cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muohta
Bajildus
Go lea sáhka muohttaga bajildusas de láve erenoamážit boahtit ovdan makkár siivu lea. Buoremus johtin lea cuoŋun. Giđđat láve cuoŋu iđđes árrat ja go beaivváš ligge beaivet ge dipmá muohta ja šaddá váttis johtit.
Guoskameahttun muohtagiera ja luottat
Olu muohtasánit gullet ovddemustá bivdui. Go lea vahca de sáhttá earuhit varas ja orron luottaid, go lea bivddus.
Guohtun
Vai bohccot besset guohtut gitta eatnama rádjai, de ferte leat oppas. Go lea čiegar de ii beasa nu álkit bodnái.
Pichincha (provinsa)
Pichincha lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 2 576 799 (2001) ja dan viidodat lea 9 110 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Quito.
Robert Peake
Robert Peake den eldre (c. 1551 - 1619) lei brihttalaš dáiddár.
Jammerbugt
Jammerbugt lea gielda Davvi-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Lenhovda
Lenhovda lea čoahkkebáiki Uppvidinge gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 1 744 (2010). .
Caernarfon
Caernarfon lea gávpot Walesis Gwynedda leanas. Jagi 2011 gávpogis lei 9 615 ássi, geain 85,6% hálai kymragiela.
Morsø (gielda)
Morsø lea gielda Davvi-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Bangkok Yai
Bangkok Yai lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea 100,393 ássi, ja dan viidodat lea 6.18 km².
Auvergne
thumb|250px|right|Auvergne guoktelot guovllu Auvergne lea guovlu Frankriikkas
Zulugiella
Zulugiela hupmet 9 000 000 olbmo. Giella lea Lulli-Afrihká eanemus hupmon giella ja okta virggálaš gielain.
Alexander Nikolayevich Samokhvalov
Alexander Nikolayevich Samokhvalov (ruoššagillii: Алекса́ндр Никола́евич Самохва́лов; borgemánu 21. b. 1894 – Borgemánu 20. b. 1971) lei ruošša dáiddár.
Midsund
Midsund lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 2 010 ja viidodat lea 95 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Midsund.
Vestnes
Vestnes lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 6 630 ja viidodat lea 352 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Vestnes. Vestnes rádjegielddat leat.
Lappi eanangoddi, Ruoŧŧa
Gielddat
thumb|right|300px|Lappi eanangoddi
Skierde
Skierde lea gielda Trøndelága fylkkas.
Juanes
Juan Esteban Aristizábal Vásquez (r. borgemánu 9. b. 1972) lea colombialaš popmusihkkár. Su artistanamma lea Juanes.
Rássegálvárri
Rássegálvárri lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 589 mehtera.
Basse-Normandie
Basse-Normandie lea guovlu Frankriikkas
Bretagne
Bretagne lea guovlu Frankriikkas
Santa Elena (provinsa)
Santa Elena lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 308 889 (2001) ja dan viidodat lea 3 763 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Santa Elena.
Gilvinmášiidna
thumb|250px|right|[[Jethro Tulla gilvinmašiidna.]] Gilvinmašiidna lea bargomašiidna, mainna sáhttá gilvit omd. gortni beldui. Gilvinmašiindna giddejuvvo dábálaččat tráktora maŋŋegeahčái.
Pwllheli
Pwllheli lea unna gávpot Walesis Gwynedda leanas. Jagi 2011 gávpogis lei 4 076 ássi, geain 78,7% hálai kymragiela.
Guovdageainnu girku
200px|thumb|right|Guovdageainnu girku. thumb|right|Áltár ja áltárgovva. Guovdageainnu girku lea girku Guovdageainnu suohkanis. Arkiteakta lei Finn Bryne.
Vuosttaš girku huksejedje ruoŧŧelaččat jagis 1701. Nubbi máilmmisoađis jagis 1944 dat boldojuvvui, ja dálá girku šattai gárvvisin jagis 1967.
Girkus leat 300 čohkkansaji.
Alajuela
right|thumb|Alajuela Alajuela lea gávpot Costa Ricas ja Alajuela provinssa oaivegávpot. Dat lea riikka nubbin stuorámus gávpot olmmošlogu ektui. Dan olmmošlohku lea 254 886 ássi (2011).
Læsø
Læsø lea gielda Davvi-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Bang Na
Bang Na lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea 113,399 ássi, ja dan viidodat lea 18.789 km².
Museu de Arte de São Paulo
right|thumb|300px
Museu de Arte de São Paulo lea dáiddamusea São Paulo, Brasilas. Vaikko musea vuođđuduvvui jagis 1947. Musea viidodat lea 10 000 njealjehasmehtera. Jagis 2009 museas fidne 679 019 olbmo.
Sandøy
Sandøy lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 1 285 ja viidodat lea 20 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Steinshamn. Sandøy rádjegielddat leat.
Burgundi
Burgundi lea guovlu Frankriikkas
Porthmadog
mini|Porthmadog. Porthmadog lea unna gávpot Walesis Gwynedda leanas. Jagi 2011 gávpogis lei 4 185 ássi, geain 69,8% hálai kymragiela.
Murmansk oblast
Murmansk oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 795 409 (2010) ja dan viidodat lea 144 900 km². Guovllu hálddahusguovddáš lea Murmansk.
Skábmagovat
thumb|Skábmagovaid [[Guovssahasteáhter jagi 2012]] Skábmagovat lea jahkásaš álgoálbmogiid filbmafestivála mii lágiduvvo Anáris. Skábmagovat buktá geahččanláhkái sámiid ja eará álgoálbmogiid filbma- ja tv-buvttadusaid. Festivála lágidit Sámedáidaga doarjjasearvi rs, Eamiálbmogiid filbmaguovddáš Skábma, YLE Sápmi, Sámemusea ja luondduguovddáš Siida, kulturguovddáš Sajos ja Sámi oahpahusguovddáš. Festivála dáiddalaš jođiheaddji lea Jorma Lehtola. , Filmmaid sáhttá geahččát earenoamáš guovssahasteáhteris, muohttagis huksejuvvon muohtateáhteris, gos álbmi doaibmá rohpin. Eará filmmaid čájehanbáikkit leat Siidda ja kulturguovddáš Sajosa auditoriat.
Gästrikland eanangoddi
Gästrikland lea Ruoŧŧa davimus eanangoddi. Eanangoddeguovddáš lea Gävle. Eará gávpogat leat Sandvikena, Hoforsa ja Ockelbo. Gästrikland eanangotti viidodat lea 4 181 km² ja dan olmmošlohku lea 153 723 ássi.
Leana hálddahusguovddáš lea Gävle.
Gielddat
thumb|right|300px|Gästrikland
Bamse
Rune Andréasson oaččui jurdaga dievažiidda Taorminas Sicilias finadettiinis doppe njukčamánus 1963. Alimus dievá mállen fas lea Castelmola.
Historjá
Sicilia báiki Taormina attii Rune Andréassonii jurdaga Bamse giláža sárgumii.
Ráiddu birra
Ráidu lea šaddan bivnnuhin, go gieđahallá mávssolaš vuoiggalašvuođa gažaldagaid, sosiála gažaldagaid, omd. givssideami, rasismma, mánáid illásteami, doaibmahehttejumi, gárrenmirkkuid ja ovttaárvosašvuođa. 1982 Bamse oaččui bearraša, nu leatge ollu muitalusat leamaš dan rájes mánáid birra.
Bamse morála
Dalle go Rune Andréasson čálii ráiddu, de das lei čielga morála, maid máŋgii siterejedje ráidduin.
Alstermo
Alstermo lea čoahkkebáiki Uppvidinge gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 829 (2010). . Su namma lei Hohultslätt jahkái 1968.
Llanrwst
Llanrwst lea unna gávpot Walesis Sir Conwy leanas. Jagi 2011 gávpogis lei 3 323 ássi, geain 61% hálai kymragiela.
Tungurahua (provinsa)
Tungurahua lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 504 034 (2001) ja dan viidodat lea 3 334 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Ambato.
Centre
Centre lea guovlu Frankriikkas
Brahuigiella
Brahuigiella lea dravidalaš giella mii hupmojuvvo oarje- ja lulliguovlluin Pakistanis, ja Afganistanis, Iranis ja Turkmenistanis lahka Pakistana ráji. Brahuigiela deháleamos hupmanguovlu lea oarjin ja lullin Pakistanis, lahka Kalat ja Quetta gávpogiid. Giella lea áidna dravidalaš giella man guovddáš hupmanguovlu lea Lulli-India dahje Sri Lanka olggobealde. Giela hupmet badjelaš guokte miljovnna olbmo.
upright|thumb|left|Gielladieđalaš Lulli-Ásia masa leat merkejuvvon dravidalaš gielaid hupmanguovllut. Brahuigiella lea sierra guovlu oarjedavvegeažis.
Giela hupmet brahuit. Sis ii leat leamaš oktavuohta eará dravidalaš gielaid hupmiin máŋgga jahkečuohtái, ja nu leat sin kultuvrii váikkuhan garrasit guovllu eará kultuvrrat. Boađusin leat gielas máŋggat loatnasánit balutšigielas, sindhigielas ja persiagielas. Máŋggat brahuigiela hupmit leat máŋggagielagat, ja oassi ovddeš hupmiin leat álgán hupmat balutši- dahje persiagiela.
Brahuigiella čállo persialaš alfabehtain, ja odne maid latiinnalaš alfabehtain. Dušše unna oasáš brahuigiela hupmiin máhttet lohkat, ja vuollel 1 % sis máhttet čállit brahuigiela.
Spielgavárri
Spielgavárri lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 591 mehtera.
Mariagerfjord
Mariagerfjord lea gielda Davvi-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Franche-Comté
Franche-Comté lea guovlu Frankriikkas
Listu Islándda gielddain
Dát lea listu Islándda gielddain. Riika lea juhkkojuvvon oktiibuot 76 gildii.
Champagne-Ardenne
Champagne-Ardenne lea guovlu Frankriikkas
Álbmotdearvvašvuohta
Álbmotdearvvašvuođabargu lea servodaga oktasaš áŋgiruššan dan ovdii ahte doalahit, buoridit ja ovddidit álbmoga dearvvašvuođa, ja maiddái geahpedit fáktoriid, maidda laktása dearvvašvuođariska. Álbmotdearvvašvuohta ovdanbuktá maid álbmoga dearvvašvuođadili ja mo dearvvašvuohta juohkása álbmoga sierra sosiála gerddiin. Álbmotdearvvašvuođabargguin galgá maid dásset sosiála dearvvašvuođaerohusaid.
Davvi-Norga
200px|thumb|right|Davvi-Norgga sajádat Davvi-Norga lea Norgga davimus ja nuorttimus guovlu. Davvi-Norgii gullet Nordlándda ja Romssa ja Finnmárkku fylkkat.
Guovllu viidodat 112 946 km² lea badjel goalmmádasoassi (34,9 %) olles Norgga nannanviidodagas. Davvi-Norgga olmmošlohku lea 461 399 ássi (1.10.2007), mii lea 9,8 % riikka viidodagas
300px|thumb|left|Poarta Davvi-Norgii
Guollebivdu ja boazodoallu leaba leamaš deháláš áššit Davvi-Norggas.
Conwy
Conwy lea gávpot Walesis Sir Conwy leanas. Jagi 2011 gávpogis lei 14 723 ássi, geain 27,3% hálai kymragiela.
Dorskavárri
Dorskavárri lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 550 mehtera.
Down syndroma
Down syndroma lea oktasašnamahus dihto genehtalaš feaillaide, mat dagahit iešguđetlágan olgguldas iešvuođaid ja doaimmashehttejumiid, mat varierejit oalle olu. Dábáleamos Down syndroma šládja lea trisomiija 21, mii mearkkaša dan, ahte olbmos leat guovtti sadjái golbma 21-kromosoma ja dahje muhtun oasit goalmmát kromosomas.
Ceavccageađge
Ceavccageađge lea gilli Unjárgga gielddas, Finnmárkkus.
Norrhult-Klavreström
Norrhult-Klavreström lea čoahkkebáiki Uppvidinge gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 1 215 (2010). . Norrhult-Klavreström lei ovdal guokte sierra gilli, Norrhult ja Klavreström muhto jagi 1975 rájes Ruoŧa Statistiska centralbyråna mielde dát leaba leamaš seamma gilli. Dás fuolakeahttá dain leaba viidáseappot sierra boastanummirat. Uhca oassi Norrhult-Klavreströmas gullá maiddái Växjö gildii, muhto eanaš oassi dás čoahkkebáikkis lea Uppvidinge gielddas.
Softengine
250px|thumb|right|Softengine [[2014:s.]] Softengine lea suopmelaš molssaevttolaš rockjoavku mii vuođđuduvvui Seinäjokis 2011:s. Joavku válljejuvvui Suoma ovddasteaddjin Eurovision lávllagilvvohallamii 2014 Københápmanii Dánmárkui. Softengine miellahtut leat Topi Latukka, Ossi Mäkelä, Henri Oskár ja Tuomo Alarinta.
Bang Phlat
Bang Phlat lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea 137,344 ássi, ja dan viidodat lea 11.36 km².
Norrbotten eanangoddi
Norrbotten lea Ruoŧŧa davimus eanangoddi. Eanangoddeguovddáš lea Luleju. Eará gávpogat leat Biđona, Bodena ja Gáinnasa. Norrbotten viidodat lea 26 671 km² ja dan olmmošlohku lea 195 024 ássi.
Gielddat
thumb|right|300px|Norrbotten
Haute-Normandie
Haute-Normandie lea guovlu Frankriikkas
Nástegovva
thumb|300px|[[Orion (nástegovva)|Orion lea nástegovva, mii oidno máŋggain sajiin birra máilmmi.]] Nástegovva lea joavku, mas leat násttit, maid sáhttá jurddašit leat čatnon oktii dego govvan. Tredimenšunálvuođas eanemus násttiin lea unnán oktavuohta seamma nástegova násttiid vuostá, muhto sáhttet orrut olbmuid mielas joavkun nástealmmis. Olbmot leat viehka buorit gávdnat hámiid ja leat áiggiid čađa jurddašan govvan násttiid, mat leat oaidnit nuppiideaset lahka nástealmmis. «Eahpevirggálaš» nástegovva lea nástegovva, man Riikkaidgaskasaš astronomalaš uniovdna ii leat dohkkehan. Dat gohčoduvvojit namain «asterisma». Fávnnadávgi lea okta ovdamearka asterismas. Násttit nástegovas leat hárve astrofysihkálaš lagasvuođas nuppiideaset vuostá, dain dušše oidnojit oanehis gaskkat, go daid observere Eatnamis. Dávjá seamma nástegova násttiid gaska lea máŋga čuovgajagi máilmmeávvusis.
Násttiid juohkin nástegovaide lea dávjjimus lági mielde dáhpedorbmi, ja iešguđetgelágan kultuvrrain leat iešguđetgelágan nástegovat. Riikkaidgaskasaš astronomalaš uniovdna juohká olles nástealmmi 88 nástegovvan.
Nizjnij Novgorod oblast
Nizjnij Novgorod oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 3 310 597 (2010) ja dan viidodat lea 76 800 km². Guovllu hálddahusguovddáš lea Nizjnij Novgorod.
Älghult
Älghult lea čoahkkebáiki Uppvidinge gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 446 (2010). .
Gagausagiella
Gagausagiella (Gagauz dili) lea durkalaš giella man hupmet gagausat Moldovas ja Bulgárias. Oktiibuot giela hupmet sullii 150 000 olbmo. Giella lea virggálaš giella Gagaus iešstivrenguovllus Moldovas.
Gagausagiella čállojuvvui greikkalaš alfabehtain jagi dassážii go molsojuvvui kyrillalaš alfabehtan jagis 1957. Jagis 2000 molso gagausagielagat alfabehta Latiinnalaš alfabehta durkalaš veršuvdnii, ja lasihedje vel muhtun lassebustávaid ii-durkalaš sániid várás.
Gustav II Adolf
Gustav II Adolf (r. juovlamánu 9. b. 1594 Stockholbma - j. skábmamánu 6. b. 1632 Lützen, Duiska) lei Ruoŧa gonagas jagiin 1611-1632. Son lei Karl IX ja dronnet Kristina av Holstein-Gottorp bárdni, Gustav Vasa áddjut ja dronnet Kristina áhčči.
Zamora-Chinchipe (provinsa)
Zamora-Chinchipe lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 91 601 (2001) ja dan viidodat lea 10 456 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Zamora.
Pertti Kurikan Nimipäivät
Pertti Kurikan Nimipäivät lea jagi 2009 ásahuvvon Suoma punkjoavku, mas čuojahit Pertti Kurikka (gitárra, šuoŋat, teavsttat), Kari Aalto (lávlun, teavsttat), Sami Helle (bássa) ja Toni Välitalo (trumbbut). Joavkku buot láhtut leat doaimmashehttejuvvon, earret eará Down syndromain, CP:in ja autismmain. Joavkku manager ja musihka heiveheaddji lea Kalle Pajamaa.
Guovvamánus 2015 Pertti Kurikan Nimipäivät válljejuvvui Suoma ovddasteaddjin Eurovision lávllagilvvohallamii Wienii miessemánus 2015 šuoŋain Aina mun pitää ("Álo mun ferten").
Thisted
Thisted lea gielda Davvi-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Mánnu
right|thumb|230px|Láđasmánnu
Mánnu (symbola ) manná birra eatnama, ja lea su áidna lunddolaš satellihtta.
Mánnu lea áidna almmigáhppálat gosa olbmot leat johtán gomuvuođas. Sovjetlihtu Luna-prográmma lei vuosttaš ollet mánnui guoros gomuvuođafievrruin jagi 1959. 1968 álggi NASA sáddet olbmuid gomuvuhtii, ja vuosttaš olbmot seivo mánnui 1969 Apollo 11. Daid johtimiiguin válde sii seammas mánnogeđggiid fárrui eatnamii oahppama dihte. Lea dadjon ahte mánnu šattai sulli 4,5 milliarda jagi áigi. Muhtin teoriija mánu šaddama birra lea ahte muhtin amas almmigáhppálat beaškkihii eatnamin.
Sevnnjodeamit
Sevnnjodeamit gevvet dušše dalle go beaivi, eanan ja mánnu leat njulges linjás. Beaivvášsevnnjodeapmi lea dalle go šaddimánnu lea beaivváža ja eatnama gaska. Mánnosevnnjodeapmi fas dalle go eanan lea beaivváža ja láđasmánu gaska.
Meađđennjuvddus
Meađđennjuvddus lea biebmu. mini
Máivi
Máivi dahjege roabát (Coregonus albula) lea čuovžžaide (Coregonus) gullevaš luossaguolli, mii lea 5-20 cm guhkki. Máivi gávdno miehtá Dávvi-Eurohpás, earret eará Skandinávias ja Suomas. Dat ellet ja vudjet doahkis, dávjá galbma ja duvttahis jávrriin.
Máivi lea biebmoguolli. Dat lea veahá dáktái muhto aŋkke njálggis.
Mierovárri
Mierovárri lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 581 mehtera.
Sierraneapmi
Sierraneapmin gohčoduvvo guorahallanáigi ovdal náittosearu.
Sierraneapmi Norggas
Norggas náittosbárra, mii ii šat háliit eallit ovttas, sáhttá ohcat sierraneami. Norggas sierrananohcamuša galgá sáddet dan fylkka fylkkamánnii, gos bárra maŋimuš ásai ovttas. Jos goappašagat leat fárren fylkkas, de galgá ohcamuša sáddet fylkii, gos nubbi dál ássá. Jos báras leat oktasaš mánát, geat eai leat velá deavdán 16 jagi, de galgá ohcamuša mielddusin sáddet soabadallanduođaštusa, mii ii leat boarrásut go 6 mánu. Fylkkamánni sádde sierraneaddji guoktái reivve sierraneami miehtamis.
Earráneapmi
Go jahki lea vássán sierraneami miehtama rájes, de sáhttá goabbáge gáibidit náittosearu. Jos dušše nubbi háliida earránit, de lea sus vuoigatvuohta beassat earránit, vaikko nubbi ii dan háliidivččege.
Goabbáge sáhttá maiddái gáibidit náittosearu jos soai leaba ássan sierralagaid unnimusat guokte jagi. Jos soai leaba ovtta oaivilis dan hárrái, ahte leaba ássan sierralagaid unnimusat guokte jagi, de fylkkamánni meannuda náittosearu ohcamuša. Jos soai eaba leat ovtta oaivilis eavttuid dievvamis, de duopmostuollu ferte meannudit náittosearroášši.
Sierraneami nohkan
Bárra, masa lea juolluduvvon sierrananlohpi, muhto mii fas fárre oktii, ferte sáddet dieđu, mas almmuhuvvo ahte sierraneapmi lea nohkan. Dieđáhus sáddejuvvo vearrokantuvrii, mii de registrere ođđa siviilaseađu.
Korsika
Korsika lea guovlu Frankriikkas
Ketagiella
Ketagiella lea áidna jeniseilaš giella mii lea ain eallimin, ja dan hupmet 213 olbmo Turukhansk- ja Bajkit-rajonain Krasnojarsk krajas Sibirjjás Ruoššas. Golbma giela, jughagiella, kottagiella ja pumpokolagiella gulle maiddái jeniseilaš gielaide, muhto leat dál jápmán.
Vesthimmerland
Vesthimmerland lea gielda Davvi-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Sámiid Vuorká-Dávviriid Musea- ja historjásearvi
Sámiid Vuorká-Dávviriid Musea- ja historjásearvi (SVD) Kárášjogas áŋggirda báikegottehistorjjálaš dokumentašunbarggu ovdii. SVD Musea- ja historjásearvi dáhttu hukset kulturmuitosuodjaleapmái ja sámi kulturárbái vuogádagaid, mat fátmmastit báikkálaš áŋggirdeddjiid. Ollu museabarggut leat musea- ja historjáservviid eaktodáhtolaš bargguid duohkin.
thumb|Noaiderumbu mii gulai Anders Paulsenii, duoguštuvvon 1691. 1694:s fievrriduvvon Københámmanii. Govviduvvon Sámiid Vuorká-Dávviriin Kárášjogas 31.05.2007. Govven Sandivas, Wikimedia Commons
Báikkálaš museasearvi ásahii ja doaimmahii museadoaimma Kárášjogas 1930-logu loahpageahčen. SVD Museasearvi vuođđuduvvui 1939. Ovdal nuppi máilmmisoađi lei dávviriid čohkken doaimmahuvvon moadde jagi, ja muhtun priváhta dálus dollui dávviriid čájáhus. Máŋga sámi serve dán bargui, ja sámit leat leamaš sakka beroštuvvan museaásahusa ceggemis Kárášjohkii. Priváhta olbmot leat geigen máŋga kulturhistorjjálaš dávvira SVD:i, skeaŋkan dahje veháš máksámuša vuostá. SVD mihtilmas museaviessu rahppui 1972:s. Ovdal go museaviessu ceggejuvvui, bulii Sámiid álbmotallaskuvlla dávviriid vuorká. Dávviriid gádjo, muhto váldobeavdegirjjit dušše.
Guovdageainnu mánáidskuvla
Guovdageainnu mánáidskuvla lea mánáidskuvla Guovdageainnus, Finnmárkku fylkkas. Guovdageainnu suohkan pláne ahte mánáid- ja nuoraidskuvla ovttastahttojuvvojit hálddahuslaččat.
Skuvlla rektor lea Bodil Utsi Vars. Guovdageainnu manaidskuvllas leat 7 ceahki, ja 16 luohka.
Sámiid Vuorká-Dávviriid Musea- ja historjásearvi
SVD Museasearvi lea vuođđudan SVD ásahusa, ja lea danin álggahan ja čuvvon ásahusa jođiheami álggu rájes. Dál eaiggátstivra fuolaha SVD beroštumiid, masa SVD musea- ja historjásearvvi jahkečoahkkin vállje miellahtuid.
2011–2014 eaiggátstivrras leat jođiheaddji Thoralf Henriksen ja lahtut Svein Arne Bjørsland ja Olaug Larsson. SVD Musea- ja historjásearvi lei mielde vuođđudeamen BEASI Doaibmadálu Kárášjogas 2006 ja lea 2008:s searvan Norgga historjáservviid riikalihttui (Landslaget for lokalhistorie). SVD Museasearvi rievdadii namas 2011 jahkečoahkkimis SVD Musea- ja historjásearvin.
Ulbmil
Museasearvvi ulbmilin lea gáhttet sámi identitehta, giela ja kulturárbbi, ee. doarjjodettiin Sámiid Vuorká-Dávviriid vuođđudusa museabarggu.
Bang Rak
Bang Rak lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea 72,670 ássi, ja dan viidodat lea 5.54 km².
Sámiid Vuorká-Dávviriid Musea- ja historjásearvi
Lahttovuohta
Ovttaskas olmmoš dahje lihttu gii dáhtošii ovddidit searvvi ulbmila, sáhttá searvat lahttun. Miellahttovuohta máksá 150 ruvnno jahkái. (Báŋkokonto 7593 05 03371.)
Hovmantorp
Hovmantorp lea čoahkkebáiki Lessebo gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 2 991 (2010). .
Languedoc-Roussillon
Languedoc-Roussillon lea guovlu Frankriikkas
Wrecsam
Wrecsam lea gávpot Walesis leanas. Jagi 2011 gávpogis lei 61 603, geain 11,01% hálai kymragiela.
Lothringen
Lothringen lea guovlu Frankriikkas
Limousin
Limousin lea guovlu Frankriikkas
Karl IX
Karl IX (r. golggotmánu 4. b. 1550 Stockholbma - j. golggotmánu 30. b. 1611 Nyköping) lei Ruoŧa gonagas jagiin 1604-1611. Son lei Gustav Vasa ja dronnet Margaret Leijonhufvud bárdni, Erik XIV ja Johan III viellja ja Gustav II Adolf áhčči.
Stjärnsund
Stjärnsund lea gilli Ruoŧas Dalarna leanas, Hedemora gielda. Stjärnsund leat sullii 161 (2010). ássi ja viidodat lea 0,5 km².
Guksi
Guksi lea árbevirolaš sámi gohppu, mii lea ráhkaduvvon muoras. Guksi maiddái vuvdojuvvo ollu turistagálvun.
Frederikshavn (gielda)
Fredrikshavn lea gielda Davvi-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Novgorod oblast
Novgorod oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 634 111 (2010) ja dan viidodat lea 55 300 km². Guovllu hálddahusguovddáš lea Novgorod.
Midi-Pyrénées
Midi-Pyrénées lea guovlu Frankriikkas
Báktegájanas
Báktegájanas lea jietnaskádja bávttiid gaskkas.
Geneve (kantona)
Geneve lea Šveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 468 194 ja dan viidodat lea 282 km². Kantona lea juhkkojuvvon 45 gildii, ja dan hálddahusguovddáš lea Geneve.
Bang Sue
Bang Sue lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea 180,598 ássi, ja dan viidodat lea 11.545 km².
Hjørring (gielda)
Hjørring lea gielda Davvi-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Bamako
Bamako lea Mali oaivegávpot.
Bueng Kum
Bueng Kum lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea 152,562 ássi, ja dan viidodat lea 24.311 km².
Ynys Môn
Ynys Môn lea suolu Oarjedavvi-Kymraeatnamis. Dat lea maiddái čielgasit stuorimus Kymraeatnama sulluin ja dan viidodat lea 714 km². Eanetlohku sullo ássiin hállá kymragiela.
Pays-de-la-Loire
Pays-de-la-Loire lea guovlu Frankriikkas
Gákkešoaivi
Gákkešoaivi lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 499 mehtera.
Nord-Pas-de-Calais
Nord-Pas-de-Calais lea guovlu Frankriikkas
Husby
Husby lea gilli Ruoŧas Dalarna leanas, Hedemora gielda. Husby leat sullii 256 (2010). ássi ja viidodat lea 0,7 km².
Ynys Gybi
Ynys Gybi lea suolu Oarjedavvi-Kymraeatnamis. Dat lea nubbi stuorimus Kymraeatnama sulluin ja dan viidodat lea 39,44 km². Sullo stuorimus gávpot lea Caergybi.
Sámeálbmot bellodat
thumb|right|128px|SáB:a logo Sámeálbmot bellodat (SáB) lea sámi politihkalaš bellodat Norgga beale Sámis, vuođđuduvvon golggotmánu 15. b. 1999:as. SáB ceggii listtu guokte válgabiriin (nubbi válgabiriin Ávjovári válgabiire ja čihččet válgabiriin Lulli-Norgga válgabiire Sámediggeválggas 2009, muhto ii leat áirasa Sámedikkis.
Atoma
Atomat leat hui smávvát, dábálaččat birrasiid 100 picomehtera doarráset. Olbmo vuovttat leat sullii miljovnna karbona atomat govdosat. Atomat leat unnit go oinnolaš čuovga, mii mearkkaša ahte olbmot eai oainne atomaid dábálaš mikroskohpaiguin. Atomat leat nu unnit, ahte daid láhttema dárkilet mearrideapmi klassihkalaš fysihka vehkiin ii leat vejolaš hivodat váikkuhusaid geažil.
Eanet go 99,94% ovtta atoma mássas lea váimmus. Protovnain lea positiiva elektralaš gealdu. Elektrovnnain lea negatiiva elektralaš gealdu. Neutrovnnain ii leat elektralaš gealdu. Jus protona ja elektralaš lohkku lea seamma, de lea atoma elektralaš neutrála. Jus atomas leat eanet dahje unnit elektrovnnat go protovnnat, de das lea oppalaš negatiiva dahje positiivalaš gealdu. Dákkár atomat gohčoduvvojit ionain.
Elektrovnnat atomas geasuhuvvojit protovnnaide atoma váimmus elektromagnetalaš fámu bokte. Protovnnat ja neutrovnnat váimmus geasuhuvvojit nuppi nubbai váimmus fámuin. Dát fápmu lea dábálaččat gievrrat go elektromagnetalaš fápmu mii hoiga positiiva protovnnaid eret nuppi nuppis. Muhton dilálašvuođain šaddá dat elektromagnehtalaš fápmu mii hoiga gievrrat go váimmus fápmu. Go dat geavvá de dát váimmus juohkása ja guođđa iešguđet elemeanttaid. Dát lea muhtin lagan váimmussuonjardeapmi.
Geatkáš
Geatkáš lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 510 mehtera.
Jura (kantona)
Jura lea Šveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 70 542 ja dan viidodat lea 839 km². Kantona lea juhkkojuvvon 64 gildii, ja dan hálddahusguovddáš lea Delémont.
Lessebo
Lessebo lea čoahkkebáiki Lessebo gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 2 737 (2010). .
Liguragiella
Liguragiella lea románalaš giella mii hupmojuvvo Itálias, Monacos ja Frankriikkas, erenoamážit Liguria guovllus Itálias. Giela deháleamos suopman lea zenéize mii hupmojuvvo Genovas, Liguria guovllu stuorámus gávpogis.
Sámi gielladutkan
Sámi gielladutkan lea oassi gielladiehtaga, man ulbmil lea dutkat sámegielaid, sin historjá, grammatihka ja servodatlaš dili.
Poitou-Charentes
Poitou-Charentes lea guovlu Frankriikkas
Provence-Alpes-Côte d'Azur
Provence-Alpes-Côte d'Azur lea guovlu Frankriikkas
Giebmegáissi girdinlihkohisvuohta 2012
Giebmegáissi girdinlihkohisvuohta 2012 dáhpáhuvai 15.3.2012 Giebmegáissi duottarguovllus Davvi-Ruoŧas. Dáhpáhus álggii das, ahte Norgga Áibmosuodjalusa girdi C-130J Super Hercules dieđihuvvui jávkan das maŋŋel go dat ii lean boahtán Evenáššis Gironii nu mo lei plánejuvvon. Njukčamánu 17. beaivve dieđihuvvui, ahte girdi oasit ledje gávdnon viiddes guovllus Giebmegáissis. Lihkohisvuođa sivva lea, ahte girdi lei beaškehan Giebmegáisái. Dálki lei lihkohisvuođa áigge oba heittot ja dat dagahii maid váttisvuođaid ohcanbargguide. Girdis ledje vihtta hárjánan girdi, geat leat dieđihuvvon jápmán.
Chatuchak
Chatuchak lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea 190,578 ássi, ja dan viidodat lea 32.908 km².
Novosibirsk oblast
Novosibirsk oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 2 665 911 (2010) ja dan viidodat lea 178 200 km². Guovllu hálddahusguovddáš lea Novosibirsk.
Čuđoaivi
Čuđoaivi lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 504 mehtera.
Caergybi
Caergybi lea gávpot Oarjedavvi-Walesis Ynys Gybi sullos. Dat lea sullo stuorimus gávpot ja jagi 2011 doppe lei sullii 11 431 ássi, geain 42,2% hálai kymragiela.
Bern (kantona)
Bern lea Šveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 985 046 ja dan viidodat lea 5 959 km². Kantona lea juhkkojuvvon 383 gildii, ja dan hálddahusguovddáš lea Bern.
Cabécargiella
thumb|right|Cabécargiela hupmanguovlu Costa Ricas. Cabécargiella lea čibčalaš giellagoddái gullevaš giella, mas leat gaskal 2000 ja 9000 hálli Talamanca-guovllus Costa Rica máttaosiin. Cabécargiella ovttas lagas fuolkegielain bribrigielain leat hálliidlogu ektui Costa Rica stuorámus álgoálbmotgielat, muhto hálliid logut leat njiedjamin.
Cabécarielas lea erohus orála ja nasála vokálaid gaskka, ja das leat oktiibuot 12 vokálafonema.
Cabécargiela guokte váldosuopmana leat davvi- ja máttasuopmanat, main goappásge leat guokte vuollesuopmana.
Giebmegáisi
200px|thumb|right|Giebmegáisi Giebmegáisi dahjege Giebnegáisi lea Ruoŧa ja Sámi alimus duottar dahje várri. Giebmegáisi lea Girona gielddas ja vári allodat lea 2 104 mehtera.
Langobardagiella
Langobardagiella lea jápmán oarjegermánalaš giella. Dan hupme langobardat, Itáliai 500-logus fárren duiskkagielagat. 600-logu rájes giella geavahuvvui unnit ja unnit, muhto giella sáhttá leat leamaš anus jagi 1000 rádjai.
Islándda regiuvnnat
Islánda lea juhkkojuvvon 8 regiuvdnii, ovdasajis statistihkalaš geavaheapmái.
Urnes stáhpegirku
Urnes stáhpegirku lea stáhpegirku Ornes nammasaš dálus lulábealde Lustrafjordena Lustra suohkanis Sogn ja Fjordane fylkkas.
Abermaw
Abermaw (eará namma kymragillii Y Bermo, ) lea unna gávpot Walesis Gwynedda leanas. Jagi 2011 gávpogis lei 2 522 ássi, geain 41,5% hálai kymragiela.
Rhuthun
Rhuthun lea unna gávpot Davvi-Walesis Sir Ddinbycha leanas. Jagi 2011 gávpogis lei 5 461 ássi, geain 41,7% hálai kymragiela.
Kosta
Kosta lea čoahkkebáiki Lessebo gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 884 (2010). . Anders Koskull ja Georg Bogislaus Staël von Holstein vuođđudeigga jagi 1742 Kosta lásefabrihka, mii dál lea Ruoŧa nubbi boarráseamos lásefabrihkka. Dat lásefabrihkka dál gullá Orrefors Kosta Boda -fitnodatsearvái, man oamasteaddji lea New Wave Group AB. Sihke čoahkkebáikki ja lásefabrihka namma boahtiba vuođđudeaddjiid sohkanamaid vuosttaš stávvalin.
Bribrigiella
200px|thumb|right|Bribrigiela hupmanguovlu Costa Ricas. Bribrigiella lea bribriálbmoga čibčalaš giellagoddái gullevaš giella, mas leat sullii 6000 hálli golmma sierra guovllus Costa Rica máttaosiin. Bribrigiella ovttas lagas fuolkegielain cabécargielain leat hálliidlogu ektui Costa Rica stuorámus álgoálbmotgielat, muhto hálliid logut leat njiedjamin.
Bribrigiella lea tonagiela, ja das leat njeallje sierra, fonemalaš tona: alla, vuollegis, badjáneaddji ja vuolláneaddji tonat. Gielas lea maiddái erohus orála ja nasála vokálaid gaskka, ja das leat oktiibuot 12 vokálafonema. Konsonántafonemat leat 14.
Syntávssalaččat bribrigiella lea ergatiivagiella, ja das lea čavga absolutiiva–vearba-sátneortnet (SOV).
Nomengihpuin merrosat leat oaivesáni maŋábealde ja adposišuvnnat leat postposišuvnnat:
Vearbasojaheamis lea aspeavttas guovddáš rolla. Numerálat kongruerejit oaivesániideasetguin. Bribrigiela demonstratiivavuogádat lea earenoamáš mohkkái.
Bribrigiela golbma váldosuopmana leat coroma- (nuortan), amubre- (oarjin) ja salitresuopmanat (Jaskesábi lahkosis).
Croesoswallt
Croesoswallt (kymragillii) dahjege Oswestry (eŋgelasgillii) lea gávpot Englánddas Shropshire (kymragillii Swydd Amwythig) leanas. Guovllu váldogiella lea dán beaivve eaŋgalasgiella, muhto árbevirolaččat doppe lea hállojuvvon kymragiella ja ovdamearkka dihte vel 1800-logus báikkálaš girkkus ordnejuvvujit kymragielat ipmilbálvalusat. Kymragiella oidno ja gullo velge gávpogis ja doppe lea muhtumat kymragielat bálvalusat dego guovttegielat galbbat báŋkkus ja kymragielat girjjiid vuovdi girjegávpi.
Vuodjinkoarta
thumb|Norgga vuodjinkoartta ovdasiidu. Dákkár koartamálle («EES-málle») geavahišgohte Norggas ođđajagemánus 1998, ja hábmema stivre EU direktiiva 91/439/EØF vuodjinkoarttaid birra. thumb| thumb|Eurohpás geavahuvvo seammá vuodjinkoartamálle
Vuodjinkoarta lea áššebábir mii addá lobi vuodjit sierra mohtorfievrruin. Sierralágan koarttat gullet guhtiige fievrruide dego mohtorsihkkel, biila, guorbmebiila dahje busse. Lágat mat stivrejit vuodjinkoarttaid eai leat seammaláganat buot riektegeavadiin. Muhtun riikkat addet vuodjinkoarta daidda geat leat ceavzán vuodjiniskosis. Muhtun riikkat fas addet vuodjinkoartta dasa gii aiddo oahpahallá vuodjit. Dasa lassin olmmoš ferte dearvvašvuođa dáfus nagodit vuodjit.
1949 Ovttastuvvan Našuvnnat johttáhedje konvenšuvnna mii galggai standardiseret njuolggadusaid mat guske geainnuid, mátkkošteaddjiid, johtolatmearkkaid, vuodjinkoarttaid ja eará diekkáriid. Dás čuožžu ahte nu gohčoduvvon vuodjinlohpi galgá leat rosá-ivnnat.
Du ovddasvástádus lea vuodjit sihkkarit
Jos it leat sihkar das, sáhtátgo vuodjit sihkkarit dearvvašvuođaváttisvuođaid dahje dálkasiid geavaheami geažil, de lea du geatnegasvuohta fitnat doaktára luhtte.
Mohammad Ali Fardin
Mohammad ali Fardin (, r. suoidnemánu 10. 1937 tehran, Iranas) lea iranalaš neavttár.
Time
Time sáhttá čujuhit eanet siidduide:
Chom Thong
Chom Thong lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea 195,602 ássi, ja dan viidodat lea 26.265 km².
Aarhus (gielda)
Aarhus lea gielda Gaska-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Longyearbyena skuvla
Longyearbyena skuvla lea jagis 1920 vuođđuduvvom vuođđoskuvla mas lea joatkkaskuvlaossodat Longyearbyenis Svalbárddas. Skuvla fállá skuvlla astoáiggi ortnega. Skuvllas barget 50 oahpaheaddji ja doppe leat 228 oahppi vuođđoskuvllas ja 46 oahppi joatkkaskuvllas, mii dahká oktiibuot 274 oahppi. Skuvllas leat 13 klássa. Longyearbyena skuvla fállá lassediimmuid dárogielas earágielat rávisolbmuide.
Ovttastasvástadus skuvllas šattai ođđajagimánu 1. beaivve 2007 stáhtas Longyearbyena lokalstyrei.
Rhône-Alpes
Rhône-Alpes lea guovlu Frankriikkas
Höfuðborgarsvæðið
200px|right| Höfuðborgarsvæðið lea okta Islándda gávcci regiuvnnas. Regiuvnna oaivegávpot lea Reykjavík. Dan olmmošlohku lea 200 852 ássi (2009) ja viidodat 1 062 km².
Île-de-France
Île-de-France lea guovlu Frankriikkas
Hedensted
Hedensted lea gielda Gaska-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
REMA 1000
right|thumb|REMA 1000 REMA 1000 lea Reitangruppenii gullevaš fitnodat, man álggahii gávpeolmmái Odd Reitan ovttasbargun su áhčiin Ole Reitaniin. Fitnodat álggahuvvui vuođđudettiin ovtta rámbuvrra Troandimii jagi 1977. Rámbuvra ráhkaduvvui eanemus lági mielde dego duiskalaš ALDI. «REMA» boahtá «Reitan Mat»:as. REMA 1000 AS hálddaša REMA 1000 rámbuvrraid Norggas, Dánmárkkus ja Ruoŧas. Fitnodat eaiggáda olles Reitangruppena.
Njukčamánu 14. beaivvi 2008:s osttii REMA 1000 fitnodat buot Norgga LIDL-rámbuvrraid.
Qaem Shahr
300px|thumb|right|Qaemshahr Qaem Shahr lea gávpot Iranas ja Qaem Shahr šahrestána oaivegávpot.
Boaldin
mini|Dolla gos muorat bullet. Boaldin lea alla temperatuvra eksotearmalaš redoksa kemiijalaš reaksjuvdna gaskal boaldámuša (reductant) ja (Oksidant), dábálaččat áibmogearddi oksygena, mii buvtiiha (oxidized), dávja gásahis buktagiid ovtta seaguhusas mii gohčoduvvo suovva. Boaldinis ii alo boáđe dolla, danin go dolla dušše oidno go ávdnasin lea lievla buollin. Go lea boaldin mas lea dolla de lea dat dovdamearka ahte lea reaksjuvdna. Vuoi galga álgit buollit de ferte vuos juoga mii lea stuorit go aktiverenenergiija (ovdamearka dihte, riššain alggahit dola.), liekkas mii boahta dolas sáhta addit nohka energiija ahte reaksjuvdna doalaha ieš.
Okta ovdamearka gos hydrogena ja okysgena buolla ja šadda čahce lievla. Reaksjuvdnas luoita 242 kJ/mol lieggasa.
Katalysakeahtes buollin áimmus gáibida alla temperatuvrraid. Obbalaš boaldin lea stoichiometriija mii guoska dolli, gos ii leat bahcan boaldámuš, ja ideálalaš, ii makkarge oksidant bácahus. Termodynamalaččat, kemiijalaš dássedeaddu buollimis lea eanas buvtta bealde. Muhto, ollislaš boaldin lea measta veadjotmeahtun olahit. Danin go kemiijalaš dássedeaddu ii leat olahan, dahje doppe leat buvttat mat eai leat buollan dego karbonmonoksida, hydrogena dahje karbona. Dánin lea suovva mii buvttadovvo mirkoávnnaslaš ja sisttisdoallá buvttaid mat eai leat buollan ja oasaslaš oksiderejuvvon buvttait. Buollin alla temperatuvrrain áibmogearddi áimmus, mii lea 78% nitrogena, ráhkada nitrogena oksidaid, dávja čujohuvvon NOx. Go boaldin ii leat ráinnas de láhka davja gáibida ahte buhtistuvvo dahje katalyhtalaš konverterema.
Din Daeng
Din Daeng lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea 186,319 ássi, ja dan viidodat lea 8.354 km².
Orenburg oblast
Orenburg oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 2 033 072 (2010) ja dan viidodat lea 124 000 km². Guovllu hálddahusguovddáš lea Orenburg.
Ålesund
Ålesund lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 45 220 ja viidodat lea 98 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Ålesund. Ålesund rádjegielddat leat.
Suðurnes
200px|right| Suðurnes, ovdal Reykjanes lea okta Islándda gávcci regiuvnnas. Regiuvnna oaivegávpot lea Keflavík. Dan olmmošlohku lea 20 184 ássi (2007) ja viidodat 829 km².
Tom Holland
Tom Holland (riegádan geassemánu 1. b. 1996) lea englándalaš neavttár.
Eiðis kommuna
Eiðis kommuna lea gielda Fearsulluin.
Flesberg
Flesberg lea gielda Buskeruda fylkkas. Dan olmmošlohku lea 2 671 ja viidodat lea 561 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Lampeland. Flesberg rádjegielddat leat.
Herning
Herning lea gielda Gaska-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Obbondávda
thumb|Obbondávda Obbondávda, baikabava, dahpahat dahje dahppondávda (lat. obstipatio, constipatio) mearkkaša ahte čoliid doaibma lea njohcon. Obbondávda lea dalle go baiká unnit go golbmii vahkus. Dat lea oalle dábálaš dávda, prevalensa lea sullii 20%, muhto eatnasat eai dárbbaš fitnat doaktára luhtte. Vaikko obbon ii leat duođalaš dávdamearka dat sáhttá leat unohas pasientaide.
Vesturland
200px|right| Vesturland lea okta Islándda gávcci regiuvnnas. Regiuvnna oaivegávpot lea Borgarnes. Dan olmmošlohku lea 15 290 ássi (2007) ja viidodat 9 554 km².
Latiinnalaš alfabehta
Latiinnalaš alfabehta lea viidát geavahuvvon alfabehta. Buot dálá oarjeeurohpálaš gielat geavahit latiinnalaš alfabehta.
Allergiija
Allergiija lea badjelmearálaš dustenreakšuvdna immuvdnavuogádagas. Dákkár reakšuvdna gohčoduvvo allergalaš reakšuvdnan. Allergiija bohcciida dalle go immuvdnavuogádat reagere ávdnasa vuostá mii lea dábálaš min birrasis. Dáinna lágiin lea vealla allergalaš reakšuvnnas ja autoimmuvdna reakšuvnnas, mas immuvdnavuogádat reagere iežas rupmaša vuostá.
Ávnnas mii bohciidahtá allergiija gohčoduvvo allergenan. Allergenat leat máŋggaláganat, muhto eatnasat leat proteiinnat. Dábálaš allergiijat leat niehtteallergiija ja lieđđegavjaallergiija. Niehtteallergiija lea biebmoallergiija ja lieđđegavjjat fas levvet biekka mielde.
Fuglafjarðar kommuna
Fuglafjarðar kommuna lea gielda Fearsulluin.
Azkoitia
Azkoitia lea unna gávpot Baskaeatnamis Gipuzkoa eanangottis. Jagis 2014 gávpogis lei sullii 11 480 ássi. Eanetlohku gávpoga ássiin hállá baskagiela.
Orjol oblast
Orjol oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas.
Fugloyar kommuna
Fugloyar kommuna lea gielda Fearsulluin.
Gleann Dail
Gleann Dail lea gilli An t-Eilean Sgitheanach sullos Skotlánddas. Gilli lea sullo oarjjimus njárggas Diùirinisis. Gilis lea unna gávpi ja muhtin restauráŋŋat, muhto restauráŋŋat leat rabas dušše turistasesoŋŋa áigge. Sullii 10 kilomehtera geahčen leahkki Dùn Bheagain lea lagamus gilli, gos gávdno eanet bálvalusaid. Gilis lea árggaid busseoktavuohta Dùn Bheagain bokte suolu stuorimus čoahkkebáikái Port Rìgh.
Vel 1900-logu álggus badjel 90% guovllu ássiin hálai gaelagiela, muhto maŋŋelaš hálliid lohku gahčai ja 2000-logu álggus giela hálai šat dušše sullii goalmmádas.
Frode Fjellheim
Frode Fjellheim (r. borgemánu 27. b. 1959 Mussiris Vápste gielddas) lea lullisápmelaš musihkkár Norgga bealde.
Vokála
Vokálat leat giela jietnadagat maid jietnadettiin njálmmis ii leat dahppagas iige stuorit baskkádat go alla vokálain, nuppiid sániiguin dat eai leat konsonánttat.
Don Mueang
Don Mueang lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea 160,444 ássi, ja dan viidodat lea 36.803 km².
Alfabehta
Alfabehta lea ordnejuvvon bustávvaráidu. Sátni alfabehta boahtá greikkalaš alfabehta guokte vuosttaš bustáva namain alfa ja beta. Buot oarjeeurohpálaš gielat geavahit latiinnalaš alfabehta. Latiinnalaš alfabehta lea máilmmi dábáleamos alfabehta. Bustávaid fásta ortnega dihte lea vejolaš ordnet sániid ja namaid alfabehtalaččat, nugo omd. sátnegirjjis.
Vestfirðir
200px|right| Vestfirðir lea okta Islándda gávcci regiuvnnas. Regiuvnna oaivegávpot lea Ísafjörður. Dan olmmošlohku lea 7 380 ássi (2007) ja viidodat 9 409 km².
Rávdoaivi
Rávdoaivi lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 632 mehtera.
Alfabehta
Sátni alfabehta lea maid geavahuvvon eará giellasymbolaide, omd. morsealfabehtii.
Alfabehtatiippat
Gávdnojit golbma alfabehtatiippa, ja erohus daid gaskkas lea gitta das, mo alfabehta gieđahallá vokálaid:
Buot sámegielat geavahit latiinnalaš alfabehta, earret gielddasámegiella, mii geavaha kyrillalaš alfabehta.
Christina Aguilera
thumb|Christina Aguilera 2006 Christina Aguilera (njukčamánu 28. 1980 Staten Island, New York, Amerihká ovttastuvvan stáhtat) lea popmusihkkár.
Uri (kantona)
Uri lea Šveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 35 382 ja dan viidodat lea 1 077 km². Kantona lea juhkkojuvvon 20 gildii, ja dan hálddahusguovddáš lea Altdorf.
Fámjins kommuna
Fámjins kommuna lea gielda Fearsulluin.
Lekeitio
Lekeitio lea unna gávpot rittus Baskaeatnamis Bizkaia eanangottis. Jagis 2014 gávpogis lei 7 305 ássi. Eanetlohku gávpoga ássiin hállá baskagiela.
Skruv
thumb|250px|right|Karlavagnen -lásemosaihkka [[T-Centralen metrostašunnas Stockholmmas. Mosaihka leaba duddjon Skrufs lásefabrihka láseduodjár Bengt Edenfalk ja grafihkkár Erland Melanton jagi 1958. Geađgesoffá lea duddjon Egon Möller-Nielsen]]
Skruv lea čoahkkebáiki Lessebo gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 490 (2010). .
Holstebro
Holstebro lea gielda Gaska-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Hovs kommuna
Hovs kommuna lea gielda Fearsulluin.
Holmsenfjellet
Holmsenfjellet lea várri Nordenskiöld Eatnamis Čohkkaváriin Svalbárddas. Dan allodat 682 mehtera ja dat lea sulii 8 kilomehtera Colesbukta lulli-lullinuorttabealde. Vári lulábealde lea Passfjellbreen.
Cartago (Costa Rica)
right|thumb|Basílica Nuestra Señora de los Ángeles Cartagos Cartago lea gávpot Costa Ricas ja Cartago provinssa oaivegávpot. Gávpoga olmmošlohku lea 147 898 ássi (2011).
Penza oblast
Penza oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas.
Dusit
Dusit lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea 175,658 ássi, ja dan viidodat lea 10.665 km².
Horsens (gielda)
Horsens lea gielda Gaska-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Windows 11
Windows 11 lea boahttevaš operatiivavuogádat, maid Microsoft almmostahtii geassemánu 24. b. 2021. Windows 11 lea Windows NT-operatiivavuogádaga ođđaseamos veršuvdna, ja šaddá Windows 10 maŋisčuovvun. Ođasmahttin lea nuvttá buohkaide geain lea Windows 10.
Schwyz (kantona)
Schwyz lea Šveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 147 904 ja dan viidodat lea 908 km². Kantona lea juhkkojuvvon 30 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Schwyz.
Ikast-Brande
Ikast-Brande lea gielda Gaska-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Liberia (Costa Rica)
Liberia lea gávpot Costa Ricas ja Guanacaste provinssa oaivegávpot. Gávpoga olmmošlohku lea 62 987 ássi (2011).
Jan P. Syse
Jan P. Syse  (riegádan skábmamánu 25. b. 1930 Nøtterøyas, jápmán čakčamánu 17. b. 1997 Oslos) lei norgalaš politihkar Olgešbellodagas. Son lei industriijaministtar Kåre Willocha ráđđehusas jagiin 1983-1985, ja lei ieš stáhtaministtar 1989:s gitta 1990 rádjái, go lei koališuvdnaráđđehus Olgešbellodagain, Risttalaš Álbmotbellodagain ja Guovddašbellodagain. Syse lei oahppan juristta. Son lei stuoradiggeáirras oktiibuot 25 jagi, ja luobai stuoradiggepermišuvdnii čakčamánus 1997.
Donostia
Donostia lea Gipuzkoa eanangotti oaivegávpot Baskaeatnama iešstivrejupmeguovllus Davvi-Spánias.
Limón
right|thumb|Limón Limón lea gávpot Costa Ricas ja Limóna provinssa oaivegávpot. Gávpoga olmmošlohku lea 94 415 ássi (2011).
Čáhppesvárri
Čáhppesvárri lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 580 mehtera.
Pskov oblast
thumb|Pskov oblast Pskov oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas.
Qafqaz universitehta
right|thumb|Qafqaz universitehta Qafqaz universitehta (Aserbaižanagiella: Qafqaz Universiteti) lea Aserbaižan stuorámus ja boarráseamos universitehta. Universitehtas leat 5000 studeantta. Ahmet Sanich lea universitehta rektor.
Flå
Flå lea gielda Buskeruda fylkkas. Dan olmmošlohku lea 1 056 ja viidodat lea 704 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Flå. Flå rádjegielddat leat.
Obwalden (kantona)
Obwalden lea Šveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 35 878 ja dan viidodat lea 491 km². Kantona lea juhkkojuvvon 7 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Sarnen.
Rjazan oblast
Rjazan oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas.
Puntarenas
Puntarenas lea gávpot Costa Ricas ja Puntarenasa provinssa oaivegávpot. Puntarenasa kantona olmmošlohku lea 115 019 ássi (2011).
Austurland
200px|right| Austurland lea okta Islándda gávcci regiuvnnas. Regiuvnna oaivegávpot lea Egilsstaðir. Dan olmmošlohku lea 15 300 ássi (2007) ja viidodat 22 721 km².
Huai Khwang
Huai Khwang lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea 90,185 ássi, ja dan viidodat lea 15.033 km².
Húsa kommuna
Húsa kommuna lea gielda Fearsulluin.
Hvannasunds kommuna
Hvannasunds kommuna lea gielda Fearsulluin.
Suðurland
200px|right| Suðurland lea okta Islándda gávcci regiuvnnas. Regiuvnna oaivegávpot lea Selfoss. Dan olmmošlohku lea 23 311 ássi (2007) ja viidodat 24 526 km².
Amharagiella
Amharagiella ( ’amarñña) lea šemittalaš giella mii hupmojuvvo Etiopia davvi- ja guovddášguovlluin. Dat lea máilmmi nubbin eanemus hupmon šemittalaš giella (arábagiela maŋŋel). Dat lea virggáaš giella Etiopias ja máŋggain Etiopia oassestáhtain, earret eará Amharas.
Girdinskurbmu
mini|Pilohta guovttus Boeing 747SP girdinskurpmusGirdinskurbmu (eŋgelasgillii: cockpit) lea pilohtaid latnja girdis. Girdinskurpmus pilohtat doaimmahit girdi stivrema ja maiddái dárkkistit girdinguoskevaš ja teknihkalaš proseassaid. Girdinskurbmu lea measta álo girdi ovddageahčen aiddo njuni maŋábealde.
Ođđaáigasaš johtolatgirdiid skurpmuid siste gávdnojit čuđiid mielde dárkkistanrusttegat stivrema, navigašuvnna, kommunikašuvnna ja eará doaimmaid várás.
Húsavíkar kommuna
Húsavíkar kommuna lea gielda Fearsulluin.
Boksen
mini|300x300px| Boksengárdi geasseolympiagilvvuin Londonis 2012. Boksen lea valáštallansuorgi mas guokte gilvvohalli doarruba goabbat guimmiineaskka čorpmaiguin. Dat gilvvohalli gii olaha eanemus deaivamiid čorpmaiguin vuoitá. Gilvvohallit atnet dábálaččat devdojuvvon boksengistáid. Gilvvohallit leat maiddái juohkásan sierralágán deaddoluohkáide (vai boksenkámpa šaddá vuoiggalaš).
Rostov oblast
Rostov oblast lea guovlu (oblast) Ruoššas.
Kuusirati
Kuusirati lea gilli Raahe gávpogis, ovddeš Vihanti gieldda guovllus. Dat lea sullii Vihanti girkosiidda ja Alpua gili gaskamuttus. Kuusiratis orrot sullii 130 olbmo.
Kuusiratis doaibmá gilisearvi, mii lea vuođđujuvvon jagi 1986. Searvi hálddaša Kuusirati giliviesu, mii lea huksejuvvon jagi 1987 álbmogašbargguin.
Boksen
Boksenkámpa lágiduvvo boksengárddi siste. Boksengárdi lea njealjehas man siiddut leat unnimustá 4,90 m gitta eanemustá 6,10 m guhku.
Boksenkámpa lea gilvoduopmára geahču vuolde. Gilvvohallit gohčoduvvojit boksárin.
Kámppa vuoitá dat gii oažžu eanemus čuoggáid, muhto gilvu maiddái vuitojuvvo jus okta boksár luohpá gilvvus (bálkesta sihkaldaga gárddi sisa) dahjege knock-out bokte. "Teknálaš knock-out" dáhpáhuvvá dalle go duopmár loahpaha gilvvu jus okta boksár lea oalát birgemeahttun dahje jus nubbi boksára dearvvašvuohta lea áitojuvvon.
ADA universitehta
right|thumb|ADA universitehta ADA universitehta (Aserbaižanagiella: "ADA" Universiteti) lea Aserbaižan stuorámus ja boarráseamos universitehta. Universitehtas leat 700 studeantta. Hafiz Pashayev lea universitehta rektor.
Klaksvíkar kommuna
Klaksvíkar kommuna lea gielda Fearsulluin.
Heredia
right|thumb|El Fortín Heredias Heredia lea gávpot Costa Ricas ja Heredia provinssa oaivegávpot. Gávpoga olmmošlohku lea 122 916 ássi (2011).
Vuorggovárri
Vuorggovárri lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 541 mehtera.
Nidwalden (kantona)
Nidwalden lea Šveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 41 311 ja dan viidodat lea 276 km². Kantona lea juhkkojuvvon 11 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Stans.
Alitbossu
mini|Alitbossu Alitbossu (Balaenoptera musculus) lea njiččehas mii eallá mearas. Alitbossu šaddá gitta 33 mehter guhku, ja deaddá gitta 200 tonna. Dat lea dáinna lágiin máilmmi stuorámus ealli mii dán áigge eallá ja mii lea dássážii goassige eallán.
Alitbossut leat gaskamearálaččat 26 mehter guhku. Lullebeallejorbbu alitbossut leat stuorábut go davvebeallejorbbu. Alitbossus leat goit golbma vuollešlája: B. m. musculu Davvi-Atlánttas ja Davvi-Jaskesábis, B. m. intermedia Lulli-Oseanias, ja B. m. brevicauda Indiaábis ja Lulli-Jaskesábis.
Alitbossut ellet buot máilmmi stuorra mearain. Dat vánddardit galbma ja liehmmus čáziid gaskkas. Dálvet dat orru subtrohpalaš mearain, ja geasset fas polára mearain. Alitbossu bissu dábálaččat ábis ja hárve boahtá mearragátti lahka.
Nugo eará bossut (Balaenoptera), alitbossu borrá oahtuid.
Kunoyar kommuna
Kunoyar kommuna lea gielda Fearsulluin.
Tho Xuan girdišillju
Tho Xuan girdišillju (, maiddái Sân bay Thọ Xuân), ovd. Sao Vang girdišillju lea girdišillju Thanh Hoas, Vietnamas.
Guhkesbearjadat
250px|thumb|right|Jesus Kristusa jápmin ruossa alde
Guhkesbearjadat lea risttalašvuođa allasbassi go risttalaččat muittašit Jesusa russiinávlejumi ja jápmima. Beaivi lea jaskes vahkku 6. beaivi. Jagi 2015 guhkesbearjadat lea cuoŋománu 4.
Coagesgálvárri
Coagesgálvárri lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 574 mehtera.
Alpua
Alpua lea gilli Raahe gávpogis, Vihanti guovllus. Dat lea máttageainnu 88 guoras, sullii 15 kilomehtera Vihanti girkosiiddas Pulkkila guovlluid. Gilis leat sullii 200 ruovttudoalu.
Alpuas lea maid ng. Girkogeađgi (suomagillii Kirkkokivi), mii lea sárdnestuoluhápmásaš báktelaiggahat.
Lampinsaari
Lampinsaari lea gilli Raahe gávpogis, Vihanti-guovllus. Dat lea buoremusat dovddus Outokumpu Oy Vihanti-ruvkkes, mii doaimmai gilis jagiid 1954–1992. Ruvkkes buvttadedje siŋkka, veaikki ja laju. Dán áigge Lampinsaaris orrot sullii 400 olbmo, muhto dalle go ruvke vel doaimmai, gilis orro badjel 1 000 olbmo.
Norddjurs
Norddjurs lea gielda Gaska-Jyllándda regiuvnnas Dánmárkkus.
Kvívíkar kommuna
Kvívíkar kommuna lea gielda Fearsulluin.