cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Etrurci
Arheološki podaci
Daleko najveći procenat materijala je pogrebnog karaktera; stoga postoji dosta podataka o etrurskim idejama o zagrobnom životu i o njihovim stavovima prema umrlim članovima svojih porodica. Ali nema sumnje da su od velike važnosti i relativno siromašna obaveštenja o etrurskim naseljima. Ostaci dobro očuvanog etrurskog grada na lokalitetu Marzabota (oko 500. god. st. e.) blizu Bolonje (koja je verovatno bila etrurska kolonija) otkrivaju da su Etrurci među prvima na Mediteranu organizovali grad prema mrežastom planu: osnovu mu je činila jedna glavna ulica u pravcu sever―jug, koju je presecala jedna ili više ulica u pravcu istok―zapad. Obred koji je bio povezan s postavljanjem ovakvih temelja grada bio je Rimljanima poznat kao ritus Etruscus (= "etrurski obred"). Taj su sistem Rimljani najviše koristili pri postavljanju temelja za vojne logore i za nove gradove, te se on i danas može videti u mnogim evropskim gradovima. Izgleda da su u Etruriji tako strogo organizovani urbanistički planovi bili retki, jer se češće nailazi na jednu nepravilnu šemu, koja je nastala kao rezultat stapanja selâ u doba kulture Villanova i koja je prilagođena brdima, koja su uglavnom bila birana za mesta na kojima će se osnovati gradovi.
Ejido Nuevo Michoacán de Baja California, Mexicali
Ejido Nuevo Michoacán de Baja California je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Mexicali.
Etrurci
Arheološki podaci
U kontekstu svetinja, etrurski hram takođe često otkriva pažljivu organizaciju, ponovo s jednim sistemom koji je kasnije prešao Rimljanima. Za razliku od grčkih hramova, Etrurci su često jasno razlikovali prednji i zadnji deo, s dubokim prednjim tremom, na kome su se nalazili stubovi, i sa celom koja je bila u istoj ravni kao i podij na kome je stajala. Često su se koristili nepostojani materijali (drvo i cigla od blata, na temelju od kamena), a izuzetak su bile mnogobrojne skulpture od terakote koje su ukrašavale krov. Naročito su dobro očuvane akroterije ili krovne strukture, sa hrama Portonaccio u Vejima (kraj 6. veka st. e.), koje prikazuju Apulua (etrurskog Apolona) i druge mitološke ličnosti.
Ejido Nuevo Michoacán de Baja California, Mexicali
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 58 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 9 m.
Etrurci
Arheološki podaci
Drugačije su vrste spektakularni pronalasci s lokaliteta Poggio Civitate (Murlo) blizu Sijene, gde su otkopavanja (započeta 1966) otkrila veliku zgradu iz arhajskog perioda sa zidovima od nabijene zemlje, koja je sa svake strane visoka oko 197 stopa i u čijem se središtu nalazi prostrano dvorište. Zgrada je bila ukrašena ljudskim (muškim i ženskim) i životinjskim figurama od terakote u prirodnoj veličini; neke figure nose velike "kaubojske" šešire u lokalnom stilu. Ispitivači se još uvek ne slažu o prirodi ove lokacije i nisu sigurni da li je zgrada bila neka palata, svetilište ili možda mesto za sednice gradske skupštine. Obične etrurske kuće, poznate s nekiliko lokaliteta, imaju ili oblik ovalnih koliba u San Giovenalu i drugim mestima, ili pravolinijsku strukturu u Veju i Akvarosi (iz arhajskog doba) i Vetuloniji (iz helenističkog doba).
Što se tiče nekropola u Etruriji, i one povremeno pokazuju znake mrežastog plana, kao na lokaciji Crocefisso del Tufo kod Orvijeta (druga polovina 6. veka st. e.) i u Ceri. Ipak, češće imaju nepravilnu aglutinativnu strukturu, koja odslikava dugu istoriju tog mesta. Pošto su se Etrurci veoma mnogo trudili da njihovim rođacima bude udobno u "večnoj kući", grobovi sadrže mnoge detalje iz pravih etrurskih kuća. Tako, grobnice iz Cere (posebno one iz 6. veka st. e. i kasnijeg vremena), isklesane pod zemljom od laganog vulkanskog tufa vrlo raširenog u Etruriji, imaju ne samo prozore, vrata, stubove i potkrovne grede, nego i nameštaj (krevete, stolice i hoklice) koji je bio izvajan u steni. U Tarkviniju se razvijala druga tradicija u dekoraciji grobova, pa su tu zidovi komore oslikani freskama etrurskih pogrebnih ceremonija, uključujući bankete, igre, plesanje, muziku i različite predstave pod vedrim nebom. Te su scene verovatno predstavljale komemoraciju pravih sahrana, ali su možda aludirale i na zagrobni život koji je očekivao pokojnika. U arhajskom je periodu preovlađivao koncept rajskog zagrobnog života, ali u narednim se vekovima sve više naglašava tamnija strana podzemnog sveta. Freske pokazuju njegovog vladara, Aita (etrurskog Hada), kako nosi kapu od vučje kože i kako sa svojom ženom sedi na prestolu; ovu scenu dopunjuju demoni i čudovišta. Oni se mogu videti u izuzetnom "Grobu plavih demona" (oko 400. god. st. e.), koji je 1987. godine otkriven u Tarkviniju, ili na "Grobu Francois" iz Vulcija, gde plavoputi demon Charu (koji samo izdaleka nalikuje na grčkog prevoznika umrlih duša, Harona) čeka da svojim čekićem udari pokojnika i odvede ga u pozdemni svet. Ponekad je s njim i njegov nežniji kolega, Vanth s anđeoskim krilima, koji pomaže da se olakša prelaz iz života u smrt.
Večna tema u raspravi o etrurskoj materijalnoj kulturi jeste odnos prema grčkim uzorima. Poređenje se nameće prirodno i zapravo je nužno, u svetlu velike količine grčkih izrađevina, posebno vaza, koje su pronađene u Etruriji i u svetlu mnogobrojnih primera etrurskih imitacija, posebno keramike. Takođe je sigurno da su se grčke zanatlije ponekad naseljavale u Etruriji, kako govori priča Plinija Starijeg (1. vek n. e.) o jednom korintskom plemiću po imenu Demarat, koji se preselio u Tarkvinij, vodeći sa sobom tri svoja umetnika. Ali, ne treba se više zadržavati se na "inferiornosti" etrurske umetnosti ili insistirati da su Etrurci bili samo imitatori grčke umetnosti, koju su nesumnjivo visoko cenili. Umesto toga, sve veći naglasak se stavlja na definisanje veoma originalnih elemenata u etrurskoj kulturi, koji postoje istovremeno sa onim kvalitetima koji pokazuju njihovo veliko divljenje prema grčkim artefaktima.
Pored njihovih karakterističnih načina za dizajniranje grada ili za izgradnju hrama i grobnice, može se primetiti i njihova jedinstvena keramika, buccehro (koja se javlja od oko 680. god. st. e.), s njenim dekorativnim urezima na sjajnom crnom materijalu. Ona se znatno razlikuje od standardne dekoracije na grčkim vazama, koja se redovno sastoji u boji i u kontrastu crvene ili boje krema i crne. U metalurgiji, njihova bronzana ogledala, za koja se ponekada govori da predstavljaju etrursku "nacionalnu industriju", sastoje se od konveksne odrazne strane i konkavne strane ukrašene gravurama s temama iz grčke i etrurske mitologije i svakodnevnog života. Etrurska je moda takođe sadržavala mnoge jedinstvene elemente, kao što su pletenica puštena niz leđa (7. vek st. e.), cipele sa zašiljenim vrhom (oko 575–475. god. st. e.) i plašt sa savijenim rubom, koji je kod Rimljana bio poznat kao toga (6. vek st. e. i kasnije). Najzad, Etrurci su se, izgleda, rano zainteresovali za reprodukovanje odlika njihovih proslavljenih rođaka ili zvaničnika (kao na pogrebnim kupolastim urnama iz Kluzija), te su tako dali podsticaj za razvoj istinski realitičnih portreta u Italiji, posebno u helenističkom periodu.
Religija i mitologija
Glavni je element etrurske religije bilo verovanje da je ljudski život samo jedan mali deo sveta koji kontrolišu bogovi, koji svoju prirodu i svoju volju manifestuju u svakom deliću prirode, ali i u predmetima koje su stvorili ljudi. Ovo verovanje prožima etrursku umetnost, gde nalazimo bogato oslikanu zemlju, more i vazduh, sa čovekom integrisanim u taj ambijent. Rimski nam pisci svedoče da su Etrurci svaku pticu i svaku biljku smatrali potencijalnim izvorom znanja o bogovima, te da su razvili istančanu nauku i prateće rituale za korišćenje tog znanja. Njihovi sopstveni mitovi objašnjavali su da su tu "nauku" ljudi dobili od samih bogova, preko proroka Tagesa, čudesnog detata koje je imalo osobine nekog starog mudraca, koji je iskočio iz izorane brazde na poljima grada Tarkvinija te otpevao elemente onoga što su Rimljani nazvali disciplina Etrusca.
Literarni, epigrafski i arheološki izvori pružaju nam obrise jedne kosmologije čija se predstava neba i njegovih delova odslikava u posvećenim oblastima, čak i unutrašnjim organima životinja. Osnovni je bio koncept svetog prostora rezervisanog za određeno božanstvo ili određenu svrhu. Nebo je odslikavalo Zemlju, a makrokosmos se odslikavao u mikrokosmosu. Nebo su delili na 16 delova, koje su nastanjivala različita božanstva: glavna su bila na istoku, astralna i zemaljska božanstva na jugu, podzemna i zlokobna na bića na zapadu, a najmoćniji i najmisteriozniji bogovi sudbine na severu. Božanstva su se oglašavala putem prirodnih pojava, pre svega grmljavinom. Takođe su se otkrivala u mikrokosmosu životinjske jetre (tipičan je bronzani model ovčje jetre, pronađen blizu Placencije (danas Piacenza), na kojoj su urezana imena božanstava na njenih 16 spoljnih delova i na njenim unutrašnjim delovima).
Etrurci su imali brojna božanstva (jetra iz Piacenze pominje ih više od 40), od kojih su mnoga danas nepoznata. Njihova je priroda često bila maglovita, a njihovo pominjanje puno je nesigurnosti u pogledu broja, atributa, pa čak i roda. Neka od vodećih božanstava su se na kraju izjednačila sa glavnim grčkim i rimskim božanstvima, što se naročito vidi iz natpisa na etrurskim ogledalima. Tin ili Tinia je odgovarao Zevsu (Jupiteru), Uni Heri (Junoni), Sethlans Hefestu (Vulkanu), Turms Hermesu (Merkuriju), Turan Afroditi (Veneri), a Menrva Ateni (Minervi). Međutim, njihov karakter i mitologija često su se značajno razlikovali od odgovarajućih grčkih božanstava. Na primer, Menrva, veoma popularno božanstvo, smatrana je zaštitnicom braka i rođenja deteta, za razliku od devičanske Atene, koja se više bavila delima muškaraca. Mnogi su bogovi imali lekovita dejstva, a mnogi su imali moć da bacaju munje. Postojala su i izvorno grčko-rimska božanstva, kao Hercle (Herakle) i Apulu (Apolon), koji su očigledno bili uvedeni direktno iz Grčke, ali su dobili svoje posebne prostore i kultove.
Poreklo
Rasprava je u stvari započela u antici Herodotovom tvrdnjom da su Etrurci došli iz Lidije u Anatoliji ubrzo nakon trojanskog rata. Njihov je vođa bio Tyrsenos, po kome je kasnije nazvan čitav narod. Pobornici ove "orijentalne" teorije pre svega su isticali arheološke podatke o dubokom orijentalnom uticaju na etrursku kulturu, kao što su monumentalna pogrebna arhitektura i egzotični luksuzni predmeti od zlata, slonovače i drugih materijala. Ali, do tog orijentalnog upliva došlo je tek oko 500 godina posle navodne seobe koju opisuje Herodot. Osim toga, orijentalni uticaj razvijao se postepeno, a nije nastao odjednom, što bi ukazivalo na masovni dolazak novog naroda. Štaviše, on se lako može objasniti trgovačkim kanalima koje su u 8. veku st. e. ustanovili Grci sa Eubeje. Ključni dokaz za orijentalnu teoriju je jedan natpis na kamenoj nadgrobnoj steli, nađenoj na ostrvu Lemnosu blizu anatolske obale, koji pokazuje začuđujuće leksičke i strukturne sličnosti sa etrurskim jezikom. Ali, taj izolovani natpis potiče iz 6. veka st. e., pa se zato ne može smatrati dokazom da je Lemnos bio jedna od stanica na putu Etruraca iz Anatolije ka Italiji. Upravo suprotno, danas postoji teorija po kojoj su Etrurci u 6. veku st. e., krećući se ka Anatoliji, možda kolonizovali Lemnos ili ga koristili kao jednu od svojih trgovinskih stanica, a ne da su ga posetili dok su se s istoka kretali ka zapadu.
Drugu teoriju o poreklu Etruraca postavio je Dionizije Halikarnašanin, koji je odbacio Herodotovu priču ukazujući na velike razlike između jezika i običaja Etruraca i Liđana. On je smatrao da su Etrurci bili autohtoni (dakle, da su nastali u Italiji). Ako prihvatimo teoriju o autohtonosti, moramo onda kulturu Villanova smatrati ranom fazom etrurske civilizacije (što je danas rašireno shvatanje). To bi takođe značilo da postoje veze sa etničkim substratumom bronzanog doba u Italiji (2. milenijum st. e.). Postoje, zaista, manje veze sa kulturom Terramara iz bronzanog doba, čiji su pripadnici bili vezani za jedno mesto i u kojoj su se mrtvi kremirali, ali i s "apeninskom" kulturom, koja je bila polunomadska i u kojoj su se mrtvi sahranjivali. Međutim, sve je više dokaza o kritičnom prelaznom periodu na kraju bronzanog i početku gvozdenog doba, tokom kojega je došlo do tako mnogo važnih događaja, da veze između ove dve kulture i villanovske kulture izgledaju beznačajno. Mada se za ovaj prelazni period koriste različiti nazivi ― "subapeninska", "novobronzana", "pozna bronzana" i, najčešće, "proto-vilanovska" kultura ― jasne su socijalne i ekonomske promene koje su se u tom periodu odigrale. Došlo je do porasta broja stanovnika i opšteg bogatstva, razvila se tendencija da se zasnivaju veća, stalna naselja, došlo je do širenja metalurškog znanja i do jačanja poljoprivredne tehnologije. Među dijagnostičkim arheološkim kriterijima nalaze se upotreba kremacije (s bikoničnom urnom za pepeo) i prisustvo karakterističnih izrađevina kao što su fibula ("zihernadla"), brijač, predmeti od ćilibara, sekira i drugo različito oružje od bronze. Činjenica da se proto-vilanovska kultura razvila postepeno, a ne odjednom kao rezultat invazije ili velike seobe, može ići u prilog teorije o autohtonosti Etruraca. Međutim, ta je slika ponovo zamračena, jer se proto-vilanovska kultura razvijala na raštrkanim delovima po celoj Italiji, uključujući i oblasti koje se u istorijsko doba definitivno nisu pojavile kao etrurske.
Ovim antičkim teorijama je u 19. veku dodata treća, prema kojoj su Etrurci u Italiju došli sa severa. Ta teorija, koja nema potvrde u antičkim literarnim izvorima, zasnovana je na sličnostima u običajima i izrađevinama između kultura "Villanova" i bronzanih kultura severno od Alpa, gde su se mrtvi kremirali, kao i na sumnjivom povezivanju imena Rasenna s imenom Raeti, naroda koji je živeo u istočnom delu srednjih Alpa u 5. veku st. e. Danas ova teorija gotovo i nema pristalica, mada se ne poriče prisustvo nekih srednjoevropskih tipova oružja i kaciga te oblika brodova u Etruriji. Ti se elementi, međutim, sada smatraju samo značajnim delom u složenoj strukturi etrurske kulture, u doba dok je ona prelazila iz vilanovskog u orijentalizirajući period.
Ove severne veze u izvesnom smislu predstavljaju paralelu grčkim uticajima u narednim periodima, a to su eubejski (8. vek), korintski (7. vek), jonski (6. vek) i atički (5. vek). Slično tome, orijentalni se uticaji mogu lako potvrditi, a potiču iz tako različitih oblasti kao što su Lidija, Urartu, Sirija, Asirija, Fenikija i Egipat. Ali, ni jedna od ovih veza sama po sebi ne daje nikakav čvrst dokaz o "poreklu" Etruraca, a današnja je nauka mnogo više zainteresovana za razumevanje međusobnih odnosa ovih uticaja i za kontekst u kojem se razvila civilizacija u samoj Etruriji.
Ekspanzija i dominacija
Arheološki podaci pomažu da se stvori slika o počecima etrurskih gradova tokom villanovskog perioda. Gotovo u svakom većem etrurskom gradu istorijskog doba nalaze se ostaci iz villanovskog perioda, ali najraniji znaci formiranja gradova pojavljuju se na jugu, posebno blizu obale. Postoji hipoteza da su se u ovo vreme grupe koliba, koje su činile mrežu više sela na jednom brdu ili na nekoliko susednih brda, stapale u proto-gradska naselja. Sa ovom se hipotezom slaže činjenica da neki gradovi imaju ime u množini, na primer Vulci, Tarquinii, Veii. Urne sa pepelom, u obliku ovalnih koliba sa slamnatim krovom, pronađene u toj oblasti, pokazuju kako su mogle izgledati kuće za stanovanje, dok sličnost zagrobnih predmeta za žene i muškarce otkriva društvo koje je u suštini bilo egalitarno, barem u svojim ranim fazama. Često se kao ostatak iz proto-villanovskog perioda nailazi i na kremacija sa pepelom pohranjenim u bikoničnu urnu; pojavila se i inhumacija, koja je tokom orijentalizirajućeg perioda postala dominantan obred, osim u severnoj Etruriji, gde se kremacija zadržala sve do 1. veka st. e.
Nakon što je došlo do kontakta sa Grcima i Feničanima, u Etruriji su se počele pojavljivati nove ideje, materijali i tehnologija. Tokom orijentalizirajućeg perioda upotreba pisanja, grnčarsko kolo i monumentalna pogrebna arhitektura pratili su akumulaciju luksuznih predmeta od zlata i slonovače te egzotičnih trgovačkih predmeta kao što su nojeva jaja, Tridacna školjke i fajans. Grob Regolini-Galassi u Ceri (oko 650–625. god. st. e.), koji je otkriven netaknut 1836. godine, otkrio je puni sjaj orijentalizirajućeg perioda. Glavna odaja ovog groba pripadala je neverovatno bogatoj ženi, koja se slobodno može nazvati i kraljicom, jer je bila sahranjena sa svojim servisom za bankete i s velikom količinom nakita; reč Larthia, ispisana na njenim stvarima, možda predstavlja njeno ime. Čak i ako Cera nije imala kraljeve i kraljice u ovo doba (kao što je Rim imao, ili kao što je Cera svakako imala u 5. veku st. e.), jasno je da je društvo postalo oštro raslojeno, ne samo po pitanju bogatstva, nego i u pogledu podele rada. Mnogi naučnici smatraju da je postojao moćan aristokratski stalež, a da su zanatlije, trgovci i moreplovci činili srednji stalež; verovatno su upravo u ovo vreme Etrurci počeli da drže elegantne robove, po kojima su bili čuveni. Naime, različiti grčki i rimski pisci pišu o tome kako su se etrurski robovi elegantno oblačili i kako su često posedovali sopstvene kuće. Oni su se lako oslobađali i tada su mogli brzo napredovati u društvu.
Brzi napredak etrurske civilizacije u 7. veku ogleda se u tzv. "prinčevskim" grobovima, tesno povezanim sa grobom Regolini-Galasi, koji su nađeni kako u samoj Etruriji ― u Tarkviniju, Vetuloniji i Populoniji ― tako i duž reke Arno (npr. u Quinto Fiorentino), i na jugu ― u Prenesti u Laciju, te u Kapui i današnjem Pontekanjanu (Pontecagnano) u Kampaniji. Literarni izvori kažu da je i sam Rim krajem 7. veka potpao pod vlast etrurskih kraljeva. Livije opisuje dolazak Tarkvinija Priska, kasnije kralja, iz grada Tarkvinija i njegovu ambicioznu i učenu ženu Tanakvil, koja se može uporediti s kraljicom Lartijom iz Cere. I arheološki nalazi govore o etrurskoj ekspanziji na sever, u dolinu reke Pad, tokom 6. veka st. e.
Prava urbanizacija usledila je posle ovog razvoja. Moćni gradovi-države sa utvrđenim bedemima i drugim javnim građevinama cvetali su kako u Etruriji tako i u sferama njenog uticaja. Rim u doba etrurskih kraljeva, detaljno opisan u Livijevom delu i poznat iz arheoloških nalaza, imao je utvrđenja, popločan forum, kanalizacioni sistem (Cloaca Maxima), javni stadion (Circus Maximus) i monumentalni hram sagrađen u etrurskom stilu, posvećen Jupiteru Najboljem Najvećem (Iuppiter Optimus Maximus).
Upravo krajem 6. veka nailazi se na najranije dokaze o postojanju već pomenutog mrežnog sistema u gradovima i na grobljima. Prostrane ali iznenađujuće jednoobrazne kuće i grobnice ukazuju na sve veću regulaciju i saradnju, a možda i na promenu u upravi. Etrurski su gradovi, kao i sam Rim, u ovo vreme možda počeli da uklanjaju svoje kraljeve i da uvode neku vrstu oligarhijskog sistema, sa magistratima izabranim iz aristokratskih porodica.
Verovatno su gotovo od samog početka Etrurci u svojim sopstvenim morima bili suparnici Grka, koji su se od osnivanja Pitekuse i Kume naselili po brojnim kolonijama južne Italije. Etrurci su istovremeno bili i suparnici Feničana, koji su oko 800. god. st. e. osnovali Kartaginu. Kartaginjani su imali pretenzije na delove Sicilije, Korzike i Sardinije, kao na svoju uticajnu sferu, te su dominirali morem zapadno od ovih ostrva sve do Španije. Između ova tri naroda bili su uspostavljeni uglavnom dobri trgovinski odnosi i delikatna ravnoteža sila. To su, međutim, u arhajskom periodu poremetili novi talasi grčkih kolonista. Grci iz Fokeje su na Korzici osnovali koloniju Alaliju (danas Aleria), koja je predstavljala pretnju kako za Etrurce u Ceri, tako i za Kartaginjane, te su ta dva naroda napravila koaliciju. Usledila je pomorska bitka kod Korzike (oko 535. god. st. e.), koja je imala katastrofalne posledice za Fokejane, koji su iz bitke doduše izašli kao pobednici, ali su izgubili toliko mnogo brodova da su napustili svoju koloniju i prešli u južnu Italiju. Kartaginjani i Etrurci su povratili kontrolu nad Korzikom, a etrurska je moć cvetala još oko 25 godina.
Organizacija
Od 6. veka st. e. nadalje teritorijalna organizacija i političko-ekonomska inicijativa bile su koncentrisane u ograničenom broju velikih gradova-država u samoj Etruriji. Ovi gradovi-države, slični grčkim polisima, sastojali su se od jednog urbanog centra i teritorije čija je veličina varirala. Brojni izvori pominju savez "Dvanaest gradova" Etrurije, koji je stvoren u religijske svrhe, ali je izgleda dobio i neke političke funkcije. Sastajao se svake godine u glavnom etrurskom svetilištu, Fanum Voltumnae, tj. svetilištu Voltumne, blizu Volsinija. Tačna lokacija ovog svetilišta nije poznata, ali se ono možda nalazilo blizu današnjeg Orvijeta (za koji mnogi veruju da je antički Volsinij). Što se tiče Dvanaest gradova, nije sačuvan nijedan konačan spisak tih gradova (izgleda da su oni vremenom varirali), ali su se među njima verovatno nalazili sledeći veći gradovi: Cera, Tarkvinij, Vulci, Ruzela, Vetulonija, Populonija (svi blizu obale), te Veji, Volsinij, Kluzij, Peruzija (Perugia), Kortona, Arecij (Arezzo), Fezula (Fiesole) i Volatera (Volterra) ― svi u unutrašnjosti zemlje. Postoje pomeni i sličnih etrurskih saveza u Kampaniji i severnoj Italiji, ali je mnogo teže sastaviti spisak etrurskih kolonija ili etrurizovanih gradova koji bi mogli ulaziti u sastav tih saveza.
Ljudi koji su se nalazili na tim funkcijama pripadali su aristokratiji, koja je svoj status zasnivala na kontinuitetu porodice. Onomastične formule pokazuju da su slobodni ljudi imali dva imena. Prvo je bilo lično ime ili praenomen (samo je mali broj njih poznat: muška imena Larth, Avle, Arnth i Val su česta; ženska imena Larthia, Thanchvil, Ramtha i Thana); za njim je dolazilo porodično ime ili nomen, izvedeno iz ličnog imena ili možda imena boga ili naselja. Ovaj se sistem svakako koristio polovininom 7. veka, zamenivši upotrebu samo jednog imena (kao "Romul" i "Rem"), što je odražavalo složenost novih odnosa koji su se razvijali zajedno s procesom urbanizacije. Etrurci su retko koristili cognomen (porodični nadimak), koji je kod Rimljana bio čest, ali se na natpisima često uz nečije ime navodi i ime roditelja.
Etrurske su žene uživale visok status i stepen slobode kakav je bio nepoznat u Rimu i, naročito, u Grčkoj. Mogle su posedovati i u javnosti pokazivati luksuzne predmete; slobodno su učestvovale u javnom životu, pohađale gozbe i pozorišne predstave; na gozbama su ― na zaprepašćenje Grka i Rimljana ― igrale, pile i na krevetima ležale u bliskom fizičkom kontaktu sa svojim muževima. Etrurske su dame često bile pismene, kako se može zaključiti po natpisima na njihovim ogledalima, pa čak i učene, ako je verovati Livijevom portetu Tanakvil kao veštom auguru. Njihova važna uloga u porodici bila je stalna karakteristika etrurskog aristokratskog društva i izgleda da je bila značajna za njegovu stabilnost i trajnost.
Kriza i pad
Kraj 6. i početak 5. veka bio je preloman trenutak za etrursku civilizaciju. U to je vreme izbilo nekoliko kriza, od kojih se Etrurci nikada nisu potpuno oporavili i koje su, kako se ispostavilo, bile zapravo samo početak brojnih nedaća koje su imali da pretrpe u narednim vekovima. Proterivanje Tarkvinijevaca iz Rima 509. godine st. e. lišilo ih je kontrole nad ovom strateškom tačkom na Tibru i preseklo njihov kopneni put u Kampaniju. Uskoro su izgubili i premoć na moru, kada su brodovi sirakuškog tiranina Hijerona I naneli katastrofalan poraz njihovoj floti kod Kume 474. god. st. e. Izgubivši svaki kontakt s etrurskim gradovima u Kampaniji, nisu mogli sprečiti da ovu oblast preuzmu umbro-sabelska plemena, koja su se iz unutrašnjosti kretala prema obali.
thumb|400px
Sve su ove nedaće dovele do ekonomske krize i prekinule trgovinu sa gradovima na obali i na jugu, preusmeravajući trgovinu ka jadranskoj luci Spini. Situacija se na jugu dodatno pogoršala kada je grad Veji, posle periodičnih sukoba sa Rimom, postao prva etrurska država koja je pala pod vlast ove sve snažnije sile u srednjoj Italiji (396. st. e.).
U to doba dolina reke Pad i jadranski gradovi doživljavali su izvestan stepen prosperiteta, ali je i ta etrurska vitalnost na severu bila kratkog veka. Sve veći prodor i pritisak Kelta, koji su se naselili u dolini reke Pad, na kraju su ugušili i nadvladali napredne etrurske gradske zajednice, te su do polovine 4. veka st. e. gotovo u potpunosti uništili njihovu civilizaciju i tako veliki deo severne Italije vratili na protoistorijski nivo kulture. U međuvremenu je galsko pleme Senona stavilo pod svoju čvrstu kontrolu oblast Picenuma na Jadranskom moru, a navale Kelta su dopirale, s jedne strane, do Etrurije i Rima (koji je osvojen i spaljen 390. god. st. e.), a s druge, sve do Apulije.
U 4. veku st. e. antička je Italija prošla kroz duboku transformaciju. Istočni italski narodi umbro-sabelskog porekla raširili su se gotovo po celom poluostrvu; Sirakuza i, najzad, sve veća moć Rima zamenili su Etrurce (i grčke kolonije na jugu Italije) kao dominantnu snagu. Etrurski se svet sveo na ograničenu, regionalnu sferu, izolovanu u svojim tradicionalnim vrednostima; ova je situacija odredila njegov postepen prelaz u politički sistem Rima.
U tom je kontekstu Italija doživela ekonomski oporavak i jačanje aristokratije. U grupama grobnica iz ovog vremena ponovo nalazimo raskošne i luksuzne predmete, a niz oslikanih grobova u Tarkviniju, prekinut tokom 5. veka, sada se nastavlja. Ipak, u tim grobovima sada vlada nova atmosfera: tu su sada predstave tužnog zagrobnog života, predstavljenog u podzemnom svetu punom demonima i natkrivenom crnim oblacima.
Obnovljeni otpor novoj sili na Tibru pokazao se beznadežnim. Rimska je istorija puna pomena o pobedama i trijumfima nad etrurskim gradovima, posebno na jugu. Tarkvinij je tražio mir 351. god. st. e., a Ceri je darovano primirje 353. god. st. e.; Ruzela je savladana 302. god. st. e., a konačan joj je poraz nanet 294. god. st. e., Voltera je pobeđena 298. god. st. e. I Volsinij je 294. god. st. e. bio pobeđen, a njegova polja opustošena. Tokom ovog tmurnog perioda etrursko su društvo razdirali i unutrašnji sukobi, koji su na kraju rezultirali stvaranjem znatnog staleža oslobođenika, posebno u severnoj Etruriji, gde su se po brdima raširile brojne male seoske zajednice. U nekim je gradovima aristokratija upirala oči u Rim i očekivala pomoć protiv pobunjenog potlačenog stanovništva. Aristokratska porodica Cilnijâ u Areciju pozvala je Rim u pomoć protiv pobune nižih slojeva 302. god. st. e., a u Volsiniju se situacija tako pogoršala da su Rimljani umarširali u grad i sravnili ga sa zemljom (265. god. st. e.), a njegove stanovnike preselili u Novi Volsinij (verovatno današnja Bolsena).
Izgleda da je do polovine 3. veka cela Etrurija bila pacifikovana i čvrsto potčinjena rimskoj hegemoniji. U većini slučajeva, etrurski gradovi i njihove teritorije sačuvali su formalnu autonomiju kao nezavisne države sa sopstvenim magistratima, pa su tokom 2. veka st. e., kada naši izvori veoma retko spominju Etruriju, proživljavali period bez značajnijih događaja.
Najtužnije poglavlje etrurske istorije ispisano je tek u 1. veku st. e. Rimljani su 90. god. st. e. dali građanska prava svim Italicima, što je kao posledicu imalo i potpunu političku unifikaciju italsko-rimske države, te je eliminisalo poslednje ostatke autonomija u etrurskim gradovima-državama. Pored toga, severna je Etrurija doživela konačnu devastaciju kada je postala bojno polje suprotstavljenih strana u građanskom ratu Marija i Sule. Mnogi su etrurski gradovi stali na stranu Marija, te ih je pobednik Sula sa svom okrutnošću kaznio i uništio (80―79. god. st. e). U Fezuli, Areciju, Volteri i Kluziju Sula je konfiskovao i rapodelio gradsko zemljište vojnicima iz svoje 23 pobedničke legije. Novi su kolonisti brutalno zlostavljali starosedeoce i istovremeno raspačavali svoje vojničke nagrade, beznadežno tonući u dugove. Usledili su ustanci i kazne, ali ovaj mukotrpan proces romanizacije nije bio završen sve dok Avgustova vladavina (31. st. e. ― 14. n. e.) nije donela novu ekonomsku stabilnost i pomirenje. Do ovog je vremena latinski već u potpunosti zamenio etrurski jezik.
Svetlost iz druge kuće
Svetlost iz druge kuće je jugoslovenska crno-bela TV drama u produkciji RTV Beograd emitovana 1972. godine. Predstavlja adaptaciju novele italijanskog piosca Luiđi Pirandela. Režirao ju je Velimir Abramović, koji je napisao i scenario.
Grind, Lăpugiu De Jos
Grind je naselje u Rumuniji u okrugu Hunedoara u opštini Lăpugiu De Jos.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 68 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 176 m.
Padajuća mačka
Padajuća mačka je francuski kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1890. u režiji Etienne-Julesa Mareya. Traje ukupno 2 sekunde i prikazuje kako mačka pada s visine od oko 1,2 m. Marey ga je snimio svojom "kronofotografskom puškom" (vlastitom primitivnom filmskom kamerom) tokom istraživanja životinjskih pokreta. Svrha mu je bio naučni eksperiment kako bi se utvrdilo da li se mačke pri padu uvijek dočekuju na noge.
La Dogaia, Pisa
La Dogaia je naselje u Italiji u provinciji Pisa, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 101 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 24 m.
Bassetti-Moioli, Bergamo
Bassetti-Moioli je naselje u Italiji u provinciji Бергамо, u regiji Ломбардија.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 44 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 372 m.
Albières
Albjer je naselje i opština u južnoj Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Od koja pripada prefekturi Karkason.
Tautendorf
Tautendorf je opština u njemačkoj saveznoj državi Tiringija. Jedno je od 93 opštinska središta okruga Zale-Holcland. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 172 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 16074097.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Zale-Holcland Tautendorf se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Zale-Holcland. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 330 metara. Površina opštine iznosi 5,3 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 172 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 33 stanovnika/km².
Fiorentina, Asti
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 27 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 275 m.
Ryūnosuke Akutagawa
Ryūnosuke Akutagawa (芥川 龍之介); (1.3. 1892 - 24.7. 1927) bio je Japanski pisac iz perioda Taisho. Često se naziva "Ocem japanske novele", i hvali zbog vrhunskog stila i proze koja s finim detaljima opisuje mračne strane ljudske prirode.
Jedno od njegovih najpoznatijih djela je zbirka novela Rashomon, za koju se često pogrešno tvrdi da je Akiri Kurosawi poslužila kao podloga za znameniti film. Umjesto toga je Kurosawa za zaplet koristio njegovu kasniju novelu U lugu.
El Abanico, Tecolutla
El Abanico je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tecolutla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 33 m.
Ford Madox Ford
Ford Madox Ford (17.12., 1873 – 26.6., 1939) bio je engleski romanopisac, pjesnik, kritičar i urednik čiji su časopisi The English Review i The Transatlantic Review bili ključni u razvoju engleske književnosti početkom 20. vijeka. Najpoznatiji je po djelu The Good Soldier (1915) i tetralogiji Parade's End.
Rođen je kao Ford Hermann Hueffer, a zvao se Ford Madox Hueffer prije nego što se odlučio za Ford Madox Ford u počast svom djedu, pre-rafaelitskom slikaru Fordu Madoxu Brownu, čiju je biografiju napisao.
Gordana Kamenarović
Gordana Kamenarović je srpska glumica. Rođena je 1958. godine u Novom Sadu. Diplomirala je glumu na Akademiji umetnosti u Novom Sadu. Stalni je član drame Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu. Bila je profesor glume u Dramskom studiju Mire Banjac. Bavi se i pozorišnom režijom. Oprobala se i na televiziji i filmu.
Rosso, Pavia
Rosso je naselje u Italiji u provinciji Pavia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 26 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 190 m.
Tiberije Klaudije Kogidubno
Na temelju šturih Tacitovih navoda, kao i natpisa iskopanog u današnjem Chichesteru, historičari su došli do zaključka da je bio među britskim poglavicama koji su ne samo podržali rimsku vlast, nego su vrlo rano podvrgli procesu romanizacije, kako sebe, tako i svoje podanike, a da je sam dobio rimsko državljanstvo, bilo od cara Klaudija, bilo od Nerona. Dio historičara vjeruje kako je znamenita palača u Fishbourneu bila njegova rezidencija.
Dio historičara smatra da su on i katuvelaunski poglavica Togodumno, koji je prema navodima Kasija Diona poginuo opirući se Rimljanima 43. godine, zapravo jedna te ista osoba.
Musselburgh
mini|Most Auld u Musselburghu Musselburgh (fonetski: Maselburg) je naselje u Istočnom Lothianu u Škotskoj, smješteno na obali Firth of Fortha, oko 6 km sjeverno od središta Edinburgha.
Javornik (Kranj, Slovenija)
Javornik je naselje u slovenskoj Općini Kranju. Javornik se nalazi u pokrajini Gorenjskoj i statističkoj regiji Gorenjskoj.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 53 stanovnika.
Brčevo
Brčevo je naselje u Republici Makedoniji, u zapadnom delu države. Brčevo pripada opštini Struga.
Prirodni uslovi
Naselje Brčevo je smešteno u zapadnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Struge, naselje je udaljeno 20 km severno.
Brčevo se nalazi u istorijskoj oblasti Drimkol, koja obuhvata gornji tok Crnog Drima. Naselje je smešteno na zapadnim padinama planine Karaorman, iznad klisure Crnog Drima, gde je obrazovano veštačko jezero Globočica. Nadmorska visina naselja je približno 950 metara.
Klima u naselju je planinska.
Stanovništvo
Brčevo je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo 9 stanovnika.
Većinska veroispovest je pravoslavlje.
Beli Potok (Voždovac)
Beli Potok je gradsko naselje u opštini Voždovac u Gradu Beogradu, koje se nalazi ne istočnim obroncima Avale. Prema popisu iz 2002. bilo je 3417 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 3069 stanovnika).
Lokacija
Beli Potok nalazi se na severnoj padini planine Avale,u blizini raskrsnice Avalske ulice i ulice Kružni put. Beli Potok na zapadu graniči sa Pinosavom,na jugu sa Ripnjom,na severu sa Stepinim Lugom i Bubanj Potokom i na severoistoku i istoku graniči sa naseljiima Leštane i Zuce. Beli Potok je oko 14 kilometara udaljen od Terazija i on je klasifikovan kao seosko naselje.
Karakteristike
Beli Potok je rodno mesto Vase Čarapića (1770-1806),koji je bio jedan od glavnih vojnih vođa iz Prvog srpskog ustanka. U Belom Potoku nalazi se Institut za vodoprivredu Jaroslav Černi. Nalazi se još i nekoliko hotela,od kojih je najpoznatiji Hotel Avala. U septembru 2007. predlog je zvanično započeo od opštine Voždovac da kreiraju novu opštinu (Avalski Venac),koji bi uključivao naselja Ripanj, Beli Potok, Zuce i Pinosavu iz opštine Voždovac, Vrčin iz opštine Grocka i Resnik iz opštine Rakovica.
Demografija
Ovo naselje je u velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).
Rača
Rača je gradsko naselje u opštini Rača u Šumadijskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 2744 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 2729 stanovnika).
Istorija
Rača se kao posebna administrativna oblast-nahija, prvi put pominje u drugom turskom popisu iz 1489-1491. godine pod nazivom Radca. Posle Svištovskog mira 1791. godine i u doba Prvog i Drugog srpskog ustanka račansko područje ulazi u okvir oslobođene srpske zemlje, koja je zbog lične slobode, povoljnih prirodnih uslova i relativno slabe naseljenosti postala veoma privlačna za stanovnike neoslobođonih srpskih krajeva pa i okolnih zbežišta. Naseljavanje se vršilo slobodnim zauzimanjem zemlje i u tom periodu su formirana sva naselja na današnjim lokacijama.
Zahvaljujući povoljnom ekonomsko-geografskom i saobraćajnom položaju, Rača se po oslobađanju od Turaka razvila u administrativno-upravno, ekonomsko, kulturno-prosvetno i zdravstveno središte. Godine 1818. formirana je lepenička knežina sa sedištem u Rači, a novom administrativnom podelom na okruge, srezove i opštine 1835. godine Rača postaje sedište lepeničkog sreza kragujevačkog okruga. Lepenički srez je tada imao 27 opština i 60 sela. Prvo Sresko načelstvo bilo je smešteno u zgradi "Turski konak" u Rači. Rača je tada bila najznačajnije mesto u Lepenici posle Kragujevca.
Demografija
U naselju Rača živi 2165 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 38,4 godina (36,9 kod muškaraca i 39,7 kod žena). U naselju ima 949 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,89.
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika. Opština Rača je jedna od sedam opština Šumadijskog okruga, nalazi se u središnjem delu Srbije. Po prostranstvu svoje teritorije od 216 km2, račanskoj opštini pripada samo 9,04% ukupne površine Šumadijskog okruga i ona zauzima peto mesto u okrugu ispred opština Batočine i Lapova.
U naseljima Račanske opštine je po popisu iz 2002. godine živelo 12962 stalno naseljenih stanovnika u 4196 domaćinstava. Na teritoriji Račanske opštine, pored varošice Rača, nalazi se i sedamnaest seoskih naselja.
Na teritoriji opštine Rača, pored varošice Rače, nalazi se 17 seoskih naselja. U opštini Rača živi ukupno 15216 stanovnika, od čega je 43,7% poljoprivredno. Povoljnom geografskom položaju same opštine doprinele su i osavremenjene drumske saobraćajnice, posebno blizina auto-puta Beograd-Niš, koji se na lazi na 10 kilometara od Rače.
Osnovne funkcije Rače, kao polifunkcionalnog naselja, i njene opštine jesu: poljoprvredna,industrijska, zanatska, trgovinska, saobraćajna, ugostiteljsko-turistička, kulturno-prosvetna i zdravstvena. Privreda opštine Rača zasnovana je na poljoprivrednoj proizvodnji, posebno iz razloga što prirodne pogodnosti pružaju odlične uslove za razvoj savremene poljoprivrede. Ona je vodeća privredna grana po obimu proizvodnje i učešću u ukupnom nacionalnom dohotku, kao i po zaposlenosti aktivnog stanovništva. Struktura industrije račanske opštine u ovom stepenu razvoja je uglavnom heterogena.
Opština Otzolotepec, México
Otzolotepec je opština u Meksiku, u saveznoj državi México.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 16216 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 2591 m.
Rancho Verde, Lagos de Moreno
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 11 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1872 m.
El Pedregal, Santiago Suchilquitongo
El Pedregal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santiago Suchilquitongo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 7 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1686 m.
Eusebio Jáuregui, Cuautla
Eusebio Jáuregui je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Morelos, u opštini Cuautla.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 278 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1323 m.
William Carr Crofts
William Carr Crofts (1846 - 1894) bio je britanski arhitekt i poduzetnik, poznat kao jedan od pionira filma na Britanskom Otočju. Zajedno sa svojim rođakom Wordsworthom Donisthorpeom je 1882. bio jedan od osnivača libertarijanske organizacije Liga za obranu slobode i vlasništva (LPDL). Sa Donisthorpeom je surađivao na izradi prve filmske kamere - kinesigrapha - s kojom je 1890. snimio London's Trafalgar Square, prvi film napravljen u Londonu. Godine 1891. je kameru patentirao. Umro je tri godine kasnije, a njegova smrt, kao i konkurencija od strane Thomasa Edisona, je spriječila Donisthorpea da na pravi način razvije svoju tehnologiju prije dolaska kinematografa braće Lumiere.
Njegov mlađi brat Ernest Crofts bio je jedan od popularnijih britanskih slikara na kraju 19. vijeka.
Vapila
Vapila su naselje u Republici Makedoniji, u jugozapadnom delu države. Vapila pripadaju opštini Ohrid.
Prirodni uslovi
Naselje Vapila je smešteno u jugozapadnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Ohrida, naselje je udaljeno 8 km severno.
Vapila se nalaze u istorijskoj oblasti Ohridski kraj, koja se obuhvata istočnu i severoistočnu obalu Ohridskog jezera. Naselje je smešteno u vrhu nevelikog Ohridskog polja, koje se pruža na severoistočnoj strani jezera. Jugoistočno od naselja izdiže se planina Galičica, severno Ilinska planina, a zapadno pobrđe Gorenci. Nadmorska visina naselja je približno 760 metara.
Klima u naselju, i pored znatne nadmorske visine, ima župne odlike, pa je pre umereno kontinentalna nego planinska.
Stanovništvo
Vapila su prema poslednjem popisu iz 2002. godine imala 112 stanovnika.
Većinu stanovništva čine etnički Makedonci (100%).
Puerta del Pitahayo, Manuel Doblado
Puerta del Pitahayo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Manuel Doblado.
Karlovačka županija
Karlovačka županija se nalazi u središnjoj Hrvatskoj.
Administrativna podjela i stanovništvo
mini|300px|Starosna piramida Karlovačke županije prema popisu stanovništva 2011. g. Karlovačka županija administrativno je podijeljena na 5 gradova i 17 općina.
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine broj stanovnika je 141.787 ( 3.1 % stanovništva Hrvatske ). Etnički sastav je bio sljedeči: Hrvati 84.3 %, Srbi 11 %, Bošnjaci 0.6 % i drugi. 1991. županija je imala 174.185 stanovnika ( Hrvati 70.3 %, Srbi 22.7 % ).
Gustoča naseljenosti je bila 43 stanovnika/km2.
Zemljopis
Površina županije je 3.311 km2 ( 5.9 % ukupne površine Hrvatske ).
Rocca Bianca I, Palermo
Rocca Bianca I je naselje u Italiji u provinciji Palermo, u regiji Sicilija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 473 m.
Fountain, Michigan
Fauntin je grad u američkoj saveznoj državi Mičigen.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 193, što je 18 (10,3 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Wabash, Indiana
Vobaš je grad u američkoj saveznoj državi Indijana.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 10.666, što je 1.077 (-9,2 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Tautenhain
Tautenhajn je opština u njemačkoj saveznoj državi Tiringija. Jedno je od 93 opštinska središta okruga Zale-Holcland. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.154 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 16074098.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Zale-Holcland Tautenhajn se nalazi u saveznoj državi Tiringija u okrugu Zale-Holcland. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 330 metara. Površina opštine iznosi 8,9 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.154 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 130 stanovnika/km².
Дивчибаре
Дивчибаре су градско насеље и познато туристичко место града Ваљева у Колубарском округу на планини Маљен. Према попису из 2011. било је 141 стално насељених становника.
Налази се 38 километара јужно од Ваљева, а 107 километара од Београда. Пружа се од Црног врха, Паљбе, Голупца до Великог брда. Налази се на висини од 980 m|метара надморске висине, највиши врх – 1095m.
Туризам
Висораван је добила назив Дивчибаре илити „девојачке баре“ у спомен на трагичну смрт једне младе девојке. Према народном предању, млада чобаница се несрећним случајем удавила, у набујалој Црној каменици.
Дивчибаре имају дугу историју бањског туризма. Сам назив помиње се још давне 1476. године у турском попису Смедеревског санџака. Значајан податак за историју бање је тај да је књаз Милош Обреновић после Другог српског устанка од свог турског побратима Дели-аге откупио читаву висораван, са све торовима и другим зиданим објектима. Познато је да је књаз Милош често посећивао овај крај, обилазио чобане и контролисао њихов рад. У близини “Господарских колиба” био је извор хладне планинске воде, касније од народа прозван књаз Милошева чесма.
Хидрографија
Кроз Дивчибаре теку углавном реке које припадају сливовима Колубаре и Западне Мораве:
На Дивчибарама постоји мноштво извора:
Демографија
У насељу Дивчибаре живи 205 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 48,2 година (46,6 код мушкараца и 49,5 код жена). У насељу има 102 домаћинства, а просечан број чланова по домаћинству је 2,30.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године).
Caraș-Severin (okrug)
Caraș-Severin  čita se Karaš - Severin (rumunjski: Județul Caraș-Severin, mađarski: Krassó-Szörény megye, njemački: Kreis Karasch-Severin) je jedan od 41 rumunjskih okruga (județa / jedinica lokalne uprave) na zapadu Rumunjske u Banatu.
Geografske karakteristike
Okrug Caraș-Severin graniči sa okruzima Hunedoara i Gorj sa istoku, sa Okrugom Timiș sa sjevera, sa Okrugom Mehedinţi sa jugoistoka i sa Srbijom sa jugozapada.
Okrug Caraș-Severin prostire se po Transilvanijskim Alpama uključujući planinske masive Semenic, Cernei i Poiana Ruscă. Najveći vodotok je rijeka Dunav, koji teče na istoku okruga, i njegove pritoke, od kojih je naznačajniji Tamiš koji oplakuje najveći dio okruga.
Privreda i atrakcije
Administrativni centar je grad Reşiţa, koji je i kulturni i industrijski centar okruga.
Okrug Caraș-Severin je i ratarsko - stočarski kraj, poznat po žitu, voću.
Okrug Caraș-Severin je i rudarski kraj u kom se kopa željezna ruda (mangan, feldspat, pirit) i ugljen (antracit), a mramor se vadi pored Ruschiţe. U gradovima Reşiţa, Bocșa i Oțelu Roșu proizvode se strojevi i metalni proizvodi. Građevinski materijali se proizvodi u Căvăranu, a nekoliko gradova okruga ima tvornice prehrambenih proizvoda i predmete od drva.
Na rijeci Nerganița pored Văliuga podignuta je hidroelektrana. . U Okrugu Caraș-Severin odigrala se Prva bitka kod Tape između Dačana i Rimljana, i to kod Đerdapske klisure na visini od 700 metar]]a, oko 39 km istočno od današnjeg Caransebeşa.
Nakon što su pokorili Dakiju Rimljani su južno od Caransebeşa, duž rijeke Tamiš izgradili cestu i uz nju kastrume pored današnjih gradova Plugova, Mechadia, Teregova i Temišvar.
Artigues (Od)
Artig je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Langdok-Rusijon, u departmanu Od.
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 83, a gustina naseljenosti je iznosila 13 stanovnika/km².
Haruspex
Haruspex (množina: haruspex) ili auspex (množina: auspices) je u rimskoj i etrurskoj religiji bio svećenik, odnosno osoba obučena da proriče budućnost metodom poznatom kao haruspicija, hepatoskopija ili hepatomancija. Ta se metoda odnosila na detaljno proučavanje iznutrica, i to najčešće jetre žrtvovanih životinja, obično ovaca ili ptica. Uz haruspiciju je također popularna metoda proricanja budućnosti bilo tumačenje udara munja ili leta ptica (augurija).
Lutka opereta
Lutka opereta je jugoslovenska crno-bela muzička TV serija u produkciji RTV Beograd koja se emitovala 1972. godine.
Uloge
Kompletna TV ekipa ▼
Opština Gura Foii, Dâmbovița
Gura Foii je opština u Rumuniji u okrugu D'mbovica.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 241 m.
Jelendol (Tržič, Slovenija)
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 170 stanovnika.