cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Konstancije I
Hristijanofron
Da je Konstancije bio odan hrišćanskom Bogu, kako stoji u navodnom Konstantinovom saopštenju koje je zabeležio Euzebije iz Cezareje, upitno je. Istini za volju, njegovo držanje za vreme pogroma hrišćana čini se da je bilo tolerantno. I on je, doduše, rušio crkve u svom delu Carstva, ali nije primenjivao smrtne kazne na vernicima. Tako je bar Galija ostala pošteđena najvećih užasa progona. Konstancijeva blagost i prezanje od prekomernog ubiranja dažbina nailazili su na svaku pohvalu, a nedugo posle njegove smrti davali su povoda za izuzetno osobene anegdote. Jednu od njih prenosi paganski istoričar Eutropije: „Izvranredan muž i to izvrsne ljubaznosti, koji je, ni najmanje ne težeći koristi fiska, mario za bogatstvo provincijalaca i privatnih lica, i govorio: ‘Bolje je da javni imetak bude kod privatnih lica, nego da se ostavi pod jednom bravom’. A pokućstvo mu je bilo toliko skromno da su mu o praznike, ako bi trebalo da ugosti više prijatelja nego obično, prostrli trpezarije srebrninom izmoljenom od kuće do kuće od privatnih lica. Ovaj je bio ne samo ljubazan, nego, štaviše, vrlo poštovan kod Gala, osobito zato što su oni pod njegovom vlašću umakli Dioklecijanovoj sumnjivoj razboritosti i Maksimijanovoj krvoločnoj prenagljenosti. Umro je u Britaniji u Eborakumu u trinaestoj godini vladavine, a premešten je i među bogove“. Jedan je od trojice careva kojima je posvećen konsekracioni novac sa natpisom „počinak za izvanredne zasluge“ (requies optimorum meritorum).
Napomene
<references group="lower-alpha"/>
Cliff Friend
Cliff Friend (1. oktobar 1893 – 27. jun 1974) je bio američki pijanist i kompozitor, poznat kao autor nekih od najvećih hitova Tin Pan Alleya 1920-ih, kao što su "Lovesick Blues," "My Blackbirds Are Bluebirds Now" i "The Merry-Go-Round Broke Down". Mlađim generacijama je ipak najpoznatiji kao autor muzičke teme za seriju animiranih filmova Looney Tunes.
Reut
Rojt je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 31 opštinskog središta okruga Rotal-In. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 1.840 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9277140.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Rotal-In Rojt se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Rotal-In. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 460 metara. Površina opštine iznosi 30,8 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.840 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 60 stanovnika/km².
Bitka kod Guandua
Bitka kod Guandua (官渡之戰) se odigrala za vrijeme kraja dinastije Han na obalama Žute rijeke 200. između snaga kineskog gospodara rata Cao Caoa na jednoj, te snaga njegovog suparnika Yuan Shaoa na drugoj strani. Iako je imao daleko manje trupa na raspolaganju, Cao Cao je inteligentnom taktikom i smjelim manevriranjem uspio u potpunosti razbiti neprijateljsku vojsku i odnijeti veliku pobjedu, nakon koje je postao hegemonom sjeverne Kine i otvorio put za kasnije stvaranje vlastite države poznate kao Cao Wei. Bitka, koja se smatra jednim od najboljih primjera Cao Caove ratne vještine i jednim od najznačajnijih okršaja doba Tri kraljevstva, postala je predmetom proučavanja brojnih kineskih vojnih pisaca i teoretičara u kasnijim vijekovima.
Svetozar Đanić
Svetozar Đanić (Manđelos, Vojvodina, 1. travnja 1917. - Zagreb, 18. lipnja 1941.), hrvatski nogometni reprezentativac.
Klupska karijera
Kao 17-godišnjak počeo je igrati nogomet u novosadskoj Vojvodini. 1936. se seli u Zagreb na studije, gdje prelazi u HŠK Građanski, vrlo rano probio se u prvu momčad. Kraće vrijeme igrao u Češkoj, a potom se vratio u matični klub. Igrajući za zagrebački Građanski osvaja 2 prvenstva Jugoslavije (1937. i 1940.).
Irving Mills
Irving Mills (16. januar 1894 – 21. april 1985) bio je američki muzički izdavač specijaliziran za jazz, također poznat po nadimku "Joe Primrose."
Odrastao je u jevrejskoj porodici na manhattanskom Lower East Sideu. Godine 1919. je zajedno sa bratom Jackom osnovao izdavačku kuću Mills Music koja je do 1965. bila najpoznatija nezavisna kuća američke muzičke industrije. Zaslužan je za početak karijera niza uglednih izvođača među kojima se ističu Duke Ellington i Cab Calloway.
Bersillies
Bersili je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Sever-Pa d Kale, u departmanu Sever koja pripada prefekturi Avne sir Elp.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 275 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 97 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 2,83 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 130 metara (maksimalnoj 154 m, a minimalnoj 120 m).
Jonesburg, Missouri
Džonsberg je grad u američkoj saveznoj državi Misuri.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 768, što je 73 (10,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Betahidroksitiofentanil
Betahidroksitiofentanil je organsko jedinjenje, koje sadrži 20 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 358,498 Da.
Prarolo, Vercelli
Prarolo je naselje u Italiji u provinciji Vercelli, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 315 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 119 m.
Pulsar
desno|mini|250p|Kompozitna fotografija (kombinacija optičkog i spektra X zraka) pulsara [[Mesje 1|Rakove magline, pokazuje kako se okolni gasovi iz magline mešaju pod uticajem pulsarevog magnetnog polja i zračenja.]] mini|desno|250p|[[PSR B1509-58 – Rendgenski zraci iz Čandra opservatorije su prikazani zlatnom bojom; infracrveni sa WISE opservatorije su prikazani crveno, zeleno i plavo.]]
Zračenje pulsara stiže do Zemlje na mahove (u pulsevima) jer magnetski polovi zvijezde nisu na istome mjestu na kojem se nalaze polovi vrtnje pa je Zemlja obasjana samo u jednom dijelu perioda vrtnje. Prvi pulsar, PSR B1919+21, kojemu je period rotacije 1,3373 sekunde, a udaljen je od Zemlje 2 283 svjetlosne godine, otkrili su 1967. J. B. Burnell i A. Hewish. Poznato ih je više tisuća. Najbrži je pulsar PSR J1748-2446ad (period rotacije 0,00139595 sekunde, udaljen od Zemlje 18 000 svjetlosnih godina), najbliži je PSR J0108-1431 (period rotacije 0,808 sekunde, udaljen od Zemlje 424 svjetlosne godine), a oko pulsara PSR B1257+12 (udaljenoga 1 000 svjetlosnih godina, s periodom rotacije 0,006219 sekunde) otkrivena su 3 planeta. Većina pulsara emitira radiovalove, manji broj valove većih energija, te rendgensko i gama-zračenje. Starenjem pulsari gube energiju, vrtnja im se usporava za približno milijunti dio sekunde godišnje, magnetsko polje slabi i nakon 10 do 100 milijuna godina postaju teško zamjetljive neutronske zvijezde. Najpoznatiji pulsar PSR B0531+21, s periodom vrtnje od 33 milisekunde, ostatak je eksplozije supernove iz 1054., nalazi se u maglici Rakovici, udaljen od Zemlje 6 500 svjetlosnih godina, a zrači u svim valnim duljinama oko 75 000 puta više energije nego Sunce. Nama pulsar, uslijed vrtnje i uskog snopa radiovalova, izgleda kao svemirski svjetionik, kao da pulsira. Astronomi koji su otkrili prvi pulsar mislili su da su otkrili prvi signal izvanzemaljske civilizacije.
Frekvencija pulsiranja poklapa sa frekvencijom rotacije pulsara.
Otkriće
Taj izvor je zračio kratkotrajne radio-impulse na talasnoj dužini 3.7 m koji su se strogo periodično, svakih 1.33 sekunde, ponavljali. Uskoro su bila otkrivena još tri takva ista izvora, sa drugim, takođe skoro sekundnim pravilnim periodima.
Ideja o zemaljskom poreklu ovih izvora je odmah odbačena, jer su se signali mogli ponovo čuti posle tačno jednog zvezdanog dana. To je bila posledica konstrukcije teleskopa kojim je posmatrano koji je bio fiksiran i uperen na tačno jedno parče neba. Zbog toga su nalazači posumnjali da su ti signali veštačkog porekla. Stoga su prva četiri otkrivena pulsara nazvana LGM 1-4, što je bila skraćenica od Little Green Men (eng. Mali Zeleni Ljudi).
Posle višemesečnih spekulisanja, rešenje zagonetke je pronađeno u do tada samo teorijski znanim objektima, neutronskim zvezdama. Tako da su time pulsari bili prve posmatrane neutronske zvezde, a uzrok stroge periodičnosti radio-impulsa je samo njihova brza rotacija.
Teorija
mini|desno|250p|Skica jednog pulsara sa prikazanom osom rotacije i osom magnetnog polja
Zračenje pulsara se objašnjava kao snop zračenja koji se usmeri prema Sunčevom sistemu, jedanput posle svake rotacije neutronske zvezde. Ovakav rotirajući snop se objašnjava nepodudaranjem ose rotacije i ose magnetnog polja pulsara. Zračenje koje primimo odašilju magnetni polovi pulsara u pravcu ose magnetnog polja. Kako magnetni polovi takođe rotiraju, ako se Zemlja nađe u jednom trenutku u pravcu ose magnetnog polja, mi ćemo primiti to zračenje i videti pulsar.
Verovatnoća da se Zemlja nađe u takvom položaju nije velika. Što znači da postoje mnoge neutronske zvezde koje mi ne vidimo kao pulsare, jer se njihova osa magnetnog polja ni u jednom trenutku ne nađe u našem pravcu. Što znači da je svaki pulsar i neutronska zvezda, ali nije svaka neutronska zvezda pulsar, jer za to je potrebno i da ispušta zračenje u pravcu Sunčevog sistema.
Izvor energije ovog zračenja je rotaciona energija pulsara. Elektroni usled jakog magnetnog polja se kreću spiralno u odnosnu na linije sile polja i dobijaju velike brzine, čak brzine blizu brzine svetlosti. Pri tako velikim brzinama elektron oslobodi foton iks ili gama zraka na račun svoje kinetičke energije i samim tim uspori (ovo zračenje je poznato kao sinhrotronsko zračenje). Što znači da se energija gubi vremenom usled zračenja, tj. da pulsari polako usporavaju i smanjuju brzinu rotacije. Milisekundni, koji su najbrži trenutno poznati pulsari su verovatno ubrzani kad im se povećao ugaoni moment usled priliva nove materije na njih. Najverovatnije su oni članovi dvojnog sistema sa crvenim džinom čija materija polako pada na površinu pulsara i ubrzava ga do više od stotinu rotacija u sekundi.
Magnetno polje jednog pulsara je oko 100 milijardi puta jače od Zemljinog magnetnog polja.
Oko jednog pulsara je otkrivena prva vansolarna planeta. Kasnije se videlo da postojanje planete oko pulsara nije toliko retko.
Ligonier, Pennsylvania
Ligonir je grad u američkoj saveznoj državi Pensilvanija.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.573, što je 122 (-7,2 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Mongolsko Carstvo
350px|thumb|right| Razvoj Mongolskog Carstva Mongolsko Carstvo (Mongolыn Эzэnt Gүrэn) bilo je najveća kopnena država u povijesti i druga uopće po veličini poslije Britanskog Carstva (koje je bilo veće za 3 milijuna km²). Pokrivalo je teritorij od preko 33 milijuna km² na vrhuncu svoje moći i imalo je oko 100 milijuna stanovnika. Mongolsko Carstvo osnovao je Džingis Kan 1206. godine.
Osnivanje carstva
Mongoli su živjeli u jurtama (šatorima). Bile su načinjene od kože i ručno tkane tkanine nategnute preko drvenog okvira i lako se rasklapale.
Borba
Mongoli su u borbi bili zaplotnjački i lukavi, tjerajući konje bez jahača u neprijateljske linije radi zastrašivanja, te vezujući na konje napunjene vreće da bi njihove vojske izgledale veće. Omiljena taktika bila je hinjeno povlačenje kojim se neprijatelja mamilo u zasjedu. Pohod Džingis-kana na zapad 1219. godine pretvorio je središnju Aziju u gomilu zadimljenih ruševina. Buhara, Samarkand, Herat i Balkh, sve veliki gradovi, svaki s više od milijun stanovnika, bili su pretvoreni u pepeo. Godine 1258. Hulagu je osvojio Bagdad, tada jedno od žarišta svjetske uljudbe.
Džingis-kan
Džingis-kan, a bio je poznat i kao Temujin, rođen je u Mongoliji oko 1167. Kao mladić je postao neustrašivi poglavica. Nakon izbora za vrhovnog vladara Mongola, predvodio je svoju vojsku u pobjedama diljem Azije. Umro je u Kini 1227. godine, no njegova se smrt držala u tajnosti sve dok ga nije mogao naslijediti njegov sin.
Godine 1240. mongolska vojska stigla je do velikog ruskog grada Kijeva. Spalili su grad do temelja i ubili ili osakatili sve ljude. Šest godina poslije, papin izaslanik je, posjetivši mongolske vođe, izvjestio da je u Kijevu preostalo samo 200 kuća. U 14. stoljeću mongolska je moć slabila. No, 1369. g. Timur Lenk poznat i kao Tamerlan (1336 - 1405), proglasio se vladarom Samarkanda u srednjoj Aziji te započeo obnavljati Mongolsko Carstvo. Osvojio je najveći dio srednje Azije, no umro je prije nego što je uspio osvojiti Kinu.
Mongolska osvajanja
Mongolska plemena najprije su pregazila sjevernu Kinu, zauzevši Beijing 1215. g. Zatim su osvojili srednju Aziju i Perziju. Kasniji pohodi odveli su ih na zapad u Mađarsku i Poljsku, na jug u Egipat i Indiju te na istok na Javu i u Japan.
Nitrozil fluorid
Nitrozil fluorid je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 49,005 Da.
Bernard Vukas
Bernard "Bajdo" Vukas (Zagreb, 1. svibnja 1927. - Zagreb, 4. travnja 1983.), hrvatski nogometaš.
Rođeni je Zagrepčanin s Trešnjevke. Karijeru je započeo 1938. u klubu HŠK Concordia iz Zagreba. Godine 1945. prelazi u FD Amater, a 1946. u NK Zagreb.
Godine 1947. počinje igrati za splitski Hajduk i tamo ostvaruje iznimnu karijeru. S Hajdukom osvaja nogometna prvenstva Jugoslavije 1950., 1952. i 1955. godine. U sezoni 1954./55. bio je najbolji strijelac prve nogometne lige s 20 postignutih golova. Na Olimpijskim igrama 1948. u Londonu i 1952. u Helsinkiju osvojio je srebrne medalje. Zapaženo je igrao i na dva Svjetska prvenstva, u Brazilu 1950. te u Švicarskoj 1954.
Za sezonu 1952./53. osvaja žutu majicu "Sportske Panorame", a 1955. godine biva proglašen najboljim jugoslavenskim sportašem te, u anketi Slobodne Dalmacije iste godine, i najboljim sportašem Dalmacije.
Vukas je bio legendarni kapetan Hajduka, za kojeg je odigrao 615 utakmica i postigao 300 golova, a 1974. godine obnašao je i funkciju sportskog direktora kluba. Za Jugoslaviju je nastupio 59 puta i pritom postigao 22 gola, a jedno vrijeme je bio i kapetan izabrane vrste. U sezoni 1957./58. igrao je profesionalno u talijanskom nogometnom klubu Bologni, prije nego se vratio u Split. Igrao je za reprezentaciju FIFE na Wembleyju protiv Engleske, 21. listopada 1953. godine, u povodu proslave 90. godina engleskog nogometnog saveza. Utakmica je završila rezultatom 4:4, a Vukas bio jedan od zapaženijih aktera - namjestio je dva gola, a na njemu je napravljen i jedanaesterac koji je realizirao Ladislav Kubala. Dvije godine kasnije, 13. kolovoza 1955. u Belfastu na utakmici Europa - Velika Britanija Bernard Vukas je bio najbolji igrač, postigavši tri gola i potvrdivši da je te sezone, samo godinu dana prije nego li je France Football po prvi puta dodijelio svoju Zlatnu loptu, bio najbolji nogometaš Europe.
Od 1963. do 1967. igrao je profesionalno u klubovima Austria Klagenfurt, GAK iz Graza i KSV Kapfenberg, gdje i završava karijeru. U anketi Večernjeg lista, Bernard Vukas je proglašen najboljim hrvatskim sportašem 20. stoljeća.
Izvori
mini|spomenik ispred [[Gradski stadion u Poljudu|stadiona na Poljudu, Split]]
Hilton, New York
Hilton je grad u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 5.886, što je 30 (0,5 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Slavko Bjelajac
Slavko Bjelajac (1905–1965), je bio četnički komandant u Lici u drugom svetskom ratu.
Slavko Bjelajac je, zajedno sa nekim drugim četnicima, sa vlastima NDH postigao sporazum o borbi protiv partizana 17. prosinca 1942. godine.
U toku operacije Vajs, njegove trupe su od strane fašističke Italije upotrebljene za napad na slobodnu partizansku teritoriju, poznatu pod nazivom Bihaćka republika. Izveštaj četničkih komandanata Baćovića i Radojlovića upućenih Zahariju Ostojiću sredinom januara 1943. godine svedoči da su četničke trupe bile pod direktnom komandom Italijana, bez veze sa ostalim četničkim trupama:
U izveštaju Mladena Žujovića generalu Mihailoviću od 6. avgusta 1943. stoji sledeće:
Kapitulacijom Italije došlo je do raspadanja Ličkog četničkog korpusa, koji je bio pod komandom potpukovnika Slavka Bjelajca.
San Quirico, Frosinone
San Quirico je naselje u Italiji u provinciji Frosinone, u regiji Lazio.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 160 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 435 m.
Galija
thumb|400px|"Cela je Galija podeljena na tri dela..." (Cezar, De bello Gallico, I, 1) Galija (Gallia, Γαλατία [Galatía]) je historijski naziv koji su Rimljani i njihovi suvremenici koristili za područja zapadne Evrope koja otprilike odgovaraju današnjoj Francuskoj, Luksemburgu i Belgiji, ali se ponekad pod time podrazumijeva i dolina Poa, zapadna Švicarska te dijelovi Nizozemske i Njemačke zapadno od Rajne. Njeni stanovnici su se nazivali Gali (Gaulois), iako je taj izraz u širem smislu označavao sve drevne govornike galskog jezika (drevne varijante keltskog). Ovaj je jezik bio širopko rasprotranjen u Evropi, ali u samoj Galiji su se govorili posebni jezici (uključujući barem akvitanski jezik i mogući belgijski jezik ). Latinsko ime za Galiju, koje se, pak u suvremenom grčkom koristi kao riječ za Francusku, je Gallia.
Gali su pod Brenom oko 390. pne. porazili Rimljane. Nešto kasnije, godine 281. pne. je egejski svijet, pogođen velikom migracijom Istočnih Gala koji su se pojavili u Trakiji, sjeverno od Grčke. Još jedan galski poglavica, također po imenu Bren, je tada tek u posljednji trenutak - preplašen munjama i grmljavinom - spriječen da oskrnavi svetište u Delfima. Istovremeno se velika migracijska horda Kelta, oko 10.000 ratnika, zajedno sa ženama, djecom i robovima, kretala kroz Trakiju. Tri galska plemena su tada iz Trakije na poziv Nikomeda I, kralja Bitinije, prešla u Malu Aziju kako bi mu pomogla u dinastijskim sukobima. Na kraju su se naselili u Frigiji i Kapadokiji u centralnoj Anadaoliji, oblasti koja će po njima dobiti ime Galatija.
Cisalpijska Galija
Rimljani su pre 42. godine st. e. Cisalpijskom Galijom (Gallia Cisalpina) nazvali oblast severne Italije koja leži između Apenina i Alpa, odnosno "s ove strane (tj. južno od) Alpa", za razliku od Transalpijske Galije (Gallia Transalpina), koja se nalazila "s one strane (tj. severno od) Alpa".
Rimljani su keltska plemena koja su upadala u severnu Italiju nazvali Galima. Ta plemena, koja su možda poticala iz oblasti gornjeg toka Dunava, kretala su se prema zapadu u 8. i 7. veku stare ere i oko 400. godine prešla u severnu Italiju. Premda su naišli na snažan otpor Veneta, koji su živeli na severoistoku Apeninskog poluostrva, galska su plemena ipak dugo pustošila Italiju i 390. godine st. e. čak zauzela sam grad Rim. Predstavljali su stalnu pretnju za italske narode sve dok u drugoj polovini 3. veka, nakon posebno opasnog upada koalicije četiri galska plemena, Rim nije odlučio da otkloni pretnju aneksijom Cisalpijske Galije. To je uglavnom postignuto uspešnim vojnim pohodima Rimljana u ovoj oblasti u periodu od 224. do 222. godine st. e., ali je cela oblast ponovo bila izgubljena s početkom drugog punskog rata, kada su se galska plemena svrstala uz Hanibala. Cisalpijska Galija ponovo je došla pod rimsku vlast početkom 2. veka st. e., a do 150. godine st. e. u toj je oblasti živelo već veoma malo Gala.
Cisalpijska se Galija često nazivala i Gallia Togata (= "Galija u togi") nakon što su je naselili Rimljani. To je ime označavalo brojčanu nadmoć "onih koji nose togu" (togati), tj. Rimljana, u odnosu na galsko stanovništvo. Stanovnici koji su živeli severno od reke Pad (Padus, danas Po) ponekad su nazivani Transpadancima (Transpadani). Cisalpijsku Galiju pretvorio je u provinciju Kornelije Sula 82. godine st. e. sa rekom Rubikon kao njenom južnom granicom prema Italiji. Godine 42. st. e. Cisalpijska je Galija inkorporisana u Italiju a provincijska uprava ukinuta. Oktavijan Avgust porobio je galska plemena u podnožju Alpa, čime su Alpi postali severnom granicom Italije.
Kelti i Grci
Transalpijska Galija, dakle "Galija s one strane (tj. severno od) Alpa" ponekad se označava i jednostavno kao "Galija" i odnosi se otprilike na oblast današnje Francuske. Tu su oblast zauzela keltska plemena koja su se iz oblasti oko gornjeg toka reke Dunava kretala na zapad i koja su u Galiji pokorila i asimilovala prethodno tamošnje stanovništvo poznato uglavnom pod imenom "Liguri". Galija je prvi dodir s mediteranskom civilizacijom ostvarila kada je tamo osnovana grčka kolonija Masilija (Massilia, danas Marseille) oko 600. godine st. e. Ovaj je grad postao važan centar helenističke kulture i civilizacije, koja se iz njega širila u dubinu kompa i duž obale.
Čak i pre dolaska Rimljana Gali su bili na relativno visokom stupnju civilizacije. Veliki deo zemlje već se obrađivao, uzgajala se vinova loza, gajila se stoka, a konjima su bili obezbeđivani veoma kvalitetni pašnjaci čime se obezbeđivao visoki kvalitet galske konjice. Zemlja je billa gusto naseljena, a veze između pojedinih naselja i plemena održavane su lako i brzo, zahvaljujući nekolicini dobrih puteva i mostova. Mreža rečnih tokova olakšava je trgovinu, uključujući i trgovinu s Britanijom, odakle se uvozio kalaj. Galima je bila poznata tehnika obrade metala, a imali su i vlastite rudnike gvožđa. U Galiji je takođe cvetalo grnčarstvo, a neka plemena već su upotrebljavala kovani novac. Galija je pre rimskog osvajanja bila sastavljena od nekoliko nezavisnih "država", od kojih su se najmoćnije neprestano međusobno sukobljavale oko prvenstva. Ipak, bilo je i nekih pokušaja uspostavljanja plemenskog jedinstva zahvaljujući tome što su neka plemena bila naročito jaka, na primer Arverni, te zahvaljujući druidima koji su često delovali kao medijatori između zavađenih strana. Vlast je bila aristokratska, gde su i civilni i vojni vođe pripadali nobilitetu, dok su druidi predstavljali moćnu svešteničku skupinu koja je imala i široka sudska ovlaštenja. Drudi su bili zabranjeni nakon što su podigli neuspešan ustanak pod carem Klaudijem.
Rimljani
Rim se prvi put zainteresovao za Transalpijsku Galiju zbog potrebe da uspostavi sigurnu kopnenu vezu sa svojim saveznikom Saguntom (danas Sagunto) u Hispaniji. Tu sigurnu komunikaciju uglavnom je obezbeđivala Masilija, ali u 2. veku st. e. ovaj su grad napali prvo Liguri, a zatim i keltska plemena Alobrožana i Arverna, pa su sami Rimljani morali angažovati svoju vojsku da bi ih porazili. Ovim vojnim pohodima Rimljani su stekli kontrolu nad galskom teritorijom između Alpa i reke Rone sve do Genave (Genava, danas Ženeva) na severu. Ta je teritorija 121. godine st. e. pretvorena u rimsku provinciju, koja se prvo nazivala jednostavno "Provincija" (Provincia, odatle današnji naziv "Provansa", franc. Provence). Rimska oblast zatim je proširena na zapad kada su 118. st. e. Rimljani osnovali koloniju Narbon (Narbo, danas Narbonne), a provinciji promenili ime u Narbonska Galija (Gallia Narbonensis). Otada su Rimljani kontrolisali put koji je vodio u Hispaniju preko istočnih Pirineja. Narbon je postao trgovački konkurent grčkoj Masiliji, koja je formalno ostala nezavisna od rimske vlasti.
Nova pretnja nadvila se nad Galijom upadom germanskih plemena Kimbra i Teutonaca, koji su krajem 2. veka st. e. naneli velika pustošenja Galiji. Ova je plemena konačno porazio Gaj Marije 101. godine st. e., nakon čega Galija živi mirnim životom sve do 58. godine st. e. Te godine je Julije Cezar, nakon isteka svog konzulata 59. godine, dobio na upravu Cisalpijsku i Narbonsku Galiju. U to je vreme Galija već pretprela značajnu štetu od upada germanskih plemena pod vodstvom Ariovista, a istovremeno je pretio i upad plemena Helvećana. Do 51. godine st. e. Cezar je konačno ugušio sve ustanke galskih plemena koji su izbili u Galiji te je pokorio celu Transalpijsku Galiju – zemlju koja je dva puta veća od Italije, te u njoj organizovao provincijsku upravu. Podelio je celu zemlju na tri dela (ne računajući Narbonsku Galiju, koja je činila četvrti deo): Akvitaniju (Aquitania), Keltsku Galiju (Celtica) i Belgijsku Galiju (Belgica).
Konačno uređenje Galije dovršio je Oktavijan Avgust nakon uspostavljanja principata. Između 27. i 13. godine st. e. Narbonska je Galija postala senatska provincija. Ostala tri dela, koja se često skupnim imenom nazivaju "Kosmatom Galijom" (Gallia Comata) bila su spojena u jednu carsku provinciju, ali je ona kasnije ponovo podeljena na tri dela, pri čemu su granice između provincija namerno presecale iste etničke grupe kako bi se onemogućila etnička kompaktnost u okviru jedne provincije. Tada je nestalo Keltske Galije, a umesto nje osnovana je Lugdunska Galija (Gallia Lugdunensis), nazvana tako po novosnovanom gradu Lugdunu (Lugdunum, danas Lyons).
Romanizacija
Romanizacija Transalpijske Galije tekla je veoma brzo, čemu je možda pomogao i viševekovni kontakt s Grcima u Masiliji. Novi gradovi su podignuti na mestima ranijih utvrđenih brdskih naselja, izgrađene su javne građevine i putevi, a Gali su vrlo brzo shvatili sve prednosti romanizacije. Uvedene su i rimske ideje te, kasnije, kult cara, a u Narbonu je ustanovljeno središte provincijske uprave. Od 2. veka n. e. u Galiju počinje prodirati hrišćanstvo, koje se tamo konačno učvrstilo do 4. veka. Pošto je jezik crkve bio latinski, hrišćanstvo je značajno doprinelo nestanku galskog jezika. U doba poznog rimskog carstva Galija je dala nekoliko značajnih rimskih književnika, među kojima su Auzonije, Paulin iz Nole i Sidonije. Rimska vlast u Galiji slomila se u 5. veku, kada se rimska vojska povukla iz nje i kada su tu postepeno počela da se osnivaju varvarska kraljevstva, od kojih se uskoro naročito izdigla Franačka.
V. također
thumb|Rimski srebrni [[Denarius|denar koji prikazuje glavu zarobljenog Gala, izdan godine 48. pne. nakon pohoda Julija Cezara.]]
Rieneck
Rinek je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 40 opštinskih središta okruga Majna-Špesart. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 2.068 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9677177.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Majna-Špesart Rinek se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Majna-Špesart. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 182 metra. Površina opštine iznosi 26,2 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.068 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 79 stanovnika/km².
West Nyack, New York
Vest Najak je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.439, što je 157 (4,8 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Бунар (разврставање)
или
Brion (Men i Loara)
Brion je naselje i opština u zapadnoj Francuskoj u regionu Loara, u departmanu Men i Loara koja pripada prefekturi Anže.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1.021 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 36 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 28,29 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 85 metara (maksimalnoj 88 m, a minimalnoj 21 m).
Epigoni (ep)
Epigoni (Ἐπίγονοι, Epigonoi = Potomci) naslov je jedne izgubljene starogrčke kikličke epopeje iz tebanskog ciklusa. Čini se da su neki antički autori ovu pesmu smatrali delom Tebaide, a ne zasebnim epom. Prema jednom izvoru, Epigoni su se sastojali od 7.000 stihova, a pevali su o tome kako su Epigoni, sinovi sedmorice argivskih junaka, preduzeli nov pohod na Tebu i uspeli je osvojiti. Od ove je pesme poznat samo njen prvi stih:
Drugi navodi, u kojima nema direktnog citiranja stihova, navode na zaključak da je u Epigonima ispričan i mit o smrti Prokride, kao i priča o Tiresijinoj kćeri Manti.
Ova pesma ponekad pripisivala Homeru, no već je Herodot sumnjao u njegovo autorstvo. Prema jednoj sholiji uz Aristofanovu komediju Mir, kao autor ove pesme spominjao se i neki Antimah. Tu se verovatno misli na Antimaha iz Teosa, pa se zbog toga i jedan sačuvani stih, koji se pripisuje Antimahu s Teosa i za koji se ne kaže kojoj je pesmi pripadao, uslovno uključuje u Epigone. Prema drugom objašnjenju za spomen imena Antimah, radilo se o tome da je kasniji epski pesnik Antimah iz Kolofona bio optužen da je plagirao ep Epigoni tako što iz njega uzeo zaplet za svoju Tebaidu.
Priču o Epigonima obradio je kasnije Sofokle u svojoj tragediji Epigoni.
Lexa, Arkansas
Leksa je grad u američkoj saveznoj državi Arkanzas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 286, što je 45 (-13,6 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Betametadol
Betametadol je organsko jedinjenje, koje sadrži 21 atom ugljenika i ima molekulsku masu od 311,461 Da.
Fonte Natale, Pescara
Fonte Natale je naselje u Italiji u provinciji Pescara, u regiji Abruzzo.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 34 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 520 m.
Capdrot
Kapdro je naselje i opština u jugozapadnoj Francuskoj u regionu Akvitanija, u departmanu Dordonja koja pripada prefekturi Beržerak.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 507 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 11 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 43,72 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 150 metara (maksimalnoj 288 m, a minimalnoj 143 m).
Nitrozilazid
Nitrozilazid je hemijsko jedinjenje, koje ima molekulsku masu od 72,026 Da.
Rimbach (Landkreis Rottal-Inn)
Rimbah je grad u njemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 31 opštinskog središta okruga Rotal-In. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 864 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 9277141.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Rotal-In Rimbah se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Rotal-In. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 454 metra. Površina opštine iznosi 22,9 km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 864 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 38 stanovnika/km².
Na jasnym brzegu
Na jasnym brzegu je novela poljskog književnika Henryka Sienkiewicza originalno objavljena 1897. godine. Protagonist je 50-godišnji poljski slikar koji se zaljubi i oženi za 30-godišnju udovicu prije nego što će ga početi odbijati njena sebičnost. Godine 1921. je po njoj snimljen istoimeni film.
Ca' Matte, Padova
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 238 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 0 m.
Park Ueno
320px|thumb|Ueno u vrijeme cvjetanja trešnje. Park Ueno (上野公園) je prostrani javni park u Tokiju. Park je utemeljen 1873. godine, na zemljištu koje je prije pripadalo hramu Kan'ei-ji. Ueno je jedan od prvih javnih parkova u Japanu, a utemeljen je na zapadnom primjeru kao dio prakse posuđivanja i asimilacije koja je karakterizirala Meiji period. Mada se u njemu nalazi niz muzeja i javnih institucija, Ueno je poznat i zbog proljetnog cvjetanja trešnjinog cvijeta i povezanog hanamija.
Povijest
Bilo je nekoliko prijedloga da se lokacija pretvori u medicinski fakultet ili bolnicu, ali nizozemski liječnik Anthonius Franciscus Bauduin zagovarao je stajalište da se lokacija pretvori u park. Godine 1873., Daijō-kan je izdao obavijest o osnivanju javnih parkova, što je uslijedilo samo godinu dana nakon osnivanja Yellowstonea, prvog nacionalnog parka u svijetu.
Krajem te iste godine, zajedno s još četiri parka, osnovan je park Ueno. Park je bio pod ingerencijom Ureda za muzeje pri Ministarstvu unutrašnjih poslova, kasnije pod Ministarstvom poljoprivrede i trgovine da bi, konačno, bio predan Ministarstvu za Carsku obitelj. Godine 1924., u čast vjenčanja princa Hirohita, car Taishō je park poklonio gradu Tokiju, od kada i nosi današnji službeni naziv, Ueno Onshi Kōen (上野恩賜公園), što se prevodi kao "Carski, darovani park Ueno".
Poljsko-sovjetski rat
Poljsko-sovjetski rat (Польсько-радянська війна), Sovjetsko-poljski rat (Советско-польская война) ili Poljsko-boljševički rat (Wojna polsko-bolszewicka) je bio oružani sukob koji se od proljeća 1919. do jeseni 1920. vodio između obnovljene poljske države (tzv. Druga republika) na jednoj, te boljševičkih država na čelu sa Sovjetskom Rusijom na drugoj strani. Uzrok je bila borba za kontrolu zapadnih dijelova nekadašnjeg Ruskog Carstva, koje se raspalo nakon revolucije 1917. godine, odnosno krajnjih sjeveroistočnih dijelova Austro-Ugarske koja se raspala nakon poraza u prvom svjetskom ratu. Poljsko-sovjetski rat se često, pogotovo u Rusiji, smatra dijelom šire cjeline rusko-građanskog rata, odnosno nastojanja različitih država i frakcija da se uništi novostvoreni boljševički režim u Rusiji. Iako je sukob između Poljaka i boljševika u manjoj mjeri neprekidno tinjao od kraja 1918. godine, a poljske snage do jeseni 1919. prodrle duboko u današnju Bjelorusiju i Latviju, do njegove eskalacije je došlo tek u proljeće 1920. kada su Poljaci pokrenuli veliku ofanzivu sa ciljem stvaranja pro-poljske ukrajinske države koja bi se priključila federaciji tzv. Međumorja. Nakon početnih uspjeha u kojima je nakratko zauzet Kijev, poljske snage su odbačene u velikoj kontraofenzivi Crvene armije koja je nastavila prodirati na zapad, uspjela prijeći Vislu i ugroziti Varšavu, a samim time i samo postojanje Poljske. Boljševičke planove za stvaranje sovjetske Poljske je, međutim, zaustavila pobjeda Poljaka u varšavakoj bitci, također poznatoj kao "čudo na Visli"; Crvena armija se u neredu povukla na istok i nakon poraza u bitci na Njemenu su sovjetske vlasti u oktobru 1920. ponudile primirje koje je prihvaćeno. Rat je formalno okončan mirom u Rigi, kojim su poljske granice pomaknute daleko na istok, te su sadržavale velike dijelove današnje Bjelorusije i Ukrajine. Poljsko-sovjetski rat je Poljsku učinio regionalnom silom u međuratnom periodu, a njegovi su rezultati značajno doprinijeli izbijanju drugog svjetskog rata.
Opsada Soluna (1422–1430)
Blokada Soluna, pak, trajala je skoro osam godina. Mlečani su Osmanlijama nudili godišnje plaćanje od 100.000 aspra ako odustanu od opsade izgladnjelog grada, te povisili cijenu s vremenom na 300.000 aspra, ali je cijenkanje bilo uzalud. Murat II osobno se pojavio sa velikom vojskom i zauzeo grad 29.3. 1430. Nakon zauzeća, grad je podvrgnut trodnevnoj pljački, dok su civili odvedeni u roblje.
Ernest Dubac
Nastupio je 2 puta za B i 14 puta za A reprezentaciju Jugoslavije, te 15 puta za hrvatsku nogometnu reprezentaciju.
Po zanimanju je bio stomatolog, a radio je i kao nogometni trener u Osijeku (NK Proleter), Zenici (NK Čelik) i Zagrebu (NK Trešnjevka).
Zemlja Izrael
Tokom Britanskog mandata u Palestini, naziv Erec Izrael je bio deo zvaničnog naziva teritorije kada je pisan hebrejski. U savremenom kontekstu, ovim terminom označavaju se samo teritorije koje su bile pod Mandatom, odnosno Izrael, Zapadna obala i Pojas Gaze, i nekada Transjordanija (danas Jordan).
Varšavska bitka (1920)
Varšavska bitka (Bitwa warszawska) se odigrala od 12. do 25. augusta 1920. u blizini Varšave za vrijeme poljsko-sovjetskog rata između trupa Druge poljske republike na jednoj, i boljševičkih (sovjetskih) snaga pretežno ruske Crvene armije na drugoj strani. Do nje je došlo nakon velike sovjetske ofenzive tokom koje su poljske snage izbačene iz Ukrajine daleko na zapad, te nakon što je sovjetsko rukovodstvo odlučilo taj uspjeh iskoristiti kako bi pokušalo zauzeti Varšavu, a s njome i cijelu Poljsku, koja je trebala postati nova sovjetska republika. Iznenadi kontranapad poljskih snaga je doveo do poraza sovjetskih snaga, koje su dijelom uništene, a dijelom prisiljene na povlačenje daleko na istok. Sovjetska vlada je nekoliko mjeseci kasnije prisiljena zatražiti primirje, a 1921. potpisati mir u Rigi kojim je Poljska dobila ogromne teritorije u današnjoj Bjelorusiji i Ukrajini. Taj se događaj u Poljskoj često naziva Čudo na Visli (cud nad Wisłą) i slavi kao najveća pobjeda u poljskoj vojnoj historiji; drugdje se ponekad smatra i jednom od odlučujućih bitaka svjetske historije, zahvaljujući kojoj je zaustavljen sovjetski prodor na Zapad i uspostava komunističke vlasti nad cijelom Evropom.
Agua Dulce, El Paso County, Texas
Akva Dulse je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Teksas.
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 3.014, što je 2.276 (308,4 %) stanovnika više nego 2000. godine.
Makedonija (rimska provincija)
Rimska provincija Makedonija  formalno je osnovana 146. godine st. e., nakon što je rimski vojskovođa Kvint Cecilije Metel porazio Andriska 148. st. e. u poslednjem u nizu tzv. makedonskih ratova, te nakon što su ukinute četiri klijentske republike koje je Rim bio ranije osnovao na teritoriji antičke Makedonije. Rimska provincija obuhvatala je i deo Epira (tzv. Epirus vetus), Tesaliju te delove Ilirije i Trakije.
U 3. veku ili 4. veku nove ere provincija Makedonija podeljena je na dva dela: Makedoniju Primu (na jugu) i Makedoniju Salutaris (na severu). Te su dve provincije bile uključene u Makedonsku dijecezu, koju su još činile Tesalija, Epir, Ahaja i Krit. Makedonska dijeceza je, zajedno s Dakijskom dijecezom i Panonskom dijecezom, činila Ilirsku prefekturu, koja je ustanovljena 318. godine n. e. Kada je Ilirska prefektura 379. godine podeljena na Zapadni i Istočni Ilirik, makedonske su provincije uključene u Istočni Ilirik. Nakon podele Rimskog carstva na Zapadno rimsko carstvo i Istočno rimsko carstvo 395. godine, Makedonija je pripala istočnom delu, odnosno Vizantiji.
Privreda rimske Makedonije
300px|thumb|right|Egnacijev put u [[Antika|antici]]
Ekonomskom napredovanju značajno je doprinela izgradnja Egnacijevog puta, doseljavanje rimskih trgovaca u makedonske gradove, te osnivanje rimskih kolonija. Carska vlada je, zajedno s putevima i upravnim sistemom, donela ekonomski prosperitet, koji je donosio korist kako rimskom vladajućem sloju tako i nižim društvenim slojevima. Uz prostrano obradivo zemljište i bogate pašnjake, vladajuće porodice zgrtale su ogronmna bogatstva u društvu zasnovanom na robovskoj radnoj snazi.
Poboljšanje uslova života dovelo je do povećanja zanatlija u toj oblasti. Kamenoresci, rudari, kovači i drugi upošljavani su u različitim komercijalnim delatnostima. Grci su se zapošljavali kao vaspitači, učitelji i lekari širom Rimskog carstva.
Izvozna privreda u osnovi se temeljila na zemljoradnji i stočarstvu, ali su se izvozili i drugi proizvodi, kao što su gvožđe, bakar, zlato, drvna građa itd. Dodatni izvor prihoda bile su makedonske luke, kao na primer Dion, Solun i Kasandrija.
Eksterni linkovi
=
Dinosauri
Dinosauri (Dinosauria, od starogrčkog δεινός (deinós) - "užasni" i σαῦρος (sauros) - "gušteri") bili su grupa kopnenih kralježnjaka koji su živjeli u periodu Mezozoika i koji su bili dominantne kopnene životinje od prije 235 milijuna godina do KT izumiranja prije oko 65 milijuna godina.
U klasičnoj sistematici se dinosauri smatraju kao izumrli gmazovi, ali u kladističkom pogledu uključuju i sistematsku grupu ptica, koje su potekle od jedne grupe malenih teropoda. Prema kladistici, nisu svi dinosauri izumrli na kraju mezozoika, već žive u obliku današnjih ptica.
U drugim znanostima kao što su paleontologija i ornitologija i dalje se radilo na zoološkoj sistematici, prema kojoj ptice čine vlastiti razred. To se također odnosi i na uobičajeni govor. U ovom članku "dinosaur" se odnosi na sve dinosaure osim ptica.
Znanje o dinosaurima nadopunjuju paleontolozi istraživanjem fosila, koji se sastoje od okamenjenih kostiju, kože i otisaka kože, ali i jaja, gnijezda, otisaka stopala, gastrolita ili koprolita. Ostaci dinosaura su pronađeni na svim kontinentima, uključujući i Antarktik, gdje su dinosauri živjeli neko vrijeme, dok je bio u sastavu superkontinenta Pangee.
Obilježja
thumb|left|200px|Supersaur, najveći dinosaur
Neki dinosauri su, uz kitove, najveće životinje koje su ikad postojale na Zemlji. Diplodok se smatra najvećim dinosaurom. Dug je 25 metara, te ima dug vrat i malu glavu. Postoje indikacije da su ipak veći supersaur i ultrasaur, no do danas nije nađen velik broj njihovih fosila. Mamenčisaurov vrat je bio dug 11 metara.
Najmanji je dinosaur kompsognatus, veličine purana, dug 75–91 cm, a težak 3 kg. ).
Od mesoždera se kao najomraženiji ističe tiranosaur, dug 15 metara i sa zubima od kojih su neki dugi 20 cm. Postoje dokazi da je veći mesožder karharodontosaur, ali je ovaj daleko omraženiji. Premda je prikazan kao zastrašujuć lovac, postoje indikacije da je spor i nespretan, pa čak i da je strvinar. Tome u prilog ide brzina jednaka čovjekovoj i slab vid, kao i mišljenje da mu je trebalo nekoliko sekundi da pokrene glavu za 400
stupnjeva.
Biljožderi
Dinosauri biljožderi su imali tupe zube koji su bili prilagođeni teško probavljivoj biljnoj hrani. Imali su i veći probavni sustav od mesoždera. Neki biljožderi su, kao današnje ptice gutali stijene (gastroliti) koje bi im se zaglavila u želucu, da bi se lakše usitnila hrana. Neki dinosauri biljožderi su: Iguanadon, diplodokid, supersaur, Triceratops, ultrasaur, seismosaur, Parasaurolophus, chasmosaur, ampelosaur, saltasaur, Euoplocephalus, Amargasaurus i pachicefalosaur.
Mesožderi
Dinosauri mesožderi su imali jako duge noge, dobar vid i osjetilo sluha kako bi mogli uloviti plijen. Također su imali jako oštre zube kako bi ubili i rastrgali plijen. Neki mesožderi su bili kanibali, jeli su pripadnike svoje vrste. Nekoliko fosila dinosaura pronađeno je sa fosilom neke životinje unutar tijela. Neki mesožderi su: kompsognatus, tiranosaur, alosaur, albertosaur, saurophaganax, mapusaur, daspletosaur, velociraptor, megaraptor, megalosaur...
Svežderi
Samo nekoliko nama poznatih dinosaura su svežderi, kao Ornithomimus i Oviraptor koji su jeli biljke, jaja, kukce itd. Dosta biljoždera kad jede biljke slučajno proguta kukce ili neke druge male životinje.
Razmnožavanje
Malo toga se zna o razmnožavanju dinosaura. Poznato je da su se dinosauri razmnožavali jako rano, čak sa osam godina. Dinosaur bi oplodio jaje i položio ga pod ženku. Jaja su bila okrugla i izdužena, slična jajima gmazova, ptica i primitivnih sisavaca. Najveće jaje dinosaura je ono hipselosaurovo. Pronađeno je u Francuskoj 1869. Bilo je dugo 30 cm, 25 cm široko, obujma 2 l i teško 7 kg. Neki znanstvenici su utvrdili da su ženke imale proširenu cijev koja je služila za polaganje jaja.
Počeci
Mnogi znanstvenici su dugo vremena smatrali da su dinosauri bili polifiletična grupa i da su se sastojali od međusobno malo povezanih arhosaura – danas se na dinosaure gleda kao na zasebnu grupu.
thumb|upright=1.25|Rani dinosauri: [[Herrerasaurus (veliki), Eoraptor (manji) i lubanja Plateosaurusa.]]
Prvi dinosauri su se odvojili od arhosaura tijekom srednjeg trijasa, prije oko 235 milijuna godina. Samo 20 milijuna godina ranije, krajem perma, desilo se najveće izumiranje u Zemljinoj povijesti u kojem je izumrlo 95% svih vrsta. U 230 milijuna godina staroj formaciji Ischigualasto u Argentini pronađeni su fosili vrlo primitivnih dinosaura, kao npr. Eoraptor, koji je vjerojatno bio predak svih dinosaura koji su se kasnije pojavili; prema tome, prvi dinosauri bili su maleni dvonožni mesojedi. Takav pogleda će kasnije potvrditi nalazi ornitodira sličnih dinosaurima, kao što su Marasuchus i Lagerpeton. Ti rodovi su klasificirani izvan Dinosauria, ali su vjerojatno bili vrlo srodni zajedničkom pretku dinosaura.
Sumer
thumb|right|Kip Gudea, princa Lagaša.
Dinosauri
Počeci
Kada su se pojavili prvi dinosauri, kopneni ekosistemi bili su zauzeti od strane raznih arhosaura i terapsida: aetosaura, sinodonta, disinodonta, ornitosukida, rauisukida i rinhosaura. Većina njih je izumrla već u trijasu; na prelazu između karnijuma i norijuma desilo se masovno izumiranje u kojem su izumrli disinodonti i mnogi primitivni arhosauromorfi. Slijedilo je još jedno izumiranje na prijelazu između trijasa i jure, u kojem je izumrla većina grupa arhosaura. Nakon tih događaja kopnena fauna se sastojala od krokodilomorfa, dinosaura, sisavaca, pterosaura i kornjača.
Ivica Belošević
Ivica Belošević (Rijeka, 12. rujna 1909. - Rijeka, 7. listopada 1987.), hrvatski nogometni reprezentativac. Bio je jedan od najboljih braniča u Hrvatskoj i na području cijele Kraljevine Jugoslavije u razdoblju između dvaju svjetskih ratova.
Dinosauri
Počeci
Rani dinosauri su vjerojatno zauzimali niše koje su postale slobodna izumiranjem neke grupe životinja. Prije se smatralo da su dinosauri potisnuli starije grupe dugom konkurencijom, što se danas smatra vrlo nevjerojatnim: broj dinosaura nije postepeno rastao, što se dešavalo sa drugim grupama; u karniju su činili 1-2% faune, ali poslije izumiranja drugih grupa taj procenat se popeo na 50-90%. Nadalje, uspravna pozicija nogu, koja se dugo smatrala ključnom adaptacijom, postojala je i kod drugih grupa koje nisu bile tako uspješne (aetosaura, ornitosukida, rauisukida i nekih krokodilomorfa).
Sumer
Sumer (ili Sumerija; na sumerskom ki-en-gir) je starinski naziv za područje južne Mezopotamije od doba naseljenja Sumeraca do vremena Babilona.
Ivica Belošević
Klupska karijera
Obrambeni igrač, nakon nastupa u HTŠK Grafičaru (1924.–31.) i Concordiji (1932.–37.) (osvojio (1931./32.). s Građanskim (1937.–41.) osvaja posljednje prvenstvo Jugoslavije (1939./40.).
Dinosauri
Sistematika i filogenija
Nadred dinosaura spada, kako je to slučaj sa većinom gmazova, u diapside. Oni se od sinapsida (od kojih su potekli sisavci) i od anapsida (današnjih kornjača) razlikuju po dva otvora u lubanji iza očiju. Unutar diapsida potekli su od arhosaura, koji su imali još dva otvora u lubanji. Današnji potomci tih gmazova su odvojeni od krokodila i ptica. Sami dinosauri dijele se na dva reda, Saurischia i Ornithischia. Oni su se razlikovali po strukturi kukovlja. Pripadnici Saurischia su naslijedili strukturu kukovlja od svojih predaka, dok su pripadnici Ornithischia razvili kukovlje slično kao kod ptica.
Sumer
Izraz "Sumerac" je ustvari eksonim (ime dato od druge skupine ljudi), koji su prvo upotrebljavali Akađani. Sumerci su sami sebe zvali "crnokosi ljudi" (sag-gi-ga) a njihovu zemlju "mjesto prosvijećenih gospodara" (ki-en-gir). Akadska riječ Šumer vjerovatno predstavlja ovu riječ sa naglaskom. Mnogi smatraju da su Sumerci, sa jezikom, kulturom, i možda čak i izgledom, drukčijim od njihovih semitskih susjeda, bili osvajači ili migranti, mada je teško reči kada se je ovo dogodilo i odakle su to Sumerci došli. Neki arheolozi smatraju da su Sumerci u stvari autohotni stanovnici Mezopotamijskih ravnica. Neki drugi predlažu da se samo sumerski jezik može zvati "sumerski" jer nije nikad ni bilo zasebne "sumerske" etničke grupe. Sumerski jezik se smatra kao osamljeni jezik u lingvistici jer ne pripada ni jednoj poznatoj ježičnoj porodici, u usporedbi s akadskim, koji pripada afroazijskoj jezičnoj porodici.
Dinosauri
Sistematika i filogenija
Slijedi pojednostavljena klasifikacija dinosaura do porodica.
Ivica Belošević
Reprezentativna karijera
Nastupio je 11 puta za "A" i 3 puta za "B" sastav bivše države, igrao je tri utakmice za hrvatsku nogometnu reprezentaciju 1940. godine. Njegovih nastupi za reprezentaciju u ono vrijeme su bili veliki uspjeh, jer je na svojem položaju imao jaku igračku konkurenciju (Bernard Hügl, Jozo Matošić, Ernest Dubac)
Sumer
U najranijim vremenima, Sumer je bio podjeljen u nekoliko neovisnih gradskih-država, čije su granice bile određene kanalima i graničnim kamenima. Svaki grad je u središtu imao hram zaštitnom bogu grada i pod vladavinom svećenika ili kralja, koji je bio značajno uključen u vjerskim događajima grada. Neki od većih gradova ovog doba su bili Eridu, Kiš, Lagaš, Uruk, Ur, i Nipur. Dok su ove gradovske-države napredovale i razvijale se, zahtjeli su da dokažu prventsvo među ostalih pa je sljedećih 1000 godina bilo puno ratovanja o vodi, trgovini, i porezu od nomadskih plemena.
Ivica Belošević
Trenerska karijera
Bio je trener zagrebačkih klubova: Amater, Victoria, ZET, Metalac, Grafičar, te NK Metalac Sisak i Slavija iz Varaždina.