cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chavannes-les-Grands
Šavan le Grand je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Franš-Konte, u departmanu Teritorija Belfor.
Po podacima iz 1990. godine broj stanovnika u mestu je bio 305, a gustina naseljenosti je iznosila 44 stanovnika/km².
2779 Mary
2779 Mary je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,211 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 13,3.
Natalia, Texas
Natalia je grad u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.431 stanovnika.
Carica Yu Daolian
Carica Yu Daolian (庾道憐) (? -366), formalno Carica Xiao (孝皇后, doslovno "kćerinska carica"), bila je kineska carica iz dinastije Jin, odnosno supruga cara Feija. O njoj se ne zna mnogo osim da je bila u srodstvu sa caricom Yu Wenjun. Za Feija se udala dok je još bio princ, a umrla je godinu dana nakon njegovog dolaska na prijestolje, bez djece.
Jarrettsville, Maryland
Džeritsvil je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Merilend.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.916, što je 160 (5,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Potres na Kritu 365.
Kretski zemljotres 365. je naziv za podmorski potres koji je pogodio područje Istočnog Mediterana nedugo nakon izlaska sunca 21. jula 365. godine, a za koga historičari vjeruju da je imao epicentar u blizini otoka Kreta. Današnji geolozi vjeruju da je zemljotres bio 8. stepena Richterove skale ili jači, te izazvao ogromna razaranja u centralnoj i južnoj Grčkoj, sjevernoj Libiji, Egiptu, Cipru i Siciliji. Na Kreti su gotovo sva tadašnja gradska naselja bila razorena.
Kretski zemljotres je slijedio cunami koji je opustošio južne i istočne obale Mediterana, posebno Libiju, Aleksandriju i deltu Nila, pri čemu su poginule hiljade ljudi a brodovi izbačeni gotovo dvije milje u dubinu kopna. Zemljotres je ostavio dubok dojam na stanovnike kasnoantičkog Mediterana, te o njemu postoje brojne reference, zapisi i tumačenja od strane suvremenika.
Sinus versus
Sinus versus je trigonometrijska funkcija slika desno.
Funkcija se naziva i versinus. Ovi nazivi su danas veoma retko u upotrebi. Graf versinusa je kosinusoida translirana za jedan gore. Svugde je definisana. Nule su u tačkama na ostalim mestima je pozitivna, osnovni period je 2π, minimumi su u nulama, a maksimumi
Sinus versus ugla alfa je odnos, na slici (2) levo, gde je B projekcija vrha pokretnog radijus-vektora na apscisu. Zamenom dužina sa slike dobićemo da je sinus versus ugla alfa 1 - cosα.
Pojam sinusa versusa uveden je u 17. veku i danas se skoro uopšte ne upotrebljava. Ruski matematičar P. L. Čebišev je smatrao da će sinus versus igrati važnu ulogu u matematici.
Latinski: sinus - ispupčenost, nadutost; versus - (pre) okrenut; sinvers - (pre) okrenuti sinus.
Beavertown, Pennsylvania
Bivertaun je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 965, što je 95 (10,9 %) stanovnika više nego 2000. godine.
366
Godina 366. (CCCLXVI) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao Godina konzulstva Augusta i Varonijana (ili, rjeđe, godina 1119. Ab urbe condita). Oznaka 366. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Kosinus versus
Kosinus versus je trigonometrijska funkcija slika desno.
Čita se i verkosinus. Pojam je uveden u matematiku u 17. veku, ali danas to ime veoma retko srećemo. Graf funkcije verkosinus je sinusoida, to je graf funkcije sinus, transliran za jedan gore.
Funkcija je definisana svugde. Nule su a za sve ostale -{h}- je pozitivna. Osnovni period je 2π. Minimumi su u nulama, maksimumi su
Malotilat
Malotilat je organsko jedinjenje, koje sadrži 12 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 288,383 Da.
Kosinus versus
Latinski: co (skraćeno od complementum) - dopuna, sinus - ispupčenje, nabor, versus - obrnut, kosinus versus - obrnuti kosinus.
Boginje
thumb|Variola vera, [[Kosovo, 1972]] thumb|Boginje Boginje su zarazna bolest svojstvena čovjeku koju izazivaju dvije vrste virusa variole zvane Variola major i Variola minor.
Historija
Računa se da je u 20. vijeku od posljedica variole umrlo između 300 i 500 miliona ljudi. U ranijim historijskim razdobljima, prije nego što je razvijena vakcinacija i moderni lijekovi, variola je bila daleko ubojitija i imala je bitan utjecaj na historiju. Mnoge poznate historijske osobe bile su njene žrtve.
Domaćin virusa variole je jedino čovjek tako da je naporima Svjetske zdravstvene organizacije 1977 godine virus iskorijenjen u ljudskoj populaciji i danas se nalazi samo u laboratorijima. Vakcinacija protiv virusa više se ne provodi tako da se smatra da bi se mogao koristiti kao terorističko oružje.
Velike boginje
thumb|Vakcina protiv boginja Variola major, uzrokuju velike ili crne boginje. Velike boginje izazivaju smrt kod 20-40 % zaraženih, a kod preživjelih često ostavlja trajnu unakaženost ili sljepoću. Bolest je teška i teško se liječi. Počinje drhtavicom, visokom temperaturom i jakim bolovima u glavi, kičmi i trbuhu, povraćanjem i zatvorom. Poslije 2 do 4 dana po tijelu izbije velik, krupan osip, koji se brzo pretvara u plikove. Plikovi zagnoje i na njihovom mjestu se otvore ranice, od kojih ostaju primjetni ožiljci na licu osoba koje su preživjele velike boginje.
Variola minor
Variola minor, uzrokuju blaži oblik koji izaziva smrt samo kod 1 % zaraženih. Bolest počinje jednim kataralnim stanjem u nosu, plućima i na očnoj sluzokoži. Poslije inkubacije od 8 do 16 dana oči zakrvare, suze, i ne može se gledati u svjetlost, nos je pun kao kod prehlade, prisutan je suh kašalj i povećana temperatura. Ovakvo stanje traje 3 do 5 dana, pa se pojavi karakterističan osip. Osip je krupan i javlja se najprije na licu, potom po cijelom tijelu, za razliku od šarlahnog osipa, koji je sitan i tek naposlijetku izbija na licu. Prije nego na licu, osip se javlja u ustima, na unutrašnjoj strani obraza. Pojavom osipa kašalj se pojača i dijete za sve vrijeme bolesti ima jak bronhitis, koji se često komplikuje zapaljenjem pluća.
Tiomalinska kiselina
Tiomalinska kiselina je organsko jedinjenje, koje sadrži 4 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 150,153 Da.
Pride The Best Vol.3
Pride The Best Vol. 3 je bila manifestacija borbi mješovitih borilačkih vještina organizirana od strane PRIDE Fighting Championships organizacije. Događaj se održao 20. listopada, 2002. godine u Differ Ariake Areni u Tokyu, Japan.
Villaggio Boncore, Lecce
Villaggio Boncore je naselje u Italiji u provinciji Lecce, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 80 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 23 m.
Fenilalanin 4-monooksigenaza
Fenilalanin 4-monooksigenaza (, fenilalaninaza, fenilalaninska 4-hidroksilaza, fenilalaninska hidroksilaza) je enzim sa sistematskim imenom L-fenilalanin,tetrahidrobiopterin:kiseonik oksidoreduktaza (4-hidroksilacija). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Aktivni centar sadrži mononuklearno gvožđe(II). U reakciji učestvuje aren oksid koji se rearanžira i daje fenol hidroksilnu grupu.
Kvadratna jednačina
U matematici, kvadratna jednačina je polinomijalna jednačina drugog stepena. NJen opšti oblik je
gde a ≠ 0. (Za a = 0, jednačina postaje linearna jednačina.)
Slova a, b, i c se nazivaju koeficijentima: kvadratni koeficijent a je koeficijent uz x2, linearni koeficijent b je koeficijent uz x, a c je konstantni koeficijent.
Kvadratna formula
gde ± označava da su i
rešenja.
Diskriminanta
thumb|right|Primeri različitih znakova diskriminante<br /> ■ <0: x2+1⁄2<br /> ■ =0: −4⁄3x2+4⁄3x−1⁄3<br /> ■ >0: 3⁄2x2+1⁄2x−4⁄3 U gornjoj formuli, izraz ispod kvadratnog korena: se naziva diskriminantom kvadratne jednačine.
Kvadratna jednačina sa realnim koeficijentima može imati jedan ili dva različita realna korena, ili dva različita kompleksna korena. U ovom slučaju, diskriminanta određuje broj i prirodu korena. Postoje tri slučaja:
Znači, koreni su različiti ako i samo ako je diskriminanta različita od nule, a realni su ako i samo ako je diskriminanta nenegativna.
Geometrija
su takođe nule kvadratne funkcije:
jer su to vrednosti x za koje je
Ako su a, b i c realni brojevi, i domen funkcije f je skup realnih brojeva, onda su nule funkcije f tačno x-koordinate tačaka gde grafik funkcije dodiruje x-osu.
Hodošan
Hodošan (mađarski Hodosány) je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Donji Kraljevec, Međimurska županija.
Kvadratna jednačina
Geometrija
Iz ovoga sledi da ako je diskriminanta pozitivna, grafik dodiruje x-osu u dve tačke, ako je diskriminanta jednaka nuli, onda je dodiruje u jednoj tački, a ako je negativna, onda grafik ne dodiruje x-osu.
Kvadratna faktorizacija
Vrednost
deli polinom
ako i samo ako je r koren kvadratne jednačine
Iz kvadratne formule sledi da
Primena na jednačine višeg reda
Određene jednačine višeg reda se mogu lako rešiti pomoću kvadratnih jednačina. Na primer:
se može zapisati kao gde je
Najveći eksponent mora biti dvostruko veći od eksponenta srednjeg sabirka. Ova jednačina se može rešiti direktno ili korišćenjem jednostavne smene, pomoću metoda za rešavanje kvadratnih jednačina.
Uopšteno govoreći, ako je polinom kvadratni za neku promenljivu u gde je onda se kvadratna jednačina može koristiti za lakše pronalaženje rešenja.
Istorija
Vavilonci su već 1800. pne. umeli da reše par simultanih jednačina oblika:
što je ekvivalentno jednačini:
Početni par jednačina je rešavan na sledeći način:
U spisima Šulba sultras iz stare Indije, oko 8. veka pne., kvadratne jednačine oblika ax2 = c i ax2 + bx = c su ispitivane korišćenjem geometrijskih metoda. Vavilonski matematičari oko 400. pne. i kineski matematičari oko 200. pne. su koristili metod dopune do kvadrata za rešavanje kvadratnih jednačina sa pozitivnim korenima, ali nisu imali opštu formulu. Euklid, grčki matematičar je našao apstraktniji geometrijski metod oko 300. pne.
Ovo je ekvivalentno sa:
Bakšali rukopis iz Indije, datiran u 7. vek je sadržavao algebarsku formulu za rešavanje kvadratnih jednačina. Muhamed Al Horezmi (Persija, 9. vek) je razvio skup formula koje su radile za pozitivna rešenja. Abraham bar Hija (poznat i pod latinskim imenom Savasorda) je u Evropi uveo kompletno rešenje u svojoj knjizi Liber embadorum iz 12. veka. Baskara II (1114. – 1185.), indijski matematičar i astronom, je dao prvo opšte rešenje kvadratne jednačine sa dva korena.
Spisi kineskog matematičara Jang Huija (1238. - 1298.) su prvi u kojima se pojavljuju kvadratne jednačine sa negativnim koeficijentima od 'x', mada on ovo pripisuje Liu Jiu.
Atkinson County, Georgia
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 8.375, što je 766 (10,1 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Grubine
Grubine su naselje u općini Podbablje, u Splitsko-dalmatinskoj županiji.
Zemljopis
Naselje se nalazi sjeverno od Ivanbegovine odnosno 5 kilometara zapadno od Imotskog te se proteže uz magistralnu cestu Imotski-Split.
Stanovništvo
Od 1857. do 1921. podaci su sadržani u naselju Podbablju Gornjem.
Spilje Mogao
Mogao spilje (također poznate kao Spilje hiljadu Buda ili Dunhuanške spilje) tvore sistem od 492 hramova 25 km jugoistočno od Dunhuanga, oaze smještene na religijski i kulturno važnoj lokaciji Puta svile, u današnjoj kineskoj provinciji Gansu. Spilje sadrže neke od najznamenitijih djela budističke umjetnosti, napravljena u rasponu od 1000 godina. Prve spilje su iskopane godine 366. kao mjesta za budističku meditaciju i obrede. Mogao spilje predstavljaju najpoznatije kineske budističke spilje, zajedno sa Longmenskim i Yungang spiljama. Također su poznate i po zidnim slikama.
196. pne.
Godina '''196. pne.''' bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao Godina konzulstva Purpurea i Marcela (ili, rjeđe, godina 558. Ab urbe condita). Oznaka 196. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.
Lešnica
Lešnica može označavati:
2780 Monnig
2780 Monnig je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,194 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 13,3.
Sueska kriza
Suecka kriza, poznata i kao Suecki rat ili Rat 1956. (u arapskom svetu poznat kao Tripartitna agresija; ostala imena su Suesko-sinajski rat, Sueska kriza ili Operacija Musketar), je bio rat koji se vodio na teritoriji Egipta 1956. Vodio se između Egipta i udruženih snaga Izraela, Velike Britanije i Francuske, koje su se udružile u tajni savez protiv odluke egipatskog lidera Nasera da nacionalizira Suecki kanal. Evropske su se snage u tom ratu borile iz ekonomskih razloga, dok je Izrael hteo otvoreni kanal za svoje brodove i okončanje upada arapskih gerilaca iz Egipta.
Pozadina
Suecki kanal je otvoren 1869, a bio je finansiran od Francuske i tadašnje egipatske vlade. 1875, britanska vlada dobiva parcijalnu kontrolu nad kanalom, a potpunu 1882. Kanal je bio strateški važan za britanske pomorske veze sa Istokom.
Strateška važnost kanal potvrđena je u oba svetska rata. Tokom Drugog svetskog rata, grčevito je branjen tokom severnoafričke kampanje.
Stanje na Bliskom istoku
Nakon Prvog arapsko-izraelskog rata mogućnost sklapanja mira između Izraela i najumerenijeg arapskog lidera, jordanskog kralja Abdullaha, neslavno je propala nakon što su kralja Abdullaha u Jerusalimu 1950. ubili palestinski ekstremisti. Rušenje monarhije u Egiptu 1952. označilo je novu prekretnicu u odnosu snaga na Bliskom istoku. Tako je razdoblje političkih previranja u Egiptu, izazvanih porazom 1948, kulminisalo vojnim udarom kojim je srušen kralj Faruk I. Zbivanja u Egiptu s pozornošću su bila praćena u Tel Avivu. Egipatska vojska se u ratu 1948. pokazala najtežim izraelskim protivnikom i najvećom opasnošću, dok je Egipat bio najčešća polazna tačka za ubacivanje arapskih komandosa na izraelsku teritoriju. Izrael je zabrinjavao porast arapskog nacionalizma, a činjenica je da je Egipat imao niz nabavki oružja iz istočnog bloka, zbog čega je bio na najboljem putu da se uspostavi kao regionalna velesila. Radi diskreditacije Egipta u očima Zapada, izraelska obaveštajna skupina je početkom pedesetih u Egiptu izvela niz antiameričkih terorističkih akcija u obliku podmetanja bombi. Nakon što je to otkriveno u javnosti nekoliko godina kasnije, ciela operacija je prozvana prema tadašnjem ministru obrane koji je naredio celu akciju "Afera Lavon". No, veze između Egipta i Zapada nisu presekli izraelski obavještajni agenti već sam egipatski predsjednik Gamal Abdel Naser.
Sjedinjene Američke Države pokušale su posredovati u sukobu Egipta i Izraela obećavajući izdašnu privrednu pomoć objema zemljama. U Egiptu su tu pomoć namenili gradnji Asuanske brane na reci Nil. No, dolaskom Gamala Abdela Nasera na čelo vojnog režima u Kairu u aprilu 1954. godine Egipat se počeo približavati Sovjetskom Savezu. Zabrinut zbog egipatskog koketiranja sa Sovjetskim Savezom, američki predsjednik Ajzenhauer otkazao je Kairu zajam za finansiranje Asuanske brane. Do kulminacije zaoštravanja odnosa Egipta sa zapadnim zemljama došlo je u julu 1956. godine egipatskom nacionalizacijom Sueckog kanala, koja je opravdana potrebom pronalaženja izvora finansiranja gradnje Asuanske brane.
Pripreme za rat
Oktobra 1956. godine na tajnom su se sastanku našli premijeri triju država, čiji su strateški interesi u najvećoj meri bili povređeni Naserovom politikom - premijer Francuske Mole i Velike Britanije Entoni Idn i Izraela David Ben-Gurion. Velika Britanija je odlučila zaštititi ugrožene interese svog kapitala u kompaniji koja je upravljala Sueckim kanalom te povratiti svoj izgubljeni uticaj na Bliskom istoku. Francuska je, uz motive slične britanskim, računala na to da bi rušenjem Nasera direktno uticala i na slabljenje egipatske podrške tadašnjim protivfrancuskim ustancima u Alžiru, Maroku i Tunisu. Sasvim prirodno, za zbivanja u Egiptu bio je zainteresiran i Izrael koji je želio eliminisati najsnažniju protivničku vojsku i neutralisarati baze palestinskih fedajina u pojasu Gaze. Na sastanku je postignut dogovor o zajedničkoj vojnoj akciji na Egipat i o rušenju Nasera, po sličnom obrascu kojim je američka CIA godinu dana prije srušila nacionalističkog iranskog predsjednika Mosadega, koji je u Iranu pokušao nacionalizovati zapadne naftne kompanije. Plan nazvan Operacija Teleskop predviđao je napad Izraela na područje Sinajskog poluostrva nakon čega će se pod izgovorom zaštite stranih brodova u kanalu u sukob umešati Velika Britanija i Francuska. Početni izraelski udar privući će egipatske snage na Sinajsko poluostrvo, koje su onda vazdušnim desantima britanskih i francuskih jedinica u području Sueskog kanala trebale biti odsečene i uništene. Izrael je u tajnosti mobilizirao sve motorizirane jedinice kojima je raspolagao i pripremio se za iznenadni napad.
Invazija
Anglo-francuski napad na Egipat izazvao je oštru diplomatsku reakciju Sovjetskog Saveza, a akcija je naišla na neodobravanje u Vašingtonu, gdje je Ajzenhauerova administracija bila besna zbog poduzimanja napada bez prethodnih konzultacija sa Sjedinjenim Državama. Bela kuća je u tom trenutku bila usredotočena na situaciju u Mađarskoj, gde su sovjetski tenkovi skršili mađarski ustanak, a Ajzenhaueru ta kriza nije odgovarala ni zbog predstojećih predsjedničkih izbora. Nakon američkog pritiska, Velika Britanija i Francuska bile su prisiljene poštovati odluku Ujedinjenih naroda o prekidu vatre. Britanske i francuske postrojbe povukle su se 22. decembra 1956. sa Sueckog Kanala, a izraelska vojska odlazi sa Sinajskog poluostrva u martu 1957. godine.
Posledice
Egipatska vojska je tokom kratkog Sueckog rata 1956. teško stradala, vazduhoplovstvo je gotovo uništeno, a uvelike je oslabljena i ratna mornarica. Suecki kanal je bio zatvoren do 1957., a Egipat je 1962. nadoknadio vrednost nacionalizirane imovine izvornim vlasnicima. Arapske zemlje su u znak protesta nakon Suecke krize smanjile isporuke nafte Zapadu, stvarajući mali naftni udar i blagi nagoveštaj velike naftne krize koja će se dogoditi nakon rata 1973. godine. Uprkos činjenici da je s vojne strane operacija bila uspešna, za Veliku Britaniju i Francusku je na političkoj i diplomatskoj nivou bila potpuni fijasko i dovela je do velikih potresa na domaćim političkim scenama.
Paradoksalno, pobednicima Sueckog rata mogu se smatrati Izrael i Egipat. Izrael je dolaskom snaga UN-a na Sinaj i svođenjem Egipta na nivo trećerazredne vojne sile ostvario svoj prvotni cilj da osigura svoje južne granice za gotovo celo sledeće desetljeće. Izrael je takođe ishodio pravo prolaska brodova kroz Tiranski tesnac, a vojna saradnja Tel Aviva s Francuskom u idućim se godinama odrazila i na polju vojne industrije, koja je uz ostalo rezultirala i gradnjom nuklearnog reaktora u Dimoni u Izraelu. Rat 1956. godine je za Izrael bio uspešan test vlastitih oružanih snaga koje će idućih desetljeća igrati veliku ulogu u održanju Izraela. S druge strane, Egipat je uprkos vojnom porazu zadržao nadzor nad Sueckim kanalom, a još je važniji diplomatski prestiž koji je sebi Egipat priskrbio. Naser je politički ojačao u vlastitoj zemlji te se nametnuo kao svearapski lider. Najveći deo tog uticaja iskoristio je za stvaranje protivizraelske koalicije.
Egipatski predsednik Naser vešto je kapitalizirao politički prestiž stečen nakon Suecke krize te je pedesetih godina XX veka figurirao kao neslužbeni lider arapskog sveta. Naserov panarabizam je 1958. godine konkretiziran ujedinjenjem Egipta i Sirije u zajedničku državu nazvanu Ujedinjena Arapska Republika. Tu Naserov projekt nije stao, već se UAR povezala s Jemenom u konfederaciju ambiciozno prozvanu Sjedinjene Arapske Države. Kao protivteža socijalističkoj Ujedinjenoj Arapskoj Republici, marta 1958. dvije su prozapadne arapske monarhije Jordan i Irak ušle u federaciju nazvanu Arapska Unija. No, već u julu 1958. na poticaj iz UAR-a srušena je iračka monarhija a irački kralj Fejsal II je u državnom udaru ubijen, čime je propao projekt Arapske Unije. Ni Ujedinjena Arapska Republika neće biti dugog veka - sirijski je entuzijazam brzo splasnuo nakon što je postalo jasno da zajedničkom državom dominira Kairo, dok su se Irak, nakon rušenja monarhije, i Sudan odbili pridružiti UAR-u. Projekt Ujedinjene Arapske Republike neslavno je raspušten 1961. nakon vojnog udara u Siriji.
MAM-2201
MAM-2201 je organsko jedinjenje, koje sadrži 25 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 373,463 Da.
Blevio, Como
Blevio je naselje u Italiji u provinciji Como, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1182 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 264 m.
San Vincenzo Valle Roveto, L'Aquila
San Vincenzo Valle Roveto je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 213 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 568 m.
Gstadt am Chiemsee
Gštat am Kimze je opština u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 46 opštinskih središta okruga Rozenhajm. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.353 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9187138.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Rozenhajm Gštat am Kimze se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Rozenhajm. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 538 metara. Površina opštine iznosi 10,7 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.353 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 126 stanovnika/km².
Heimersdorf
Hajmerzdorf je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Alzas, u departmanu Gornja Rajna koja pripada prefekturi Altkirh.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 627 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 82 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 7,59 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 350 metara (maksimalnoj 416 m, a minimalnoj 335 m).
Ithaca, Michigan
Itaka (Mičigen) je grad u američkoj saveznoj državi Mičigen. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 2.910 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 2.910 stanovnika, što je 188 (6,1%) stanovnika manje nego 2000. godine.
2782 Leonidas
2782 Leonidas je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,679 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 13,6.
1-Fosfatidilinozitol 4-kinaza
1-Fosfatidilinozitol 4-kinaza (, fosfatidilinozitolna kinaza (fosforilacija), fosfatidilinozitolna 4-kinaza, fosfatidilinozitolna kinaza, tip II fosfatidilinozitolna kinaza, PI kinaza, PI 4-kinaza) je enzim sa sistematskim imenom ATP:1-fosfatidil-1D-mio-inozitol 4-fosfotransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovu reakciju katalizuju najmanje dve različite izoforme.
Salyersville, Kentucky
je grad u američkoj saveznoj državi Kentaki.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.883, što je 279 (17,4 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Guteneck
Gutenek je opština u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 33 opštinska središta okruga Švandorf. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 899 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9376133.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Švandorf Gutenek se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Švandorf. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 390–603 metra. Površina opštine iznosi 35,1 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 899 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 26 stanovnika/km².
Bitka kod Kinoskefala
Bitka kod Kinoskefala se odigrala za vrijeme drugog makedonskog rata godine 197. pne. između rimsko-etolske vojske pod prokonzulom Titom Kvinkcijem Flamininom na jednoj i makedonske vojske pod kraljem Filipom V na drugoj strani. Završila je odlučujućom rimskom pobjedom temeljem koje je završen rat i započela rimska hegemonija nad Grčkom.
Klinička depresija
Epidemiologija
Oko 9% muškaraca i 24% žena pati od depresije u toku života. Nekoliko naučnih studija je utvrdilo statističke korelacije između depresije i nekih poljoprivrednih pesticida.
Ablativ apsolutni
Ablativus absolutus (аблатив апсолутни, слободни/независни аблатив) је латинска партиципска конструкција, која може да замени временску, узрочну, допусну и погодбену реченицу и да стоји посве самостално. Састоји се из именице или заменице у аблативу и партиципа (презента или перфекта) који се уз њу слаже у роду, броју и падежу. Уместо партиципа могу стајати именице који значе част, службу или људско доба као нпр. consul, praetor, dux, adiutor, auctor, puer, senex или придеви као што су invitus, vivus, ignarus, salvus, plenus.
На српски језик аблатив апсолутни може се превести:
Пример аблатива апсолутног са вредношћу временске реченице:
Caesar Pompeio victo in Asiam profectus est.
Када је Цезар победио Помпеја кренуо је у Азију/Пошто је победио Помпеја, Цезар је кренуо у Азију.
Литература
Latin grammar
Grkaveščak
Grkaveščak (mađarski Göröghegy) je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Sveti Martin na Muri, Međimurska županija.
Tiomersal
Tiomersal je organsko jedinjenje, koje sadrži 9 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 404,811 Da.
Grkaveščak
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 144 stanovnika te 42 obiteljskih kućanstava.
Scuole Roaro, Padova
Scuole Roaro je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
1-Fosfatidilinozitol-3-fosfat 5-kinaza
1-Fosfatidilinozitol-3-fosfat 5-kinaza (, tip III PIP kinaza, fosfatidilinozitol 3-fosfat 5-kinaza) je enzim sa sistematskim imenom ATP:1-fosfatidil-1D-mio-inozitol-3-fosfat 5-fosfotransferaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Richmond County, Georgia
je okrug u američkoj saveznoj državi Džordžija.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 195.844, što je 662 (0,3 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Villa Minozzo, Reggio Emilia
Villa Minozzo je naselje u Italiji u provinciji Reggio Emilia, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1206 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 670 m.
Gundremmingen
Gundremingen je opština u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 34 opštinska središta okruga Gincburg. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.536 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9774136.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Gincburg Gundremingen se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Gincburg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 437 metara. Površina opštine iznosi 10,8 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.536 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 142 stanovnika/km².
Ramnogalakturonanska galakturonohidrolaza
Ramnogalakturonanska galakturonohidrolaza (, RG-galakturonohidrolaza) je enzim sa sistematskim imenom ramnogalakturonan oligosaharid alfa-D-GalA-(1->2)-alfa-L-Rha galakturonohidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Ovaj enzim učestvuje u degradaciji ramnogalakturonana I kod Aspergillus aculeatus.
Red vitezova masona
Red vitezova masona je sekularna slobodnozidarska organizacija otvorena za sve majstore masone koji su članovi reda Sveti kraljevski svod  i reda Potvrđenih majstora masona. Red se sastoji od tri stepena koji govore o povratku jevrejskog naroda iz progona i izgradnji Irodovog hrama u Jerusalimu:
Rituali
Rituali se odnose na povratak Jevreja iz vavilonskog ropstva. Centralni lik u svim ritualima je Zerubabel. U prvom ritualu ili „Vavilonskoj propusnici“, za stepen vitez mača, Zerubabel traži dozvolu od kralja Kira Velikog da se vrati u Jerusalim. Drugi ritual ili „Jordanska propusnica“, za stepen vitez istoka, govori o povratku Zerubabela u Persiju gde ponovo traži pomoć za svoje zemljake, ali sada od Darija I i treći i poslednji rituali ili „Kraljevski red“ , za stepen vitez istoka i zapada, priča o konačnom povratku Jevreja u Jerusalim i građenju hrama.
Rasprostranjenost reda
Red vitezova masona je globalna organizacija. Vrhovni saveti se mogu naći u Australiji, Sjedinjenim Američkim Državama, Južnoj Africi, Novom Zelandu i Indiji.
Hlapičina
Hlapičina (mađarski Lapány) je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Grada Murskog Središća, Međimurska županija.
Sporazum u Tempeu
Sporazum u Tempeu je predstavljao mirovni sporazum sklopljen godine 197. pne. između Rimske Republike i njenih grčkih saveznika na jednoj te Makedonije na drugoj strani, a kojim je završen drugi makedonski rat. Mirovni pregovori su uslijedili nakon odlučujuće rimske pobjede u bitci kod Kinoskefala. Etolski Savez je inzistirao da njegove odredbe sadržavaju zbacivanje makedonskog kralja Filipa V s prijestolja, ali se tome usprotivio rimski prokonzul i glavni pregovarač Flaminin. Umjesto toga je njegov prijedlog, koji je potvrdio Senat, odredio da Filip zadrži prijestolje i vlast nad Makedonijom, ali je zato morao povući sve makedonske garnizone iz Grčke, smanjiti svoju ratnu mornaricu, isplatiti Rimljanima odštetu te u Rim poslati taoce, uključujući svog sina Demetrija. Sklapanjem tog mira je započela rimska hegemonija nad Grčkom.
Tirozin 3-monooksigenaza
Tirozin 3-monooksigenaza (, L-tirozinska hidroksilaza, tirozinska 3-hidroksilaza, tirozinska hidroksilaza) je enzim sa sistematskim imenom L-tirozin,tetrahidrobiopterin:kiseonik oksidoreduktaza (3-hidroksilacija). Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Aktivni centar sadrži mononuklearno gvožđe(II). Ovaj enzim se aktivira fosforilacijom.
Wampsville, New York
Vompsvil je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 543, što je 18 (-3,2 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Villaggio Dario, Lecce
Villaggio Dario je naselje u Italiji u provinciji Lecce, u regiji Apulija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 55 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 13 m.
Tiomorfolin
Tiomorfolin je organsko jedinjenje, koje sadrži 4 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 103,186 Da.
San Vito, L'Aquila
San Vito je naselje u Italiji u provinciji L'Aquila, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 21 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 866 m.
Bacon County, Georgia
je okrug u američkoj saveznoj državi Džordžija.
Mangafodipir
Mangafodipir je organsko jedinjenje, koje sadrži 22 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 693,393 Da.
Bacon County, Georgia
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 11.096, što je 993 (9,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
2783 Chernyshevskij
2783 Chernyshevskij je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,560 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 13,2.
Shirley, New York
Širli je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 27.854, što je 2.459 (9,7 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Gutenstetten
Gutenšteten je opština u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 38 opštinskih središta okruga Nojštat an der Ajš-Bad Vindshajm. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.395 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9575128.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Nojštat an der Ajš-Bad Vindshajm Gutenšteten se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Nojštat an der Ajš-Bad Vindshajm. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 287 metara. Površina opštine iznosi 21,4 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.395 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 65 stanovnika/km².
Marcel (uzurpator)
Marcel (Marcellus, ? - 366) je bio rimski vojskovođa iz doba kasnog Carstva, poznat po sudjelovanju u ustanku uzurpatora Prokopija. Kada se Prokopije 365. proglasio novim carem, Marcela je poslao u Bitiniju, gdje se on 366. obračunao sa lojalistima cara Valensa, uključujući omraženog Serenijana. Međutim, nakon poraza i hvatanja cara Prokopija, zarobljen je i Marcel; car Valens je na temelju pripremljenih carskih simbola zaključio da se Marcel namjeravao proglasiti carem, te je dao pogubiti Marcela zajedno sa njegovom porodicom.
2784 Domeyko
2784 Domeyko je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa srednjom udaljenošću od Sunca koja iznosi 2,241 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 13,4.
Juke Box Jury
Juke Box Jury je bila britanska muzička TV-emisija u produkciji BBC-a koja se emitirala od 1959. do 1967. godine. Njena specifičnost je bila u žiriju koga su činile poznate ličnosti, a koje su odlučivale o tome da li će neka nova pop pjesma biti "pogodak" (hit) ili "promašaj". Serija je uživala priličnu popularnost i predstavljala važan dio omladinska kultura|omladinske kulture u Britaniji 1960-ih. U njoj su gostovala poznata imena kao što su The Beatles, The Rollings Stones, Roy Orbison, The Seekers i Phil Spector. Najveći dio emisija je danas, međutim izgubljen zbog brisanja radi uštede magnetoskopske vrpce, karakterističnog za TV-kuće 1960-ih.
Géfosse-Fontenay
Žefos Fontne je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Donja Normandija, u departmanu Kalvados koja pripada prefekturi Baje.
Ramnogalakturonanska ramnohidrolaza
Ramnogalakturonanska ramnohidrolaza (, RG-ramnohidrolaza, RG alfa-L-ramnopiranohidrolaza) je enzim sa sistematskim imenom ramnogalakturonan oligosaharid alfa-L-Rha-(1->4)-alfa-D-GalA ramnohidrolaza. Ovaj enzim katalizuje sledeću hemijsku reakciju
Géfosse-Fontenay
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 111 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 9 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 11,11 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 10 metara (maksimalnoj 32 m, a minimalnoj 0 m).
Eumen II
Eumen II od Pergama (Εὐμένης Β' τῆς Περγάμου) (vladao 197 - 159. pne.) bio je kralj Pergama i član Atalidske dinastije. Bio je sin kralja Atala I i kraljice Apolonide. Nastavio je očevu politiku savezništva s Rimom kao bi spriječio makedonsku, a potom i seleikidsku ekspanziju na račun pergamskih teritorija, a što je na kraju dovelo do poraza Antioha Velikog u bitci kod Magnezije godine 190. pne. Nakon bitke je mirom u Apameji godine 188. pne. svojoj državi priključio Frigiju, Lidiju, Pisidiju, Pamfiliju i dijelove Likije. Kasnije je pao u nemilost svojih rimskih saveznika, koji su sumnjali da šuruje s makedonskim kraljem Perzejem te su ga 167. pne. pokušali svrgnuti kako bi na prijestolje postavili njegovog brata i Rimu pouzdanijeg Atala II. Kada je Eumen pokušao osobno uvjeriti Rimljane u svoju odanost, nije mu dozvoljeno ući u Italiju. Eumen je posljednje godine života postavio Atala za svog suvladara. Bio je oženjen za Stratoniku, kći kapadokijskog kralja Arijarata IV. Nakon njegove smrti, Stratonika se udala za Atala.
Kao i drugi atalidski vladari, Eumen je bio poznat kao veliki pokrovitelj nauke i umjetnosti. Značajno je proširio Biblioteku u Pergamu, a također je u sagradio i stou na atenskom Akropolisu.
Ramnogalakturonanska ramnohidrolaza
Ovaj enzim učestvuje u degradaciji ramnogalakturonana I kod Aspergillus aculeatus.
Cabannes (Ušće Rone)
Kaban je naselje i opština u Francuskoj u regionu Provansa-Alpi-Azurna obala, u departmanu Ušće Rone koja pripada prefekturi Arl.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 4119 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 196 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 20,91 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 50 metara (maksimalnoj 65 m, a minimalnoj 42 m).
Limestone, Florida
Lajmstoun je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Florida.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 132.
Heidwiller
Hajdviler je naselje i opština u istočnoj Francuskoj u regionu Alzas, u departmanu Gornja Rajna koja pripada prefekturi Altkirh.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 601 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 134 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 4,48 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 280 metara (maksimalnoj 360 m, a minimalnoj 259 m).
Tabula Peutingeriana
thumb|right|300px|Tabula Peutingeriana (sekcija), od vrha prema dnu: dalmatinska obala, Jadransko more, južna Italija, Sicilija, afrička sredozemna obala.
Tabula Peutingeriana [ˈtabula poitingeriˈana], karta s ucrtanim rimskim cestama, naslikana u 4. vijeku, a precrtana u 13. vijeku.
Bitka kod Tijatire
Bitka kod Tijatire se odigrala 366. u Frigiji između snaga rimskog cara Valensa na jednoj, i uzurpatora Prokopija na drugoj strani. Prokopije je prethodno podigao ustanak tako što je potkupio dvije legije na putu kroz Konstantinopol te zauzeo Trakiju i Bitiniju. Valens je, međutim, kod Tijatire u Frigiji porazio Prokopijevog generala Gomoarija. Ubrzo nakon toga je došlo do osipanja u Prokopijevim redovima, pa su Prokopija zarobili njegovi vojnici i predali Valensu, koji ga je u septembru 366. dao pogubiti.
Grobnik (Pićan)
Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 17 stanovnika te 6 obiteljskih kućanstava.
Daiting
Dajting je opština u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 43 opštinska središta okruga Donau-Ris. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 779 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9779129.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Donau-Ris Dajting se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Donau-Ris. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 445 metara. Površina opštine iznosi 25,4 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 779 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 31 stanovnika/km².
Sega di Trentunmozzo, Padova
Sega di Trentunmozzo je naselje u Italiji u provinciji Padova, u regiji Veneto.
Serenijan
Serenijan (Serenianus, ? - Lidija, 366) je bio rimski oficir iz doba kasnog Carstva. Bio je rodom iz Panonije a za vrijeme vladavine Konstancija II bio zadužen za obranu granice sa Perzijom. Tada je njegovom nebrigom pao grad Celzein, a zbog čega je optužen za izdaju. Na suđenju je oslobođen krivnje, a poslije je stako milost cara tako što je sudjelovao u likvidaciji Konstancija Gala u Puli 354. Za vrijeme Julijana Apostate je bio van službe, ali ga je 364. novi car Valens imenovao comes domesticorumom ili komandantom carske garde. Na tom mjestu ga je 366. ubio Marcel, general u službi uzurpatora Prokopija.
Manidipin
Manidipin je organsko jedinjenje, koje sadrži 35 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 610,699 Da.
Ten Broeck, Kentucky
je grad u američkoj saveznoj državi Kentaki.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 103, što je 26 (-20,2 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Baker County, Georgia
je okrug u američkoj saveznoj državi Džordžija.
Radijan
U matematici i fizici, radijan je merna jedinica ugla. To je SI izvedena jedinica za ugao. Definisana je kao ugao kod centra kruga zatvoren lukom kružnice koji je jednak u dužini poluprečniku kruga. Mere ugla u radijanima su često date bez ikakve eksplicitne jedinice. Kada se da jedinica, koristi se skraćenica rad, a ponekad simbol c (za cirkularni). thumb|Ugao od jednog radijana nad lukom jednakim dužini poluprečnika kruga.
Postoje 2π (oko 6,283185) radijana u punom krugu, pa:
2π rad = 360°
1 rad = 360/(2π)° = 180/π° (približno 57,29578°).
U matematičkoj analizi, uglovi moraju da se predstave u radijanima u trigonometrijskim funkcijama, da bi identiteti i rezultati bili što prostiji i prirodniji. Na primer, upotreba radijana vodi do prostog identiteta
koji je osnova za mnoge druge elegantne identitete u matematici, uključujući
Radijan je pre bio SI dopunska jedinica, ali je ova kategorija ukinuta iz SI sistema 1995. godine.
Treba naglasiti da, iako je radijan jedinica za meru, sve mereno u radijanima je bezdimenzionalno. Ovo može lako da se uoči u tome da je odnos dužine luka i poluprečnika ustvari ugao luka, meren u radijanima; a ipak količnik dva rastojanja je bez dimenzija. Veličine uglova su naprosto brojevi—u matematičkom smislu—a ne fizičke veličine merene u odnosu na izvestan fiksan etalon. Veličina ugla, u radijanima, stepenima ili ma kojoj drugoj jedinici, nezavisna je od jedinice koja se koristi za izražavanje dužina i drugih fizičkih merljivih veličina.
Za merenje prostornih uglova, vidite steradijan.
Baldwin County, Georgia
je okrug u američkoj saveznoj državi Džordžija.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 45.720, što je 1.02 (2,3 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Villa, Reggio Emilia
Villa je naselje u Italiji u provinciji Reggio Emilia, u regiji Emilia-Romagna.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 97 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 280 m.
Jefferson, Maryland
Džeferson je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Merilend.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 2.111.
2787 Tovarishch
2787 Tovarishch je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 3,021 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 11,3.
Navarro, Texas
Navarro je gradić u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 210 stanovnika.
Tionazin
Tionazin je organsko jedinjenje, koje sadrži 8 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 248,239 Da.
Rak pluća
Rak pluća je bolest za koju je karakterističan nekontrolisan ćelijski rast u tkivima pluća. Ako se ne leči, može doći do proširenja tog izraštaja van pluća putem procesa metastaze u okolna tkiva i druge delove tela. Većina kancera koji se začnu u plućima, tzv. primarni plućni kanceri, su karcinomi koji su izvedeni iz epitelnih ćelija. Većina tipova plućnih kancera su plućni karcinomi malih-ćelija (, SCLC). Najčešći simptomi su kašljanje (uključujući iskašljavanje krvi), gubitak telesne težine i kratkoća daha.
Najčešći uzrok raka pluća je dugotrajno izlaganje duvanskom dimu, koji uzrokuje 80-90% slučajeva raka pluća. Nepušači sačinjavaju 10-15% slučajeva raka pluća, koji se kod njih uglavnom javlja kao posledica kombinacije genetičkih faktora, gasa radona, azbesta, i zagađenog vazduha uključujući sekundarni unos duvanskog dima. Rak pluća se može videti na rendgenskom snimku pluća i putem kompjuterizovane tomografije (CT snimka). Dijagnoza se potvrđuje biopsijom, koja se obično izvodi putem bronhoskopije ili CT-navođenja. Treatmani i dugoročni ishodi zavise od tipa kancera, stupnja (stepena raširenosti), i sveukupnog zdravstvenog stanja osobe.
Često primenjivani tretmani su operacioni zahvat, hemoterapija, i radioterapija. NSCLC se u nekim slučajevima operativno tretira, dok SCLC bolje odgovara na hemoterapiju i radioterapiju. U proseku, 15% onih koji su (u SAD) dijagnozirani sa rakom pluća prežive pet godina nakon dijagnoze. Širom sveta, rak pluća je najčešći uzrok smrti usled kancera kod muškaraca i žena, i odgovoran je za 1,38 miliona smrtnih slučajeva godišnje, po podacima iz 2008.
Znaci i simptomi
Znaci i simptomi koji mogu nagovestiti rak pluća uključuju:
Ako rak raste u disajnom putu, on može ometati protok vazduha, uzrokujući otežano disanje. Opstrukcija može dovesti do akumulacije sekreta iza blokade i predisponirati upalu pluća.
2786 Grinevia
2786 Grinevia je asteroid glavnog asteroidnog pojasa čija srednja udaljenost od Sunca iznosi 2,607 astronomskih jedinica (AJ). Apsolutna magnituda asteroida je 12,0.
Rak pluća
Znaci i simptomi
U zavisnosti od vrste tumora, takozvani paraneoplastični fenomen može od samog početka privući pažnju na bolest. Kod raka pluća, ovaj fenomen može uključivati Lambert–Itonov mijastenični sindrom (mišićnu slabost prouzrokovanu autoantitelima), hiperkalcemiju, ili sindrom neadekvatne sekrecije antidiuretičkog hormona (SNSAH). Tumori u vrhu pluća, poznati kao Pankoastovi tumori, mogu prodreti u lokalni deo simpatičkog nervnog sistema, što dovodi do Hornerovog sindroma (spuštenog kapka i sužene zenice na toj strani), kao i do oštećenja brahijalnog pleksusa.
Mnogi simptomi raka pluća (loš apetit, gubitak težine, groznica, umor) nisu specifični. Kod mnogih ljudi, rak se već proširio izvan izvornog mesta do vremena kada počnu da imaju simptome i zatraže medicinsku pomoć. Česta mesta širenja uključuju mozak, kosti, nadbubrežne žlezde, suprotno plućno krilo, jetru, perikard, i bubrege. Oko 10% ljudi sa rakom pluća nemaju simptome prilikom uspostavljanja dijagnoze; takav rak se slučajno otkriva prilikom rutinske radiografije grudnog koša.
Uzroci
Rak se razvija putem genetskog oštećenja DNK. Ovo genetsko oštećenje utiče na normalno funkcionisanje ćelije, uključujući ćelijsku proliferaciju, programiranu ćelijsku smrt (apoptozu) i popravku DNK. Što se više oštećenja akumuliraju, to se rizik od raka uvećava.
Pušenje
thumb|Grafikon pokazuje kako je opšte povećanje prodaje duvanskih proizvoda u SAD u prve četiri decenije [[20. veka (godišnji broj cigareta po osobi) dovelo do odgovarajućeg naglog uvećanja stope raka pluća tokom 1930-ih, 40-ih i 50-ih (smrtnost od raka pluća na 100.000 muških stanovnika godišnje)]] thumb|Poprečni presek ljudskih pluća: Bela oblast u gornjem režnju je rak; crne oblasti su diskoloracija zbog [[pušenje duvana|pušenja.]] Pušenje, naročito cigareta, je najvažniji faktor koji doprinosi raku pluća. Dim cigareta sadrži preko 60 poznatih karcinogena, uključujući radioizotope iz sekvence raspada radona, nitrozamina, i benzopirena. Pored toga, izgleda da nikotin smanjuje imunski odgovor na rast raka u izloženom tkivu. Širom razvijenog sveta, 90% smrti od raka pluća kod muškaraca u toku 2000. godine su pripisane pušenju (70% za žene). Pušenje je odgovorno za 80–90% slučajeva raka pluća.
Pasivno pušenje—udisanje dima pušenja druge osobe—je uzrok raka pluća kod nepušača. Pasivni pušač se može klasifikovati kao neko ko živi ili radi sa pušačem. Istraživanja iz SAD-a, Evrope, Ujedinjenog Kraljevstva, i Australije su dosledno pokazala značajno povećani rizik među onima koji su izloženi pasivnom pušenju. Oni koji žive sa pušačem imaju 20–30% veći rizik dok oni koji rade u okruženju sa dimom „iz druge ruke“ imaju 16–19% povećani rizik. Istraživanja sekundarnog dima nagoveštavaju da je opasniji od direktnog dima. Pasivno pušenje prouzrokuje oko 3.400 smrti od raka pluća svake godine u SAD-u.