cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ronaldinho
FK Barselona
Ronaldinjo je završio kao trećeplasirani u borbi za najboljeg fudbalera na svetu 2006. iza Fabija Kanavara i Zinedina Zidana. Njegovo ime se našlo po treći put u UEFA Timu godine u januaru 2007, sa najvećim brojem glasova (290000).
Informel
Informel u Njemačkoj
U Njemačkoj se informel počeo širiti od 1952. nakon izložbe grupe Quadriga, održane u Frankfurtu, na kojoj su nastupili Karl Otto Götz, Bernard Schultze, Otto Greis i Heinz Kreutz, ubrzo su osnovane grupe ZEN 49, SPUR i WIR insprirane francuskom CoBrom s kojom su održavali dobre odnose. U Njemačkoj su poznati Informelisti bili Hans Hartung, Emil Schumacher, Karl Fred Dahmen, Karl Otto Götz, Gerhard Hoehme, Hans-Jürgen Schlieker, Bernard Schultze, K. R. H. Sonderborg, Fred Thieler i Hann Trier.
Ronaldinho
FK Barselona
Svoju 200. utakmicu za Barselonu je odigrao protiv Osasune 3. februara 2008. Međutim, povredio je desnu nogu i završio sezonu 3. aprila. 19. maja, Laporta je izjavio da je Ronaldinju potreban „novi izazov“, tvrdeći da je potreban novi klub. Vlasnik Mančester Sitija Taksin Šinavatra je potvrdio 6. juna interesovanje da ga dovode na Ostrvo.
FK Milan
Svoj prvi gol za Milan je postigao u gradskom derbiju pobedi 28. septembra 2008, kada je Milan trijumfovao nad Interom sa 1-0. Nakon sjajne prve polusezone, Ronaldinho se vratio i u nacionalni tim Brazila. U drugoj polusezoni je izgubio mjesto u startnih 11 u klubu zbog navodne loše forme i viška kilograma. Sezone 2009-2010, Milan je preuzeo Brazilac Leonardo, sa poprilično izmijenjenim timom, koji je ostao bez Kake. Ronaldinho je preuzeo lidersku poziciju, i odigrao odličnu sezonu sa 13 golova i 19 asistencija u 34 utakmice. Sezonu 2010-2011, Ronaldinho nije ostao do kraja u Milanu, jer je na polusezoni prešao u Flamengo iz Brazila.
Reprezentacija
U septembru 1997, Ronaldinjo je osvojio svetsko prvenstvo u fudbalu za igrače do 17 godina sa reprezentacijom Brazila.
Tokom svetskog prvenstva 2002 Ronaldnjio je postao svetska zvezda, bio je suspendovan u polufnalu, ali se vratio u startnu postavu za pobedu protiv Nemačke 2-0.
Na svetskom prvenstvu 2006 Ronaldinjo je razočarao sa generalno slabim brazilskim timom, kada su već u četvrtfinalu ispali od kasnijeg drugoplasiranoe Francuske.
Ronaldinjo je učestvovao na olimpijskim igrama 2000. i 2008., postigao je 3 gola i osvojio je bronzanu medalju 2008. 2002, Brazil je ispao u četvrtfinalu od Kameruna, koji je kasnije osvojio prvo mesto.
Molinetto, Padova
Molinetto je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 46 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 41 m.
Christine, Texas
Christine je gradić u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 390 stanovnika.
Begovo Brdo Žumberačko
Begovo Brdo Žumberačko je naseljeno mjesto u Republici Hrvatskoj u Zagrebačkoj županiji.
Zemljopis
Administrativno je u sastavu općine Krašić. Naselje se proteže na površini od 1,13 km².
Beaumont (Korez)
Bomon je naselje i opština u centralnoj Francuskoj u regionu Limuzan, u departmanu Korez koja pripada prefekturi Til.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 128 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 11 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 10,9 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 490 metara (maksimalnoj 570 m, a minimalnoj 350 m).
Republika Peščenica
thumb|desno|Željko Malnar, samozvani predsjednik Republike Peščenice Republika Peščenica je bio satirično-parodijski projekt Željka Malnara. Ime je dobila po zagrebačkoj četvrti Peščenici.
Događaji iz Republike Peščenice su se prikazivali na anti-TV-showu Noćna mora Željka Malnara, subotom od 22:00-04:00 na Zagrebačkoj Televiziji Z1.
Carmel Valley Village, California
Carmel Valley Village je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 4,407 stanovnika.
Protoporfirinogen IX dehidrogenaza (menahinon)
Protoporfirinogen IX dehidrogenaza (menahinon) (, HemG) je enzim sa sistematskim imenom protoporfirinogen IX:menahinon oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim omogućava Escherichia coli da sintetiše Hem u aerobnom i anaerobnom okruženju.
Ennigerloh
Enigerloh je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 13 opštinskih središta okruga Varendorf. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 20.178 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5570020, NUTS (DEA38) i LOCODE (DE ENH) kod.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Varendorf Enigerloh se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Varendorf. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 104 metra. Površina opštine iznosi 125,2 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 20.178 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 161 stanovnika/km².
Denison, Kansas
Denison je grad u američkoj saveznoj državi Kanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 187, što je 44 (-19,0 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Plainedge, New York
Plejnidž je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Himekromon
Himekromon je organsko jedinjenje, koje sadrži 10 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 176,169 Da.
Plainedge, New York
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 8.817, što je 378 (-4,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Pieris, Gorizia
Pieris je naselje u Italiji u provinciji Gorica, u regiji Friuli-Venezia Giulia.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 3140 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 5 m.
Publije Furije Fil
Publije Furije Fil (Publius Furius S. f. M. n. Philus, ? - 213. pne.) bio je rimski političar, izabran za konzula 223. pne. Poticao je iz patricijske porodice Furijevaca. Za konzula je izabran zajedno s Gajem Flaminijem, poznatom po podjeli zemljišta u sjevernoj Italiji siromašnim plebjecima. Flaminije je zbog toga stekao animozitet aristokratskog Senata koji ga je odlučio smijeniti s položaja, koristeći kao izgovor navodne pogreške pri ritualu izbora. Pismo je upućeno dvama konzulima - Fil ga je primio i smjesta podnio ostavku, dok ga je Flaminije, tada na pohodu protiv Gala, ostavio neotvorenog kako bi dovršio pohod, porazio Gale i poslije se u Rim vratio kako bi primio trijumf.
Furije Fil je za vrijeme drugog punskog rata izabran godine 216. pne. za pretora u najcrnjim trenucima nakon bitke kod Kane. Godine 214. pne. je izabran za cenzora, ali je podnio ostavku poslije smrti svog kolege Marka Atilija Regula. Godinu dana poslije i sam Furije je umro.
Leukip
thumb|right|200px|Idealistički portret Leukipa
Leukip (grč. Λεύκιππος, 5. vek st. e.) bio je antički grčki filozof, koji se smatra začetnikom antičkog atomizma.
O Leukipovom životu zna se veoma malo. Prema Diogenu Laertiju (IX, 30), još u antici kao mesto njegovog rođenja spominjali su se Milet, Abdera i Eleja, ali sve to mogu biti puke pretpostavke iznete samo na osnovu veće ili manje sličnosti njegove filozoske misli sa učenjima presokratskih filozofskih škola koje se vezuju za spomenute gradove. Milet se kao Leukipovo mesto rođenja čini nešto malo verovatnijim nego ostala dva. Leukipovo stvaralaštvo pada u vreme posle Parmenida, Zenona i Melisa. Prema Diogenu Laertiju (X, 13), Epikur je čak tvrdio da Leukip nikada nije ni postojao, ali toj tvrdnji ne treba pokloniti preveliku pažnju, s obzirom na to da ga Aristotel često spominje.
Od dela koja se pominju u demokritovskom korpusu, koji je prikupio Trasil (Diog. Laert. IX, 45–49), dva se spisa ponekada pripisuju Leukipu: Veliki svetski poredak (Μέγας διάκοσμος) i O umu (Περὶ νοῦ). Izgleda da je Teofrast bio prvi koji je tvrdio da je Leukip pravi autor ova dva spisa, i sasvim je moguće da je bio u pravu.
Hipija
Hipija iz Elide (grč. Ἱππίας) bio je grčki sofista, rođen polovinom 5. veka st. e. i, prema tome, mlađi savremenik Protagore i Sokrata.
Hipija je bio tipičan sofistički mnogoznalac: on nije bio originalni mislilac spekulativne filozofske misli, ali je bio upućen u mnoge oblasti znanja, te je iz svojih raznorodnih istraživanja ipak izvukao nekoliko značajnih etičkih i političkih zaključaka. Od njegovih mnogobrojnih proznih spisa znamo naslove tek malom broju njih: Trajanski razgovor, Imena naroda, Popis olimpijskih pobednika i Zbornik (Συναγωγή). Hipijin značaj ponajviše leži u tome što je on – na osnovu svojih etnografskih i istorijskih proučavanja društvenih ustanova, ali svakako i na tragu Protagorinih postavki – obradio pojam suprotnosti između prirode (φύσις) i zakona (νόμος), i ta suprotnost ostaće kao jedna od najčešćih tema sofističke misli. Za Hipiju društveni običaj nije više – kao za Herodota ili Pindara – legitimni vladalac, nego naprotiv okovi kojih čovek treba da se oslobodi, jer kad se jednima neki običaj čini dobrim, a drugima rđavim, onda se vidi koliko on zapravo vredi sam po sebi i koliko je protivprirodan. Platon u dijalogu Protagora pripisuje Hipiji izreku: "Zakon kao tiranin prisiljava ljude da čine mnoge stvari protiv prirode" (337d 2–3). Prema tome, za Hipiju su loši svi ljudski zakoni koji nisu u skladu s prirodom, odnosno s "nepisanim zakonima" (ἄγραφοι λόγοι). Hipija proklamuje ne samo jednakost svih ljudi, nego i samodovoljnost jedinke, pa se i sam trudio da se tako ponaša, pohvaleći se jednom prilikom da je sam napravio svu odeću koju nosi na sebi.
Hipija je bio posebno slavljen zbog svoje svestranosti, jer su u područje njegovog interesovanja ulazili matematika, astronomija, gramatika, retorika, ritmika, harmonija, istorija, književnost, mitologija. Njegov Popis olimpijskih pobednika postavio je temelje potonjem grčkom sistemu datiranja pomoću olimpijada, koji je najpre uveo istoričar Timaj.
Dijalozi Hipija Veći i Hipija Manji – koji su sačuvani pod Platonovim imenom, ali im je autentičnost još uvek sporna – sadrže prikaz Hipijine metodologije i, bez obzira na sporno autorstvo i na određeno preterivanje, pokazuju da ih je napisao neko ko je dobro poznavao Hipiju i njegovo okruženje.
Nema sumnje da je Hipija značajan za grčku književnost po svojim proučavanjima značenja reči, vrednosti ritma i harmonije, te književnog stila. Pripisuju mu se važni radovi o Homeru, grčkoj i stranoj književnosti te arheološke rasprave, ali od svega toga nije sačuvano ništa osim sasvim oskudnih fragmenata. Hipija predstavlja prelaz sa prvih velikih sofista, Protagore, Gorgije i Prodika, ka mnogobrojnim erističarima koji su i samom terminu "sofistika" doneli pogrdno značenje.
Belavići (Marčana)
Belavići je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Marčana, Istarska županija.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 27 stanovnika te 11 obiteljskih kućanstava.
Domesmont (Soma)
Domon je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Pikardija, u departmanu Soma koja pripada prefekturi Amjen.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 44 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 22 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 1,94 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 143 metara (maksimalnoj 150 m, a minimalnoj 90 m).
Belaj
mini|306x306piksel|Kaštel u Belaju sa početka XVII. st. Belaj (tal. Bellai) je naselje u sjevernij Istri poznato po sačuvanom kaštelu. u sastavu je Općine Cerovlje, Istarska županija, Republika Hrvatska.
Geografija
Belaj se nalazi jugoistočno od Paza na cesti koja vodi za Šušnjevicu.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 18 stanovnika te 7 obiteljskih kućanstava.
Siderin
Siderin je organsko jedinjenje, koje sadrži 12 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 220,221 Da.
Lijaza fotoprodukta spora
Lijaza fotoprodukta spora (, SAM, SP lijaza, SPL, SplB, SplG) je enzim koji popravlja posebnu vrstu oštećenja formiranih UV ozračenjem bakterijske DNK. Ovaj mehanizam popravke je jedan od razloga za otpornot pojedinih bakterijskih spora. Ovaj enzim je zavistan od radikala SAM. Putem serije reakcija radikala fotodimer, 3 5-timinil-5,6-dihidrotimin, se razlaže u dva funkcionalna prstena timina.
thumb|center|400 px
222. pne.
Godina '''222. pne.''' bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao Godina konzulstva Flamina i Fila (ili, rjeđe, godina 532. Ab urbe condita). Oznaka 222. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.
Dúngal mac Selbaig
Dúngal mac Selbaig je bio kralj Dalriade početkom 8. vijeka, s time da većina historičara njegovu vladavinu okvirno smješta u period od 723. do 726. godine. Na prijestolje je došao poslije abdikacije svog oca Selbacha mac Ferchaira, koji je otišao u samostan. Vladati je prestao kada je na prijestolje došao Eochaid mac Echdach iz klana Cenél nGabráin. Srednjovjekovna pjesma Duan Albanach mu daje naziv Dúngal Nestrpljivi navodi da je vladao sedam godina.
Carmet, California
Carmet je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 47 stanovnika.
Carmichael, California
Carmichael je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 61,762 stanovnika.
Erkelenz
Erkelenc je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5370004, NUTS (DEA29) i LOCODE (DE ERK) kod.
Uran (planeta)
Planeta Uran.|thumb|300px Uran (simbol: ) je sedmi po redu planet od Sunca, na srednjoj udaljenosti od Sunca 19,23 astronomskih jedinica. To je prvi planet koji je bio otkriven teleskopom (William Herschel, 1781.), iako ga se može vidjeti i golim okom. Oko Sunca obiđe za 84,32 godine. Ekvatorskoga je promjera 51 118 km, oko 4 puta većeg od Zemljina, masa mu je 14,5 puta veća od Zemljine, obrne se oko osi za 17 sati 14 minuta, a gušći je od vode 1,27 puta. Zbog brze vrtnje splošten je. Ekvator mu je otklonjen od ravnine staze za 97,8°, te mu je os vrtnje gotovo polegnuta u ravnini staze. Zbog toga mu se redoslijed godišnjih doba bitno razlikuje od redoslijeda ostalih planeta: četvrtinu godine prema Suncu je okrenuto jedno od polarnih područja, kada se izmjena dana i noći zbiva jedino u području ekvatora, sa Suncem nisko pri obzoru. Drugu četvrtinu godine prema Suncu je okrenuto ekvatorsko područje, s brzom izmjenom dana i noći, i tako dalje. Iako ekvator nije stalno osunčan, temperatura na Uranu najviša je u ekvatorskom području. U atmosferi, s najnižom temperaturom od –224 °C, pušu vrlo brzi vjetrovi u smjeru vrtnje i lebde oblaci metana. Zbog metana atmosfera ima modrikast odbljesak. Unutrašnjost Urana sadrži stjenovitu jezgru usporedivu sa Zemljom, oko koje se nalazi prostrani ledeni omotač koji se sastoji od vode i amonijaka (vodeno-amonijačni ocean), te najviše pridonosi ukupnoj planetnoj masi. Uran ima prostrano magnetsko polje kojemu je os prema osi vrtnje nagnuta za 60°, te za 1/3 polumjera udaljena od planetnoga središta; ima ionosferu i radijacijske pojasove. Uz 27 prirodnih satelita prati ga sustav od 13 tankih, odvojenih prstenova. Pet najvećih satelita jesu: Miranda, Ariel, Umbriel, Titanija i Oberon.
San Marco in Lamis, Foggia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 13388 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 559 m.
6-Acetilglukozna deacetilaza
6-Acetilglukozna deacetilaza (, 6-O-acetilglukozna deacetilaza) je enzim sa sistematskim imenom 6-acetil-D-glukoza acetilhidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Uran (planeta)
Uran je u grčkoj mitologiji bog neba i otac Titana.
Fizička svojstva
mini|desno|300 px|Usporedba veličina između [[Zemlja|Zemlje i Urana.]]
mini|desno|300 px|Uranovo [[magnetsko polje.]]
Uran spada u plinovite divove, kao i Jupiter, Saturn i Neptun. Smatra se da, kao i Neptun, ima malu kamenu jezgru. Na jezgru se nastavlja omotač od vodenog leda, metana i amonijaka, koji prema van postupno prelazi u atmosferu. Uran, za razliku od ostalih plinovitih divova, nema vlastiti izvor topline u unutrašnjosti. Otkriveno je da se ispod atmosfere Urana komeša oko 6000 milja debeo sloj vruće vode koji okružuje rastopljenu stjenovitu jezgru.
Najniža temperatura je izmjerena na razini s tlakom od 100 milibara i iznosi 52 K. Iznad tog sloja temperatura raste do 150 K (-123 °C) u razrijeđenoj gornjoj atmosferi. Temperatura prema unutrašnjosti raste do nekoliko tisuća °C. Za vrijeme prolaska letjelice Voyager 2 Uranov južni pol je bio okrenut Suncu. Iz toga proizlazi da bi polarna područja trebala biti toplija od ekvatorskih što, iz nepoznatih razloga, ipak nije slučaj.
Fizička svojstva planeta uvjetovana su masom i količinom Sunčeva zračenja. Masa Urana i Neptuna je bitno manja od masa Jupitera i Saturna, pa je manji i udio vodika i helija u ukupnoj masi planeta. Posebno je gustoća Neptuna veća. U Uranovoj atmosferi nalazi se više metana nego u Neptunovoj. Uran je zelenkastomodrikaste boje baš zato što metan upija svjetlost komplementarnih boja. Ravnoteža temperatura iznosi kod Urana 64 K, a kod Neptuna 51 K, no infracrveno zračenje otkriva da se u atmosferi nalazi sloj temperature povišene do 100 K na Uranu, a do 140 K na Neptunu. U tim slojevima metan i vodik moraju biti plinoviti, dok amonijak prelazi iz plinovitog stanje u tekuće i čvrsto.
Erkelenz
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 92 metra. Površina opštine iznosi 117,4 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 44.583 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 380 stanovnika/km².
Uran (planeta)
Atmosfera
Uranova atmosfera se sastoji velikom većinom od vodika (83%) i helija (15%), nešto malo metana (2%), a vode i amonijaka ima u tragovima. Metan u atmosferi daje Uranu karakterističnu modrozelenu boju jer upija svjetlost komplementarnih boja. Atmosfera Urana je gotovo bezlična. Providna je i čista do velikih dubina gdje se nalaze oblaci smrznutog metana. Polarno je područje prekriveno sumaglicom. Vjetrovi na ekvatoru pušu brzinama do 50 m/s, znatno sporije nego na drugim plinovitim divovima. Uran pokazuje pojaseve paralelne s ekvatorom, ali vrlo teško uočljive, čak i uz računalnu obradu slika. Međutim, novije fotografije teleskopa Hubble (HST) pokazuju sve veću i veću aktivnost u Uranovoj atmosferi. HST je tijekom 1998. snimio čak 20 svijetlih oblaka na različitim visinama. Svijetle oblake vjerojatno čine kristali metana. Sumnja se da su promjene nastale uslijed promjene orijentacije Urana prema Suncu. Naime, Sunce obasjava područja sve bliže ekvatoru, pa izmjena dana i noći ima sve veću utjecaj na temperaturu pojedinih dijelova Urana. Na Uranu se, zapravo, događa izmjena godišnjih doba. Oko godine 2007., Sunce je bilo iznad Uranova ekvatora.
Orbita i rotacija
Jedan Uranov obilazak oko Sunca traje 83,83 godine. Okrene se oko svoje osi za 17 sati i 14 minuta. Kao i sva plinovita tijela ima diferencijalnu rotaciju (trajanje dana ovisi o udaljenosti od ekvatora), ali bržu pri polovima. Uran je neobičan po tome što je okrenut "na bok", t.j. os rotacije mu je nagnuta čak 98° u odnosu na putanju oko Sunca (retrogradno gibanje). Mogući uzrok bi nekoliko uzastopnih sudara s manjim tijelima iz istog smjera. Dakle se samo za 8° naginje prema ravnini ekliptike, pa se može reći da se Uran kotrlja ekvatorom po stazi! Dakako, ekvator pritom u prostoru ostaje stalno paralelan samom sebi. Zato će polovicu svoga ophodnog vremena, a to je oko 42 godine, usmjeravati prema Suncu više područje jednog pola, a drugih 42 godine područje drugog pola. Područje pola koje je okrenuto Suncu je "dnevno", a područje oko suprotnog pola je "noćno". No bez obzira na rasvijetljenost, sva su područja na podjednakoj temperaturi. Uran ima brzu i zonalnu vrtnju (rotaciju). Period vrtnje oblaka koje je snimila svemirska letjelica Voyager 2 raste od 15 sati na 44° do 17 sati na 26° zemljopisne širine. Dakle, vrtnja je sporija u ekvatorskom nego u polarnom području, što je primjer suprotan zonalnoj vrtnji u Jupiteru i Saturnu. U smjeru vrtnje pušu snažni vjetrovi. Polarno područje prekriveno je sumaglicom.
Magnetsko polje
Uranovo magnetsko polje je nagnuto čak 55° prema osi rotacije, a smatra se da nastaje relativno blizu površine. Intenzitet Uranovog magnetskog polja otprilike odgovara Zemljinom polju, iako Uranovo polje znatno se mijenja od mjesta do mjesta zbog velikog odmaka izvora polja od središta planeta. Izvor magnetskog polja je nepoznat. Kao i kod ostalih planeta s magnetskim poljima, postoji magnetski rep u smjeru suprotnom od Sunca, koji se kod Urana proteže najmanje 10 milijuna km iza planeta. Veliki nagib osi rotacije planeta zajedno s nagibom magnetskog polja čine magnetski rep zavijenim u spiralu.
Uranovi sateliti
Vidi: Uranovi prirodni sateliti
Do danas je pronađeno ukupno 27 Uranovih prirodnih satelita. Uran je sve do nedavno, sa svojih tadašnjih 20 poznatih satelita, držao rekord u Sunčevu sustavu, dok ga nedavno nisu pretekli Saturn sa 31 i Jupiter s ukupno 61 satelitom. Za razliku od ostalih planeta čiji sateliti dobivaju imena po mitskim likovima, Uranovi dobivaju imena likova iz djela Williama Shakespearea i Alexandera Popea. Voyager je otkrio da su svi Uranovi sateliti sastavljeni od stijena i običnog vodenog leda.
Mogu se podijeliti u tri skupine:
mini|desno|300px|Uranov sustav prstenova. U opsežnim izvještajima o susretu s Uranom, ekipa od 40 učenjaka zaključila su da je gustoća Uranovih satelita znatno veća od gustoće Saturnovih satelita. Podaci s Voyagera 2 pokazali su da su dva veća unutarnja Uranova satelita, Arijel i Umbrijel, lakši po sastavu od vanjskih satelita ,Titanije i Oberona, što je vrlo neobično. Miranda pokazuje niz najraznoličnijih geoloških oblika. Prekrivena je dolinama, strminama, pukotinama, kraterima, terasama. Ariel ima brojne rasjede i jarke, te mnogo kružnih udubina. Umbriel ima površinu s mnogo udarnih kratera, a ističe se jedan sa svijetlim prstenom. Titanija uz brojne kratere pokazuje složeni sistem kanjona. Oberon nosi nekoliko velikih udarnih kratera. Prosječna gustoća i tih nebeskih tijela svjedoči o velikom udjelu vode. mini|desno|300px|Pronalazač Urana, [[William Herschel.]]
Uranovi prstenovi
Godine 1977., za vrijeme okultacije (pomračenja) zvijezde Sigma Kentaura Uranom, zamijećena je jedna nepredviđena pojava. Naime, zvijezda nije naglo nestala iza Urana, već je prije i poslije pomračenja 9 puta zatitrala. To je bio rezultat prolaska iza Uranovih 9 prstenova. Oni su tamne boje, svinuti i nagnuti. Ti prsteni obiđu oko planeta svakih 8 sati, dva puta većom brzinom od brzine rotacije Urana oko vlastite osi, koja iznosi 16 sati.
Deseti i jedanaesti prsten su otkriveni kasnije, 1985. godine (Voyager 2). Redom od Urana prema vani nalaze se prstenovi: 1986U2R, 6, 5, 4, Alfa, Beta, Eta, Gama, Delta, Lambda (bivši 1986U1R) i Epsilon.
Većina prstenova je široka tek nekoliko kilometara, osim prstena 1986U2R koji je širok 2500 km. Albedo prstenova je samo 0.03 (odbijaju tek 3% svjetlosti). Prstenovi su eliptični, posebno vanjski, i ne izgledaju cjelovitima poput Saturnovih prstenova. Veličina čestica je u rasponu od prašine do 10-metarskih gromada.
Najudaljeniji prsten, Epsilon, je ujedno i najsvjetliji. Radio-mjerenja su pokazala da ovom prstenu nedostaju čestice manje od nekoliko decimetara. Rijetka Uranova vanjska atmosfera vodika bi mogla biti odgovorna za ovaj nedostatak.
Historija ljudskog istraživanja
Uran je prvi planet otkriven u moderno doba. Otkrio ga je William Herschel, glazbenik koji je postao astronom amater, za vrijeme sustavnog pretraživanja neba, 13. ožujka 1781. godine. Herschel je u početku mislio da je ugledao komet. Uran je, zapravo, viđen i mnogo puta prije (na granici je vidljivosti golim okom), ali je bio uvršten u karte kao obična zvijezda. John Flamsteed ga je 1690. katalogizirao kao 34 Tauri (34 Bika).
Herschel je Kraljevskom astronomskom društvu planet predložio nazvati "Jurjevom zvijezdom" ("Georgium sidus", po tadašnjem britanskom kralju Georgu III.), kao "zvijezdom koja je zasjala pod njegovom pokroviteljskom vladavinom". "HM Nautical Almanac Office" je Uran pod ovim imenom vodio do sredine XIX. st.
Herschel je nakon nekoliko godina (1787.) otkrio i 2 velika Uranova satelita Titaniju i Oberon, a Lassell je 1851. otkrio Ariel i Umbriel. Miranda, najmanji od 5 velikih Uranovih satelita, otkrivena je 1948. (Kuiper).
Godine 1977, za vrijeme okultacije (pomračenja) zvijezde sigma Kentaura Uranom, praćenjem treperenja pomračene zvijezde prije zalaska za Uran, otkriveno je devet prstenova.
Samo je jedna letjelica posjetila Uran: Voyager 2, koji je 24. siječnja 1986. prošao 81 500 km iznad vrhova Uranovih oblaka. Tada je fotografirano 5 poznatih Uranovih satelita, te otkriveno novih 10 satelita unutar Mirandine putanje (Kordelija, Ofelija, Bjanka, Kresida, Dezdemona, Julija, Porcija, Rozalinda, Belinda i Pak). Voyager 2 je otkrio i dva nova Uranova prstena.
U novije vrijeme se ponovo (uz pomoć starih Voyagerovih fotografija, te promatranja modernim teleskopima) otkrivaju novi Uranovi sateliti. Tako su 1997 otkriveni Caliban i Sycorax (Gladman), a 1999 još tri satelita: Prospero (Holman), Setebos (Kavelaars) i Stephano (Karkoscha).
Kamen iz Rosette
Kamen iz Rosette je kamen koji je omogućio dešifriranje pisma antičkog Egipta, a otkriven je 15. srpnja 1799. pokraj gradića Rosette (današnji Rašid), smještenog u Delti Nila 40-tak milja od Aleksandrije.
Prilikom radova na rekonstrukciji stare tvrđave, koje su izvodili pripadnici Napoleonovog ekspedicionog korpusa (spremajući se za napad britanskih i turskih snaga) u tom području, kapetan Pierre Bouchard vidio je crnu bazaltnu ploču. Zapazio je da ploča sadrži 3 sekcije, a svaka od njih bila je ispisana drugim pismom. Ubrzo je shvatio važnost svog otkrića i poslao tu ploču u Kairo učenjacima koje je Napoleon poveo sa svojom ekspedicijom. Oni su izradili prepise tekstova koje su vidjeli na ploči i to je kasnije omogućilo prodiranje u tajne egipatskog pisma hijeroglifa. To je pismo stoljećima bilo tajna, unatoč pokušajima mnogih da proniknu u nju. Dvije godine kasnije, francuska vojska u Egiptu je poražena i predala se, a svi pronađeni antikviteti u posjedu Francuza (uključujući i kamen iz Rosette) morali su biti predani Britancima. Danas je originalni kamen iz Rosette u British Museumu u Londonu.
Važnost kamena
Sadržaj teksta na kamenu iz Rosette ima malen značaj, ali kamen je izuzetno važan jer je na vrhu ispisano nekih 14 linija (redaka) hijeroglifa, u sredini 32 linije demotskog pisma, a na dnu 54 linije grčkog pisma. Premda su naučnici gotovo odmah po otkriću kamena preveli ispis na grčkom, ostalo nisu mogli razumjeti.
Međutim, 1808. godine mladi francuski naučnik i lingvist Jean-François Champollion (u dobi od 18 godina) započeo je istraživati natpise s kopije kamena iz Rosette i pismo drevnih Egipćana u naporu da dešifrira misteriozne hijeroglife. Dugo vremena nije bilo rezultata, a onda je pretpostavio da sva tri teksta (na tri različita pisma) imaju isti sadržaj. To se pokazalo ispravnim zaključkom, a s obzirom da je grčki jezik bio dobro poznat, klupko se polako počelo odmotavati. Četrnaest godina kasnije (1822.) Champollion je potvrdio da su neki hijeroglifi bili fonogrami (fonetski ili zvučni), a drugi opet piktogrami (slikovni). U 1824. godini on objavljuje svoju znamenitu knjigu egipatskih hijeroglifa, u kojoj je ustvrdio osnovne temelje kompleksnog sistema hijeroglifskog pisanja.
Bilo je to otkriće - da egipatsko hijeroglifsko pismo primjenjuje kombinacije ideograma i fonetskih znakova - koje je omogućilo proboj u prijevod tog pisma. Konačno, ta sposobnost otvorila je vrata spoznaje kompletne povijesti antičkog Egipta i rađanje nove znanstvene discipline - egiptologije.
Eochaid mac Echdach
Eochaid mac Eochaid je bio kralj Dalriade (suvremena zapadna Škotska) od 726. do 733. Bio je sin Eochaid mac Domangairta.
Hidrokodon
Hidrokodon je organsko jedinjenje, koje sadrži 18 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 299,364 Da.
Eochaid mac Echdach
Eochaid je na prijestolje došao tako što je - prema implicitnim sugestijama srednjovjekovnih izvora - svrgnuo prethodnog kralja Dungala mac Selbaiga. Dungalov otac Selbach je izašao iz samostana kako bi pokušao sina vratiti na vlast, ali je 727. od strane Eochaidovih sljedbenika poražen kod mjesta Irros Foichnae.
Fumarat reduktaza (menahinon)
Fumarat reduktaza (menahinon) (, FRD, menahinol-fumaratna oksidoreduktaza, sukcinatna dehidrogenaza (menahinon)) je enzim sa sistematskim imenom sukcinat:menahinon oksidoreduktaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ova reakcija je katalizovana u reverznom smeru. Enzim je deo anaerobnog lanca elektronskog transfera pojedinih bakterija. On omogućava fumaratu da služi kao terminalni elektronski akceptor.
Clayton, New York
Klejton je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.978, što je 157 (8,6 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Ahej (general)
Ahej ili Ahaj (antgrč. Ἀχαιός [Akhaiós]); ? - 213. pne.), bio je seleukidski princ, vojskovođa, a kasnije i vladar odmetnutih seleukidskih provincija u Maloj Aziji. Bio je sin Andromaha, odnosno praunuk Seleuka I Nikatora, osnivača carstva. Ahej je bio oženjen za Laodiku, kći pontskog kralja Mitridata II.
Kada je godine 223. pne. prilikom neuspjelog pohoda na Pergam u vojničkoj pobuni ubijen kralj Seleuk III Keraun, Ahej je osvetio njegovu smrt, ali i propustio priliku da sam uzme krunu, ostavši vjeran mladom kralju Antiohu III. Za nagradu je postavljen za guvernera Male Azije i na tom je mjestu uspješno vodio pohode protiv pergamskog kralja Atala I. Međutim, svemoćni kraljevski ministar Hermeja, kao i intrige Egipćana koji su držali njegovog zarobljenog oca, su ga natjerali da se pobuni i proglasi nezavisno kraljevstvo sjeverno od gorja Taurus. Ahej je svog bivšeg vladara ostavio na miru dok je on bio zabavljen ratom s Egipćanima, ali je završetak tog rata doveo do novih sukoba. Antioh se ovaj put udružio s Atalom i njih dvojica su uspjeli zauzeti Sard, središte njegovog kraljevstva. U Ahejevim je rukama ostala jedino citadela, ali je i ona 213. pne. pala u Antiohove ruke. Bolis, agent egipatskog ministra Sosibija, obećao je Aheja odvesti na sigurno, ali ga je izdao Antiohu. Ahej je nakon toga pogubljen.
Erftstadt
Erftštat je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 10 opštinskih središta okruga Rajn-Erft. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 50.714 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 5362020, NUTS (DEA27) i LOCODE (DE ERT) kod.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Rajn-Erft Erftštat se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Rajn-Erft. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 81–150 metara. Površina opštine iznosi 119,9 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 50.714 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 423 stanovnika/km².
Mitchell, Georgia
Mičel je gradić u američkoj saveznoj državi Džordžija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 199 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 199 stanovnika, što je 26 (15,0%) stanovnika više nego 2000. godine.
Filozofija uma
mini|200px|[[frenologija|Frenološko mapiranje mozga. Frenologija je bila jedan od prvih pokušaja da se koreliraju mentalne funkcije s određenim dijelom mozga.]] Filozofija uma je grana suvremene analitičke filozofije koja proučava prirodu uma, mentalnih događaja, mentalnih funkcija, svijesti te njihov odnos s tijelom, osobito s mozgom.
Monizam je pozicija da um i tijelo nisu ontološki različite vrste entiteta. Ovu je perspektivu prvi put predložio u zapadnoj filozofiji Parmenid u 5. st. pr. Kr. i bila je kasnije usvojena kod racionalista Barucha Spinoze. Fizikalisti tvrde da postoje samo entiteti postulirani fizikalnom teorijom, i da će um biti eventualno biti objašnjen tim entitetima nakon što se fizikalna teorija dovoljno razvije. Idealisti zagovaraju da je um sve što postoji, i da je vanjski svijet ili sam mentalan ili iluzija stvorena od samoga uma. Neutralni monisti se priklanjaju stajalištu da postoji neka druga, neutralna supstancija, te da du i materija i um svojstva te nepoznate supstancije. Uobičajeni monizmi 20. i 21. stoljeća su varijacije fizikalizma; u te perspektive spadaju biheviorizam, teorija različnog identiteta, anomalijski monizam i funkcionalizam.
Mnogi moderni filozofi uma usvajaju reduktivnu ili nereduktivnu fizikalističku poziciju, tvrdeći u različitim pogledima da je um nešto što nije odvojeno od tijela. Ti su pristupi izrazito utjecajni u znanostima, osobito u područjima sociobiologije, računarstva, evolucijske psihologije i različitih neuroznanosti. Ostale filozofije, pak, zastupaju nefizikalističku poziciju, koja stavlja u pitanje ideju da je um čista fizikalna tvorveina. Reduktivni fizikalisti zagovaraju da će sva mentalna stanja i svojstva biti objašnjena znanstvenim uvidom u fiziološke procese i stanja. Ne-reduktivni fizikalisti tvrde da, iako je mozak sve što je u odnosu s umom, predikati i rječnik korišten u mentalnim opisima i objašnjenima su nezamjenjivi, te se ne mogu reducirati na jezik i niže razinska objašnjenja fizikalnih znanosti. Kontinuirani napredak u neuroznanosti je pomogao da raščisti neke nedoumice i pitanja, i njezini nalazi snažno podržavaju tvrdnje fizikalista. Ipak one su daleko od toga da budu riješene, i moderni filozofi uma nastavljaju istraživati kako subjektivne kvalitete i intencionalnost mentalnih stanja i svojstava mogu biti objašnjena u naturalističkim terminima.
Problem odnosa uma i tijela
Problem odnosa uma i tijela se tiče objašnjenja odnosa koji postoji između uma ili mentalnih procesa i tjelesnih stanja ili procesa. Jedan od ciljeva filozofa koji rade u tom području je objasniti kako navodno nematerijalni um može utjecati na materijalno tijelo i obratno.
Naše perceptivno iskustvo ovisi o podražaju koji dolaze na naše osjetne organe iz vanjskog svijeta i ti podražaji uzrokuju promijene u našem mentalnom stanju; konačno uzrokujući da osjećamo podražaj, koji može biti ugodan ili neugodan. Nečija želja za komadom pizze, na primjer, će uzrokovati da ta osoba pokreće svoje tijelo na određeni način i u određenom smjeru da dobije što hoće. Pitanje je tada kako je moguće da svjesno iskustvo proizađe iz nakupine sive tvari koja ne posjeduje ništa osim elektrokemijskih svojstva. Sličan problem je kako objasniti da nečiji propozicijski stavovi (npr. vjerovanja i želje) mogu uzrokovati da neuroni tog individualca se aktiviraju, i da se njegovi mišići stežu točno na pravilan način. To obuhvaća neke od zagonetki s kojima su se suočavali epistemolozi i filozofi uma još od vremena Renéa Descartesa.
Rješenje dualista za problem uma i tijela
Dualizam je skup pogleda o odnosu uma i materije. Počinje s tvrdnjom da mentalni fenomeni su, u nekom pogledu, nefizikalni. Jedna od najranije znanih formulacija dualizma uma i tijela je bila izražena u istočnim Sankhya i Joga školama hinduističke filozofije (otprilike 650 godina prije naše ere), gdje je svijet podijeljen na purushu (um/duh) i prakrti (materijalna supstancija). Još određenije, Joga Sutra Pantanjalija pokazuje analitički pristup prirodi uma.
U zapadnoj filozofiji, najranije rasprave dualističkih ideja su u djelima Platona i Aristotela. Svaka od tih je tvrdila, ali zbog različitih razloga, da se čovjekova inteligencija (sposobnost uma ili duše) ne može identificirati sa, ili biti objašnjena pod okriljem ljudskoga tijela. Najbolje znana verzija dualizma pripada René Descartesu (1641) i drži da je um neprotežna i netjelesna supstancija. Descartes je prvi koji je jasno identificirao um sa sviješću i samosvijesti, te razlikovao ga od mozga, sjedišta inteligencije. Stoga je on prvi postavio problem uma i tijela u obliku koji i danas postoji.
Argumenti za dualizam
Glavni je argument za tezu dualizma to da se on doima privlačan intuiciji zdravog razuma većini filozofsko neobrazovanim ljudima. Ako je upitana što je um, prosječna će osoba uobičajeno odgovoriti s identificiranjem sebe, svoje osobnosti, svojom dušom ili nekim sličnim entitetom. Ona će sigurno negirati da je um jednostavno mozak, ili obratno, smatrajući ideju da je samo jedan ontološki entitet u pitanju premehanicističko ili jednostavno nerazumljivo. Večina filozofa uma misli da su takve intuicije, kao mnoge druge, vjerojatno obmanjujuće, i da bi morali koristiti kritičke sposobnosti zajedno s empirijskim rezultatima iz znanosti da provjerimo te pretpostavke i odredimo da li ima neke utemeljenosti u njima.
Drugi je važan argument za dualizam ideja da se mentalno i fizikalno doimaju da imaju različita i možda nepomirljiva svojstva. Mentalni događaji imaju određenu subjektivnu kvalitetu u njima, dok fizikalni nemaju. Stoga, npr. netko može razumno upitati kako se osjeća opekli prst ili kako izgleda plavo nebo ili kako zvuči dobra glazba nekoj osobi. Ali je besmisleno, ili barem čudno, pitati kakvo je talasanje u uzimanju glutamata u dorsolateralnom dijelu hipokampusa.
Filozofi uma zovu taj subjektivni aspekt mentalnih događaja kvalija (ili sirovi osjećaji). Postoji nešto što je kao da osjeća bol, vidi poznatu nijansu boje itd. Kvalije su povezane s tim mentalnim događajima, koje je teško reducirati na bilo što fizikalno.
Interakcionistički dualizam
mini|Portret [[René Descartes|Renéa Descartesa autora Fransa Halsa (1648)]] Interakcionistički dualizam ili jednostavno interakcionizam je određeni oblik dualizma prvo usvojen od Deascartesa u Meditacijama. U 20. stoljeću njegovi glavni zagovornici su Karl Popper i John Carew Eccles. To je pogled da mentalna stanja kao vjerovanja i želje imaju kauzalnu interakciju s fizikalnim stanjem.
Descartesov poznati argument za tu poziciju može se ovako sažeti: Josiš ima jasnu i određenu ideju svoga uma kao misleću stvar koja nema prostornu protežnost (tj. ne može se mjeriti u smislu duljine, težine, visine itd.). On isto tako ima jasnu i određenu ideju svoga tijela kao nešto što je prostorno protežno, predmet kvantifikacije i nesposobno da misli. Slijedi iz toga da um i tijelo nisu identični jer imaju radikalno drugačija svojstva.
Ali, u isto vrijeme jasno je da Josipova mentalna stanja (želje, vjerovanja itd.) imaju uzročno-posljedični učinak na njegovo tijelo i obratno. Dijete dodirne vruću peć (fizikalni događaj) koja uzrokuje bol (mentalni događaj) koja uzrokuje da vrišti (fizikalni događaj); to zauzvrat uzrokuje osjećaj straha i zaštite kod njegove majke (mentalni događaj) itd.
Descartesov argument ključno ovisi na premisi da to što Josip vjeruje da su «jasne i određene» ideje su i nužno istinite. Mnogi suvremeni filozofi sumnjaju u to. Na primjer, Joseph Agassi vjeruje da nekoliko znanstvenih otkrića napravljenih u 20. stoljeću su oslabili ideju privilegiranog pristupa vlastitim idejama. Freud je pokazao da psihološki educiran promatrač može shvatiti nesvjesnu motivaciju osobe bolje nego ona. Duhem je pokazao da filozof znanosti može znati metodu otkrića osobe bolje nego ona, dok Malinowski je pokazao da antropolog može znati običaje osobe i njezine navike bolje nego ona. On isto naglašava da moderni psihološki eksperimenti koji uzrokuju da ljudi vide stvari koje tamo nisu daju temelj za odbacivanje Descartesova argumenta jer znanstvenici mogu opisati percepcije osobe bolje nego što ona može.
Ostali oblici dualizma
400px|mini|Tri vrste dualizma. Strelice pokazuju smjer kauzalne interakcije. Dualizam svojstava nije prikazan. 1) Psihofizikalni paralelizam ili jednostavno paralelizam je stajalište da um i tijelo, iako imaju različiti ontološki status, ne utječu uzročno jedno na drugo. Umjesto toga, idu paralelnim linijama (umni događaji ima uzročnu interakciju s umnim događajima, a moždani događaji imaju uzročnu interakciju s moždanim događajima) i samo se doimaju da utječu jedno na drugo. Gottfried Wilhelm Leibniz je istaknuto branio ovo gledište. Iako je Leibniz bio ontološki monist koji je vjerovao samo jedna vrsta supstancije - monada - postoji u svemiru, i da je sve svedivo na nju, on je bez obzira držao da postoji važna razlika između «mentalnog» i «fizikalnog» u smislu uzročnosti. Smatrao je da je Bog uredio sve stvari unaprijed tako da bi umovi i tijela bili u skladu. To je poznato kao doktrina preetablirane harmonije.
2) Okazionalizam je stajalište usvojeno od Nicolasa Malebranchea, koji tvrdi da svi navodni uzročni odnosi između fizikalnih događaja ili fizikalnih i mentalnih događaja nisu zapravo uzročni. Dok su um i tijelo različite supstance, uzroci (mentalni ili fizikalni) su povezani sa svojim učincima činom Božje intervencije na svaku posebni događaj.
3) Epifenomenalizam je doktrina koju je prvi formulirao Thomas Henry Huxley. Sastoji se u pogledu da mentalni fenomeni kauzalno nemaju učinka. Fizikalni događaji mogu uzrokovati ostale fizikalne događaje i fizikalni događaji mogu uzrokovati mentalne događaje ali mentalni događaji ne mogu ništa uzrokovati jer su kauzalno inertni nusprodukti (tj. epifenomen) fizikalnog svijeta. Ovaj je pogled u najnovije doba snažno branjen od Franka Jacksona. 4) Dualizam svojstava kaže da kada je materija organizirana na određeni način (tj. na način kakav su živa ljudska tijela organizirana), mentalna svojstva proizlaze iz organizacije. Stoga je on podgrana emergentnog materijalizma. Ta proizašla svojstva imaju neovisan ontološki status i ne mogu se reducirati na niti se objasniti kao fizikalni supstrati od kojih proizlaze. David Chalmers drži ovo stajalište, i u zadnje je vrijeme doživio neku vrstu renesanse.
Rješenje monista za problem uma i tijela
mini|[[Baruch de Spinoza|Baruch (de) Spinoza]] U suprotnosti s dualizmom monizam tvrdi da nema fundamentalnih podjela. Danas najčešći oblici monizma u zapadnoj filozofiji su fizikalizmi. Fizikalistički monizam kaže da je jedina supstanca fizikalna u jednom smislu da se taj termin razjasne naše najbolje znanosti. Ali, raznolike formulacije su moguće. Drugi oblik monizma, idealizam, tvrdi da je jedina supstanca mentalna. Iako čisti idealizam kao Berkeleyev je neuobičajen u suvremenoj zapadnoj filozofiji, jedna sofisticirana varijanta zvana panpsihizam prema kojoj mentalno iskustvo i svojstva su možda pri temelju fizikalnih iskustava i svojstava je zagovarana od nekih filozofa kao William Seager.
Fenomenalizam je teorija da su reprezentacije (ili osjetni podaci) vanjskih objekata sve što postoji. Takav je pogled bio nakratko prihvaćen od Bertranda Russella i mnogih logičkih pozitivista tijekom ranog 20. stoljeća. Treća je mogućnost prihvatiti postojanje osnovne supstance koji nije niti mentalna niti fizikalna. Mentalni i fizikalni svijet bi tada bili svojstva te neutralne supstancije. Takvu je poziciju zauzeo Baruch Spinoza i popularizirao ju je Ernst Mach u 19. stoljeću. Ovaj neutralni monizam kako je zvan sličan je dualizmu svojstava.
Biheviorizam
Biheviorizam je dominirao filozofijom uma većinom 20. stoljeća, osobito prvom polovicom. U psihologiji, biheviorizam se razvio kao reakcija na neadekvatnost introspekcionizma. Introspektivni izvještaji o vlastitom unutarnjem mentalnom životu nisu podvrgnuti opreznom proučavanju glede točnosti i preciznosti i ne može se koristiti za formiranje predvidljivih generalizacija. Bez generalizacije i mogućnosti pregledavanja neke treće osobe, bihevioristi su tvrdili, psihologija ne može biti znanstvena. Izlazak iz toga je eliminacija unutarnjeg mentalnog života (i stoga ontološki nezavisnog uma) uopće i usredotočiti se promotrivo ponašanje.
Paralelno s tim razvojem u psihologiji, filozofski biheviorizam (ponekad zvan logički biheviorizam) se razvio. Ono je karakterizirano snažnim verifikacionizmom koji smatra neprovjerljive iskaze o unutarnjem mentalnom životu bezvrijednim. Za biheviorista, mentalna stanja nisu unutarnja stanja na kojima se mogu raditi introspektivni izvještaji. Oni su samo opisi ponašanja ili dispozicija da se ponaša na određeni način napravljenih od trećih grupa da objasne i predvide ponašanje ostalih.
Filozofski biheviorizam, poznato stajalište Wittgensteina, je ispao iz popularnosti u drugoj polovici 20. stoljeća u vrijeme uspona kognitivizma. Kognitivisti odbacuju biheviorizam zbog nekoliko primijećenih problema. Na primjer, za biheviorizam se može reći je da kontraintuitivan kada tvrdi da netko govori o ponašanju u slučaju da ta osoba ima glavobolju.
Lingvistički kriticizam problema uma i tijela
Svaki pokušaj da se odgovori na problem uma i tijela nailazi na znatne probleme. Neki filozofi tvrde da je tako jer je u podlozi pojmovna konfuzija. Ti filozofi, kao Wittgenstein i njegovi sljedbenici u tradiciji lingvističkog kriticizma, odbacuju problem kao iluzoran. Oni tvrde da je pogreška pitati kako se mentalna i biološka stanja uklapaju. Radije nego to je prihvatiti da ljudsko iskustvo se može opisati na različite načine npr. mentalnim i biološkim rječnikom. Iluzorni problemi nastaju kada se jedno opisuje drugim pomoću rječnika drugoga ili ako je mentalni rječnik uporabljen u krivom kontekstu. Takav je slučaj, na primjer, ako netko traži mentalna stanja u mozgu. Mozak je jednostavno krivi kontekst za uporabu mentalnog rječnika – potraga za mentalnim stanjima u mozgu je stoga kategorijska pogreška ili vrsta pogreške u razmišljanju.
Danas takvu poziciju često zauzimaju interpretatori Wittgensteina kao Peter Hacker. Ipak Hilary Putnam, izumitelj funkcionalizma, je isto zauzeo poziciju da je problem uma i tijela iluzoran problem koji bi se trebao razriješiti na Wittgensteinov način.
Naturalizam i njegovi problemi
Teza je fizikalizma da je um dio materijalnog (ili fizikalnog) svijeta. Takva se pozicija suočava s problemom da um ima određena svojstva koja nijedna druga materijalna stvar ne posjeduje. Fizikalizam stoga mora objasniti kako je moguće da ta svojstva bez obzira proizlaze iz materijalne stvari. Projekt davanja takvog objašnjenja je često zvan «naturaliziranje mentalnog». Jedan ključni problem koji taj projekt pokušava riješiti je postojanje kvalija i priroda intencionalnosti.
Kvalija
Mnoga mentalna stanja imaju svojstvo biti proživljena subjektivno na različiti način kod različitih pojedinaca. Npr. karakteristično je od mentalnog stanja bol da boli. Štoviše, tvoj osjet boli ne mora biti identičan mome jer nemamo način kako da mjerim koliko nešto boli niti opisati točno kako se osjeća kada boli. Filozofi i znanstvenici se pitaju otkuda dolaze ta iskustva. Ništa ne pokazuje da neuralno ili funkcionalno stanje može biti popraćeno takvim iskustvom bola. Često je to formulirano ovako: postojanje cerebralnih događaja ne može objasniti zašto su popraćeni s tim odgovarajućim kvalitativnim iskustvima. Zagonetka o tome kako se mentalni procesi odvijaju s pratećim iskustvenim aspektom u svijesti se doima nemogućim da se riješi.