cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guitar Hero
Guitar Hero lea spealloráidu. Dat doaibmá omd. Playstation 2:iin.
Attignat
Attignat lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Urho Kekkonen
Urho Kekkonen lei Suoma presideanta.
Argis
Argis lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Beauregard, Ain
Beauregard lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Yle
Yle (Yleisradio) lea suopmelaš fitnodat.
Bâgé-le-Châtel
Bâgé-le-Châtel lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Ambérieu-en-Bugey
Ambérieu-en-Bugey lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Béligneux
Béligneux lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Artemare
Artemare lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Asnières-sur-Saône
Asnières-sur-Saône lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Beaupont
Beaupont lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Bellignat
Bellignat lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Ambutrix
Ambutrix lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Balan, Ain
Balan lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Joutseno
Joutseno lea gávpot Suomas.
Viidodat lea 498,4².
Bellegarde-sur-Valserine
Bellegarde-sur-Valserine lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Joutseno
Olmmošlohku lea 10 849 (juovlamánu 31. 2005)
Ristiina
Ristiina (ruoŧagillii Kristina lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis, Nuorta-Suoma leanas. Ristiina gullá Mikkeli guovlogildii. Gielddas orru 5106 olbmo ja dan viidodat lea 742,49 km², mas 168,51 km² lea čáhci. Olmmoščoahkkisvuohta lea 8,99 ássi/km².
Belmont-Luthézieu
Belmont-Luthézieu lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Ristiina
Gilit
Alasjärvi, Haikola, Hangastenmaa, Hanhijärvi, Hartikkala, Hauska, Heikkilä, Heinniemi, Heramäki, Hiirimäki, Himalansaari, Huttula, Hytölä, Inkarila, Innala, Jukarila, Juottila, Juvela, Järvenpää, Kaipiala, Kapala, Karhila, Keriniemi, Koivakkala, Koljola, Korhola, Korpela, Kosola, Kuomio, Kuomiolahti, Kurvila, Kylänlahti, Käenniemi, Laasola, Laitiala, Lappilanmäki, Laurikkala, Liiansaari, Liikala, Lintuniemi, Lyytikkälä, Mahkola, Marjoniemi, Minkkilä, Mäkelä, Närhilä, Outila, Pakinniemi, Parkatniemi, Pettilä, Puntala, Pylkkälä, Pyrhölä, Pöntilä, Rahikkala, Rikantila, Roinila, Sattila, Savela, Simola, Sokkala, Surno, Syrjälä, Sydänmaa, Taipale, Tarhola, Tiirola, Tiusala, Toijola (Toijala, Kyyrö), Tukiala (Tukialanlahti) (-1845), Tuukkala, Valkola, Vitsiälä, Ylölä, Yövesi
Armix
Armix lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Ars-sur-Formans
Ars-sur-Formans lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Giemajávri
Giemajávri (suomagillii Kemijärvi) lea gávpotgielda Lappi leanas, Suomas.
Bâgé-la-Ville
Bâgé-la-Ville lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Ambronay
Ambronay lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Siellat
Siellat (dárogillii Salangen ) lea gielda Romssa ja Finnmárkku fylkkas.
Ránáidsuolu
Ránáidsuolu (dárogillii Tranøy) lei gielda Romssa fylkkasuohkanis, mii dál lea oassi Sáččá suohkanis.
Arbent
Arbent lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Bény
Bény lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Anglefort
Anglefort lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Ráisavuotna
Ráisavuotna (dárogillii Sørreisa ) lea gielda Romssa ja Finnmárkku fylkkas.
Ambérieux-en-Dombes
Ambérieux-en-Dombes lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Buvrovuotna
Buvrovuotna (dárogilli Burfjord) lea Návuona suohkana hálddahusguovddáš.
Bénonces
Bénonces lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Antonello da Messina
thumb|250px| Antonello da Messina Antonello di Giovanni di Antonio (1430–guovvamánnu 1479) lei dovddus Itálialaš dáiddár.
Ráisa
Ráisa (dárogillii Nordreisa, suomagillii Raisi) lea gielda Romssa ja Finnmárkku fylkkas.
Mauno Koivisto
Mauno Henrik Koivisto (r. skábmamánu 25. beaivve 1923 Turkus – j. miessemánu 12. beaivve 2017 Helssegis ) lei Suoma dásseválddi 9. presideanta.
Golggotmánu 30.
'''Golggotmánu 30. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 303. (gárgádusjagi 304.) beaivi. Jagis leat vel 62 beaivve.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 29., Golggotmánu 31.
Andert-et-Condon
Andert-et-Condon lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Apremont, Ain
Apremont, Ain lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Béon, Ain
Béon lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Aranc
Aranc lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Badje-Duortnus
Badje-Duortnus (suomagillii Ylitornio) lea gielda Lappi leanas, Suomas.
Arbignieu
Arbignieu lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
L'Abergement-de-Varey
L'Abergement-de-Varey lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Golggotmánu 31.
'''Golggotmánu 31. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 304. (gárgádusjagi 305.) beaivi. Jagis leat vel 61 beaivve.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 30., Skábmamánu 1.
Jämsä
Gilit
Alhojärvi, Arvaja, Aseme, Edesniemi, Haapajoki, Haavisto, Hahkala, Hassi, Hauvala, Heikkilä, Heräkulma, Himos, Honkala, Hopsu, Jaatila, Juokslahti, Kauhkiala, Kerkkola, Kiukkoila, Kuoreveden Kirkkoniemi, Kähö, Kääpälä, Moiskala, Niemola, Patajoki, Partala, Pietilä, Ruotsula, Saakoski, Saari, Sammallahti, Säyrylä, Tervala, Toivila, Vaheri, Vierelä, Viiala, Yijälä, Vekkula
Beynost
Beynost lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Bey, Ain
Bey lea gielda Frankriikka Ain departemeanttas.
Matti Vanhanen
Matti Taneli Vanhanen (r. skábmamánu 4. b. 1955, Jyväskyläs, Suomas) lea Suoma Guovddašbellodaga politihkkár. Vanhanen lei Suoma oaiveministtarin jagiid 2003–2010.
MTV3
MTV3 lea suomagielat tv-kanála.
Bettant
Bettant lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Tarja Halonen
Tarja Kaarina Halonen (riegádan juovlamánu 24. beaivve 1943 Helssegis) lea suopmelaš politihkkár, advokáhta ja vuosttaš nisson gii lea leamaš Suoma stáhtaoaivámužžan. Son doaimmai Suoma dásseválddi 11. presideantan jagiid 2000–2012. Son álggii virgái njukčamánu 1. b. 2000. Jagi 2006 son válljejuvvui ođđasit presideantan.
Billiat
Billiat lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Ođđajagimánu 17.
'''Ođđajagimánu 17. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 17. beaivi. Jagis leat vel 348 beaivve (gárgádusjagis 349).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Ođđajagimánu 16., Ođđajagimánu 18.
Blyes
Blyes lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Rauna Paadar-Leivo
Rauna Paadar-Leivo lea sápmelaš girječálli. Son riegádii jagis 1942. Son ássá dán áigge Anáris ja bargá Sámedikkis. Son čállá davvisámegillii ja lea čállán ollu mánáidgirjjiid.
Kihniö
Gilit
Niskos, Linnankylä, Nerkoo, Mäkikylä, Jokikylä, Ratikylä, Naarminkylä, Kirkonkylä, Kihniönkylä, Kankari, Korhoskylä,
Birieux
Birieux lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Biziat
Biziat lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Kyösti Kallio
Kyösti Kallio (gástanamma Gustaf Kalliokangas, nuorravuođas gohččojuvvon maid namain Kustu ja Kustaa) riegádii cuoŋománu 10. 1873 Ylivieskas ja jámii juovlamánu 19. beaivve jagis 1940 Helssegis. Son lei Suoma dásseválddi 4. presideanta jagiin 1937–1940.
Keitele
Keitele lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Dan rádjegielddat leat Pielavesi, Pihtipudas, Tervo, Vesanto ja Viitasaari.
Gilit
Hamula, Koutajärvi, Kukertaja, Leppäselkä, Sulkavanjärvi, Tossavanlahti, Viinikkala, Vuonamo, Äyräpää
Ruoŧa Sámediggi
Ruoŧa Sámediggi lea Ruoŧa sámiid álbmotválljen parlameanta mii bargá seailluhan- ja ovddidandihte sámi kultuvrra ja árbevirolaš ealáhusaid. Sámediggi ásahuvvui borgemánu 26. b. 1993. Sámedikki 31 lahtu válljejuvvojit almmolaš válggain juohke njealját jagi, muhto jienastuslohkui gullet dán áigge árvvu mielde dušše goalmmádas Ruoŧa badjel 20 000 sámis. Sámedikki presideanta jagi 2011 rájes (ja áigodagas 1997–2001) leamaš Per Mikael Utsi. Ruoŧa Sámedikki vuođđudanbeaivi, borgemánu 26. beaivi, lea almmolaš sámi levgenbeaivi.
Iisalmi
Iisalmi (ruoŧagillii Idensalmi) lea Suoma gávpotgielda Davvi-Savo eanangottis. Dan rádjegielddat leat.
Johan Christoffer Boklund
Johan Christoffer Boklund (suoidnemánu 15. 1817 - juovlamánu 9. 1882) lei ruoŧŧelaš dáiddár.
Iisalmi
Gávpotoasit
Haapajärvi, Hernejärvi, Iisalmi, Jokela, Kilpisaari, Kirma, Kääriänsaari, Lappetelä, Nerkoo, Nerkoonniemi, Niemisjärvi, Paloinen, Pappila, Partala, Peltosalmi, Pitolamminmäki, Porovesi, Pörsänmäki, Ruotaanlahti, Ruotaanmäki, Ryhälänmäki, Soinlahti, Ulmala, Valkeamäki, Varpanen, Vieremäjärvi, Viitaa, Runni.
Giepma
Giepma dahjege Giema gávpot (suomagillii Kemi Kemin kaupunki) lea gávpotgielda Lappi leanas, Suomas.
Pertunmaa
Pertunmaa lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis. Dan ránnjágielddat leat Hartola, Heinola, Hirvensalmi, Mäntyharju ja Joutsa.
Arandas
Arandas lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Pehr Evind Svinhufvud
Pehr Evind Svinhufvud af Qvalstad riegádii juovlamánu 15. beaivve jagis 1861 Sääksmäkis ja jámii guovvamánu 29. beaivve jagis 1944 Luumäkis. Son lei Suoma dásseválddi goalmmát presideanta (njukčamánu 2. 1931 – njukčamánu 1. 1937).
Pertunmaa
Gilit
Kuortti, Kirkonkylä, Mansikkamäki, Nipuli, Lihavanpää, Joutsjärvi, Ruorasmäki, Koirakivi, Paaso, Hölttä, Vastamäki, Hartosenpää, Kuhajärvi, Karankamäki, Sydänmaa, Kälkyttä
Kaarlo Juho Ståhlberg
Kaarlo Juho Ståhlberg (r. ođđajagimánu 28. beaivve 1865 Suomussalmis – j. čakčamánu 22. 1952 Helssegis) lei Suoma dásseválddi 1. presideanta.
Golggotmánu 29.
'''Golggotmánu 29. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 302. (gárgádusjagi 303.) beaivi. Jagis leat vel 63 beaivve.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 28., Golggotmánu 30.
Skiervá
Skiervá (dárogillii Skjervøy, kveanagillii ja suomagillii Kierua) lea gielda Romssa ja Finnmárkku fylkkas.
Junior Eurovision lávllagilvvohallan 2007
Junior Eurovision lávllagilvvohallan 2007
Kirsti Paltto
Kirsti Paltto, maiddái Kirste Paltto lea riegádan Ohcejogas guovvamánu 11. beaivve 1947. Paltto čállá davvisámegillii.
Son lea vázzán Anára risttalaš álbmotallaskuvlla jagiin 1964-65, ja dan maŋŋá oahpaheaddjisemináras Raahes Suomas, gos gearggai oahpaheaddjin jagis 1971:s. Paltto barggai njeallje jagi oahpaheaddjin, ja lea dan maŋŋá bargan girječállin. Son lea almmustahttán divttaid, mánáidgirjjiid, noveallaid ja čájálmasaid.
Osasco
Osasco lea suohkan Brasilas. Suohkana viidodat lea 64,935 njealjehaskilomehtera ja doppe ássa 718.646 olbmo (2009).
Nelonen
Nelonen lea suopmelaš TV-kanála.
Ohcejohka
Ohcejohka lea Suoma gielda Lappi eanangottis. Ohcejogas orrot 1 220 olbmo ja viidodat lea 5 372,01 km², mas 227,52 km² lea čáhci. Gieldda čoahkkivuohta lea beare 0,25 ássi/km2. Suoma gielddain beare Suovvaguoikkas ja Eanodagas lea uhcit čoahkkivuohta.
Ohcejoga gieldda rádjegielda Suomas lea Anár. Norgga beale rádjegielddat leat Kárášjohka, Deanu gielda ja Unjárga.
Bohas-Meyriat-Rignat
Bohas-Meyriat-Rignat lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Rivttát
Rivttát (dárogillii Gratangen ) lea gielda Romssa ja Finnmárkku fylkkas.
Jim
Jim lea suomagielat tv-kanála.
Kyyjärvi
Kyyjärvi lea Suoma gielda Gaska-Suoma eanangottis. Dan rádjegielddat leat Alajärvi, Karstula, Kivijärvi, Perho ja Soini.
Gilit
Hokkala, Koskimäki, Huhtala, Kumpula, Noposenaho, Hokkasenaho, Nurmijoki, Oikari, Peuralinna, Pölkki, Saunakylä, Vehkaperä.
Boissey, Ain
Boissey lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Suoma Sámediggi
300px|right|thumb|Sámekulturguovddáš Sajos Anáris thumb|300px|right|[[Outi Pieski dáiddaduodji Eatnu, eadni, eana Sajosa parlameantasáles]]
Jagi 2007 válggat
Suoma Sámedikki válggat 2007 ordnejuvvoi 3.9.-1.10. Válggain lei 45 evttohasa.
Jagi 2011 válggat
Suoma Sámedikki válggat 2011 ordnejuvvojit 5.9.-3.10. Jagi 2011 válggain leat 40 evttohasa.
Norgga fylkkat
alt=|olgeš|Norga Norggas leat 11 fylkka. Fylkkat leat:
Davvi-Norga
Trøndelága
Vestlánda
Sørlánda
Østlánda
Ovddeš fylkkat leat Birgon, Davvi-Trøndelága, Lulli-Trøndelága, Finnmárku, Romsa, Sogn ja Fjordane, Hordalánda, Oarjel-Agder, Nuorta-Agder, Telemárku, Vestfolda, Buskerud, Opplánda, Hedmárku, Akershus ja Østfolda.
Martti Ahtisaari
Martti Oiva Kalevi Ahtisaari dahjege Mara (r. geassemánu 23. 1937 Viipuris) lea suopmelaš politihkkár. Son lei Suoma dásseválddi presideanta jagis 1994 jahkái 2000. Ahtisaari lei Suoma vuosttas presideanta, gii válljejuvvui njuolggo guokteoassásaš válggain.
Nobela ráfibálkkašupmi
Jagis 2008 Ahtisaari oaččui Nobela ráfibálkkašumi.
Fahkon
Fahkon (Orcinus orca) lea delfiidnasoga (Delphinidae) stuorimus čearda.
Ođđasat
thumb|[[Aili Keskitalo lohkká Ávvira ja eará áviissaid. Govva: Norgga Sámiid Riikkasearvi]] Ođđasat lea prográmma mii almmostuvai vuosttaš gearddi borgemánnu 20. beaivve jagis 2001. Váldodoaimmahusat leat Kárášjogas, Norggas (NRK); Anáris, Suomas (YLE) ja Gironis, Ruoŧas (SVT). Prográmma sáddejuvvo juohke árgabeaivvi 17.30–17.45 SVT 2 kanálas (boddu geasset ja nai juovllaid ja ođđajagi gaskka).
Sámi tv-ođđasat oidnojit YLE FST5 kanálas Davvi-Suomas diibmu 19.10.
Jamaica
Jamaica lea sulloriika. Riikka oaivegávpot lea Kingston.
São Paulo
right|thumb|São Paulo São Paulo lea Brasilas stuorimus gávpot.
Golggotmánu 28.
'''Golggotmánu 28. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 301. (gárgádusjagi 302.) beaivi. Jagis leat vel 64 beaivve.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 27., Golggotmánu 29.
Bolozon
Bolozon lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Anár
Anár (,, ja ruoŧa- ja dárogillii Enare) lea gielda Suomas Lappi eanangoddis. Gieldda eanaviidodat lea 17 321 km², mas 2 148,5 km² lea čáhci. Anár lea Suoma stuorámus gielda ja áidna njealjegielat gielda Suomas. Gielddas lea Lappi leana stuorámus jávri Anárjávri (1 102 km²).
Gieldda stuorámus gilli lea Avvil (suomagillii Ivalo, nuortalašgillii Âʹvvel). Eará gilit leat Čeavetjávri, Anár, Leammi, Lismá, Nellim ja Suoločielgi.
Anára girkogilli
Anárgilli sáhttá dadjat Suoma sámeguovllu guovddážin. Anárgilis doibmet ee. Suoma sámediggi ja sámemusea Siida.
Bourg-en-Bresse
Bourg-en-Bresse lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Bourg-Saint-Christophe
Bourg-Saint-Christophe lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Lauri Kristian Relander
Lauri Kristian Relander (gástanamma Lars Kristian, riegádii miessemánu 31. beaivve jagis 1883 Kurkijokis ja jámii guovvamánu 9. beaivve jagis 1942, Helssegis) lei Suoma dásseválddi nubbi presideanta jagiin 1925 – 1931.
Boz, Ain
Boz lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Saloinen
Saloinen (ovddeš Salo, ruoŧagillii Salois) lei gielda Davvi-Pohjanmaa eanangoddis ja Oulu leanas, Suomas. Jagi 1973 álggus dat ovttastuvvui Raahe. Salo Vuođđudanjahki lea sullii 1320, dat lei Davvi-Pohjanmaa eanangotti boarráseamos gielda. Dáláš Bassi Olav girku lea huksejuvvon jagis 1932. Boaris girku lei huksejuvvon sullii jagis 1495. Saloinen rádjegielddat leaba Raahe ja Pattijoki davvin, Vihanti nuortin ja Pyhäjoki lullin.
Gilit
Gieldda gilit leat: Palo, Piehinki, Saloinen, Savolahti, Arkkukari, Haapajoki, Honganpalo, Hurnasperä, Aunolanperä, Ketunperä, Koskenkorva, Kultalanperä, Leinoperä, Mattilanperä, Ollinsaari, Peltomaanperä, Romuperä, Satamakangas, Siniluoto, Tarpio, Tokolanperä, Ylipää ja Äyrinmäki. Boarráseamos gilit leat Salo gilli(Girkogilli, Saloinen), Savolahti ja Piehinki, dat leat vuođđut sullii jagis 1200-1300.
Boyeux-Saint-Jérôme
Boyeux-Saint-Jérôme lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Golggotmánu 27.
'''Golggotmánu 27. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 300. (gárgádusjagi 301.) beaivi. Jagis leat vel 65 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 26., Golggotmánu 28.
Ođđajagimánu 16.
'''Ođđajagimánu 16. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 16. beaivi. Jagis leat vel 349 beaivve (gárgádusjagis 350).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Ođđajagimánu 15., Ođđajagimánu 17.
Pattijoki
Pattijoki lea ovddeš Suoma gielda Davvi-Pohjanmaa eanangoddis ja Oulu leanas. Jagi 2003 álggus dat ovttastuvvui Raahe. Girku lea huksejuvvon jagis 1912.
Bouligneux
Bouligneux lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Ođđajagimánu 15.
'''Ođđajagimánu 15. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 15. beaivi. Jagis leat vel 350 beaivve (gárgádusjagis 351).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Ođđajagimánu 14., Ođđajagimánu 16.
Lappi leatna
Lappi leatna lei Suoma davimus leatna, Oulu leana davábealde. Leanas lei eananrádji maid Ruoŧain, Norggain ja Ruoššain. Lappi leatna lei Suoma stuorámus leatna 98,946 km²:a viidodagain, mii lei 29 %:a Suoma viidodagas. Olmmošlogu dáfus fas Lappi leatna lei Suoma unnimus leatna, jus Ålánda ii váldojuvvo vuhtii.
Lappi leatna lei areálalaččat seamma go Lappi eanangoddi. Leana oaivegávpot lei Roavvenjárga, gos leat ee. Lappi leanaráđđehus ja Lappi universitehta.
Lappi leana gielddat
Lappi leanas ledje oktiibuot 21 gieldda, main Duortnus, Giemajávri, Giepma ja Roavvenjárga leat gávpogat.
Liŋkkat
Lappi leanaráđđehus
Čeahkagiella
Čeahkagiella gullá indoeurohpálaš gielaid slávalaš gielaid oarjeslávalaš gielaid jovkui.
N.C. Wyeth
Newell Convers Wyeth (golggotmánu 22. b. 1882 - golggotmánu 19. b. 1945) lei amerihkálaš dáiddár.
Ákŋoluovtta sámegiel báikenamat
Dáppe lea Ákŋoluovtta sámegiel báikenamaid listu.
Máŋggaidlohku
Nomeniid máŋggaidlohku adno dalle go lea sáhka eambbo go ovtta ovttadagas, guovtti rájes dahje eambbo. Omd. Dáppe leat ollu beatnagat. Mus leat ollu jurdagat.
Vearbbaid máŋggaidlogu-hámit adnojit maŋŋel persovnnaid mii, dii ja sii. Dalle leat golbma dahje eanet olbmo mielde dagus dahje dáhpáhusas. Omd. Mii vázzit ruoktot. Mii joavdat ruoktot.
Suoma presideanta
thumb|200px|Suoma presideanttaid leavga
Suoma dásseválddi presideanta lea riika válljejuvvo njuolggo válggain juohke guđat jagi. Vuosttas geardde Suoma presideanta válljejuvvui njuolggo válggain jagis 1994. Presideantaevttohas ferte leat Suomas riegádan jietnavuoigatdahtton Suoma riikkavuloš.
Presideantaválggat
Suoma presideantaválggat leat guokteoasát válggat, mat ordnejuvvojit juohke guđat jagi. Válggain lea guokte jienasteami. Jus vuosttas jienasteamis ii oktage evttohasain, maid bellodagat ja jienasteaddjijoavkkut leat ásahan, ii oaččo badjel beali jienain, ordnejuvvo nubbi jienasteapmi. Nubbi jienasteamis leat evttohassan guokte eanemus jienaid ožžon evttohasa.
Kiuruvesi
Kiuruvesi lea Suoma gávpotgielda Davvi-Savo eanangottis. Dan rádjegielddat leat Iisalmi, Pielavesi, Pyhäjärvi, Pyhäntä ja Vieremä.
Gilit
Aittojärvi, Haapakumpu, Hautakylä, Heinäkylä, Honkaranta, Jokela, Kalliokylä, Kiuruvesi, Koivujärvi, Korpijoki, Koskenjoki, Kotajoki, Lahnajoki, Lahnanen, Lapinsalo, Laukkala, Luupuvesi, Löytänä, Niemiskylä, Näläntö, Osmanki, Paajakka, Pihlajamäki, Rantakylä, Rapakkojoki, Remeskylä, Ruokomäki, Ruutana, Rytky, Ryönänjoki, Salmijärvi, Salmenkylä, Sulkavanjärvi, Tihilä, Toiviaiskylä, Turhala
Paavola
Paavola lea ovddeš Suoma gielda Davvi-Pohjanmaa eanangoddis ja Oulu leanas. Girku lea huksejuvvon jagis 1756.
Brégnier-Cordon
Brégnier-Cordon lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Golggotmánu 25.
'''Golggotmánu 25. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 298. (gárgádusjagi 299.) beaivi. Jagis leat vel 67 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 24., Golggotmánu 26.
Bressolles, Ain
Bressolles lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Oulujoki
Oulujoki (ovddeš Oulu dálongielda) lea ovddeš Suoma gielda Davvi-Pohjanmaa eanangoddis ja Oulu leanas. Jagis 1965 dat ovttastuvvui Oulu. Oulujoki Vuođđudanjahki lea 1904. Girku lea huksejuvvon jagis 1908.
Golggotmánu 26.
'''Golggotmánu 26. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 299. (gárgádusjagi 300.) beaivi. Jagis leat vel 66 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 25., Golggotmánu 27.
Brens, Ain
Brens lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Ođđajagimánu 14.
'''Ođđajagimánu 14. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 14. beaivi. Jagis leat vel 351 beaivve (gárgádusjagis 352).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Ođđajagimánu 13., Ođđajagimánu 15.
Brénod
Brénod lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Andrew Wyeth
Andrew Newell Wyeth (suoidnemánu 12. b. 1917 – ođđajagimánu 16. b. 2009) lei amerihkálaš dáiddár.
Dierpmis
Dierpmis vai Bájanolmmái lei bajánipmil sámi mytologiijai. Son dagahii riđu dahje stoarpma, bajána, álddagasa ja arvvi. Dierpmis sogastahtat suopmilaš Ukko ja dáža Thor.
Loimaa
Loimaa lea Suoma gávpot Varsinais-Suoma eanangottis. Dan rádjegielddat leat Huittinen, Humppila, Koski Tl, Marttila, Oripää, Punkalaidun, Pöytyä, Somero, Säkylä ja Ypäjä.
Gilit
Alastaron Mäenpää, Ämmäinen, Anninen, Auvainen, Eura, Haara, Haaroinen, Haitula, Hartoinen, Hattula, Hennijoki, Hintsala, Hirvikoski, Hurskala, Ilmarinen, Ilola, Inkilä, Isoperä, Joenperä, Juva, Kallio, Kankare, Karhula, Karsattila, Kauhanoja, Kemppilä, Kesärlä, Klokkarla, Kojo, Kojonperä, Korpi, Koski, Köyliö, Krekilä, Kulmakuntia, Kuninkainen, Kurittula, Kuttila, Lähde, Lappijoki, Lauroinen, Levälä, Mäenpää, Majanoja, Mälläinen, Männistö, Mellilä, Metsämaa, Mökköinen, Niemi, Niinijoensuu, Onkijoki, Oripää, Pahikainen, Pappila, Pappinen, Peltoinen, Pesänsuo, Piltola, Pispala, Puujalkala, Raikkola, Reitola, Seppälä, Sieppala, Sikilä, Suutarla, Tammiainen, Torkkala, Vähäperä, Vahvala, Vammala, Vännilä, Vesikoski, Vesikoski, Vilvainen, Virttaa, Vuolle
Ruoŧŧa
Ruoŧŧa (ruoŧagillii Sverige) dahjege Ruoŧa gonagasriika (ruoŧagillii Konungariket Sverige) lea riika Eurohpás. Dat gullá Davviriikkaide ja lea Skandinávias. Dan rádjeriikkat leat Suopma ja Norga. Ruoŧas lea maiddái čáhcerádji Dánmárkui. Ruoŧas orrot 10,1 miljovnna olbmo ja lea geográfalaččat viđat stuorimus riika Eurohpás.
Ruoŧa oaivegávpot lea Stockholbma, man olmmošlohku lea 1,4 miljovnna. Statistihkalaš guovddášdoaimmahaga (Statistiska centralbyrån) meroštallama mielde, namalassii eanet go 200 000 ássi, gávdnojit maiddái lassin golbma stuorragávpoga: Göteborg, Malmö ja Uppsala. Sullii 85% riikka olbmuin orrot báikegottiin, ja dát lohku stuorru. Ruoŧas lea vuollegaš čoahkkisvuohta, sullii 22 olbmo njealjehaskilomehteris. Čoahkkisvuohta lea alit Lulli-Ruoŧas.
Ruoŧŧa lea konstitutionála monarkiija ja parlamentáralaš demokratiija. Riika lea miellahttu Ovttastuvvan Našuvnnain jagi 1946 rájes ja Eurohpá uniovnnas jagi 1995 rájes.
Geografiija
Ruoŧŧa lea Davvi-Eurohpás ja Nuortameara oarjjábealde. Dat lea Skandinávialaš njárgga nuortaoassi ja dáinna lágiin Ruoŧas lea guhkes riddu. Oarjin lea Skánddat (várreviđji mii ráhkada Norgga ja Ruoŧa riikaráji). Riikarádji Ruoŧa ja Norgga gaskkas lea Eurohpá guhkimus riikarádji. Dánmárku lea Ruoŧa rádjeriika meara bokte ja Öresund-šaldi Ruoŧa ja Dánmárkku gaskkas lea dehálaš oktavuohta eará Eurohpá riikkaide. Ruoŧa alimus báiki lea Giebmegáisi (2111 m) ja vuolimus báiki lea jávri Hammarsjön (−2.41 m).
Ruoŧas leat 25 eanangotti (landskap) muhto dán juogos lea dušše kultuvrralaš, historjjálaš ja geográfalaš vuođđu.
15% Ruoŧas lea poláragierddu davábealde. Vuovdi gokčá 65% Ruoŧa viidodagas.
Geahča maid
🇪🇺
Ođđajagimánu 13.
'''Ođđajagimánu 13. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 13. beaivi. Jagis leat vel 352 beaivve (gárgádusjagis 353).
Brion, Ain
Brion lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Lapinlahti
Lapinlahti (ruoŧagillii Lapinlax) lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Dan rádjegielddat leat Iisalmi, Kuopio, Rautavaara, Siilinjärvi ja Sonkajärvi.
Gilit
Alapitkä, Heinäaho, Horsmanmäki, Karvasalmi, Kivistö, Kiukonmäki, Lahdenperä, Lappetelä, Leppälahti, Luhi, Martikkala, Mäkikylä, Mäntylahti, Nerkoo, Ollikkala, Pajujärvi, Pitkämäki, Puoliväli, Pällikäs, Taipale, Tölvä, Väisälänmäki
Luhanka
Luhanka lea Suoma gielda Gaska-Suoma eanangottis. Dan rádjegielddat leat Hartola, Joutsa, Jyväskylä, Jämsä, Kuhmoinen ja Sysmä.
Buellas
Buellas lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Rautio
Rautio lea ovddeš Suoma gielda Davvi-Pohjanmaa eanangoddis ja Oulu leanas. Jagis 1973 dat ovttastuvvui Kalajoki. Girku lea huksejuvvon jagis 1800.
Haakon VII
Haakon VII (riegádan 3. beaivvi borgemánus 1872:s, jápmán 21. beaivvi čakčamánus 1957:s) lei Norgga gonagas 1905 rájes gitta 1957 rádjái.
Gonagas Haakon lei gásttašuvvon namain Christian Frederik Carl Georg Valdemar Axel, muhto anii Carl-nama ja lei Dánmárkku prinsa. Son náitalii 22. beaivvi suoidnemánu 1896:s iežas oambeliin Maud Charlotte Mary Victoria Sachsen-Coburg-Gothas, gii lei prinseassa Stuorra-Británnias ja Irlánddas (riegádan 26. beaivvi skábmamánu 1896:s, jápmán 20. beaivvi skábmamánu 1938:s). Son gulai Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg furstavissui. Prins Carla váhnemat leigga Dánmárkku gonagas Fredrik VIII ja ruoŧa prinseassa Lovisa. Dánmárkku Christian X lei su viellja, ja Dánmárkku Christian IX lei su áddjá. Son rievdadii nama Haakonii go válljejuvvui Norgga gonagassan maŋŋel go uniovdna bieđganii. Carl šattai dasto gonagassan ovdal go iežas áhčči ja su viellja šattaiga Dánmárkku gonagassan.
Nuorta-Suoma leatna
Nuorta-Suoma leatna lei okta Suoma leanain. Dan rádjeleanat lei Lulli-Suoma leatna, Oarje-Suoma leatna ja Oulu leatna. Leanain lei maid eanarádji Ruoššain.
Jagi 1997 dáhpáhuvai Suomas leatnaođastus. Ođastusas Oarje-Suoma leatnan ovttastahttojuvvui Mikkeli leatna (earret Heinola ja dan birasgielddat, mat gullet Lulli-Suoma leatnai), Kuopio leatna ja Davvi-Gárjila leatna.
Jagi 2009 dáhpáhuvai nubbi leatnaođastus, dan jagi maŋŋel ii leat hálddahuslaš dássi gielddaid ja stáhta gaskkas.
Eanangottit
Nuorta-Suoma leanas lei 3 eanangotti:
Gielddat
Nuorta-Suoma leanas lei 64 gieldda, main 15 leat gávpogat. Stuorámus gávpogat lei Kuopio, Joensuu ja Mikkeli.
Vearjogovva
Nuorta-Suoma leana vearjogovas lei ovttastahttojuvvon Savo ja Gárjila vearjogovat.
Västerås
Västerås lea gávpot Ruoŧas, Västmanlándda leanas. Västerås lea maid Västmanlándda leana hálddahusguovddáš. Gávpoga viidodat lea 51,73 km² ja olmmošlohku 107 005.
Cerdon, Ain
Cerdon lea gielda Frankriikkas, Ain departemeanttas.
Ceignes
Ceignes lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Lulli-Suoma leatna
Lulli-Suoma leatna lei 1997 - 2009 okta Suoma leanain. Dan rádjeleanat lei Oarje-Suoma leatna ja Nuorta-Suoma leatna. Leanain lei maid eanarádji Ruoššain. Lullin leana rádjánii Suomaluktii.
Jagi 1997 dáhpáhuvai Suomas leatnaođastus. Ođastusas Lulli-Suoma leatnan ovttastahtojuvvui Uusimaa ja Kymi leanat, Kanta- ja Päijät-Häme eanangottit ovddeš Häme leanas ja boares Mikkeli leanas Heinola, Sysmä ja Hartola gielddat.
Jagi 2009 dáhpáhuvai nubbi leatnaođastus, dan jagi maŋŋel ii leat hálddahuslaš dássi gielddaid ja stáhta gaskkas.
Gielddat
Lulli-Suoma leanas leat oktiibuot 86 gieldda, main Espoo, Hämeenlinna, Helsset, Kouvola, Kotka, Lahti, Lappeenranta, Porvoo ja Vantaa leat gávpogat.
Certines
Certines lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Cessy
Cessy lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Golggotmánu 4.
'''Golggotmánu 4. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 277. (gárgádusjagi 278.) beaivi. Jagis leat vel 88 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 3., Golggotmánu 5.
Multia
Multia lea Suoma gielda Gaska-Suoma eanangottis. Dan rádjegielddat leat Keuruu, Petäjävesi, Saarijärvi, Uurainen ja Ähtäri.
Pielavesi
Pielavesi lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Dan rádjegielddat leat Keitele, Kiuruvesi, Maaninka, Iisalmi, Tervo, Pyhäjärvi ja Pihtipudas.
Multia
Gilit
Haarajärvi, Isojärvi, Karhila, Kirkonkylä, Kopola, Linna-Peurala, Nikaranperä, Pirttiperä, Sahrajärvi, Sinervämäki, Tarhapää, Vehkoo, Väätäiskylä
Pielavesi
Gilit
Heinämäki, Joutsenniemi, Jylhä, Jylänki, Karjala, Koivujärvi, Kotaniemi, Kuivaniemi, Kurolanlahti, Lammassalo, Lampaanjärvi, Lappetelä, Laukkala, Leppämäki, Löytynjärvi, Löytynmäki, Niemisjärvi, Pahkamäki, Pajumäki, Pappila, Pauha, Pielavesi, Pukara, Saarela, Sulkava, Säviä, Taipale, Tallus, Tommanmäki, Tuovilanlahti, Vaaraslahti, Venetmäki.
Serbokroatiagiella
Serbokroatiagiella gullá indoeurohpálaš gielaid slávalaš gielaid lulleslávalaš gielaid jovkui.
Domenico di Bartolo
Domenico di Bartolo (1400/1404 – 1445/1447) lei dovddus itálialaš dáiddár.
Ceyzérieu
Ceyzérieu lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Ođđajagimánu 12.
'''Ođđajagimánu 12. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 12. beaivi. Jagis leat vel 353 beaivve (gárgádusjagis 354).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Ođđajagimánu 11., Ođđajagimánu 13.
Ođđajagimánu 11.
'''Ođđajagimánu 11. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 11. beaivi. Jagis leat vel 354 beaivve (gárgádusjagis 355).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Ođđajagimánu 10., Ođđajagimánu 12.
Chaleins
Chaleins lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Golggotmánu 5.
'''Golggotmánu 5. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 278. (gárgádusjagi 279.) beaivi. Jagis leat vel 87 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 4., Golggotmánu 6.
Chalamont
Chalamont lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Revonlahti
Revonlahti lea ovddeš Suoma gielda Davvi-Pohjanmaa eanangoddis ja Oulu leanas. Girku lea huksejuvvon jagis 1973.
Linköping
thumb|300px thumb|200px Linköping lea gávpot Ruoŧas, Östergötlándda leanas. Linköping lea maid Östergötlándda leana hálddahusguovddáš. Gávpoga viidodat lea 42,01 km² ja olmmošlohku 97 428.
Ođđajagimánu 10.
'''Ođđajagimánu 10. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 10. beaivi. Jagis leat vel 355 beaivve (gárgádusjagis 356).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Ođđajagimánu 9., Ođđajagimánu 11.
Challes-la-Montagne
Challes-la-Montagne lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Merja Aletta Ranttila
Merja Aletta Ranttila (r. miessemánu 23. b. 1960 Gáregasnjárga Ohcejohka) lea dovddus sápmelaš govvadáiddár ja grafihkkár. Son lea ráhkadan ollu távvaliid ja su távvaliin lea ráhkaduvvon koarttat. Son lea maid čállán moadde girjji davvisámegillii.
La Boisse
La Boisse lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Golggotmánu 6.
'''Golggotmánu 6. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 279. (gárgádusjagi 280.) beaivi. Jagis leat vel 86 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 5., Golggotmánu 7.
Ubmi
Ubmi (ruoŧagillii: Umeå) lea gávpot Ruoŧas, Västerbottena leanas. Ubmi lea maid Västerbottena leana hálddahusguovddáš. Gávpoga viidodat lea 33,46 km² ja olmmošlohku 75 645.
Bissojoga bajásšaddanguovddáš
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Herman Kåven.
Härnösand
Härnösand (ruoŧagillii: Härnösand) lea gávpot Ruoŧas, Västernorrlándda leanas. Härnösand lea maid Västernorrlándda leana hálddahusguovddáš. Gávpoga viidodat lea 10,90 km² ja olmmošlohku 18 003.
Geassemánu 1.
'''Geassemánu 1. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 152. (gárgádusjagi 153.) beaivi. Jagis leat vel 213 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Miessemánu 31., Geassemánu 2.
Ođđajagimánu 9.
'''Ođđajagimánu 9. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 9. beaivi. Jagis leat vel 356 beaivve (gárgádusjagis 357).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Ođđajagimánu 8., Ođđajagimánu 10.
Oarje-Suoma leatna
Oarje-Suoma leatna lei okta Suoma leanain. Dan rádjeleanat lei Lulli-Suoma leatna, Nuorta-Suoma leatna ja Oulu leatna.
Jagi 1997 dáhpáhuvai Suomas leatnaođastus. Ođastusas Oarje-Suoma leatnan ovttastahtojuvvui Turku ja Pori leatna, Vaasa leatna, Gaska-Suoma leatna ja Häme leana davvioasit.
Jagi 2009 dáhpáhuvai nubbi leatnaođastus, dan jagi maŋŋel ii leat hálddahuslaš dássi gielddaid ja stáhta gaskkas.
Gielddat
Oarje-Suoma leanas lei 204 gieldda. Leana guovloguovddážat ledje Tampere, Turku, Jyväskylä, Pori, Vaasa, Kokkola ja Seinäjoki.
Sonkajärvi
Sonkajärvi (ovdal Rutakko) lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Dan rádjegielddat leat Iisalmi, Kajaani, Lapinlahti, Rautavaara, Sotkamo, ja Vieremä.
Gilit
Aittokoski, Haajaissydänmaa, Haapajärven Sydänmaa, Harva, Hernejärvi, Jyrkkä, Kaarakkala, Kauppilanmäki, Kilpisaari, Koirakoski, Kukkopuro, Laaka, Mansikkavirta, Muuraisjärvi, Oinasjärvi, Paisua, Petäjäjärvi, Petäys, Päsmäri, Rutakko, Ryhälänmäki, Savonvirta, Sonkajärvi, Sonkakoski,  Sukeva, Sälevä, Toivakko, Ulmala, Uuraa, Vehmasjärvi, Viitaa, Vänninmäki
Mustasaari
Mustasaari lea Suoma gielda Pohjanmaa eanangottis. Dan rádjegielddat leat Laihia, Maalahti, Vaasa ja Vöyri.
Geassemánu 2.
'''Geassemánu 2. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 153. (gárgádusjagi 154.) beaivi. Jagis leat vel 212 beaivvi.
Mustasaari
Gilit
Anixor, Brändövik, Böle 1, Björköby, Helsingby, Iskmo, Jungsund, Karkkimala, Karperö, Kaukaluoto, Koivulahti, Koskö, Kuni, Martoinen, Miekka, Munsmo, Norra Vallgrund, Panike, Petsmo, Puntainen, Raippaluoto, Riimala, Runsor, Singsby, Sepänkylä, Sulva, Söderudden, Södra Vallgrund, Taurila, Tuovila, Tölby, Vassor, Veikkaala, Vikby, Voitila, Västerhankmo, Österhankmo
Geassemánu 2.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 1., Geassemánu 3.
Temmes
Temmes lea ovddeš Suoma gielda Davvi-Pohjanmaa eanangoddis ja Oulu leanas. Jagi 2001 álggus dat ovttastuvvui Tyrnävä ja Rantsila. Girku lea huksejuvvon jagis 1767.
Oulu leatna
Oulu leatna vuođđuduvvui 1775. Rádjeleanat lei ovdal 1997 Lappi leatna davvin, Oarje-Suoma leatna ja Nuorta-Suoma leatna lullin. Oarjin rádjin lei Mearrabađaluokta ja nuortin Murmánskka guvlui ja Gárjila dásseváldái.
Jagi 1997 leatnaođastusas Oulu leatna ja Lappi leatna seilo seammán. Oulu leatnai gullet Davvi-Pohjanmaa eanagoddi ja Kainuu eanangoddi.
Jagi 2009 dáhpáhuvai nubbi leatnaođastus, dan jagi maŋŋel ii leat hálddahuslaš dássi gielddaid ja stáhta gaskkas.
Varpaisjärvi
Varpaisjärvi lea Suoma gielda Nuorta-Suoma leanas.
Gilit
Juminen, Korpinen, Kärsämäki, Lukkarila, Pitkälänmäki, Sutela, Korpijärvi, Petäys-Paloinen, Karsanlahti, Syvärinpää, Jonsa, Urimolahti, Lukkarila
Pedro Almodóvar
Pedro Almodóvar Caballero (r. čakčamánu 24. b. 1949 Calzada de Calatrava, Ciudad Real eanangoddi, Spánia) lea spánialaš filbmadahkki ja giehtačálli.
Uppsala
Uppsala lea gávpot Ruoŧas, Uppsala leanas. Uppsala lea maid Uppsala leana hálddahusguovddáš. Gávpoga viidodat lea 47,86 km² ja olmmošlohku 166 698.
Ålánda
thumb|right|Ålándda leavga Ålánda dahjege Ålándda eanangoddi lea demilitariserejuvvon autonomalaš eanangoddi, mii gullá Supmii.
Ođđajagimánu 8.
'''Ođđajagimánu 8. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 8. beaivi. Jagis leat vel 357 beaivve (gárgádusjagis 358).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Ođđajagimánu 7., Ođđajagimánu 9.
Ulla Pirttijärvi-Länsman
Ulla Pirttijärvi-Länsman lea juoigi, sápmelaš musihkkár ja leanadáiddár. Son lea riegádan Aŋŋelis Suoma beal Sámis, muhto orru dán áigge Ohcejogas.
Ulla Pirttijärvi-Länsman doaimmai Lappi leanadáiddárin 1.1.2004-31.12.2007. Pirttijärvi fidnii jagi 2007 Áillohaš-musihkkabálkkašumi. Jagis 1996 Pirttijärvi oaččui Sámiráđi girjjálašvuođa -bálkkašumi Hoŋkoŋ dohkká -girjji ovddas.
Pirttijärvi bođii dovddusin Aŋŋel nieiddat-joavkkus. Son lea mielde maiddái musihkkajoavkkuin Ulda, Solju ja Áššu. Ulla Pirttijärvi-Länsman lea bargan musihka ovttas maiddái ee. Frode Fjellheiman. Fjellheim lea leamašan mielde ráhkadeamin Pirttijärvi skearruid jagiin 1998 ja 2002. Skearruid lea olggosbuktán Warner Music.
Geassemánu 3.
'''Geassemánu 3. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 154. (gárgádusjagi 155.) beaivi. Jagis leat vel 211 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 2., Geassemánu 4.
Nyköping
Nyköping lea gávpot Ruoŧas, Södermanlándda leanas. Nyköping lea maid Södermanlándda leana hálddahusguovddáš. Gávpoga viidodat lea 12,31 km² ja olmmošlohku 27 720.
Kárášjoga guovttegiel báikenamat
Dát lea Kárášjoga guovttegiel báikenamaid listu.
Golggotmánu 7.
'''Golggotmánu 7. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 280. (gárgádusjagi 281.) beaivi. Jagis leat vel 85 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 6., Golggotmánu 8.
Mari Kiviniemi
Mari Johanna Kiviniemi (r. čakčamánu 27. b. 1968 Seinäjokis) lea Guovddaš bellodaga jođiheaddji. Son lei Suoma stáhtaministtar jagiin 2010-2011.
Ivan IV
Ivan IV (borgemánu 25. 1530 Moskva – njukčamánu 18. 1584 Moskva) lei Ruošša vuosttaš cára.
Geassemánu 4.
'''Geassemánu 4. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 155. (gárgádusjagi 156.) beaivi. Jagis leat vel 210 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 3., Geassemánu 5.
NRK Sápmi
NRK Sápmi váldodoaimmahus lea Kárášjogas, gos lea jagis 1984 huksejuvvon mediaviessu. NRK Sámis leat báikkálaš kantuvrrat Guovdageainnus, Deanus, Gáivuonas, Romssas, Skániin, Divttasvuonas, Snoasas ja Oslos.
Norga
Geografiija
thumb|left|Norgga kárta Norggas oarjin lea Norggamearra, lullin Skagerrak ja davvin Barentsmearra. Norgga oaivegávpot lea Oslo ja eará stuorra gávpogat leat Bergen, Trondheim, Stavanger, Kristiansand ja Romsa.
Norgga viidodat lea 323 802 km². Várit leat váldooassi viidodagas. Norgga alimus várri lea Galdhøpiggen.
Golggotmánu 8.
'''Golggotmánu 8. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 281. (gárgádusjagi 282.) beaivi. Jagis leat vel 84 beaivvi.
Norga
Historjá
Norga historjá ovtta riikan álggii sullii 100 jagi dássái, vaikko dálá Norgga guovllus lea orron olbmot juo guhká; muhtin báikkiin juo jiekŋaáiggi nohkama rájes. Go Norggas leat ollu várit ja vuonat leat leamaš ollu unna olmmošjovkkožat ja olbmot eai leat sáhttán johtit ollu.
Politihkka
200px|thumb|left|Stuorradiggi Norgga lea vuođđolágalaš monarkiija ja dien jođiheaddji lea gonagas. Dálá gonagas lea Harald V. Politihkalaš váldi gonagasas ii leat. Stuorámus váldi lea Stuorradikkis (dárogillii Stortinget).
Golggotmánu 8.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 7., Golggotmánu 9.
Ođđajagimánu 6.
'''Ođđajagimánu 6. beaivi' (Loahpašbeaivi'') lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 6. beaivi. Jagis leat vel 359 beaivve (gárgádusjagis 360).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Ođđajagimánu 5., Ođđajagimánu 7.
Anár (gilli)
300px|right|thumb|Sámekulturguovddáš Sajos Anáris
Anár lea Anára gieldda hálddahusguovddáš. Miessemánu 30. beaivve 2005 gilis orro 459 olbmo.
Norga
Fylkkat
Norga lea hálddahuslaččat juhkkojuvvon 11 fylkii.
Dás lea listu fylkkain:
Gielddat ja gávpogat
Norgga dálá gielddahálddahusa ovttadat lea gielda dahje suohkan (dárogillii kommune). Norggas leat dál (2020) 356 gieldda.
Ekonomiija
Norgga valuhta lea Norgga ruvdno, mii juhkkojuvvo 100 evrii.
Norgga ekonomiija váldooassi vuođđuduvvá olje- ja gássabuvttadeapmái ja guollebivdái.
Veahkadat
Golggotmánus 2019 Norggas ledje 5,3 miljovnna ássi. Jagis 2007 94,4 ássiin ledje norgalaččat, geaidda rehkenastojuvvojit mielde maiddái Norgga sullii 60 000 sápmelačča.
Kultuvra
100px|thumb|right|Norgga leavga Dážaid nationála symbolat leat leavga, nationáladreassa ja nationálabeaivi. Máŋgasiin lea iežas guovllu nationáladreassa ja Norgga leavga.
Golggotmánu 10.
'''Golggotmánu 10. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 283. (gárgádusjagi 284.) beaivi. Jagis leat vel 82 beaivvi.
Norga
Unesco máilmmiárbelistu
UNESCO máilmmiárbelisttus leat Norggas čuovvovaš gávcci máilmmiárbesaji.
Golggotmánu 10.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 9., Golggotmánu 11.
Keminmaa
Keminmaa lea gielda Lappi leanas, Suomas.
Vieremä
Vieremä lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Dan rádjegielddat leat Iisalmi, Kajaani, Kiuruvesi, Pyhäntä ja Sonkajärvi.
Gilit
Haajainen (Haajaiskylä), Haajaistaival, Kaarakkala, Karankamäki, Kauppilanmäki, Kirkonkylä, Marttisenjärvi, Nissilä, Palosenjärvi, Palosenmäki,Pyöree, Salahmi, Savimäki, Valkeiskylä (Valkiamäki)
Thomas Eakins
Thomas Cowperthwait Eakins (suoidnemánu 25. 1844 - geassemánu 25. 1916) lei amerihkálaš dáiddár.
Bulgáriagiella
Bulgáriagiella lea giella, mii gullá indoeurohpálaš gielaid slávalaš gielaid lulleslávalaš gielaid jovkui.
Ođđajagimánu 7.
'''Ođđajagimánu 7. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 7. beaivi. Jagis leat vel 358 beaivve (gárgádusjagis 359).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Ođđajagimánu 6., Ođđajagimánu 8.
Geassemánu 5.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 4., Geassemánu 6.
Ođđajagimánu 5.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Ođđajagimánu 4., Ođđajagimánu 6.
Kolari
Kolari lea gielda Davvi-Suomas.
Ođđajagimánu 4.
'''Ođđajagimánu 4. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 4. beaivi. Jagis leat vel 361 beaivve (gárgádusjagis 362).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Ođđajagimánu 3., Ođđajagimánu 5.
Ánne Risten Juuso
Ánne Risten Juuso dahjege Anni-Kristiina Juuso (r. miessemánu 4. b. 1979, Anára Avvilis) lea sápmelaš neavttár (Giehka, Kautokeino-opprøret) ja rádiojournalista YLE Sámi radios.
Yle Sámi Radio
Yle Sámi Radio lea sámegielat radio mii gullá Yleisradio vuollai. Yle Sámi Radio doaibmaguovddáš lea Anáris, muhto das leat maid báikkálaš doaimmahusat Ohcejogas ja Gárasavvonis.
Yle Sámi Radio sádde prográmma golmma sámegillii: davvisáme-, anáraš- ja nuortalašgillii iežas kanálas Davvi-Suomas. Sámi Radio lea deháleamos sámi media Suomas. Dat olaha guldaleddjiidis jođánit hárvves ásson sámeguovllus. Dat lea áidna kanála, mas sámit besset guldalit ođđasiid, ságaid ja prográmmaid iežaset eatnigillii. Kanálas gullo eanaš sámi musihkka.
Joroinen
Joroinen (ruoŧagillii Jorois) lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Joroinen rádjegielddat leat Juva, Leppävirta, Pieksämäki, Rantasalmi ja Varkaus.
SlinCraze
Nils Rune Utsi dahje SlinCraze (riegádan golggotmánu 20. b. 1990 Mázes Guovdageainnus) lea sápmelaš rápper, gii lea bajásšaddan Mázes Guovdageainnu suohkanis Norggabeal.
Kalmar
Kalmar lea gávpot Ruoŧas, Kalmara leanas. Kalmar lea maid Kalmara leana hálddahusguovddáš. Gávpoga viidodat lea 18,85 km² ja olmmošlohku 35 170.
William Shakespeare
William Shakespeare elii várra 1564-1616 Londonis, Eŋglánddas. Son čálii teáhterbihtáid ja divttaid, ja dasa lassin neavttašii maiddái ieš.
Intrigue
Intrigue lea sápmelaš musihkka-joavku. Joavku lea eret Kárášjogas.
Musihkka
Intrigue ovttastahttá iežaset musihkas rock-musihka árbevirolaš luđiide.
Selma Lagerlöf
Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf (skábmamánu 20. 1858 Värmlánda, Ruoŧŧa – njukčamánu 16. 1940 Värmlánda, Ruoŧŧa) lei ruoŧŧelaš girječálli, gii lea dovddus earenoamážit mánáidgirjjistis Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige. Son lei čállan maid Gösta Berlings saga ja Troll och människor.
Växjö
Växjö lea čoahkkebáiki ja gávpot Växjö gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Växjö lea maid Kronobergga leana hálddahusguovddáš. Gávpoga viidodat lea 29,29 km² ja olmmošlohku 60 887 (2010). .
Ruhta
thumb|174x174px Ruhta lea juoga mii lea virggálaččat dohkehuvvon máksime gálvvuid ja bálvaleapmái ja mii maiddái doaibmá re-máksimii velggiid.
Ođđajagimánu 3.
'''Ođđajagimánu 3. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 3. beaivi. Jagis leat vel 362 beaivve (gárgádusjagis 363).
Marja-Liisa Olthuis
Marja-Liisa Olthuis lea anáraš. Son lea riegádan borgemánu 9. beaivve 1967 Bárttehis Anára gielddas. Son orru dál Vuolleeatnamiin. Son lea vuosttas anáraš gii nákkáhalai doavttirin anárašgielas, giđđat 2007. Olthuis oaččui Sámi Instituhta Israel Ruong stipeandda jagis 1999.
Muoná
Muoná, suomagillii Muonio, lea gielda Lappi leanas, Suomas.
Jönköping
Jönköping lea gávpot Ruoŧas, Jönköpinga leanas. Jönköping lea maid Jönköpinga leana hálddahusguovddáš. Gávpoga viidodat lea 44,33 km² ja olmmošlohku 84 423.
Geassemánu 7.
'''Geassemánu 7. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 158. (gárgádusjagi 159.) beaivi. Jagis leat vel 207 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 6., Geassemánu 8.
Párvusz
Párvusz (r. dego Norbert Kiss njukčamánu 1. 1981, Budapest, Ungár) lea ungáralaš grafihkar. Son ohpii Budapestas ja Szegedas. Son lea kristtalaš, nuvt kristtalašvuođa motiivat deaivvahedje su govain.
Vuohki ja barggut
Su váldovuohki lea čáhppat tušša, muhtimin son barggá akvarelain, muhto dábáláččat son dahká govaid čáhppesvielggadas. Ungáralačča Endre Szásza ja hollándalačča M. C. Eschera váikkuheapmi leat su bárgguin. Dat vuohki lea riegádan jagis 2004. Váldoluonddut leat njealjehaččat ja sárggát daid gaskkas. Vuovttaš govva dain lei Eatnieana jagis 2004. Son vácci Sámis jagis 2005 ja dan mannil son álgij sárgut sámegovaid. Son guorahallai illusteret girjji Kalevalas jagis 2007, muhto das ii maidege šaddan. Jagis 2009 son álgij boaldit muora ala.
Su muhtin govva lea Norggas, Divtasvuonas.
Siikainen
Siikainen lea Suoma gielda Satakunta eanangottis. Dan rádjegielddat leat Honkajoki, Isojoki, Kankaanpää, Merikarvia, Pomarkku ja Pori.
Gilit
Haapakoski, Hirvijärvi, Keskukylä, Leppijärvi, Leväsjoki, Nauriskoski, Osara, Otamo, Petkele, Pyntäinen, Saarikoski, Sammi, Siikainen, Uusi-Samminmaja, Vanha-Samminmaja, Vuorijärvi
Juva
Juva lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis. Juva rádjegielddat leat Joroinen, Mikkeli, Pieksämäki, Puumala, Rantasalmi ja Sulkava.
Gilit
Ahola, Auvila, Haikarila, Hatsola, Hietajärvi, Hyötyy, Hännilä, Härkälä, Inkilä, Järvenpää, Kaihunmäki, Kaislajärvi, Kangas, Kaskii, Kettula, Kiiskilä, Kiiskilänniemi, Kilpola, Kirkonkylä, Nuutilanmäki, Koikkala, Kuosmala, Lauteala, Leskelä, Maarala, Maivala, Murtoinen, Mustola, Mäköis, Männynmäki, Narila, Näärinki, Ollikkala, Paatela, Pekurila, Pohjois, Poikola, Pulkkila, Purhola, Rantuu, Remojärvi, Ronkala, Soiniemi, Sopala, Summala, Suurniemi, Taipale, Teivaa, Tuhkala, Turakkala, Vehmaa, Vuorenmaa, Vuorilahti.
Áhkárvuona bajásšaddanguovddáš
Áhkárvuona bajásšaddanguovddáš - Ossodat skuvla (dárogillii: Akkarfjord Oppvekstsenter - Avdeling skole) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Áhkárvuonas, Hámmárfeasttas, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat ovcci oahppi guokte luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit mánáid- ja nuoraidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Alvin Vaséli.
Eanodat
Eanodat (anárašgillii Iänudâh, suomagillii Enontekiö, ruoŧagillii Enontekis) lea gielda Lappi eanangottis, Suomas. Gielddas leat sullii 2 000 ássi. Gieldda ássiin 88,8 proseanttas lea eatnigiella suomagiella ja 9,5 proseanttas sámegiella. Gieldda viidodat lea 8 391,54 km², mas 413,38 km² leat čáhci. Populašuvdnačoahkkisvuohta lea 0,236 ássi/km². Eanodaga rádjegielddat leat Suoma bealde Muoná, Gihttel ja Anár, Norggas Guovdageaidnu, Ráisa, Gáivuotna ja Omasvuotna ja Ruoŧas ges Girona gielda.
Gonagas (noaidevuohta)
Gonagas vai konagas (norsegielas konungr; konr – aristokratalaš almmái), loddealmmái, lei noaidenamahus noiddiin Sámis
Geassemánu 8.
'''Geassemánu 8. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 159. (gárgádusjagi 160.) beaivi. Jagis leat vel 206 beaivvi.
Ville Haapasalo
Ville Haapasalo (r. guovvamánu 28. 1972, Hollola, Suopma) lea suopmelaš neavttár ja TV-láidesteaddji, gii lea hui dovddus sihke Suomas ja Ruoššas.
Geassemánu 8.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 7., Geassemánu 9.
Ođđajagimánu 2.
'''Ođđajagimánu 2. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 2. beaivi. Jagis leat vel 363 beaivve (gárgádusjagis 364).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Ođđajagimánu 1., Ođđajagimánu 3.
Suopmelaš-sápmelaš gielat
Suopmelaš-sápmelaš gielat lea oassi suopmelaš-ugralaš gielain ja sisttisdoallá sámegielaid, suomagiela ja estlánddagiela.
Makedoniagiella
Makedoniagiella gullá indoeurohpálaš gielaid slávalaš gielaid lulleslávalaš gielaid jovkui.
Östersund
Östersund lea gávpot Ruoŧas, Jämtlándda leanas. Östersund lea maid Jämtlándda leana hálddahusguovddáš. Gávpoga viidodat lea 26,84 km² ja olmmošlohku 43 796.
Slovenagiella
Slovenagiella gullá indoeurohpálaš gielaid slávalaš gielaid lulleslávalaš gielaid jovkui.
Ruošša
300px|thumb|Ruošša kárta
Ruošša ( "Rassija"), virggálaš namma Ruošša federašuvdna ( "Rassijskaja Federatsija"). Ruošša lea lihttodásseváldi (federašuvdna) mii lea Nuorta-Eurohpás ja Davvi-Ásias. Dálá stáhta vuođđuduvvui juovlamánu 25. beaivve 1991 Sovjetlihtu bieđganeami maŋŋá ja šattai viidodaga dáfus máilmmi stuorámus riikan. Jagi 1993 vuođđolága mielde Ruošša federašuvdna lea beallepresideanttalaš dásseváldi mii mearkkaša ahte dásseválddi jođihit sihke presideanta ja stáhtaministtar.