cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boran-sur-Oise
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 2.123 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 188 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 11,25 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 45 metara (maksimalnoj 103 m, a minimalnoj 24 m).
Casciana, Massa e Carrara
Casciana je naselje u Italiji u provinciji Massa e Carrara, u regiji Toscana.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 76 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 447 m.
Rende, Cosenza
Rende je naselje u Italiji u provinciji Cosenza, u regiji Kalabrija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1404 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 464 m.
Las Margaritas, Tamazunchale
Las Margaritas je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Tamazunchale.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 5 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 131 m.
Santa Cruz, Villaflores
Santa Cruz je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas, u opštini Villaflores.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 12 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 637 m.
Rosalía, Valle Hermoso
Rosalía je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Valle Hermoso.
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 3 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 18 m.
Filip Grabovac
Filip Grabovac (Podosoje kraj Vrlike, oko 1697. - Mletačka Republika, 13. februara 1749. ), hrvatski pisac, pjesnik, profesor i franjevac. Prvi je hrvatski franjevac koji je pisao poučnu prozu nereligioznog sadržaja. Njegov književni prvijenac, talijanskoga naslova, Esortazione amorosa iz 1729. godine bio je prvi letak na hrvatskome jeziku. Imao je snažan utjecaj na Andriju Kačića Miošića i njegovo prosvjetiteljsko djelovanje.
Biografija
Filip Grabovac rodio se u Podosoju kraj Vrlike, oko 1697. godine. Osnovno školovanje dobio je kod župnika u Vrlici, nastavio je u samostanu na Visovcu. U svibnju 1718. godine u Zaostrogu stupio je u Franjevački red. Tri godine filozofije i četiri teologije završio je u Italiji te položio ispite za lektora i propovjednika a 1726. godine zaređen je za svećenika. Bio je propovjednik, profesor, pjesnik, prozaist, dobročinitelj, duhovno se skrbio kao kapelan za hrvatske vojnike u mletačkoj vojsci (Croati à cavallo, Cavalleria croata) u talijanskim gradovima od Parme do Brescie. I danas se štuju Gospine slike, koje je iz Italije poslao u splitsko svetište Gospe od Zdravlja te u Imotski i Vrliku.
Kao izraziti domoljub u svojim tekstovima je, osobito u pjesmama Slava Dalmacije i Od naravi i ćudi arvacke, pisao o teškom položaju Hrvata u Mletačkoj Republici.
Zbog svoga djela Cvit razgovora naroda i jezika iliričkoga aliti rvackoga iz 1747. godine, u kojemu se izrazito oštro obrušio na nepravednost i štetnost mletačke uprave u Dalmaciji, bio je u Mletcima zatočen u zloglasnoj tamnici Sotto i piombi a njegova knjiga i sva rukopisna ostavština nakon toga je zaplijenjena. U Cvitu razgovora Grabovac je širenju talijanštine (talijanski urbani i klasicistički duh koji je bio ukorijenjen među lokalnom vojnom elitom) suprotstavio hrvatštinu (hrvatsko rodoljublje, narodne pjesme i tradiciju). Pripadnici te vojne elita koja je davno bila izgubljena za heroizam prokazali su Grabovca mletačkim vlastima koji je zbog toga utamničen.
Cvit razgovora naroda i jezika iliričkoga aliti rvackoga Grabovac je priredio ugledajući se na Cvit razlika mirisa duhovnoga Tome Babića iz 1726. godine. To Grabovčevo djelo je "kronološko-povijesno i religijski odgojno djelo, hrvatski usmjereno, zabavno i poučno, pisano u prozi i stihovima" (L. Auburger, 2009.). Tiskano je u Veneciji u 700 primjeraka, od kojih je po 200 primjeraka Grabovac poslao u Split i Zadar te nešto zadržao za sebe kako bi ih razdijelio prijateljima. Inkvizicija je dekretom od 14. prosinca 1747. godine naredila generalnom providuru u Zadru neka "brižno pokupi sve Gabovčeve knjige (...), da ih dade spaliti na javnom mjestu i u zgodan čas, a neka ujedno razglasi po narodu zašto se to radi i da dade razumjeti da je autor u državnom zatvoru za kaznu svoga zločina" (Dokument 54, Eterović, 51). Spašeno je samo pet primjeraka knjige. Tok istrage od državnih inkvizitora nikada nije u cijelosti okončan a Grabovac je ubrzo, zbog bolesti, prebačen (konfiniran) u franjevački samostan na otočiću Santo Spirito gdje je i umro 13. februara 1749. godine. Od naravi i ćudi arvacke (iz Cvita razgovora naroda i jezika iliričkoga aliti rvackoga) :
Bilješke
Prže se=svade se, ji=ih, bo=jer, vrže=stavi, nadodila=nadmašila, grubavi=u zloći, mržnji, cvaju=cvjetahu.
Srušen je za vrijeme rata u Hrvatskoj i obnovljen 1997. godine.
Puerto Octay
Puerto Octay je grad na jugu Čilea u Provinciji Osorno, u kom živi 2,053 stanovnika.
Geografske karakteristike
Puerto Octay leži na sjeverozapadnoj obali Jezera Llanquihue, udaljen 53 km južno od svog provincijskog centra Osorna.
Historija
Kolonizacija toga kraja počela je 1852., sljedećih godina to mjesto odabrali su njemački kolonisti, koji su ostavili traga u običajima, tradiciji i arhitekturi naselja.
Puerto Octay je organiziran kao općina 22. decembra 1891. za mandata predsjednika Jorge Montta pod imenom Puerto Muñoz Gamero, u čast pomorca Benjamína Muñoz Gamera koji je istraživao Jezero Llanquihue.
Jedna od prvih građevina bilo je skladište trgovca Cristina Ochsa, kako je bilo dobro snabdjeveno, godovo svi tada rijetki stanovnici znali su za njega, pa je - Ochs (kasnije Octay), postao sinonim za mjesto.
Privreda
Pored ratarstva i stočarstva za ekonomiju grada važan je turizam, ponajviše zbog sportskog ribolova i sportova na Jezeru Llanquihue.
915
Godina 915. (CMXV) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru.
El Guamúchil, Zamora
El Guamúchil je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Zamora.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 186 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1606 m.
Šilutė
Šilutė je grad u Litvaniji. On se nalazi na zapadnom delu zemlje. Šilutė čini samostalnu opštinu u okviru okruga Klaipėda.
Grad se nalazi nedaleko od Baltičkog mora i najveće litvanske pomorske ruke, grada Klaipėde.
Prema procenama iz 2005. u Šilutėu je živelo 21.760 stanovnika.
Opština Ixtapangajoya, Chiapas
Ixtapangajoya je opština u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas.
Zavada (Humenje)
Zavada je naseljeno mjesto u okrugu Humenje, u Prešovskom kraju, Republika Slovačka.
Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2021. godine naselje je imalo 65 stanovnika.
Opština Ixtapangajoya, Chiapas
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 1664 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 162 m.
Griesen
Grizen je opština u njemačkoj saveznoj državi Saksonija-Anhalt. Jedno je od 39 opštinskih središta okruga Vitenberg. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 357 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 15091120.
La Coronilla del Ocote, Zapopan
La Coronilla del Ocote je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Zapopan.
Varigovce
Varigovce je naselje u opštini Lipljan, Kosovo i Metohija, Republika Srbija.
La Coronilla del Ocote, Zapopan
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 97 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1425 m.
Griesen
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Vitenberg Grizen se nalazi u saveznoj državi Saksonija-Anhalt u okrugu Vitenberg. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 60 metara. Površina opštine iznosi 7,6 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 357 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 47 stanovnika/km².
Lower Kutenai
Lower Kutenai (Akoklako, Flatbow), jedna od dva glavna plemena Kutenai Indijanaca, porodica Kitunahan koji se od Upper Kutenaja razlikuju po dijalektu i kulturi. Lower Kutenai obitavali su na Lower Kutenai Riveru, i za razliku od Gornjih, koji su živjeli od lova na bizone, Flatbowi su bili orijentirani životu prema rijeci. Bili su ribari, a njihovo glavno prijevozno sredstvo je kanu.
Populacija im 1904. iznosi 172 u Britanskoj Kolumbiji i 79 u SAD-u. Lower Kootenai Band danas žive blizu Crestona u Britanskoj Kolumbiji, a godišnje u Yaqan Nukiyu održavaju Yaqan Nukiy Traditional Pow Wow.
Varigovce
Geografija
Varigovce se nalazi na 628 metara nadmorske visine, i to na koordinatama 42° 28′ 55" severno i 21° 01′ 17" istočno.
Nalazi se na oko dvadeset i četiri kilometara od Prištine.
Piezzo, Salerno
Piezzo je naselje u Italiji u provinciji Salerno, u regiji Campania.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 68 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 107 m.
Alta di Pradipozzo, Venezia
Alta di Pradipozzo je naselje u Italiji u provinciji Venecija, u regiji Veneto.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 67 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 5 m.
Kamrar, Iowa
je grad u američkoj saveznoj državi Ajova. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 199 stanovnika.
Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 199 stanovnika, što je 30 (13,1%) stanovnika manje nego 2000. godine.
Naš avto
Naš avto je jugoslavenska crno-bijela filmska komedija snimljena na slovenskom jeziku 1962. godine u režiji Františeka Čapa. Protagonist, koga tumači Janez Čuk, je mladi piranski fotograf koji pobjeđuje na jedom natječaju i, nadajući se novčanoj nagradi, svima kaže kako će nabaviti novi automobil. Radnja prikazuje kako se ispostavi da je nagrada tek obična diploma te kako njegova porodica, nastojeći izbjeći poniženje kod susjeda, kupuje stari automobil čiji će ih stalni kvarovi dovesti na rub propasti. Naš avto je bio snimljen u stilu italijanskih filmova tzv. "ruzičastog neorelizma". Iako danas uživa dobru reputaciju među kritičarima, prilikom premijere je doživio neuspjeh, te je označio početak kraja dotada uspješne karijere Františeka Čapa u Jugoslaviji.
Hannawa Falls, New York
je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork.
Albivi
Albivi (Albiui), manje pleme ili banda američkih Indijanaca u dolini gornjeg Mississippija poznato tek po izvorima od jednog autora iz 17. stoljeća. O Albivima se malo zna. Sumnja se da su pripadali konfederaciji Illinois, preko kojih bi se mogli klasificirati jezičnoj porodici Algonquian.
Hannawa Falls, New York
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 1.042.
Yucha-Baa, Santa María Yosoyúa
Yucha-Baa je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Oaxaca, u opštini Santa María Yosoyúa.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 25 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1913 m.
Gröben
Greben je opština u njemačkoj saveznoj državi Saksonija-Anhalt. Jedno je od 43 opštinska središta okruga Burgenland. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 703 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 15084185.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Burgenland Greben se nalazi u saveznoj državi Saksonija-Anhalt u okrugu Burgenland. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 193 metra. Površina opštine iznosi 3,9 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 703 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 178 stanovnika/km².
Madžid Madžidi
Madžid Madžidi (Teheran, 17. 4. 1959. – ), iranski filmski režiser i scenarist.
Bouze-lès-Beaune
Buz le Bon je naselje i opština u istočnom delu centralne Francuske u regionu Burgonja, u departmanu Zlatna obala koja pripada prefekturi Bon.
Po podacima iz 2004. godine u opštini je živelo 300 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 37 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 6,91 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 420 metara (maksimalnoj 540 m, a minimalnoj 317 m).
Almotu
Almotu, ime za selo i (prema Swantonu) lokalnu skupinu Palouse Indijanaca sa sjeverne obale rijeke Snake, oko 30 milja iznad ušća Palouse u Washingtonu.
Jean Carlu
Jean Carlu (Bonnières-sur-Seine, 1900. - Nogent-sur-Marne, 1997.), bio je francuski grafički dizajner aktivan u prvoj polovici 20. vijeka.
Biografija
Carlu je rođen u porodici arhitekata, njegov brat Jacques projektirao je pariški Palais de Chaillot.
Nakon kratkog vremena provedenog na École nationale supérieure des beaux-arts počeo je raditi plakate, pa je već 1918. nakupio dovoljno radova da bude proglašen Dizajnerom godine od strane komisije kojoj je predsjedavao poznati Cappiello. Istoga dana Carlu je izgubio desnu ruku u prometnoj nesreći, iako ga je to na dulje vrijeme udaljilo od posla - on se nije predao već se prilagodio novonastaloj situaciji.
Među njegovim prvim značajnim radovima nakon nesreće je etiketa za vino - Mouton Rothschild iz 1924. u kojoj se vidi utjecaj kubizma.
U turbulentnim predratnim vremenima i Jean je radio politički angažirane plakate, kao što su bili (Le Désarmement, 1932.) i (Stop Hitler Now, 1940.). Kako je dobro osjećao što se događa i kuda to vodi, od 1940. do 1953. živi u Sjedinjenim Američkim Državama, gdje se također bavi grafičkim dizajnom.
Jean Carlu je bio jedan od prvih grafičkih dizajnera koji je prepoznao vrijednost čiste linije i snažne boje da istakne zadanu temu.
Zitlala, Tlapa de Comonfort
Zitlala je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Guerrero, u opštini Tlapa de Comonfort.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 62 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1564 m.
Opština Șieu, Bistrița-Năsăud
Șieu je opština u Rumuniji u okrugu Bistrica-Nasaud.
Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 425 m.
Via Cascinino, Pavia
Via Cascinino je naselje u Italiji u provinciji Pavia, u regiji Lombardija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 24 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 93 m.
Zoe Karbonopsina
Zoe Karbonopsina, također Karvounopsina (Carbonopsina; doslovno "Zoe Ugljenooka"; (Ζωή Καρβωνοψίνα, Zōē Karbōnopsina? - iza 919) bila je četvrta supruga bizantskog cara Lava VI Mudrog i majka cara Konstantina VII.
Zoe Karbonopsina je bila u srodstvu sa znamenitim historičarom Teofanom Ispovjednikom i nećaka admirala Himeriosa. Postala je Lavova ljubavnica, a krajem 905. mu je rodila sina Konstantina. Kada ju je Lav početkom sljedeće godine, nastojeći tako sebi osigurati muškog nasljednika, oženio došao je u sukob sa Crkvom, odnosno carigradskom patrijarhom Nikolom Mistikom, koji je smatrao da četvrti brak predstavlja povredu kanonskog prava. Lav je pronašao svećenika voljnog da ga vjenča, ali je sukob okončan tek kada je 907. dao svrgnuti Nikolu i zamijeniti ga svojoj supruzi sklonijem Eutimijem.
Kada je godine 912. Lav umro, njegov brat Aleksandar je Nikolu vratio na mjesto patrijarha. Nikola je smjesta dao Zoju protjerati iz carske palače. Nakon Aleksandrove smrti 913. se vratila u palaču, ali se Nikola uspio nametnuti kao regent malodobnom caru i zatvorio ju je u manastir. Međutim, već 914. su Nikolini nepopularni ustupci Bugarima oslabili njegov autoritet; iste je godine bio prisiljen pustiti Zoju iz manastira i priznati je kao regenta, dok je zauzvrat zadržao mjesto patrijarha.
Velika Dobranja
Velika Dobranja je naselje u opštini Lipljan, Kosovo i Metohija, Republika Srbija.
Zoe Karbonopsina
Zojinu vladavinu su označili pokušaji suprotstavljanja Bugarima. U tu je svrhu nakon uspješnog pohoda na Armeniju 915. sklopila mir sa Abasidskim Kalifatom kako bi osigurala svoje sjeverne granice. Ambiciozni plan da se sa Bugarima i njihovim carem Simeonom obračuna uz pomoć Pečenjega je doživio katastrofalan neuspjeh; Pečenjezi nisu napali Bugare s leđa, a bizantska vojska je katastrofalno potučena kod Aheloja 917. Zojini pokušaji saveza sa Srbima i Mađarima također nisu dali rezultata, a ponižavajući mirovni sporazum sa Arapima na Siciliji joj je dodatno potkopao popularnost.
Konačno je 919. izveden puč koji je vodio admiral Roman Lakapin (Lekapenos). On je svoju kćer Helenu udao za Konstantina, sebe postavio za regenta, a Zoju, ovaj put trajno, zatvorio u manastir.
Velika Dobranja
Geografija
Velika Dobranja se nalazi na 561 metar nadmorske visine, i to na koordinatama 42° 32′ 36" severno i 21° 02′ 39" istočno.
6-Hidroksimelein
6-Hidroksimelein je organsko jedinjenje, koje sadrži 10 atoma ugljenika i ima molekulsku masu od 194,184 Da.
Callejón Santa Clara, Tantoyuca
Callejón Santa Clara je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tantoyuca.
Velika Dobranja
Geografija
Nalazi se na oko osamnaest kilometara od Prištine.
Callejón Santa Clara, Tantoyuca
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 676 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 130 m.
Chiconamel, Tampacán
Chiconamel je naselje u Meksiku, u saveznoj državi San Luis Potosí, u opštini Tampacán.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 1236 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 252 m.
Rivalta Bormida, Alessandria
Rivalta Bormida je naselje u Italiji u provinciji Alessandria, u regiji Piemonte.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 1152 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 147 m.
La Joya, Tijuana
La Joya je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Baja California, u opštini Tijuana.
La Misión, Victoria
La Misión je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Tamaulipas, u opštini Victoria.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 1004 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 287 m.
Kretinga
Kretinga je grad u Litvaniji. On se nalazi na severozapadnom delu zemlje. Kretinga čini samostalnu opštinu u okviru okruga Klaipėda.
Grad se nalazi nedaleko od Baltičkog mora, severno od najveće litvanske pomorske ruke, grada Klaipėde.
Prema popisu iz 2001. godine u Kretingi je živelo 21.423 stanovnika.
Mielușei, Stoina
Mielușei je naselje u Rumuniji u okrugu Gorž u opštini Stoina.
Prema proceni iz 2013. u naselju je živelo 103 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 206 m.
Opština Jiquipilas, Chiapas
Jiquipilas je opština u Meksiku, u saveznoj državi Chiapas.
Prema proceni iz 2013. godine u opština je živelo 36183 stanovnika. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 581 m.
Alaguilac
Alaguilac. –Pleme Indijanaca iz grupe Nahuatlan s rijeke Río Motagua u istočnoj Gvatemali (San Agustín), jezično (jezik alaguilac) su srodni plemenu Pipil, porodica Aztec-Tanoan. -Oni su potomci Nahua što su u 11 stoljeću izvršili invaziju na Gvatemalu. Godine 1770. još ih je 1,384. govorilo materinskim jezikom, ostali su vjerojatno poprimili maya-jezike. U 2. polovici 18. st. očuvali su se u pueblima San Cristobal Acasaguastlan Usumatlan i Tecolutan.
Jalu
Jalu (kineski: 鴨綠江), znana još i kao Amnok (korejski: 압록강), je rijeka koja zajedno sa rijekom Tumen formira sjeverozapadnu granicu Sjeverne Koreje sa Kinom. Uliva se u Žuto more (Korejski zaliv).
Rijeka je plovna u dužini od 698 kilometara od marta do novembra. Na ušću se nalazi grad Jongampo.
Villaggio Cleday, Genoa
Villaggio Cleday je naselje u Italiji u provinciji Genoa, u regiji Ligurija.
Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 53 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 178 m.
Gröbitz
Grebic je opština u njemačkoj saveznoj državi Saksonija-Anhalt. Jedno je od 43 opštinska središta okruga Burgenland. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 490 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (AGS) 15084190.
Geografski i demografski podaci
mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Burgenland Grebic se nalazi u saveznoj državi Saksonija-Anhalt u okrugu Burgenland. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 214 metara. Površina opštine iznosi 7,6 km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 490 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 65 stanovnika/km².
Ě
desno|200px
Slovo ě se koristi za pisanje staroslovenskog jezika latinicom (slovo ѣ), kao i u rekonstrukciji preslavenskog jezika gde označava glas jat (slovo), koji je u savremenim slavenskim jezicima postao e, i, ja, je, ije... Takođe se koristi u međuslovenskom jeziku, kako bi omogućilo isto pisanje reči bez obzira na različite izgovore jata, na primer: mlěko, vrěme, bělo i slično.
Ljudevit Gaj je u srpskohrvatsku latinicu uveo slovo ě, koje se u "ilirskoj" književnosti koristio sve do kraja 19. stoleća.
Slovo ě u srpskohrvatskom jeziku
Slovo ě se u srpskohrvatskom jeziku (uglavnom u hrvatskom) koristilo tokom čitavog 19. veka, iako je njegova upotreba počela opadati nakon Gajeve kodifikacije u 19. veku, kada nije ušlo u zvaničnu latinicu. Obzirom da srpskohrvatski jezik ima različit glas jata (ije, i, e ) Ljudevit Gaj je namjeravao uvrstiti jedinstveno slovo umijesto navedenih glasova. Protiv toga su bili tzv. vukovci, koji su zastupali stanovište "piši kao što govoriš", dok su ilirci govorili "piši za oči, govori za uši". U vreme ilirskog pokreta oko slova ě vodio se pravi književni rat. Jedan od vodećih hrvatskih iliraca Vjekoslav Babukić je bio vatreni zastupnik jedinstvenog pisanja "ilirskog" odnosno srpskohrvatskog jezika. Babukićevo se mišljenje o “ilirskom“ jeziku može vidjeti iz jedne rečenice upućene Vuku Karadžiću, koja pokazuje svu razliku između dviju škola, ilirske i vukovske: “Mi ne nameravamo, kao Vi, jedno narěčje gospodujućim učiniti, veće u jednom najmljenom znaku svakolika narěčja sjediniti“.
U raspravi Pravopisz (1835.) Gaj odabire konačna slovna rješenja za latinicu, uvodeći nove znakove za "ilirski jezik": ć, č, ž, š, lj, nj, kao i ě za jat. On je po uzoru na češku latinicu uveo slovo Ě, koje su protivnici jedinstvenog pisanja podrugljivo nazivali rogato E. Tokom 19. veka "rogato e" se koristilo u knjigama, časopisima i slično. Na primer, ovako je izgledalo pismo iz 1843. godine, jednog čitaoca iz Dalmacije koji apeluje da se sačuva jedinstvo pisanja ilirskog jezika:
Mnogi književnici su nastavili da koriste slovo ě. 1866. godine poznati slavist Vatroslav Jagić je objavio delo "Uvod i priměri starohervatski" koristeći ovaj karakter.
Međutim, tokom kasnijih modifikacija, rogato ě je izbačeno iz srpskohrvatske latice, kako bi bila usaglašena sa sloganom "piši kao što govoriš".
Akokisa
Akokisa (Arkokisa, Orcoquiza).- Ime plemena porodice Attacapan iz jugpistočnog Teksasa između zaljeva Trinity Baya, i rijeka Trinity Rivera i Sabine Rivera. Ovo pleme očito je otkriveno oko zaljeva Galveston. Podaci o njima potječu od misijskih izvještaja. Neki od njih 1748.-'49. ulaze u misije San Ildefonso Mission na San Gabriel Riveru blizu Rockdalea, a iz nje odlaze 1755. kada je i napuštena. Uskoro se 1756.-'57. za njih i njihove rođake Bidai Indijance utemeljuje misija Nuestra Señora de la Luz koja se održala do 1772. Kasnije se ovo pleme malo spominje. Godine 1805. imali su dva naselja, jedno na donjem Coloradu i drugo na obali između rijeka Neches i Sabine. Preživjeli Akokise pridružili su se Atákapa Indijancima iz jugozapadne Louisiane, nešto prije Teksaške Revolucije. Akokise su svojevremeno nazivani i imenom Han. Oni bijahu lovci na medvjede i jelene, i manju divljač kao ptice i zeca. Bavili su se i sakupljanjem raznog divljeg bilja koje je također ulazilo u prehranu.
La Labor, Zamora
La Labor je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Michoacán, u opštini Zamora.
Faunalni stadij
Faunalni stadiji su pod-podjele naslaga stijena koje uglavnom koriste paleontolozi koji proučavaju fosile za razliku od geologa koji proučavaju stvaranje stijena. Faunalni stadij se obično sastoji od niza stijena koje sadrže slične fopsile. Tu se obično nalazi jedan ili više indeksnih fosila koji su uobičajeni, lako prepoznatljivi i ograničeni na jedno ili nekoliko stadija. Tako će, na primjer, sjevernoamerički paleontolog koji pronađe dijelove trilobita Olenellus identificirati pripadnost stijena Waucobanskom stadiju dok će dijelovi kasnijih trilobita kao što su Elrathia odrediti pripadnost stijena albertanskom stadij. Stadij je izraz koji određuje niz stijena; on je ekvivalent izrazu doba koji definira vremenski period, iako se oba izraza koriste u neformalnoj literaturi.
La Labor, Zamora
Prema proceni iz 2013. godine u naselju je živelo 149 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1584 m.
Faunalni stadij
Faunalni stadij su bili prilično važni u 19. i na početku 20. vijeka jer su predstavljali jedino sredstvo za određivanje starosti naslaga stijenja do razvoja seizmologije i radioaktivnog datiranja u drugoj polovici 20. vijeka.
Alianza de Cazadores Diana, Zapopan
Alianza de Cazadores Diana je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Zapopan.
Barranca del Toro, Jilotlán de los Dolores
Barranca del Toro je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Jalisco, u opštini Jilotlán de los Dolores.
Alianza de Cazadores Diana, Zapopan
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 99 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1637 m.
Ѹ
', ili skraćeno ', je slovo staroslovenske azbuke. Prvobitno se pisalo kao dijagraf od О i У. Za uštedu prostora, ta dva znaka su se često spajala u jedan, i pisali kao vertikalna ligatura.
Dijagraf je pozajmljen od grčke azbuke, koja glas beleži dvoznakom ου (omikron-ispilon) do dan danas.
U savremenoj ćirilici glas  se jednostavno predstavlja slovom У.
Glagoljički ekvivalent je slovo.
Ivan X (papa)
Ivan X. je bio papa od ožujka 914. do svibnja 928. godine. Prije izbora je bio đakon u Bologni. Tamo je stekao pažnju i naklonost Teodore, svemoćne supruge tuskulskog grofa Teofilakta I čije su pape u to vrijeme, poznate kao saeculum obscurum, bile marionete. Nakon smrti njegovog prethodnika Landa je uz Teodorinu podršku postao papa usprkos protivljenja crkvenog sinoda.
Ivan je, osim Teofilaktu i njegovom klanu, pružao podršku Albericu, grofa od Camerina i budućem vojvodi od Spoleta. U junu 915. je uspješno organizirao savez italijanskih gradova-država koji će se suprostaviti Saracenima, te je vodio savezničku vojsku u pobjedosnoj bitci kod Gariglanoa. U decembru iste godine je, pak, Berengara Furlanskog okrunio za kralja Italije.
Za vrijeme njegovog pontifikata je proširen uticaj Rimokatoličke crkve na južnoslavenske zemlje na istočnoj obali Jadrana. Sačuvana je korespondencija koju je Ivan vodio s hrvatskim knezom (kraljem) Tomislavom, kao i zahumskim knezom Mihajlom. Za vrijeme njegovog pontifikata je, pak, u Splitu održan crkveni Sabor na kome je određeno da se obredi na području Hrvatske vrše latinskim jezikom.
Ivanov, za tadašnje vrijeme neuobičajeno dugi, pontifikat završio je 928. nasilnom smrću, koja se pripisuje spletkama Teodorine kćeri Marozije. Liutprand navodi da je Marozia bila njegova ljubavnica.
Zbigniew Boniek
Zbignjev Kazimjež Bonjek (, 3. mart 1956, Bidgošč) je bivši poljski fudbaler. Učestvovao je na Svetskim prvenstvima 1978, 1982. i 1986. Smatra se da je on najzaslužniji što je njegova reprezentacija 1982. osvojila treće mesto. Godine 2004. Pele ga je ubrojio kao jedinog Poljaka u listu 125 najboljih živih fudbalera sveta.
Od 1966. do 1975. igrao je za FK Zaviša iz Bidgošča, a kasnije za FK Viđev iz Lođa. Odatle je 1982. prešao u FK Juventus iz Torina. U svojoj prvoj sezoni igranja za Juventus igrao je u polufinalu Kupa evropskih šampiona protiv svog starog kluba Viđeva. Juventus je pobedio rezultatom 2:0 i 2:2, ali je izgubio u finalu protiv FK Hamburger rezultatom 0:1.
Sa Juventusom je osvojio Kup evropskih šampiona 1985. Ta utakmica protiv FK Liverpul je ostala u senci tragedije na stadionu Hejsel u kojoj je poginulo 39 ljudi.
Bonjek je okončao aktivnu karijeru 1988. u FK Roma.
Trenersku školu završio je u Italiji. Bio je trener italijanskih klubova Avelina, Barija i Lečea. Od jula do decembra 2002. bio je trener poljske reprezentacije. Od 2006. do 2007. bio je suvlasnik FK Viđev iz Lođa.
Judy Tyler
Judy Tyler (9. oktobar 1932 – 3. jul 1957) bila je američka glumica, najpoznatija po ulozi Peggy Van Alden u filmu Jailhouse Rock. Odrasla je u porodici povezanoj sa show businessom, a karijeru je započela kao tinejdžerica na televiziji nastupajući u ranoj dječjoj TV-seriji Howdy Doody, gdje je tumačila lik Princeze Summerfall Winterspring od 1950 to 1953. godine. Potom je imala zapažen nastup u broadwayskom mjuziklu Pipe Dream, prije nego što je otišla u Hollywood gdje je snimila dva filma, od kojih je potonji - Jailhouse Rock - predstavljao filmski debi mladog pjevača Elvisa Presleya. Prije završetka post-produkcije, Tyler se zajedno sa svojim tadašnjim suprugom Gregom Lafayetteom zaputila automobilom iz Los Angelesa natrag u svoj dom na Manhattanu. Tokom putovanja ih je u Wyomingu zadesila prometna nesreća u kojoj je Tyler na mjestu poginula, a Lafayette od ozljeda umro nekoliko dana kasnije.
Alliklik
Alliklik (Tataviam) su indijansko pleme iz skupine Serrano Šošona, porodice Uto-Azteka nastanjeno u 19. stoljeću na području gornjeg toka rijeke Santa Clara u Kaliforniji. Pleme je imalo više sela: Akavavi Kashtu, Etseng, Huyang, Küvung, i Pi'idhuku (na Piru Creek, the posljednje u Piru), Kamulus (na Castac Creek), Kashtük Tsawayung (na ogranku Castac Creeka). 1770. Serrano, Vanyume, i Kitanemuk imali su 3,500 pripadnika; do 1930. broj im se smanjio na 361.
Allikliki su u dolinu Santa Clare došli oko 450. godine nove ere. Tamošnji susjedi Indijanci Kitanemuk iz doline Antelope Valley prozvali su ih Tataviam, ime nastalo iz njihovih riječi "taviyik" ("sunčana padina") i "atavihukwa" ("onaj koji se sunča") pa bi ime ugrubo značilo "narod okrenut suncu". Ime Alliklik (značenja "narod koji muca ili nerazgovjetno govori") dobili su od mnogo miroljubivijih Chumash Indijanaca.
thumb|Toyon
Allikliki su živjeli u nekih 20 sela oko gornjih pritoka Santa Clare pa istočno do Piru Creeka i širili se preko Sawmill Mountainsa na sjever do Antelope Valleya. Od njihovih sela (selo=Ki’j) poimence su poznata Nuhubit, Tochonanga, Piru-U-Bit, i vrlo veliko selo Chaguibit. Nastambe Alliklika bile su čunjaste, s rebrima od vrbe, prekrivene travom ili drugim biljnim pokrovom. Velčika naselja su imala i igrališta za ples, groblja, hambare i saune slične parnim kupeljima, koja Indijancima služe za pročišćavanje i relaksaciju.
Allikliki su bili veoma prilagođeni prirodi i lokalnom okolišu, nisu se bavili poljoprivredom, a hranili su se svime što im je tamošnja priroda nudila - životinjama (jeleni, zec, vjeverice, ptice, gušteri, zmije, skakavci, ličinke), te biljem i voćem (žir, juka (yucca), 'toyon' (Heteromeles arbutifolia - biljka crvenih plodova suhe klime), sjemenke lokalne vrste kadulje (Salvia tiliafolia) visoke kvalitete masti (velika koncentracija omega-3 masnih kiselina), te heljda).
Allikliki su "najoštroumniji i najmarljiviji Sjevernoamerički Indijanci", kaže Paul Higgins. Svoj život provode bez zakona, bez zatvora i bez novca. Do dolaska misionara (1769.) nisu poznavali koncept pakla i zlih duhova u svojoj religiji. Posljednji punokrvni Tataviam Juan José Fustero, umro je 30. lipnja 1921. godine.
El Rincón, Tantoyuca
El Rincón je naselje u Meksiku, u saveznoj državi Veracruz, u opštini Tantoyuca.
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 669 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 104 m.
Mađari
Mađari su ugrofinski narod koji uglavnom živi u Srednjoj Evropi.
Najviše su naseljeni u matičnoj domovini Mađarskoj, gdje ih ima 10,5 milijuna. Osim u Mađarskoj, Mađara ima i u Rumunjskoj (2 milijuna), Sjedinjenim Američkim Državama (750.000), Slovačkoj (600.000), Srbiji (Vojvodina) (300.000) i Ukrajini (180.000).
Vuku porijeklo sa Urala, a na današnja područja doselili su se u 9. stoljeću. Govore mađarskim jezikom koji pripada ugrofinskoj skupini jezika.
Mađari su uglavom Rimokatolici.
Kratka povijest: Mađarsko porijeklo i ime
Mađarski narod na području današnje Mađarske i području susjedne Rumunjske, gdje ih živi znatan dio, razlikuju se po govoru od svih ostalih susjednih naroda. Njihovi najbliži srodnici u Europi su Finci, narod koji živi od njih daleko na sjeveru, i čiji su preci prije nekih 10,000 godina naseljavali područje između današnje Finske i Urala. Po ova dva naroda, Mađarima ili Ugrima i Fincima prozvana je je ova grupa imenom Ugrofinski narodi, i vodi se kao dio velike uralske porodice naroda i jezika. Unutar same ugarske grupe postoji podjela na Opske Ugre, koji su i danas naseljeni u sibirskoj pradomovini, na području današnjeg Hanti-mansijskog autonomog okruga, to su Voguli i Ostjaci, i onu ugarsku grupu koja do ranog 9. stoljeća prodire u područje između donjeg Dnjepra i ušća Dunava, da bi pod pritiskom Pečenega, pod vodstvom Árpáda, osnivača dinastije Arpadovića, prešla Karpate i nastanila se u kasnom 9. stoljeću na područje Panonske nizine u kraj između Dunava i Tise. Ovdje će osnovati državu. Ovi vješti konjanici ipak prodiru čak u središnju Europu, a zaustavlja ih tek 955. Oton I. Veliki u bici kod Lechfelda, blizu današnjeg Augsburga. Pod vodstvom Stjepana I. Svetog, Mađari osnivaju državu i primaju kršćanstvo.
Podgrupe Mađara Među Mađarima danas se još razlikuje nekoliko posebnih etničkih skupina, to su Čango u Bacău i Moldaviji i Sekelji u istočnoj Transilvaniji. Nadalje njihovog su porijekla i Mađarabi naseljeni duž Nila u Egiptu i Sudanu. Narod Jasi (Jászok) u središnjoj Mađarskoj (Jász-Nagykun-Szolnok), mogli bi biti osetskog porijekla, oni u Mađarsku dolaze sa Kumanima u 13. stoljeću. Jasi su izvorno govorili jaškim dijalektom, dok se danas smatraju Mađarima i govore mađarski.
Proto-Mađari i Mađari: povijest i običaji
Ime federacija Onogur ili deset strijela' ušla je moguće kroz druge jezike u ime kasnije države Mađarske ili Hungarije, pa se još u njemačkom naziva  'Ungarn' ''. Mađari su bili konfederacija od 7 plemena, Jenô, Kér, Keszi, Kürt-Gyarmat, Megyer, Nyék i Tarján a sa još neki plemenima (Kumani i Kavari) dolaze u dolinu Dunava 895. ili 896. Sa Kavarima i Kumanima Mađari su u stepi dugo zajednički koegzistirali. Njihov porijeklo međutim bilo je drugačije, jezično su srodni Opskim Ugroima. Árpádova mađarsko-kavarska konfederacija vjerojatno je bez većih problema asmilirala ostatke Huna i Avara jer se u kulturi nisu mnogo razlikovali.
Preci današnjih Mađara u stara vremena, negdje u 4. mileniju prije Krista žive sa ostalim ugarskim precima istočno od Urala. Tijekom brončanog i ranog željeznog doba nalaze se u šumovitim stepama zapadnog Sibira gdje sa ostalim ugarskim plemenima žive od lova i ribolova. U 2. mileniju prije Krista dolazi do velikih promjena u načinu života. Počinju se baviti uzgojem stoke. Na mjestima gdje su se nalazila naselja pronađene su kosti ovaca, goveda o konja, a bave se i uzgojem pšenice, ječma i prosa. Ovi Ugri imaju već predmete od bronce, prakticiraju se žrtvovanja pića, hrane i životinja, i proizvode kumis. Mrtve sahranjuju sa poputbinom (hrana i piće) i i žrtvuju se konji i ovce u njihovu čast. Do separacije dolazi vjerojatno najkasnije u ranom prvom milenijumu prije krista, odnosno između 1000. pne. i 500. pne. ili u željezno doba. Budući Opski Ugri otići će prema Obu, a proto-Mađari duž rijeka Irtiš-Isim-Tobol, a u 6 stoljeću pne. i 5. stoljeću iza Krista nalaze se u šumovitim stepama Sargatka. Iz nekog razloga u 5. stoljeću doći će do pokreta koji ih vode prema Europi, negdje u krajeve između Volge i Urala, a njega će izvjesni Julianus barát (dominikanski redovnik) 1236. nazvati Magna Hungaria ('stara' ili 'velika' Hungarija). Ovi proto-Mađari već imaju predmete od srebra i drugog metala. Od 700. do 750. Magna Hungaria se polako napušta. Mađari sele na jug, duž Volge, a 850-ih nalaze se između Dnjepra i istočnih Karpata. Godina 894. sa Mađarima ulazi u savez bizantski car Leon VI. Mudri, protiv bugarskog kana Simeona. Árpád šalje svoga sina Leventea (Levente) i ovaj ih potuče i pohara gradove Pliszka i Madara. Već iduće godine oni prelaze Karpate, a tu će započeti njihova nova povijest.
New Athens, Ohio
Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 320, što je 22 (-6,4 %) stanovnika manje nego 2000. godine.
Xaluis, Milpa Alta
Xaluis je naselje u Meksiku u saveznoj državi Distrito Federal u opštini Milpa Alta.
Prema proceni iz 2014. u naselju je živelo 153 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 2630 m.
Aulnay (Vijena)
Olne je naselje i opština u zapadnoj Francuskoj u regionu Poatu-Šarant, u departmanu Vijena koja pripada prefekturi Šatelro.
Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 133 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 16 stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 8,01 km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 280 metara (maksimalnoj 87 m, a minimalnoj 66 m).
Craiova
Craiova je peti po veličini grad u Rumunjskoj od 269,506 stanovnika, svega par dekada prije 1992. grad je imao - 303,959 stanovnika.
Craiova je administrativni centar okruga (judet) Dolj.
Geografske karakteristike
Craiova leži na jugozapadu Rumunjske, pored rijeke Jiu, udaljena oko 185 km zapadno od Bukurešta.
Etimologija
Postoje dvije teorije o porijeklu imena grada, po jednoj to je od staroslavenske riječi kral (kralj), koja se uvukla i u rumunjski kao - crai. Druga teorija tumači to izvedenicom od riječi krajina (granični, rub). Kako se prije 1475. Craiova ne spominje, danas je nemoguće reći koja je od te dvije teorije točnija. U svakom slučaju obadvije riječi su navjerojatnije bugarskog ili srpskog porijekla, jer su obadva naroda tokom historije živjela u tom kraju kao manjine.
Saami
Saami, Laponci, Lapi, Saami, Sámi su narod koji živi na sjeveru Norveške, Švedske, Finske i Rusije.
Craiova
Historija
Craiova je grad duge historije, u neposrednoj blizini grada arheolozi su otkrili ostatke rimske utvrde sagrađene u vrijeme cara Trajana. Od kraja 15. do 18. vijek Craiova je bila sjedište vojnih guvernera regije. Grad je napredovao kao regionalni trgovački centar, i pored toga što ga je pogodio potres - 1790., kuga - 1795. i turski napad 1802. za kojeg je izgorio.
Znamenitosti i kultura
Najstariji sačuvani arhitektonski spomenik je crkva sv. Dimitru, obnovljena nekoliko puta, koja još uvijek ima svoj orginalni izgled iz vremena kad je podignuta - 1652.
Saami
Njih oko 70.000, raštrkani su na površini od oko milijun i sto tisuća četvornih kilometara (20 puta veća površina od Hrvatske). U Norveškoj ih živi oko 40.000, u Švedskoj oko 20.000, u Finskoj oko 7500 i u Rusiji (na poluotoku Koli) oko 2500.
Narod ima dugu povijest, bogatu narodnu baštinu i živi na specifičan način. Sam narod naziva sebe Saami, dok ime Laponci smatraju malo pogrdnim. Saami su podijeljeni u desetak narodnih skupština koje se dosta razlikuju po kulturno-povijesnim karakteristikama, jeziku i načinu života. Neke skupine su sačuvale do danas narodne običaje svojih prednika.
Craiova
Znamenitosti i kultura
Grad ima univerzitet od 1966., državnu filharmoniju, teatar i regionalni muzej.
Saami
Na sjevernim prostranstvma ruskog poluotoka Kole te manjim dijelom na sjeveroistoku Finske i Norveške žive tri narodne skupine Saamija. Na krajnjem sjeveroistoku Kole nalaze se terski Saami - to je malobrojna skupina koja izumire. Na Koli živi najviše kildinskih Saamija koji su u nekoliko sela uspjeli sačuvati stara obilježja i jezik. Čak imaju i nekoliko škola u kojima se uči i specifični kildinski jezik. Imaj karakteritična narodna kola. Zapadnije od njih živi skupina skoltskih Saamija. Njih je vrlo malo, ali im je očuvana narodna baština s ugroženim jezikom koji se uči u nekoliko škola (postoje čak i skoltski jezični udžbenici).
Craiova
Privreda
Craiova je industrijski centar u kom se proizvode dizelske lokomotive. transformatori, rudarska oprema, prehrambeni proizvodi i alatni strojevi.
Saami
Na sjeveru Finske, Švedske i Norveške još žive tri laponske skupine. Najmalobrojniji su inarijski Saami koji održavaju živu narodnu tradiciju (glavno sjedište naselje Inari). Na samom sjeveru Norveške, uz fjordove, živi malobrojna skupina pomorskih Saamija. Na njihovu teritoriju nalazi se i znameniti sjeverni morski rt Nordkapp, a gotovo su ih asimilirali Norvežani. U sjevernoj Finskoj i dijelom Norveškoj živi jedna od najpoznatijih laponskih skupina davvijski Saami. Sačuvana je narodna tradicija i jezik, postoje saamijske škole, izdaju se knjige, časopisi i udžbenici, djeluju posebne radijske postaje i slično.
U sjevernoj i srednjoj Švedskoj i Norveškoj razlikujemo još najmanje četiri skupine Laponaca. Na sjeveru Švedske, u kraju gromadnog gorja s velikim rudnim bogatstvima, žive lulejski Saami. Oni su razmjeno dobro sačuvali svoj jezik, dobri su obrtnici (posebno drvodjelci), imaju razrađen obrazovni sustav, nakladničku i informativnu djelatnost i druge kulturne djelatnosti. Pitejski Saami nastanjuju izduženi prostor oko Botničkog zaljeva na Baltičkom moru (i velike luke Lulea), pa sve do norveških obala prema južnim Lofotima na Sjevernom moru. To je i dalje polunomadski narod koji polako izumire. Prema srednjoj Švedskoj i Norveškoj živi manja skupina umejskih Saamija koji su održali raznoliku narodnu tradiciju, ali im je jezik već posve ugrožen iako neke školske sate imaju na svom jeziku. Konačno, na granici Norveške i Švedske prema jugu živi skupina aarjelskih Saamija koji imaju svoje škole na norveškoj strani, a u Švedskoj su gotovo asimilirani. Izdaju i svoje publikacije, uz sudjelovanje u obrazovnom sustavu na vlastitom jeziku.
Organizacija
Početkom 1996. godine novi parlament Saamija (Saamediggi) konstituiran je zahvaljujući Parlamentarnom zakonu kao predstavničko tijelo Samija. Naslijedio je Saami Delegation (Delegaciju Saamija), poznatu i kao stari parlament Saamija uspostavljen 1973. godine. Izbori za parlament Saamija održavaju se svake četiri godine a posljednji su održani u septembru 2003.
Privreda i turizam
Uz velika šumska bogatstva, raznolikost biljnog i životinjskog svijeta, laponsko područje privlači brojne turiste. Privlače ih, osim laponske kulture i običaja, predivni pejzaži s tisućama jezera, dugomjesečne noći i dani te polarna svjetlost. Narod Saami nekad je vjerovao da prelijepa zelena, plava i ljubičasta titrajuća svjetlost na noćnom nebu nastaje zbog vatrenog repa čarobne lisice koji ona otresa o snijeg i led, pa u atmosferu frcaju iskre.
Noći bez mraka
U mnogim se mjestima sjeverne Finske, Norveške i Švedske nalaze sportske zračne luke, plovi se Botničkim zaljevom, a na sjeveru oko rta Nordkappa sve do velike luke Murmansk na ruskoj Koli. Od Helsinkija se željeznicom uz Botnički zaljev putuje do grada Bormija, od kojeg vode dobre ceste prema finskom i norveškom sjeveru. Na rubu južne Laponije u Finskoj nalazi se najveće gradsko središte sjeverne Finske i Saamija - Rovaniemi. Tu se nalazi i sveučilište se pet fakulteta i oko 10.000 studenata. Gaji se i laponski kultura i jezik, posebno okolnih davvijskih Saamija.
Malo sjevernije je, samo 15-tak kilometara od Rovaniemija, malo selo Napapiiri, poznato kao sjedište Djeda Božićnjaka, a godišnje ga posjeti više od pola milijuna turista. Dalje na sjeveru Finske poznato je laponsko sjedište Inari, a na norveškoj strani Karasjok, Lakselv, Porsanger i velika sjeverna zračna luka Alta.
Sobovi i psi haskiji
Psi i sobovi vrlo su korisni u sjevernim predjelima, gdje mogu vući sanjke s ljudima ili teretom, a također su popularne utrke sobovskih i haskijskih zaprega. Sobovi mogu biti bijeli, tamnosivi ili šareni i napola su pripitomljene životinje. Rogovi im služe kako bi se obranili od grabežljivaca ili u međusobnoj borbi za ženke.
Pečeni sob u pivu 'kralj' je mesa u Laponiji. Zatim je poznati 'poroburger', zapravo hamburger od sobovog mesa.
Miramar, Santa María Yucuhiti
Prema proceni iz 2014. godine u naselju je živelo 643 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 1751 m.
Saami
Kultura
Koliko je stara pisana laponska kultura dovoljno govori i podatak da se najstariji sačuvani rječnik Saamija očuvao iz 1557., a prva knjiga tiskana na laponskom jeziku potječe iz 1619. godine. Danas se razvila specifična književnost na dijalektima laponskog jezika, posebno u Finskoj, sjevernoj Švedskoj i Norveškoj te ponešto na ruskoj Koli.
Svi krajevi u kojima žive Laponci bilježe opadanje gospodarskih aktivnosti, iseljavanje i starenje stanovništva. Pripadnika naroda polarnog svjetla sve je manje.
Sami su se oduvijek naseljavali na velika područja i bavili su se pretežno lovom i ribolovom. Obitelji su imale veliko područje za lov oko svoje naseobine. Veze s drugim ljudima bile su rijetke iako su imali smisla za društveni način razmišljanja kada se radilo o podjeli područja za lov među obiteljima. Ta raštrkanost Sama vjerojatno je najveći razlog što ne postoji jedna Sami kultura i jedan jezik već više njih. Kulture su bile formirane kako pod utjecajem različite okoline i životnih uvjeta, tako i zbog utjecaja ostalih kultura. U Švedskoj i Norveškoj to je bila germanska kultura, u Finskoj finska, a na poluotoku Kola ruska i karelska kultura. Tako danas razlikujemo sljedeće osnovne kulture Sama.
Šumski Sami
Posebna skupina šumskih Sama su Sami sjeverno od jezera Inari, jer se njihov jezik bitno razlikuje od jezika ostalih šumskih Sama. To je najzapadniji dijalekt istočnih sami jezika.
Planinski Sami
Žive u planinama između Švedske i Norveške i u brdovitim krajevima sjeverno od toga, gdje čuvaju svoja stada.Sjeverni jeleni su najvažniji dio njihove ekonomije. Taj način nomadske kulture je jedinstven u Europi. Iako je star samo 100-tinjak godina, to je najtipičniji oblik Sami kulture. Oni se također bave i ribolovom. Važnost sjevernih jelena u Sami kulturi očituje se u činjenici da postoji oko 400 riječi za njih ovisno o dobi, spolu, boji, obliku...
Jedna posebna skupina planinskih Sama su riječni Sami koji žive oko rijeke Tana. Nekada su živjeli samo od ulova lososa, no danas se bave i agrikulturom i uzgajanjem domaćih životinja, pa imaju stalne nastambe.
Morski Sami
Morski Sami žive na sjeveru Norveške, kod Arktičkog mora. Na njih su snažno utjecali stanovnici Norveške i Finske. Ta polunomadska kultura živi od lova zimi i ribolova ljeti.
Sami poluotoka Kola
Sami koji žive na poluotoku Kola su autohtono stanovništvo tog područja. Ima ih oko 2000. Žive od uzgoja sjevernih jelena i ribolova.
Jezik
Kako postoji više Sami naroda, tako postoji i više Sami jezika. Međutim, svi Sami jezici spadaju pod ugro-finsku skupinu jezika, a najbliži su im balto-finski (finski i estonski).
Sami jezici najčešče se dijele na 9 dijalekata: južno samski, ume, pite, lule, sjeverno samski, enare, skolt, kildin i ter.
Govornici
Sjeverni Sami:
Južni Sami:
Književnost
Tradicija usmene predaje većinom se odnosila na religiozne priče. Pismena djela na sami jeziku potječu iz 1619. Sami narodne pjesme su objavljene već 1673. godine u Schefferusovom djelu 'Lapponia'. 20. stoljeće je stoljeće rođenja sami literature na sami jeziku. Djelo J. Turija, 'Muittalus samid birra' ( 'Turi's book of Lappland') iz 1920. godine je vrlo poznato i sadrži pregršt tradicionalnog znanja. Danas se puno sami literature objavljuje u malim tiskarama u Norveškoj iako su mnogi autori rođenjem Finci, npr. Pedar Jalvi, H. A. Guttorm, P. Lukkari, Nils Aslak Valkeapää i Kirsti Paltto.