cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Štajerska
Rimsko doba
U rimsko doba ovo su područje naseljavali Kelti. Istočni dio kasnije Štajerske pripadao je Panoniji, zapadni Noriku. Za seobe naroda ovdje su se naseljavali ili su tim krajevima prolazili Zapadni Goti, Huni, Istočni Goti, Rugi, Langobardi, Franci i Avari. Do 595. naselili su se Slaveni (Vindi) najprije donji, a potom, nakon pobjede nad Avarima, i gornji dio toga područja. Kao dio te slavenske Karantanije, područje Mure došlo je pod bavarski utjecaj, a onda i pod franačku karolinšku vlast.
Srednji vijek
Kršćanstvo se proširilo u ovim krajevima pretežno iz Salzburga, koji će i kasnije kao metropolija imati važnu ulogu u crkvenim poslovima toga kraja.
Štajerska se postupno razvijala oko svoga središnjeg dijela koje je činila Marka Karantanija oko središnje Mure. Oko 1000. godine od Koruške se odvojilo više grofovija uz gornji tok Mure te se pridružilo Karantanskoj krajini. Godine 1147. pridružila im se i Podravska krajina, a Štajerska je 1180. podignuta na razinu vojvodstva, kad je Fridrik I. Barbarossa štajerskoga markgrofa Otokara IV. proglasio vojvodom. Nakon Otokarove smrti (1192.) vojvodstvo je pripalo dinastiji Babenberg, koja je vladala Austrijom. Nakon njihova izumiranja Štajerska je prešla u ruke Hrvatsko-ugarskog kraljevstva (1254.–1260.), potom pod vlast Otakara II. češkog kralja (1260.–1276.).
U habsburškoj vlasti
thumb|250px|right|Austro-ugarske zemlje: 12 - Štajerska Na koncu je 1276. vojvodstvo pripalo Habsburgovcima koji su davali vojvode Štajarske iz vlastite porodice u razdoblju 1379.–1439. i 1564.–1619. Kad su 1456. izumrli Celjski grofovi, Friedrich car Svetog Rimskog Carstva, na temelju prethodnog ugovora, naslijedio je njihove domene.
Turski upadi
U razdoblju turskih osvajanja u 16. i 17. stoljeću, Štajerska je pretrpjela znatne štete, a veliki je dio stanovništva prešao u druge krajeve. U tom su razdoblju Turci izvršiti dvadesetak upada na područje Štajerske.
Faleyras
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 309 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 29 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 10,44 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 76 metara (maksimalnoj 102 m, a minimalnoj 26 m).
Štajerska
19. i 20. stoljeće
U prvoj polovici 19. stoljeća Gornja Štajerska bila je središte industrijalizacije. U tom su razdoblju počele jačati napetosti između stanovništva njemačkog i slovenskog jezika, no one nisu dosegle onu oštrinu koja je postojala u Češkoj i Moravskoj.
Po raspadu Austro-Ugarske, 1918. godine, u skladu prema Ugovoru iz Saint-Germaina, Štajerska je podijeljena između Kraljevine SHS, koja je dobila Donju Štajersku s gradovima Mariborom i Celjem, i Austrije, koja je dobila Gornju Štajersku. U Kraljevini SHS i kasnije u Kraljevini Jugoslaviji Štajerska je skupa s Kranjskom činila Dravsku banovinu, a u SFRJ činila je oko trećine Slovenije.
Opština Saucillo, Chihuahua
Saucillo je opština u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 7027 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 1188 m.
Ivano Balić
Ivano Balić (Split, 1. travnja 1979.), hrvatski rukometaš, olimpijski pobjednik i svjetski prvak. Godine 2010. je proglašen najboljim rukometašem svih vremena po izboru IHF-a.
Proglašen je najboljim igračem svijeta 2003. i 2006. godine, najboljim hrvatskim športašem 2007., te najboljim rukometašem Hrvatske (2004., 2006., 2007. i 2008.). godine. Dvostruki je dobitnik Državne nagrade za šport "Franjo Bučar" 2004. godine, kao pojedinac i kao član hrvatske rukometne reprezentacije. Godine 2008. na Olimpijskim igrama u Pekingu dobio je čast da nosi zastavu Hrvatske.
Klupska karijera
Prije rukometa dugo godina trenirao je košarku u tadašnjem klubu Jugoplastika i POP 84, današnjem KK Split, što je očito utjecalo na njegova neobična rješenja i maštovitost u igri. Rukomet je počeo igrati u RK "Split". Nakon trogodišnje afirmacije (2001.-2004.) u RK Metkoviću, Balić 2004. na četiri godine prelazi u Portland San Antonio. Godine 2008. potpisuje za RK Croatia Osiguranje Zagreb.
Osvojio je Hrvatski kup 2002. godine sa RK Metković Jambo i 2009. godine sa RK Zagrebom te hrvatsko prvenstvo 2009. godine također sa RK Zagrebom.Sa RK Croatia Osiguranje Zagreb je iz godine u godinu počeo osvajati prvenstvo Hrvatske i kup Hrvatske.
Svoju posljednju utakmicu Balić je odigrao 5. lipnja 2015. u Bundesligi. Njegov Wetzlar pobijedio je Göppingen 29:24, čemu je pridonio učinkom od jednog pogotka i pet asistencija.
Reprezentativna karijera
Osvojio je zlato na Mediteranskim igrama 2001. u Tunisu. Prvak svijeta 2003. godine u Portugalu. Osvajač je zlatne medalje na Olimpijskim igrama 2004. godine u Ateni. Drugi je sa svjetskog prvenstva u Tunisu 2005. i europskih prvenstava u Norveškoj 2008. i Austriji 2010., te dvostruki četvrti na Europskim prvenstvima (Slovenija 2004., Švicarska 2006.). Redovito je na velikim natjecanjima izabiran za najboljeg igrača turnira (MVP), te je samim tim redovito i u najboljoj momčadi (SP 2003.; EP 2004.; OI 2004.; SP 2005.; EP 2006.; SP 2007.; EP 2008.).
Kao prilog mišljenju da se radi o trenutno najboljem rukometašu svijeta govori i činjenica da je proglašen najboljim igračem (53 gola + 44 asistencije) Svjetskog prvenstva 2007. u Njemačkoj unatoč činjenici da je Hrvatska osvojila tek 5. mjesto, a prozvan je i "rukometnim Jordanom", "rukometnim Mozartom" i "rukometnim Ronaldinhom".
Posebnu čast dobio je postavljanjem za nositelja hrvatske zastave na svečanom mimohodu otvorenja Olimpijskih igara 2008. u Pekingu, te je na taj način i neizravno proglašen jednim od najboljih hrvatskih športaša svih vremena. Prema anketi službene stranice Internacionalne Rukometne Federacije odnio je naslov najboljeg rukometaša svih vremena ispred Nikole Karabatića i Talanta Dujšebajeva.
Caneto, Imperia
Caneto je naselje u Italiji u provinciji Imperia, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 32 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 247 m.
La Freidera, Mulegé
La Freidera je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California Sur, u opštini Mulegé.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 5 m.
El Ciprés, Villagrán
El Ciprés je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Villagrán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 269 m.
Житниће
Житниће је насеље у Србији у општини Сјеница у Златиборском округу. Према попису из 2002. било је 536 становника (према попису из 1991. било је 654 становника).
Демографија
У насељу Житниће живи 366 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 31,4 година (32,3 код мушкараца и 30,6 код жена). У насељу има 106 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 5,06.
Northern Foothill Yokuts
Northern Foothill Yokuts, skupina indijanskih plemena iz Kalifornije u dolini rijeke San Joaquin. Jezično nisu srodni plemenima Southern Foothil Yokuts, poznatih i kao Buena Vista Yokuts, nego skupinama Kings River Yokuts, Tule-Kaweah Yokuts i Poso Creek Yokuts, sa kojima dijele isti jezik a razlika je tek u dijalektima.
Plemena pravih Northern Foothil Yokutsa su Chukchansi vlastiti, nazivani i Shukshansi ili Shukshanchi, po kojima svi govornici ovog jezika nose ime Chukchansi, a bili su naseljeni uz Coarse Gold Creek, rijeku Fresno, Picayune Creek i Cottonwood Creek. Ostala manja plemena koja pripadaju užoj skupini Chukchansi su nastanjena u dolini San Joaquina, to su Dalinchi ili Talinchi na Fine Gold Creeku i Coarse Gold Creek; Dumna; Kechayi; i Toltichi. Potomaka imaju na rezervatima u Kaliforniji.
Wickede
Vikede je opština u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 14 opštinskih središta okruga Zoest. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 12.113 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5974056, NUTS (DEA5B) i LOCODE (DE WCK) kod.
Monte, Sondrio
Monte je naselje u Italiji u provinciji Sondrio, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1614 m.
Llano Conejo, Santiago Amoltepec
Llano Conejo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santiago Amoltepec.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 65 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1152 m.
Horcón Chote Chijolar, Tantoyuca
Horcón Chote Chijolar je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tantoyuca.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 194 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 111 m.
La Fundición, Zitácuaro
La Fundición je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Zitácuaro.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 1731 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2214 m.
My Song Goes Round the World
My Song Goes Round the World je britanski crno-bijeli igrani film snimljen 1934. u režiji Richarda Oswalda. Predstavlja remake, odnosno englesku verziju njemačkog filma Ein Lied geht um die Welt snimljenog prethodne godine. Protagonist, koga tumači popularni pjevač Joseph Schmidt, je pjevač koji pokušava preživjeti u Veneciji, i koji stekne popularnost nastupima na radiju. Radnja prikazuje profesionalne i ljubavne probleme koje mu čini izuzetno niski rast.
Nebregošte
Nebregošte je naseljeno mesto u opštini Prizren u Metohiji, na obroncima Šar planine. Selo ima oko 400 stanovnika i većina je bošnjačke nacionalnosti.
Selo je zbijenog tipa, a potok koji teče kroz selo deli ga na dva zaseoka. Toponimi sela su Asanov potok, Torista, Pirov potok, Zabev, Krs i Vrtina.
Nebregošte se prvi put pominje u Hrisovulji Cara Dušana iz 1348. godine manastiru Svetih Arhangela kod Prizrena. Smatra se da je ime sela nastalo tako što je jedan od meštana tokom čekanja gostiju uzviknuo „na breg gosti“.
Prezimena
Familije u selu nose prezimena Amzi, Murati, Abdiji, Abdi, Ferati, Fazlji, Hamza, Odžini, Zulji, Ljatifi, Redžepi i Beljulji.
Ein Lied geht um die Welt (film, 1933)
Ein Lied geht um die Welt je njemački crno-bijeli film snimljen 1933. u režiji Richarda Oswalda. Po žanru je mješavina drame i filmskog mjuzikla. Protagonist, koga tumači tada izuzetno popularni pjevač Joseph Schmidt, je siromašni izvođač koji pokušava preživjeti u Veneciji i konačno uspije postići uspjeh na radiju. Radnja prikazuje probleme koji stvara njegov izuzetno niski rast. Sljedeće godine je snimljena verzija filma na engleskom pod naslovom My Song Goes Round the World, koju je također režirao Oswald.
Ein LIed geht um die Welt je premijeru u Njemačkoj imao nedugo nakon dolaska nacista na vlast. Godine 1937. su ga nacističke vlasti zbog Schmidtovog jevrejskog porijekla službeno zabranile.
Godine 1958. je u Zapadnoj Njemačkoj snimljen Ein Lied geht um die Welt (Die Joseph-Schmidt-Story), biografski film posvećen Schmidtu.
Salzburg (austrijska savezna zemlja)
Salzburg je jedna od devet Austrijskih saveznih zemalja. Površina države je 7,154 km² a u njoj živi 529 085 stanovnika. Glavni grad je Salzburg.
Jazidi
Jesidi (kur. ئێزیدی - Êzidî; na sh. i - azidi, izdi, jazidi, jezidi, zedi) su kurdska etnoreligijska skupina iz Iraka koju karakterizira pripadnost specifičnoj heterodoksnoj religiji odnosno sljedbi.
Korijeni
Heterodoksna religija jesida oblikovala se u prvoj polovici 2. tisućljeća podno obronaka Zagrosa i na sjeveru Mezopotamije, a njeni su korijeni vrlo složeni: sufijski utjecaj i slikovita simbolika može se prepoznati u religijskom rječniku (posebno u terminologiji njihove ezoterične literature), no većina njihove mitologije i kozmogonije je neislamska tj. pripada drevnim iranskim religijama poput zoroastrizma, manihejstva, mazdakizma i mitraizma. Iako je stvarana u isto vrijeme i na istim temeljima (sufizam i staroiranska tradicija) kao i alevitska religija, jesidska se ne svrstava u niti jedan ogranak islama već kao specifična monoteistička religija odnosno sljedba.
Salzburg (austrijska savezna zemlja)
Povijest
Država Salzburg neovisnost od Bavarske dobila je u 14. stoljeću.
Jazidi
Vjerovanja
Jesidi vjeruju u jednog Boga kao stvaratelja svijeta na koji je poslao sedam uzvišenih bića ili anđela (haft serr; „sedam zagonetki“) da ga čuvaju, a njihov vođa je Malak Taus („Paunov anđeo“). Njega su muslimani često poistovjećivali sa Sotonom zbog čega su jesidi progonjeni od svog postanka, posebice u doba Osmanskog Carstva kada su prisilno preobraćivani na hanafijsku školu sunitskog islama.
Salzburg (austrijska savezna zemlja)
Politika
Na posljednim izborima u ožujku 2008. godine.
Jazidi
Običaji
Jesidski obredi inicijacije novorođenčadi uključuju :
Salzburg (austrijska savezna zemlja)
Jezik
Austrijsko-njemački jezik je lokalni jezik koji se pretežno govori u gradu. Austrijsko-bavarski jezik također je jezik ali on se govori pretežno na selu i u malim mjestima.
Jazidi
Vjerska literatura
Jesidska religijska tradicija uglavnom se prenosila oralnom predajom na kurmandžiju (sjevernokurdskom jeziku), dok je autentičnost njihovih svetih tekstova „Crne knjige“ (Mašafa Reš) i „Knjige otkrivenja“ (Kiteba Jelva) tiskanih počekom 20. stoljeća krajnje upitna budući da ih nisu pisali jesidi već stranci.
Mitrofan Kodić
Mitrofan (svetovno ime Radovan Kodić; selo Ljuša, Šipovo, 1951) je episkop istočnoamerički.
Životopis
Episkop dr Mitrofan (Kodić) je rođen 1951. godine u selu Ljuša, Šipovo, NR BiH. Osnovnu školu završio je 1966. godine, a bogosloviju u manastiru Krka (1971). Zamonašen je uoči Vavedenja 1970, a na Vavedenje rukopoložen je u čin jerođakona od blaženopočivšeg episkopa Stefana (Boce). Godine 1975. je završio bogoslovski fakultet u Bukureštu. Godine 1974. rukopoložen je u čin jeromonaha. Po završetku studijama, početkom 1977, postavljen je za suplenta Bogoslovije Sv. Tri Jerarha u manastiru Krki. Položio je profesorski ispit 1979. godine. Postavljen je za v. d. Rektora bogoslovije (1980) i za rektora (1987). Izabran je za vikarnog episkopa topličkog (1987) i postavljen za pomoćnika administratoru Eparhije srednjezapadnoameričke episkopu dr Savi. Za administratora Eparhije srednjezapadnoameričke izabran je 1988. godine, na kojoj dužnosti ostaje do 1991. kada je izabran i postavljen za episkopa Eparhije istočnoameričke, na kojoj se dužnosti i danas nalazi.
Episkop Mitrofan je redovni profesor Svetog pisma Novog zavjeta na Bogoslovskom fakultetu Sv. Save u Libertivilu.
Radovi
Episkop Mitrofan je 1997. godine na Bogoslovskom fakultetu SPC u Beogradu odbranio doktorsku disertaciju na temu: „Tajna Hristova po Poslanicama Efescima, Filipljanima i Kološanima Svetoga Apostola Pavla.“
Pored napred pomenute doktorske disertacije Episkop Mitrofan objavio je mnoge bogoslovske tekstove. Sa rumunskog jezika je preveo od prof. dr Dimitrija Staniloja Duhovnost i Zajednica u Pravoslavnoj Liturgiji, u tri toma Pravoslavna Dogmatika, Besmrtni Lik Božiji, Pravoslavno Moralno Bogoslovlje. Takođe, sa rumunskog je preveo Rumunski Paterik I i II" i Rečnik Pravoslavne Teologije od Jeromonaha Joanikija Balan. A njegova knjiga Učenje Apostola Pavla o Crkvi'', objavljena 1991. godine u Čikago, prevedena je na engleski jezik.
Iz štampe je izašao i njegov rad Uvod u Sveto pismo Novog zaveta, a u pripremi za štampu je prevod knjige prof. dr Dimitrija Staniloja: Jevanđeljski Lik Isusa Hrista.
Planinarski savez Srbije
Alpinizam
Prije drugog svjetskog rata nije bilo organizovanog alpinizma u Srbiji. Individualno je djelovalo nekoliko alpinista koji su se isključivo penjali stijenama slovenskih Alpi. U razdoblju od 1928. do 1933. godine izveden je niz uspona (Raško Dimitrijević, Stanko Aleksić, Istok Paljaruci).
U sportskim aktivnostima dostignuti su vrhunski rezultati uspona na planinske vrhove svih kontinenata. Na najviši vrh sveta Mount Everest (8848m) popelo se 8 planinara iz Srbije, od prvog uspona Dragana Jaćimovića 26. maja 2000. godine. Decenijama prije i poslije toga izvršeni su brojni usponi na sve svjetske visoke planinske masive. Takođe su ostvareni značajni alpinistički usponi u tehnički veoma zahtjevnim smjerovima u svjetski poznatim penjalištima u suvoj stijeni, snijegu i ledu.
Oppland
Oppland je okrug u Norveškoj u zemljopisnoj regiji Østlandet (Istočna Norveška).
Zemljopis
Oppland graniči sa okruzima Sør-Trøndelag, Møre og Romsdal, Sogn og Fjordane, Buskerud, Akershus, Oslo i Hedmark. Središte okruga je grad Lillehammer.
Stanovništvo
Oppland je 12. po broju stanovnika okrug u Norveškoj, prema podacima iz 2008. godine u njemu živi 183.851 stanovnik, dok je gustoća naseljenosti 8 stan./km²
Općine
thumb|right|450px|Položaj općina u Okrugu Oppland
Februarska revolucija
Februarska ili Veljačka revolucija, izbija u Ruskom Carstvu 8. ožujka 1917. U samo devet dana revolucionari pobjeđuju monarhističke snage nakon čega se ukida Carstvo i proglašava republika.
Narodno nezadovoljstvo
Suprotno popularnom mišljenju kako Februarska i Oktobarska revolucija nastaju kao posljedica Prvog Svjetskog Rata službeni dokumenti Ruskog Carstva nam pričaju drugačiju priču. Nakon gušenja revolucije 1905 godine pod pritiskom državne represije dolazi do samo kratkotrajnog smirivanja situacije koja se ubrzo počinje pogoršavati po vladajuću elitu. Tijekom 1910 godine Rusiju potresaju samo 222 štrajka i od toga je bilo 8 političkih. Već 1913 godine broj štrajkova je 2404 i od njih policija kao političke ocjenjuje njih 1034, a samo u prvom dijelu 1914 godine (do kolovoza) imamo 3534 štrajka od kojih je 2565 poličkih. Sve u svemu Rusija se u trenutku izbijanja rata nalazi u predrevolucionarnom razdoblju, ali čak niti car toga nije svjestan jer mu policija u izvještaju iz 1913 godine javlja da se broj nemira smanjuje i kako nema opasnosti od revolucije pošto se svi problemi mogu rješiti bez pomoći vojske.
Car i Duma
Car Nikola II. je od ljeta 1915. preuzeo vrhovnu komandu nad ruskim snagama u ratu, a državne poslove prepustio je svojoj supruzi, carici Aleksandri i Raspućinu, sumnjivom i nesposobnom dvorskom svećeniku koji je uživao njihovo veliko povjerenje i koji je, među ostalim, doveo korupciju i na sam dvor. Zbog Nikolajevog apsolutističkog vladanja zemljom, Duma i vlada nisu imale nikakvog političkog utjecaja.
Duma je bila formirana od Naprednog bloka kojeg su činili liberali i parlamentarna većina, a okupljao je 2/3 Dume. Oni traže amnestiju za političke zatvorenike i sastavljanje vlade od njezinih članova (jer žele participirati u vlasti) što car odbija i raspušta Dumu 1916. godine. Nakon što je parlament ponovno sazvan, car nije napravio reforme koje je tražio Napredni blok pa se kriza produbljuje. Duma ga optužuje za veleizdaju. Dolazi do pada vlade zbog ostavke minitra vanjskih poslova Sazonova, pa Nikolaj II za premijera postavlja Stürmera a za ministra unutarnjih poslova Protopopova, koji su obojica Rasputinovi ljudi. Zbog samovolje u izboru članova vlade i vođenju rata krajem prosinca 1916. nezadovoljstvo biva sve veće.
Revolucija
8. ožujka 1917. u Petrogradu izbijaju spontani nemiri zbog krize u opskrbi kruhom koja je nastala zbog korupcije na željeznici. Nakon što su se dva dana okupljale po tvornicama i ulicama, mase kreću prema centru uzvikujući "Dolje apsolutizam!". Napredni blok u Dumi pokušava iskoristiti događaje izazivajući ostavku Vlade koja pada nakon jedva 48 sati.
Revolucionari zauzimaju Finski kolodvor i oslobađaju političke zatvorenike (menjševike) iz Petropavlovske tvrđave.
Nakon što je nestala službena vlast, formirala se nova podijeljena vlast između Izvršnog komiteta Dume kojeg čini liberalna buržoazija (ima više utjecaja u vladanju pa premijer postaje knez Lvov, a mnistar vanjskih poslova Miljukov) te Sovjeta radnika i vojnika - socijalisti.
Oni se razilaze u stajalištima. Sovjet traži trenutnu abdikaciju cara, a odbor Dume traži nametanje caru nove vlade po vlastitom izboru no ne i abdikaciju.
Zajedničko rješenje pronađeno je podijelom ministarstva između dviju strana, a odbor Dume pristao je tražiti abdikaciju cara u korist nekog drugog člana carske obitelji.
Dana 16. ožujka Nikola II. odriče se prijestolja u korist svoga brata, kneza Mihajla. No on sljedeći dan u Dumi ne dobiva podršku cijele vlasti, već samo buržujskih liberala. Mihajlo shvaća da carstvo nema budućnost te sam potpisuje abdikaciju.
Dana 17. ožujka, Rusija postaje republika.
Manišince
Manišince su naselje u Opštini Novo Brdo, Kosovo i Metohija, Republika Srbija.
Geografija
Nalaze se na koordinatama 42.56833°N, 21.41028°W.
Veselin Đuho
Veselin Đuho (Foča, 5. siječnja 1960.) je bivši hrvatski vaterpolist, dvostruki osvajač zlatne medalje na Olimpijskim igrama u Los Angelesu 1984. i u Seulu 1988. godine.
U karijeri je igrao za dubrovački Jug. Za reprezentaciju SFRJ je odigrao 113 susreta.
Georgije Đokić
Georgije (Đokić; Gornje Crnjelovo kod Bijeljine, 6. maj 1949) je episkop Srpske pravoslavne crkve.
Život
Vladika Georgije (Đokić) rođen je na Đurđevdan, 6. maja u selu Gornje Crnjelovo kod Bijeljine od oca hadži-Krsta i majke Krunije, koji su svoju decu podarili crkvi. Vladičin brat Konstantin je vladika srednjoevropski, brat Ljubomir sveštenik u Vršanima kod Bijeljine, a sestra Nadežda monahinja u manastiru Tavni.
Episkop Georgije izabran je za episkopa kanadskog 16. maja 1984. godine, a ustoličen na dan Pokrova Presvete Bogorodice 14. oktobra iste godine u Eparhiji kanadskoj, koja se prostire od Atlantskog do Tihog okeana. Pod njegovim rukovodstvom osvećeno je 11 novih crkava i kapela i prvi srpski manastir Svetog Preobraženja Gospodnjeg u Miltonu, koji je kruna graditeljskog rada vladike Georgija. Vladika je i osnivač Saveznog Kola srpskih sestara, doveo je u Kanadu 15 novih sveštenika, pokrenuo eparhijski list „Istočnik“ i izdavačku delatnost eparhije, osnovao biblioteku „Svetog Preobraženja Gospodnjeg“. Neumorno radi na prevladavanju raskola i njegovih posledica u SPC i vodi brojne akcije za pomoć Srbima u otadžbini.
Posle brojnih pritužbi od strane sveštenstva i vernika, Sveti Arhijerejski Sinod SPC, razrešio je episkopa Georgija 28. aprila 2015 sa trona Kanadskog episkopa. Optužbe su se ticale njegovog moralnog života i finansijskih zloupotreba sa svećama.
Na redovnom zasedanju Svetog arhijerejskog sabora [http://spc.rs/sr/saopshtenje_za_javnost_20_maj_2015_godine 20. maja 2015]. godine episkop Georgije (Đokić),trajno je razresen upravljanja kanadske eparhije. U sporu sa eparhijom kanadskom zbog kuće u kojoj stanuje kupljene od eparhijskog novca neriješenog imovinsko pravnog odnosa. Čest gost Bijeljini i penzionisanom Vasiliju Kacavendi.
Lostant, Illinois
Lostant je grad u američkoj saveznoj državi Ilinois.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 498, što je 12 (2,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Pellezzano, Salerno
Pellezzano je naselje u Italiji u provinciji Salerno, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1243 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 242 m.
Hokejaška liga Slovenije
Hokejaška liga Slovenije je najveća slovenačka hokejaška liga.
Istorija
Liga je osnovana 1991. godine, nakon raspada Jugoslavije.
Struktura
Liga je bila podeljena u dva dela: prvi deo i playoff/prvenstvo. Posle nekog vremena su neki timovi iz stranih zemalja ušli u ligu. Da bi se sprečila mogućnost da strani tim osvoji prvenstvo osnovana je nova liga, Slohokej liga, u sezoni 2009/10. Slovenačka liga je promenila strukturu, tako da je otvorena samo za domaće timove. Samo najbolji slovenački timovi iz Slohokej lige i Austrijske lige mogu da se kvalifikuju za prvenstvo.
Hubbard, Oregon
Habard je grad u američkoj saveznoj državi Oregon.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.173, što je 690 (27,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Santa Clara, Villaflores
Santa Clara je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Villaflores.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 631 m.
Dompaire
Domper je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Lorena, u departmanu Vogezi koja pripada prefekturi Epinal.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 919 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 55,26 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 16,63 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 304 metara (maksimalnoj 387 m, a minimalnoj 278 m).
Teuhtli, Milpa Alta
Teuhtli je naselje u Meksiku u saveznoj državi Distrito Federal u opštini Milpa Alta.
Prema proceni iz 2014. u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2552 m.
Nuțeni, Gălăuțaș
Nuțeni je naselje u Rumuniji u okrugu Hargita u opštini Gălăuțaș.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 118 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 763 m.
Pahicefalosauri
Pahicefalosauri (lat. Pachycephalosauria - od starogrčkog παχυκέφαλοσαυρος - "gušteri sa debelim glavama") su kladus dinosaura pripadnika Ornithischia. Najpoznatiji rodovi su Pachycephalosaurus, Stegoceras, Stygimoloch i Dracorex. Većina ih je živjela tijekom perioda kasne krede u današnjoj Sjevernoj Americi i Aziji. Svi su hodali na dvije noge, hranili se biljem ili bili svežderi i imali debele lubanje. Kod nekih primjeraka je gornji dio lubanje kupolastog oblika i debeo nekoliko centimetara; kod drugih je ravan ili šiljast. Iako se tradicionalno smatraju odvojenim vrstama ili čak i porodicama, pahicefalosauri sa ravnom glavom možda zapravo predstavljaju mladunce vrsta koje imaju kupolastu glavu. Oko te kupole obično su se nalazili šiljci ili kvrge.
U moguće prve pahicefalosaure spadaju Ferganocephale adenticulatum iz perioda srednje jure (Kirgistan) i Stenopelix valdensis iz perioda rane krede (Njemačka), mada Sullivan sumnja u to da je i jedna od te dvije vrste zapravo pahicefalosaur.
Lubanja i njezina svrha
thumb|right|200px|Lubanja vrste Pachycephalosaurus wyomingensis thumb|right|200px|Lubanja vrste Stygimoloch spinifer thumb|right|200px|Lubanja vrste Prenocephale prenses Intenzivno se raspravljalo o važnost kupole na glavi za prilagođavanje uslovima života. Popularna hipoteza u javnosti je da su lubanju koristili za borbu glavama, što je prvi predložio. To mišljenje je 1956. popularizirana znanstvenofantastična priča "A Gun for Dinosaur" (L. Sprague de Camp). Mnogi znanstvenici su od tada zagovarali tu hipotezu, uključujući i i. Prema toj hipotezi, pahicefalosauri su se udarali glavama kao planinske koze i mošusna goveda.
Anatomski dokazi za takvo jedno borbeno ponašanje su kralješni sklopovi koji su kralješnici davali krutost i oblik leđa, koji ukazuje na snažnu muskulaturu vrata. Predloženo je i da su pahicefalosauri mogli postaviti svoju glavu, vrat i tijelo horizontalno pravo u svrhu prenošenja pritiska prilikom sudaranja glavom. Međutim, glava, vrat i tijelo se ni kod jednog poznatog dinosaura nisu mogli postaviti u takvu poziciju. Umjesto toga, vratni i anteriorni leđni kralješci pahicefalosaura pokazuju da je vrat bio savijen u obliku slova "S" ili "U".
Također, okrugli oblik lubanje bio umanjio dodirnu površinu tijekom udaranja, što bi rezultiralo odbijajućim udarcima. U ostale mogućnosti spadaju udaranje u tijelo, obrana od grabežljivaca ili oboje. Relativna širina tijela pahicefalosaura (što bi štitilo vitalne unutarnje organe od udaraca u slučaju udaranja u tijelo) i rogovi na zadnjem dijelu lubanje roda Stygimoloch (koji bi bili vrlo korisni pri udaranju u tijelu) daju težinu na hipotezu o udaranju u tijelo.
Histološko istraživanje koje su proveli. dalo je dokaze koji se protive hipotezi udaranja glavama. Oni su tvrdili da je kupola bila "prolazni ontogenetski (razvojni) stadij", da spužvasta struktura kostiju nije mogla izdržati udarce i da je radijalni obrazac jednostavno bio rezultat brzog rasta. U kasnijim biohemijskim analizama koje su proveli. i. zaključeno je da su kupole ipak mogle izdržati pritisak udarca. . je tvrdio da obrazac rasta o kojem su Goodwin i Horner raspravljali nije neusklađen sa pretpostavljenim ponašanjem udaranja glavama.
. su umjesto toga tvrdili da je kupola funkcionirala kao sredstvo prepoznavanja među vrstama. Postoje dokazi da je kupola imala neku vrstu pokrova pa je razumno pretpostaviti da je bila žarko obojena ili da se njezina boja mijenjala sezonski. Međutim, nije moguće odrediti da li je boja igrala ulogu u funkciji kupole.
Zubi
Pahicefalosauri su imali više tipova zuba. U premaksili (prednjem dijelu gornje čeljusti) nalazilo se više špicastih, lagano savijenih zuba, od kojih su oni koji su se nalazili najviše prema nazad bili povećani tako da su ličili na očnjake. Iza njega nalazila se praznina. Zubi maksile (kosti gornje čeljusti) bili su relativno maleni i imali nazubljenja na kruni. Donja čeljust pronađena je samo kod malog broja vrsta. Zubi kosti donje čeljusti odgovaraju većini onih u gornjoj, ali je kod nekih (npr. Goyocephale) prvi zub bio znatno uvećan. Prednji dio donje čeljusti do sada nije pronađen, ali se prema tragovima na donjoj čeljusti može naslutiti da su i pahicefalosauri, kao i brojni drugi pripadnici Ornithischia, imali rožnati kljun.
Ostatak tijela i ekstremiteti
thumb|right|240px|Rekonstrukcija skeleta roda Dracorex Do sada su pronađeni ostaci tijela i ekstremiteta samo kod malog broja vrsta, pa su razni podaci u vezi sa građom tijela kod pahicefalosaura - kao što je broj kralježaka ili izgled ruku - još uvijek nepoznati. Tijelo je bila relativno zdepasto, a posebno je bila interesantna građa kralješnice: leđni kralješci su bili očvrsnuti isprepletenim vezama, koje su kod križnih kralježaka sraslih u križnu kost nosile duga rebra. Prvi repni kralješci su također nosili rebra, dok su zadnji bili ukrućeni okoštalim tetivama i produžecima na donjoj strani kralježaka koji su imali oblik slova "V".
Lopatica je bila tanka i izdužena, prednji udovi su bili vrlo kratki i dostizali su samo četvrtinu dužine zadnjih udova. Građa ruke, kao što je gore rečeno, nije poznata. Karlica je bila vrlo široka i isticala se, prije svega, po tome što preponska kost nije bila dio zglobne čašice (acetabuluma). Zadnji udovi bili su dugi, pri čemu je donji dio noge bio nešto duži od gornjeg. Na stopalu su se nalazila tri funkcionalna prsta (drugi, treći i četvrti), pri čemu je srednji bio najveći. Prvi prst bio je jako smanjen, a peti nije ni postojao. Na prstima su se nalazile kupaste, ali ne zakrivljene pandže.
Klasifikacija
thumb|left|Dijagram prikazuje stadije rasta rodova Dracorex i Stygimoloch kao stadije rasta roda Pachycephalosaurus Većina ostataka pahicefalosaurida nije potpuna i obično se sastoji od dijelova frontoparietalne kosti koja formira upaldjivu kupolu. To može učiniti taksonomsku identifikaciju teškim zadatkom zato što se klasifikacija rodova pahicefalosaura gotovo u potpunosti oslanja na osobine lubanje. Stoga su tijekom historije u ovaj kladus svrstavane krive vrste. Na primjer, nekada se smatralo da je Majungatholus pahicefalosaur, dok se sada smatra primjerkom abelisaurida Majungasaurusa. Također, Yaverlandia i drugi dinosauri isprva opisani kao pahicefalosauridi su nedavno ponovo klasificirani kao celurosauri (Naish u ). Ono što dodatno komplicira stvari su raznolike interpretacije razvojnih (ontogenetskih) i spolnih osobina kod pahicefalosaura.
U jednom članku iz 2009. predloženo je da su Dracorex i Stygimoloch zapravo samo rani stadiji rasta roda Pachycephalosaurus, a ne odvojeni rodovi.
Taksonomija
su prve svrstale pahicefalosaure kao podred u redu Ornithischia. U njega su svrstale samo jednu porodicu, Pachycephalosauridae. Kasniji istraživači, kao što su Michael Benton, rangirali su ga kao infrared u podredu Cerapoda, koji ujedinjuje ceratopse i ornitopode. Robert Sullivan je 2006. godine objavio ponovnu procjenu taksonomije pahicefalosaura. Sullivan je smatrao pokušaje da se ograniče nazivi za Pachycephalosauria od strane Maryańske i Osmólske suvišnima uz postojeću porodicu Pachycephalosauridae, budući da su obje grupe imale iste anatomske osobine. Sullivan je također odbio pokušaje od strane. u njegovim filogenetskim istraživanjima da ponovo definira Pachycephalosauridae tako da uključuje samo vrste sa kupolom (uključujući i rodove Stegoceras i Pachycephalosaurus), ostavivši "primitivnije" vrste izvan porodice, ali unutar Pachycephalosauria. Prema tome, Sullivanova upotreba porodice Pachycephalosauridae je ekvivalentna Serenovoj i Bentonovoj upotrebi Pachycephalosauria.
Sullivan je dijagnosticirao porodicu Pachycephalosauridae samo na osnovu osobina lubanje, a definirajuća osobina bila je frontoparietalna kost u obliku kupole. Prema Sullivanu, odsustvo te osobine kod nekih vrsta koje se smatraju primitivnim dovelo je do podjele u klasifikaciji između pahicefalosaura sa kupolom i bez nje; međutim, otkriće naprednijih, a možda i neodraslih pahicefalosaura sa ravnim lubanjama (na primjer kod vrste Dracorex hogwartsia) pokazuju da je takvo razlikovanje netočno. Sullivan je također istakao da se izvorna dijagnoza porodice Pachycephalosauridae koncentrirala na lubanje "ravnog do kupolastog oblika", pa bi se i vrste sa ravnom lubanjom trebala svrstati u tu porodicu.
Taksonomija dolje slijedi Sullivanovu klasifikaciju (2006.) osim ako nije drugačije naznačeno. thumb|240px|right|Rekonstrukcija roda Homalocephale
Obratiti pažnju na to da su Butler et al. 2011. priključili rodove Stenopelix i Micropachycephalosaurus u Ceratopsia.
Filogenija
Dolje predstavljeni kladogram slijedi analizu od.
Salitrillo, Villa Guerrero
Salitrillo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Villa Guerrero.
Rancho la Estampida, Jocotepec
Rancho la Estampida je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Jocotepec.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1573 m.
Konverzija mjernih jedinica
Konverzija mjernih jedinica se odnosi na konverzijske faktore između različitih mjernih jedinica za isti kvantitet. Dolje navedena tablica se odnosi na SI osnovne jedinice.
{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="1" align=center width=90% style="text-align:left; margin:0 auto; background:#f3f9ff; padding: 0 0 0 0;" ! colspan="4" style="text-align:center;" bgcolor="#a9e9e9" | <font size="+1"> Duljina ! bgcolor="#e0ffe0"|Jedinica ||bgcolor="#e0ffe0"| Simbol ||bgcolor="#e0ffe0"|SI ekvivalent ||align="center" bgcolor="#e0ffe0"| SI jedinica||align="center" bgcolor="#e0ffe0"| || m
Wilnsdorf
Vilnsdorf je opština u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 11 opštinskih središta okruga Zigen-Vitgenštajn. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 21.042 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5970044, NUTS (DEA5A) i LOCODE (DE WNR) kod.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Zigen-Vitgenštajn Vilnsdorf se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Zigen-Vitgenštajn. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 380 metara. Površina opštine iznosi 72,1 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 21.042 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 292 stanovnika/km².
Konverzija mjernih jedinica
{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="1" align=center width=90% style="text-align:left; margin:0 auto; background:#f3f9ff; padding: 0 0 0 0;" ! colspan="4" style="text-align:center;" bgcolor="#a9e9e9" | <font size="+1"> Površina ! bgcolor="#e0ffe0"|Jedinica ||bgcolor="#e0ffe0"| Simbol ||bgcolor="#e0ffe0"|SI ekvivalent ||align="center" bgcolor="#e0ffe0"| SI jedinica||align="center" bgcolor="#e0ffe0"|
{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="1" align=center width=90% style="text-align:left; margin:0 auto; background:#f3f9ff; padding: 0 0 0 0;" ! colspan="4" style="text-align:center;" bgcolor="#a9e9e9" | <font size="+1"> Obujam ! bgcolor="#e0ffe0"|Jedinica ||bgcolor="#e0ffe0"| Simbol ||bgcolor="#e0ffe0"|SI ekvivalent ||align="center" bgcolor="#e0ffe0"| SI jedinica||align="center" bgcolor="#e0ffe0"|
{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="1" align=center width=90% style="text-align:left; margin:0 auto; background:#f3f9ff; padding: 0 0 0 0;" ! colspan="4" style="text-align:center;" bgcolor="#a9e9e9" | <font size="+1"> Masa ! bgcolor="#e0ffe0"|Jedinica ||bgcolor="#e0ffe0"| Simbol ||bgcolor="#e0ffe0"|SI ekvivalent ||align="center" bgcolor="#e0ffe0"| SI jedinica||align="center" bgcolor="#e0ffe0"|
{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="1" align=center width=90% style="text-align:left; margin:0 auto; background:#f3f9ff; padding: 0 0 0 0;" ! colspan="4" style="text-align:center;" bgcolor="#a9e9e9" | <font size="+1"> Brzina ! bgcolor="#e0ffe0"|Jedinica ||bgcolor="#e0ffe0"| Simbol ||bgcolor="#e0ffe0"|SI ekvivalent ||align="center" bgcolor="#e0ffe0"| SI jedinica||align="center" bgcolor="#e0ffe0"|
{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="1" align=center width=90% style="text-align:left; margin:0 auto; background:#f3f9ff; padding: 0 0 0 0;" ! colspan="4" style="text-align:center;" bgcolor="#a9e9e9" | <font size="+1"> Energija ! bgcolor="#e0ffe0"|Jedinica ||bgcolor="#e0ffe0"| Simbol ||bgcolor="#e0ffe0"|SI ekvivalent ||align="center" bgcolor="#e0ffe0"| SI jedinica||align="center" bgcolor="#e0ffe0"|
Olmo Torto, Cosenza
Olmo Torto je naselje u Italiji u provinciji Cosenza, u regiji Kalabrija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 16 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 9 m.
Richard Rodgers
Richard Charles Rodgers (28. jun 1902 – 31. decembar 1979) bio je američki kompozitor, poznat kao autor preko 900 pjesama i 43 brodvejska mjuzikla; također je pisao i za film i televiziju. Najpoznatiji je po suradnji sa tekstopiscima Lorenzom Hartom i Oscarom Hammersteinom II. Njegove su kompozicije imale značajan uticaj na razvoj zabavne muzike i očuvale popularnost do današnjeg dana.
Rodgers je postala prva osoba koja je osvojila najprestižnije nagrade na različitim poljima američke zabavne industrije —Emmy, Grammy, Oscar i Tony—danas poznate kao EGOT. Uz to je također osvojio i Pulitzerovu nagradu, postavši jednim od dvije ličnosti (Marvin Hamlisch je drugi) kome je to pošlo za rukom.
La Greta, Massa e Carrara
La Greta je naselje u Italiji u provinciji Massa e Carrara, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 13 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 351 m.
Opština Unirea, Brăila
Unirea je opština u Rumuniji u okrugu Braila.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 10 m.
El Cuarenta, Mulegé
El Cuarenta je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California Sur, u opštini Mulegé.
Ursavus
Ursavus je izumrli rod zvijeri iz porodice medvjeda koji je bio rasprostranjen u Sjevernoj Americi, Europi i Aziji tijekom miocena, prije 23-5,3 milijuna godina.
Rod se iz Azije širi prema Sjevernoj Americi, pa tako postaje najraniji član potporodice Ursinae koji je živio u Novom svijetu. Ime rodu daje njemački zoolog i paleontolog Max Schlosser 1899.
Lomatepec, Acatepec
Lomatepec je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Acatepec.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 475 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1063 m.
Spigno Monferrato, Alessandria
Spigno Monferrato je naselje u Italiji u provinciji Alessandria, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 299 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 253 m.
Myrddin Wyllt
Myrddin Wyllt (cca. 540 - cca. 584), također poznat i po latinskim imenima Merlinus Caledonensis ili Merlin Silvestris bio je stari britski odnosno stari velški pjesnik, šaman i prorok koji se uglavnom smatra historijskom ličnošću, odnosno podlogom za lik čarobnjaka Merlina iz arturijanskih legendi. Prema velškim legendama je bio bard, odnosno dvorski pjesnik paganskog britskog kralja Gwenddoleu ap Ceidioa. Godine 573. je Gwendolleu u bitci kod Arthureta (u današnjoj Cumbriji) poražen i ubijen od strane kršćanskog kralja Ridercha I od Alt Cluta. Prema predaji, Myrddin Wyllt je svjedočio bitci iz obližnje šume te vidjevši masakr svojih prijatelja - za koga je krivio sebe - izgubio razum. Povukao se u šumu gdje je živio gol sa životinjama, ali s vremenom stekao moć proricanja.
Geoffrey od Monmoutha je u 12. vijeku lik Myrddina koristio u svoje dvije knjige Historia Regum Britanniae koja je daleko bliža "klasičnoj" arturijanskoj verziji o čarobnjaku i Vita Merlini koja je bliža velškim kronikama o pustinjaku.
Aflatoksin
Aflatoksini su prirodni mikotoksini koje proizvode mnoge vrste Aspergillus gljiva, od kojih su najznačajnije Aspergillus flavus i Aspergillus parasiticus. Aflatoksini su otrovni i spadaju među najkancerogenije poznate supstance. Aflatoksini se stvaraju na polju i tokom skladištenja, a najčešće se mogu naći u kukuruzu, susamu, kikirikiju, pamuku, pirinču, pistaćima, semenkama bundeve, bademu, lešniku, suncokretu, soji, sušenom voću, začinima, mleku i mlečnim proizvodima i mesu.
Otkriće
Otkriveni su 1960. godine nakon velikog pomora ćurki u Velikoj Britaniji (misteriozna “bolest” je nazvana turkey disease X). Uzročnik pomora je bilo kikirikijevo brašno iz kojeg je izolovana plesan Aspergillus flavus kao kristalna supstanca plave fluorescencije. U prošlosti su poznati slučajevi akutne toksičnosti kod ljudi i to u Anonu (1993), Indiji (1974) i Keniji (1982) kada je uzrok kontaminiranog kukuruza aflatoksinom bila obilna nesezonska kiša. U Anonu je primećena mršavost kod svinja kao posledica hroničnih trovanja, a kod krava je došlo do slabog prinosa mleka.
Klasifikacija, biohemijske osobine i hemijska struktura
Najznačajniji aflatoksini su aflatoksin B1, B2, G1, G2, M1 i M2. Aflatoksin B1 je najtoksičniji i gotovo je uvek prisutan gde i B2, G1 i G2. Samo aflatoksin B1, koji može da se nađe npr. u namirnicama koje sadrže neprerađene žitarice ali ne može da se nađe u mleku, ubraja se u grupu kancerogenih supstanci, tj. spada u grupu 1 prema IARC klasifikaciji (International Agency for Research on Cancer) što znači da je agens karcinogen i da je to dokazano kod ljudi. Aflatoksin M1 spada u grupu 2A što znači da je verovatno karcinogen kod ljudi (karcinogenost je dokazana kod životinja). Aflatoksini su dobili naziv prema A (Aspergillus) + FLA (flavus) + TOKSIN, a oznake B i G označavaju pojavu plave (Blue) ili zelene (Green) boje fluorescencije pod UV zracima, dok oznaka M označava prisustvo u mleku (Milk).
Aflatoksin B je derivat difurokumarociklopentenona, a aflatoksin G je derivat difurokumarola.
Mehanizam toksičnog dejstva
Nakon unosa u telo, aflatoksini se metabolišu u jetri do reaktivnih epoksida koji su toksičniji i nosioci su karcinogenog delovanja, ili hidroksilišu, čime se formira aflatoksin M1 koji je oko 10 puta manje toksičan. Na delovanje aflatoksina i njihovu bioaktivaciju utiču brojni faktori: pol, starost, ishrana, prisustvo zaštitnih faktora u organizmu, infekcija hepatitis B virusom. Primarne akutne mikotoksikoze se manifestuju kao zapaljenske promene na organima gastrointestinalnog trakta. Aflatoksini su hepatotoksični i uzrokuju masnu degeneraciju jetre, krvarenje jetre i rak jetre. Aflatoksin B1 je najjačeg mutagenog delovanja i smatra se jednim od najjačih humanih mutagena.
Izvor kontaminacije
Aflatoksini su prirodne odbrambene supstance koje proizvode mnoge vrste Aspergillus gljiva tj. buđi koje rastu na žitaricama poput kukuruza, posebno Aspergillus flavus i Aspergillus parasiticus. Ove materije su i u maloj količini otrovne za najveći broj životinjskih vrsta, kao i za ljude. Buđi iz roda Aspergillus ne stvaraju aflatoksine uvek već samo pod određenim okolnostima, na primer ukoliko su izložene nepovoljnim uticajima sredine kao što je konkurencija u ishrani od strane drugih vrsta gljiva i sl. Količina proizvedenih toksina veoma zavisi od uslova pod kojima gljive rastu.
Opština El Tule, Chihuahua
El Tule je opština u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 1549 m.
Aflatoksin
Izvor kontaminacije
Za razliku od brojnih drugih vrsta gljiva i buđi, one iz roda Aspergillus su aerobni organizmi koji najbolje uspevaju u uslovima relativno visoke temperature (25 °C do 42 °C) i niske vlažnosti vazduha. Zbog toga su duga i sušna leta posebno povoljna za njihovo širenje. Visoke temperature i niska vlažnost vazduha doprinose njihovom širenju i posredno, tako što dovode do pucanja semenja zitarica, koje zatim postaje lak plen ovih buđi. Za sada nije razvijen efikasan industrijski postupak kojim bi se u potpunosti sprečilo inficiranje žitarica ovim buđima, kao ni efikasan postupak za uklanjanje njihovih toksina iz zaražene hrane. Pojedina istraživanja sprovedena na teritoriji Evropske Unije pokazuju da je osetljivim naučnim instrumentima u čak oko 80% prehrambenih proizvoda za čiju se proizvodnju koriste bilo žitarice bilo mlečne i mesne prerađevine, bilo moguće otkriti prisustvo aflatoksina, naravno u količinama koje nisu opasne po zdravlje.
Romero Montero, Granja, Jocotepec
Romero Montero, Granja je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Jocotepec.
Aflatoksin
Izvor kontaminacije
Osim semenja biljaka, ove buđi mogu da uspevaju i na velikom broju drugih organskih supstrata poput lišća i sena za stočnu prehranu, a u stanju su da kolonizuju i žive organizme. Veoma je opasno udisati spore ovih buđi, jer su u stanju da izazovu snažne alergijske reakcije kao i teške infekcije pluća i drugih unutrašnjih organa.
Romero Montero, Granja, Jocotepec
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1531 m.
Aflatoksin
Uticaji aflatoksina na zdravlje
Zbog široke rasprostranjenosti buđi u prirodi, i zbog činjenice da žitarice i brojne supstance koje se dobijaju iz žitarica ulaze u sastav velikog broja prehrambenih proizvoda, kao i zbog relativne hemijske stabilnosti aflatoksina, gotovo je neminovno da se u svakodnevnoj ishrani susretnemo sa mikroskopskim količinama ovih otrova. Ipak, metabolizam ljudi je u poređenju sa drugim životinjskim vrstama primetno otporniji na pojavu aflatoksina u hrani, za šta najverovatnije treba zahvaliti evolutivnoj prilagođenosti ljudi na ishranu žitaricama. Životinjske vrste poput riba i pasa, koje se prirodno ne hrane žitaricama, nisu imale potrebu da razvijaju hemijske odbrambene mehanizme protiv ovih supstanci, tako da su one znatno osetljivije na njih.
B1 aflatoksin je jedina supstanca iz grupe aflatoksina koja se nalazi na listi kancerogenih materija. Pokazuje štetne uticaje pre svega na ćelije jetre, kako u smislu toksičnosti, tako i u smislu povećanja rizika za pojavu raka jetre. Ipak, medicinske studije ukazuju na to da se rak jetre retko javlja samo kao posledica intoksikacije aflatoksinom B1, već je potrebno da ona bude udružena sa drugim faktorima rizika poput hronične infekcije virusom hepatitisa i sl.