cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bol u trbuhu
Patofiziologija
Sa patofiziološkog aspekta opisuju se dve vrste bola, akutni i hronični. Bol u trbuhu je po svojoj prirodi subjektivni, neprijatni osećaj, koji nastaje nakon oštećenja tkiva i trbušnih organa, ili prethodi njegovom predstojećem oštećenju, usled psiholoških uzroka. Bol u trbuhu mogu izazvati mehanički, termički i hemijski faktori. Brzi bol obično je izazvan mehaničkim i termičkim nadražajima, a spori bol mogu izazvati sve tri grupe nadražaja. Za nastanak hroničnog bola su posedbno bitne neke hemijske supstance kao npr. brdikinin, serotonin, histamin, kalijum, acetilholin, dok prostaglandini i druge supstance ne izazivaju direktno bol, ali mogu pojačavati osetljivost receptora za bol. mini|250p|Periferne ganglije i putevi za prenos bola u kičmenoj moždini. U zadnjim rogovima je želatinozna supstanca mini|250p|Regioni kore mozga odgovorni za percepciju bola Za nastanak bola u trbuhu potreban je stimulus, kao i receptor da taj stimulus primi. Receptori za bol su slobodni nervni završeci (senzitivna vlakna za bol), čijim se nadraživanjem javljaju električni impulsi koji se mnogobrojnim nervnim putevima prenose u centre za bol u nervnom sistemu preko živaca. Bolne nadražaje u tkivima registruju receptori za bol koji spadaju u grupu neadaptivnih receptori, jer za razliku od većine ostali receptora (za miris, ukus) koji posle nadražaja gube sposobnost da dalje šalju impulse, receptori za bol nastavljaju da i posle nadražaja šalju impulse. Čak se i brzina slanja električnih impulsa iz ovih receptora može i povećati, tako da intenzitet bola može vremenom rasti, sve dok se ne otkloni uzrok.
Impulsi iz kože trbuha i parijetalnog peritoneuma (trbušne maramice) prenose se preko cerebrospinalnog nervnog puta u zadnje korenove ganglija kičmene moždine u kojima završavaju svi senzorni putevi. Tu se impulsi prebacuju u drugi neuron čija se jedra nalaze u zadnjem rogu kičmene moždine. U spinalnim ganglijama kičmene moždine smeštene su bipolarne ćelije (neuroni prvog reda za prenos bola). Bipolarne ćelije sadrže dva nastavka: periferni (to su u stvari vlakna A-δ i C), koji se završavaju slobodnim nervnim završecima (receptori za bol) i centralni koji ulaze u zadnje rogove kičmene moždine i tu stupaju u kontakt preko sinapsi sa raznim neuronima u zadnjim rogovima kičmene moždine. Glavni neurotransmiteri u ganglijskim sinapsama su supstanca P, glutamat i ATP.
Neki od navedenih neurona su tzv interneuroni. Oni imaju ulogu da povezuju druge neurone. Tako na primer interneuroni povezuju motorne neurone sa neuronima koji učestvuju u prenosu bola. Kao posledica tih veza javljaju se razni odbrambeni refleksi, kao i brojni vegetativni reflesksi npr. vazokonstrikcija krvnih sudova i porast krvnog pritiska) U drugu grupu neurona (neuroni drugog reda) spadaju neuroni koji učestvuju u daljem prenošenju bola. I kod njih postoje rezlike između puta prenošenja brzog i sporog bola. Vlakna brzog puta završavaju se u laminama (slojevima) I a spora u slojevima II i V kičmene moždine.
Tu se impulsi prebacuju u drugi neuron čija se jedra nalaze u zadnjem rogu kičmene moždine, prelaze ne suprotnu stranu i idu do spoljnjeg spinotalamičnog trakta, gde prelaze u zadnji centralni nukleus talamusa. Odavde se impulsi odašilju preko trećeg neurona u postcentralnu areu kore mozga. Visceralna aferentna vlakna koja ulaze u zadnji koren kičmene moždine zajedno sa somatskim nervima, su tanka i nemijelinizovana zato se nadražaje sporije širi i neodređeniji je nego preko cerebrospinalnih vlakana sa kože i parijetalnog peritoneuma. Iz toga proizilazi da nagao i oštar bol, koji nastaje zbog rastezanja i/ili stezanja organa trbušne duplje dolazi iz cerebrospinalnog puta za razliku od tupog visceralnog bola.
U zavisnosti od karakter bola (akutni, hronični) putevi kojim se prenosi bol su različiti i dele se na brze i spore.
Brzi (akutni) bol i vlakna brzog bola
Brzi (akutni) bol prenosi se nervnim vlaknima tipa A-δ do senzitivnih ganglija kičmene moždine, brzinom prenošenja impulsa od 6 do 30 m/s. Vlakna brzog bola smeštena su u lamini I u čijim sinpsama se nalaze vlakna brzog bola koja su povezana sa neuronoma drugog reda za prenošenje bola. Od njih polaze duga vlakna koja prelaze na suprotnu stranu kičmene moždine kroz prednju komisuru prostiru se u okviru spinotalamičkog i spinoretikularnog puta kroz prednji deo kičmene moždine sve do talamusa odnosno do retikularne formacije. U talamusu se nalaze neuroni trećeg reda koji dalje prenose informacije do kore velikog mozga. Ovaj sistem je bitan za svesno osećanje bola i njegovo jasno lokalizovanje. U ovom delu talamusa završava se i sistem za prenos taktilnog osećaja (dodira), što verovatno igra ulogu u lokalizaciji bola. Spinoretikularni put se završava u retikularnoj formaciji. Nadražavanjem ove formacije pojačava se osećaj budnosti. Retikularna formacija ima ulogu u održavanju stanja budnosti mozga. Takođe u ovoj formaciji dolazi i do povezivanja sa limbičkim sistemom i čeonim režnjem što igra ulogu u javljanju i pamćenju neprijatnih osećaja bola.
Spori bol i vlakna sporog bola
Spori bol se prenosi vlaknima tipa C, koja nemaju mijelinski omotač, brzinom između 0,5 i 2 m/s. Vlakna sporog bola završavaju se pretežno u lamini II i III zadnjih rogova kičmene moždine. Ovaj deo se zove i želatinska supstanca (lat:substancia gelatinosa). Tu se impulsi prenose na neurone drugog reda. Nervna vlakna ovih neurona takođe prelaze na suprotnu stranu kičmene moždine i prostiru se njenim prednjim delom.
Spori putevi bola se završavaju široko (difuzno) u moždanom stablu. Samo se mali deo vlakana završava u talamusu, Najčešće se zavrčavaju u: retikulanoj formaciji moždanog stabla, tektalnoj oblasti mezencefalona (srednji mozak) i periakvaduktalnoj sivoj masi (masi koja okružuje Silvijev akvedukt). Ove strukture igraju ulogu u osećanju mučnog, slabo lokalizovanog bola. Bolovi se mogu otprilike lokalizovati na široke delove tela: ruka, noga, stomak, ali bez tačnog mesta. Ovaj put je dosta stariji i zove se paleospinostalamički put bola, za razliku od neospinotalamičkog puta brzog bola.
Klinička slika
Klinička slika bola u trbuhu zavisi od vrste bola, lokalizacije bola, načina nastanka bola, karaktera bola, načina prenosa ili širenja bola, pratećih simptoma bola.
Vrste trbušnog bola
Vrste–tipovi trbušnog bola
Prateći simptomi bola u trbuhu
Pojedini faktori, kao što su prateći simptomi bola u trbuhu, mogu provocirati, otežati ili olakšati bolove, na primer: Najčešći prateći simptomi bola u trbuhu
Lokalizacija bola
U kliničkoj slici bola često dominira promena lokalizacije bola, širine zone bola i njegovo prenošenje u bliže ili dalje regione tela.
Prelazak difuznog u lokalizovan bol, važan je dijagnostički momenat, koji ukazuje na postojanje patološkog žarišta u trbuhu. takođe kada bolovi postanu lokalizovani, na određeno područje trbuha, oni obično ipredodređuju oboleli organ ili su jako blizu oštećenog organa.
Međutim, treba uvek imati u vidu anatomske varijante (npr. retrocekalno fiksirani apendiks izaziva bol u slabinama ili bol u češici koji uopšte nije lokalizovan) i mogućnost položajne inverzije organa. Takođe treba imati u vidu i mogućnost oboljenja ili oštećenja okolnih struktura i tkiva u trbuhu (npr. oboljenja krvnih i limfnih sudova i živaca). Lokalizacija bola u trbuhu
Dijagnoza
Dijagnostika uzroka bola u trbuhu je teška zbog nejasno određenih karakteristika visceralnog bola koji se najčešće prenosi i u druge delove tela. Dijagnostiku otežava i činjenica da najčešće eferentni somatosenzori i eferentni visceralnog impulsi dolaze do kičmene moždine na istom nivou, pretežno od T1 grudnog do L1 slabinskog segmenta. Tako se angina pektoris može javiti kao epigastrični bol, a upala slijepog creva, posebno na početku bolesti, kao periumbilikalna bol. Somatski nervni sistem inerviše prvenstveno skeletnu muskulaturu i kožu. Klasični primer somatskog bola je uznapredovala upala slepog creva, koja dovodi do naražaja psosnog mišića (m. psoas).
Kranijalni živci vagus i živac frenikus imaju aferentna i eferentne somatske i visceralna vlakna, što je od značaja u patološkim procesima u srednjem uvu, pa se tako vrtoglavica može prezentirati kao mučnina u čašici. Nadražaj vagusa stimuliše frenični živac i javlja se štucanje. Topografske orijentacione linije i tačke na trbuhu Radi bolje i brže dijagnostike kliničari koriste sistema podele akutnog bola u stomaku. Osnovna podela je:
Terapija
Pre početka primene terapije, veoma je bitno na vreme uočiti da li je bol u trbuhu prouzrokovan unutartrbušnim oboljenjem, jer pogrešna orijentacija može da uzrokuje fatalno odlaganje u postavljanju dijagnoze.
Terapija na nivou OZZ
Terapija bola najčešće započinje u ustanovama osnovne zdravstvene zaštite (OZZ) i zasniva se na sledećim postupcima:
Terapija u ustanovama SZZ
Uspešno lečenje bola u trbuhu u ustanovama specijalističke ZZ zahteva pre svega preterapiskoj obradu bolesnika koja u načelu obuhvata; detaljno uzetu istoriju bolesti, pažljivo obavljen fizikalni pregled, potrebne laboratorijske testove i nakon toga oprezno lečenje koje se najčešće kreće od neinvazivnih ka invazivnim procedurama sve u skladu sa aktuealnim vodičima.
Ukoliko prethodne metode lečenja, na nivou osnovne ZZ, nisu dale rezultate ili je konzervativan način lečenja u ustnovama specijalističke ZZ neuspešna, može se razmotriti i mogućnost hirurškog lečenja.
Osnovni postupci i zahvati u okviru bolničkog lečenja akutnog bola u trbuhu obuhvataju: Farmakoterapija trbušnog bola Kako postoji malo dokaza o upotrebi analgetika i koanalgetika u lečenju bola u trbuhu, sadašnje preporuke, o njihovoj primeni zasnovane su na literaturi o opštem bolu, u kojoj se zastupaa mišljenje da je bol u trbuhu izazvan mehanizmima sličnim kao i kod somatskog, visceralnog, neuropatskog bola.
Priroda i oblik bola kod akutne bolesti trbuha od velike važnosti je ne samo pravilnu dijagnozu već i za adekvatno primenjenu terapiju. Kod bolesnika u teškom ili kritičnom opštem stanju, svako brzopletosprečavanje bola primenom metodama koje mogu zbog „dobre analgezije“ maskirati simptome kliničke slike i budući razvoj simptoma isknjučuje primenu analgezije. Tek kada postoji osnovna orijentacija o vrsti bolesti koja uzrokuje bol u trbuhu, može se oprezno početi sa primenom analgezije. Onog momenta kada je lekarima jasna dijagnoza i plan lečenja dijagnostikovane bolesti potpuno jasan, može se pristupiti postupcima za potpuno uklanjanje bola.
Damiansville, Illinois
Damijansvil je grad u američkoj saveznoj državi Ilinois.
Palazzo Madama
Palazzo Madama je renesansna palača u centru Rima, u rionu Sant'Eustachio. Poznata je po tome što je u njoj smješten gornji dom talijanskog parlamenta.
Historija
Zemljište na kojem je sagrađena palača Madame dodjeljeno je 1478. redovnicima Opatije Farfa koji su na njemu podigli zgradu za smještaj francuskih hodočasnika u Rim. Prva važna transformacija građevine napravljena je kad je došla u posjed porodice Medici. Palača je restaurirana po projektu Giuliana da Sangalla, u nju je Giovanni Medici sin Lorenza Veličanstvenog i budući papa Lav X. prenio sve što je ostalo od porodične biblioteke nakon što je protjerana iz Firence.
Kada je 1521. umro Lav X. Madama je dodijeljena njegovom rođaku, kardinalu Giuliju Mediciju koji je u njoj živio do 1534. kada je izabran za papu i postao poznat kao Klement VII. Nakon njega palaču je naslijedio Alessandro de' Medici, kad je i on umro 1537., palača je postala vlasništvo njegove supruge Margarete od Parme, kćerke cara Karla V. koju su zvali Madama (zbog tog se palača tako zove). Palača je ostala u rukama Medicija i Velikih vojvoda Toskane sve do 18. vijeka.
Cascina Fuserino, Brescia
Cascina Fuserino je naselje u Italiji u provinciji Brescia, u regiji Lombardija.
Palazzo Madama
Historija
Značajna renoviranja provedena su tokom 17. vijeka, palača je 1642. dobila baroknu fasadu, koju je projektirao Paolo Marucelli. Međutim, Mediciji više nisu koristili palaču sve do 1725., kad se u nju uselila Violante Beatrix, rođakinja Gian Gastone de' Medicija, posljednjeg predstavnika porodice. Od 1755. palača je vlasništvo Papinske Države tad ju je kupio papa Benedikt XIV., tad je i ozbiljno restaurirana. Narednih godina u palači su djelovali sudovi i policijski uredi. Između 1798. i 1799. Palazzo Madama bila je sjedište Rimske Republike.
Cascina Fuserino, Brescia
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 23 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 115 m.
Palazzo Madama
Historija
Papa Pio IX. dodijelio je palaču Ministarstvu financija, a od 1851. u njoj se nalaze i uredi pošte Papinske Države. U februaru 1871. Palazzo Madama je izabrana za sjedište Senata Kraljevine Italije. To je zahtijevalo velike transformacije na zgradi koje su izvršene po projektu inženjera Luigija Gabeta, senat je prvi put zasjedao 28. novembra 1871.
Prnjavor (Plav)
Prnjavor je naselje u opštini Plav u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 944 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1128 stanovnika).
Collateral
Collateral je kriminalistički triler Michaela Manna iz 2004. s Tomom Cruiseom i Jamiejem Foxxom u glavnim ulogama.
Film je poznat po ulozi Toma Cruisea kao nemilosrdnog plaćenog ubojice. Jamie Foxx je za svoju izvedbu nagrađen nominacijom za Oscara u kategoriji najboljeg sporednog glumca.
Prnjavor (Plav)
Demografija
U naselju Prnjavor živi 624 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 32,4 godina (32,6 kod muškaraca i 32,2 kod žena). U naselju ima 204 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 4,63.
La Cordillera, Santa María Chilchotla
La Cordillera je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santa María Chilchotla.
Prnjavor (Plav)
Demografija
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Bošnjacima (prema popisu iz 2003. godine).
Collateral
Radnja je smještena u Los Angeles, iako se u originalnom scenariju radi o New Yorku.
Piedra Gorda, Puerto Rico
Pijedra Gorda je grad u američkoj ostrvskoj teritoriji Portoriko, ostrvskoj državi Kariba.
Collateral
Radnja
Nihilistički plaćeni ubojica Vincent (Tom Cruise) koristi taksi kako bi obavio seriju ubojstava koje je dogovorio u jednoj noći u Los Angelesu. Nesretni taksist je Max Durocher (Jamie Foxx), koji brzo shvaća čime se bavi njegov putnik nakon što prva žrtva pada na njegov taksi. Max pokušava pobjeći, ali suočen s nemogućom situacijom, odlučuje voziti Vincenta po gradu.
La Cordillera, Santa María Chilchotla
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 56 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 756 m.
Piedra Gorda, Puerto Rico
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.937, što je 10 (0,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Collateral
Radnja
Konačno, Max shvaća kako su ljudi koji su ubijeni svjedoci optužbe na suđenju protiv mafijaškog šefa. Max mora spasiti sebe i zadnju žrtvu dok detektiv (Mark Ruffalo) prati Vincentov trag. Međutim, policija vjeruje kako je zapravo Max ubojica.
Pojavljivanja poznatih
Na početku filma, nakon što je napustio zračnu luku, Vincent dobiva aktovku s dokumentima od Engleza, kojeg glumi Jason Statham.
U sceni u kojoj Max ulazi u noćni klub "El Rodeo" kako bi se sastao s Felixom, jazz gitaristom, Luis Villegas se pojavljuje u pozadini kao član benda koji svira u klubu. Samog Felixa glumi španjolski glumac Javier Bardem u cameo ulozi.
Glumica Debi Mazar, koja je nastupila u bivšem Mannovom filmu, Probuđena savjest, pojavljuje se s Bodhijem Elfmanom u ulozi žene u taksiju koja se svađa s mužem.
Prvenstvo Srbije u rešavanju optimizacijskih problema
Prvenstvo Srbije u rešavanju optimizacijskih problema održava se od 2009. godine. Organizuje ga Savez zagonetača Srbije. Prvenstvo se odvija preko interneta, a pravo učešća imaju i strani rešavači.
2009.
Osvajači medalja za 2009. godinu su: '''1. Marko Obradović''', 2. Zoran Tanasić, 3. Milovan Kovačević. Oni su ostvarili najbolje rezultate od rešavača iz Srbije. Pobednik turnira bio je Rus Vladimir Kljačin.
Moderator neutrona
Moderator neutrona ili usporivač neutrona je kemijska tvar koja se koristi u nuklearnim reaktorima, a služi da uspori brze neutrone, koji time postaju spori (termički) neutroni i mogu održavati kontroliranu nuklearnu lančanu reakciju nuklearnog goriva, u kojem ima uranija-235. Mehanizam usporavanja se u osnovi svodi na elastične sudare neutrona sa jezgrama atoma usporivača neutrona, pa se proces dobrim dijelom može tretirati zakonima klasične mehanike.
Mehanizam usporavanja neutrona
mini|desno|300px|U sustavu s termičkom ravnotežom, neutroni (crvene kuglice) su elasticno rasprseni s usporivačem neutrona (moderator) slobodnih vodikovih jezgri (plave kuglice). Kinetička energija se prenosi između čestica. 300px|mini|desno|Nuklearni udarni presjek uranija-235 u ovisnosti od brzine ili energije (temperature) neutrona 300px|mini|desno|Jedna od mogućih nuklearnih fisijskih lančanih reakcija: 1. Atom uranija-235 hvata spori neutron i raspada se na dva nova atoma (fisioni fragmenti – barij-141 i kripton-92), oslobađajući 3 nova neutrona i ogromnu količinu energije vezanja (200 MeV). 2. Jedan od tih neutrona bude uhvaćen od atoma uranija-238 i ne nastavlja reakciju. Drugi neutron napušta sustav bez da bude uhvaćen. Ipak, jedan od neutrona se sudara s novim atomom uranija-235, koji se raspada na dva nova atoma (fisioni fragmenti), oslobađajući 3 nova neutrona i ogromnu količinu energije vezanja (200 MeV). 3. Dva se neutrona sudaraju s dva atoma uranija-235 i svaki se raspada i nastavlja reakciju. Neutroni uglavnom nepostoje slobodni u prirodi, oni su vezani za atomsku jezgru. Dobiveni slobodni neutroni imaju vrijeme poluraspada oko 15 minuta. Nuklearna energija vezanja neutrona s atomskom jezgrom, koju treba savladati da bi bili slobodni, iznosi 7 do 9 MeV. Neutroni se mogu dobiti nuklearnom fisijom ili nuklearnom fuzijom. Veza između njihove brzine i temperature je:
Neutron samo u jednom sudaru sa jezgrom atoma vodika može izgubiti svu energiju. Kod sudara neutrona sa jezgrama atoma deuterija i ugljika gubitak energije neutrona može doseći najviše 88.9% odnosno 28.4%, a kod sudara neutrona sa jezgrom atoma uranija tek 1,7%. Iz navedenog proizlazi da su za usporavanje neutrona najefikasnije lake jezgre (ili točnije rečeno jezgre čija je masa najbliža masi neutrona), a posebno jezgre atoma vodika.
Od dobrog se usporivača neutron ili moderatora traži da brze neutrone sa što manje gubitaka usporava do termičkih energija, dakle da sam ne apsorbira neutrone, ni u jednom energetskom području. Zbog toga sposobnost usporavanja neutrona nije dovoljan pokazatelj kvalitete moderatora. Značajno je da moderator ima i maleni nuklearni udarni presjek za apsorpciju neutrona. Kao zbirni pokazatelj kvalitete moderatora uveden je odnos moderacije. Obična voda je mnogo efikasniji moderator za usporavanje neutrona od teške vode, a pogotovo od grafita. Razlog leži u velikoj vrijednosti sposobnost usporavanja neutrona za običnu vodu i velikoj vrijednosti nuklearnog udarnog presjeka vodika za elastični sudar. S druge strane, obična voda,zbog većeg udarnog presjeka za apsorpciju neutrona, ima oko 30 puta manji odnos moderacije od teške vode i 2,8 puta manji od grafita, pa je po tom pokazatelju ona najlošiji moderator.
Visoki odnos moderacije stavlja tešku vodu na prvo mjesto po kvaliteti moderatora. Razlog leži u njezinom veoma malenom udarnom presjeku za apsorpciju neutrona. Zbog toga svojstva upotreba teške vode kao moderatora omogućava korištenje nuklearnog goriva koje sadrži malo fisibilnih nuklida (prirodni uranij). I grafit omogućuje upotrebu prirodnog uranija kao nuklearnog goriva (iako je kao moderator znatno manje efikasan od teške vode). Izbor pak obične vode kao moderatora traži, zbog njezinog malog odnosa moderacije, nuklearno gorivo sa povećanim udjelom fisilnih nuklida (obogaćeni uranij).
S druge strane, faktor sposobnosti usporavanja neutrona daje pokazatelj o potrebnom odnosu broja atoma moderatora i nuklearnog goriva u jezgri nuklearnog reaktora. Što je sposobnost usporavanja veća, to će trebati manja masa moderatora u jezgri. Velika sposobnost usporavanja obične vode (7,5 puta veća od sposobnosti usporavanja teške vode, a čak 21 puta veća od te vrijednosti kod grafita) pokazuje da će reaktori čiji je moderator obična voda imati najkompaktniju jezgru. Nasuprot tome, grafitom moderirani reaktori imaju jezgre većih dimenzija od lakovodnih i teškovodnih reaktora.
Bilanca neutrona
Bilanca neutrona odražava princip očuvanja broja neutrona, koji se svodi na postavku da razlika proizvedenih i izgubljenih neutrona u nekom proizvoljnom obujmu mora odgovarati izmijenjenom broju neutrona koje taj obujam sadrži. Proizvodnja neutrona u promatranom obujmu određena je s unutarnjim izvorom neutrona. Gubitak neutrona može biti uzrokovan njihovom apsorpcijom i/ili bijegom neutrona iz tog obujma.
Unutar nuklearnog reaktora raspored energija neutrona odgovara širem energetskom spektru, koji se proteže od energija fisijskih neutrona (čija se gornja granica nalazi na oko 10 MeV) do energija termičkih neutrona (s prosječnom energijom nižom od 1eV). U procesu usporavanja neutroni postepeno prelaze u sve niže energetske razine, dok ne postignu termičku ravnotežu sa jezgrama atoma moderatora.
Energija neutrona u termičkom nuklearnom reaktoru mogu se podijeliti na četiri karakteristična područja:
Kontrolom neutronskog prinosa kontrolira se broj neutrona, koriste se štapovi od kadmija koji se uvlače u reaktorsku jezgru i apsorbiraju neutrone.
Nuklearno gorivo i usporivač neutrona
Nuklearno gorivo i usporivač neutrona (moderator) su materijali koji se po nuklearnim reakcijama sa neutronima bitno razlikuju. Moderator je materijal koji učinkovito usporava i koji ima maleni udarni presjek za apsorpciju neutrona. Materijal nuklearnog goriva (najčešće je to prirodni ili malo obogaćeni uranij u obliku metala ili oksida) ima suprotna svojstva od moderatora. Vrlo je neefikasan za usporavanje neutrona, a ima bitno veće apsorpcijske presjeke za neutrone, posebno za one rezonantnih i termičkih energija.
Nuklearno gorivo je jak apsorber termičkih i rezonantnih neutrona. Zbog toga su gustoća i tok neutrona tih energija u unutrašnjosti gorivne šipke manji nego uz njezinu površinu. Nuklearno je gorivo dakle ponor takvih neutrona. Moderator je, naprotiv, izvor neutrona rezonantne i termičke energije (jer se u moderatoru oni proizvode iz fisijskih neutrona usporavanjem). Iz navedenog nije teško zaključiti da će tok neutrona termičkih i rezonantnih energija biti najveći u moderatoru, a najmanji unutar gorivne šipke. Obrnuto vrijedi za brze neutrone. Za takve je neutrone izvor nuklearno gorivo (jer se u gorivu proizvode u fisijama), a ponor moderator koji ih usporava.
Već sama kvalitativna slika raspodjele neutronskog toka unutar gorivne šipke i moderatora daje mogućnost donošenja važnog zaključka, koji u bitnoj mjeri utječe na uvjete kritičnosti heterogenih reaktora. Naime, na temelju poznate činjenice da je broj nuklearnih reakcija proporcionalan s tokom neutrona, možemo zaključiti da će zbog manjeg neutronskog toka unutar gorivne šipke i broj nuklearnih reakcija za apsorpciju termičkih i rezonantnih neutrona u nuklearnom gorivu biti manji nego što bi to bio da je tok neutrona bio isti kao u moderatoru. Opisana je pojava inače poznata kao "efekt zasjenjenja" (vanjski slojevi gorivne šipke zasjenjuju unutarnje slojeve od utjecaja neutronskog toka).
Reflektor
Dimenzije nuklearnog reaktora, a time i količina nuklearnog goriva se mogu smanjiti vraćanjem dijela odbjeglih neutrona u reaktorsku jezgru. To se može postići oblaganjem jezgre reaktora slojem materijala koji, pretežno nuklearnim reakcijama elastičnog sudara, vraća dio neutrona u jezgru. Materijal koji vrši funkciju vraćanja neutrona u jezgru se zove reflektor. Dobar reflektor mora imati svojstvo male apsorpcije i efikasnog usporavanja neutrona (vjerojatnost bijega brzih neutrona je veća). Upravo takva svojstva traže se i od dobrog moderatora. Iz navedenog slijedi zaključak da će upravo materijali koji su dobri moderatori biti ujedno i dobri reflektori. Reflektori u znatnoj mjeri utječu na raspodjelu neutronskog toka u jezgri.
Utjecaj temperature
Promjenom temperature u jezgri reaktora mijenja se i reaktivnost. Najbitniji razlozi za utjecaj temperature na reaktivnost su:
Budući da je negativni temperaturni koeficijent reaktivnosti od bitnog značaja za sigurnost pogona reaktora u propisima za pogon nuklearnih energetskih postrojenja, dozvoljen je pogon reaktora samo u takvom slučaju. Osim sigurnosti pogona, nuklearna elektrana čiji reaktor ima negativni temperaturni koeficijent reaktivnosti posjeduje svojstvo samoregulacije. To se svojstvo ogleda u reakciji postrojenja na zahtjev za promjenom generirane snage (npr. kod rada nuklearne elektrane u elektroenergetskom sustavu). Kada se reaktoru poveća odvođenje snage dolazi do smanjenja temperature rashladnog sredstva. Reaktor koji ima negativni temperaturni koeficijent reaktivnosti na to reagira povećanjem reaktivnosti i generirane snage, čime svoju snagu prilagođava zahtijevanoj snazi. Takvo svojstvo reaktora znatno smanjuje zahtjeve na rad regulacijskog sustava nuklearne elektrane.
Nuklearna lančana reakcija
Za uspješnu konstukciju nuklearnog reaktora (k=1), moderator je jako važan jer se neutroni moraju što brže usporiti. Za odvijanje nuklearne lančane reakcije odlučne su dvije veličine: neutronski prinos k i trajanje fisijske generacije τ u lančanoj reakciji. Trajanjem jedne fisijske generacije naziva se prosječno vrijeme između dviju uzastopnih fisija (da bi fisijski neutroni bili emitirani iz neke jezgre i dospjeli do drugih fisibilnih jezgara potrebno je neko vrijeme). Neutronski prinos k je omjer broja neutrona nastalih u fisijskom procesa prema broju neutrona nastalih u prethodnom fisijskom procesu. Lančana je reakcija nadkritična ako je k > 1, podkritična ako je k < 1. Ako je k = 1, lančana reakcija održava se trajno s istim brojem fisija u jediničnom obujmu. Kontrolom neutronskog prinosa kontrolira se broj neutrona, koriste se štapovi od kadmija koji se uvlače u reaktorsku jezgru i apsorbiraju neutrone.
Fikobilin
Fikobilini su kao i karotenoidi pomoćni fotosintetički pigmenti koji upijaju svetlost koju hlorofil ne prima, menjaju joj talasnu dužinu i usmeravaju je nakon toga na hlorofil. Vrste su fikocijan i fikoeritrin.
Arsen Avakov
Arsen Borisovič Avakov (2. januar 1964 -) je ukrajinski poslovni čovjek i političar, koji trenutno vrši dužnost ministra unutrašnjih poslova, poznat kao jedna od ključnih ličnosti u borbama protiv proruskih separatista.
Rodio se u tadašnjem sovjetskom Azerbejdžanu u armenskoj porodici, a kao dijete se sa roditeljima doselio u tadašnju sovjetsku Ukrajinu. Godine 1988. je diplomirao na Harkovskom politehničkom institutu.
Prije aktivnog bavljenja politikom se bavio bankarstvom. Godine 2002. je izabrana u Gradsko vijeće Harkova, a 2004. je na predsjedničkim izborima postao zamjenik šefa kampanje pro-zapadnog kandidata Viktora Juščenka za Harkovsku oblast. Do 2010. je bio član Juščenkove stranke Naša Ukrajina i imao niz istaknutih funkcija, uključujući rad na organizaciji i pripremama za Evropsko fudbalsko prvenstvo. Od 2010. je bio član pro-zapadnog bloka Batkivščina.
Nakon euromajdanskog prevrata u februaru 2014. je postavljen za novog ministra unutrašnjih poslova. Vrlo brzo je igrao važnu ulogu u uspostavi nove vlasti u istočnim dijelovima Ukrajine, kao i organizaciji tzv. bataljona teritorijalne obrane (BTrO), od kojih je veliki dio podređen njegovom Ministarstvu unutrašnjih poslova. Mnoge od tih jedinica su tokom sukoba sa separatistima istakle, odnosno imale više uspjeha od snaga redovne vojske. Sam Avakov je izazvao veliku pažnju javnosti zbog toga što je o stanju na fronti i akcijama njegovih snaga redovno i detaljno pisao na vlastitoj Facebook stranici.
U ljeto 2014. je napustio Batkivščinu, te se u septembru 2014. priključio novoj stranci Narodni front premijera Arsenija Jacenjuka, a zbog čega uživa reputacija "jastreba" po pitanju rješavanja sukoba.
To Each His Own (film)
To Each His Own je američki crno-bijeli igrani film snimljen 1946. godine u režiji Mitchella Leisena. Protagonistica, čiji lik tumači Olivia de Havilland je mlada djevojka koja za vrijeme Prvog svjetskog rata ima kratku ljubavnu vezu sa američkim zrakoplovcem (čiji lik tumači John Lund) koji će poginuti, a ona zajedno sa njim ostati trudna. Radnja prikazuje kako je dijete prisiljena ostaviti, te kako ono odraste i koga, sticajem okolnosti, sreće kao zrakoplovnog oficira (koga opet tumači Lund) u Londonu za vrijeme Drugog svjetskog rata.
To Each His Own je De Havilland snimila nakon dvogodišnje pauze izazvane sudskim sporom sa studijem Warner Bros.. Film je za nju predstavljao lični trijumf, zahvaljući tome što je sljedeće godine za njega osvojila Oscar za najbolju glumicu.
Godine 1969. je u Bollywoodu snimljen remake pod naslovom Aradhana.
2,5-Dimetoksibenzaldehid
2,5-Dimetoksibenzaldehid je organsko jedinjenje, koje sadrži 9 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 166,174 Da.
Higuera Cuata, Soledad de Doblado
Higuera Cuata je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Soledad de Doblado.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 35 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 183 m.
The Emperor Jones (film)
The Emperor Jones je američki crno-bijeli film snimljen 1933. u režiji Dudleya Murphyja. Predstavlja adaptaciju istoimene drame Eugenea O'Neilla. Naslovni protagonist, čiji lik tumači Paul Robeson, je američki crnac i osuđenik za ubistvo, koji bježi i zatvora i utočište pronalazi na malom karipskom otoku gdje se stanovnicima nametne kao novi vladar. Radnja prikazuje kako njegova tiranska vladavina dovede do pobune i Jonesovog bijega u džunglu. Zbog korištenja uvredljive riječi "nigger" i scena koje sugeriraju "primitivnost" crnaca, suvremeni kritičari The Emperor Jones smatraju primjerom rasističkih stereotipa i predrasuda. S druge strane je Robeson, koji je isti lik tumačio u kazalištu, zahvaljujući ovom filmu postao jedna od najvećih afroameričkih zvijezda svog doba, a njegov glumački nastup se smatra jednim od najimpresivnijih u tadašnjem Hollywoodu.
Iste godine je postavljena istoimena opera. S obzirom da film sadrži nekoliko muzičkih točaka, često se miješa sa operom.
Crni Petar (film)
Černý Petr je čehoslovačka crno-bijela filmska komedija snimljena 1964. u režiji Miloša Formana, kome je to predstavljao cjelovečernji debi. Protagonist, koga tumači Ladialav Jakim je tinejdžer koji se nakon završene škole pokušava prilagoditi svijetu odraslih, pri čemu se suočava kako sa ljubavnim problemima, nerazumijevanjem od strane roditelja, ali i nesnalaženjem na radnom mjestu čuvara u trgovini. Crni Petar je snimljen za sedam tjedana, pri čemu su se uglavnom koristili neprofesionalni glumci. Film je izazvao veliku pažnju zbog korištenja montažnih i narativnih tehnika karakterističnih za francuski novi val, ali i također zbog korištenja specifično češkog humora, a zbog čega se često navodi kao jedno od najznačajnijih ostvarenja tzv. čehoslovačkog novog vala. Prikazan je na filmskom festivalu u Locarnu gdje je osvojio Zlatni leopard.
Vanilla Sky
Vanilla Sky (preveden kao Nebo boje vanile ili Nebo boje vanilije) je američki igrani film snimljen 2001. u režiji Camerona Crowea. Po žanru je science fiction psihološki triler i predstavlja remake španskog filma Abre los ojos iz 1997. u kome je Penelope Cruz tumačila istu ulogu koju tumači i u ovom filmu. Protagonist je bogati njujorški nasljednik (koga glumi Tom Cruise) čiji lik počinje gubiti osjećaj za stvarnost nakon što preživi strahovitu prometnu nesreću koju je namjerno skrivila njegova bivša djevojka (čiji lik tumači Cameron Diaz).
Film je imao solidne komercijalne rezultate, ali je uglavnom dobio porazne kritike.
François-René de Chateaubriand
François-René, vikont de Chateaubriand (Saint-Malo, 4. rujna 1768. – Pariz, 4. srpnja 1848.) je bio francuski pisac i političar koji se danas smatra začetnikom romantizma u francuskoj književnosti te jednim od najznačajnijih imena francuske književnosti.
Chateaubriand je rođen kao najmlađe od desetro djece u plemićkoj obitelji. Dok je njegova političa uloga u rojalističkom pokretu tokom Prvog Carstva i Restauracije bila prilično mala, njegova uloga u razvoju francuske književnosti je enormna. Njegovi opisi prirode kao i njegova analiza sentimenta vlastitog "ja" poslužila je kao inspiracija cijeloj generaciji francuskih romantičara, među kojima je bio i mladi Victor Hugo, koji će u zanosu izjaviti: "Želim biti Chateaubriand ili ništa". (francuski: Je veux être Chateaubriand ou rien). Također, Chateaubriand je u svom epohalnom djelu René, ou les Effets des passions prvi formulirao tzv. "val osjećanja" (francuski: vague des passions), a njegov René će postati amblematski lik tog novog artističkog senzibiliteta.
Chateaubriand je također bio dio opće pomame za egzotičnim u ovom periodu, opisujući Sjevernu Ameriku u svojim djelima Atala i Les Natchez, odnosno svoje putovanje Mediteranom u djelu Itinéraire de Paris à Jérusalem. U još jednom važnom djelu, Génie du christianisme, Chateaubriand je stao u obranu katoličke vjere u periodu kada se velik dio tadašnje inteligencije okrenuo protiv religije i njezinih struktura. Njegovo, ipak, najznačajnije djelo je njegova autobiografija Mémoires d'outre-tombe, u kojoj opisuje svoj razvoj i odrastanje, a koja se danas smatra monumentalnom romantičarskom biografijom i izvorom podataka za historičare.
Preminuo je u Parizu 4. srpnja 1848. godine, usred Revolucije 1848. godine.
Roth bei Prüm
Rot baj Prim je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 235 opštinskih središta okruga Ajfelkrajs Bitburg-Prim. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 453 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7232302.
Cà dei Bacicci, Bologna
Cà dei Bacicci je naselje u Italiji u provinciji Bologna, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 635 m.
Tuna Alta, Unión de San Antonio
Tuna Alta je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Unión de San Antonio.
Valerij Heletej
Valerij Viktorovič Heletej (28. august 1967 -) je ukrajinski policajac i državni funkcionar, najpoznatiji po tome što je 2014. godine, na vrhuncu sukoba sa ruskim separatistima, služio kao ministar obrane Ukrajine.
Tuna Alta, Unión de San Antonio
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1974 m.
Four in the Morning
Four in the Morning je britanski crno-bijeli igrani film snimljen 1965. u režiji Anthonyja Simmonsa koje je to bio cjelovečernji debi. Po žanru je drama, a radnja paralelno prati živote dva bračna para, koje međusobnno povezuje pronalazak leša djevojke u Temzi. Judi Dench, koja tumači lik jedne od supruga, je to predstavljalo prvu značajniju ulogu, a zahvaljujući njoj je osvojila nagradu BAFTA za najviše obećavajućeg pridošlicu u glavnoj ulozi. Sam film je prikazan na festivalu u Locarnu gdje je osvojio Zlatni leopard. Usprkos toga, nije uspio ishoditi redovnu distribuciju, te se smatra jednim od opskurnijih naslova svog doba.
Valerij Heletej
Heletej je svoju karijeru započeo nakon što je služio vojni rok u Sovjetskim graničnim trupama. Godine 1988. se priključio miliciji (policija) tadašnje sovjetske Ukrajine i postepeno napredovao u službi, prije nego što je 1994. završio Nacionalnu akademiju unutrašnjih poslova. Uglavnom je radio u Kijevu, uključujući odjele i službe za borbu protiv organiziranog kriminala. Godine 2006. ga je predsjednik Viktor Juščenko imenovao savjetnikom za policijske poslove, a 2007. je postao načelnikom Uprave državne bezbjednosti (UDO), zadužene za zaštitu državnih funkcionara, te je tada dobio čin milicijskog general-potpukovnika. Kada je to mjesto napustio 2009. godine, imao je čin general-pukovnika.
Nakon euromajdanskog prevrata je na proljeće 2014. godine ponovno postao šef UDO-a, a 2. jula ga je novoizabrani predsjednik Petro Porošenko predložio za novog ministra obrane. Potvrđen je od Vrhovne rade sljedeći dan, a prilikom govora zastupnicima je obećao ne samo da će ugušiti separatističku pobunu nego i da će "pobjedničku paradu održati u Sevastopolju", koji je prije toga bio anektiran od strane Rusije. Snage ukrajinske vojske pod njegovom nadležnošću su ubrzo nakon toga zabilježile velike uspjehe, istjeravši separatiste iz njihovih uporišta u Slavjansku i Kramatorsku, kao i prodrijevši na sam rub Donjecka i Luhanska, ali su u drugoj polovici 2014. godine teško poražene u bitci za Saur-Mogilu i Ilovajsk te prisiljene na povlačenje. Pri tome je veliki dio ukrajinske javnosti, ali i zapovjednici dobrovoljačkih formacija BTrO za neuspjehe krivim držao upravo Heleteja. Nekoliko tjedana nakon primirja u Minsku Heletej je smijenjen.
El Durazno, Tuzantla
El Durazno je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Tuzantla.
Maksim III Carigradski
Maksim III (Μάξιμος Γ΄), roden kao Manuel Hristonim (Μανουήλ Χριστώνυμος), je bio vaseljenski patrijarh Carigrada od 1476 do smrti. Također je poznat i kao učenjak. U pravoslavnoj crkvi se slavi kao svetec pri čemu mu spomendan pada na 17. novembar.
Život
Manuel Hristonim je vjerojatno bio žitelj Peloponeza u današnjoj Grčkoj. Postao je veliki eklezijarh (glavni sakristan) Carigradske patrijašije. Taj je položaj nakon pada Carigrada (1453) preuzeo ovlasti skeuofilaksa, odnosno brige o svetom blagu i relkvijama Patrijaršije i na tom se položaju Manuel sukobljavao sa patrijarhom Genadijem Skolarijem na ekonomskim potanje. Manuel je pod pokroviteljstvom Demetriosa Kircesa, sekretara osmanskog sultana, a zajedno sa velikim kartofilaksom Georgiosom Galesiotesem, uticao na život carigradske crkve više od dvije decenije.
Godine 1463. je stao na stranu patrijarha Joasafa I protiv zahtjeva političara Georgiosa Amirucesa, grčkog plemića iz bivšeg Trapezuntskog Carstva, da oženi drugu ženu, jer je to predstavljalo bigamiju po kršćanskom kanonskom paravu. Zbog podrške Joasafu, sultan Mehmed II je dao Manuelu odrezati nos.
Godine 1465. (ili početkom 1466.) Manuel je potakao izbor Marka II na mjesto patrijarha, a kasnije se suprotstavljao patrijarsima koje su podržavale druge frakcije kao što su Simeon Trapezuntski i Dionisije I, koji je 15. januara 1467 njega i Georgiosa Galesiotesa smijenio sa upravnih dužnosti u crkvi.
Njih dvojica su, međutim, uskoro povratili svoj uticaj. Manuel je tako uspio povratiti naklonost sultana Mehmeda II, te je u proljeće 1476. sam imenovan za carigradskog patrijarha. S obzirom da je još uvijek bio laik, prvo se zamonašio i uzeo religijsko ime Maksim, a sljedeći dan je posvećen kao episkop i ustoličen kao patrijarh od strane mitropolita  Herakleje. Njegovo stolovanje je označilo kraj perioda nevolja u tamošnjoj Crkvi, te je predstavljalo doba mira i sloge. Maksim je umro 3. aprila 1482.
Njegovo glavno književno djelo je "Monodijum o zauzimanju Carigrada".
Hermanos Díaz, Ascensión
Hermanos Díaz je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Ascensión.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1226 m.
Viktor Muženko
Viktor Mikolajovič Muženko (10. oktobar 1961 - ) je ukrajinski profesionalni oficir, koji se od 2014. nalazi na mjestu načelnik Generalštaba ukrajinskih oružanih snaga.
Karijeru je započeo u Sovjetskoj armiji, a nakon raspada SSSR nastavio u oružanim snagama nezavisne Ukrajine. Od 2003. do 2004. je bio zapovjednik brigade koja je na strani pro-američke Koalicije voljnih sudjelovala u ratu u Iraku. 2012. je ušao u politiku i bio izabran u Vrhovnu radu kao zastupnik pro-ruske Partije regiona. Usprkos toga, nakon euromajdanskog prevrata ju je napustio i stavio se na raspolaganje novim pro-zapadnim vlastima. Mjesto načelnika Generalštaba je dobio od strane novoizabranog predsjednika Petra Porošenka 3. jula 2014. godine, dan nakon što je njegov prethodnik Mihajlo Kucin ranjen u sukobu sa proruskim separatistima.
Arapsko more
mini|lijevo|200px| Karta Arapskog mora Arapsko more je dio Indijskog oceana između Afričkog roga, Arapskog poluotoka i Indijskog potkontinenta.
Ime
U vedskom razdoblju indijske povijesti, Indijci su more nazivali Sindhu Sagar. Tijekom starog vijeka Arapsko more zajedno s Crevnim nazivano je i Eritrejskim morem.
Hidrografija
Maksimalna širina Arapskog mora je oko 2400 km, a najveća dubina mu je 4562 m, u Arapskom bazenu, približno u smjeru zapada od najjužnije točke Indijskog poluotoka. Jedini značajni riječni tok u slivu ovog mora je rijeka Ind (znana i kao Sindhu).
More se na sjeverozapadu sužava u Omanski zaljev, a put kroz Hormuški tjesnac vodi u Perzijski zaljev. Na zapadu, Arapsko i Crveno more dijeli Bab-el-Mandeb.
Granice
Granice Arapskog mora Međunarodna hidrografska organizacija (IHO) određuje sljedećim linijama:
Obalne države
Uzimajući u obzir IHO-ve morske granice, među države na obalama Arapskog mora spadaju Indija, Iran, Maldivi, Oman, Pakistan i Somalija. Pridružujući Arapskom moru Omanski i Adenski zaljev, obalnim državama možemo smatrati i Iran, Ujedinjene Arapske Emirate, Jemen i Džibuti.
Obalni gradovi
Najveći obalni gradovi su:
Plaže
Najpoznatije plaže su:
Viktorija i njen husar
Viktorija i njen husar (Viktoria und ihr Husar) je opereta od tri čina za koju je muziku komponirao Paul Abraham, a muziku napisali Alfred Grünwald i Fritz Löhner-Beda, premijerno izvedena u Budimpešti 1930. godine. Naslovna protagonistica je mađarska grofica kojoj je voljeni suprug, husar ski oficir u austro-ugarskoj vojsci, nestao za vrijeme prvog svjetskog rata, i koja se poslije udala za američkog diplomata i s njim otišla u Tokio. Radnja pokazuje komplikacije koje nastaju nakon što se godinama ispostavi da joj je muž, zapravo, živ. Opereta je već sljedeće godine adaptirana u popularni istoimeni film, a nakon toga je još nekoliko puta bila adaptirana za film i televiziju u Zapadnoj Njemačkoj.
Jezera (Tisno)
Jezera je naselje na otoku Murter od 960 stanovnika, u šibenskom arhipelagu.
Geografija
Jezera leže na jugoistoku tog malog otoka, u uvali oblika potkove. Udaljena su svega 2 km od općinskog središta Tisno i oko 28 km od Šibenika.
Naselje je dobilo ime - zbog 2 povremene bare (jezera), pored mjesta. Blato (ili Jezero) isušeno je zbog malarije - početkom 20. vijeka, dok drugo - Lokva, postoji i danas za kišne sezone.
Historija
Najstariji stanovnici Jezera bili su Liburni, o tome svjedoče ostatci dva groba u uvali Podjasenovac, i gradina - Pudarica, iznad uvale Murtar (2 km južno od mjesta), za koju se predpostavlja da je bila neka vrst stražarnice.
Najstariji trag postojanja Jezera od vremena Slavenskog doseljavanja na otok je iz 1298. godine. Broj stanovnika Jezera rastao je kako je jačao osmanski pritisak na zadarsko zaleđe. Najstariji dio Jezera; Selo i Košuluk udaljeni su 500 m od mora, jer su se stanovnici sve do kraja 18. vijeka bojali gusarskih napada, tek od tad počeli su graditi kuće uz more.
Spomenici i znamenitosti
U centru mjesta nalazi se barokna crkva - Gospa od Zdravlja iz 1722. sa zvonikom, visokim 32 m.
Privreda
Jezera je nekad bila težačko ribarsko mjesto, razvijenog maslinarstva i ovčarstva, poznato po svojim ribarima, koji su 1922. osnovali ribarsku zadrugu.
U novije vrijeme je turizam je najznačajnija privredna grana mjesta, gostima smještaj nudi autokamp Jezera-Lovišća i privatni iznajmljivači. U Jezerima se nalazi i mala ACI marina.
Politički stih
Politički stih (grč. πολιτικοί στίχοι) je glavni metrčki oblik vizantijske poezije pisane narodnim grčkim jezikom. Najraniji zabeleženi primeri upotrebe ovoga stiha potiču iz 10. veka, a on se koristi i danas u neohelenskom narodnom pesništvu.
Fornovolasco, Lucca
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 61 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 500 m.
Politički stih
Oblik
Politički stih sastoji se od 15 slogova i najčešće nema rime, u skladu s tradicijom starogrčke poetike. Prema tome, ovaj je stih po tipu jamski heptametar, odnosno sastoji se od sedam stopa i jedne neakcentovane polustope. Uobičajena cezura nalazi se nakon osmog sloga. Svaki politički stih može se analizirati kao kombinacija dva stiha, jednog od osam i jednog od sedam slogova. Prema tome, shematski prikaz političkig stiha izgleda ovako (gde - označava dugi, a U kratki slog):
Deseti vek
Nema sasvim pouzdanih podataka koji bi upućivali na postojanje političkog stiha u vremenu pre 10. veka. Najstariji sačuvani primeri ove metričke forme nalaze se u Knjizi o ceremonijama, koja se pripisuje caru Konstantinu VII Porfirogentinu, te se njen nastanak najpribližnije može datirati u vreme pre njegove smrti 959. godine. Ti stihovi glase:
Na tom se mestu ova dva stiha pojavljuju prvi put u knjizi, a zatim se odmah prekidaju rečima καὶ τὰ λοιπά, καθὼς ἡ συνήθεια ἔχει (= "i tako dalje, kako je uobičajeno"). Malo dalje pojavljuju se u nešto izmenjenom obliku:
Reči "i tako dalje, kako je uobičajeno" pokazuju da je ta pesma bila u širokoj upotrebi u ceremonijalu na vizantijskom dvoru i pre 959. godine, a pošto je i inače konzervativni i obrazovani Konstantin VII u poptpunosti prihvata, sasvim je verovatno da je ona nastala i pre 912. godine, te da stoga predstavlja najraniji sačuvani primer političkog stiha. Ta je pesma zapravo χορευτικόν (= pesma uz ples) koja pozdravlja dolazak proleća i koja se pevala na "Mesarskom hipodromu" (Ἱπποδρομιον Μακελλαρικόν), koji se u Knjizi o ceremonijama povezuje s rimskim festivalom Lupercalia. Smatra se da je ovaj vizantijski festival sačuvao ne samo rimsko ime, nego i neke od ceremonijalnih rituala. Ova pesma, dakle, očigledno potiče iz tradicije kalendarskih pesama u slavu proleća, koja se može pratiti od antičkih vremena do 12. veka. Stoga se sa sigurnošću može reći da se u ovom slučaju ne radi o metričkom eksperimentu, već o jednoj ustanovljenoj konvenciji: na to upućuju tradicionalni žanr pesme, arhaizirajući ritual jednog prehrišćanskog praznika i opšti konzervativizam ceremonijala na vizantijskom dvoru. Ostale pesničke tvorevine u političkom stihu koje potiču iz 10. veka jesu tri tužbalice povodom smrti cara Lava VI (912), jedna tužbalica povodom smrti Konstantina VII iz 959. godine, te dva epitafa iz 931. godine, posvećena Kristoforu, sinu Romana Lakapina.