne kiseline, a preostalo jedinjenje ima jako hemolitičko dejstvo.
Sfingolipidi ne sadrže glicerol već alkohol sfingozin:
Najčešće su sfingomijelini koji se nalaze u membranama ćelija i to posebno nervih. Hidrolizom daju jedan molekul masne kiseline, jedan molekul nezasićenog dvovalentnog alkohola sfingozina, jedan molekul azotnog jedinjenja (najčešće holina) i jedan molekul fosforne kiseline. Hemijska formula sfingomijelina data je ispod: