cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ruošša
Ruošša lea sihke eurohpálaš ja ásialaš riika. Dán oaivegávpot Moskva lea Ruošša eurohpálaš oasis. Ruošša rádjeriikkat leat Norga, Suopma, Estteeana, Látvia, Lietuva, Polska, Vilges-Ruošša, Ukraina, Georgia, Aserbaižan, Kasakstan, Kiinná, Mongolia ja Davvi-Korea. Daidda lassin Jáhpanii, Lulli-Koreai ja Amerihká ovttastuvvan stáhtaid Alaskai leat dušše unna mátki meara mielde. Beringnuori seakkimus gaska lea 85 km.
Ruošša sturrodat lea 17 075 400 njealjehaskilomehter ja olmmošlohku lea 144 miljovnna (2017). Váldogiella lea ruoššagiella mii gullá indoeurohpálaš gielaide. Stuorámus oassi olbmuin orrot oarjjábealde Urála ja Kaukasusa. Kaukasusa nuortta bealde lea eanaš duoddarat ja vuovdeguovllut. Riika gokčá nuortageažis oarjegeahčái oktanuppelot áigeavádagat ja lea 11 250 km guhku. Dat mearkkaša ahte Moskva ássiin lea nohkkanáigi seammás go Jaskesábis lea čuovvovaš beaivvi iđitguovssu.
Ruošša federašuvdna leat 83 hálddašanovttadaga mat gohčoduvvojit federašuvdnasubjeaktan.
Gielat
Ruoššas hállet sullii 100 giela. Eanáš dáid gielain gullet indoeurohpálaš, áltailaš, urálalaš, kaukasialaš dahje paleoásialaš giellabearrašiidda. Sullii 92% álbmotlogus, dahje 130 miljovnna olbmuin, lea ruoššagiella eatnigiellan. Ruoššagiella lea áidna virggálaš giella Ruošša federašuvnnas, muhto muhtin oblastain leat eará virggálaš gielat. Álbmotlohkamis 2002:s rehkenaste gallis máhtte eará gielaid go ruoššagiela, muhto lohkamis ii boađe ovdan lea go eatnigielas dahje nubbegielas sáhka. Danne leat maid oarjeeurohpálaš gielat listtus:
Osku
Árbevirolaččat ruoššat leat leamašan ruošša-ortodoksa risttalačča. Ortodoksa risttalašvuohta lei stáhtaoskkoldat ovdal 1917 revolušuvnna ovdal. Ruošša šattai risttalažžan maŋŋá go Vladimir I Kievas konverterii risttalašvuhtii 988:s. Máŋga álbmoga konverterejedje go gárte ruošša imperiuma vuollái, muhto muhtumat doalahedje iežaset oskku.
Pelkosenniemi
Pelkosenniemi lea gielda Lappi leanas, Suomas.
Álttá risttalaš vuođđoskuvla
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Magne Medlie.
Golggotmánu 11.
'''Golggotmánu 11. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 284. (gárgádusjagi 285.) beaivi. Jagis leat vel 81 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 10., Golggotmánu 12.
Soini
Soini lea Suoma gielda Lulli-Pohjanmaa eanangottis. Dan rádjegielddat leat Alajärvi, Karstula, Kyyjärvi, Lehtimäki, Pylkönmäki ja Ähtäri.
Gilit
Hautakylä, Jokivarsi, Keisala, Kirkonkylä, Kukonkylä, Kuninkaanjoki, Laasala, Parviaisenkylä, Kolu, Ulvonkylä, Vehu, Vuorenmaa.
Halmstad
Halmstad lea gávpot Ruoŧas, Hallándda leanas. Halmstad lea maid Hallándda leana hálddahusguovddáš. Gávpoga viidodat lea 33,01 km² ja olmmošlohku 55 688.
Girkusláva
Girkusláva gullá indoeurohpálaš gielaid slávalaš gielaid lulleslávalaš gielaid jovkui.
Gävle
Gävle lea gávpot Ruoŧas, Gävleborgga leanas. Gävle lea maid Gävleborgga leana oaivegávpot. Gávpogs viidodat lea 41,79 km² ja olmmošlohku 68 700.
Geassemánu 9.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 8., Geassemánu 10.
Ođđajagimánu 1.
'''Ođđajagimánu 1. beaivi' (ođđajagebeaivi, ođđabeaivi'') lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 1. beaivi. Jagis leat vel 364 beaivve (gárgádusjagis 365).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 31., Ođđajagimánu 2.
Visby
Visby lea gávpot Ruoŧas, Gotlándda leanas. Visby lea maid Gotlándda leana oaivegávpot. Gávpot viidodat lea 12,08 km² ja olmmošlohku 22 236.
Armeniagiella
Armeenalaš gielat gullet indoeurohpálaš gielaide.
Skandinávalaš gielat
Skandinávalaš gielat leat indoeurohpálaš giellabearraša germánalaš vuollejoavkku siskkáldas vuollejoavku. Dasa gullet muhtun Davvi-Eurohpás hállojuvvon gielat, dego dárogiella, ruoŧagiella, dánskkagiella, islánddagiella, fearagiella ja övdalskkagiella. Maiddái 1800-logus jápmán nornagiella lei skandinávalaš giella.
Geassemánu 10.
'''Geassemánu 10. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 161. (gárgádusjagi 162.) beaivi. Jagis leat vel 204 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 9., Geassemánu 11.
Pablo Neruda
Pablo Neruda, álgonamman Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto, (suoidnemánu 12. b. 1904 Parral, Chile – čakčamánu 23. b. 1973 Santiago de Chile, Chile) lei chilelaš diktačálli, diplomáhta ja Chile kommunisttalaš bellodaga politihkkár. Son lea almmuhan sullii 42 máidnasa. Jagis 1971 son vuittii Nobela girjjálašvuođabálkkašumi.
Falun
Falun lea gávpot Ruoŧas, Dalarna leanas. Falun lea maid Dalarna leana oaivegávpot. Gávpoga viidodat lea 26,40 km² ja olmmošlohku 36 447.
Golggotmánu 12.
'''Golggotmánu 12. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 285. (gárgádusjagi 286.) beaivi. Jagis leat vel 80 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 11., Golggotmánu 13.
Golggotmánu 14.
'''Golggotmánu 14. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 287. (gárgádusjagi 288.) beaivi. Jagis leat vel 78 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 13., Golggotmánu 15.
Lotta Willborg Stoor
Lotta Willborg Stoor riegádii Djurgårdenii, Stockholbmii, Ruŧŧii 1967. Son lea vázzán skuvlla Stockholmmas, ja ráves olmmožin son lea váldán oahpu Anáris, Johkamohkis, Uppsalas ja maiddái Stockholmmas. Son lea ovttas Ville Söderbaumiin čállán girjji "Köttjuven - i lávvo på Djurgården" (2008).
Muurame
Muurame lea Suoma gielda Gaska-Suoma eanangottis. Dan rádjegielddat leat Jyväskylä ja Toivakka.
Gilit
Jaakkola, Verkkoniemi, Velkapohja, Kotiranta-Paavalinvuori, Vuorenlahti, Hautalanmäki, Rajala, Pitkälä-Riihiniemi, Niittyaho, Kinkomaa, Isolahti, Vihtalahti, Saarenkylä, Rannankylä, Valkola-Rajahonka
Rantasalmi
Rantasalmi lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis. Rantasalmi rádjegielddat leat Joroinen, Juva, Savonlinna, Sulkava ja Varkaus.
Gilit
Ahvensalmi, Asikkala, Haapaniemi, Haapataipale, Hiismäki, Hiltula, Ihamaniemi, Joutsenmäki, Kolkontaipale, Lahdenkylä, Mielojärvi, Osikonmäki, Parkumäki, Pirilä, Porosalmi, Puikonniemi, Putkisalo, Rantasalo, Reijola, Repomäki, Ritalahti, Riuttanen, Tammenlahti, Tiemassaari, Torasalo, Tornioniemi, Tuusmäki, Vaahersalo, Voinsalmi
Puumala
Puumala lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis. Puumala rádjegielddat leat Juva, Mikkeli, Ruokolahti, Savitaipale, Sulkava ja Taipalsaari.
Gilit
Hamula, Harmaala, Himahuuha, Huhtimaa, Hurissalo, Huuhkaala, Ihalais, Junninmäki, Kaipaala, Kauppila, Keriniemi, Kietävälä, Kiljula, Kirkonkylä Kitula, Kokkola, Kontila, Kyllölä, Lampila, Liimattala, Lintusalo, Luukkola, Maunola, Miettula, Muuramäki, Niinimäki, Niinisaari, Ollila, Pellilä, Petäjäniemi, Pirttimäki, Piskola, Pitkälahti, Repola, Rokansalo, Ruokotaipale, Ryhälä, Sepänkylä, Sipilänsaari, Sopala, Sorjola, Torsantaka, Valtola, Vesiniemi
Geassemánu 11.
'''Geassemánu 11. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 162. (gárgádusjagi 163.) beaivi. Jagis leat vel 203 beaivvi.
Guovvamánu 11.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 10., Guovvamánu 12.
Pello
Pello (ovddeš Turtola) lea gielda Lappi leanas, Suomas. Pello gielda gullá Duortnusleagi guovlogildii. Rádjegielddat leat Suoma bealde Kolari, Badje-Duortnus ja Roavvenjárga ja Ruoŧa bealde Badje-Duortnus ja Bájil.
Orgásmabeaivi
Borgemánu 8. beaivi lea orgásmabeaivi, ja lea nu leamaš jagi 1998 rájes.
Guovvamánu 12.
'''Guovvamánu 12. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 43. beaivi. Jagis leat vel 322 beaivve (gárgádusjagis 323).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 11., Guovvamánu 13.
30 Seconds to Mars
30 Seconds to Mars lea amerihkálaš rockjoavku.
Juovlavuona bajásšaddanguovddáš
Juovlavuona bajásšaddanguovddáš - Ossodat skuvla (dárogillii: Austertana Oppvekstsenter) lea ovttagielat sámi/dáru almmolaš vuođđoskuvla Juovlavuonas, Deanus, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 51 oahppi vihtta luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit mánáid- ja nuoraidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Børre St. Børresen.
Guovvamánu 13.
'''Guovvamánu 13. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 44. beaivi. Jagis leat vel 321 beaivve (gárgádusjagis 322).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 12., Guovvamánu 14.
Guovvamánu 14.
'''Guovvamánu 14. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 45. beaivi. Jagis leat vel 320 beaivve (gárgádusjagis 321).
Kelttalaš gielat
Kelttalaš gielat leat indoeurohpálaš giellabearraša vuollejoavku.
Indoiránalaš gielat
Indoiránalaš gielat gullet indoeurohpálaš gielaide.
Klassifiseren
Indoiránalaš gielat
Golggotmánu 17.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 16., Golggotmánu 18.
Roavvenjárgga dálongielda
Roavvenjárgga dálongielda lei gielda Lappi leanas, Suomas. Jagi 2006 álggus dat ovttastuvvui Roavvenjárgii.
Golggotmánu 15.
'''Golggotmánu 15. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 288. (gárgádusjagi 289.) beaivi. Jagis leat vel 77 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 14., Golggotmánu 16.
Leonardo da Vinci
thumb|230px Leonardo di ser Piero da Vinci (r. cuoŋománu 15. 1452 – j. miessemánu 2. 1519) lei itálialaš dáiddár.
Gáranasčohkka
Gáranasčohkka dahje Suorbmečohkka (1 404 mehtera meara bajábealde, dárogillii Hamperokken) lea alla várri Gáranasvuonas, stuorámus várri Romssa suohkanis.
Somero
Somero lea Suoma gávpot Varsinais-Suoma eanangottis. Dan rádjegielddat leat Jokioinen, Koski Tl, Lohja, Loimaa, Salo, Tammela ja Ypäjä.
Golggotmánu 16.
'''Golggotmánu 16. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 289. (gárgádusjagi 290.) beaivi. Jagis leat vel 76 beaivvi.
Somero
Gilit
Häntälä, Härjänlahti, Härjänoja, Harju, Härkälä, Hirsjärvi, Hyrkkölä, Ihamäki, Jaatila, Jakkula, Joensuu, Jurvala, Kärilä, Kaskisto, Keltiäinen, Kerkola, Kimala, Kivisoja, Kopila, Kultela, Lahti, Lammi, Lautela, Mäyrämäki, Oinasjärvi, Ollila, Pajula, Palikainen, Paltta, Pappila, Pitkäjärvi, Pusula, Pyöli, Rautela, Ruunala, Ryhtä, Saarentaka, Salkola, Sillanpää, Suojoki, Sylvänä, Syvänoja, Talvisilta, Terttilä, Vesanoja, Viluksela, Viuvala, Ylenjoki
Golggotmánu 16.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 15., Golggotmánu 17.
Itálialaš gielat
Itálialaš gielat gullet indoeurohpálaš gielaide.
Huang Xianfan
Huang Xianfan (, skábmamánu 13. 1899 Fusui – ođđajagimánu 18. 1982 Guilin) lei Kiinnás historihkar. Son lei studeren Peking pedagogalaš universitehtain (1926-1935) ja Tokyo universitehtain (1935-1937). Son lei Guangxi universitehta historjáprofessor (1938-1953) ja Guangxi pedagogalaš universitehta historjáprofessor (1954-1982). Huang Xianfan lei Zhuang historia álgojalgejeaddji Kiinnás.
Guovvamánu 15.
'''Guovvamánu 15. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 46. beaivi. Jagis leat vel 319 beaivve (gárgádusjagis 320).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 14., Guovvamánu 16.
Áronjárgga skuvla
Áronjárgga skuvla (dárogillii: Aronnes skole) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Álttás, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 80 oahppi njeallje luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 4. luohkkái. Skuvllas eai leat buot dásit mánáidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Turid Hammari.
Geassemánu 12.
'''Geassemánu 12. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 163. (gárgádusjagi 164.) beaivi. Jagis leat vel 202 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 11., Geassemánu 13.
Geassemánu 13.
'''Geassemánu 13. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 164. (gárgádusjagi 165.) beaivi. Jagis leat vel 201 beaivvi.
Sálašoaivi
Sálašoaivi (1.238 m, dárogillii Tromsdalstinden) lea bassi várri Sálašvákkis, Romssa suohkanis.
Geassemánu 13.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 12., Geassemánu 14.
Davvi-Korea
thumb|250px Davvi-Korea (hangeul: 조선민주주의인민공화국, hanja: 朝鮮民主主義人民共和國) lea riika Ásias.
Rohttu
Rohttu lei buohcu- ja jábmeipmil sámi mytologiijai. Son orui gáppus jábmiidáibmu, Rohttudáibmu.
Karlskrona
thumb|300px thumb|200px Karlskrona lea gávpot Ruoŧas, Blekinge leanas. Karlskrona lea maid Blekinge leana oaivegávpot. Gávpoga viidodat lea 21,36 km² ja olmmošlohku 64 053.
Tiina Sanila-Aikio
Tiina Juulia Sanila-Aikio dahjege Paavvâl Taannâl Tiina (r. njukčamánu 25. 1983) lea nuortasápmelaš musihkar ja lei Suoma Sámedikki presideanta jagiin 2015–2019.
Son lea eret Čeavetjávrris Anára gielddas. Su isit lea anáraš boazosápmelaš Leo Aikio ja eadni lea Čeavetjávrri skuvlla rektor Toini Sanila. Sanila-Aikio studere juridihka Lappi universitehtas Roavvenjárggas.
Sanila-Aikio doaibmá aktiivvalaččat sámi politihkas. Son lea leamašan mielde máŋggain sámi organisašuvnnain ja lávdegottiin. Sanila-Aikio lea doaibman Suoma Sámi Nuoraid searvvi sáhkadoallin ja skábmamánu 1. beaivve 2006 vuođđuduvvon nuortalašgiella ja -kultursearvvi Saaʹmi Nueʹtt sáhkadoallin. Son lea maid leamašan Suoma Sámedikki kulturlávdegotti láhttu ja doaibman Njávdáma Nuortalašráđis. Tiina Sanila-Aikio lea maid Suoma Ruovttueatnan gielaid dutkanguovddáža sámegiela lávdegottis nuortalašgiela ovddasteaddjin. Son lei maid evttohassan Suoma Sámedikki válggain 2011 ja fidnii eanemus jienaid olles válggain.
Tiina Sanila-Aikio oaččui Lappi leana kulturbálkkašumi juovlamánus 2006. Golggotmánu 31. beavvi 2008 Sanila-Aikio oaččui Sámi NissonForuma ovdánahttinbálkkašumi.
Musihkar
thumb|230px Sanila-Aikio máhttá nuortasápmelaččaid árbevirolaš juoigan-stiilla levdema. Sanila-Aikio levdema lassin lávlu sihke nuortalašgillii, davvisámegillii ja eaŋgalsgillii. Son almmustahtii jagis 2005 máilbmi vuosttas nuortalašgielat rock-skierru Sääʹmjânnam rocks!. Sus lea skierrodáhkansoahpamuš Tuupa Recordsin.
Uuh!
Suoidnemánu 7. beaivve 2006 Tiina Sanilas ilbmái “Uuh!” nammasaš single, mii beasai njuolgga Suoma virggálaš single-listu goalmmádin vahkkus 26.
Kåʹllkueʹll še måttmešt tålkk (2007)
Tiina Sanila Banda nubbi ollesguhkes skierru Kåʹllkueʹll še måttmešt tålkk almmustuvai miessemánu 26. 2007 Anáris eamiálbmogiid musihkkadáhpáhus Ijahis Ijas.
Örebro
Örebro lea gávpot Ruoŧas, Örebro leanas. Örebro lea maid Örebro leana hálddahusguovddáš. Gávpoga viidodat lea 42,96 km² ja olmmošlohku 98 237.
Golggotmánu 18.
'''Golggotmánu 18. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 291. (gárgádusjagi 292.) beaivi. Jagis leat vel 74 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 17., Golggotmánu 19.
Golggotmánu 19.
'''Golggotmánu 19. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 292. (gárgádusjagi 293.) beaivi. Jagis leat vel 73 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 18., Golggotmánu 20.
Baksalen skuvla
Baksalen skuvla (dárogillii: Baksalen skole) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Hámmárfeasttas, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 205 oahppi gávcci luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 7. luohkkái. Skuvllas leat mánáidskuvlla buot dásit.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Anita Olsen.
Lars-Ánte Kuhmunen
Lars-Ánte Kuhmunen lea ruoŧelaš badjeolmmoš, juoigi ja musihkkár, gii gullo konsearttain miehtá Eurohpá ja vel iežas skearrus "Birrasis" (Iđut 2005). Son vuittii Sámi Grand Prix-gilvvu jagis 2000 ja Folkelarm-bálkkašumi jagis 2006. Kuhmunen lea maid bargan Beaivváš Sámi Teáhteriin.
Guovvamánu 16.
'''Guovvamánu 16. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 47. beaivi. Jagis leat vel 318 beaivve (gárgádusjagis 319).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 15., Guovvamánu 17.
Juankoski
Juankoski (ruoŧagillii Strömsdal) lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Juankoski rádjegielddat leat Juuka, Kaavi, Kuopio, Rautavaara ja Tuusniemi.
Aarhus
right|thumb|240px|Aarhus Aarhus lea gávpot Dánmárkkus.
Juankoski
1.1.2017 Juankoski ovttastuvvui Kuopio gávpogii.
Gilit
Akonvesi, Hipanlahti, Jouhteninen (Joutseninen), Muuruvesi (girkogilli), Säyneinen (girkogilli), Vehkalahti
Salla
Salla lea gielda Lappi leanas, Suomas.
Ijahis idja
Ijahis Idja ( ja ) lea eamiálbmogiid musihkkafestivála, mii lágiduvvo jahkásaččat Anáris borgemánu beallemuttus. Musihkkafestivála lea lágiduvvon jagi 2004 rájes. Festivála ordnejit ovttasbarggus Suoma Sámedikki sámemusihkkaguovddáš, Sámi oahpahusguovddáš ja Anára Sámisearvi sihke máŋggat eaktodáhtolaš bargit. Ijahis Idja lea Suoma sámeguovllu stuorimus sámemusihkkafestivála.
Jagit 2004-2006
Jurdda vuosttas dáhpáhusas bođii Sámi oahpahusguovddáža dalá rektoris ja sámedikki hálddahushoavddas. Álgojagiid dáhpáhus lágiduvvui miessemánus. Vuosttas Ijahis Idja ordnejuvvui Anára girkosiidda guovddážis, boares girjeráju šiljus. Dáhpáhus čohkiidii moatti lávus ja smávva lávddis. Loaiddasteaddjin ledje Satu Aikio, Ulla Pirttijärvi, Amoc, Ante Mikkal Gaup, Anára skuvlla oahppit ja váldoartista Wimme, guhte juoiggai girjeráju gáhtu alde. Sámeartisttaid lassin festiválii bovdejuvvojit jahkásaččat máilmmi eará eamiálbmogiid artisttat. Jagi 2004 eamiálbmotguossit bohte Ruošša Jakutias. Festiválaguossit ledje vuosttas jagi čoahkkanan čuohtenár.
Čuovvovaš jagi festivála lágiduvvui Anára guollehámmanis. Dalle loaiddasteaddjin ledje earret eará Niko Valkeapää ja Vilddas-joavku. Guollehámman goittot hilgojuvvui jagi 2006 festivála maŋŋá ja seammás dáhpáhus sirdojuvvui miessemánus borgemánu beallái danin, go Anára árrageassi lei menddo galmmas ja arvves.
Vuosttas guovtti jagi áigge festivála lei oalle smávva, dattege jo jagi 2005 váldokonseartta oktavuođas lei maiddái nuoraidkonsearta ja musihkkaseminára. Nuoraidkonsearta attii mánáide ja nuoraide vejolašvuođa beassat oassálastit dáhpáhussii, muhto maiddái nuorra musihkkajoavkkuide dilálašvuođa čuojahit sin musihka olbmuide.
Jagit 2007-2011
Jagiid 2007-2011 Ijahis Idja ordnejuvvui Sámi oahpahusguovddáža šiljus. Aitosaš konsearttat dollojuvvojedje siste hállas go fas eará festiválabálvalusat, dego Ijahis Ija márkanat, ledje olgun lávuin ja tealttáin. Ijahis Ija márkaniin vuvde árbevirolaš sámi dujiid. Jagiid 2007-2011 áigge festivála stuorui máŋgga láhkai. Das šattai oppa davviriikalaš sámeguovllu festivála, go artisttat bovdejuvvojedje jahkásaččat maiddái ránnjáriikkain. Jagi 2009 váldokonsearttas loaiddastii ruoŧasápmelaš rock-joavku Mollet ja jagi 2010 váldokonsearttas Norgga beale joavku Adjágas. Jagi 2011 váldoartisttat ledje SlinCraze, SomBy-joavku, Wimme ja Niillas Holmberg & Roope Mäenpää, guhte almmustahtte sudno vuosttas cd-skearru lávvardateahkeda váldokonsearttas.
Jagit 2012-2013
Jagi 2012 Ijahis Idja-festivála sirdašuvai aiddo gárvvásmuvvan sámekulturguovddáš Sajosa šilljui. Váldoartistan dalle ledje Ruoŧa sápmelaš Sofia Jannok, Nanook-joavku Ruonáeatnamis ja rapmusihkar Ailu Valle. Eamiálbmotguossit bohte Komi dásseválddis. Ođđa áššin dan jagi festiválii bođii Ijahis Idja temáklubba, mii ordnejuvvui báikkálaš hoteallas. Dan jagi temán lei “Sápmi goes Retro”, mii oidnui gáktestiillain. Dat lei vuosttas jahki go festivála sáhtii čuovvut interneahttasáddaga bokte. Sáttaga lágidedje Sámi oahpahusguovddáža mediastudeanttat ja Yle Sámi doaimmahus. 2012 festivála dagai maiddái ođđa guossiolahusa go badjel 2000 olbmo gallededje festiválas vahkuloahpa áigge.
10-jagi ávvufestivála jagis 2013 lei ain stuorat go ovddit jagiid. Erenomážit mánáid ja nuoraid beaivi lei prográmma dáfus ain viidásut ja festiválaklubbat ordnejuvvojedje sihke bearjadaga ahte lávvardaga. Dán jagáš klubba temán lei ČSV-lihkadus. Váldokonsearttas čuojahedje earret eará heavyjoik-joavku Intrigue ja pop-artista Lovisa Negga sihke Angelit. Niko Valkeapää fas doalai iežas konseartta Sajosa auditorias bearjadaga.
Čujuheamit
Ijahis Idja
Sámediggi
Karttula
Karttula lea Suoma gielda Nuorta-Suoma leanas.
Gilit
Airaksela, Haapamäki, Hakulila, Hautolahti, Humalaniemi, Joutsensalmi, Juurikkaniemi, Karttula, Keihästaival, Kemppaanmäki, Koivujärvi, Koivulahti, Koskenkylä, Kuivaniemi, Kuttasalo, Käpysalo, Lietemäki, Lyytikkälä, Nuutila, Punnonmäki, Riitlampi, Riuttala, Salinmaa, Sammankontaus, Soidinlahti, Tallus, Utrianlahti, Vaarunjärvi, Valkeistaival, Viitataival.
Victoriagoržžit
300px|title=Victoriagoržžit goikeáiggibotta|thumb|Victoriagoržžit [[Zimbabwe bealde borgemánu 2019]] 300px|thumb|right|Goržžit [[arveáigi|arveáigge jagi 1972]] 300px|thumb|right|Goržžit [[goikeáigi|goikeáigge jagi 2003]]
Victoriagoržžit leat goržžit Afrihkás, Zambia ja Zimbabwe gaskkas. Dat gohčoduvvojit máilmmi stuorámus goržin.
Albániagiella
Albániagiella gullá indoeurohpálaš gielaid albánialaš gielaide.
Guovvamánu 17.
'''Guovvamánu 17. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 48. beaivi. Jagis leat vel 317 beaivve (gárgádusjagis 318).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 16., Guovvamánu 18.
Fearsullot
thumb|right|Fearasullot
Golggotmánu 20.
'''Golggotmánu 20. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 293. (gárgádusjagi 294.) beaivi. Jagis leat vel 72 beaivvi.
Fearsullot
Fearsullot dahjege Fearasullot (fearagillii Føroyar, dánskkagillii Færøerne) leat sullot Atlánttas. Fearsullot gullet Dánmárkui ja leat dán riikka iešstivrenguovlu.
Vuodjaláibi
Vuodjaláibi lea unna láibbáš. Vuodjaláibbis leaba álo láibi ja vuodja.
Golggotmánu 20.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 19., Golggotmánu 21.
Njenecia autonomalaš biiregoddi
250px|right|thumb|Njenecia autonomalaš biiregotti leavga
Njenecia autonomalaš biiregoddi (, Nenetskij avtonomnij okrug,, Nenyotse avtonomnoy ɲokruk), Njenecia dahje Nenetsia lea autonomalaš biiregoddi (okrug) Davvi-Ruoššas.
Concepción, Chile
Concepción lea Chile oaivegávpot.
Pikku G
Pikku G (Henri Vähäkainu) lea suopmelaš ráp-artista, gii ráppe suomagillii.
Nicolas Appert
Nicolas Appert (skábmamánu 17. beaivi 1749, Châlons-en-Champagne, Marne – geassemánu 1. beaivi 1841 Massy) lei spánskalaš hutki.
Goa
Goa (गोंय) lea oassestáhta Indias. Dat lea India unnimus oassestáhta viidodaga ektui.
Huittinen
Huittinen lea Suoma gávpot Satakunta eanangottis. Dan rádjegielddat leat Kokemäki, Köyliö, Loimaa, Punkalaidun, Sastamala ja Säkylä.
Gilit
Hirvelä, Hannula, Huhkola, Huittistenkylä, Huhtamo, Hurula, Kaharila, Kannila, Karhiniemi, Korkeakoski, Korvenkylä, Kirkonkylä, Lauha, Lauttakylä, Leppäkoski, Loima, Löysälä, Matikkala, Mauriala, Mommola, Naatula, Nanhia, Palojoki, Pappilanniemi, Pöyriälä, Raijala, Raskala, Rekikoski, Rieskala, Riesola, Sampu, Sorvola, Suttila, Suontausta, Vakkila
Golggotmánu 21.
'''Golggotmánu 21. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 294. (gárgádusjagi 295.) beaivi. Jagis leat vel 71 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 20., Golggotmánu 22.
Bergsfjord bajásšaddanguovddáš
Bergsfjord bajásšaddanguovddáš (dárogillii: Bergsfjord Oppvekstsenter) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Láhpis, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 18 oahppi golmma luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit sihke mánáid- ja nuoraidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Elin Jensen.
Roavvenjárga
Ovddeš Roavvenjárgga gávpot, mii lea dálá Roavvenjárgga gávpoga guovddáš, lea Ovnnesjoga ja Giemajoga deaivvadanbáikkis. Roavvenjárggas gávdnojit earret eará Suoma davimus universitehta Lappi universitehta ja davimus buohcceviessu Roavvenjárgga guovddášbuohcceviessu. Turismmas lea mearkkašahtti rolla gávpoga ekonomiijai.
Simo
Simo lea Suoma gielda Davvi-Pohjanmaa eanangottis. Simo rádjegielddat leat Ii, Kemi, Keminmaa, Ranua ja Tervola.
Gilit
Alaniemi, Asemakylä, Hamari, Karisuvanto, Maksniemi, Matala, Onkalonperä, Pömiö, Sankala, Simonkylä, Simoniemi, Soikko, Tainijoki, Taininiemi, Viantie, Ylikärppä, Marostenmäki
Cannes
Cannes lea gávpot Frankriikkas.
Tervola
Tervola lea gielda Lappi leanas, Suomas.
Nils-Aslak Valkeapää
Nils-Aslak Valkeapää dahjege Áillohaš lei sápmelaš dáiddár, diktačálli ja juoigi. Riegádii 23.3.1943 Eanodagas, jámii 27.11.2001 Espoos. Lappi leanadáiddár 1978-83.
Áillohaš lei poehta/girječálli, musihkkár/juoigi, govvadáiddár ja neavttár, gii gaskkustii ja oainnusindagai sámi kultuvrra sihke našuvnnalaččat ja riikkaidgaskasaččat. Nuba leaige deaŧalaš ovddasteaddji sápmelaččaide ja eará eamiálbmogiidda. Sutnje lei luondu mávssolaš. Sus eai gávdnon riikarájit. Son vánddardii miehtá máilmmi ja doalai konsearttaid ja čájálmasaid. Son lei stuorra dáiddár olggobealde Davviriikkaid. Sutnje eai lean rájit dáiddalaš ovdanbuktinmálliin ge.
Luondu lei Áillohačča deaŧaleamos movttiidahttingáldu. Dát lea báidnan su dáidaga, beroškeahttá šáŋras. Sutnje lei jápmin maid lunddolaš oassi eallimis. Áillohaš guđii stuora ártna 40 jagi doaibmamis. Vaikko ii leat šat ieš min gaskkas, de eallá ain su vuoiŋŋalaš ja kultuvrralaš árbi su poesiija, musihka, govaid bokte – ja vel áinnas Lásságámmi ja dan barggu bokte mii galgá dás dahkkot.
Čállosat ja girjjit
Girji Beaivi áhčážan lea gohčoduvvon main sámiid álbmotlaš eposin. Girjji namma čujuhage sámiid dološ myhtii, mas sámit govvejuvvojit beaivvi mánáin. Girjái Áillohaš lea čohkken historjjálaš govaid sámiin birra máilmmi. Girji vuittii Davviriikkaid ráđi girjjálašvuođabálkkašumi jagis 1991.
Áillohaš lea doaimmahan girjji Don čánat mu alccesat 1992, mas lea teavsttat maid Paulus Utsi lea čállán.
The Monsterican Dream
The Monsterican Dream lea suopmelaš rock-joavku Lordi nubbi skearru.
Golggotmánu 22.
'''Golggotmánu 22. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 295. (gárgádusjagi 296.) beaivi. Jagis leat vel 70 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 21., Golggotmánu 23.
Vahkku
Vahkus leat 7 jándora.
Geassemánu 15.
'''Geassemánu 15. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 166. (gárgádusjagi 167.) beaivi. Jagis leat vel 199 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 14., Geassemánu 16.
Guovvamánu 18.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 17., Guovvamánu 19.
Gárgádusjahki
Gárgádusjahki lea jahki, man guovvamánnui lea lasihuvvon okta beaivi, 29. beaivi, nu gohčoduvvon gárgádusbeaivi. Gárgádusbeaivi lasihuvvo jahkái, vai kaleandarjagi jagiáiggit doalašedje deaivása rivttes jagiáiggiiguin.
Geahča maid: gregoriánalaš kaleandar
SR Sámi Radio
SR Sámi Radio lea sámegielat radio mii lea sierra ossodat Sveriges Radios. SvT Sápmi Gironis gullá Sveriges Televisionii. SR Sámi Radio sádde beaivválaččat sáddagiid davvisámegillii, muhto sii ráhkadit radio­sáddagiid julev- ja lullisámegillii mat sáddejuvvojit dihto áiggis jeavddalaččat. Sihke julev- ja lullisámegillii leat diibmobeallásaš sáddagat juohke vahku.
Soađegilli
Soađegilli lea gielda Lappi leanas Suomas. Dan rádjegielddat leat Anár, Giemajávri, Gihttel, Pelkosenniemi, Roavvenjárga ja Suovvaguoika.
Get Heavy
Get Heavy lea suopmelaš rock-joavku Lordi vuosttaš skearru.
Soađegilli
Gilit
Aska, Hinganmaa, Jeesiö, Kelujärvi, Kersilö, Kierinki, Kukasjärvi, Lismanaapa, Lokka, Luosto, Madetkoski, Moskuvaara, Orajärvi, Petkula, Puolakkavaara, Purnumukka, Rajala, Raudanjoki, Riipi, Sassali, Sattanen, Seipäjärvi, Siurunmaa, Syväjärvi, Tankavaara, Torvinen, Uimaniemi, Unari, Vaalajärvi, Vuojärvi ja Vuotso.
Get Heavy
Bonusšuoŋat
<li> Don't Let My Mother Know 03:30 (dušše Davvi-Amerihká ja Japána skearruin) </li> <li> Would You Love A Monsterman? (radio edit) 03:04 (dušše Japána skearrus) </li> </ol>
Hämeenkyrö
Hämeenkyrö lea Suoma gielda Pirkanmaa eanangottis. Dan rádjegielddat leat Ikaalinen, Nokia, Sastamala ja Ylöjärvi.
Gilit
Haukijärvi, Heinijärvi, Herttuala, Hiironen, Hirvola, Ilottula, Jokimetsä, Jumesniemi, Järvenkylä, Kalalahti, Kalkunmäki, Keskuspuisto, Kierikkala, Komi, Korkomäki, Kostula, Kuotila, Kyröskoski, Kyröspohja, Käpylä, Laitila, Lavajärvi, Lemmakkala, Mahnala, Muotiala, Myllymäki, Osara, Palko, Pappila, Parila, Pentinmaa, Pinsiö, Pukara, Puronsuu, Pyöräniemi, Räystö, Sarkkila, Sasi, Sirkkala, Timi, Tippavaara, Tokoinen, Tuokkola, Turkimus, Turkkila, Untila, Urjainen, Uskela, Uskelanniemi, Vanaja, Vesajärvi, Vilpee, Äkönmaa
Guovvamánu 19.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 18., Guovvamánu 20.
The Arockalypse
The Arockalypse lea suopmelaš rock-joavku Lordi goalmmát skearru.
Árdna
Árdna lea NRK Sámi Radio kulturmagasiidna.
Maaninka
Maaninka lea Suoma gielda Nuorta-Suoma leanas.
Gilit
Haatala, Halola, Hamula, Jynkänniemi, Kinnulanlahti, Kurolanlahti, Käärmelahti, Leinolanlahti, Lappetelä, Pohjois-Haatala, Tavinsalmi, Tuovilanlahti, Varpasmaa, Venäjänsaari, Vianta, Väänälä.
Geassemánu 16.
'''Geassemánu 16. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 167. (gárgádusjagi 168.) beaivi. Jagis leat vel 198 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 15., Geassemánu 17.
Lordi
300px|thumb|right|Lordi [[Barcelonas guovvamánu 2009]] 300px|thumb|right|Lordi, 2023 250px|thumb|right|Lordi logo
Lordi lea suopmelaš rockjoavku. Joavku buvttii vuosttaš geardde Eurovision lávlagilvvuid vuoitu Supmii lávllain Hard Rock Hallelujah jagis 2006.
Geassemánu 22.
'''Geassemánu 22. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 173. (gárgádusjagi 174.) beaivi. Jagis leat vel 192 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 21., Geassemánu 23.
Kuopio
thumb Kuopio lea Suoma gávpotgielda Davvi-Savo eanangottis. Kuopio rádjegielddat leat Lapinlahti, Iisalmi, Leppävirta, Rautavaara, Siilinjärvi, Suonenjoki, Tervo, Pielavesi, Kaavi ja Tuusniemi.
Gilit
Asuma, Juankoski, Kortejoki, Muuruvesi, Niittylahti, Nilsiä, Riistavesi, Savulahti, Säyneinen, Sikoniemi, Vartiala, Vehka
Carl XVI Gustaf
thumb|230px|Carl XVI Gustaf [[Lundis jagi 1990.]]
Geassemánu 17.
'''Geassemánu 17. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 168. (gárgádusjagi 169.) beaivi. Jagis leat vel 197 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 16., Geassemánu 18.
Deadache
Deadache suopmelaš lea suopmelaš rock-joavku Lordi njealjját skearru.
Siri Broch Johansen
Juho-Sire / Siri Broch Johansen (r. 1967) lea sámi čálli, lávlu ja giellabargi Deanu gielddas Romssa ja Finnmárkkus.
Juho-Sires lea pedagogalaš, sámegiela- ja teáhteroahppu. Son lea earret eará bargan sámi giellaguovddážiin Gáivuonas ja Deanus. Son čálii iežas vuosttaš lávdebihtá "Eatnanspáppastallan" 2009. Bihttá čájehuvvui earret eará Davviriikkalaš mánáidteáhterfestiválas Fearsulluin. Su vuosttaš mánáid- ja nuoraidromána, Sárá beaivegirji, ilmmai njeallje gillii 2010. 2010 rájes lea son bargan ollesáigge dáiddárin.
Juho-Sire girji, Reivvet kommišuvdnii, sisttisdoallá 70 reivve Norgga duohtavuođa- ja seanadankommišuvdnii. Girji gieđahallá mo sihke dáruiduhttin ja maŋimus logijagiid sámegiela ealáskáhttin leat hápmen sihke sámi ja Norgga servodaga, ja lea dan dihte dehálaš gáldu sihke kommišuvdnii ja sámi servodaga ipmirdeapmái obanassiige.
Geassemánu 21.
'''Geassemánu 21. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 172. (gárgádusjagi 173.) beaivi. Jagis leat vel 193 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 20., Geassemánu 22.
Diibmu
Diimmus leat 60 minuhta dahje 3600 sekundda. Dát lea 1/24 eatnama jándoris.
Quito
thumb|300px|Presideantta šloahtta
Quito (virg.San Francisco de Quito) lea Ecuadora oaivegávpot. Gávpot lea Pichincha dollavári nuortabealde ja ekváhtor lea gávpogas sullii 25 km luksa. Dasgo Quito lea 2850 mehtera mearragierraga bajábealde, dat lea okta máilmmi alimusas oaivegávpogIs. Jagi 2001 olmmošlohkama mielde Quitos 1 399 378 ássi. Quito lea riikka nubbin stuorámus gávpoGA Guayaquila maŋŋel. Sebastián de Belalcázar vuođđudii gávpoga juovlamánu 6. 1534.
Jáhpan
Jáhpan (japánagillii 日本, Nihon dahje Nippon) lea riika Ásias. Jáhpana oaivegávpot lea Tokio.
Siilinjärvi
Siilinjärvi lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Siilinjärvi rádjegielddat leat Kuopio ja Lapinlahti.
Gilit
Hakkarala, Hamula, Harjamäki, Kaaraslahti, Kasurila, Kehvo, Koivumäki, Koivusaari, Kuuslahti, Pajujärvi, Pöljä, Rissala, Räimä, Toivala, Vuorela, Lehdonkylä, Kumpunen
Jándor
Jándor lea dát áigi, mas Eana jorggiha áksilis birra. SI-systemas jándoris leat 24 diimmu dahjege 86400 sekundda.
Ovttastuvvan našuvnnat
thumb|300px|Ovttastuvvan našuvnnaid lahttoriikkat mini|gurut|ON, [[Šveica]]
Ovttastuvvan našuvnnat dahjege ON lea máilmmiviidosaš, riikkaidgaskasaš ovttasbargoásahus, mii vuođđuduvvui golggotmánu 24. beaivve 1945 San Franciscos, Amerihká ovttastuvvan stáhtain.
Ovttastuvvan našuvnnaid virggálaš gielat leat arába-, kiinná-, eaŋgals-, fránskka-, ruošša- ja spánskagielat.
Ikaalinen
Ikaalinen lea Suoma gávpot Pirkanmaa eanangottis. Dan rádjegielddat leat Hämeenkyrö, Jämijärvi, Kankaanpää, Parkano, Sastamala ja Ylöjärvi.
Ovttastuvvan našuvnnat
Lahtut
San Franciscos 1945 Ovttastuvvan našuvnnaid vuođđogirjji vuolláičálle 51 riikka, muhto dál leat 192 lahttoriikka.
Guovvamánu 21.
'''Guovvamánu 21. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 52. beaivi. Jagis leat vel 313 beaivve (gárgádusjagis 314).
Ikaalinen
Gilit
Haapimaa, Heinistö, Heittola, Helle, Höytölä, Iso-Röyhiö, Jauhokuononmaa, Juhtimäki, Jyllinmaa, Kallionkieli, Kalmaankylä, Karhoinen, Karttu, Kiiala, Kilvakkala, Kolkko, Kovelahti, Kurkela, Leppäsjärvi, Leutola, Luhalahti, Läykkälä, Mansoniemi, Miettinen, Myllykarttu, Niemi, Pukara, Riitiala, Sammi, Sarkkila, Saukko, Sisättö, Sikuri, Sipsiö, Tevaniemi, Vahojärvi, Varessalmi, Vatsiainen, Vatula, Vehuvarpe, Viljala, Vähäröyhiö, Välikylä
Guovvamánu 21.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 20., Guovvamánu 22.
Golggotmánu 23.
'''Golggotmánu 23. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 296. (gárgádusjagi 297.) beaivi. Jagis leat vel 69 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 22., Golggotmánu 24.
Guovvamánu 20.
'''Guovvamánu 20. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 51. beaivi. Jagis leat vel 314 beaivve (gárgádusjagis 315).
Hebe Camargo
Hebe Maria Camargo (njukčamánu 8. b. 1929 Taubaté, Brasilia – čakčamánu 29. b. 2012 São Paulo, Brasilia) lei brasilialaš lávlu ja neavttár.
Geassemánu 23.
'''Geassemánu 23. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 174. (gárgádusjagi 175.) beaivi. Jagis leat vel 191 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 22., Geassemánu 24.
Geassemánu 24.
'''Geassemánu 24. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 175. (gárgádusjagi 176.) beaivi. Jagis leat vel 190 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 23., Geassemánu 25.
Björk
Björk Guðmundsdóttir (ˈpjœr̥k ˈkvʏðmʏnsˌtoʊhtɪr, r. skábmamánu 21. beaivvi 1965, Reykjavík, Islánda) lea islándalaš lávlu, lávlladahkki ja komponista.
Š (bláđđi)
Š lea nuoraid bláđđi, mii almmuhuvvo 4 geardde jagis, vuosttaš gearddi 1993:s.
Dábálaččat Š-bláđi artihkkalat leat davvisámegillii, muhto maid lulli- ja julevsámegillii, ja dasa lassin dárogillii.
Tallinn
Tallinn lea Estteeatnama oaivegávpot. Dat lea Nuortamerrii gullevaš Suomaluovttas, gávccinuppelot kilomehttera Helssega lullelis.
Guovvamánu 24. beaivve rádjai 1918 gávpoga virggálaš namma lei Reval. Eará boares namahusat leat ruoššagiela Ревель (Rewel) ja ovdal Колывань (Kolywan), dánskkagiela Lyndanisse ja ruoŧagiela Lindanäs.
Namma Tallinn, mii lea leamašan anus esttegillii dan rájes go dánskkalaš gonagas Waldemar jagi 1219 vuoluštii gávpoga, dábálaččat suorggiduvvo Taani-linn(a)-sánis, mii mearkkaša "dánskkalaš gávpot" dahje "dánskkalaš ladni".
Gávpotjuohkašupmi
Tallinn lea juohkašuvvan gávpotosiide Haabersti, Kesklinn, Kristiine, Lasnamäe, Mustamäe, Nõmme, Pirita ja Põhja-Tallinn ja vel 84 biirriide.
Lahkosat
Tallinn rádjašuvvá davvenuortin Viimsi, nuortin Jõelähtme, nuortalullin Rae, lullin Saku, oarjinlullin Vasalemma ja oarjin Harku.
Paulus Utsi
Paulus Utsi riegádii Ivgus 1918:s ja jámii Borjusis 1975:s.
Louvre
Louvre (Musée du Louvre) lea musea Parisis. Dát vuođđuduvvui jagis 1793.
Rinaldo Cuneo
Rinaldo Cuneo (suoidnemánu 2. 1877 - juovlamánu 27. 1939) lei amerihkálaš dáiddár.
Karlshamna gielda
Karlshamna gielda lea gielda Ruoŧas Blekinge leanas.
Geahča maid
Gieldat Ruoŧas
Guovvamánu 22.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 21., Guovvamánu 23.
Sultsina
mini|olgeš|Sultsina Sultsina lea gárjillaš borramušsorta.
Ilmajoki
Ilmajoki lea Suoma gielda Lulli-Pohjanmaa eanangottis. Dan rádjegielddat leat Isokyrö, Jalasjärvi, Kurikka, Laihia ja Seinäjoki.
Gilit
Ahonkylä, Huissi, Jouppila, Jäppi, Kiikerinkylä, Kirkonkylä, Koskenkorva, Könni, Luomankylä, Munakka, Nopankylä, Palo, Peltoniemi, Peräkylä, Peurala, Pojanluoma, Rengonkylä, Röyskölä, Saveenkylä, Seittunkylä, Tuomikylä, Ujaistenkylä, Varpahaiskylä
Michael Jackson
right|thumb|Michael Jackson jagi 1984
Michael Joseph Jackson (borgemánu 29. b. 1958 Gary, Indiana, Amerihká ovttastuvvan stáhtat – geassemánu 25. b. 2009 Bel Air, Los Angeles, Kalifornia, Amerihká ovttastuvvan stáhtat) lei amerihkálaš popmusihkkár.
Geassemánu 25.
'''Geassemánu 25. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 176. (gárgádusjagi 177.) beaivi. Jagis leat vel 189 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 24., Geassemánu 26.
Juuka
Juuka (ruoŧagillii Juga) lea Suoma gielda Davvi-Gárjila eanangottis. Juuka rádjegielddat leat Kuopio, Kaavi, Kontiolahti, Lieksa, Nurmes, Polvijärvi ja Rautavaara.
Gilit
Ahmovaara, Halivaara (Hali), Juuka, Kannas, Kajoo, Kuhnusta, Larinsaari, Matara, Nunnanlahti, Paalasmaa, Petrovaara, Pihlajavaara, Polvela, Raholanvaara (Rahola), Timovaara, Tuopanjoki, Vaikko, Vihtasuo, Vuokko
Karl Bernhard Wiklund
Karl Bernhard Wiklund lei jagiin 1905–33 Uppsala universitehta suopmelaš-ugralaš gielaid professor. Son dárkilasttii julevsámegiela čállingiela. Wiklunda arkiiva lea Uppsala universitehta girjerájus.
Karlskrona gielda
Karlskrona gielda lea gielda Ruoŧas Blekinge leanas.
Geahča maid
Gieldat Ruoŧas
Siida (musea)
thumb|300px|right Siida lea musea ja luondduguovddáš Anára márkanis, Suomas.
Siida - Suoma sámiid álbmotmusea
Sámemusea Siida lea sámiid álbmotmusea ja riikkadási spesiálamusea. Sámemusea vurke iežas čoakkáldagaide Suoma sámiid vuoiŋŋalaš ja ávnnaslaš kultuvrra ja ovdanbuktá dan iežas čájáhusain ja prentosiin. Sámemusea váldodoaibmabáiki lea Siiddas Anáris. Sámemusea doaimmahagat, čoakkáldathálddahus, čájáhusbuvttadeapmi ja eará mávssolaš doaimmat gávdnojit Siiddas. Sámemusea bajásdoallá maiddái Nuortalaččaid Árbevierrodálu Anára Čeavetjávrris.
Sámemusea historjá
Sámii Litto - Sámiid yhdistys ry. vuođđudii Sámemusea 1959:s. Anára sámemusea vuođđuduvvui 1959:s ja seammás čoaggigohte visttiid ja dávviriid. Olgomusea vuosttas visttit sirdojuvvojedje báikki ala 1960:s. Anára sámemusea rahppojuvvui atnui vuosttas háve geassebadjái 1963 Davviriikkaid vuosttas iehčanas sámemusean. Go musea lei doaibman moaddelot jagi, de dan doaimma háliidedje dahkat iehčanassan ja dorvvastit dan joatkašuvvama ja ovdáneami. Dán ulbmila várás vuođđuduvvui 1986:s Sámi museum – Sámemuseavuođđudus (maŋŋelis Sámemuseavuođđudus). Arkiteakta Juhani Pallasmaa plánen museavisti Siida rahppojuvvui almmolaš atnui cuoŋománus 1998 dasttán boares olgomusea lahkosiidda. Áidnalunddot olgomusea lea ainge dehálaš oassi Sámemusea čájáhusdoaimmain. 1999:s Sámemusea oaččui riikkadási spesiálamusea stáhtusa. Sámemusea Siida lea álggu rájes doaibman ealaskas vuogi mielde máŋgga suorggis ja dan doaibma lea bures vuogáiduvvan sámeservoša dárbbuide.
Sámemuseavuođđudus
Sámemuseavuođđudusa ulbmilin lea doarjut ja ovddidit sámiid čearddalaš kultuvrra. Dat bargá dán ulbmila ovdii vuosttažettiin nu, ahte bajásdoallá ja stivre Sámemusea ja dan doaimma, jođiha museasuorggi ovttasbarggu sámeguovllus, Suomas ja riikkaidgaskasaččat sihke doarju sámekultuvrra dieđalaš dutkama ja dahká dovddusin dan bohtosiid. Vuođđudusa ruovttubáiki lea Anár ja dan áššiid dikšu ja dan ovddasta stivra, mii válljejuvvo hávil njealje kaleanddarjahkái. Stivrras leat gávcci lahtu, geain uhcimustá njealjis galget leat sámesogat Suoma riikkavuložat. Sámemuseavuođđudus oamasta Sámemusea dávvir-, čuovgagovva-, giehtagirjerádjo- ja dáiddačoakkáldagaid, olgomusea oktan ráhkadusaiguin sihke arkiivva. Das lea vuoigatvuohta váldit vuostái skeŋkemiid ja testameanttaid sihke lasihit earánláhkáige iežas opmodaga, ii goittotge fitnodatdoaimma vuođul. Vuođđudusa opmodat ja várit galget geavahuvvot Sámemusea ovddideapmái. Jos vuođđudus heaittihuvvo, de dan várit lágiduvvojit vuođđudusa stivrra mearridan vuogi mielde nu, ahte museačoakkáldagaid seailun dorvvastuvvo (Sámi museum – Sámemuseavuođđudusa njuolggadusat 14 §, 25.11.2003). Sámemusea doaimma váldoruhtadeaddjin lea oahpahus- ja kulturministeriija. Maiddái Anára gielda mieđiha jahkásaččat suokkardanvuloš ruhtadoarjaga. Sámemusea beaivválaš jođiheamis vástida museahoavda. Museas leat 14 fásta bargi.
Geahča maid
Siida
Beahci
Beahci (láhtengillii Pinus sylvéstris) lea goahccemuorra.
Walt Disney
thumb|250px|Walt Disney (1937) thumb|thumbtime=2|upright=1.5|Newman Laugh-O-Gram (1921) Walter Elias 'Walt' Disney (juovlamánu 5. 1901 — juovlamánu 15. 1966) lei amerihkálaš ealligovvebagadalli ja animatora.
Olofströma gielda
Olofströma gielda lea gielda Ruoŧas Blekinge leanas.
Geahča maid
Gieldat Ruoŧas
Geassemánu 26.
'''Geassemánu 26. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 177. (gárgádusjagi 178.) beaivi. Jagis leat vel 188 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 25., Geassemánu 27.
Boris Jeltsin
Boris Nikolajevič Jeltsin (, guovvamánu 1. b. 1931 – cuoŋománu 23. b. 2007 ) lei Ruošša federašuvnna vuosttaš presideanta jagiid 1991–1999.
Guovvamánu 23.
'''Guovvamánu 23. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 54. beaivi. Jagis leat vel 311 beaivve (gárgádusjagis 312).
Jápmimat
2008 – Janez Drnovšek, Slovenia presideanta (2002–2007), Slovenia stáhtaministtar (1992–2002) ja Jugoslávia presideanta (1989–1990).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 22., Guovvamánu 24.
Sámi allaskuvla
Sámi allaskuvla lea ásahuvvon jagis 1989 Guovdageidnui, Norgii. Allaskuvllas leat sullii 270 studeantta ja 100 bargi (dieđut 2018). Allaskuvlla váldoulbmilin lea addit sámegielat studeanttaide gelbbolašvuođa bargat sihke Sámis ja eará servodagain.
Doaimmat
Sámi oahpahus ja sámi dutkan lea leamašan sihke vuođđun ja eaktun Sámi allaskuvlla doibmii. Danne dadjat dávjá Sámi allaskuvlla leat sámi ásahussan. Vuođđudeami rájes leat Sámi allaskuvlla fálaldagat ja doaimmat mealgat viiddiduvvon. Nu leage Sámi allaskuvla searvan nanusmahttit sámi servodaga. Sámi dutkan lea seamma áigodagas oppalaččat sakka rievdan ja viiddiduvvon ja dan ovdáneamis lea Sámi allaskuvla leamašan guovddážis ovttas eará ásahusaiguin.
Sámi allaskuvllas leat čuovvovaš oahppofáláldagat:
Guovvamánu 24.
'''Guovvamánu 24. beaivi' Máhtebeaivi'' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 55. beaivi. Jagis leat vel 310 beaivve (gárgádusjagis 311).
Sámi allaskuvla
Doaimmat
Dasa lassin sáhttá váldit oahppoovttadagaid sierran almma ahte olles prográmmaoahpu čađahit. Lea maid vejolaš nu gohčoduvvon friddja bachelora váldit.
Guovvamánu 24.
''Jus Máhtebeaivve lea čoaskis, de šáddá bivvalis dáliki. Jus lea bivval, de čoskkiida fargga.''
Sámi allaskuvla
Doaimmat
Sámi allaskuvla lea maid miellahttun University of Arctic (UArctic) fierpmádagas gos Sámi allaskuvla vuoruha eamiálbmotdoaimmaid.
Guovvamánu 24.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 23., Guovvamánu 25.
Sámi allaskuvla
Doaimmat
Sámi lohkanguovddáš lea maid oassin Sámi allaskuvllas. Dat lea našuvnnalaš gealboguovddáš mii erenoamážit bargá oahpahusvuogádahkii buorrin, mánáidgárddi rájes gitta alit oahpu dási radjái. Sámi lohkanguovddáš bargá viidát ovddidit njálmmálaš ja čálalaš sámegielageavaheami álbmogis.
Sámi allaskuvllas lea maid ovddasvástádus hálddašit sámi ofelašdoaimma ja sámi statistihka fágalaš analysajoavkku mii redigere Sámi logut muitalit / Samiske tall forteller nammasaš almmuheami.
Geassemánu 27.
'''Geassemánu 27. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 178. (gárgádusjagi 179.) beaivi. Jagis leat vel 187 beaivvi.
Ronneby gielda
Ronneby gielda lea gielda Ruoŧas Blekinge leanas.
Geahča maid
Gieldat Ruoŧas
Guovvamánu 25.
'''Guovvamánu 25. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 56. beaivi. Jagis leat vel 309 beaivve (gárgádusjagis 310).
Reatká
mini Reatká dahje gaskkas lea sypreassašattuid čerdii gullevaš goahccemuorra.
Sölvesborga gielda
Sölvesborga gielda lea gielda Ruoŧas Blekinge leanas.
Geahča maid
Gieldat Ruoŧas
Gieddeviola
Fiskesviola (Viola tricolor) lea violašattuid čerdii ja violaid sohkii rássi.
Toni Soler
Toni Soler i Guasch (Figueras, Spánia, 1965) lea katalonialaš historihkar sihke radio- ja TV-doaimmaheaddji.
Isojoki
Isojoki lea Suoma gielda Lulli-Pohjanmaa eanangottis. Dan rádjegielddat leat Honkajoki, Karijoki, Kauhajoki, Kristiinankaupunki, Merikarvia ja Siikainen.
Gilit
Heikkilä, Iivarinkylä, Kirkonkylä, Kodesjärvi, Kortteenkylä, Kärjenkoski, Koppelonkylä, Leppikylä, Möykky, Pettukylä, Peurala, Polvenkylä, Sakara, Sarviluoma, Suojoki, Piikkilänkylä, Vanhakylä, Vesijärvi, Villamo, Viitakoski
Goahccemuorat
Goahccemuorat
Čearddat
Goahccemuorat juhkkojuvvojit čieža čerdii:
Guovvamánu 26.
'''Guovvamánu 26. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 57. beaivi. Jagis leat vel 308 beaivve (gárgádusjagis 309).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 25., Guovvamánu 27.
Setogiella
Setogiella lea võrogiela suopman, man máhttájit sullii 5 000 olbmo davvenuorti-Estlánddas.
Ovdamearka setogielat Olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálas julgaštusas
Ártihkkal 1:
setogillii: ''Kõik inemiseq sünnüseq avvo ja õiguisi poolõst ütesugumaidsist. Näile om annõt mudsu ja süämetun'stus ja nä piät ütstõõsõga vele muudu läbi kjauma.''
Geassemánu 28.
'''Geassemánu 28. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 179. (gárgádusjagi 180.) beaivi. Jagis leat vel 186 beaivvi.
Setogiella
võrogillii: ''Kõik inemiseq sünnüseq avvo ja õiguisi poolõst ütesugumaidsis. Näile om annõt mudsu ja süämetunnistus ja nä piät ütstõõsõga vele muudu läbi käümä.''
Geassemánu 28.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 27., Geassemánu 29.
Lieksa
Lieksa lea Suoma gávpotgielda Davvi-Gárjila eanangottis. Lieksa rádjegielddat leat Ilomantsi, Joensuu, Juuka, Kontiolahti, Kuhmo ja Nurmes.
Setogiella
esttegillii: ''Kõik inimesed sünnivad vabadena ja võrdsetena oma väärikuselt ja õigustelt. Neile on antud mõistus ja südametunnistus ja nende suhtumist üksteisesse peab kandma vendluse vaim.''
sámegillii: ''Buot olbmot leat riegádan friddjan ja seamma olmmošárvvuin ja olmmošvuoigatvuođaiguin. Sii leat ožžon jierpmi ja oamedovddu, ja berrejit láhttet guđetguimmiideaset vuostá vieljažagaid vuoiŋŋas.''
Lieksa
Gilit
Hattusaari, Hattuvaara, Höntönvaara, Hörhö, Jaakonvaara, Jamali, Kitsinvaara, Koli, Kontiovaara, Kuorajärvi, Kylänlahti, Lapalie, Louhivaara, Mätäsvaara, Nurmijärvi, Ohtavaara, Pankakoski, Pankajärvi, Puso, Romppala, Ruunaa, Saarivaara, Savijärvi, Siikavaara, Sikovaara, Sokojärvi, Sokovaara, Uusikylä, Varpanen, Vieki, Viensuu, Vuonisjärvi, Vuonislahti
Bollnäsa gielda
Bollnäsa gielda lea gielda Ruoŧas Gävleborgga leanas.
Geahča maid
Gieldat Ruoŧas
Geassemánu 29.
'''Geassemánu 29. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 180. (gárgádusjagi 181.) beaivi. Jagis leat vel 185 beaivvi.
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 28., Geassemánu 30.
Indoarjalaš gielat
Indoarjalaš gielat leat bengalgiella, gujaratagiella, hindigiella ja panjabigiella. Dát gielat gullet indoeurohpálaš gielaid indoiránalaš gielaide. Badjel 1 biljovnna olbmo hupmet indoarjalaš gielaid.
Klassifiseren
Indoarjalaš gielat
Bealdoviola
Bealdoviola (Viola arvensis) lea violašattuid čerdii ja violaid sohkii rássi.
Guovvamánu 27.
'''Guovvamánu 27. beaivi''' lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 58. beaivi. Jagis leat vel 307 beaivve (gárgádusjagis 308).
Ávvudeamit
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 26., Guovvamánu 28.
Isokyrö
Gilit
Hevonkoski, Ikola, Kuivila, Kylkkälä, Laurola, Lehmäjoki, Naarajoki, Napue (keskeisin), Orismala, Orisberg, Palhojainen, Palonkylä (suurin), Ritaala, Tuurala, Ulvila, Yryselä, Valtaala, Ventälä.