cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karađorđe
Potomci
Karađorđe je osnivač srpske kraljevske loze Karađorđevića, njegovi sinovi su bili Aleksa i Aleksandar Karađorđević.
Konačni automat
Konačni automat (još i konačni stroj, automat konačnih stanja ) je diskretni matematički model koji se sastoji od konačnog broja stanja, prijelaza između tih stanja, i akcija koje obavlja.
Koncepti i vokabular
Stanje sprema informacije o prošlosti,tj. odražava promjene na ulazu od početka sustava do sadašnjosti. Prijelaz indicira promjenu stanja i opisan je uvjetom koji treba biti zadovoljen da bi se prijelaz omogućio. Akcija je opis aktivnosti koja treba biti obavljena u danom trenutku. Postoji nekoliko tipova akcija, ovisno o tipu automata:
Konačni automati su najčešće predstavljeni dijagramom stanja ili tablicom prijelaza. Najuobičajenija reprezentacija je prikazana dolje: kombinacija trenutnog stanja (B) i uvjeta (Y) uzrokuje prijelaz u sljedeće stanje (C). Potpune informacije o akcijama mogu biti dodane samo preko fusnota. Definicija konačnog automata koja uključuje potpune informacije o akcijama je moguća koristeći tablice prijelaza.
Pored uporabe u modeliranju reaktivnih sustava poput onih ovdje predstavljenih, uporaba konačnih automata je značajna u mnogim različitim područjima, uključujući elektrotehniku, lingvistiku, računarstvo, filozofiju, biologiju, matematiku i logiku. Konačni automati su klasa automata proučavana u teoriji automata i teoriji računanja
Razredba
Postoje dvije različite skupine: prihvatitelji/priznavatelji i transduktori.
Prihvatitelji i prepoznavatelji
thumb|desno|400px|Slika 2, konačni automat prihvatitelj: parsiranje riječi nice
Prihvatitelji i prepoznavatelji (također i slijedni detektori) stvaraju binarni izlaz, govoreći da ili ne kao odgovor na pitanje prihvaća li stroj ulaz ili ne. Za sva stanja konačnog automata kažemo da su ili prihvatljiva ili neprihvatljiva. U trenutku kad je sav ulaz obrađen, ukoliko je trenutno stanje prihvatljivo, ulaz je prihvaćen; inače je odbijen. U pravilu su ulazi simboli (karakteri); akcije se ne koriste. Primjer na slici 2 prikazuje konačni automat koji prihvaća engl. riječ nice - u ovom konačnom automatu jedino prihvatljivo stanje je pod brojem 7.
Stroj može biti opisan i definiranjem jezika koji bi sadržavao sve riječi koje stroj prihvaća i nijednu od onih koje odbija; kažemo da tad taj jezik stroj prihvaća. Po definiciji, jezici koje prihvaćaju konačni automati su regularni jezici - tj. jezik je regular ako postoji neki konačni automat koji ga prihvaća. (usp. Kleenejev teorem).
Početno stanje
Početno je stanje obično naznačeno strelicom koja "pokazuje ni od kuda" (Sipser (2006.) pp. 34)
Prihvatljivo stanje
Prihvatljivo stanje (ponekad još zvano i prihvaćajuće stanje) je stanje u kojem je stroj uspješno obavio svoj namjenski postupak. Obično je predstavljen dvostruko koncentričnim krugom.
Primjer prihvatljivog stanja se pojavljuje na lijevoj strani ovog dijagrama determinističkog konačnog automata koji odlučuje sadrži li binarni ulaz paran broj znamenki 0.
S1 (koji je također i početno stanje) indicira stanje u kojem je pročitan paran broj znamenki 0 te je stoga definiran i kao prihvatljivo stanje.
Transduktori
Transduktori generiraju izlaz na osnovu danog ulaza i/ili stanja koristeći akcije. Koriste se za upravljačke primjene. Ovdje razlikujemo dvije vrste:
thumb|desno|350px|Slika 4, transduktorski konačni automat: primjer Mealyjevog modela
U praksi se koriste miješani modeli
Više se detalja o razlikama i uporabi Mooreovih i Mealyjevih modela, uključujući izvodivi primjer, može naći u vanjskoj tehničkoj bilješki "Mooreov ili Mealyjev model?"
Daljnja je razlika između determinističkih (DKA) i nedeterminističkih (NKA, PNKA) automata. U determinističkim automatima, za svako stanje postoji točno jedan prijelaz za svaki mogući ulaz. U nedeterminističkim automatima može postojati više od jednog prijelaza za dani ulaz. Ova je razlika važna u praksi, ali ne i u teoriji, jer postoji algoritam koji može pretvoriti svaki NKA u istovjetni DKA, iako ova pretvorba obično znatno poveća složenost automata.
Konačni se automat sa samo jednim stanjem zove kombinatorni konačni automat i koristi samo ulazne akcije. Ovaj koncept je koristan u slučajevima kada se zahtijeva da više konačnih automata rade zajednički, te kad je zgodno razmatrati samo čisto kombinatorni dio kao oblik konačnog automata kako bi se prilagodilo alatima za dizajniranje.
Logika konačnog automata
thumb|desno|200px|Slika 5, logika konačnog automata
Sljedeće stanje i izlaz konačnog automata je funkcija ulaza i trenutnog stanja. Logika konačnog automata je prikazana na slici 5.
Matematički model
Ovisno o tipu postoji nekoliko definicija. Konačni automat prihvatitelj je petorka, gdje:
Transduktorski konačni automat je šestorka, gdje:
Ako je izlazna funkcija funkcija stanja i ulazne abecede, tad ta definicija odgovora Mealyjevom modelu. Ako izlazna funkcija ovisi samo o stanju, tad ta definicija odgovora Mooreovom moelu. Konačni automat bez izlazne funkcije je poznat kao poluautomat ili prijelazni sustav.
Administrativna podjela Slovačke
Slovačka je od 24. 08. 1996. podeljena na 8 krajeva, koji su nazvani po gradovima koji su administrativni centri tih krajeva. 2002. godine uvedena je reforma po kojoj se Slovačka sastoji od 8 viših zemaljskih celina (, skraćeno VÚC) odnosno 8 samoupravnih krajeva. Granice i imena ovih samoupravnih krajeva iste su kao i kod slovačkih krajeva uvedenih 1996. godine.
Konačni automat
Optimizacija
Optimiziranje konačnog automata znači pronalaženje stroja sa minimalnim brojem stanja koji obavlja istu funkciju. Jedna je mogućnost korištenja implikacijske tablice ili Mooreova redukcijskog postupka. Druga je mogućnost odozdorni algoritam za acikličke konačne automate.
Administrativna podjela Slovačke
desno|350px
Konačni automat
Sklopovske primjene
desno|minijatura|250px|Slika 6, [[dijagram sklopa za 4-bitni TTL brojač, vrstu stroja stanja]] U digitalnim krugovima, konačni automat može biti načinjen koristeći programibilni logički uređaj, programibilni logički kontroler, logička vrata i bistabile ili releje. Konkretnije, sklopovsko ostvarenje zahtijeva registar za pohranjivanje varijabli stanja, blok kombinatorne logike koji određuje prijelaz stanja i drugi blok kombinatorne logike koji određuje izlaz konačnog automata. Jedan od klasičnih sklopovskih ostvarenja jest Richardov kontroler.
Administrativna podjela Slovačke
Svaki od ovih krajeva podeljen je na više okruga.
Drăghești, Isverna
Drăghești je naselje u Rumuniji u okrugu Mehedinci u opštini Isverna.
Konačni automat
Konačni Markovljevi ulančani procesi
Konačni procesi Markovljevih lanaca su poznati i kao podposmaci konačnog tipa.
Drăghești, Isverna
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 238 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 542 m.
Kručov
Kručov je naseljeno mjesto u okrugu Stropkov, u Prešovskom kraju, Republika Slovačka.
Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2021. godine naselje je imalo 206 stanovnika.
Casetta Cimi, Verona
Casetta Cimi je naselje u Italiji u provinciji Verona, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 27 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 256 m.
Opština Tehuacán, Puebla
Tehuacán je opština u Meksiku, u saveznoj državi Puebla.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 16221 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 1886 m.
Collandres-Quincarnon
Kolandr-Kenkarnon je naselje i opština u severnoj Francuskoj u regionu Gornja Normandija, u departmanu Er koja pripada prefekturi Evre.
Las Cañaditas, San Agustín Metzquititlán
Las Cañaditas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Hidalgo, u opštini San Agustín Metzquititlán.
Collandres-Quincarnon
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 192 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 24 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 7,98 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 148 metara (maksimalnoj 167 m, a minimalnoj 142 m).
Las Cañaditas, San Agustín Metzquititlán
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 43 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1331 m.
La Estacada, San Luis de la Paz
La Estacada je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini San Luis de la Paz.
Monte Verde de la Tasajera, Alto Lucero de Gutiérrez Barrios
Monte Verde de la Tasajera je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Alto Lucero de Gutiérrez Barrios.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 9 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 746 m.
La Estacada, San Luis de la Paz
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1984 m.
Brunetti, Vicenza
Brunetti je naselje u Italiji u provinciji Vicenza, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 18 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 60 m.
Entscheidungsproblem
U matematici, Entscheidungsproblem (njem. za 'problem odluke') je izazov koji je postavio David Hilbert 1928.
Entscheidungsproblem potražuje računalni program koji će uzeti kao ulaz opis formalnog jezika i matematičku tvrdnju u tom jeziku i vratiti kao izlaz "Istina" ili "Laž", ovisno o tome je li tvrdnja istinita ili lažna. Program ne treba opravdati svoj odgovor, ili pružiti dokaz, sve dok uvijek daje točan odgovor. Takav bi računalni program bio u mogućnosti odlučiti, na primjer, jesu li hipoteza kontinuuma ili Riemannova hipoteza istinite, čak i ako nije poznat dokaz ili opovrgavanje ovih tvrdnji.
1936. su Alonzo Church i Alan Turing objavili neovisne radove u kojima pokazuju da je nemoguće algoritamski odlučiti jesu li tvrdnje u aritmetici istinite ili lažne, te je stoga općenito rješenje Entscheidungsproblema nemoguće. Ovaj je rezultat poznat kao Church-Turingov teorem.
Entscheidungsproblem
Hastings, Minnesota
Hejstings je grad u američkoj saveznoj državi Minesota.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 22.172, što je 3.968 (21,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Località Viazza Nuova, Ravenna
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 26 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 3 m.
Tampumachay, Colima
Tampumachay je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Colima, u opštini Colima.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 4 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 335 m.
Irving Thalberg
Irving Grant Thalberg (30. maj 1899 - 14. septembar 1936) bio je američki filmski producent, poznat kao šef produkcije studija Metro-Goldwyn-Mayer, odnosno po produciranju nekih od najznačajnijih i najuspješnijih američkih filmova 1920-ih i 1930-ih. Thalberg je tokom svoje relativno kratke karijere, na samom vrhuncu prekinute smrću od srčanog udara, bio zaslužan za stvaranje niza velikih zvijezda među kojima se posebno ističe Greta Garbo, te je osvojio nekoliko Oscara; njegov studio je jedini poslovao bez financijskih problema u prvim godinama Velike depresije, a također je poznat i po nizu inovacija u produkciji kao što su scenarističke konferencije, test premijere, te kao ko-autor kontroverznog Produkcijskog kodeksa. Thalberg je uživao status jedne od najpopularnijih ličnosti u Hollywoodu, te mu je nedugo po smrti odana počast tako što je losanđeleska Akademija po njemu nazvala Memorijalnu nagradu Irving G. Thalberg koju dobijaju najbolji filmski producenti.
Amerikanka (TV drama)
Amerikanka je jugoslovenska TV drama emitovana 1965. godine u produkciji Radiotelevizije Beograd. Režirao ju je Slavoljub Stefanović Ravasi, a scenario je napisao Miodrag Popović.
Santa Margarita, Ocosingo
Santa Margarita je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Ocosingo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 902 m.
Orden Jugoslovenske krune
Kralj Aleksandar I osnovao je orden 5. aprila 1930, u spomen na promenu zvaničnog naziva Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca u Kraljevinu Jugoslaviju.
Istorija
Kralj Aleksandar I bio je regent Kraljevine Srbije od 1914, regent Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca od 1918, a na presto je stupio 1921. Tokom 1929.g. političke krize i rastući snažni separatistički pokreti u zemlji naterali su Kralja da privremeno suspenduje Ustav i podstakne nacionalno jedinstvo, što je najzad dovelo do promene naziva zemlje.
Orden je organizovan u 5 stepeni, a bio je dodeljivan jugoslovenskim građanima koji su prednjačili u radu na ostvarivanju nacionalnog jedinstva i saradnje, ili za zasluge prema Kruni, državi i naciji u javnim službama, kao i stranim državljanima, pretežno za diplomatske zasluge. Orden Jugoslovenske krune bio je stariji od Ordena Svetog Save, a nosio se o tamno plavoj traci.
Gavà
Gavà je grad od 46,538 stanovnika na sjeveroistoku Španjolske, koji administrativno podpada pod autonomnu zajednicu Kataloniju i Provinciju Barcelonu.
Geografske karakteristike
Gavà leži pored Viladecansa sa kojim je spojena, udaljena desetak km jugozapadno od centra Barcelone.
Ona je jedan od satelitskih gradova koji formiraju Metropolitansku Barcelonu - konurbaciju u kojoj živi 4.840,000 stanovnika
Pollock Pines, California
Pollock Pines je naseljeno područje za statističke svrhe u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 6.871 stanovnika.
San Francisco el Viejo, Tierra Blanca
San Francisco el Viejo je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tierra Blanca.
Thebes, Illinois
Tibs je grad u američkoj saveznoj državi Ilinois.
San Francisco el Viejo, Tierra Blanca
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 133 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 165 m.
Thebes, Illinois
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 436, što je 42 (-8,8 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Santiago de la Cruz, Celaya
Santiago de la Cruz je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini Celaya.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 156 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1750 m.
Opština Șoimari, Prahova
Șoimari je opština u Rumuniji u okrugu Prahova.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 240 m.
Boglio, Cuneo
Boglio je naselje u Italiji u provinciji Cuneo, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 726 m.
San Mateo Tlaixpan, Puebla
San Mateo Tlaixpan je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Puebla.
Prema proceni iz 2012. godine u naselju je živelo 9031 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2057 m.
Euilly-et-Lombut
Eji e Lombi je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Šampanj-Arden, u departmanu Ardeni koja pripada prefekturi Sedan.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 114 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 11 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 10,11 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 205 metara.
Suverenitet
Suverenitet je eksluzivno pravo vršenja vrhovne političke (npr. zakonodavne, sudske i izvršne) vlasti nad određenom geografskom teritorijom, grupom ljudi ili samim sobom. Pojam suverenosti je prvi put u istoriji pravne i političke misli istakao Jean Bodin u 16. veku. Boden je suverenost odredio kao apsolutnu i postojanu vlast države. Zapravo, suverena vlast je jedina vlast koja spolja ne zavisi ni od koje druge vlasti, a unutar države je viša od svake druge vlasti. Po njemu, suverena vlast je najviša, nedeljiva, neprenosiva i neotuđiva. Ova definicija suverenosti je i danas u upotrebi.
Suverenost delimo na: Suverenost nacije, suverenost naroda i suverenost drzave.
Dietil tartrat
Dietil tartrat je organsko jedinjenje, koje sadrži 8 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 206,193 Da.
Foppiano, Genoa
Foppiano je naselje u Italiji u provinciji Genoa, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 10 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 967 m.
Avelengo, Bolzano
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 91 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1299 m.
Turtaba, Isverna
Turtaba je naselje u Rumuniji u okrugu Mehedinci u opštini Isverna.
Gramatika srpskohrvatskog jezika
Srpskohrvatski jezik je južnoslovenski jezik sa donekle kompleksnim glagolskim i imeničkim sistemima. Gramatika srpskohrvatskog jezika se deli na morfologiju (sa tvorbom reči), fonetiku (sa fonologijom) i sintaksu. Gramatika se inače deli na morfologiju, fonologiju i sintaksu, ali se ponekad izučava zajedno sa fonetikom, semantikom i pragmatikom.
Morfologija
U jeziku postoji deset vrsta reči, od kojih je pet promenjivih a pet nepromenjivih. Promenjive su imenice, zamenice, brojevi, glagoli i pridevi. Nepromenjive su prilozi, predlozi, veznici, uzvici i rečce.
Kod promenjivih reči postoji stroga distinkcija između: Kategorija animiteta je važna za izbor akuzativa jednine imenica o-osnove i zamenice. Animične imenice imaju oblik akuzativa isti kao genitiv, a neanimične isti kao nominativ. Ovo je takođe važno za prideve i brojeve koji se slažu po padežu sa imenicama muškog roda.
Imenice
Srpskohrvatski jezik ima tri osnovna tipa deklinacije, koji se nazivaju a-tip, e-tip i i-tip respektivno, nazvanih prema njihovom završetku u genitivu jednine.
Imenice a-tipa
Ovaj tip odražava praslovenski o-koren, i karakterišu ga završeci ili je bez završetka (-Ø) u nominativu jednine, i  u genitivu jednine. Sadrži mnoge imenice muškog roda i sve imenice srednjeg roda. Ovaj tip imenice ima dva završetka za padeže: jedan za muški rod i drugi za srednji rod:
Imenice muškog roda
Imenice muškog roda koje pripadaju ovom tipu deklinacije su one koje nisu hipokoristici, i one koje se ne završavaju se, koje pak podležu deklinaciji tipa e-.
Prema obliku nominativa jednine one se dele u 2 kategorije:
Imenice srednjeg roda
Kod nekih imenica srednjeg roda dodaje se 'n' ili 't' pre samog deklinovanja.
Imenice e-tipa
Ovaj tip imenica odražava praslovenski a-koren, i karakteriše ga završetak u nominativu jednine i  u genitivu jednine. Sadrži većina ženske imenice i neke muške imenice.
Imenice i-tipa
Ovaj tip imenica odražava praslovenski i-koren, i karakterističan je po tome šte nema završetak u nominativu jednine i završetak u genitivu jednine. Sadrži ostale imenice ženskog roda koje nisu e-tima (a-koren).
Pridevi
Neke deklinacije prideva su iste kao i za imenice, pa mogu i da se rimuju: velika kuća (nom. jedn.), veliku kuću (akuz. jedn.). Druge mogu da odstupaju: jednim klikom (instr. jedn. m. rod.).
Brojevi
Spojeno se pišu brojevi od 200 do 900: dvesta, trista, četristo, petsto, šeststo, sedamsto, osamsto, devetsto.
Glagoli
Kao i u drugim slovenskim jezicima, i ovde glagoli imaju osobinu gramatičkog vida : perfekat i imperfekat. Postojanje vida glagola kompenzuje relativni nedostataka glagolskih vremena koja postoje npr. u germanskim i romanskim jezicima: glagol već sadrži informaciju da li je akcija svršena ili traje.
Glagoli u slovenskim jezicima u globalu imaju relativno mali broj osnova od kojih se mnoštvo značenja postiže dodavanjem prefiksa.
Glagolska vremena
Indikativ ima sedam glagolskih vremena: prezent (sadašnje vreme), perfekat (prošlo vreme), futur prvi i drugi (buduće i predbuduće vreme), pluskvamperfekat (davno prošlo vreme), aorist (pređašnje svršeno vreme) i imperfekat (pređašnje nesvršeno vreme). Potonja dva nisu često u upotrebi u svakodnevnom govoru, a pogotovu imperfekat. Prezent, aorist i imperfekat se menjaju inflekcijom, dok su ostala vremena perifrastična:
Glagolski način
Osim indikativa, koristi se i imperativ (zapovedni način), potencijal (mogućni način), i optativ. Oblik imperativa varira u zavisnosti od vrste glagola, i gradi se dodavanjem odgovarajuće morfeme na glagolsku osnovu. Potencijal I (sadašnji) se gradi od aorista glagola biti zajedno sa participom perfekta (osim u slučaju trećeg lica množine), dok se potencijal II (prošli) gradi od participa perfekta i aorista glagola biti, zajedno sa participom perfekta glavnog glagola. Neki udžbenici gramatike svrstavaju futur II kao kondicional glagolsko vreme, ili čak i kao poseban glagolski način.
Optativ je prema svojoj formi identičan participu perfekta. Koristi se kada govornik želi da izrazi jaku želju, npr. Živio predsjednik!, Sjeme ti se zatrlo! (arhaična kletva iz pojedinog dijalekta), itd.
Neki autori<!-{Who|date=May 2010}-> smatraju da postoji glagolski način subjunktiv, koji se gradi pomoću da i prezenta indikativa, ali mnogi udžbenici gramatike ga tretiraju kao prezent indikativa.
Glagolski vid
Glagolski vid je kao u svim slovenskim jezicima, ugrađen u sam glagol, za razliku od nekih drugih gramatika koje ga izražavaju različitim glagolskim vremenima.
Glagolski vid se smatra najzahtevnijim deo gramatike jezika. Iako postoji u svim ostalim slovenskim jezicima, čak i onima koji znaju neki od drugih slovenskih jezika se može desiti da nikada ne nauče da ispravno upotrebljavaju ovaj oblik, iako je moguće razumeti ih sa možda pokojim problemom. Iako postoje dvoaspektni glagoli, uglavnom oni izvedeni pomoću sufiksa -irati ili -ovati, za većinu glagola ne postoji takvo pravilo nego su ili svršeni (perfektivni) ili nesvršeni (imperfektivni). Skoro svi jednoaspektni glagoli su članovi para perfektivni/imperfektivni. Kada se uči jezik, mora se naučiti njegov glagolski vid, kao i odgovarajući glagol suprotnog glagolskog vida, npr. prati (nesvršeni) je par sa oprati (svršeni glagol). Uparivanje međutim nije uvek jednoznačno: neki glagoli prosto nemaju svog suparnika u glagolskom vidu, kao npr. izgledati ili sadržati. U nekim drugim slučajevima glagola postoje alternative sa nešto drukčijim značenjem.
Obrazac koji se često sreće može se ilustrovati primerom glagola pisati. Pisati je nesvršen glagol, tako da se njemu dodaje prefiks u ovom slučaju na- da bi se dobio svršeni napisati. Ali ako mu se dodaju neki drugi prefiksi koji menjaju značenje, osnovni glagol postaje svršeni: zapisati ili prepisati. Pošto su i ovi osnovni glagoli svršeni, treba im dodati interfiks da bi se formirali nesvršeni glagoli: zapisivati i prepisivati.
Glagol jesam
Glagol jesam se često smatra glagolom "biti" u sadašnjem vremenu. To je defektni glagol. Nema svoj oblik infinitiva. Oblik jesam je prvo lice jednine prezenta ovog glagola. i ima samo oblike u prezentu:
Kao što je navedeno glagol jesam se često smatra glagolom "biti" u sadašnjem vremenu. Ako se tako posmatra onda bi se moglo reći da se njegov kratki oblik (ali i dugi u nešto izmenjenom značenju) koristi kao kopula u izjavnim rečenicama tipa: "On je učenik". S druge strane upotreba "pravog oblika" glagola biti u prezentu je ograničena - na pravljenje egzaktnog futura (futura drugog) ili u uslovnim rečenicama kad se odnose na buduće vreme Gramatičari su u stvari odlučili da uvedu glagol jesam kao drugi pomoćni glagol (glagol htjeti je treći) da bi razrešili zabunu oko toga da jedan glagol ima u prezentu dve različite konjugacije.
Pravilni glagoli
Glagol raditi
Ovaj metod se odnosi na glagole kao što su:
videti hodati pričati morati
Nepravilni glagoli
Nepravilni glagoli su složenije konjugacije nego pravilni glagoli. Evo primera glagola
moći
Sintaksa
Postoji izvestan broj reči koji nemaju akcenat (enklitika) koje moraju da dođu na određeno mesto u rečenici. One su redom:
Enklitike moraju skoro uvek da budu na drugoj poziciji u rečenici, osim u upitnim rečenicama ili ako se upotrebljava kombinacija više enklitika. Prvi deo mora biti sama reč ili subjekatska fraza, npr. "Taj se čovjek vara," ili "Taj čovjek se vara." No i u slučajevima kada ne zauzimaju samo drugu poziciju u rečenici, moraju biti i na trećem ili i četvrtom mestu, pa čak i na prvom mestu u izvesnim upitnim rečenicima ili u kolokvijalnom govoru.
Fonetika i fonologija
Fonetika srpskohrvatskog jezika proučava nastanak glasova, opisuje glasove kao proizvod rada govornih organa, glasovne podele i promene. Fonologija proučava glasove kao govone jedinice za obeležavanje razlike Srpskohrvatski jezik ima trideset glasova i to (azbučnim redosledom): A, B, V, G, D, Đ, E, Ž, Z, I, J, K, L, LJ, M, N, NJ, O, P, R, S, T, Ć, U, F, H, C, Č, DŽ, Š. Za pisanje se mogu koristiti dva pisma ćirilica i latinica. Oba pisma imaju po 30 slova, s tim što se u latinici tri glasa pišu kombinacijom dva znaka. U latinici glasovi imaju abecedni redosled: A, B, C, Č, Ć, D, Dž, Đ, E, F, G, H, I, J, K, L, Lj, M, N, Nj, O, P, R, S, Š, T, U, V, Z, Ž.
Vrste glasova
Osnovna podela glasova je na samoglasnike (vokale) i suglasnike (konsonante). Ova podela može se i drugačije napraviti: samoglasnike (vokale), glasnike (sonante ili neutralne suglasnike) i suglasnike (konsonante). Suglasnici mogu da se dele na nekoliko načina: prema zvučnosti, prema mestu izgovora i prema načinu izgovora.
Čestoća pojavljivanja pojedinog glasa (slova) u srpskohrvatskom jeziku vidi se u sljedećim grafikonima koji prikazuju kakvo je stanje sa samoglasnicima (koji zajedno čine 45% svih pojavljivanja slova), a kakvo sa suglasnicima (koji čine preostalih 55% pojavljivanja slova):
Glasovne promene
U jeziku postoji nekoliko glasovnih promena koje se vrše nad glasovima prilikom tvorbe reči, konjugacije, deklinacije i drugih promena reči. Između ostalih to su:
Naglašavanje reči
Standardni akcenat (naglasak) zasniva se na sistemu novoštokavskih govora - četiri akcenta i neakcentovani kvantiteti. Od četiri akcenta u jeziku postoje dva kratka i dva duga, a mogu biti silaznog ili uzlaznog karaktera: kratkosilazni, dugosilazni, kratkouzlazni i dugouzlazni. Akcenti se u jeziku označavaju iznad naglašenog glasa i to na sledeći način:
Mesto akcenta u reči
Naglašene jednosložne reči mogu imati samo silazni akcenat, kratki ili dugi (pȁs, jȃz, gȁd, glȃd itd). S izuzetkom nekih složenih i stranih reči, naglasak nikad nije na poslednjem slogu (bȁba, ž̀ena, mȃjka, k̀oleno, ̀uzdārje). Akcenti unutrašnjih slogova reči mogu biti samo uzlazni.
Rancho Mirage, California
Rancho Mirage je grad u američkoj saveznoj državi Kalifornija, smješten u Okrugu Riverside. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živjelo 17.218 stanovnika. Poznat je po golf igralištima i odmaralištima, odnosno kao omiljeno prebivalište bogatih i slavnih. Među njima su vjerojatno najpoznatiji predsjednik Gerald Ford i njegova supruga Betty, koja je u Rancho Mirageu podigla znamenitu kliniku za odvikavanje Betty Ford Center.
Nasilje
thumb|100px| Riječ nasilje dolazi od riječi sila, i označava odnos između dviju strana u kome jedna strana uporabom ili samom prijetnjom upotreb sile utječe na drugu stranu.
Plan Grande, Badiraguato
Plan Grande je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Sinaloa, u opštini Badiraguato.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 115 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1206 m.
La Chabeña, Delicias
La Chabeña je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chihuahua, u opštini Delicias.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 6 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1197 m.
World War Z (film)
Svetski rat Z je američki apokaliptični akcioni horor film iz 2013. režisera Marka Forstera. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Maksa Bruksa iz 2006. godine.
Богутовац
Богутовац је насељено место града Краљева у Рашком округу. У насељу се налазе извори минералне воде па је место познато и као Богутовачка Бања.
Географски положај
Богутовачка Бања се налази у централном делу Србије, 200 км јужно од Београда и 23 км југозападно од Kраљева. Смештена је на обронцима планине Троглав, на надморској висини од 520 м и има благу континенталну климу. У Богутовачку Бању стиже се Ибарском магистралом са којом је повезана асфалтним путем дужине 2,5 км.
Природни лековити фактори
Богутовачка Бања има два извора лековите минералне воде температуре од 24°Ц до 27°Ц. Вода је богата радиоактивним елементима, сумпорводоником и силицијумовом киселином. Позната као “Неуро Бања”, своје епитете о “чудотворној лековитости”, “рају за живце”,”извору новог живота”, стекла је захваљујући делотворној минералној води, изванредној клими без магле, мешања ваздушних струја и наглих промена притиска. Начини лечења су купање у базенима минералне воде уз активан одмор и рекреацију као и пијење лековите воде.
Медицинске индикације
Вода из Богутовачке Бање је повољна нарочито за лечење и постиже изванредне резултате у лечењу следећих оболења: Богутовачка Бања поред лечилишних, пружа и изванредне услове за активан одмор и рекреацију: планинарење, шетње, припреме спортиста, излете, ђачке екскурзије, лов, а постоји могућност спортског риболова на реци Лопатници и остале услуге забавно-туристичког карактера.
Демографија
Према попису из 2002. било је 547 становника (према попису из 1991. било је 687 становника). У насељу Богутовац живи 452 пунолетна становника, а просечна старост становништва износи 44,9 година (44,2 код мушкараца и 45,5 код жена). У насељу има 209 домаћинстава, а просечан број чланова по домаћинству је 2,62.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године), а у последња три пописа, примећен је пад у броју становника.
Bluford, Illinois
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 688, što je 97 (-12,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Etrépigny
Etrepinji je naseljeno mesto u Francuskoj u regionu Šampanj-Arden, u departmanu Ardeni.
Pomona, California
Pomona je grad u američkoj saveznoj državi Kalifornija. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 149.058 stanovnika.
Ojo de Agua del Xoconoxtlal, San Luis de la Paz
Ojo de Agua del Xoconoxtlal je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guanajuato, u opštini San Luis de la Paz.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1845 m.
Los Capulines, Alto Lucero de Gutiérrez Barrios
Los Capulines je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Alto Lucero de Gutiérrez Barrios.
Asbach (Westerwald)
Asbah je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 62 opštinska središta okruga Nojvid. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 7.064 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 7138003.
Los Capulines, Alto Lucero de Gutiérrez Barrios
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 8 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 385 m.
Asbach (Westerwald)
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Nojvid Asbah se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Nojvid. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 275 metara. Površina opštine iznosi 38,6 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 7.064 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 183 stanovnika/km².
Bruni, Vicenza
Bruni je naselje u Italiji u provinciji Vicenza, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 53 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 638 m.
Nuevo Bachajon, Ocosingo
Nuevo Bachajon je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Ocosingo.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 14 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 638 m.
Бојанићи (Краљево)
Бојанићи су насељено место града Краљева у Рашком округу. Према попису из 2002. било је 94 становника (према попису из 1991. било је 116 становника).
Демографија
У насељу Бојанићи живи 78 пунолетних становника, а просечна старост становништва износи 43,6 година (45,6 код мушкараца и 42,0 код жена). У насељу има 34 домаћинства, а просечан број чланова по домаћинству је 2,76.
Ово насеље је великим делом насељено Србима (према попису из 2002. године).
Kineski kalendar
thumb|300px|Godina Zeca 2023-24
Kineski kalendar je lunisolarni kalendar koji se koristi u Kini, a sa izvesnim modifikacijama, i još nekim zemljama Dalekog istoka. U današnjoj Kini se za većinu svakodnevnih aktivnosti koristi gregorijanski kalendar, ali se kineski još koristi za obeležavanje tradicionalnih kineskih praznika poput Kineske nove godine (tj. Prolećnog festivala), Duan Wu festivala i Festivala sredine jeseni, kao i u astrologiji, za biranje povoljnog datuma za venčanje ili otvaranje neke zgrade. Pošto svaki kalendarski mesec prati Mesečev ciklus, iz njega je moguće odrediti Mesečevu menu (npr. svaki 15. je pun Mesec).
U Kini je tradicionalni kalendar poznat kao "poljoprivredni kalendar" (pojednostavljeni kineski: 农历, pinyin: nónglì) a gregorijanski kao "obični" ili "opšti" kalendar (公历, gōnglì). Kineski kalendar se još naziva i "Yin kalendar" (阴历, yīnlì) zbog svojih lunarnih aspekata, a čisto solarni gregorijanski kalendar se onda naziva "Yang kalendar" (阳历, yánglì). Kineski kalendar je takođe nazivan "stari kalendar" (jìulì), nakon što je usvojen gregorijanski kao "novi kalendar" (xīnlì). Na kraju, kalendar je nazivan "Xia /Šja/ kalendar" po dinastiji Xia po navodu da je u to vreme godina počinjala drugim mladim mesecom posle zimske kratkodnevice (kao i danas).
Kineska godina u periodu 22. 1. 2023 - 9. 2. 2023. je (Nebesko Stablo) Voda i (Zemaljska Grana) Zec.
Kalendarska pravila
Postoje izuzeci koji sprečavaju da Kineska nova godina bude uvek na drugi mlad Mesec posle kratkodnevice, ili koji dovode do toga da taj praznik bude posle solarnog termina "Kišna voda" (ili "prolećne kiše"). Izuzetak će se dogoditi 2033-34, kada kratkodnevica bude drugi solarni termin u 11. mesecu. Sledeći mesec je bez ulazaka, čime postaje umetnuti; sledi 12. mesec koji sadrži solarne termine i Vodolije i Riba ("velika studen" i "kišna voda"). Tako ta godina Tigra počinje na treću mladinu od kratkodnevice i posle jieqi-a Ribe, 19. februara/veljače. Drugi izuzetak je bio 1984-85, nakon što je Sunce tokom 11. meseca ušlo i u Jarca na 270° i Vodoliju na 300°, pa u sledećem mesecu ušlo u Ribe na 330°, što bi trebalo dovesti da to bude 1. mesec. U sledećem mesecu nije ušlo ni u jedan znak. Kako bi se zimski solsticij zadržao u 11. mesecu, nesuđeni 1. mesec je postao 12. mesec, a mesec posle njega je postao 1. mesec, zbog čega je Kineska nova godina bila 20. februara/veljače 1985. nakon što je Sunce već ušlo u Ribe tokom prethodnog meseca, umesto tokom meseca koji je počeo tim danom. Kada se dogodi mesec sa dva ulaska, to je uvek negde između dva meseca bez ijednog ulaska (bezulazni meseci). Obično je sam, ili uključuje kratkodnevicu ili je u njenoj blizini, čime je ona u 11. mesecu (pravilo 4) i kada se bira koji od dva bezulazna meseca postaje interkalirani mesec. U 1984-85. mesec pred dvoulazni 11. mesec je bio bezulazni mesec označen kao umetnuti 10. mesec. Svi meseci od dvoulaznog do bezulaznog meseca koji neće biti interkalirani (umetnuti) su po redu pobrojani sa susednim redovnim mesecima (pravilo 2). Što se tiče zadnjeg iskaza u pravilu 5, odabiranja prvog od dva bezulazna meseca između dva 11. meseca, to nije bilo potrebno od poslednje kalendarske reforme i neće biti do slučaja 2033-34., kada će se dva dvoulazna meseca nalaziti izmešana među tri bezulazna meseca, od kojih će dva biti s jedne strane meseca 11. Proizvedeni prestupni 11. mesec je vrlo redak slučaj (detalji na engleskom).
Ovakvi izuzeci su retki. Punih 96,6 % svih meseci sadrže samo jedan ulazak u zodijački znak (tj. imaju jedan glavni termin ili vrh znaka) i povinuju se pravilu numerisanja iz tabele solarnih termina, 3,0 % svih meseci su interkalarni meseci (uvek bezulazni meseci između glavnih termina ili vrhova znakova). Svega 0,4 % svih meseci su ili dvoulazni meseci (imaju dva glavna termina ili vrha) ili su susedni meseci koji se renumerišu.
Takva situacija je nastala tek posle reforme iz 1645. Tada je postalo neophodno da se jedan od meseci fiksira tako da uvek sadrži svoj glavni termin i dozvoli bilo kom drugom da povremeno ne sadrži svoj glavni termin. Za taj jedan mesec je izabran 11. mesec, zato što njegov glavni termin (zimski solsticij) čini početak Kineske solarne godine ("sui").
Kineski lunarni kalendar i gregorijanski kalendar se često sinhronizuju svakih 19 godina (Metonski ciklus). Većina Kineza primećuje da njihovi kineski i zapadni rođendani često padaju na isti dan prigodom 19, 38. itd. rođendana. Ipak, 19-godišnji ciklus je samo aproksimacija, tako da će obrazac posle nekog umnoška od 19 godina preći na neki drugi 19-godišnji ciklus.
Kineski zodijak (Dvanaest životinja) se koristi samo u imenovanju godina—ne koristi se u računanju kalendara. Zapravo, Kinezi imaju prilično drugačiji sistem sazvežđa.
Meseci
Dvanaest meseci je blisko povezano sa poljoprivredom, pa mogu biti alternativno nazvani po biljkama - evo jednog načina imenovanja, na latinskom. :
Vladarske godine
Tradicionalne kineske godine nisu bile kontinualno brojane, kako je slučaj kod nas sa "našom erom". Zvanično brojanje godina je češće koristilo neki oblik vladarske godine. Ovaj sistem je započeo 841. pne. tokom dinastije Čou. Pre ovoga, godine uopšte nisu bile označavane, pa se istorijski događaji ne mogu precizno datirati. Onda je navedene godine kralj Li od Čoua (周厲王胡) zbačen ustankom (國人暴動), nakon čega je sledećih 14 godina zemljom vladalo veće viših ministara, period je poznat kao Namesništvo. U ovom periodu, godine su označavane kao Prva, druga, treća... godina Namesništva. Kasnije su godine bile označavane kao vladarske godine, npr. 825. pne. je bila označena kao 3. godina kralja Sjuena od Čoua (Xuan od Zhou-a, 周宣王三年). Ovaj sistem je korišćen do rane dinastije Han kada je car Ven (Wen 漢文帝劉恒, 180-157. pne.) uveo vladarska imena (nian hao). Nakon ovoga, većina careva je koristila jedno ili više vladarskih imena da označe svoju vladavinu. Obično bi car uveo novo ime po dolasku na presto, a zatim uzimao nova imena da označi značajne događaje ili da prekine zlu sreću. Ali za vreme dinastije Ming (1368-1644.) carevi su obično imali samo jedno vladarsko ime tokom vladavine. Za vreme naredne dinastije Ćing to je postalo pravilo. Ovaj sistem se nastavio do uvođenja republike, koja je brojala Godine Republike, počevši od 1912. To znači da je 1912. bila 1. Godina Republike, a 1949. je bila 38. Te godine je proglašena Narodna Republika Kina koja je odabrala sistem Naše Ere, u skladu sa međunarodnim standardima. Stari sistem se još koristi na Tajvanu (zvanično Republika Kina) kojima je godina 2007. ekvivalentna 96. Godini Republike.
Ciklus Stablo-Grana
Drugi sistem kojim su se tokom istorije u Kini označavale godine je stablo-grana ili seksagenarni ciklus. Ovaj sistem počiva na dva oblika brojanja: ciklus od 10 Nebeskih Stabala i ciklus od 12 Zemaljskih Grana. Svaka godina je imenovana parom od jednog stabla i jedne grane koji se zove Stablo-Grana (干支 gānzhī). Nebeska Stabla su povezana sa Yin Yang-om i Pet elemenata. Tekući 10-godišnji period je počeo 2004. a pre toga 1994., 1984. itd. Zemaljske Grane su povezane sa dvanaest znakova Zodijaka. Svaka Zemaljska Grana je takođe povezana sa životinjom, poznatim kao Dvanaest životinja. Jedan 12-godišnji ciklus počinje 2008., a pre toga 1996., 1984 itd. Pošto 10 Nebeskih Stabala i 12 Zemaljskih grana imaju zajednički delitelj 2, događa se samo polovina od mogućih 120 kombinacija stablo-grana (odn. Jin i Jang se ne pominju u oznaci godine?). Tako nastaje 60-godišnji (seksagesimalni) ciklus koji se naziva jiǎzǐ (甲子) po prvoj godini u ciklusu: Nebesko Stablo "jiǎ" i Zemaljska Grana "zǐ". Pojam "jiǎzǐ" se figurativno koristi u značenju "punog životnog veka"—onaj koji je živeo duže od jedno đacea je očigledno blagosloven.
U početku su se ovim sistemom označavali dani a ne godine. Prvi dokaz za ovo je nađen na proročišnim kostima iz 14. veka p.n.e (dinastija Šang). Ovaj sistem označavanja datuma se i danas koristi i može se naći u današnjim kineskim kalendarima. Mada se sistem stablo-grana ne može upotrebiti da bi se utvrdio konkretan dan istorijskih događaja, može pomoći u tačnijem pretvaranju kineskih datuma u druge kalendare. Od vremena dinastije Han, ciklus se koristi i za označavanje godina. Ovaj 60-godišnji ciklus neprekidno kruži i određuje životinju ili znak pod kojim je osoba rođena (videti Kineski zodijak). Ovi ciklusi nisu bili imenovani i korišćeni su zajedno sa vladarskim imenima koje je imperator proglašavao. Npr. 康熙壬寅 (Kāngxī rényín) (1662.) je prva godina 壬寅 (rényín) tokom vladavine Kāngxī imperatora, što je bilo vladarsko ime jednog od careva iz dinastije Qing.
Meseci i sati se takođe mogu označavati Nebeskim Stablima i Zemaljskim Granama, mada se to uglavnom čini kineskim brojevima. U kineskoj astrologiji, četiri para Stablo-Grana (za godinu, mesec, dan i čas) čine Osam Znakova (八字 bāzì).
Neprekidno brojane godine
Ne postoji univerzalno prihvaćena epoha (početna tačka kineskog kalendara). Po tradiciji, kalendar je izmislio legendarni vladar Huang Di (黄帝) u 61. godini vladavine, što bi odgovaralo 2637. pne. proleptičkog gregorijanskog kalendara. Ovu godinu su mnogi koristili kao prvu godinu prvog 60-godišnjeg ciklusa kineskog kalendara, ali neki drugi su kao takvu smatrali prvu godinu njegove vladavine, 2697. pne. Pošto dve tačke razdvaja tačno 60 godina, nije važno koja se koristi za utvrđivanje redosleda stablo/grana ili astrološkog znaka u bilo kojoj sledećoj godini. To znači da je 2008. godina, godina wùzǐ (Zemlje Pacova/Štakora) bez obzira da li brojimo godine od 2637. ili 2697. pne. Uprkos tradicionalne identifikacije 2637. pne. kao epohe kalendara, većina danas daje prednost 2697. pne. Uvođenje kontinualnog numerisanja u kineski kalendar je uglavnom bilo od interesa Jezuitima i drugim zapadnjacima koji su navikli da kalendar bude neprekidan.
Ako bi smo uzeli 2637. pne. kao epohu, 2008. je 4645. godina. Uz epohu 2697. pne., 2008. je 4705. godina. Ipak, moderni Kinezi identifikuju godine samo po Našoj Eri, pa se 2008. neće nazivati ni 4645-tom ni 4705-tom.
Korespondencija između sistema
U tablici su prikazana imena godina po stablo/grana sistemu i kojim to zapadnim (gregorijanskim) godinama odgovara. Godine su deo 79. seksagenarnog ciklusa (odn. 78. ako prihvatate kasniju epohu).
[Primedba 1: Početak svake zodijačke godine bi trebao odgovarati prvom danu lunarne godine.]
[Primedba 2: Kako je iznad rečeno, značajne su teškoće u ustanovljenju osnove za kontinualnu hronologiju. Ovde navedeni brojevi su previsoki za 60 ako se prihvati epoha 2637. pne. odn. preniski za 1 ako se uzme epoha 2698. pne. To znači da bi 2008. mogla biti i 4645. ili možda 4706.]
[Primedba 3: U svakom slučaju, korespondencija između lunisolarne kineske i solarne gregorijanske godine ne može biti potpuna, jer im se Nove godine razlikuju. Prvi mesec, ili mesec i po, gregorijanske godine, pre Kineske Nove godine, pripadaju prethodnoj kineskoj godini. Tako bi bilo preciznije reći da 2008. odgovara 4704-05. kineskoj, odnosno da 4705. kineska odgovara 2008-09.]
Odnos solarne i lunarne godine
Pošto je kineski kalendar lunisolaran, postoji razlika između lunarne i solarne godine. Lunarna godina (年 nián) traje od jedne Kineske nove godine do sledeće. Za solarnu godinu (歲 suì) se može smatrati bilo period između jedne prolećne ravnodnevice i druge, ili period između dve kratkodnevice (zimska solsticija). Za datume/nadnevke se isključivo koristi lunarna godina, dok se solarna godina, naročito ona između kratkodnevica, koristi za brojanje meseci.
Časovi dana
Po tradicionalnom sistemu označavanja sati, svaki dan je podeljen na 12 jedinica (時辰). Svaka ova jedinica odgovara dvama satima našeg uobičajenog vremena. Svaka je nazvana po jednoj od 12 Zemaljskih Grana. Prvi jedinica, Čas Zi (子時), počinje u 23:00 sata prethodnog dana i završava se u 01:00. Pogubljenja osuđenih su se tradicionalno odigravali na pola Časa Wu (正午時), tj. u podne.
Kineski zodijak
Dvanaest životinja (十二生肖 shí'èr shēngxiào, ili kolokvijalno 十二屬相 shí'èr shǔxiàng), koje predstavljaju dvanaest Zemaljskih Grana, su po redu: pacov/štakor (ili miš), vo(l), tigar, zec, zmaj, zmija, konj, ovca (ili koza), majmun, p(ij)etao, pas, svinja (ili vepar).
Jedna legenda opisuje ovaj redosled. Navodno, dvanaest životinja se sporilo oko toga ko će imati prednost u ciklusu godina, pa su kineski bogovi odlučili da se to reši takmičenjem. Sve životinje su se poređale na obali reke koju je trebalo da preplivaju, tako da će poredak u kalendaru biti određen redosledom kojim budu stizali na drugu obalu. Mačak se pitao kako će preći, kad se plaši vode, a vo se brinuo zbog slabog vida. Lukavi pacov je predložio da on i mačak skoče na volova leđa i navode ga preko. Vo je bio uporan i vredan tako da nije primetio komešanje na svojim leđima. Naime, pacov se mačku, koji ništa nije slutio, prišunjao iza leđa i bacio ga u vodu. Baš kad je vo stigao do obale, pacov je odskočio i tako završio trku prvi. Lenja svinja je stigla dvanaesta. Tako je prva godina nazvana po pacovu, druga po volu, a svinja je dobila poslednju godinu. Mačak je stigao prekasno da dobije ijednu godinu (u vijetnamskoj varijanti kalendara mačka ipak ima godinu, umesto zeca) i zakleo se da će doveka biti neprijatelj pacova (miševa).