cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Furesø
Furesø lea gielda Hovedstaden regiuvnnas Dánmárkkus.
Vanessa da Mata
Vanessa Sigiane da Mata Ferreira (guovvamánu 10. beaivvi 1976 Alto Garças, Mato Grosso, Brasilia) lea brasilialaš lávlu.
Alitnásti
right|250px|thumb|Alitnásti mini|250px|Alitnásti
Alitnásti, (Hepatica nobilis) lea oalle uhca giđđat lieđđu šaddu mas leat alit, násttelágán lieđđelasttat. Dát gullá fiskesrássišattuide (Ranunculaceae).
Alitnástti hápmi ja guhkkodat
Alitnásti lea máŋggajahkásaš rássešaddu mii šaddá 10–15 cm guhku.
Davvi-Jyllándda regiuvdna
Davvi-Jyllándda regiuvdna lea okta Dánmárkku viđa hálddahuslaš guovllus. Regiuvnna oaivegávpot lea Aalborg. Dan olmmošlohku lea 579 628 ássi ja viidodat 7 910 km².
Gaala
Gaala ( ja ) lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Guovdageainnu suohkanviessu
200px|thumb|right|Guovdageainnu suohkanviesu váldouksa 200px|thumb|right|Guovdageainnu suohkanviesu olgoseaidni Guovdageainnu suohkanviessu lea Guovdageainnu suohkana suohkanviessu. Suoidnemánus láve suohkanviessu leahkit oaneheabbo rabas. 7A klássa Guovdageainnu mánáidskuvllas šattai leahkit jagis 2012 vahku 10 oahpahusas suohkanviesu geallirlanjas.
Motala gielda
Motala gielda (ruoŧagillii): Motala kommun) lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas.
Čoahkkebáikkit
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Motala gielda.
Čehkkia leavga
thumb|Čeahka leavga. Sturrodat: 2:3 Čehkkia leavga lea áibbas seammalágan go dološ Čehkoslovakia leavga. Go Čehkoslovakia juhkkojuvvui jagis 1993 de oaččui Čehkkia dan boares Čehkoslovakia leavgga ja Slovakia oaččui iežas leavgga.
Leavggas leat rukses ja vilges ivnnit dego Čeahka boares vearjogovas, muhto dasgo leavga lei measta seammalágan go Polskka leavga ja das ledje seamma ivnnit go Nuortariikka leavggas dasa biddjui alit golmmačiegahas jagis 1920.
Dálá leavgga dohkkehii Čehkoslovakia parlameanta njukčamánu 30. beaivve 1920, ja dat lea earret jagiid Nubbi máilmmesoađi áigge, leamaš anus olles áigge.
Moheda
Moheda lea čoahkkebáiki Alvesta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 1 824 (2010). .
Avenida de los Insurgentes
right|thumb|Avenida de los Insurgentes Avenida de los Insurgentes lea aveny Meksiko gávpogis.
Pirita Näkkäläjärvi
Pirita Susanna Näkkäläjärvi (riegádan guovvamánu 13. beaivve 1978 ) lea Suoma Sámedikki lahtu jagiin 2012-2015 ja 2020-2023.
Son válljejuvvui vuosttas háve Suoma Sámediggi válggain 2011 ja lei áidna evttohas sámeguovllu olggobealde, guhte válljejuvvui áirrasin. Nuppe háve son válljejuvvui Suoma Sámediggái Anáris sámediggeválggain 2019.
Golggotmánu 2012 Näkkäläjärvi álggii Yle Sápmi ođđa hoavdán, Juhani Nousuniemi maŋŋel ja seammás son guđii Sámedikki. Pirita Näkkäläjärvi celkkii iežas eret Yle Sámi hoavdan jagis 2017. Dál son bargá fitnodatgávpehoavdan Helen Venturesis.
Näkkäläjärvis leat guokte magisttardutkosa. Son lea gávpediehtagiid magisttar Helssega gávpeállaskuvllas ja MSc Media and Communications (with Distinction) London School of Economicsis (LSE), Stuorra-Británnias. Su magisttar- dahje masterbargu LSE:s gieđahallá áitagiid sámiid sátnefriijavuhtii Suomas.
Raimo Äärelä
Hans Raimo Henrikki Äärelä lea evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011. Äärelä lea eret Soađegilis ja lea leamašan mielde gielddapolitihkkás.
Angela Merkel
thumb|200px|Angela Merkel Angela Dorothea Merkel (riegádan suoidnemánu 17. beaivve 1954 Hamburgas Duiskkas) lea duiskalaš risttalašdemokráhtalaš politihkar, álgoálggus fysihkar. Son lea leamaš Christlich Demokratische Union (CDU) -bellodaga jođiheaddji jagi 2000 rájes, ja Duiskka lihttokánsler jagi 2005 rájes. Son adnojuvvo Eurohpá ja Eurohpá Uniovnna deháleamos politihkarin. Jagis 2014 Merkel oaččui Seoul ráfibálkkašumi.
Mánáidláhka (Norga)
Norgga mánáidláhka ( dahje Barneloven) guoská vuollái 18-jahkásaš mánáide ja nuoraide, ja dat mudde váhnemiid geatnegasvuođaid mánáid ektui ja mánáid vuoigatvuođaid váhnemiid ektui. Mánáidlágas mearriduvvo earret eará mo meroštallojuvvo áhččivuohta, váhnenovddasvástádus ja beaivválaš fuolaheapmi, mánáid ja váhnemiid goabbat bealát ovttastallanvuoigatvuohta ja váhnemiid geatnegasvuohta ealihit mánáideaset.
Váhnemiin, geain ii leat váhnenovddasvástádus, lea mánáidlága vuođul liikkáge vuoigatvuohta oažžut dieđuid máná birra mánáidgárddis, skuvllas, dearvvašvuođa- ja fuolahusbálvalusas ja politiijas.
Lávvoaivi
Lávvoaivi lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 640 mehtera.
Mánáidláhka (Norga)
Váhnemiid ruđalaš gaskavuođat
Váhnemiid ruđalaš gaskavuođat gullet dábálaččat priváhtarievtti beallái. Ovttastallama mátkegoluid lea dábálaš juohkit boađuid sturrodaga mielde, jos váhnenguovttos eaba soaba juohkit goluid eará láhkai.
Biologalaš váhnemat
Biebmománás, gii lea deavdán 18 jagi, lea vuoigatvuohta diehtit geat su biologalaš váhnemat leat.
Musea
Musea dahje dávvirvuorká lea almmolaš lágádus mii čoaggá, vurkkoda, dutká ja váldá ovdan historjjálaš, kulturhistorjjálaš ja luonddudieđalaš dávviriid. Museaid doibmii gulli dieđa lea museologiija.
Museas leat čájáhusat gos olbmot besset geahčadit daid dávviriid. Miehtá máilmmi gávdnojit sihke gávpogiid stuorra museat ja smávvagávpogiid ja gilážiid museat mat leat unnibut.
Iešguđetlágan museat leat dáiddamuseat, dieđamuseat, soahtemuseat ja mánáidmuseat. Máilmmi stuorimus museat leat ovdamearkka dihte Parisa Louvre, Kiinná Beijinga riikkamusea, Washington D.C Smithsonian Institution ja Londona British Museum.
Museat leat dávjá stuorra dálut muhto muhtun museat leat maiddái olggo ovddas.
Nationalisma
Nationalisma lea máilmmioaidnu ja politihkalaš lihkadus mii áigu nannet oktoráđálaš stáhta. Nationalisma gudnejahttá našuvnna, kultuvrra, historjá ja gáhtte nationalstáhta. Nationalstáhta lea stáhta mii lea ráhkaduvvon našuvnna vuođul. Dat lea definerejuvvon ná: geografalaččat ráddjejuvvon stáhta man álbmogis unnit eanet lea seammá duogáš/boahtimuš, giella ja kultuvra. Dat gii doarju nationalisma gohččoduvvo nationalistan. Erohus patriohtismas ja nationalismas lea ahte patriohtisma gáhtte riika váldojuvvon territoria ja sáhttá seaguhuvvot vaikko makkár politihkalaš oaiviliiguin. Nationalisma gis lea politihkalaš ideologiija mas lea čielga servodatprográmma. Nationalismas lea nationalstáhta guovddážin. Patriohtisma gis ii vealtakeahttá dárbbaš nationalstáhta.
Gentofte
Gentofte lea gielda Hovedstaden regiuvnnas Dánmárkkus.
Paseo de la Reforma
right|thumb|Paseo de la Reforma Paseo de la Reforma lea aveny Meksiko gávpogas.
Gresigiella
Gresigiella lea nimboralaš giella mii hupmojuvvo Indonesia bealde Ođđa-Guinea sullo davvirittus. Gielas leat muhtun erohusat kemtuikagillii. Ethnologue mielde gielas ledje 2 500 hupmi jagis 1987.
Báđášoaivi
Báđášoaivi lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 610 mehtera.
Ivvár
Ivvár lea rockjoavku, mas njunušlávlun lea Jon Iver Eira Tellefsen, son maid čuojaha gitára. Earát joavkkus leat: Magnus Langseth Kristoffersen (gitára), Steffen Rasmussen (gitára), Magnus Tornensis (rumbbut) ja Frank Cock (Gitára). Sin vuosttaš skearru Moonflower ilmmai 2014s suoidnemánus, sis lei almmuhankonsearta Riddu Riđđu-festiválas. Ivvár lei 2012s mielde Sámi Grand Prixas.
Vislanda
Vislanda lea čoahkkebáiki Alvesta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 1 769 (2010). .
Pertti Heikkuri
Pertti Olavi Heikkuri lea vuovdedoallohoavda Avvilis, Anáris. Heikkuri lea leamašan Suoma Sámedikki lahttu jagiin 1996-2004. Son lei evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011 ja válljejuvvui.
Borgheim
right|thumb|Borgheim Borgheim lea Nøtterøy gieldda hálddahusguovddáš.
San José
San José lea Costa Rica oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea 288 000 ássi (2011).
Gladsaxe
Gladsaxe lea gielda Hovedstaden regiuvnnas Dánmárkkus.
Antárktis
250px|thumb|right|Antárktis. 250px|thumb|right|Antárktisa kárta. Antárktis (, 'ii Arktis') lea eatnanoassi eatmama lullipola birra. Go hupmat Antárktisa birra, meinet dávjá "kontineantta" Antarktika, stuorámus eananguovllu Antárktisa máilmmeoasis. Dasa lassin gávnojit máŋggat smávva sullot Lulli jiekŋaábis, mat gullet máilmmeoassái.
Nugo máŋggat eará riikkat Norga gáibidii iežasii osiid máilmmeoasis, muhto dain lea leamaš smávva mearkkašupmi maŋŋel jagi 1961 Antárktissoahpamuša.
Antárktisa interneahtta-TLD lea .aq.
Sámi giellaláhka
Sámi giellaláhka Suomas
Sápmelaččaid gielalaš vuoigatvuođaid Suomas meroštallá Sámi giellaláhka (1086/2003). Sámiid giellaláhka guoská eanaš dušše sámiid vuoigatvuođaide eiseválddiid luhtte, nappo dat ii guoskkahala omd. vuoigatvuođa sámegiela ja sámegielat oahpahussii dahje sámegielat dearvvasvuođa- ja sosiála bálvalusaid. Sámiid giellaláhka gusto sámiid ruovttuguovllu eiseválddiid doibmii, muhto muhttin muddui maiddái guovllu dási ja riikkaviidosaš eiseválddiid doibmii.
Čoavjehávvi
thumb|Láđis čoavjehávvi thumb|Čieŋal čoavjehávvi Čoavjehávvi lea oktasaš namahus háviide čoavjjis ja gahpárusas. Lea šliiveassi čoavvjis ja gahpárusas mii billistuvvo
Sámi giellaláhka
Historjá
Suomas sámiid gielalaš vuoigatvuođain ásahuvvui lága dásis vuosttas háve 1991 Sámiid giellalágain, mii bođii fápmui 1992. Jagis 2003 dát láhka goit gomihuvvui ja dan sadjái bođii Sámi giellaláhka. Dát ođastus čatnasii Suoma vuođđolága ođasmahttimii 1992, mas Suoma vuođđoláhkii (731/1999) čállojuvvui njuolggadus (17 §) sámiid kultuvrralaš ja gielalaš vuoigatvuođaid birra. Dán olis Suoma visot giellaláhkaásaheapmi ođasmahttojuvvui, maiddái suoma- ja ruoŧagillii guoski giellaláhka.
Sisdoallu
Sámiid giellaláhka meroštallá sápmelaččaid gielalaš vuoigatvuođaid eiseválddiiguin doaimmadettiin ja nuppe dáfus dat meroštallá eiseválddiid geatnegasvuođaid sámegiela hárrái. Dán lága mielde sápmelaččain lea vuoigatvuohta geavahit iežaset giela eiseválddiid luhtte ja fidnet eiseválddiin áššebáhpáriid ja dieđuid sámegillii. Dát vuoigatvuohta ii leat gitta das, máhttágo sápmelaš suomagiela vai ii. Vástideaddji láhkái eiseválddiide lea ásahuvvon geatnegasvuohta bálvalit sámiid maiddái sámegillii.
Sámiid giellalágas lea meroštallon oalle dárkilit, maidda eiseválddiide dat guoská (2 §). Dat vuoigadahttá buot Suomas hállojuvvon sámegielaid: davvisámegiela, anárašgiela ja nuortalašgiela (3 §).
Virgeolbmuide ii leat ásahuvvon lágas geatnegasvuohta máhttit dahje oahpahallat sámegiela. Sápmelaččaid gielalaš vuoigatvuođat ollašuhttojuvvot eanáš dulkoma ja jorgaleami bokte. Lágas eiseválddiide lea goit ásahuvvon sierra geatnegasvuohta ovddidit sámegiela geavaheami eiseválddiin (5 kapihttal).
Sámiid giellalágas leat maiddái mearrádusat eiseválddiid siskkáldas virgegiela birra, nappo das man gillii omd. doaibmaorgánaid áššebáhpárat galget leat ja makkár vuoigatvuođat sápmelaččain leat doaibmaorgánaid lahttun.
Dilli Sámeguovllu eará riikkain
Norggas sápmelaččaid gielalaš vuoigatvuođain ásahuvvo sámelága giellanjuolggadusain. Maiddái Ruoŧas leat láhkadási njuolggadusat sámegiela sajádagas, muhto Ruoššas dákkár njuolggadusat eai leat.
Álbmotriekti
Riikkaidgaskasaš olmmošvuoigatvuođaid soahpamušain leat unnán guoskkahallon vehádagaid dahje eamiálbmogiid gielalaš vuoigatvuođat. Deháleamos vehádatgielaide guoski álbmotrievtti áššebábir lea Eurohpá vuođđogirji guovlo- dahje unnitlogu gielaid várás.
Glostrup
Glostrup lea gielda Hovedstaden regiuvnnas Dánmárkkus.
Urddotoaivi
Urddotoaivi lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 620 mehtera.
Duiskka oassestáhtat
Duiskkas lea 16 oassestáhta, mat leat oalle iehčanasat.
Oassestáhtaid dieđut
Čuovvovaš tabeallas leat Duiskka 16 oassestáhta čuovvovaš dieđuiguin:
Finnmárkku fylkka girkut
thumb|right|280px|Kárta Finnmárkku fylkka proavásgottiid birra:{{legend|lightskyblue|Álaheaju proavásgoddi}}{{legend|#ffff00|Hámmárfeasta proavásgoddi}}{{legend|#cbff79|Sis-Finnmárkku proavásgoddi}}{{legend|#f6b0b0| Várjjaga proavásgoddi}}
Go bismágottis leat njeallje proavásgotti, nu listtus leat njeallje oasi. Proavásgotti juohke gielddas lea searvegodderáđđi ja juohke searvegodderáđđái gullá okta dahje eambbo girkosuohkanat. Juohke girkosuohkanii gullá girkosuohkanráđđi. Juohke girkosuohkanis lea goittotge okta searvegoddi, muhto sáhttá leat eambboge.
Álaheaju proavásgoddi
Dasa proavásgoddái gullet golbma gieldda Finnmárkku fylkka oarjjabealde. Proavásgoddi lea Álaheajus, Álaheadju gielddas.
Hámmárfeastta proavásgoddi
Dasa proavásgoddái gullet guhtta gieldda Finnmárkku fylkka davábealde. Proavásgoddi lea Hámmárfeasttas, Hámmárfeastta gielddas.
Sis-Finnmárkku provásgoddi
Dasa proavásgoddái (maid Sis-Finnmárkku proavássuohkan) gullet vihtta gieldda Finnmárkku fylkka lulábealde. Proavásgoddi lea Kárášjoga márkanis, Kárášjoga gielddas. Dát lea Norgga stuoramus proavásgoddi viidodaga vuođul. Dasa lassin dát lea Norgga áidna proavásgoddi, gos sápmelaččat leat eanetlogus. Ipmilbálvalusat leat sihke dáro- ja sámegillii. Sis-Finnmárkku proavássuohkan ásahuvvui jagis cuoŋománu 1. 1990 ja dása suohkanii gullet vihtta báhpasuohkana Kárášjohka, Guovdageaidnu, Deatnu, Unjárga ja Porsáŋgu.
Várjjaga proavásgoddi
Dasa proavásgoddái vihtta gieldda Finnmárkku fylkka nuorttabealde. Proavásgoddi lea Várjjaga márkanis, Várjjaga gielddas.
Sarajevo
right|thumb|Sarajevo Sarajevo lea Bosnia ja Hercegovina oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea 580 000 ássi (2011).
Mánáidsuodjalus
Mánáidsuodjalusa  váldobargu lea sihkkarastit, ahte mánát ja nuorat, geat ellet dakkár dilis, mii sáhttá vahágahttit sin dearvvašvuođa ja ovdáneami, ožžot vealtameahttun veahki ja fuolaheami rievttes áigge. Mánáidsuodjalus galgá maid leat mielde sihkkarastimin buot mánáide ja nuoraide bajásšaddandili, mas sii leat oadjebasat. Sihke gielddas ja stáhtas leat mánáidsuodjalussuorggi doaimmat.
Gieldda barggut
Buot gielddain galgá leat mánáidsuodjalusbálvalus, mii ollašuhttá beaivválaš doaimmaid mánáidsuodjaluslága vuođul. Mánáidsuodjalusbálvalus galgá johttáhit veahkkedoaimmaid mánnái ja bearrašii. Veahki sáhttet fállat rávvemin ja bagadeapmin, ja vejolaččat ovttastahttit rávvema eará veahkkedoaimmaide. Eará veahkki sáhttá maid leat mánáidgárdesadji, doarjjaolmmoš, rávven ja bagadeapmi ja doaimmat, maiguin geahpedit dili ruovttus.
Oberbayern
Oberbayern lea stáhtaoassi Bayernas. Oberbayernas lea Oberbayern (ráđđehusdistrikta) ja Oberbayern (distrikta).
Norrköpinga gielda
Norrköpinga gielda (ruoŧagillii): Norrköpings kommun) lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leanas.
Čoahkkebáikkit
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Norrköpinga gielda.
Sážžá (suohkan)
Sážžá (dárogillii Senja ) lea suohkan Romssa ja Finnmárkku fylkkas. Suohkan álggahuvvui 2020:s.
Vuola
mini|Vuollaga lávejit juhkat vuolalásiin. Vuola (oarjin) dahje vuolla (nuortan) lea alkoholajuhkamuš mas lea málddis, hombil ja čáhci. Olbmot leat dahkan vuollaga juo don dološ ráje. Vuola juhket miehtá Davviriikkain.
Vuollagii lávejit bidjat iešguđet máistagiid, murjjiid ja urtasiid.
Báiki gos ráhkadit vuollaga lea vuollabijahat dahje bryggeriija.
Gribskov
Gribskov lea gielda Hovedstaden regiuvnnas Dánmárkkus.
Vaduz
right|thumb|Schloss Vaduz Vaduz lea Liechtensteina oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea 5 425 ássi (2014).
Grimslöv
thumb|right|250px|Grimslövlaš girječálli ja journalista [[Vilhelm Moberg]] thumb|right|250px|Grimslövlaš [[Stefan Edberg]]
Grimslöv lea čoahkkebáiki Alvesta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 593 (2010). .
Anne Näkkäläjärvi
Anne Kristiina Näkkäläjärvi lea evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011.
Karitiânagiella
Karitiânagiella (maiddái čállon caritianagiella) lea tupi-giella mii hupmojuvvo Rondônia oassestáhtas Brasilias.
Ethnologue mielde gielas lea okta sátnegirji, grammatihkka, ja oasit Biibbalis leat jorgaluvvon karitiânagillii jagis 1981.
Artrosa
Dagaldagat mat lasihit riskka buohccát artrosii leat:
Go olmmoš lea buohcame artrosain, de dákteriggi nuppástuvvá. Guovtti lađđasa gaskkas lea njuorggis ja röntgengovas dat neaktá seakka spálgun. Muhto dađistaga go njuorggis nohká de spálgu mii oidno röntgengovas seaggu.
Artrosa lávejit dálkkastit muhto olbmuid geas lea spirallađđasa artrosa atnet garrasit juolggis, ja go ii bastte vázzit šat de lávejit kirurgat čuohpadit ja bidjat dahkulađđasa, nu gohčoduvvon protesa. Dat lea hui dábálaš čuohpadeapmi, man ortopedat dahket.
Kirov oblast
Kirov oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 1 341 312 (2010) ja dan viidodat lea 120 800 km². Guovllu hálddahusguovddáš lea Kirov.
Davimus Áltevárri
Davimus Áltevárri lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 561 mehtera.
Anna Morottaja
Anna Margareeta Morottaja dahjege Kuobžâ-Piäká Ánná (riegádan juovlamánu 21. beaivve 1969) lea anáraš oahpaheaddji ja musihkar Anára Rivdolis. Son lea mielde Koškepuško-nammasaš musihkkajoavkkus, mii lávlu anárašgillii jorgaluvvon lávlagiid. Morottaja lea Anarâškielâ servi-searvvi várresáhkadoalli jagis 2011. Son bargá Sámi oahpahusguovddážis anárašgiela ja -kultuvrra oahpaheaddjin. Morottaja lea maid oahpahan davvisámegiela.
Morottaja lei evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011 ja Suoma Sámedikki lahttun jagiid 2012-2015.
Maithiligiella
Maithiligiella lea biharigiella mii hupmojuvvo indialaš oassestáhta Bihar davvioasis.
Gillii lea girjjálašvuohta 1400-logu rájes. Okta dehálaš girječállii Vidyapati.
Skábma
thumb|400px|right|Skábma maŋŋelgaskabeaivve [[Romsa|Romssas.]] Skábma dahje polaridja lea áigodat, mas beaivváš ii badján. Skábma lea dálvet poláragierdduid guovllus ja daid davá/lulábealde.
Magreta Sara
Saara Magreta Sara dahjege Sara Ovllá Magreta dahje Jusse Ándde Hilkka Magreta (riegádan geassemánu 27. beaivve jagis 1984) lea evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011. Sara bargá luohkáoahpaheaddjin ja badjeolmmošin. Son lea eret Lismmás Anáris.
Torpsbruk
Torpsbruk lea čoahkkebáiki Alvesta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 334 (2010). .
Ástmá
Ástmá (greikkagielas ἆσθμα, "vuoigŋanheahti") lea bistevaš vuolši vuoiŋŋahagas. Ástmá dagaha vuoigŋanváttisvuođaid ja vuoiŋŋahat lea maiddái liigehearki. Dávdamearkkaid vuođđu lea vuoigŋanbohcciid gáržžádus. Vuoigŋanbohccit gáržot šliivvi ja vuoigŋandehkiid geasáhaga dihte. Maiddái bohtaneapmi bronkiála vuohččecuoccas gáržžida vuoigŋanbohcciid. Buot daid dávdamearkkaid sáhttá buoridit dálkasiiguin.
Ástmá sáhttá leat allergiijalaš dahje ii-allergiijalaš. Allergiijalaš ástmá dávjá vuhtto mánnávuođas ja ii-allergiijalaš ástmá lea dábáleabbu ollesolbmuin. Ástmá dávjodat lea alit oarjemáimmi riikkain. Alimus dávjodat lea Stuorra-Brittánias.
Finnmárkokomišuvdna
Finnmárkokomišuvdna lea komišuvdna man bargu lea čielggadit dálá geavahan- ja eaiggátvuoigatvuođaid maid olbmot ležžet olahan guhkesáiggi geavaheami vuođul dan guovllus mii suoidnemánu 1.b. 2006 sirdojuvvui Statskog SF:s Finnmárkkuopmodahkii. Gonagas stáhtaráđis nammadii Finnmárkokomišuvnna njukčamánu 14.b. 2008 finnmárkolága vuođul. Dan váldokántuvra lea Deanus.
Riektečielggadeapmi galgá finnmárkolága 29. § mielde dahkkot gustojeaddji riikkegottálaš rievtti vuođul.
Finnmárkokomišuvnnas galget leat vihtta lahtu geain uhcimusát guovttis galgaba ássat Finnmárkkus dahje eará láhkai leat čavgadit čatnašuvvan guvlui. Dálá lahtut leat: Jon Gaulsaa (jođiheaddji), Hilde Agathe Heggelund, Ole Henrik Magga, Veronica Andersen ja John Bernhard Henriksen.
Finnmárkokomišuvdna lea geargan čielggadanbargguin viđa guovllus: 1. guovlu Stierdná/Sievju (njuk. 20.b. 2012), 2. guovlu Unjárga (guov. 13.b. 2013), 3. guovlu Sállan (golg. 16.b. 2013), 5. guovlu Nuorta Várnjárga (geas. 24.b. 2014) ja 6. guovlu Oarje Várnjárga (golg. 16.b. 2015). Vuosttaš oasseraporta 4. guovlu Kárášjogas almmuhuvvui ođđ. 25. b. 2011, mas gieđahallojit 43 vuoigatvuođadieđáhusa vejolaš eaiggáduššan- ja geavahanvuoigatvuođaháhkama birra. Vuoigatvuođadieđáhusat mat gusket boazodoalu siskkáldas riektedillái Kárášjogas, gieđahallojit maŋit oasseraporttas.
= Gáldut =
Estelle (Ruoŧa prinseassa)
Prinseassa Estelle (olles namma Estelle Silvia Ewa Mary Bernadotte, Nuortagötlándda herttotheatni; riegádan guovvamánu 23. b. 2012 Solnas, Ruoŧas) lea Ruoŧa árbeprinseassa, nubbi árbbolaš Ruoŧa truvdnui. Son lea Ruoŧa vuosttaš truvdnoárbbolačča, ruvdnaprinseassa Victoria ja prinsa Daniela nieida.
Jievjaheargi novealla
Jievjaheargi Čálli: Kirsti Paltto Novealla lea váldon su čoakkáldatgirjjis soagŋu, mii almmuhuvvui 1971.
Muitalusa lea nuorra nieidda birra, gean namma lea Ánne ja su bearaža birra. Sin eallima unna gilážis. Lea ráhkisvuođa, sámi árbevirolaš eallinvuogi birra. Mo Ánne eallin fáhkkestaga rievddai, ja maid dat barggahii servodahkii. Novealla álgá dainna, ahte buktet ságaid, ahte Ánne ja su skibir Ol- Erke leaba duššan fuones dálkái, go gávnnahalaiba riđđui. Gálbmanjárggas, Ivvár- Piera luhtte ledje olbmot čoahkkanan. Olbmot divaštallet, mii sáhttá leat dáhpáhuvvan. Lea maid árvalus, ahte lea dájuhuvvon noaidái. Muhtumat gáddet ahte noaidi lei čiehkádan Ánne vilges hearggi sisa. Sii gádde ahte Erke lei noaidi, ja dájuhii Ánne sorbmái. Ánne lei liikon Ol-Erkii, muhto dan ii lihkon Ánne áhčči, de soai šattaiba gávnnadit suoli.. Ánnes lei hirbmat lojes heargi, mainna son lávii vuodjit. Dan namma lei Áddjá. Dan beaivvi go soai Ol- Erkkiin duššaba, de leigga soai vuolgán oahppat rievssatgielaid, maid Ánne lei bidjan ja vel áigguiga vuodjit márkanii. Álggus lei nu čáppa dálki. Vuojedettiin duoddaris, márkanii, de šattai fuones dálkii, riđđu. Erke árvala jorgalit, muhto Ánne ii vuollána dasa, ja joatká márkan guvlui. Soai vuodjiba dálkki siste, gos ii mihkkige oidno. Loahpas vuodjiba skurčái ja jápmiba dohko. Ánne, Ol-Erke ja Ol- Erke heargi jápmet. Dušše Áddjá birgii. Go áddjá bođii ruohta ruoktut, árvidedje ahte juoidá lei dáhpáhuvvan. Ánne eadni gohčui goddit dan hearggi, go su oaidnu lei, ahte heargi lei noiddohállon. Olbmot vulge das maŋŋil ohcat Ánne guoktá, muhto soai eaba goassige gávdnon. Maŋŋil vel sáhtte olbmot deaivat dan hearggi duoddaris. Heargi oidnostii dan áiggi go dáhpáhus lei dápáhuvvan.
Hjortsberga
thumb|150px|right|Hjortsberga girku áltárgovva Hjortsberga lea čoahkkebáiki Alvesta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 245 (2010). .
Alkoholajuhkamuš
Alkoholajuhkamuš lea juhkamuš mas lea etanola. Etanola manná oaivái, namalassii guovddášnearvafierbmái, ja olmmoš gárihuvvá.
Kemiijalaš geahččanguovllus alkohola gokčá stuorit joavkku molekylaid mada etanola gullá.
Alkoholajuhkamušat leat ovdamearkka dihte viidna, viidni, vuola, sider, buolleviidni jna.
Alkohola leat máŋgga sajis buolláhan digaštallama, go muhtun olbmot fuonášit gárrendili ja makkár heajos váikkuhusaid dat buktá servodahkii.
Čuvvovaš beaivve muhtun olbmot leat illávejiid. Dalle olbmos leat nu gohčoduvvon gomát. Dalle olmmoš veadjá vuovssadit ja oaivi bávččastit. Alkohola lea mirku ja olmmoš mii juhká menddo ollu soaitá buohccát vuoivvasdávdii.
Soapmásat gis čujuhit alkohola buriid váikkuhusaide, muhto dákko buohkat eai leat ovttaoaivilis. Muhtun dutkamušat čujuhit dasa ahte viinni buorit váikkuhusat eai leat justa alkohola dihte.
Giellaoahpahus
Giellaoahpahus lea vierrogiela oahpahus. Vierrogiella lea dat giellan mii ii leat eatnigiella. Gielaid oahpahit sihke institušuvnnain ja priváhta kurssain.
Gaskaáiggis ledje olu olbmot geat ohppe latiidnagiela. Dán áigge lea fas eŋgelasgiella, duiskkagiella, fránskkagiella ja espánnjagiella bivnnuhat.
Oahpahanvuogit
Buohkat eai leat ovttaoaivilis mii livččii buoremus vuohki oahpahit vierrogiela. Muhtun olbmot oaivvildit ahte sániid oahppan lea deháleamus, ja earát fas ahte oahppi galggašii jođáneamus lági mielde ságastit ja atnit giela njálmmálaččat. Giellaoahpahus orru goit guođđán dan doaladumi mii lei čuođi jagi áigi, go galggai eanas teavsttaid lohkat.
Geahpesboras
thumb|250px|right|[[Šattalmas (njuolla) geahppás.]]
Geahpesboras lea borasdávda. Bahá seallačoahkis geahpesgođđosis dagaha borasdávdda. Dalle seallat geahpesgođđosis juohkásit dárkkiskeahttá. Boras sáhttá sturrot ja metastaseret. Metastaseren mearkkaša ahte boras manná álgoborrasis eará rumašosiide. Eanas geahpesborrasat leat karsinomat . Karsinoma mearkkaša ahte boras boahtá epitelseallain. Geahpesboras lea dat borasdávda mii goddá eanemus dievdduid beales ja nubbin eanemus nissoniid beales (eanemus lea čižžeboras). 1,2 miljovnna olbmu jápmet geahpesborrasii jahkásaččat. Dábálaš dávdamearkkat leat lahpasaddan, gosahat (muhtumin šliivi lea varranaga) ja ruoidnan.
Oberbayern (ráđđehusdistrikta)
Geahča maid
Oberbayern
Geahpesboras
Dábáleamus sivva geahpesborrasii lea borgguheapmi. Geahpesboras borggutkeahtes olbmuin lea dávjá vuođđuduvvon genehtálaš dahje birassivaide. Birassivat leat ovdamearkka dihte asbeasta, radon ja áibmonuoskkideapmi.
Bang Bon
Bang Bon lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea 82,585 ássi, ja dan viidodat lea 34.745 km².
Azuay (provinsa)
Azuay lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 712 546 (2001) ja dan viidodat lea 8 639 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Cuenca.
Söderköpinga gielda
Söderköpinga gielda (ruoŧagillii): Söderköpings kommun) lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas.
Čoahkkebáikkit
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Söderköpinga gielda.
Alvesta
Alvesta lea čoahkkebáiki Alvesta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 8 017 (2010). .
Halsnæs
Halsnæs lea gielda Hovedstaden regiuvnnas Dánmárkkus.
Kiinnágiella
Kiinnágiella dahje giinnágiella lea máilmmi eanemus hállojuvvon giella. Dat lea virggálaš giella Kiinnás, Singapores, Kiinná dásseválddis, Hongkongas ja Macaos.
Gaskkamuš Áltevárri
Gaskkamuš Áltevárri lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 548 mehtera.
Unterfranken (ráđđehusdistrikta)
Unterfranken lea ráđđehusdistrikta Bayernas. Dan oaivegávpot lea Würzburg.
Geahča maid
Unterfranken
Sjællándda regiuvdna
200px|right
Sjællándda regiuvdna lea okta Dánmárkku viđa hálddahuslaš guovllus. Regiuvnna oaivegávpot lea Sorø, muhto stuorámus gielda lea Roskilde. Regiuvnna olmmošlohku lea 817 907 ássi (2012).
Gielddat
Sjællándda regiuvdna lea juhkkojuvvon 17 gildii, maid oktasaš viidodat lea 7 217,8 km².
Helsingør
Helsingør lea gielda Hovedstaden regiuvnnas Dánmárkkus.
Måehvie
Måehvie lea Ruovatvuona gieldda hálddahusguovddáš. Čoahkkebáikkis orrot 18 317 olbmo (2012).
Bearašsuodjalus
Bearašsuodjaluskantuvrrain fállet divššu ja ráđđeaddima go bearrašis leat váttisvuođat, roasut ja ruossalasvuođat. Kantuvrrat soabahit maiddái earuid ja sierralagaid fárremiid oktavuođas dahje go juogadit mánáidovddasvástádusa. Fálaldat lea nuvttá.
Älmhult
Älmhult lea čoahkkebáiki Älmhulta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 8 955 (2010). .
Bircu
Gávdnojit spealut mas lea dušše bircun nugo craps mii lea kasiidnospeallu.
Bircu lea maid dehálaš máŋga breahttaspealus. Dávjá galgá cadjit dan mielde, mo bircu almmuha. Muhtumin birccasta guvttiin birccuin oktanaga.
Go birccasta ja bircu gahččá láhttái ferte ođđđasit birccastit.
Bircospeallu mii dáidá eatnašii oahpis lea Yatzy.
Schwaben (ráđđehusdistrikta)
Schwaben lea ráđđehusdistrikta Bayernas. Dan oaivegávpot lea Augsburg.
Geahča maid
Schwaben (Bayern)
Carchi (provinsa)
Carchi lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 164 939 (2001) ja dan viidodat lea 3 699 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Tulcán.
Kirundigiella
Kirundigiella dahje rundigiella lea bantugielaide gullevaš giella man hupmet sullii 6 miljovnna olbmo Burundis ja dan lagasguovlluin Tansánias, Kongo demokráhtalaš dásseválddis ja Ugandas. 84 % hupmiin leat hutut, 15 % leat tutsat ja 1 % gullá twa-álbmogii.
Nyawaygigiella
Nyawaygigiella lea jápmán austrálialaš giella. Nyawaygigiella hupmojuvvui Queenslandas ja gullui pama-nyungalaš gielaide.
Gustav Vasa
Gustav Vasa (r. miessemánu 12. b. 1496 Lindholmen, Uppland - j. čakčamánu 29. b. 1560 Stockholbma) lei Ruoŧa gonagas jagiin 1523-1560. Son lei Erik XIV, Johan III ja Karl IX áhčči.
Lullisámit
Lullisámit dahje lullisápmelaččat leat sámit mat ságastit lullisámegiela ja sámit geain máttut ságastedje lullisámegiela. Lullisámit orrot goabbá nai beale Norgga ja Ruoŧa gaskasaš ráji. Lullisámit orrot davvin Dearnas gitta Eajra rádjai lullin. Dolin soitet maiddái gávdnon lullisámit lullelis Ruoŧas muhto dat sámekultuvra lea jávkán. Lullisámit leat leamašan eanas badjesámit, muhto gávdnojit maiddái vuovddihat. Muhtun lullisámit álge suohkansápmin (ru. sockenlappar).
Sullii 300-500 olbmo hupmet lullisámegiela. Davvil lea ránnjágiella ubmisámegiella.
Suohkánsámit
Suohkansámit ledje eanas dálonat mat orro Gaska-Ruoŧas 1700- ja 1800-logus. Suohkansámiid boahtimuš lea sámit mat dolin elle bivddus, ja sis ledje velá bohccot. Sámit ja boanddat elle bálddalaga ja maiddái veahkkálaga. Eiseválddit goittoge eai liikon go sámit johte guovllus guvlui ja vigge 1600-logus fárrehit sin davás. Suohkansámiin lei earálágan kultuvra go badjesámiin ja boanddain. Sii náitaladde ja sis lei eanas oktavuohta eará suohkansámiiguin.
Buollán Áltevárri
Buollán Áltevárri lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 551 mehtera.
Herlev
Herlev lea gielda Hovedstaden regiuvnnas Dánmárkkus.
Islándda vulkánat
Islánddas leat ollu vulkánat dahjege dollavárit.
Bang Kapi
Bang Kapi lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea 159,014 ássi, ja dan viidodat lea 28.523 km².
Sorø
Sorø lea gávpotgielda Dánmárkkus. Dat lea Sjællándda regiuvnna oaivegávpot. Sorø gieldda viidodat lea 311,05 km² ja olmmošlohku 29 522 ássi (2010). Sorø gávpoga olmmošlohku lea ges 7 805 ássi (2010).
Oberpfalz (ráđđehusdistrikta)
Oberpfalz lea ráđđehusdistrikta Bayernas. Dan oaivegávpot lea Regensburg.
Geahča maid
Oberpfalz
Biebmobagadus
Jus ferte bidjat dakkára mii ii leat nu álkit fidnet, de bagadus sáhttá evttohit juoidá mainna sáhttá buhttet. Seamma ládje jus bagadusas lea sisdoallu maid muhtunat eai gierdda, ovdamearkka dihte allergiija dihte. Bagadus sáhttá čilget mo ráhkada ođđalágan borramuša, dahje buktit ođđa evttohusa mo ráhkada árbevirolaš borramuša earáládje.
Eanas bagadusat atnet dábálaš mihtui nugo desilihttar, lihttar dahje deattu. Muhtun bagadusat fas vigget čilget visot hui dárkilit, ovdamearkka dihte 50 g monnefiskadas (sullii 2 moni).
Vadstena gielda
Vadstena gielda (ruoŧagillii): Vadstena kommun) lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas.
Čáhci
250px|thumb|right|Čáhci Čáhci (oanádus H2O) lea kemiijalaš diŋga, mii gávdno lagabui juohke sajis birra eatnama ja lea dárbbašlaš buot dovddus eallimii. Dat gávdno golgi hámis, luonddus ee. jávrriin, jogain ja mearain, gássa hámis áimmus ja fásta hámis jiekŋan dahje muohttagin galmmas guovlluin. Sullii 70 % eatnama viidodagas lea čáhci.
Vadstena gielda
Čoahkkebáikkit
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Vadstena gielda.
Oberfranken (ráđđehusdistrikta)
Oberfranken lea ráđđehusdistrikta Bayernas. Dan oaivegávpot lea Bayreuth.
Geahča maid
Oberfranken
Sawigiella
Sawigiella dahje savigiella lea dardalaš gielaide gullevaš giella mii hupmojuvvo Afganistanis. Giela hupmet sullii 3 000 olbmo.
Favrskov
Favrskov lea gielda Gaska-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Alléa
thumb|300px|right|[[Ninnamuorra|Ninnamuoraid alléa Thomas Erichsens Mindes, Hopis, Askøys, Hordalándda fylkkas, Norggas. Alléa biddjojuvvui šaddat jagi 1793.]]
Diö
thumb|250px|right|Möckelnjávri thumb|250px|right|[[Råshult, Carl von Linné riegádanbáiki, mii lea Diö ja Älmhulta gaskkas]]
Alléa
Alléa lea geaidnu, guđe guktot bealli šaddet muorat gurgadasas.
Diö
Diö lea čoahkkebáiki Älmhulta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 910 (2010). . Diö lea Möckelnjávrri ja Helgejoga gáttis.
Bearttašvárri
Bearttašvárri lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 521 mehtera.
Eryri
Eryri lea álbmotmeahcci Oarjedavvi-Walesis Gwynnedda leanas. Eanetlohku guovllu ássiin hállá kymragiela.
Buđetnjuvddus
Go ráhkada buđetnjuvdosa, de láve atnit buđetnjuvddána dahje elfirona.
Buđetnjuvddus vuvdojuvvo maid beallegárvvisin, bulvvarin man sáhttá seaguhit čáhcái, vuoššastit ja borrat.
Tbilisi
right|thumb|Tbilisi Tbilisi lea Georgia oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Tbilisi lea Georgia politihkalaš, hálddahuslaš ja kultuvralaš guovddáš. Dan olmmošlohku lea 1 473 551 ássi (2012).
Chimborazo (provinsa)
Chimborazo lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 458 632 (2001) ja dan viidodat lea 5 287 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Riobamba.
Alho Alhoniemi
Alho Esa Vesa Alhoniemi (riegádan miessemánu 14. beaivve 1933 Suomussalmis Suomas) lea Turku universitehta suoma-ugralaš gielaid professor emeritus. Alhoniemi barggai Turku universitehtas suomagiela veahkkeprofessorin jagiid 1969–1971 ja suoma-ugralaš gielladutkama professorin 1971–1996. Son lea eanáš dutkan ja oahpahan suoma-ugralaš gielaid syntávssa, earenoamážit mari- ja mordvagielaid.
Kurgan oblast
Kurgan oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 910 807 (2010) ja dan viidodat lea 71 000 km². Guovllu hálddahusguovddáš lea Kurgan.
Nesset
Nesset lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 2 995 ja viidodat lea 1 046 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Eidsvåg.
Lacuna Coil
Lacuna Coil lea itálialaš rockjoavku.
David Woodard
David Woodard (IPA: /ˈdeɪvɪd ˈwʊdərd/; r. cuoŋománu 6. b. 1964, Santa Barbara, California) lea amerihkálaš šuokŋadahkki ja girječálli.
Njealječiegat
right|200px Njealječiegat dahje njealječiegahas lea polygona mas leat njealje čiega ja njealje siiddu.
Jus guokte siiddu leat parallella lea njealječiegat trapesa, ja jus guokte ja guokte siiddu leat parallella de lea njealječiegat parallellográmma. Jus buot siiddut leat lihka guhkit gohčoduvvo njealječiegahas namain rombe/neljäkäs. Njealječiegat mas buot čiegat leat 90° gohčoduvvo rektáŋgelin ja jus buot siiddut leat dasa lassin seamma guhkit lea dat njuolggaduslaš njealječiegat dahjege kvadráhta.
Skánddat
mini|Áhkká, várri Stuor Muorkke álbmotmeahcis thumb|right|250px|Skánddat
Skánddat ( ja ) leat gáissát mat johtet Skándinavia njárgga čađa. Lulligeahči Skagerraka-rittus ja davvigeahči Davvinjárggas. Skánddat leat 1700 km guhkkosaš várreráidu mii lea 320 km govvdimus sajis. Skánddat leat Norggas ja Ruoŧas ja muhtun oase Suomas. Skánddat leat davvin Skándinávia čáhcejuohku mii maiddái čuovvu Ruoŧa ja Norgga riikaráji. Skánddaid alimus várri lea 2469 m allosaš Galdhøpiggen, mii lea Norgga bealda. Ruoŧa alimus várri lea Giebmegáisi, 2097 m. Maiddái Suoma alimus várri Háldi, gullá Skánddaide. Háldi lea aitto Suoma ja Norgga rájis ja alimus čohkka, 1365 m, lea Norgga bealde. Suoma bealde alimus čohkka lea 1323,6 m.
Skánddat leat oassi Kaledonalaš váriin, mat bohciidedje 390-440 miljovnna jagi áigi, dalle go kontineanttat eami-Eurohpá (Baltica) vujii oktii eami-Amerihkáin (Laurentia).
Biibbal
thumb|Biibbal Biibbal lea risttalašvuođa bassi girji. Biibbal lea greikkalaš sátni mii máksá girjjit. Das leat guokte stuorra oasi –Boares testameanta (39 girjji) ja Ođđa testameanta (27 girjji).
Ceakkobohtovárri
Ceakkobohtovárri lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 496 mehtera.
Eneryda
thumb|250px|right|Eneryda stašuvdna thumb|250px|right|Eneryda girdingieddi
Niederbayern (ráđđehusdistrikta)
Niederbayern lea ráđđehusdistrikta Bayernas. Dan oaivegávpot lea Landshut.
Eneryda
Eneryda lea čoahkkebáiki Älmhulta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 338 (2010). .
Niederbayern (ráđđehusdistrikta)
Geahča maid
Niederbayern
Svalbárda
Svalbárda leat Norgga sullot Árktisas. Dát sullot leat Eurohpa nannáma davábealde, sullii davvipola ja Norgga nannáma gaskkas. Svalbárdii gullet buot sullot ja bávttit gaskkal 74° ja 81° davvi govdodagas ja 10° ja 35° nuortta guhkkodagas. Stuorimus suolu lea Čohkkavárit (Spitsbergen), nubbin stuorimus lea Davvinuortaeana (Nordaustlandet) ja goalmmádin stuorimus Edgeøya. Longyearbyen lea hálddahusguovddáš dáid sulluide. Eará ásahusat, earret go dutkanguovddážat, leat dat ruošša ruvkeservodat Barentsburgas, dutkanservodat Ođđa-Ålesundas ja ásahusat ruvkedoaimma Sveagruvena dáfus. Buot dát sullot hálddašuvvojit bargoolbmás Svalbárddas. Sullot váldojuvvoje vuosttaš geardde atnui 16. ja 17. jahkečuođis, fálesbivdo-čoahkkananbáikin, muhto guđđui loahpas ávdin. 19. jahkečuođi álggus álggahuvvui beasošruvkedoaibma, mii dagahii ahte eambbo servodagat álggahuvvojedje dáid sulluide. Svalbárda-traktáhtta 9.beaivvi guovvamánu 1920 rájes dohkkeha norgga suverenitehta, ja Svalbárda-lágain 1925:s šadde sullot ollásii oassin gonagasriikii Norgii. Svalbárda-láhka etablerii maid Svalbárdda ekonomalaš friddjabáikin ja demilitariserejuvvon guovlun. Odne leaba Stuora Norgga Čohkkaváriid Beasoškompaniija ja dat ruošša Trust Arktikugol áidna ruvkesearvvit mat ain doaimmaheaba beasošdoaimma Svalbárddas. Dutkkan ja turisma leat šaddan dehálaš liigeealáhussan lassin Svalbárdda Universitehtaguovddážii ja Svalbárdda máilmmiviidosaš siepmanvárrehussii. Doppe eai leat luottat orrunbáikkiid gaskkal, ja olbmot vánddardit skuteriiguin, girdiiguin ja fatnasiiguin. Svalbárdda Girdišillju, Longyear, lea dat deháleamos kommunikašuvdna-verrát reasta máilbmái.
Sulloguovllus lea arktalaš klimá, muhto doppe lea lieggasit ja bivvalit go eara guovlluin seamma govdodatgrádain.
Stuorámus sullot
Svalbárdda stuorámus sullot leat:
Bihčosgorži
thumb| Bihčosgorži
Cotopaxi (provinsa)
Cotopaxi lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 409 540 (2001) ja dan viidodat lea 6 569 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Latacunga.
Liatorp
thumb|250px|right|Johannes Johanssona govva Theleborg šloahta birra. Johansson jámii Liatorpas j. 1932
Liatorp lea čoahkkebáiki Älmhulta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 555 (2010). .
Liehkke
thumb|right|250px|Liehkke Liehkke lea Norgga gávpot ja Vestvågøy gieldda hálddahusguovddáš. Dan olmmošlohku lea 2 715 (2012).
Ankara
Ankara lea Durkka oaivegávpot. Dat gullá Ankara eanangoddái. Gávpoga olmmošlohku lea 4 550 662 ássi (2011). Ankara lea Durkka nubbin stuorámus gávpot olmmošlogu ektui. Oaivegávpot sirdojuvvui Istanbulis Ankarai jagis 1923, go Durka šattai iehčanas dásseváldi.
Mittelfranken (ráđđehusdistrikta)
Mittelfranken lea ráđđehusdistrikta Bayernas. Dan oaivegávpot lea Ansbach.
Geahča maid
Mittelfranken
Tromsøysundtunnelen
200px|thumb|right|Tunealla álgu Tromsøya bealde. Duogážis [[Davvi-Norgga universitehtabuohcciviessu (UNN).]] thumb|Tunealla T2 Breivika guvlui. Tromsøysundtunnelen lea mearavuol geaidnotunealla eurohpágeaidnu 8:s Romssas Romssa fylkkas. Tunealla manná Romssanuori (Tromsøysundet) vuolde nannáneatama Tomasjorda ja Romssasullo (Tromsøya) Breivika gaskka. Tuneallas leat rievtti mielde guokte sierra tunealla ja T1 lea 3386 ja T2 3500 mehtera guhku. Vuolemusas lea tunealla 102 mehtera vuollel meara, ja stuorámus njiedjan lea 8,2 %. Tromsøysundtunnelen rahpasii jagis 1994. Dan vuođul johtolatkapasitehta badjel/vuollel Romssanuori šattai buoret maŋŋel dan ahte Tromsøbrua šattai beare unni.
Tromsøysundtunnelen lei Norgga áidna mearavuol tunealla guvttiin sierra tuneallain measta 16 jagi ovdal go Knappetunnelen ja Bjørvikatunnelen rahpasedje 2010:s. tuneallas leat 15 váccáhaga dan guovtti sierra tunealla gaskkas. Tuneallas ii leat lohpi vázzit.
Jagis 2010 tunealla oaččui ođđa geaidnošilttaid čuovggain mat čájehit leahttoráji. Daid bidje vai šattašii álkit oaidnit leahttorájiid buot dan duolvasa čađa mii šilttain lea.
Keijo Pirttijärvi
Keijo Mikael Pirttijärvi lea Sámeráđi várrelahttun áigodagas 2009-2012 ja Anára gielddaráđis várrelahttun. Son lea Áŋŋelis, Anára gielddas eret. Pirttijärvi lea leamašan mielde maid Suoma Sámi Nuoraid ja Suoma Boazosámiid servviin. Pirttijärvi lea evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011.
Tromsøysundtunnelen
Jagis 2012 tunealla oaččui automáhtalaš johtolatkontrolla (kámeraid) mat mihtidit gaskamearálaš leahtu.
Anders Behring Breivik
250px|thumb|right|Oslo guovddáš biilabombba bávkaleami maŋŋel. Anders Behring Breivik (riegádan guovvamánu 13. b. 1979) lea norgalaš terrorista gii dubmejuvvui čohkkat 21 jagi giddagasas suoidnemánu 22. beaivvi terrordaguid dihte. Sus lei biilabomba Oslo guovddážis, mii gottii 8 olbmo. Dan maŋŋel gárvodii son politiijan ja bođii Bargiidbellodaga nuoraid leirii Utøyas, ja bážii doppe 69 olbmo, main váldooassi ledje nuorat vuollel 18 jagi. Son váldojuvvui gitta Utøyas.
Trapesa
thumb|200px|Trapesa
Valdemarsvika gielda
Valdemarsvika gielda (ruoŧagillii): Valdemarsviks kommun) lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas.
Trapesa
Trapesa lea njealječiegat mas guokte siiddu leat parallella. Parallella linnját gohčoduvvojid trapesa vuođđolinnján. Trapesa allodat lea vuođđolinnjáid njuolga gaska.
Sátni «trapesa» boahtá greikkagiela dánis τραπέζιον (trapézion), mii mearkkaša «eit lite bord», τράπεζα (trápeza), «beavdi» beavddi diminutiiva.
Valdemarsvika gielda
Čoahkkebáikkit
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Valdemarsvika gielda.
Strider
Strider lea suopmelaš heavy metal -musihkkajoavku, maid Mardewar, Tuska E. ja Esari lea vuođđudan geasset 2010. Hoahpuide dihte Esari fargga geassádii musihkkajoavkus ja su sadjái bođii guossánlaš Ville Kajava. Strider vuosttaš konseartat ledje Derwy Open Airis borgemánu 15 b. 2015 ja Vantaa Bar Rockbearis guovvamánu 10 b. 2017. Čuovvovaš jagi joavku báddii iežas vuosttaš musihkkavideo Elite Of Steel. Skábmamánu 29. b. 2019 Strider almmuhii iežas vuosttaš skearru Dominion Of Steel. Skearru lávlagiin Dominion Of Steel ja We Are Strider lea musihkkavideot.
Stridera stiila lea ng. albma heavy metal ja stuorámus musihkalaš ovdagovva lea ManOwaR.
Olggobeal liŋkkat
Strider
Fræna
Fræna lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 9 614 ja viidodat lea 369 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Elnesvågen.
Bhodjpurigiella
Bhodjpurigiella lea biharigiella mii hupmojuvvo erenoamážit Bihara oassestáhta oarjeoasis ja Uttar Pradesh oassestáhta nuortageažis Indias. Giella rehkenastojuvvo dávjá hindigiela suopmanin, mii lea leamaš hupmiid čállingiella, muhto bhodjpurigiella lea ođđa áiggis ožžon eanet iežasidentitehta.
Parallellográmma
right Parallellográmma lea polygona mas leat njeallje linnjábihtá main guokte ja guokte leat parallella.
Miskitogiella
Miskitogiella lea misumalpagiella man hupmet miskitot Nicaragua davvioasis ja Hondurasa nuortaoasis. Miskitogiella atno gávppašangiellan. Nicaraguas giella atno ollu vuolit skuvlendásis, ja dušše vehá badjel bealli hupmiin máhttá čállit dahje lohkat giela. Hondurasis leat fas dušše 1–10 % hupmiin geat máhttet čállit ja lohkat miskitogiela.
Miskitogiela deháleamos gávpotguovddáš lea Puerto Cabeza Nicaraguas.
In a Reverie
In a Reverie lea itálialaš rock-joavku Lacuna Coil vuosttaš skearru.
Vuordnáš
Vuordnáš lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 516 mehtera.
Aberteifi
Aberteifi lea unna gávpot Walesis Ceredigiona leanas. Jagi 2011 gávpogis lei 4 184 ássi, geain 54,6% hálai kymragiela.
Askvoll
Askvoll lea gielda Sogn ja Fjordane fylkkas. Dan olmmošlohku lea 3 025 ja viidodat lea 327 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Askvoll. Askvoll rádjegielddat leat.
Delary
thumb|250px|right|Delary sulfáhtafabrihkka 1940-logus
Delary lea čoahkkebáiki Älmhulta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 222 (2010). .
Unterfranken
Unterfranken lea stáhtaoassi Bayernas. Unterfrankenas lea Unterfranken (ráđđehusdistrikta) ja Unterfranken (distrikta).
Managua
right|thumb Managua lea Nicaragua oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea 2 400 000 ássi (2010).
Stavanger
Stavanger lea suohkan ja gávpot Norggas, Rogalándda fylkkas. Stavangera olmmošlohku lea sullii 127 000 ássi. Stavangeris leat Statoila ja Oljodirektoráhta váldokantuvrrat ja ollu oljodoaimmat, ja dan dihte Stavanger gohččoduvvo Norgga oljooaivegávpogin.
Ánnevárri
Ánnevárri lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 477 mehtera.
Kárta
Kárta dahje gárta lea mihttoláva mielde unniduvvon tevnnet vissis guovllus. Kárta lea digitálalaš dahje analogalaš gaskaoapmi mainna govvida eatnama. Kárta lea dábálaččat dulbejuvvon, unniduvvon ja generaliserejuvvon.
Kárta lea árbevirolaččat báhpárii prentejuvvon.
Schwaben (Bayern)
Schwaben lea stáhtaoassi Bayernas. Schwabenas (Bayern) lea Schwaben (ráđđehusdistrikta) ja Schwaben (distrikta).
Ydre gielda
Ydre gielda (ruoŧagillii): Ydre kommun) lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas.
Čoahkkebáikkit
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Ydre gielda.
Sothogiella
Sothogiella dahje sesothogiella lea bantugiella man hupmet basothot Lesothos ja Lulli-Afrihkás. Dat lea virggálaš giella goappašat riikkain. Lesothos eanetlohku, sullii 85 % álbmogis hupmá giela ja Lulli-Afrihkás sullii gávcci proseantta. Oktiibuot giela hupmet guhtta, čieža miljovnna olbmo.
Panama gávpot
right|thumb|Panama gávpot Panama gávpot (Ciudad de Panamá) lea Panama oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea 1 270 000 ássi (2010).
Justin Bieber
Justin Drew Bieber (r. njukčamánu 1. beaivve 1994 Stratfordis, Ontarios, Kanadas) lea kanadalaš lávlu ja lávlladahkki, gean váldošáŋŋerat leat pop-musihkka ja R&B. Bieber lea earenoamáš bivnnut nuorra nieiddaid ja nissonolbmuid gaskkas. Son lea okta dain dovdoseamos 2010-jagiid nuorra artisttain. Son lea vuoitán máŋggaid musihkkabálkkašumiid, omd. American Music Awards buorimus dievdoartistta bálkkašumi jagi 2010. Bieber lávlla "Baby" lea guhká leamaš video, mii lea gehččon ja guldaluvvon YouTubes eanet go oktage eará video goassege.
El Oro (provinsa)
El Oro lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 600 540 (2001) ja dan viidodat lea 5 988 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Machala.
Oberpfalz
Oberpfalz lea stáhtaoassi Bayernas. Oberpfalzas lea Oberpfalz (ráđđehusdistrikta) ja Oberpfalz (distrikta).
Tingsryd
Tingsryd lea čoahkkebáiki Tingsryda gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 3 037 (2010). .
Ryd
Ryd lea čoahkkebáiki Tingsryda gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 1 415 (2010). .
Aukra
Aukra lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 3 339 ja viidodat lea 59 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Falkhytta.
Ruoŧa girku
Ruoŧa girku (ruoŧagillii Svenska kyrkan, lullisámegillii Svïenske gærhkoe, julevsámegillii Svieriga girkko) lea kristtalaš girku Ruoŧas.
Asker
Asker lea gielda Akershusa fylkkas. Askera eananrádjesuohkan Akerhusas lea Bærum, ja Buskeruda bealde leat Røyken ja Lier. Áidnu mearrarádjesuohkan lea Nesodden.
Oberfranken
Oberfranken lea stáhtaoassi Bayernas. Oberfrankenas lea Oberfranken (ráđđehusdistrikta) ja Oberfranken (distrikta).
Rhydaman
Rhydaman lea unna gávpot Walesis Sir Gaerfyrddina leanas. Jagi 2011 gávpogis lei 5 411 ássi, geain 51,5% hálai kymragiela.
Vuoskkovárri
Vuoskkovárri lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 526 mehtera.
Bratislava
200px|thumb|right|Bratislava Bratislava lea Slovakia oaivegávpot, ja dan 430 000 ássiin maiddái riikka stuorámus gávpot. Gávpot lea áibbas riikka oarjegeažis, Nuortariikka ja Ungára ráji lahka. Bratislava viidodat lea 367,9 km² ja dan juohká guovtti oassái Donau-johka.
Bratislava lea Slovakia politihkálaš, kultuvralaš ja ekonomiijalaš guovddáš. Doppe leat Slovakia presideanta, parlameanta ja ráđđehus. Gávpot lea maid máŋggaid universitehtaid, museaid, teáhteriid, galleriijaid ja eará politihkálaš, kultuvralaš ja oahpahusintitušuvnnaid ruoktobáiki. Bratislavas leat maid máŋggaid stuorit slovakialaš fitnodagaid ja finansiála insitušuvnnaid váldokantuvrrat.
Damavand
300px|thumb|right|Damavand áibmos (lullioarjin) 300px|thumb|right|[[Damavand-várri ja johka Manzarije-gilis]] 300px|thumb|right|Damavand dálvet
Viborg
200px|right| Viborg lea gávpot Dánmárkkus. Dat lea Gaska-Jyllándda regiuvnna oaivegávpot. Viborga gieldda viidodat lea 1 474,05 km² ja olmmošlohku 93 819 ássi (2012). Viborga gávpoga olmmošlohku lea ges 37 635 ássi (2012).
Damavand
Damavand ( Damāvand), maiddái Donbavand, lea Irana ja Gaska-nuortti alimus várri.
Ainugiella
Ainugiella lea ainu-álbmoga árbevirolaš giella. Dat hupmojuvvo Hokkaido sullos Jáhpánis. Giella lea isolerejuvvon.