cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Poljoprivreda
Istorija
Razlozi za najraniju pojavu zemljoradnje mogu biti promena klime ali i društveni razlozi. Sigurno se desila promena od lovačko-sakupljačke do poljoprivredne ekonomije kroz dugačak period kada su neki usevi promišljeno zasađivani a druga hrana donošena iz divljine. Iako se zemljoradnja pojavila u Plodnom polumesecu, poljoprivreda se najkasnije 7000. godine p. n. e. pojavila i u jugoistočnoj Aziji (pirinač) i malo kasnije u Srednjoj Americi (kukuruz, bundeva). Poljoprivreda je takođe mogla da nastane nezavisno u ranom neolitu u Indiji i Jugoistočnoj Aziji (pirinač i taro).
Potpuna zavisnost od domaćih useva i životinja (vreme kada su divlji izvori predstavljali dijetetski nevažnu komponentu u ishrani) nije nastala sve do bronzanog doba. Ako bi u operativnu definiciju poljoprivrede bila uračunata intenzivna kultivacija zemljišta u velikim razmerama na plantažama, organizovano navodnjavanje i upotreba specijalizovane radne snage, titulu „izumitelja poljoprivrede“ dobili bi Sumeri.
Nicholas Hilliard
250px|right|Autoportret Nicholasa Hilliarda, cca. 1577. Nicholas Hilliard (cca. 1547–7.1. 1619,) je bio engleski zlatar i slikar najpoznatiji po minijaturnim portretima dvorjana Elizabete I i Jamesa I. Uglavnom je slikao male ovalne minijature, ali i neke malo veće kabinetske minijature, kao i najmanje dva portreta kraljice Elizabete. Bio je uspješan umjetnik, usprkos financijskih problema, te se njegove slike smatraju svojevrsnim likovnim dokumentom elizabetanske Engleske.
Poljoprivreda
Istorija
Intenzivno ratarstvo je uslovilo rast populacije i omogućilo nagomilavanje viška proizvoda koji su se čuvali za upotrebu tokom zime ili za razmenu tj. prodaju radi zarade. Sposobnost farmera da hrane veliki broj ljudi čije aktivnosti nemaju nikakve veze sa proizvodnjom hrane bila je presudni faktor u usponu stajaće vojske.
Otkriće sistema „tri polja“ plodoreda tokom srednjeg veka je znatno poboljšalo uspešnost rane poljoprivrede.
Posle 1492. godine i otkrića Amerike, svetski poljoprivredni modeli su se izmešali pri razmeni biljaka i životinja koja je poznata kao Kolumbijska razmena. Usevi i životinje koje su prethodno bile poznate samo Starom svetu sada su prebačeni u Novi svet i obrnuto.
Savremena poljoprivreda
mini|desno|250px|Precizna poljoprivreda u Minessoti: iz svemira ova farma u sjeverozapadnoj Minessoti izgleda kao kolaž. Polja mijenjaju nijanse tokom sezona i sa dijelovima zasijanim organskom pšenicom, sojom, kukuruzom, alfalfa-om, lanom ili pod sijenom. Ovaj infracrveni snimak obojen vještačkim bojama donosi mnoštvo informacija o stanju usjeva. Za netreniranog posmatrača, sama slika ne znači ništa. Ali, farmeri su obučeni da prepoznaju žuta područja gdje su usjevi inficirani, crvene nijanse koje kazuju da su usjevi u dobrom stanju, crno koje pokazuje poplavljeno područje, i smeđe dijelove koji kazuju da su neželjeni pesticidi prešli na usjeve koji se ne tretiraju hemikalijama.
Tokom zadnjog veka poljoprivreda se odlikovala povećanom produktivnošću, primenom sintetičkih đubriva, zamenom ručnog rada pesticidima, zagađenjem vode i poljoprivrednim subvencijama. Zadnjih godina je ojačao otpor konvencionalnoj poljoprivredi zbog njenog negativnog uticaja na životnu sredinu, i došlo je do povećane zastupljenosti organske i održive poljoprivrede. Jedna od glavnih pokretačkih sila tog pokreta je bila Evropska Unija, koja je prva certifikovala ekološku hranu 1991. godine i započela reformu svoje zajedničke poljoprivredne politike (CAP - Common Agricultural Policy) 2005. godine kojom će se ukinuti robno vezane poljoprivredne subvencije,. Razvoj organske poljoprivrede je podstakao istraživanja u oblastima alternativnih tehnologija kao što je integrisana kontrola štetočina i selektivni uzgoj. Nedavni fundamentalni tehnološki mapredci obuhvataju genetski modifikovanu hranu.
Godine 2007, visoki podsticaji za poljoprivrednike da uzgajaju useve za biogorivo u kombinaciji sa drugim faktorima, kao što je prekomerni razvoj bivšeg poljoprivrednog zemljišta, porast transportnih troškova, klimatske promene, rastuća potrašačka potražnja u Kini i Indiji, i rast populacije, su uzrokovali nestašice hrane u Aziji, Srednjem Istoku, Afriki, i Meksiku, kao i porast cena hrane širom sveta. Decembra 2007. je 37 zemalja bilo suočeno sa prehrambenim krizama, a u 20 je bio uveden neki oblik kontrole cena hrane. Neke od tih nestašica su dovele do nemira zbog nedostatka hrane i čak smrtonosnih stampeda. Međunarodni fond za poljoprivredni razvoj smatra da povećana zastupljenost zakupničke poljoprivrede može da bude deo rešenja za sputavanje rasta cena hrane i sveukupnu bezbednost hrane. Oni delom baziraju tu tvrdnju na iskustvu Vijetnama, koji je otišao od uvoznika hrane do velikog izvoznika, što je dovelo do znatnog pada stepena siromaštva, i to je uglavnom posledica razvoja zakupničke poljoprivrede u toj zemlji.
Bolesti i degradacija zemljišta su dva glavna uzročnika za zabrinost u današnjoj poljoprivredi. Na primer, epidemija stabljične rđe na pšenici uzrokovana Ug99 sojom se trenutno širi duž Afrike ka Aziji i uzrokuje veliku zabrinutost zbog gubitaka prinosa od 70%, i više u nekim okolnositma. Aproksimativno 40% svetskog poljoprivrednog zemljišta je ozbiljno degradirano. U Africi, ako se sadašnji trend degradacije zemljišta nastavi, kontinent će verovatno moći da prehrani samo 25% svoje populacije do 2025, po podacima UNU Instituta za resurse u Afcici baziranog u Gani.
Agrarna struktura je dugorična struktura po Braudelskom shavatanju koncepta. Na dugoročnim skalama agrarna struktura je u većoj meri zavisna od regionalnih, društvenih, kulturnih i istorijskih faktora nego od državnih aktivnosti. Na primer u Poljskoj, uprkos sprovođenja intenzivne agrarne politike tokom dužeg niza godina, agrarna struktura je 2002. nalikovala stanju iz 1921. neposredno nakon perioda podela.
Godine 2009, poljoprivredni proizvod Kine je bio najveći na svetu, čemu su sledele Evropska Unija, Indija i Sjedinjene Američke Države, po podacima Internacionalnog monetarnog fonda. Ekonomisti koriste totalni faktor produktivnosti poljoprivrede, i po toj meri je poljoprivreda u Sjedinjenim Državama oko 1,7 puta produktivnija nego što je bila 1948. godine.
Sistemi za kultivaciju useva
Sistemi za uzgajanje useve mogu da variraju među farmama u zavisnosti od dostupnih resursa i ograničenja; geografije i klime; državne politika; ekonomskih, društvenih i političkih pritisaka; i od filozovije i kulture poljoprivrednika.
Premeštanje useva (ili posijeci i spali) je sistem kojim se šume spaljuju, oslobađajući neophodne nutriente za godišnju kultivaciju i zatim višegodišnju upotrebu tokom period od nekoliko godina. Zatem se zemljište ostavlja da zaraste u šumu, a poljoprivrednici se premaštaju na nove parcele, vraćajući se tek nakon dužeg perioda (10–20 godina). Period povratka se skraćivao sa porastom gustine stanovništva, te je nastala potreba za unosom nutrijenata (đubriva) i ručnom kontrolom štetočina. Godišnja kultivacija je sledeći stupanj intenziteta pri čemu nema slobodnih perioda. Za takav uzgoj je neophodna još veća količina nutrienata i još više rada na kontoli štetočina.
Dalja industrijalizacija je dovela do upotrebe monokultura, kad se jedna kultura uzgaja na velikim površinama. Usled niske bioraznovrsnosti, upotreba nutijenata je uniformna i dolazi do akumulacije štetočina, te je neophodna obimnija primena pesticida i đubriva. Višestruko kultiviranje, pri čemu se nekoliko useva gaji sekvenciono u jednoj godin, i međukultiviranje, kad se nekoliko useva gaji istovremeno, su druge vrste godišnih sitema uzgoja poznatih kao polikulture.
U subtropskim i suvim okruženjima, vremenski raspored i raspon uzgoja može da bude ograničen padavinama, tako da ili nije moguće imati višestruke useve tokom godine, ili je neophodna irigacija. U svim tim sredinama se gaje višegodišnji usevi (kafa, kakao) i primenjuju se sistemi kao što je agrošumarstvo. U predelima sa umerenom klimom, gde su ekosistemi predominantno travnati ili prerijski, visoko produktivni godišnji usevi su dominantni poljoprivredni sistem.
Statistike useva
Važne kategorije useva uključuju žitarice i pseudožitarice, mahunarke, stočnu hranu, i voće i povrće. Specifični usevi se kultiviraju u različitim uzgojnim regionima u svetu. Milioni metričkih tona na bazi FAO procene.
Nove tehnologije
levo|mini|200p|Plantaža [[čaja na Javi]]
Navodnjavanje i odvodnjavanje samo su neke oblasti koje zahtevaju posedovanje posebnih znanja poljoprivrednih tehnologa.
Unapređenje useva
desno|mini|250p|Naučno merenje rasta kukuruza
Domestifikacija biljaka je počela sa ciljem da se poveća prinos, poveća rezistentnost i tolerantnost na sušu, olakša žetva i poboljša ukus i hranljiva vrednost, kao i mnoge druge karakteristike. Pažljiva selekcija i gajenje kroz vekove, je dalo ogroman doprinos karakteristikama gajenih biljaka. Odgajivači biljaka koriste staklenike i različite tehnike da bi dobili tri generacije po godini i na taj način ostvarili bolje rezultate.
Selekcija i uzgajanje biljaka tokom dvadesetih i tridesetih godina dvadesetog veka su unapredili pašnjake na Novom Zelandu, a primenom primitivnih metoda genetičkog inženjeringa tokom 1950-ih su proizvedene neke savremene sorte žitarica.
Dampierre-sur-le-Doubs
Dampjer sir le Du je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Du koja pripada prefekturi Monbelijar.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 494 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 156 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 3,16 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 306 metara (maksimalnoj 458 m, a minimalnoj 301 m).
Poljoprivreda
Unapređenje useva
mini|levo|200p|Traktor IMT 533
Poljoprivredna mehanizacija
Poljoprivredna mehanizacija je značajno povećala efikasnost i produktivnost poljoprivredne proizvodnje u odnosu na, u nekim delovima sveta još uvek prisutnu praksu, korišćenja životinja (konji, mazge, volovi, kamile, lame i dr.) kod obrade polja, žetve i prevoza poljoprivrednih proizvoda.
Avioni, helikopteri, kamioni, i traktori koriste se u poljoprivredi za setvu, zaprašivanje protiv insekata i kontrolu štetočina, prevoz kvarljive robe, ali i za borbu protiv šumskih požara. Radio i televizija izveštavaju o veoma bitnim atmosferskim promenama i drugim vestima kao što su tržišni izveštaji koji se tiču poljoprivrednika. Računari postaju nezamenjivo pomagalo u upravljanju poljoprivrednim gazdinstvima.
Netjerkare
Netjerkare je ime osobe za koju neki egiptolozi pretpostavljaju da je bio kralj za vrijeme Prvog prijelaznog perioda Drevnog Egipta. Njegovo postojanje se može jasno potvrditi jedino u Abydoskom popisu kraljeva, gdje zauzima 40. registar, kao nasljednik Merenre Nemtyemsafa II, te potpuno preskače ženskog faraona Nitocris. Moguće je da je Nitocris izbirsana s popisa, s obzirom da se na njemu ne nalaze ni ženski faraoni Sobeknefru ili Hatshepsut. S druge strane, u posljednje vrijeme je među egiptolozima prilično popularna teza da Nitocris uopće nije postojala, odnosno da je njeno hijeroglifsko ime Nitekreti isvarena verzija imena Netjerkare. To se temelji na pretpostavci da je Nitekreti bilo ime kralja Siptaha u Torinskom popisu, odnosno da je to Netjerkare.
Dunham (Quebec)
Dunham je grad u Kanadi u pokrajini Quebec. Prema rezultatima popisa 2011. u gradu je živelo 3.471 stanovnika.
Bad Berneck im Fichtelgebirge
Bad Bernek im Fihtelgebirge je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 33 opštinska središta okruga Bajrojt. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 4.579 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9472116.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Bajrojt Bad Bernek im Fihtelgebirge se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Bajrojt. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 393 metra. Površina opštine iznosi 33,6 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 4.579 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 136 stanovnika/km².
Bad Aibling
Bad Ajbling je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 46 opštinskih središta okruga Rozenhajm. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 18.052 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9187117.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Rozenhajm Bad Ajbling se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Rozenhajm. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 492 metra. Površina opštine iznosi 41,4 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 18.052 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 436 stanovnika/km².
Ro
Ro (grčki neutralni rod: Ρω; veliko slovo Ρ; malo slovo ρ ili ϱ) je 17. slovo grčkog alfabeta i ima brojčanu vrijednost od 100.
Podrijetlo
Slovo Resch iz Feničkog pisma je izvor grčkog slova Ro.
Migliara 56 III, Latina
Migliara 56 III je naselje u Italiji u provinciji Latina, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 157 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 40 m.
AFDX-384
AFDX-384 (BIBN-161) je lek koji deluje kao selektivni muskarinski acetilholinski antagonist, sa selektivnošću za M2 i M4 podtipove. On se uglavnom koristi za mapiranje distribucije M2 i M4 muskarinskih receptora u mozgu, i studiranje njihovog učešća u razvoju i tretmanu demencije i šizofrenije.
ADX-47273
ADX-47273 je lek koji se koristi u naučnim istraživanjima. On deluje kao pozitivni alosterni modulator koji je selektivan za metabotropni glutamatni receptor mGluR5. On ima nootropiske i antipsihotične efekte u životinjskim studijama, i korišten je kao vodeće jedinjenje za razvoj derivata sa poboljšanim svojstvima.
Bland, Missouri
Bland je grad u američkoj saveznoj državi Misuri.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 539, što je 26 (-4,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Southwood Acres, Connecticut
Sautvud Ejkers je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Konektikat.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 7.657, što je 410 (-5,1 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Cuisy (Meza)
Kizi je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Lorena, u departmanu Meza koja pripada prefekturi Verden.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 46 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 8 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 5,56 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 240 metara (maksimalnoj 304 m, a minimalnoj 209 m).
Bluey (pas)
Bluey (7. lipnja 1910. - 14. studeni 1939.) je bio pas - australski govedar (Australian cattle dog) - čiji su vlasnici bili Les i Esma Hall iz Rochestera u australskoj državi Victoria, koji je, prema nepotvrđenim navodima, živio 29 godina, 6 mjeseci i 12 dana. Bluey je držao svjetski rekord za najdugovječnijeg psa prema Guinessovoj knjizi rekorda koja anegdotalne navode citira kao "pouzdane", sve do 2003. kada je taj rekord preuzela kuja po imenu Lucky.
Blueyeva rekordna životna dob, zajedno sa također nepotvrđenom životnom dobi mješanca australskog govedara i labradora po imenu "Chilla" (koji je navodno živio 32 godine i 12 dana), je potakla istraživanje životnog vijeka australskih govedara kako bi otkrila da li ta pasmina uistinu ima neobično dug životni vijek. Istraživanje nad 100 primjeraka je ustvrdilo prosječni životni vijek od 13,41 godina sa standardnom devijacijom od 2,36 godine. Studija je zaključila kako su australski govedari zdrava pasmina čiji primjerci u prosjeku žive godinu dana duže od većine pasmina u istoj klasi težine, ali da se rekordne životni dobi Blueya i Chille trebaju smatrati nekarakterističnim izuzecima nego indikatorima uobičajenog životnog vijeka za cijelu pasminu.
Duparquet (Quebec)
Duparquet je grad u Kanadi u pokrajini Quebec. Prema rezultatima popisa 2011. u gradu je živelo 657 stanovnika.
Georgiana, Alabama
Georgiana je gradić u američkoj saveznoj državi Alabama. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.738 stanovnika.
Sigma
Sigma (grčki srednji rod: σίγμα; veliko slovo Σ; malo slovo σ i na kraju riječi ς) je 18. slovo grčkog pisma; ima brojčanu vrijednost od 200.
Podrijetlo
Slovo šin (ש) iz feničkog pisma je izvor grčkog slova sigma, ali je naziv po slovu sameh (ס).
East Angus (Quebec)
East Angus je grad u Kanadi u pokrajini Quebec. Prema rezultatima popisa 2011. u gradu je živelo 3.741 stanovnika.
Mononatrijum fosfat
Mononatrijum fosfat je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 119,977 Da.
Novella II, Chieti
Novella II je naselje u Italiji u provinciji Chieti, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 160 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 187 m.
Geraldine, Alabama
Geraldine je gradić u američkoj saveznoj državi Alabama. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 896 stanovnika.
Bad Birnbach
Bad Birnbah je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 31 opštinskog središta okruga Rotal-In. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 5.522 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9277113.
Estérel (Quebec)
Estérel je grad u Kanadi u pokrajini Quebec. Prema rezultatima popisa 2011. u gradu je živelo 199 stanovnika.
Bad Birnbach
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Rotal-In Bad Birnbah se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Rotal-In. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 376 metara. Površina opštine iznosi 68,8 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 5.522 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 80 stanovnika/km².
Estérel (Quebec)
Stanovništvo
Prema rezultatima popisa stanovništva iz 2011. u gradu je živelo 199 stanovnika, što je za -22,3 % više u odnosu na popis iz 2006. kada je registrovano 256 žitelja.
Adimolol
Adimolol (MEN-935) je antihipertenzivni agens koji deluje kao neselektivni antagonist α1-, α2-, i β-adrenergičkog receptora.
Colombier-en-Brionnais
Kolombje an Brione je naselje i opština u istočnom delu centralne Francuske u regionu Burgonja, u departmanu Saona i Loara koja pripada prefekturi Šarol.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 235 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 17 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 13,37 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 385 metara (maksimalnoj 519 m, a minimalnoj 333 m).
Ingold, North Carolina
Ingold je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Severna Karolina.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 471, što je 13 (-2,7 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Akrivastin
{{Drugbox-lat prop-1-enil]piridin-2-il}prop-2-enoinska kiselina
}} Akrivastin je leki koji se koristi za tretman alergija i alergijskog rinitisa. On je druga generacija antagonista H1 receptora (slično njegovom baznom molekulu triprolidinu). On blokira histaminske H1 receptore.
Ovaj antihistaminik nema sedaciono dejstvo. On se prodaje pod imenom Benadril za olakšavanja alergijskih simptoma. On je dostupan na slobodno u mnogim zemljama. U SAD-u, akrivastin je aktivni sastojak leka Sempreks-D, koji sadrži i dekongestant pseudoefedrin.
Bernardsville, New Jersey
Bernardsvil je grad u američkoj saveznoj državi Nju Džerzi.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 7.707, što je 362 (4,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Tau
Njime se označava između ostaloga:
Slovo tav iz feničkog pisma je izvor grčkog slova tau:
Standardi Unicode i HTML ovako predstavljaju grčko slovo tau:
Bad Bocklet
Bad Boklet je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 26 opštinskih središta okruga Bad Kisingen. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 4.543 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9672112.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Bad Kisingen Bad Boklet se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Bad Kisingen. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 230 metara. Površina opštine iznosi 38,5 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 4.543 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 118 stanovnika/km².
Dampierre-les-Bois
Dampjer le Boa je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Du koja pripada prefekturi Monbelijar.
Ipsilon
Ipsilon  (starogrčki: Ύψιλον; veliko slovo Υ; malo slovo υ) je 20. slovo grčkog alfabeta i ima brojčanu vrijednost od 400. Na novogrčkom jeziku slovo se naziva Ípsilon i izgovara se sa „I“.
Dampierre-les-Bois
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1545 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 327 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 4,72 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 371 metar (maksimalnoj 420 m, a minimalnoj 335 m).
Ipsilon
Podrijetlo
Varijacija slova Waw iz Feničkog pisma je izvor grčkog slova Ipsilon. Druga varijacija se koristila za slovo Digama.
Šifra znaka
<br style="clear:both" />
Christian Bale
Christian Charles Philip Bale (Haverfordwest, 30. siječnja 1974.) britanski je glumac rođen u Walesu,  najpoznatiji po filmovima Carstvo sunca, Prestiž, Američki psiho, Equilibrium, U 3:10 za Yumu, Nestajanje, Batman: Početak, Teška vremena, Vitez tame te Boksač, za kojeg je nagrađen Oscarom za najboljeg sporednog glumca. Bale je poznat po svladavanju naglasaka i pripremama za uloge (posebno za Nestajanje i Batman: Početak). Osim nastupa u visokobudžetnim hitovima kao što je Batman, nastupao je u velikom broju nezavisnih i art house filmova.
Bale je pozornost privukao kad je sa 13 godina izabran za glavnu ulogu u Carstvu sunca Stevena Spielberga, gdje je glumio engleskog dječaka koji ostaje odvojen od roditelja i ostaje zarobljen u japanskom zarobljeničkom logoru tijekom Drugog svjetskog rata. Od tada je portretirao niz različitih likova. Bale je posebno poznat po kultnom statusu koji uživa među mnogobrojnim obožavateljima. Izdanje Entertainment Weeklyja u povodu desetogodišnjice proglasilo ga je jednim od osam najmoćnijih kultnih figura u posljednjem desetljeću, navodeći njegov kultni status na internetu. Časopis ga je nakon njegove izvedbe u Američkom psihu svrstao i među najkreativnije ljude u zabavnoj industriji.
Rani život
thumb|desno|14-godišnji Bale u Stockholmu u veljači 1988. za vrijeme promocije ''[[Empire of the Sun (film)|Carstva sunca.]] Christian Bale rođen je u obitelji poduzetnika, komercijalnog pilota i talent menadžera Davida Balea i cirkusantice Jenny James, oboje engleskog podrijetla. Najmlađi je od četvero djece. Nakon što je napustio Wales, Bale je proveo djetinjstvo u nekoliko zemalja, uključujući Englesku, Portugal i Sjedinjene Države.
1976., kad su Baleu bile dvije godine, njegova je obitelj napustila Wales i vratila se u Englesku. Četiri godine su proveli u Bournemouthu, gdje je Bale pohađao Bournemouth School i aktivno se bavio ragbijem. Bale je opisao svoje djetinjstvo kao zanimljivo, uz poštovanje prema majci koja je nastupala u cirkusu. Ovaj nekonvencionalni život dugo je odgovarao njegovoj majci Jenny koja je nastupala kao klaun i plesačica, jahala slonove i najavljivala cirkuske točke. Bale se prisjetio kako je se sa sedam godina dobro zabavljao u cirkuskoj karavani okružen prekrasnim ženama. Prisjetio se i svog prvog poljupca s akrobatkinjom Bartom. Kao dijete je vježbao balet i gitaru. Rad njegove sestre Louise u kazalištu također je utjecao na njegovu odluku da postane glumac. Osim toga, Bale je u intervjuu otkrio kako mu je djed bio stand-up komičar, trbuhozborac i mađioničar. Djed mu je bio i dubler Johna Waynea u dva filma u Africi. Baleov otac David podupirao je sina u njegovim glumačkim počecima, davši otkaz kao komercijalni pilot kako bi mogao putovati i upravljati Baleovom razbuktalom karijerom. David se 3. rujna 2000. oženio s feministicom Glorijom Steinem (ranije se razveo od Baleove majke Jenny). Umro je 30. prosinca 2003. od limfoma mozga sa 62 godine.
Baleova prva glumačka avantura bila je reklama za omekšivač Lenor 1982., kad mu je bilo osam godina. Godinu dana poslije pojavio se u reklami za žitarice igrajući dječju rock zvijezdu. 1984. je debitirao u kazalištu u predstavi Šmokljan, s Rowanom Atkinsonom.
Rani radovi
Bale je na filmu debitirao 1986. kao Aleksej Nikolajevič Roamnov u televizijskom filmu Anastasia: The Mystery of Anna, nakon čega su slijedile glavne uloge u miniseriji Heart of the Country i fantastičnoj avanturi Mio in the Land of Faraway, u kojem se prvi put pojavio uz Christophera Leeja i Nicka Pickarda. 1987. je Amy Irving, njegova partnerica u Anastasia: The Mystery of Anna, preporučila Balea svojem tadašnjem mužu, Stevenu Spielbergu, za ulogu u Carstvu sunca, ekranizaciji polu-autobiografije J.G. Ballarda. Baleov portret Jima Grahama donio mu je velike pohvale od strane kritike i prvu nagradu za najboljeg dječjeg glumca Nacionalnog ureda za kritiku: Ured je osmislio nagradu posebno za njega. Pozornost medija i njegovih školskih kolega uzeli su svoj danak pa je Bale odlučio odustati od glume, no kontaktirao ga je Kenneth Branagh i nagovorio ga da 1989. nastupi u Henriku V.. 1990. je glumio Jima Hawkinsa s Charltonom Hestonom (u ulozi Long John Silvera) u Otoku s blagom), ekranizaciji klasične knjige Roberta Louisa Stevensona.
Bale je 1992. igrao Jacka Kellyja u Disneyjevu mjuziklu Newsies, nakon čega je 1993. slijedio Swing Kids, film o tinejdžerima koji su tijekom jačanja nacističke Njemačke slušali zabranjeni jazz. Balea je 1994. Winona Ryder izabrala kako bi nastupio u verziji Malih žena Gilliana Armstronga. 1995. je posudio glas Thomasu u Disneyjevu crtanom filmu Pocahontas, a 1997. je glumio Arthura Stuarta u Zlatnom baršunu, posveti glam rocku Todda Haynesa. 1999. se pridružio zvjezdanoj glumačkoj postavi koju su činili Kevin Kline, Michelle Pfeiffer, Stanley Tucci i Rupert Everett u modernoj verziji Shakespearova Sana Ivanjske noći, glumeći Demetriusa.
2000. - 2001.
Bale se 1999. počeo pripremati za ono što će postati jedna od njegovih najhvaljenijih uloga, ona serijskog ubojice Patricka Batemana u Američkom psihu. Redateljici Mary Harron, koja je ranije snimila biopic Valerie Solanas Pucala sam u Andyja Warhola, povjerena je režija adaptacije kontroverznog romana Breta Eastona Ellisa, ali je odustala od projekta kad je saznala kako će Leonardo DiCaprio zamijeniti Balea, njezin prvi izbor. Harron je navela zabrinutost zbog budžeta, vjerujući da je DiCaprio preskup za produkciju. Oliver Stone je preuzeo redateljsku palicu, ali je DiCaprio odustao zbog filma Žal. I Stone je otišao, a trudna Harron je opet potpisala ugovor; ovaj put joj je želja ispunjena i Bale je nastupio u glavnoj ulozi. Bale nije bio pročitao roman prije nego što su mu ponudili film, ali je prihvatio ulogu jer je bio iznenađen i privučen scenarijem, koji je opisao kao "suprotno od svega što sam dosad radio". Harron je odabrala Balea jer je smatrala kako predstavlja mušku verziju Lili Taylor "u smislu da je bilo mnogo toga ispod površine", te da je "imao osjećaj misterije i dubine u svojem licu."
Lion Gate Films konačno je 14. travnja 2000. film progurao u kina. Ojačao je Baleovu reputaciju kao predanog i sposobnog glumca, te još zacementirao njegov kultni sttaus. Baleu je redateljica predložila da se pojavi u cameo ulozi u još jednoj adaptaciji Bret Easton Ellis, Pravila privlačnosti, film djelomično povezan s Američkim psihom, no on je obio zbog odanosti viziji Batemana Mary Harron, za koju je smatrao kako je nitko drugi ne bi mogao prikladno izraziti. U nastavku filma Shaft iz 1971., Bale je igrao nasilnog yuppieja i rasista Waltera Wadea, Jr.
Od 2001. nadalje je glumio galeriju raznih likova. Njegova prva uloga nakon Američkog psiha bila je u ekranizaciji bestelera Johna Maddena, Mandolina kapetana Corellija, koja se dosta udaljila od književnog predloška. Bale je glumio Mandrasa, grčkog ribara koji se bori s naslovnim likom Nicolasa Cagea za ljubav poželjne Pelagije (Penelope Cruz). Mandras iz romana je bio mnogo kompleksnija ličnost sa svojim vlastitim podzapletom; Baleov Mandras bio je tek sporedni lik, a podzaplet nije pronašao svoje mjesto na velikom ekranu, budući da je najveći dio filma bio posvećen Corelliju i Pelagiji.
2002. - 2003.
Od 2002. do 2003. Bale je nastupio u tri filma, od kojih nijedan nije ostvario veći komercijalni rezultat. Laurel Canyon, nezavisni film o ljubavi i čežnji, podijelio je kritičare. Pod oštricom kritike našli su se scenarij i redateljev ego, ali je se većina kritičara složila kako je Frances McDormand zasjenila ostatak glumačke postave, uključujući Balea.
Carstvo vatre je u usporedbi s prijašnjim filmovima bio prvi Baleov akcijski izlet, a budžet se popeo na 95 milijuna dolara. Priča je govorila o zmaju probuđenom iz hibernacije koji riga vatru i dovodi još tisuće njih kako bi ugrozili svijet. Bale je počeo pregovore rezervirano, ali ga je redatelj Rob Bowman nagovorio da preuzme glavnu ulogu. Bale je glumio Quinna Abercrombyja, zajedno s Matthewom McConaughyjem u ulozi Dentona Van Zana. Bale i McConaughey vježbali su za svoje uloge boksajući i odlazeći u teretanu. Većina kritičara je pokopala film, a ništa bolje nije prošao ni u američkim kinima.
Equilibrium je bio Baleov treći film iz 2002. produciran uz budžet od 20 milijuna dolara; no, zaradio je samo nešto više od pet milijuna. Na ovaj komercijalni podbačaj ponajviše je utjecala odluka Dimension Filmsa o ograničenoj distribuciji i slaboj promociji. Bez obzira na to, film je postao klasik nakon DVD izdanja, a redatelj Kurt Wimmer je dobio na raspolaganje 30 milijuna dolara kako bi režirao Ultraviolet. U Equilibriumu, Bale igra Johna Perstona, elitnog policajca u distopijanskom svijetu.
2004.
Bale, obožavatelj Avanturi male Chichiro Hayaoa Miyazakija, posudio je glas Howlu u engleskoj sinkronizaciji fantastične anime pustolovine Pokretni dvorac, adaptaciji dječjeg romana Diane Wynne. Profit u Americi je iznosio 4,711,096 dolara, a ukupni svjetski 230,458,788 dolara.
Novi Batman
Bale se još od 2002. spominjao kao jedan od kandidata za ulogu Batmana. Objavljeno je kako se prije toga prijavio za ulogu Robina u filmu Batman zauvijek (1995.), koja je na kraju pripala Chrisu O'Donnellu. No, tu glasinu je opovrgnuo sam Bale u intervjuu iz 2008. 2004., nakon što je završio snimanje Nestajanja, Baleu je pripala željena uloga Brucea Waynea / Batmana u filmu Christophera Nolana, Batman: Početak. Bila je to obnova serijala bez poveznica s filmovima Tima Burtona i Joela Schumachera. Najozbiljniji konkurent za ulogu bio mu je Jake Gyllenhaal, kojem je pripala uloga Anthonyja Swofforda u Gušterima, za koju je jedan od kandidata bio i Bale. Bale je prvi neamerikanac koji je zaigrao Batmana.
Još svjež od Nestajanja Bale se morao dovesti u formu kako bi dočarao Batmanov robusni izgled; dan mu je rok od šest mjeseci. Bale se prisjetio kako to uopće nije bilo jednostavno: "... kad smo došli do podizanja mišićne mase, bio sam beskoristan. Nisam mogao napraviti niti jedan sklek prvi dan. Svi mišići su bili nestali što je dosta otežalo cijeli proces." Uz pomoć profesionalnog trenera, Bale se uspio dovesti u potrebnu formu, dobivši 46 kilograma u šest mjeseci. Tada je otkrio kako je nabio više mišićne mase nego što je to redatelj želio, pa je prije snimanja opet morao na manju dijetu.
Bale se isprva plašio uloge Batmana jer se osjećao glupo u kostimu. Kako bi suzbio taj osjećaj, prikazivao je Batmana kao zvijer. Kako bi shvatio dublje značenje lika, Bale je čitao razne stripove o Batmanu. Rekao je: "Batman je skrivena, demonska strana Brucea Waynea. Batman je u potpunosti iskreno biće koje se mora kontrolirati. On je sposoban biti nasilan - i ubiti - zato se stalno mora obuzdavati." Za Balea je najnaporniji dio bio Batmanov kostim. "Navučete ga na sebe, postane vam vruće, znojite se, a pod maskom vas počne boliti glava."
Batman: Početak objavljen je u Americi 15. lipnja 2005. Bio je to veliki komercijalni trijumf Warner Brosa koji je u produkciju utrošio 135 milijuna dolara; profit je iznosio 370 milijuna. Glumačka postava je hvaljena zbog dojmljivih izvedbi, a Bale je pokupio najviše pohvala zbog svojeg portreta Brucea Waynea i Batmana. 2006. je osvojio nagradu MTV-a za najboljeg junaka.
Bale se odlučio i reprizirati ulogu u Vitezu tame. Bio je siguran u svoj izbor zbog pozitivnih reakcija na izvedbu u Batman: Početak. Trenirao je borilačku vještinu Keysi i sam izveo mnoge kaskaderske scene. Ovaj put nije nabio toliko mišićne mase jer se pojavio u novom kostimu koji je bio mobilniji. Vitez tame svjetsku je premijeru doživio u Australiji 17. srpnja 2008., a u Sjedinjenim Državama dan kasnije. Film je pomeo kino blagajne i uz 158,4 milijuna dolara srušio zaradu u prvom vikendu prikazivanja. U deset dana je probio granicu od 300 milijuna dolara, a nakon 16 i 400 milijuna.
2006. -
Nakon što je nastupio u visokobudžetnom spektaklu Batman: Početak, Bale se vratio nezavisnim filmovima. Angažiran je u kriminalističkoj drami Davida Ayera, Teška vremena. Nastupio je uz Freddyja Rodrigueza i Evu Longoriju. Glumio je Jima Luthera, problematičnog veterana Afganistanskog rata izmučenog PTSP-om kojem Ministarstvo unutrašnje sigurnosti ponudi posao federalnog agenta. Film je premijerno prikazan na Međunarodnom film festivalu u Torontu, a 10. studenog 2006. je krenuo u široku distribuciju.
Terrence Malick je režirao Novi svijet, povijesni film inspiriran pričom o Pocahontas, a Bale je dobio ulogu Johna Rolfea. Bio mu je to drugi put da sudjeluje u dramatizaciji priče o Pocahonstas. Partneri su mu bili Colin Farrell i Q'Orianka Kilcher, koji su glumili ljubavnike Johna Smitha i Pocahontas. Njih dvoje dobili su i najviše prostora, dok je Bale bio sporedni lik koji se pojavljuje tek u posljednjoj trećini filma. Kritičari su lomili koplja oko filma, a publika nije iskazala veliki interes. Film je na kraju zaradio nešto više od 29 milijuna dolara, tako da nije uspio ni vratiti uloženi budžet od 30 milijuna.
Bale je 2006. sudjelovao na četiri projekta. U Bijegu u zoru, njemačkog redatelja Wernera Herzoga, glumio je američkog pilota Dietera Denglera, koji se bori za život nakon što je pogođen tijekom misije u Vijetnamskom ratu. Bale je ostavio snažan dojam na Herzoga, koji je hvalio njegove glumačke sposobnosti: "Mislim da je on jedan od najvećih glumačkih talenata svoje generacije. Odlučili smo se za njega puno prije nastupa u Batman: Početak. U Prestižu, ekranizaciji romana Christiana Priesta o rivalstvu dvojice mađioničara iz viktorijanske ere, Bale se opet udružio s Michaelom Caineom i redateljem Christopherom Nolanom. U filmu su nastupili i Hugh Jackman, Scarlett Johansson, Piper Perabo i David Bowie. Nema me, film u kojem je Bale opet radio s Toddom Haynesom i Heathom Ledgerom, bio je umjetnički pogled na život Boba Dylana. Nastupio je i u uspješnom remakeu vesterna U 3:10 za Yumu s Russellom Croweom. Bale je izabran za ulogu Johna Connora u nadolazećem filmu Terminator Salvation, a u Državnim neprijateljima Michaela Manna će glumiti agenta FBI-ja Melvina Purvisa.
Privatni život
Bale ima tri starije sestre - Erin Bale, glazbenicu, Sharon Bale, informatičarku; i Louise Bale, kazališnu glumicu i redateljicu. Obitelj Bale duboko je povezana sa šou biznisom, posebno kazalištom. Bale je daleki rođak britanske glumice Lillie Langtry, dok su njegov ujak, Rex Bale, i djed s majčine strane također bili glumci.
Kao i njegov otac, David, i Bale je poznat kao aktivist. Podržava skupine za zaštitu životinja kao što su Greepeace i World Wildlife Fund. Vegetarijanac je od šeste godine kad je pročitao Charlotteinu mrežu. Poznata feministica Gloria Steinem postala je Baleova maćeha kad se 3. rujna 2000. udala za njegova oca. Brak je završio nakon smrti Davida Balea 2003. Bale trenutno živi u Los Angelesu.
Kontroverze
Bale je 22. srpnja 2008. završio u londonskoj policijskoj postaji nakon dojave da je verbalno napao svoju majku Jenny i sestru Sharon, koje su zvale policiju. Nakon što je zadržan više od četiri sata, pušten je uz jamčevinu. Demantirao je optužbe. Britanska policija je 14. kolovoza objavila kako neće poduzimati daljnje korake protiv njega.
U srpnju 2008. je izviješteno kako je Bale imao izljev bijesa na setu filma Terminator Salvation, dok je snimao u Novom Meksiku. U veljači 2009. objavljena je audio snimka incidenta. Tiradu je izazvao Shane Hurlbut, direktor fotografije filma. Prema Baleu, Hurlbut je na sekundu ušao u kadar i tako mu omeo koncentraciju dok je snimao intenzivnu scenu. Na snimci se čuje kako iznimno uzrujani Bale upućuje psovke Hurlbutu, prijeteći mu, i konačno prijeteći kako će napustiti film ako Hurlbut ponovi pogrešku a da ne dobije otkaz. Izviješteno je kako su direktori Warnera poslali snimku osiguravatelju filma u slučaju da Bale odluči napustiti produkciju. U intervjuu za E! Online, pomoćni redatelj i producent filma Terminator Salvation, Bruce Franklin, rekao je kako je to bio izolirani incident. "Ako radite na iznimno intenzivnoj sceni i netko vas izbaci iz takta... Bila je to najemocionalnija scena u filmu", rekao je Franklin. "I baš njega prekinu u usred scene. On je vrlo intenzivno povezan sa svojim likom. Tog dana uopće nije hodao okolo tako. Bio je to samo trenutak i prošao je."
Glumci Whoopi Goldberg i Terry Crews, redatelji Darren Aronofsky i Ron Howard, kao i osnivač internetske stranice Ain't It Cool News Harry Knowles javno su branili Baleov postupak, a neki su navodili praksu da članovi ekipe miruju dok se snima. Lucian Piane, skladatelj i glazbeni producent, snimio je "Bale Out", humorni tehno remiks Baleova verbalnog ispada, koji je u jednom danu pogledan više od 200.000 puta na MySpaceu i YouTubeu. Stephen Colbert je parodirao incident u epizodi emisije The Colbert Report od 4. veljače, u kojem je gost Steve Martin neprestano prolazio ispred kamere dok se Colbert derao na njega. U epizodi animirane TV serije Family Guy izmiksan je glas Petera Griffina koji je odgovorao i regirao na Baleove komentare kao da su upućeni njemu, također zbog komičnog efekta.
Nakon što se tjedan dana nije oglašavao, Bale se 6. veljače 2009. javno ispričao na radijskoj postaji KROQ-FM iz Los Angelesa. Izjavio je kako je ispad bio "neoprostiv" i da je bio motiviran intenzivnošću snimanja tog dana. Bale je rekao kako se "ponio kao propalica", te da su on i Hurlbut razgovarali nakon incidenta i "u potpunosti to riješili". Bale je istaknuo kako su njih dvojica radili zajedno nekoliko sati nakon incidenta, i "bar mjesec dana nakon toga". Naglasio je, "Vidio sam grubu verziju filma i on je odradio izvanredan posao. Izgleda fantastično."
Mononatrijum tartrat
Mononatrijum tartrat je organsko jedinjenje, koje sadrži 4 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 172,069 Da.
Gilbertown, Alabama
Gilbertown je gradić u američkoj saveznoj državi Alabama. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 215 stanovnika.
Nüwa
thumb|180px|Ikonograf Nüwa u knjizi [[Shan Hai Jing]] U kineskoj mitologiji Nüwa (tradicionalni kineski: 女媧 pojednostavljeni kineski: 女娲 Pinyin: nǚwā) je mitološki lik poznat po tome što je obnovio čovječanstvo nakon velike nesreće. Kasnije tradicije je spominju kao mit stvaranja pripisan Panguu ili Yu Huangu.
Nüwa u različitim ulogama
thumb|250px|Drevna slika Nüwe i [[Fuxija iskopana u Xinjiangu.]] S obzirom da se Nüwa različito predstavlja u različitim mitovima, teško ju je točno odrediti kao stvarateljicu, majku, boginju ili čak ženu. Ovisno o mitu, "ona" je bila supruga, sestra, muškarac, plemenski poglavica (ili čak car), stvaratelj, održavatelj. Još nije jasno koji je od tih mitova prvi nastao. No bez obzira na mitove, većina njih Nüwu opisuju kao ženu koja je rađala čovječanstvo nakon velike nesreće.
Nüwa kao boginja naroda Miao
Nüwa se također smatra boginjom naroda Miao.
Nüwa i mitovi o Velikom potopu
Mnogi detalji iz priča o Nüwi i potopu su slični detaljima drugih mitova o Velikom potopu širom svijeta, a od njih su najvažniji:
Moguće su mnoge druge usporedbe, ali zbog razbacanosti i posrednosti dokaza je prilično teško pronaći neko čvrsto objašnjenje za ovaj fenomen. Također, iako najstariji judeo-kršćanski utjecaj na Kinu datira tek od oko 600. godine, postoji mogućnost da postoje i raniji nedokumentirani utjecaji koji su mnogli utjecati na stvaranje mita. Za mnogo detaljnjija objašnjenja, v. Veliiki potop i Pangu.
Nüwa u historiji
Nüwine slike, kao i slike njenog supruga Fuxija, datiraju iz perioda zaraćenih država.
Iako se Nüwa u mitologiji obično prikazuje kao žena, poznati kineski historičar Sima Qian (u knjizi Shiji, Poglavlje Benji ili prolog) Nuwu jasno opisuje kao muškarca s prezimenom Feng. Neki naučnici smatraju Nüwu plemenskim poglavicom (ili carem); ostali smatraju da je Nüwa titula.
Nüwa u popularnoj kulturi
Nüwa je lik u video igri Dynasty Warriors 3 zajedno s Fuxijem.
Također se pojavljuje u igri građenja grada Emperor: Rise of the Middle Kingdom tvrtke Sierra Entertainment. Ona je jedan od likova s kojim se ne može upravljati i jedan od troje početnih heroja igre, koja se može prizvati kako bi pomogla igraču da poveća svoje mogućnosti i efikasnost pri određenim zadacima.
Projekt MKULTRA
desno|mini|250px|Dr. [[Sidney Gottlieb odobrava MKULTRA podprojekt u kojem se koristi LSD, dokument datiran 9. lipnja 1953.]] Projekt MKULTRA, ili samo MK-ULTRA, je bila tajna šifra za nezakonitu, prikrivenu operaciju u režiji CIA-e kojom su se vodili pokusi nad ljudima. Pokuse je izvodio ured za znanstveno istraživanje. Program je započeo početkom 1950-ih, a trajao je barem do kasnih 1960-ih, te je koristio američke i kanadske državljane kao "pokusne kuniće".
Dosad objavljeni dokumenti upućuju na to da su se ti pokusi sastojali od pokušaja upravljanja mentalnim stanjima ljudi i mijenjanja funkcija mozga putem droga i ostalih kemikalija, hipnoze, deprivacije osjetila, izolacije, verbalnog i seksualnog zlostavljanja te različitih oblika mučenja.
Projekt MKULTRA je prvi put zadobio pažnju svjetske javnosti 1975. putem Kongresa SAD-a nakon istraživanja povjerenstva Church i Rockefeller o nezakonitim radnjama CIA-e i FBI-a. Istraživanje je otežano nakon što je 1973. ravnatelj CIA-e, Richard Helms, naredio da se svi dokumenti o MKULTRI unište; povjerenstvo Church i Rockefeller stoga se moralo osloniti na izjave svjedoka koji su sujedlovali u MKULTRI i dokumentima koji su preživjeli uništavanje podataka.
1977., zakon o slobodi informacija je omogućio otkrivanje 17.000 dokumenata povezanih sa projektom MKULTRA, koji je vodio do saslušanja u Senatu te godine. Do danas, većina informacija o ovom programu je deklasificirana.
Iako CIA navodi da su pokusi po uzoru na MKLUTRA napušteni, veteran CIA-e Victor Marchetti je izjavio u raznim intervjuima da ta organizacija rutinski provodi dezinformaciju za javnost te da se istraživanje kontrole uma nastavlja. U intervjuu 1977., Marchetti je izjavio da je službeni stav CIA-e o napuštanju MKLUTRE "lažna priča".
Tijekom svojeg govora u Senatu 1977, zastupnik Ted Kennedy je rekao sljedeće:
Afurolol
Alfurolol je beta blokator.
Commercy
Komersi je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Lorena, u departmanu Meza.
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 6.404, a gustina naseljenosti je iznosila 181 stanovnika/km².
Čokolada
S obzirom da kakaovac uspijeva u Americi, u Evropu je čokolada stigla tek nakon Kolumbovih putovanja.
Povijest čokolade
Pretpostavlja se da su Olmeci još prije 2600 godina kuhali čokoladnu smjesu. Visokorazvijena civilizacija Maja imala je i boga (Ek Chuah) zaduženog za čokoladu, a zrna kakaovca bila su prihvaćena kao sredstvo plaćanja. Sa svojih putovanja po Južnoj Americi Kristofor Kolumbo je donio na španjolski dvor i sjeme kakaovca, ali nije pobudilo nikakvo zanimanje. Tek će španjolski konkvistador Hernán Cortés kada krene u osvajanje Južne Amerike i uništavanje tamošnjih civilizacija probati Xocolatl, toplu kakaovu tekućinu koju mu je ponudio astečki vladar Montezuma u golemim zlatnim peharima.
Asteci su čokoladni napitak pili zagrijan i bez trunke slatkoće, ali su dodavali začine poput vanilije i čilija, a tek će Europljani od čokolade napraviti slatkiš. Španjolski redovnici su prvi u Europi pripravljali čokoladu, još uvijek tekuću, počeli su dodavati šećer i cimet, ali tajnu nisu mogli dugo skrivati.
Čokolada kakvu poznajemo danas je novijeg nadnevka i to zahvaljujući Nizozemcu Conradu J. van Houtenu, koji je 1828. g. patentirao hidrauličnu prešu koja je mrvila zrna kakaovca iz kojeg je nastao kakao prah. Englezi (Joseph Fry) su 1847. g. otkrili kako taj prah miješati sa šećerom i rastopljenim kakao maslacem te je takva nova čokolada postala ubrzo omiljena i bila je to prva čokolada za jelo. Švicarac Daniel Peter je eksperimentirao s mlijekom kao sastojkom u čokoladi i uspio je proizvesti prvu mliječnu čokoladu 1875. g.
Dalje su Švicarci usavršavali proizvodnju čokolade i 1879. g. Rudolf Lindt (Lindt je danas jedna od najpoznatijih tvornica čokolade) je napravio čokoladu koja se topila u ustima (poznata i po nazivu "chocolat fondant").
Farnham (Quebec)
Farnham je grad u Kanadi u pokrajini Quebec. Prema rezultatima popisa 2011. u gradu je živelo 8.330 stanovnika.
Stanovništvo
Prema rezultatima popisa stanovništva iz 2011. u gradu je živelo 8.330 stanovnika, što je za 6,7 % više u odnosu na popis iz 2006. kada je registrovano 7.809 žitelja.
Fi
Φ - ph/f
Na starogrčkom jeziku Fi se nije izgovaralo sa f, nego sa p [ph]. Kod prijevoda iz grčkog pisma na latinsko pismo riječi koje su sadržavali Φ preneseno je u fonetsko pisanje sa „p“ ili „ph“. S time se pokušavalo označiti zvuk kojeg nema u latinskom pismu. Tek u prvim stoljećima poslije Krista nastala su prva pisanja sa „f“, što indicira da je Fi postao frikativ. U drugom stoljeću je od „P(h)ilippusa“ nastao „Filippus“.
Fermont (Quebec)
Fermont je grad u Kanadi u pokrajini Quebec. Prema rezultatima popisa 2011. u gradu je živelo 2.874 stanovnika.
Cronat
Krona je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Burgonja, u departmanu Saona i Loara.
Fermont (Quebec)
Stanovništvo
Prema rezultatima popisa stanovništva iz 2011. u gradu je živelo 2.874 stanovnika, što je za 9,2 % više u odnosu na popis iz 2006. kada je registrovano 2.633 žitelja.
Cronat
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 653, a gustina naseljenosti je iznosila 11 stanovnika/km².
Glen Allen, Alabama
Glen Allen je gradić u američkoj saveznoj državi Alabama. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 510 stanovnika.
Ajmalicin
Ajmalicin (δ-johimbin, raubazin) je antihipertenziv koji se koristi kao tretman za visoki krvni pritisak. On je bio u prodaji pod raznim imenima, neka od kojih su: Card-Lamuran, Circolene, Cristanyl, Duxil, Duxor, Hydroxysarpon, Iskedyl, Isosarpan, Isquebral, Lamuran, Melanex, Saltucin Co, Salvalion, i Sarpan. On je isto tako alkaloid koji je prirodno javlja u raznim biljkama kao što su Rauwolfia spp., Catharanthus roseus, i Mitragyna speciosa.
Ajmalicin je strukturno srodan sa johimbinom, rauvolscinom, i drugim johimbanskim derivatima. Poput korinantina, on deluje kao antagonist α1-adrenergičkog receptora. On je znatno manje aktivan na α2-adrenergičkim receptorima, iz čega proizilazi njegovo hipotenzivno dejstvo.
Hi
Hi (grčki neutralni rod: Χι; veliko slovo Χ; malo slovo χ) je 22. slovo grčkog alfabeta i ima brojčanu vrijednost od 600.
Podrijetlo
Slovo Samech iz Feničkog pisma je izvor grčkog slova Hi.