cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
يوم القدس
بيت المقدس جي آزادي هڪ اهڙو مقصد آهي جيڪو هر باضمير مسلمان جي دل ۾ آرزو ۽ آس بڻجي، ڌڙڪندو رهي ٿو. بيت المقدس جي آزادي لاءِ پوري ملت اسلامي کي بيدار ڪرڻ ضروري آهي. اهڙي وقت جڏهن غزه جي وڪوڙيل فلسطينين جي صورتحال تمام افسوسناڪ حد تائين پهچي وئي آهي ۽ هڪ انساني انڌير نگري ڏسڻ ۾اچي رهي آهي. انساني حقن جا دعويدار مغربي ملڪَ حسب معمول خاموشي سان تماشو ڏسي رهيا آهن انهن جي ماضي کي ڏسي ڪري انهن تي توقع ڪرڻ بيڪار آهي پر انهن جي نعرن ۽ دعوائن کي ڏسندين انسان جون نظرون پاڻمرادو انهن ڏانهن وڃي ٿيون ٽڪرائجن سو انهي جي هڪ ٻئي وجهه عالمي ادارن ۽ پرڏيهي تنظيمن ۾ انهن جو اثر رسوخ گهڻو هجڻ جي ڪري به آهي جيڪا ماڻهن کي مجبور ڪندي آهي ته پنهنجي مسئلن جي حل لاءِ انهن ڏانهن ڏسن، پر انهي ڳالهه جي گواهه پوري دنيا آهي ته هنن ادارن اقوام عالم خصوصن مسلمانن لاءِ قابل ذڪر ڪوبه ڪم نه ڪيو آهي ۽ جيڪڏهن ڪيو به آهي ته وڏين طاقتن جي مفاد لاءِ ۽ انهن جي مرضي ۽ منشاء لاءِ جئين ته فلسطين جو مسئلو انهي جو واضح مثال آهي فلسطيني عوام گذريل سٺ سالن کان صيهونين جي هٿان ڀانت ڀانت جا ظُلم برداشت ڪري رهي آهي 50 لک کان وڌيڪ فلسطيني مسلمان پنهنجي وطن کان دور مهاجر ڪئمپن ۾ زندگي گذاري رهيا آهن قوميت جي نالي تي صيهونين سان لڙائي لڙڻ وارا فلسطيني اڳواڻ (ليڊر) ۽ تنظيمون صيهونين جي آڏو سر تسليم ڪري غلام بڻجي ويا آهن ۽ پنهنجي ئي ڌرتي جي هڪ ننڍڙي ٽڪڙي تي مڪاني نظام هلائڻ تي خوش آهن ان کي ئي حڪومت ۽ پنهنجي لاءِ اقتدار سمجهي ويٺا آهن اهي ئي سازشي ماڻهو آهن جيڪي صيهونين جي دڙڪن، داٻن ۽ لالچ سان متاثر ٿي ڪري عالم اسلام جي هن اهم ۽ بنيادي ترين مسئلي کي صيهونين جي مرضي ۽ منشاء جي مطابق حل ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي ليڪن فلسطين جي نئين نسل جيڪا ايمان شهادت ۽ اسلامي اقتدار تي يقين رکندي آهي، جيڪا 11 فيبروري 1979 ۾ ايران جي شاهي حڪومت جي وڇايل تخت کي اونڌو ٿيندين ڏسي چڪي آهي سا صيهونين جي ڪنهن به طريقي سان غلامي ڪرڻ لاءِ تيار ڪونهي ۽ ان پنهنجي عمل سان ثابت ڪري ڏيکاريو آهي ته هو به ايراني عوام جي نقش قدم تي هنلدين، اها ايراني عوام جيڪا ڪنهن به ٻاهرين طاقت جي مدد کان بغير پنهنجي علائقي مان آمريڪا جي چمچي ۽ سڀ کان مضبوط حڪومت جو تخت انڌو ڪيو ۽ خالص دين محمدي کي پنهنجي ملڪ ۾ نافذ ڪيو. بهرحال هينئر فلسطيني عوام تمام تنگي ۽ تڪليف جي عالم ۾ صيهونين جو مقابلو ڪري رهي آهي. اسلامي ملڪ ۽ انهن جي تنظيم O.I.C جنهن جي قيادت هن وقت ملائيشا جي هٿ ۾ آهي بظاهر ڪجهه به ڪرڻ جي پوزيشن ۾ ڪانهي. عرب ملڪ ۽ انهن جي تنظيم عرب ليگ ڪنهن به عملي ڪم انجام ڏيڻ کان ڏور آهي اهڙي حالت ۾ فلسطين جي ڌرتي جي آزادي ۽ صيهونين جي چنگل مان بيت المقدس جي رهائي جي لاءِ هنلدڙ تحريڪ نتفاضه سان واسطو رکندڙ فلسطين جي نئين نسل جي حمايت جي لاءِ مسلمان عوام ميدان عمل ۾ موجود آهي. اسلامي امت جي بيداري ۽ جاڳرتا لاءِ هڪ اهڙي پلاننگ جي ضرورت آهي جيڪا فلسطين ۽ بيت المقدس واري مسئلي کي هر مسلمان جو پنهنجو مسئلو ڄاڻائي، ان عظيم مقصد کي حاصل ڪرڻ لاءِ رهبر ڪبير حضرت آيت الله العظمى روح الله الخميني (رح)، يوم القدس جو اعلان ڪيو ته جئين پوري دنيا جا مسلمان رمضان المبارڪ جي آخري جمعي تي دنيا جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ ٻاهر نڪري صيهوني ظالمن جي خلاف سراپا احتجاج بڻجي وڃن زمرو:اسلامي اصطلاح
جنت السنڌ
حوالا
زمرو:ڪتاب
اسٽٽگارٽ
thumb|right|Schlossplatz, evening.
اسٽٽگارٽ  انگريزيءَ ۾ Stuttgartجرمنيء جي رياست بيڊن ورٽمبرگ جو گاديءَ جو هنڌ ۽ ان رياست جو سڀ کان وڏو شهر آهي.(Swabian: Schduagert,
سنڌ جيئن مون ڏٺي
ليکڪ: ٽي پوسٽنس
ملهه: 300
ذوالفقار علي ڀٽي
اهم اشاعتون
سندس مکيه اشاعتن ۾ انگريزي گرامر جو ڪتاب Fundamentals of English Grammar (Advanced)، سنڌي مضمون نويسي ۽ سنڌي - انگريزي ڊڪشنري ۽ انگريزي شاعري جو ڪتاب انشيڊ ٽيئرس (Unshed Tears) شامل آهن. ٻين ڪتابن ۾ سائنس، سوشل اسٽڊيز، ڪمپيوٽر، سنڌي، اردو ۽ انگريزي جا درسي ڪتاب شامل آهن. پاڻ سنڌ ٽيڪٽ بڪ بورڊ پاران شايع ٿيل يارهين درجي جي انگريزي جي درسي ڪتاب جي ليکڪن ۾ پڻ شامل آهي، هن ڪمپيوٽر ۽ انٽرنيٽ جي اصطلاحن جي سنڌي کان انگريزي ڊڪشنري پڻ مرتب ڪئي آهي.
عبدالغفور آريسر
زمرو:شخصيتون
1367ع
ڊسمبر
زمرو:1367ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
29 ذوالقعد
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:ذوالقعد
بورجوازي
نالو ۽ معني
اھو فرينچ ٻوليءَ جو گھڻ معنائون لفظ آهي.جديد فرانسيسي لفظ بورژوا (bourgeois)  پراڻي فرينچ لفظ بورجواژ  burgeis    مان نڪتل آهي جنھن جي معني آهي مارڪيٽ ٽائون. اھو لفظ وري پراڻي فرينڪش ٻوليءَ جي لفظ بورجوا مان نڪتل آهي جنھن جي معني آهي شھر. اصطلاحن بورژوازی جي معني آهي شھر جو رھاڪو.انگريزيء ۾ بورجوازي يا بورژوازي جي معنيَ آهي سرمائيداراڻو حاڪم طبقو جيڪو سماج اندر انتھائي سياسي ۽ معاشي مفاد رکندڙ آهي. فرينچ انقلاب (1789 کان 1799) ۾ شھري ۽ ٻھراڙيءَ جي سڃاڻپ لاء مذڪر ۽ مونث وارا ٻہ لفظ مروج ٿيا جن تحت ٻھراڙيءَ جي اميرن ۽ عورتن لاء لفظ فيوڊل آرڊر ۽ شھر جي اميرن ۽ عورتن لاء لفظ بورژوازي سڏجڻ لڳو. ان انقلاب ۾ عام ماڻھن بوربن خاندان جي بادشاھ لوئيس سورھين کي ان جي اميرن سميت ھٽائي ڇڏيو.ان سبب ڪري اڻويھين صديءَ ۾ لفظ بورژوازي عام طور تي سرمائيداراڻي سماج جي مٿئين حاڪم طبقي جو سياسي ۽ معاشرتي نعمل بدل بڻجي ويو. تاريخي طور تي فرانس جي وچين دؤر ۾ لفظ بورجوا ڪوٽن وارن تجارتي شھرن ۾ ھنرمندن ، ڪاريگرن، واپارين  ۽ ٻين کي چيو ويندو هو جن بورجوازي يا بورژوازي ٺاھي اتان جو زميندارن ۽ ھارين جي وچ ۾  ، ۽ مزدورن ۽ پيداواري ذريعن جي مالڪن جي وچ ۾  سوشيو ايڪانامڪ طبقو بڻجي ڪردار ادا ڪرڻ لڳو اھڙي طرح بورژوازي ھڪ وچولو طبقو نروار ٿيو.ان ۾ بزنس ڪندڙ ماڻھو جن جو سرمايي تي اختيار ھيو شھرن جي اندر بورژوازي جي ظھور کي ممڪن بڻايو.
بوھيمين
چيڪ ريپبلڪ جي علائقي بوھيميا جا رھاڪو. بوھيميا جو علائقو پھرين بوھيميا جي بادشاھت ھيو. انگريزيءَ ۾ بوھيمين ويھين صديءَ جي شروعاتي عرصي کان اڳ چيڪ ماڻھن جي سڃاڻپ لاءِ استعمال ٿيندو ھيو بعد ۾ ويھين صديءَ ۾ چيڪ لفظ جو استعمال شروع ٿيو. لفظ بوھيميا لفظ بوئي (Boii) مان نڪتل آهي جيڪو ڪيلٽڪ قبيلو ھو جو ان علائقي ۾ رھندو ھو.
بوھيمين __ھڪ اصطلاح
هي يورپي ادبي اصطلاح اهڙن اديبن، شاعرن ۽ فنڪارن لاءِ آندو ويندو آهي، جيڪي پنهنجي زندگي بي ترتيب ۽ منتشر نموني گذاريندا اھن. اهي روايتن کان پاسيرو رهندا آهن. هي لفظ ابتدا ۾ جپسين(Gypsies) لاءِ استعمال ٿيندو هو. .
قمبر تعلقو
يونين ڪائونسلون
قمبر تعلقي ۾ 16 يونين ڪائونسلون آهن:
بياني لسانيات
حوالا
زمرو:لسانيات
ڄڃ
حوالا
زمرو:ناچ
پئلئينٽولاجي
حوالا
زمرو:زميني سائنسون زمرو:علم ارضيات جي تاريخ
ڄانڀو
thumb|کاٻو|ڄانڀي جا جھڳٽا
سجاد حيدر يلدرم
سيد سجاد حيدر يلدرم هندوستان جي ضلع بجنور بمقام ريڙهه ۾ 1880 ۾ ٿي. سندس خاندان پڙهيل لکيل ۽ معزز هو. بنارس مان ميٽرڪ جو امتحان پاس ڪيو. علي ڳڙهه مان بي اي ڪيائون. پاڻ ان زماني ۾ ئي پنهنجي اهميت منرائي ڇڏي هئي. پاڻ ترڪي زبان جو به ماهر هو يلدرم به ترڪي زبان جو لفظ آهي جنهن جي معني کنوڻ (بجلي) آهي.
نيئندرتال ماٿري
thumb|175px|left|[[نيئندرٿال ميوزيم ميٽمن، جرمني]]
وڻن جو عاشق
زمين تي پوکيل يا بيٺل وڻن سان خاص لڳاءُ رکندڙ ماحولياتي ڪارڪن، جيڪو وڻن جي واڍيءَ، ٻيلن مان بنا ضرورت جي اجايو وڻن جي وڍڻ واري عمل جي مُخالفت ڪري ۽ ڪنهن به صورت ۾ اهڙي عمل جي اجازت نه ڏئي، ته اُن کي وڻن جو عاشق (Wannan jo Aashiq) يا ٽري هگر (Tree Hugger) چيو وڃي ٿو. هن قسم جا ڪارڪنَ وڻن کي به ساهه وارو سمجهندي، اُنهن جي انسانن جيان حفاظت ڪرڻ تي زور ڏين ٿا ۽ ٻيلن جي واڌ کي انساني بقا ۽ واڌ ويجهه جي لاءِ اڻ- ٽر قرار ڏيندي، وڌ ۾ وڌ ٻوٽا يا وڻ پوکڻ ۽ ساواڻ وڌائڻ جي سلسلي ۾ وڏيون مهمون هلائين ٿا. ماحوليات جي حوالي سان ٿيندڙ سياست ۾ ”وڻن جي واڍيءَ جا مُخالف“ پنهنجي جاکوڙي موقف ڪارڻ مشهور آهن. سنڌ ۾ پڻ رفيق سومري نالي هڪ اهڙي جاکوڙي شخصيت موجود آهي، جنهن کي صحيح معنا ۾ وڻن جو عاشق چئي سگهجي ٿو. جنهن پنهنجي سچي اُتساهه ۽ عملي ڪم سان سنڌ ۾ وڏو ڪم ڪيو آهي. سنڌ ۾ وڻڪاري جي حوالي سان رفيق سومري جو ڪردار سچ پَچ به ڏاڍو سارهه جوڳو آهي.
حوالا
زمرو:پاڪستان زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:وڻ زمرو:وڻڪاري
پاڪستان جون يونين ڪائونسلون
پاڪستان جون يوڻين ڪائونسلون پاڪستان ۾ انتظامي ورهاست جي لحاظ کان ڇهون ايڪو (يونٽ) آهي، يعڻي سڀ کان پهرين وفاق ٻيون صوبو، ٽيون ضلعو، پوءِ تعلقو يا تحصيل ۽ پوءِ يوڻين ڪائونسل. جڏهن ته ڊويزن پڻ ايڪو هونديون آهن جيڪي مختلف ضلعن تي ٻڌل هونديون آهن. 2007 کانپوءِ ڊويزن ختم ڪئي وئي، تنهنڪري هاڻي يوڻين ڪائونسل پنجون ايڪو بڻجي ويئي آهي. يوڻين ڪائونسل بلدياتي حڪومت (لوڪل گورنمينٽ يا مقامي سرڪار) جو سڀ کان اهم حصو هوندي آهي. يوڻين ڪائونسل حڪومت ۾ 13 ڪائونسلر هوندا آهن جن جو سرواڻ ناظم ۽ نائب ناظم هوندا آهن. پاڪستان ۾ هن وقت 6000 کان وڌيڪ يوڻين ڪائونسلرز آهن۔
محمد اقبال
تفصيلي تعارف
اقبال شروعاتي تعليم قرآن شريف جي حاصل ڪئي. ان کان پوءِ مشن هاءِ اسڪول ۾ داخل ٿيو. مري ڪاليج مان ايف اي جو امتحان پاس ڪيائين. پنجابي ايليٽ ڪلاس علامه اقبال کي پاڪستان جو ذهني باني يا مفڪر پاڪستان سڏائي ٿو، پر هُو گڏيل هندستان جو حامي هو. پاڻ اعلى پايي جو شاعر هو. هندستان جو مقبول ترين قومي گيت ساري جهان سي اڇا هندوستان همارا جو شاعر علامه اقبال آهي. پاڻ ڪيئي ڪتاب لکيائين جن ۾ بانگ درا، بال جبريل، شڪوه، جواب شڪوه ۽ ٻيا ڪيترائي ڪتاب مشهور آهن. علامه اقبال 21 اپریل 1938ع تي لاهور ۾ وفات ڪئي. سندس مقبرو بادشاهي مسجد لاهور جي ڀرسان آهي.
اقبال ۽ پاڪستان
هندن جي مشهور عالم، محقق، ماهر تعليم ۽ مورخ، پنڊت سندر لال جي هڪ تقرير جيڪا جون 1966ع ۾ ڇپي، ۾ چيو اٿس: منهنجي هڪ پراڻي ساٿيءَ، لالا لجبرام، هندو مسلم جهڳڙي کي ختم ڪرڻ لاءِ سڀ کان اول اها تجويز پيش ڪئي هئي ته مسلم اڪثريت جو علاقو، الڳ ڪيو وڃي. پر محمد علي جناح ملڪ جي ورهاڱي جي بلڪل خلاف هو، لاهور ريزوليشن ۾، ملڪ جي ورهاڱي بابت ڪو به ذڪر ناهي! ورهاڱي جو ڏوهاري، محمد علي جناح نه آهي، هو ملڪ کي ٽڪرا ٽڪرا ڪرڻ جي خلاف هو. مون کان ٻڌو! ملڪ جي تقسيم جي تجويز ڪنهن پيدا ڪئي. اوهان لالا لجپتراءِ جو نالو ٻڌو آهي؟ منهنجو دوست هو ۽ وڏو انقلابي هو، پر جڏهن ذهن ۾ بگاڙو آيو، تڏهن تنگ نظريءَ جي فضا قائم ڪرڻ جي سلسلي ۾ هن سڀني کان وڌيڪ حصو ورتو. ان ئي سڀ کان پهرين، مسلم گهڻائي جي علاقن کي الڳ ڪرڻ جي تجويز پيش ڪئي. ۽ تحرير ۽ تقرير ۾ ان جي تبليغ ڪيائين. ان کان متاثر ٿي، انگريزن هندوستان کي پنجن حصن ۾ ورهائڻ جي اسڪيم بڻائي، دراوڙستان، راجستان، هندوستان، پاڪستان ۽ سکستان. ان کان گهڻو پوءِ، رحمت الله چوڌري، سر محمد اقبال، خالد لطيف گابا، وغيره جا نالا اچن ٿا، جن ان تجويز متعلق پنهنجا رايا پيش ڪيا. مسٽر گوڪلي به مسئلي کي گڏجي حل ڪرڻ جو خواهشمند هو.
ڄورون
thumb|کاٻو|ڄور جو هڪ قسم thumb|کاٻو|ڄور جي منڍي ۽ رت چوسڻي ڄورون يا ڄرون يا ڄؤرون جن کي انگريزيءَ ۾ (Leeches) سڏجي ٿو سي هڪ قسم جا ڪيڙا آهن، جيڪي اڪثر درياهه ۽ ڍورن ۽ ڍنڍن جي بيٺل پاڻي سڙيل ٻوڙن يا سڙيل گندگاهه واري پاڻيءَ ۾ ٿيندا آهن. ڄرن يا ڄؤر جا حيواني لحاظ سان ڪافي قسم آهن، پر ســنـڌ ۾ ٽـن قسمن جا ڏٺا ويا آهن. جن مان ٻه قسم عام آهن.
سنڌ
تاريخ کان اڳ وارو دور
بلوچستان خشڪ هجڻ ڪري اتي جي رهواسين کي مشڪلاتون پيدا ٿيون، جتان ڪيترائي ماڻهو ڪوٽ ڏجي جي علائقن طرف حجرت ڪري آيا، پنهنجي دور ۾ هي علائقو شهري علائقن جو مثال هو. ان کان سواءِ موهن جو دڙو ۽ هڙاپا پڻ انساني زندگي لاءِ شهڪار شهر هئا. هتي ماڻهو کي فنون لطيفہ تي عبور حاصل هو، ۽ هنن پنهنجي ٻولي پڻ جوڙي هئي جنهن کي اڄ ڏينهن تائين ڪو پڙهي نه سگھيو آهي. اتي موجود ترتيب سان جوڙهيل شهر، پڪين سرن سان عام ماڻهن جا گھر، رستا، عوامي غسل خانا، ۽ ڍڪيل نيڪالي جو نظام ان شهر جي عظمت جو داستان آهي.
عربن جو دور
thumb|کاٻو|عباسي دور ۾ لکيل هڪ دستاويز thumb|220px|کاٻو|عربن پاران پاڪستان ۽ هندوستان جي علائقن ۾ ڪيل حڪومت thumb|اموين پاران فتح ڪيل سنڌ: {{legend|#a1584e|[[محمد جي وقت ڪيل فتحون 622–632}} {{legend|#ef9070|راشديا خلافت دوران ڪيل فتحون ، 632–661}} {{legend|#fad07d|خلافت اموي دوران فتحون 661–750}}]] 712ع تي محمد بن قاسم سنڌ ۽ سنڌو ماٿري جي علائقن کي فتح ڪيو، جنهن ڏکڻ ايشيا جي ماڻهن کي اسلام سان متعارف ڪرايو. ان وقت سنڌ ۾ ٻُڌ ڌرم سان واسطو رکندڙن جي گھڻائي هئي، ۽ راجا ڏاهر هڪ غير مقبول هندو بادشاهه هو، جنهن کي محمد بن قاسم جاٽ راڄ جي هندن ۽ ٻين علائقائي گورنرن سان ملي شڪست ڏني ۽ سنڌ تي حڪمراني جو آغاز ڪيو.
مغلن جو دؤر
1524ع ۾، توڙي جو مغل شهنشاهت جو دارومدار ارغون ۽ ترخان فوجين تي هو، تنهن باوجود سنڌ جي ڪجهه بادشاهن انهن جو استقبال ڪيو. اڳتي ايندڙ وقت ۾ سنڌي مغلن جي اثر هيٺ رهيا.
رڙھندڙ جانور يا سرڻا
سرڻا سنڌ ۾ عام طور ملن ٿا. آبھوا جي موافق ھئڻ ڪري ڪيترا ئي قسم، خصوصًا سانڊا ملن ٿا. ڇو تھ اھي پيلياآرڪٽڪ تائين محدود آھن. واڳون جيڪي ڪنھن زماني ۾ سنڌو درياءَ ۽ ڪن پراڻن ڦاٽن ۾ ھوندا ھئا، سي بہ کلن جي واپارين ڪري ناپيد آھن. ڌٻڻ وارا واڳون (Marsh crocodile) جيڪي ڪنھن وقت ۾ سنڌو درياءَ، ڍنڍن ۽ ڦاٽن ۾ ڏٺا ويندا ھئا، سي پڻ گھڻي ڀاڱي ختم ٿي ويا آھن، سواءِ ھاليجي ڍنڍ جي. سنڌ جي ڍنڍن ۽ تلائن ۾ مٺي پاڻي جي ڪڇئن (Turtle) جا چار نرم کلن وارا قسم ملن ٿا. اھي ۽ ساڳئي وقت سائي رنگ جي سامونڊي ڪُمين جا قسم پڻ اقتصادي حيثيت رکن ٿا. ڇاڪاڻ تہ ولايت ۾ کاڌي طور استعمال ۾ اچن ٿا ۽ سندن کلون ڳھن ۽ ھار سينگار جي بہ ڪم اچن ٿيون. سڪي جا ٻن قسمن جا ڪڇئون ۽ مٺي پاڻيءَ جا چئن قسمن جا ڪڇئون ملن ٿا.
بلوچستان قديم سنڌ جو حصو
صادق علي بلوچ لکي ٿو ته: زابلستان بلوچن جو قديم وطن آهي. (تاريخ بلوچان هند ص نمبر 40) موسيٰ خان جلال زئي لکي ٿو ته: تاريخ بلوچستان مان هي ڳالهه واضح ٿي ته جڏهن بلوچ قوم ڪرمان مان مڪران جي طرف مهاجر ٿي ته ان وقت انهن جو سردار جلال خان هو (تاريخ بلوچستان ص نمبر 16)
ا
2. الف مند آ ابجد جي حساب سان الف جو انگ هڪ آهي. فارسي، عربي ۽ ٻين ڪيترين ئي ٻولين جي الفابيٽن جو به هي پهريون اکر آهي. عربي ۾ الف مقصوره ان ننڍي الف کي چون ٿا، جيڪو ڪن لفظن کي ڇڪي يا وڌائي پڙهڻ لاءِ لکيو وڃي ٿو. جيئن عيسيٰ، موسيٰ وغيره.
سنڌ جي تاريخ جو جديد مطالعو
زمرو:ڪتاب
ميڊياوڪي
تاريخ ميڊيا وڪي
ميڊيا وڪي جو هاڻوڪي برنامج لي ڊنيئل ڪروڪر (Lee Daniel Crocker) اصل ۾ وڪيپيڊيا جي لاءِ ٺاهيو هيو. جنوري 2001ع ۾جڏنهن وڪيپيڊيا جي شروعات ٿي ته ان وقت پرل زبان ۾ لکيل هڪ ننڍي وڪي انجڻ UserModWiki وڪيپيڊيا جي استعمال هيٺ هئي. ان برنامج ۾ سڀئي وڪيپيڊيا صفحا متني املاف (text files) ۾ گڏ ٿيندا هيا، پر جلد ئي ان برنامج جي محدوديت سامهون اچي وئي۔ 2001ع جي وچ ۾ ميگنس مانسڪي (Magnus Manske) وڪيپيڊيا جي لاءِ خاص طور نئون سافٽويئر (software) جي طرح وڌي جيڪو UserModWiki جي جڳهه وٺي سگهي، هي سافٽويئر پي ايڇ پي ۾ لکيو ويو هيو ۽ پنهنجي سڄي ڄاڻ مائي ايس ڪيو ايل ڊيٽابيس (database) ۾ گڏ ڪندو هو. جنوري 2002ع ۾ انگريزي وڪيپيڊيا کي ان سافٽويئر تي منتقل ڪيو ويو، ۽ ان وقت تمام موجود وڪيپيڊيائن کي به ان تي لاڳو ڪيو ويو۔
تاريخ اخراجہ
ميڊياوڪي جو اولين اخراجہ 1.1 آهي، جنهن کي ڊسمبر 2003ع ۾ آندو ويو هيو، جڏنهن ته هاڻوڪي مستحڪم اخراجہ 1.19 آهي جيڪو مئي 2012ع ۾ شائع ٿيو.
ٻاهريان رابطا
ميڊياوڪي زمرو:آزاد وڪي سافٽويئر زمرو:گهڻ اللساني ويب سائيٽون زمرو:ڪراس پليٽ فارم مفت سافٽويئر
سر حسيني
داستان ٻيو
1 ڪِي ڌَرَتَتِي، ماءِ! ڪِي ڄَرَ سَندِي سَڄَڻين؛ هَلي ۽ واجھاءِ، ٻِنِين ڄيرَنِ وِچَ ۾. 2 مَٿيان مَٿي مَچُ، ٻَرِيُمِ ٻاروچَنِ جو؛ مُون کي طَعنا تي ڏِئين، جئن نه پَرُوڙِئين سَچُ؛ اَمڙِ! اوري اَچُ، ته سِٽَ سُڻايَنءِ سُورَ جِي. 3 مَٿي مَنجھانِ مِينهُن، پَسو! پاڻيءَ جئن وَهي؛ مُون ڀانيو نِينهُن، ڄِڀِيُون ڄيري سَندِيُون. 4 منجھان مُنهنجي رُوحَ، جي وَڃي ساڄَنُ وِسِرِي؛ ته مَرُ لَڳي لُوهَ، ٿَرَ ٻاٻِيهو ٿِي مَران! 5 پَهِي ڪامَ پِڃاءِ؛ اَمَڙِ! مُنهنجي آسِري؛ ڏيئِي لَتَ چَرخي کي، پُوڻِيُون پاڻيءَ پاءِ؛ ڪَتِـيُمِ جنهِين لاءِ، سو ڪوهِيارو ڪيـچِ وِيو. 6 کوءِ هاڙهو! ٻَنِ هوتُ! کوءِ پُنهون، ٻَنِ پِرِيَتَڻو! مادَر! مُون مَوتُ، پَسَڻان پرائيو. 7 کوءِ ٻولِي! ٻَنِ ٻَروچُ! گھورِي ذاتِ جَتَنِ جِي! مُون کي چَئِي ”لوچُ“، پيهِي وِيا ڇَپرين. 8 جِئن جِئن تَپي ڏِينهُن، تِئن تِئن تاڻي پَنڌَ ۾؛ ڪو آڳانجھو نِينهُن، ٻانڀَڻِ ٻاروچَنِ سين. 9 جان جِئَين تان جَلُ، ڪانهي جاءِ جَلَڻَ ري ؛ تَتِيءَ ٿَڌِيءَ هَلُ، ڪانهي ويلَ وِهَڻَ جي. 10 تَتِيءَ ٿڌِيءَ ڪاهِ، ڪانهي ويلَ وِهَڻَ جي؛ مَتان ٿِئي اُونداه، پيرُ نه لَهِين پِرينءَ جو.
داستان ٻارهون
1 ڏِٺان جي ٻَروچُ، مُون جئن هوتُ اَکينِ سين؛ مُون کي چَيان ”لوچ“، پاڻا پيٺِيُون ڇَپَرين. 2 ’ووءِ! ووءِ!‘ ڪَندِي وَتُ، مَڇُڻِ ’ووءِ!‘ وِسارِئين! پاڻِي هار مَ پَڌِرو، روءُ مَنجھان ئي رَتُ؛ صَبُرُ وڏو سَتُ، سِگھا ميڙي سُپِرِين. 3 ماٺِ ماريندِيَءِ پِرِينءَ جِي، مَڇُڻِ، رُئِين رَت! ڇورِي! ڇَڏِ مَ سَتُ، هِمَتَ هوتُ وِڃائِيو. 4 جَڙَ جِئري جن سين، مُئي پڻ سين تَنِ؛ جي هِتِ نه هوتُ پَسَنِ، سي ڪَنهن پَرِ ڪيـچِ پَسَندِيُون؟ 5 اَوجَھڙِ وَتان آنءُ، ٻِيُون سَڀِ سَڳَرِ ساٿَ جي؛ جا نِينهَن ڳِنهَندِي نانءُ، سا مُون جِئن پَوندِي مامِري. 6 ٻَڌو ڪَنهن ٻَنڌاڻِ، هِنئڙو هوتاڻِيءَ سين؛ ڪا جا پِييَسِ ڪاڻِ، نِبيرِيانسِ، نه نِبِري! 7 ڏُونگَـرُ ڏَنا نُوڻِ، مُون پارِکُو پُڇِيا؛ هيڪِليُون هَلَنِ جي، سي تاڪُنِ سَندِي تُوڻِ؛ اِي اَهُکِي ڀُوڻِ، سُونهَن رِءَ نه سُٿِرِي. 8 لَکين لوڙائُو، سَهَسين آهِنِ سُڃَ ۾؛ بَرَ ۾ بورائُو، کَڻُ، پِيادِي! پاڻَ سين. 9 نِينهَن مَ نالو ڳِنُّ، پِرِيَتَڻي پيرَ ٻِيا؛ سُورَن ساڻُ مَ ڇِنُّ، وِرهُ وِهائجِ وِتَرو. 10 سَڄَڻُ ڏِٺو جَنِّ، تن ڳِچِيءَ سِرِ ڳَہُ ڪَيو؛ ٻِيُون ڪوهُ ٻُجَھنِّ، قَدُرُ ڪِيمِيا اِنَ جو؟ 11 هارِي! هِنئون مَ لوڏِ، سُکَنِ پَوَندِينءَ، سَسُئِي! ڪوهِيارو تو ڪوڏِ، اَچي ڪَرَهَ قَطارِيو. 12 حُسيـنِي حُسينَ لَءِ، بِيبِيءَ پاڻَ چئِي؛ تهان پوءِ ٿـئِي، خَبَرَ ٻِي خلقَ کي.
گوادار
گوادر جي تاريخ
سن 1775 ۾ گوادر جو بندر اومان جي حوالي ٿيڻ کان پوء هي بندر آفريڪي غلامن جي تجارت جو سڀ کان وڏو مرڪز بڻجي ويو هو. اومان جي سلطانن بلوچن کي به اوماني فوج ۾ ڀرتي ڪرڻ شروع ڪيو. اڳتي هلي بلوچ اوماني فوج ۾ هڪ مکيه قوت بڻجي ويا.
1377ع
ڊسمبر
زمرو:1377ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
ٻاراڻا گيت
ٻاراڻا گيت __(Nursery Rhymes)
سنڌي ٻوليءَ جو امتحان پاس ڪرڻ لازمي
• منشيءَ کي ڪنهن به درخواست يا قائدي يا سرڪاري پڌرنامي جي باري ۾ سنڌي ٻوليءَ ۾ هدايتون جاري ڪري.
• امتحان ۾ سنڌيءِ استمال ٿيندڙ رسم الخط ، اميدوار جي مرضيءَ مطابق هوندو.
ارسطو
ارسطو (پ:384 ق م ۽ و:322 ق م) يونان جو فلسفي، رياضي دان ۽ فلڪيات جي ڄاڻو هيو، جنھن کي يوناني ۾ ارسطاطاليس سڏيندا آهن. عام طور تي ارسطو جي زندگي بابت تفصيل تسلي سان ثابت ناھن. ان جي سوانح تي لکيل قديم دؤر واريون لکڻيون ڪلپنا تي مشتمل آهن. اتهاڪسار انھن مان صرف ڪجھ مکيه گُڻن تي متفق آهن.
آتما بابت خيال
ارسطوءَ جو آتما بابت نظريو، هڪ دلچسپ وصف سان شروع ٿئي ٿو. آتما حياتيءَ جو بنيادي تَتوَ آهي ۽ سندس قوتن ۽ عملن جو جوڙ آهي. ٻوٽن ۾ آتما، ڇَڙو خوراڪ ۽ نسل وڌائڻ جي سَگهه آهي. انسان ۾ آتما، عقل ڪم آڻڻ ۽ ويچار ڪرڻ جي سگهه پڻ آهي. جانورن ۾ آتما، حواس ڪم آڻڻ ۽ چرپر ڪرڻ جي سگهه آهي. پر آتما بدن کان سواءِ رهي نٿو سگهي. آتما ۽ جسم، ائين آهي، جيئن ميڻ ۽ ان جي صورت. صرف تصور ۾، اهي هڪ ٻئي کان جدا ڪري سگهجن ٿا، پر حقيقت ۾ اهي هڪ نظام قائم ڪن ٿا. ڪا انفرادي ۽ خاص آتما، فقط پنهنجي جسم ۾ ئي رهي سگهندو. تنهن هوندي به آتما هڪ جسماني شيءِ ڪانه آهي ۽ اها فنا به نٿي ٿي سگهي. انساني آتما جي، عقل واري سگهه جو هڪ حصو، ساڪن آهي، اهو حافظي سان وابسته آهي ۽ جسم سان گڏ مري وڃي ٿي. ڇاڪاڻ ته جسم ئي، حافظي کي قائم رکيو. پر متحرڪ عقل يا خيال جي نج نبار قوت، حافظي جي محتاج نه آهي ۽ زوال ان تي اثر پذير نٿو ٿي سگهي. متحرڪ عقل، انسان جو، ڪُلي تتو آهي ۽ نه شخصي. ڪنهن به بني بشر جي اهڙي شخصيت زنده نٿي رهي، جيڪا عارضي محبت ۽ خواهش سان ڀرپور آهي، پر ذهن، خيالي ۽ غير شخصي حيثيت ۾ هميشه قائم رهي ٿو.
ارسطو جا لکيل ڪتاب
ارسطوءَ جي مستقل تصنيفن ۾ شعر، سياست ۽ اخلاقيات خاص ڪري قابل ذڪر آهن. -ان- کان سواءِ طبعيات، حياتيات، مابعدالطبعيات، منطق ۽ تقرير تي سندس مختصر رسالا موجود آهن. ارسطوءَ تمام گهڻن موضوعن تي لکيو آهي، -جن- ۾ سائنس، ادب، فلسفو، سياست وغيره اچي وڃن ٿا. سندس ڪتابن جي فلسفي جي هاڻوڪي دؤر ۾ به تمام وڏي اهميت ۽ قدر آهي. هن اهڙيون بيشمار ڳالهيون لکيون آهن، جن جو لاڀ اڄ جو انسان به ماڻي سگهي ٿو. دنيا جي تقريباً مڙني موضوعن تي سندس ويچار ملن ٿا. . ارسطو جون تصنيفون، سَوَن جي تعداد ۾ آهن. ڪي قديمي مصنف چون ٿا، ته هن چار سؤ ڪتاب لکيا. پر ڪي وري ائين چون ٿا، ته هن هڪ هزار ڪتاب لکيا. جيڪي ڪتاب اسان کي هن وقت دستياب ٿيا آهن، سي اصلوڪي ڪم جو صرف هڪ حصو آهن پر ان جي باوجود، سندس سڄي ڪم جي وسعت ۽ بلنديءَ کي خيال ۾ رکندي اسان کي مڃڻو ٿو پوي، ته سندس لکتون، هڪ مڪمل ڪتبخانو ٺاهين ٿيون. سڀ کان پهريائين، منطقي ڪتاب اچن ٿا، جن مان مشهور آهن: اهي سڀ ڪتاب ارسطوءَ جي پوئلڳن جمع ڪري، نظام منطق (Organon) جي عنوان سان شايع ڪيا، جنهن جو مطلب آهي صحيح خيال ڪرڻ جي قاعدن جو ڪتاب. تنهن کان پوءِ، سائنس جا ھيٺيان ڪتاب اچن ٿا: ٻيا اهي ڪتاب آهن، جن جو جماليات سان واسطو آهي، جهڙوڪ: آخر ۾ اهي ڪتاب اچن ٿا، جن جو فلسفي سان تعلق آهي، جهڙوڪ: ”هو ان ۾ راحت محسوس ڪندو هو، ته پنهنجي بستري جي مٿن کان، ارسطوءَ جي فلسفي جا ويهه ڪتاب، ڪارن يا ڳاڙهن ڪپڙن جي پوتڙن ۾ ويڙهيل رکي ڇڏي.“
رام ڄيٺملاڻي
thumb|کاٻو|رام ڄيٺملاڻيءَ جي تصوير
شروعاتي زندگي
رام ڄيٺملاڻي پٽ ٻولچند ڄيٺملاڻي ڀارت جو ناليوارو سياستدان ۽ قانوني ماهر، 14 سيپٽمبر 1923ع تي شڪارپور (سنڌ) ۾ جنم ورتو.
تعليم
هن 13 سالن جي عمر ۾ مئٽرڪ جو امتحان پاس ڪيو ۽ 17 سالن جي ننڍيءَ ڄمار ۾ قانون جي ڊگري حاصل ڪري ورتي.
حوالو
زمرو:1923ع جون پيدائشون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:شڪارپور ضلعي جا ماڻھو زمرو:ڪراچي جا سياستدان
آغا سليم
سندس لکڻيون
نه رڳو اهو پر آغا سليم اليگزينرس ڪانڪيوئسٽ آف سنڌ (Alexander's Conquest of Sindh) پڻ سهڙي ڇپرايو. آعا سليم ٽن سنڌي فلمن رت جا رشتا ۽ چاندني ۽ محبوب مٺا جون اسڪرپٽون پڻ لکيون. ان کان سواءِ صحافت جي شعبي سان به لاڳاپيل رهي سنڌي ۽ اردو ۾ لکيو.
ٻاڻي
ٻاڻِي __(Bani):
روزو
نفلي روزو
مسلمان خاص طور تي شيعه نفلي روزا سڄي سال ۾ اڱاري ۽ ڇنڇر تي رکندا آهن. خاص طور تي رجب ۽ شعبان جي مھينن ۾.
آخرت
ٻڌ مذھب جو آخرت جو تصور
ھندو ازم جي ڀيٽ ۾ ٻڌ مذھب جي عقيدو آهي تہ موت انساني وجود جي ھڪ اڻٽر حقيقت آهي جنھن کي تسليم ڪرڻ کپي. موت جو کان بچڻ جي خواھش تي غالب ٿيڻ لاء ضروري آھي تہ اٺوڻي راھ تي ھلجي تہ جيئن انت تي پھچجي جيڪا نرواڻ يا عدم جي حالت آهي. ڪرما طئي ڪندو ته نئون جنم ڇھن مان ڪھڙي جڳ ۾ ٿئي. ڪجھ ٻڌ نئين جنم واري خيال کي رد ڪن ٿا.
يھوديت جو آخرت بابت تصور
ٻئين ٽيمپل واري يھوديتفارس ۽ يونان وارن خيالن کان اثر ورتو ۽ آخرت جي زندگيءَ جا مختلف تصور وضع ڪيا جن ۾ انساني روح جي جسم کان بغير لافانيت جو خيال بہ شامل آھي، پر جسم جي ٻيھر زنده ٿيڻ جي خيال وڌيڪ مقبوليت حاصل ڪئي. ڪجھ لکڻيون نيڪ ماڻهن جي ستارن ۽ فرشتن ۾ تبديل ٿيڻ جو بہ ذڪر ڪن ٿيون.يھوديت جون ڪجھ لکڻيون موت کان پوءِ واري زندگي ۾ شيئول کي ٻن حصن ۾ ورھائن ٿيون تہ جيئن مرڻ کان پوءِ نيڪ جنت جا مزا وٺن ۽ گنھگار دوزخ جون سختيون برداشت ڪن. پھرين صدي عيسويءَ ۾ يھوديت جي فرقي سئڊيوسيز آخرت جي زندگيءَ جي تصور کان انڪار ڪيو پر سندن خيال کي پذيرائي نہ ملي.پارسين جسم جي ٻيھر زنده ٿي اٿڻ جي خيال تي يقين رکندا ھئا. يھودي فلاسافر اليگزينڊريہ جي فائلو روح جي جسم کان اڳ واري وجود ۽ ان جي لافانيت جي وڪالت ڪئي.جوزيفس يھوديت جي فرقي اسينز جي باري ۾ ذڪر ڪندي ٻڌائي ٿو تہ اھي روح جي لافانيت تي يقين رکندا ھيا پر  بحريہ مردار لڳ قمران وارين غارن مان ملندڙ شھادتون ٻڌائن ٿيون ته اھي درحقيقت جسم جي ٻيھر زنده ٿيڻ ۾ يقين رکندا ھئا.ايپوڪيلپٽڪ ادب ۾ اڪثر انعام يافتہ ماڻھن جي جاء ۽ لعنتي ماڻھن جي سزا جي جاء جو وري وري ذڪر ٿيل آهي. رئبين واري يھوديت ۽ جديد يھوديت ۾ قيامت جي وچ واري مرحلي جو ذڪر ٿيل آهي پر ڪجھ يھودين جو افلاطوني روح جي لافانيت جو تصور آھي. عیسیٰ ۽ پال قيامت وارو يھودي تصور کي قبوليو.
عرب
حوالا
زمرو:عرب شخصيتون
1366ع
ڊسمبر
زمرو:1366ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
ممتاز علي سومرو
محمد عارب عرف ممتاز علي سومرو
شهدادڪوٽ تعلقو
تاريخ
1843ع ۾ جڏھن ايسٽ انڊيا ڪمپني جي ڪلڪتي واري سرڪار جي جي حڪم تي سنڌ تي ڪمپني جي فوج جي جنرل چارلس نيپيئر سنڌ تي حملو ڪري قبضو ڪيو تہ نئين انتظام ۾ سنڌ جي اتر اولھ واري بلوچستان واري سرحد تي اپر سنڌ فرنٽيئر ڊسٽرڪٽ قائم ڪيو ويو جنھن جو صدرمقام خان ڳڙھ کي بڻايو ويو ۽ ان جي نگراني ڪرنل جان جيڪب کي ڏني وئي جيڪو پوء برگيڊيئر ء ميجر جنرل پڻ ٿيو. خان ڳڙھ کي جان جيڪب جي نسبت سان جيڪب آباد  جو نالو ڏنو ويو. اتي امن قائم ڪرڻ ۽ بلوچ قبيلن کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ جان جيڪب مختلف ننڍن سرحدي آبادين ۾ فوجي چوڪيون قائم ڪيون ھيون انھن ۾ شھدادڪوٽ شھر پڻ شامل ھيو. 1839 کان 1858 ان علائقن جو انتظام انھن چوڪين ذريعي جيڪب آباد جي صدر مقام تان سنڀاليو ويو اھڙي طرح شھدادڪوٽ جيڪب آباد واري سرحدي ضلعي جو حصو رھيو. 1883ع ۾ شھدادڪوٽ کي تعلقي جو درجو ڏنو ويو. لاڙڪاڻي ضلعي جي قيام بعد ھن تعلقي کي ان نئين ضلعي م شامل ڪيو ويو. پاڪستان ٺھڻ بعد ان کي سب ڊويزن جو درجو ڏنو ويو ۽ 2005 تائين اھا سب ڊويزن لاڙڪاڻي ضلعي جو لڳ ڀڳ ھڪ سؤ سالن تائين حصو رھي جنھن بعد ان کي نئين قائم ٿيل قمبر شهدادڪوٽ ضلعي ۾ شامل ڪيو ويو.
آزاد بلگرامي
زمرو:اردو شاعر زمرو:شخصيتون زمرو:ڀارتي مسلمان
نئون ديرو
thumb| شھر جي باب ذوالفقار جو ھڪ منظر
قلندر شاھ لڪياري
ايوارڊ
قلندر شاھ لڪياري کي مارچ 2014ع ۾ صدارتي ايوارڊ تمغو امتياز سان نوازيو ويو، قلندر لال شهباز، سچل سرمست جي سالياني ميلن ۽ ٻين مختلف ادبي انجمن پاران کيس مختلف ايواڊ مليا.
وفات
سيد قلندر شاهه لڪياري 4 ڊسمبر 2020ع تي گھڻو عرصو بيمار رهڻ بعد لاڏاڻو ڪري ويو.
روھڙي
تاريخ
ھن شھر کي خاص اھميت، حضور اڪرم صلي الله عليه وسلم جن جي وار مبارڪ جي ڪري آھي. وار مبارڪ، ھڪ سوني جواھرن سان جڙيل دٻليءَ ۾ رکيل آھي. چيو وڃي ٿو تہ وار مبارڪ وارو روضو، ايران جي بادشاھ نادر شاھ ٺھرايو ھو. وار مبارڪ جي روضي جي ڀر سان ھڪ عاليشان مسجد پڻ ٺھيل آھي جا سن 1545ع ۾ جڙي راس ٿي. روھڙي ۾ ھڪ ٻي عاليشان جامع مسجد به وار مبارڪ واري روضي جي ڀر سان ٺھيل آھي جيڪا شھنشاھ اڪبر جي گورنر فتح خان 1583ع ۾ تعمير ڪرائي، اھا مسجد وڻندڙ ڳاڙھين سرن سان ٺھيل آھي، جنھن تي ٽي عاليشان گنبذ آھن، پر اھا ھن وقت زبون حالت ۾ آھي. ٽين عاليشان مسجد عيدگاھ آھي جنھن کي ٽي قبا آھن، جا سن 1593ع ۾ مير معصوم بکري ٺھرائي، انھن کان سواءِ ھڪ ٻي مسجد به آھي جيڪا مير يعقوب علي شاھ جي آھي ۽ 1677ع ۾ جڙي راس ٿي. ھي مسجد تمام وسيع آھي ۽ قلعي وانگي اڏيل آھي.
آغا سيد اسماعيل شاهه اصفهاني
هنن اصفهاني سيدن جو خاندان طب جي علم ۽ سنڌ جي سياست ۾ وڏي شهرت وارو هو. انهيءَ خاندان مان گھڻائي اديب، طبيب ۽ سياستدان پيدا ٿيا. هن خاندان جو وڏو سيد عبدالهادي، اصفهاني سيدن مان هو، جيڪو 7 شوال 1140هه/6 -اپريل- 1728ع ۾ اصفهان مان هليو ۽ جڏهن نادر شاهه افشار، مدراس تي چڙهائي ڪئي ته -ان- وقت سيد عبدالهادي مدراس جي راجا وٽ طبيب جي حيثيت ۾ ترسيل هو. انهيءَ راجا جا سنڌ جي حڪمران ميان نور محمد ڪلهوڙي سان دوستاڻا ناتا هئا، -ان- ڪري -ان- راجا سيد عبدالهادي کي ميان نور محمد جي علاج لاءِ سنڌ ڏانهن موڪليو. جنهن کانپوءِ سيد عبدالهادي ڪلهوڙن جي درٻار سان وابسته ٿي ويو. ميان نور محمد کانپوءِ جڏهن سندس پٽ ميان غلام شاهه ڪلهوڙو سنڌ جي گاديءَ تي ويٺو ته -ان- وقت سيد عبدالهادي ستر ورهين جي ڄمار ۾ بروز -آچر- 2 شعبان 1193هه/ 15 -آگسٽ- 1779ع تي وفات ڪئي. جنهن کانپوءِ سيد عبدالهادي جي پٽ سيد ابراهيم شاهه پنهنجي پيءُ جي جاءِ والاري، ابراهيم شاهه 1155هه/1742ع ۾ اصفهان ۾ پيدا ٿيو. سنڌ ۾ جڏهن ڪلهوڙن کانپوءِ ٽالپرن جي حڪومت آئي تڏهن ابراهيم شاهه ۽ سندس پٽ -آغا- اسماعيل شاهه ٽالپرن جي درٻار سان منسلڪ ٿي ويو. -آغا- اسماعيل شاهه پنهنجي پيءُ ابراهيم شاهه ۽ ڏاڏي سيد عبدالهادي وانگر ٽالپرن جي درٻار ۾ وڏا عهدا ماڻيا. خاص ڪري حيدرآباد جي ٽالپرن مان مير ڪرم علي خان -ٽالپر- ۽ مير مراد علي خان -ٽالپر- وٽ سندس وڏو مان هو ۽ انهن جي طرفان سفير ٿي مختلف رياستن ڏانهن ويندو هو.
الھداد راھو
حوالا
زمرو:سنڌ جا رانديگر
ڳڙ
هاري عام طور تي ويلڻ جي ذريعي ڪمند جي رس ڪڍندو آهي ۽ بعد ۾ انکي پچائي ڳڙ ٺاهيندو آهي.
ميرو خان تعلقو
ديھون
ميروخان تعلقي ۾ ڪل 38 ديھون واقع آهن.
چاڪر خان رند
وفات
مير چاڪر 1555ع يا 1565ع ڌاري 96 ورهين جي عمر ۾ وفات ڪئي. مير چاڪر، بلوچي زبان جو هڪ سٺو شاعر به هو.
انگي حساب ۽ جاميٽري (شرف الدين شاھ راشدي)
هيءُ ڪتاب شرف الدين شاهه راشديءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن ۾ 216 صفحا آهن ۽ قيمت هڪ رپيو 29 پئسا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، رايل بوڪ ڊيپو حيدرآباد سال 1964ع ۾ ڇپايو.
ڀ
ڀ سنڌي ٻولي جو 4)چوٿون( اکر آھي.
الھداد زرداري
لاڏاڻو
الهداد زرداري 4 آگسٽ 2019ع تي لاڏاڻو ڪري ويو. کيس موري لڳ اباڻي قبرستان ۾ دفنايو ويو.
حوالا
زمرو:فنڪار
آغا شمشاد مغل
حوالا
زمرو:1962ع جون پيدائشون
ڀان
ڀان ___(Bhan):
چاڪليٽ
شناخت
چاڪليٽ ٺاهڻ وارن وڻن جي سڀ کان پهرين شناخت ڏکڻ آمريڪا جي مايه (Maya) ۽ ايزٽڪ (Aztec) تهذيب جي ماڻهن ڪئي. اهي انهن وڻن جي ٻجن کي گهڻو ڪري مشروبات طور استعمال ڪندا هئا. اڄڪلهه چاڪليٽ سڄي دنيا ۾ Coca نالي وڻ جي ٻجن کي پيهي حاصل ڪيو وڃي ٿو. هنيئر گهڻيون چاڪليٽي شيون، ان ميوي جي نڪتل گوري ۾ کير، کنڊ ۽ ٻيون مختلف قسمن جون خوشبوئون وجهي تيار ڪيون وڃن ٿيون. ڪوڪا ٻجن مان چاڪليٽ جي جدا ڪرڻ ۽ استعمال ٿيڻ تائين ڪيترائي مرحلا طئي ڪرڻا پوندا آهن.
خضره مسجد
ڪراچي جي مشھور ڪارباري علائقي صدر ۾ واقع ھي مسجد ڪراچي جي قديم مسجدن ۾ شمار ڪئي وڃي ٿي. ميمڻ ڪميونٽي سان لاڳاپيل فردن جي نڪاح جي لاءِ عام طور تي مسجدن کي ترجيح ڏيندا آھن ۽ ھن مسجد جي چونڊ ڪندا آھن.
سبيل واري مسجد
ڪراچي جي مشھور گرومندر چورنگي تي واقع مسجد.
آغا صوفي
-آغا- غلام نبي ”صوفي“ ولد -آغا گل- حسن سيپٽمبر 1889ع ۾ شڪارپور جي دراني قبيلي ۾ پيدا ٿيو. هو مشهور شاعر ڊرامه نويس، علم حڪمت ۽ -تصوف- جو ڄاڻو ۽ سچل سرمست جو سوانح نگار ٿي گذريو آهي. -آغا صوفي- سچل سائينيءَ جو رسالو ترتيب ڏئي ڇپايو هو، جنهن ۾ سچل سائينءَ جي سوانح تفصيل سان ڏنل آهي، هن رسالي ۾ ڪافيون ٿوريون شامل ڪيل آهن پر بيتن جو وڏو تعداد آهي. -آغا صوفي- مئٽرڪ جو امتحان سنڌ مدرسة -الاسلام- ڪراچي مان پاس ڪري اچي خيرپور ميرس ۾ پنهنجي والد سان گڏ رهڻ لڳو، -جتي- سندس والد -ان- وقت رياست جو نائب وزير هو. -آغا صوفي- ننڍپڻ کان شاعراڻي طبيعت جو مالڪ هو. شروع ۾سندس تخلص ”دراني“ پوءِ ”صوفي“ ۽ ڪٿي ”نانڪ“ ۽ ڪٿي وري ”-آغا-“ به استعمال ڪيو اٿس. هن حڪمت تي ڪتاب لکيا، -جن- مان ”طبي جواهر“ جيڪو شعر ۾ لکيل آهي، گهڻو مشهور آهي. -ان- کان علاوه ”مناجات قرآن“ ۽ ڊرامي جي -تاريخ- بابت ”-تاريخ- ڊراما“ به لکيائين ۽ ”سچل سرمست“ نالي به هڪ ڪتاب لکيل اٿس، هي صاحب 11 -جولاءِ- 1938ع تي وفات ڪري ويو.
زمرو:شخصيتون
محمد محسن بيڪس
بيڪس جي وصال جي تاريخ جو قطعو مرحوم عبدالحسين شاهه موسوي جي تاليف ”ديوان بيڪس“ ۾ هن طرح درج ٿيل آهي.
ابرار قاضي
ابرار قاضيءَ عملي زندگيءَ جو آغاز 1962ع ۾ پي. آءِ. اي ۾ جهاز مڪينڪ طور ڪيو. 1968ع ۾ گرائونڊ انجنيئر جو امتحان پاس ڪيائين. ائين ترقي ڪندي 1977ع ۾ سينيئر انجنيئر ٿيو. جولاءِ 1977 ۾ جنرل ضياءَ الحق جي مارشل لا دوران دل برداشته ٿي ملڪ ڇڏي ”عاليه اردن ايئر لائينز“(Alia, The Royal Jordonian Airlines) ۾ سينيئر انجنيئر جي حيثيت سان شامل ٿيو. 1986ع ۾ اها نوڪري ڇڏي وطن واپس آيو. حيدرآباد ۾ رهائش اختيار ڪيائين. پنهنجي پيشي ۾ هو بوئنگ ۽ ٻين ڪيترن ئي جهازن کي سند ڏيڻ (Rating) جو اختيار رکي ٿو. حيدرآباد ۾ رهڻ دوران هو سماجي ۽ سياسي سرگرمين ۾ به حصو وٺندو رهيو. 1988ع وارن نسلي وڳوڙن بعد هن پنهنجي هم خيال ساٿين سان گڏجي 1990ع ۾ ”سنڌ ڊيموڪريٽڪ گروپ“ جوڙيو، جنهن جو پاڻ جنرل سيڪريٽري ٿيو ۽ ان جو صدر نامور وڪيل يوسف لغاريءَ کي چونڊيو ويو. هن گروپ گهڻي عرصي تائين سماجي ۽ سياسي ميدان تي خدمتون سرانجام ڏنيون. 1991ع ۾ هن گروپ طرفان درست آدم شماري لاءِ جاکوڙ ڪئي ۽ ڄام صادق حڪومت جي ڪن پاليسين جي کليل لفظن ۾ مخالفت ۽ تنقيد ڪئي. بعد ۾ 1996ع ۾ هن گروپ کي ”سنڌ ڊيموڪريٽڪ پارٽيءَ“ ۾ تبديل ڪيو ويو. انهيءَ پارٽيءَ پاران حيدرآباد ۾ ڪرايل هڪ سيمينار ۾ مختلف پارٽين جي اڳواڻن متفق ٿي ”مظلوم قومن جو اتحاد“ جوڙڻ جو فيصلو ڪيو، جيڪو پوءِ اسلام آباد ۾ ڪوٺايل هڪ ڪانفرنس ۾ ”پونم“جي نالي سان نروار ٿيو. ابرار قاضيءَ 2001ع ۾ ساٿين جي صلاح سان ”عوامي تحريڪ“ ۾ شموليت اختيار ڪئي. ان عرصي دوران عوامي تحريڪ پاران هلايل هلچل سبب ”سنڌ پاڻي ڪاميٽيءَ“ جو قيام عمل ۾ آيو. ابرار قاضي ان جو 2007ع تائين سيڪريٽري رهيو. ان ئي ڪاميٽيءَ 2003ع ۾ ”اينٽي گريٽر ٿل ڪئنال“ ۽ ”اينٽي ڪالاباغ ڊيم ايڪشن ڪميٽي“ کي جنم ڏنو ، جنهن جو بهسيڪريٽري ابرار قاضي رهيو. هن ڪاميٽيءَ سنڌوءَ جي پاڻيءَ بابت ڀرپور تحريڪ هلائي. 2007ع ۾ هن عوامي تحريڪ کي خيرباد چئي ٻيهر ”سنڌ ڊيموڪريٽڪ فورم“ جي ڪنوينر طور پاڻ کي سياسي ۽ سماجي سرگرمين ۾مصروف رکيو. انهيءَ فورم جي پليٽ فارم هن حيدرآباد جي تاريخي ماڳن جي تحفظ ۽ سنڌ جي سامونڊي ٻيٽن کي وڪرو ٿيڻ کان بچائڻ لاءِ ڪامياب تحريڪ هلائي. هن ڪن سببن ڪري ”سنڌ ڊيموڪريٽڪ فورم“ تان استعيفيٰ ڏئي، 2010ع ۾ ”عوامي جمهوري ڪائونسل“ جو بنياد وڌو، جنهن جو پاڻ پهريون صدر چونڊيو ويو ۽ اڄڪلهه هو انهيءَ پليٽ فارم تان جاکوڙي رهيو آهي.
فقير الھڏنو ماڇي
حوالا
زمرو:شاعر
آزاد گھرجي وطن (ڪتاب)
آزاد گهرجي وطن ڪتاب مشھور شاعر خاڪي جويي جو پھريون شعري مجموعو آهي. هن ڪتاب جي اهميت اها آهي تہ ان ۾ 140 بندن تي مشتمل طويل نظم جو تجربو ٿيل آهي. سنڌ جي حوالي سان حب الوطنيءَ جو ھڪ شاھڪار نظم آھي. ڇاپو پھريون غلام حيدر جويي، پرفيڪٽ پرنٽرس حيدرآباد مان 1973ع ۾ ڇپايو. هن ڪتاب جو مھاڳ برک دانشور محمد ابراهيم جويي جو ”ايءَ خاڪيءَ جو خيال“ عنوان سان لکيو هو. ھن شعري مجموعي جا ڪيترا ڇاپا شايع ٿي چڪا آھن. عنوان واري نظم کي مخصوص ڌن سان جيجي زرينه ڳائي، سڄيءَ سنڌ ۾ مشھور ڪيو ۽ اڪثر قومي جلسن ۾ هي نظم ڳائجڻ لڳو.
محمد رمضان آزاد
محمد رمضان آزاد جو اصل نالو محمد رمضان ولد ابوبڪر ميمڻ. شاعر ۽ صحافي. 10 جنوري 1907ع تي خيرپورناٿن شاهه ۾ ڄائو. سٺو صحافي ٿي رهيو. سندس هيٺيون تصنيفون مشهور آهن:
سنڌي ٽوپي
لاڳاپيل گيت
جيئي سنڌ جيئي سنڌ وارا جيئن ، سنڌي ٽوپي اجرڪ وارا جيئن.
پڻ ڏسو
زمرو:پاڪستاني لباس زمرو:سنڌ زمرو:سنڌي ثقافت
ڀٽ
ٿر جون ڀٽون
ٿر ۾ واريءَ جي وڏن دڙن کي ”ڀٽون“ چون. ٿري ماڻهو ڀٽ کي ”لَڪ“ به چون. ڪي ڪي تمام اٿانهيون ۽ ڊگهيون ڀٽون آهن، جي پري کان جبلن وانگر پيون ڏيکاري ڏين. ڪي وچوليون، جن کي ”دڙو“ چون، ڪي اڃا به ننڍيون، جن کي ”دڙيو“، ”دَڙڦيو، يا ”ڪپرو“ چون. مطلب ته گهڻن ئي قسمن جون ڀٽون آهن، جن جا وري جدا جدا نالا آهن. ڪٿي هڪٻئي کي ويجهيون ته ڪٿي پري پري، ڪي ڀٽون سنئيون ڪي ڏنگيون، ڪي ورن وڪڙن واريون، ڪن جي سلامي ڊگهي، جنهنڪري چڙهڻ لهڻ ۾ سهولت ۽ ڪي اُڀپريون، جتان ماڻهو يا وهٽ چڙهي لهي ڪونه سگهن، اهڙين ڀٽن کي ”اوُنڌيولڪ“ چون. ان تي وري جنهن هنڌ سلامي ڊگهيري هوندي، اتان پاسيرو چڙهبو آهي. برسات پوڻ وقت ڀٽن جي پاسن کان بعضي ڏرڙ پئجي ويندا آهن، مٿان بيهي نهاربو ته ڊپ پيو ٿيندو ..
ستين جو آستان
مڪانيت
مير ابوالقاسم نمڪين جو قبرستان روھڙي جي سول ڪورٽ جي ويجھو، اتر ۽ اولھ جي ڪنڊ تي درياء جي ڪپ تي ھڪ بلند ٽڪري مٿان ٺھيل آھي. اوڀر کان ٻن فرلانگن جي پنڌ تي لئنسڊائون پل ۽ ايوب پل آھن. سامھون اتر کان درياء جي ٻي ڀر سکر جو شھر آھي ۽ ڏکڻ اوڀر ڪنڊ تي ٻن ٽن فرلانگن جي فاصلي تي روھڙي جو شھر آھي. بکر جي قلعي جون ڊٺل ديوارون اوڀر کان ڏسڻ ۾ اچن ٿيون. ساڌ ٻيلو اتر کان درياء جي وچ تي سامھون موجود آھي. جاء وقوع جي لحاظ کان ھي ٽڪرو بي مثال آھي. چارئي طرف کليل ڪوھن تائين نظر پوي ٿي، قدرتي مناظر صبح شام پري پري تائين ڏسي سگھجن ٿا. سڄو ڏکڻ طرف انبن ۽ کجين جي باغن سان ڀريو پيو آھي، سکر کان ايندڙ رستو (پراڻو قومي شاھراھ) درياء جو ڪپ ڏيو، انھي ٽڪري جي پھلو کي ڇھندو روھڙي ڏانھن وڃي ٿو.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستاني ثقافت زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ جي جاگرافي
ڄار
ڊانگهرو
ڊانگهرو، ننڍي پاڻيءَ ۾ مڇي مارڻ جو ڄار آهي. هن وسيلي ملاح گهڻو ڪري درياهه جي ڪناري سان مڇي ماريندا آهن. ڊانگهري کي ٻنهي پاسن کان ڪاٺيون ٻڌندا آهن، جن ۾ هڪ همراهه هڪ پاسي ٻيو ٻئي پاسي ڪاٺين ۾ هٿ وجهي، ڪنهن دُٻي يا ڪناري وٽ ڊانگهرو ڦيرائيندا آهن.
مُٺِ وارو رڇ
اڳي بئراج يا ڇنڊڻ ۾ پٽا لڳائيندا هئا، تن کي مُٺ وارو ڄار چوندا آهن، ڇو ته مٺ ڏيڻ سان ڄار جي ور ۾ مڇي ڦاسندي هئي. ڄار کي ٿورو مٿي کڻي مڇي ڪڍي وٺندا هئا.
سنڌور
مڇي مارڻ جو هيءُ تمام قديم طريقو آهي. هڪ ڊگهي ڇڙهه جي ڇيڙي ۾ ڄاريءَ جي ڳوٿري ٻَڌل هوندي آهي، جا ڪانٽي وانگر هوندي آهي. هن جا پاسا پنج فوٽ ڊگها ٿيندا آهن، جي ڄاريءَ کي کليل رکندا آهن. مڇي ماريندڙ، ٽامي يا مٽيءَ جي مٽ تي پيٽ رکي ’لهوارو‘ ترندو، پاڻيءَ کي پيرن سان پوئتي ڌڪيندو ويندو آهي. ڄاريءَ کي عمودي هيٺ لاهيندو آهي ۽ رسيءَ کي ساڄي هٿ سان مضبوط جهليندو آهي. خاص طور هيءُ ڄار پَلي کي مارڻ لاءِ ڪم ايندو آهي. اوڀارو ويندڙ پلو، اڃا ڳوٿريءَ سان ٽڪرندو ئي نه آهي، ته گهاتو رسيءَ کي ڍرو ڪندو آهي. اک ڇنڀ ۾ ڄار کُلي پوندو آهي ۽ وري بند ٿي ويندو آهي ۽ پلو ڦاسي پوندو آهي، پوءِ ڇڙهه کي پاڻيءَ کان ٻاهر مٿي ڪڍي، پلي کي سوئو هڻي، بي پهچ ڪري، مٽ ۾ وجهبو آهي. پلي مارڻ جو اهو عمل اک ڇنڀ ۾ ٿي ويندو آهي.
ڪُڙهِي
هي ڄار ڇهن پاون ۾، جيڪي گول ڪاٺ جي مَنَرِ (ڪاٺ جي دائري دار ٽُڪري) سان هڪ ئي فاصلي تي ٻڌل هوندا آهن. ٽن چئن فوٽن کان ڇهن ستن فوٽن وارا هي گول ڄار ڪڙهيءَ جي پاون جي اندران ٻڌل هوندا آهن. وچ ۾ ننڍي رڇ جو مارت (ماريندڙ) پاون کي مٿئين پاسي جهليندو آهي، پوءِ گوڏي يا سٿر جيڏي پاڻيءَ ۾ ڪڙهي هڻندو هلندو آهي. مڇي ڪڙهيءَ کي لوڏيندي آهي ته ماري ڪڙهي جو وچ کڻي ڦٽو ڪندو آهي، پوءِ ڪڙهيءَ جا پاوا گپ ۾ کوڙي، ڪڙهيءَ جي ڄاريءَ مٿان هٿ گهمائي ڏسندو آهي. جيڪڏهن هٿ کي مڇي لڳندي اٿس ته ان کي وٺي ڪهَه ۾ وجهندو ويندو آهي.
جهہ
شڪل
زمرو:سنڌي پٽي (الفابيٽ)
ٺيٺ ٻولي
ٻيا مثال:
سنسڪرت پالي سنڌي سنسڪرت پالي سنڌي ڌرم ڌم ڌرم-ڌم پريم پيم پريم- پيم سنسڪرت لفظ ’ڌرم‘ ۽ ’پريم‘ اسين هاڻ جيئن جو تيئن چئون ٿا، پر ڌمن مل ۽ ڌمي ٻائي (ڌرمي ٻائي) نالن ۾ نج پالي لفظ ’ڌم‘ ڪم آڻيون ٿا، جو ٻئي ڪنهن به ٻوليءَ ۾ ڪم نٿو اچي. پيوي ٻائي نالي ۾ ’پيوي‘ نج پالي لفظ ’پيمي‘ (پريمي) آهي، جنهن ۾ ’م‘ کي مٽي ’و‘ ڪيو اٿئون. سنڌ جي ڪن هندو ڇوڪرين ۽ زالن جو نالو ’ميمي‘ آهي اهو به اصل ۾ ساڳيو پالي لفظ ’پيمي آهي، جنهن ۾ ’پ‘ کي مٽي ’م‘ ڪيو اٿئون. ڪٿي آهن ’ڌم‘ ۽ ’پيم‘ لفظ هندستاني ۽ ٻين آريه ٻولين ۾؟ تڏهين چئبو ته شاباس اسان جي سنڌي ٻوليءَ کي آهي، جا قديم زماني جي پاليءَ وارا نشان اڄ تائين سانڍيندي پئي اچي.
منزل مارڻ، پوءِ نهارڻ، اهو عيب اُٺن،
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:پاڪستان زمرو:سنڌي ٻولي زمرو:ٻوليون زمرو:لسانيات زمرو:ڀارت
1390ع
ڊسمبر
زمرو:1390ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
ارنيسٽ مئڪي
حوالا
زمرو:1943ع جون فوتگيون
ڀڳتي ناچ
حوالا
زمرو:ناچ
ابراهيم دائود ميمڻ
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:مذهب
آزاد نظم
سنڌي شاعريءَ ۾ آزاد نظم
ننڍي کنڊ ۾ سنڌي شاعريءَ ۾ آزاد نظم جي لھر انگريزي شاعريءَ جي مطالعي سان آئي، جنھن جي ابتدا مرزا قليچ بيگ ڪئي. ھن انگريزيءَ جا ترجما ڪيا ۽ ڪي طبعزاد نظم به لکيا. نظم جي ھيءَ ھيئت سنڌي شاعريءَ ۾ ڪافي مقبول ٿي. جديد دور جي پيچيدي ماحول ۾ انسان جي دکن ۽ دردن جو دائرو وسيع ٿي ويو آھي. سوچ، احساس ۽ جذبن ۾ پڻ پيچيدگي اچي وئي آھي. پابند نظم ان قسم جي خيالن ۽ احساسن جي اظھار لاءِ موزون ھيئت ثابت نه ٿيو، ان ڪري احساسن جي اظھار ۽ وسعت واري تصور ”آزادي نظم“ کي مقبوليت ڏني، جنھن ۾ قافيي ۽ رديف جي آزادي آھي.
بھرحال سنڌي شاعريءَ ۾ آزاد نظم جا جديد باني نارائڻ شيام، شيخ اياز، هري دلگير ۽ شيخ راز آھن. ان کان پوءِ ارجن شاد، سڳن آهوجا، شمشيرالحيدري، بشير مورياڻي، سراج، بردي سنڌي، گورڌن محبوباڻي، تنوير عباسي، ايم.ڪمل، موھن ڪلپنا، عبدالحڪيم ارشد، امداد حسيني، تاج بلوچ، استاد بخاري، الطاف عباسي، سرويچندر شاد، نعيم دريشاڻي، سحر امداد ۽ ٻين ڪامياب آزاد نظم لکيا آھن. اياز گل، نصير مرزا، آڪاش انصاري، عزيز ڪنگراڻي، علي آڪاش، آسي زميني، وسيم سومري، حسن درس، مظهر لغاريءَ ۽ ٻين به اثرائتا آزاد نظم لکيا آهن.
آزاد نظم بابت غلط فھمي
آزاد نظم بابت عام غلط فھمي اھا آھي ته اھو ھر پابنديءَ کان آزاد آھي، ان ڪري نوان شاعر پنھنجن جذبن جو عام اظھار آزاد نظم ۾ ڪن ٿا. ليڪن آزاد نظم جي نالي ۾ لکيل ھر شعر ”آزاد نظم“ سڏي نٿو سگھجي. آزاد نظم حقيقت ۾ نظم جي گھاڙيٽي ۾ انقلاب، تجربي جي نواڻ بلڪ جديد نظم جي توسيع (extension) آھي. ان ۾ خيال جي مسلسل اڏام جي راھ ۾ رنڊڪ بنجندڙ ڳالھين، رديف، قافيي ۽ بحر جي قيد ۽ سخت گير قاعدن کي ھٽائي، ترنم جو انداز اختيار ڪيو ويو آھي، يعني ترنم يا ردم، اچارن وسيلي پيدا ٿئي ٿو. تنوير عباسي لکي ٿو ته ”لھجي (Accent) ۾ ٽي جزا ھوندا آھن: اوچائي (pitch)، شدت (intensity) ۽ وقفو (duration). اچار جو وقفو ئي آھي، جيڪو آزاد نظم جي ردم جو بنياد آھي. اھڙيءَ طرح آواز جي بلنديءَ يا چوٽيءَ جو لاھ چاڙھ ئي نغمگيءَ يا ردم جي ڪيفيت پيدا ڪندو آھي ۽ اھا ڪيفيت لفظن جي اندروني ردم يعني مصرعن/ سٽن ۾ عروضي/ ماترڪ/ ميٽرڪ رڪنن جي گھٽ وڌائيءَ سان پيدا ڪبي آھي.
ڀئينو
ڀئينو __(Bhainoo):
1393ع
ڊسمبر
زمرو:1393ء زمرو:چوڏھين صدي زمرو:سال
اروڙ ونسي
′′′اروڙونسين جون نکون′′′: قديم سنڌ ۾ عام طرح نک جي نالي پٺيان ”جا“ لفظ گڏيندا هئا، جنهن جي سنسڪرت ۾ معنيٰ آهي ”جاتي، نسل، اولاد“ مثلا ”جاڙيجا“ معنيٰ ”جاڙي جو اولاد“ اهڙا ٻيا مثال بنيجا، تلريجا، پهوجا، جسوجا، ڪڪڙيجا، ماکيجا ۽ هندوجا آهن. ”ڌميجا (ڌميچا، ڌاميچا) ۽ ”وليجا“ (وليڇا) نالن ۾ ”ج“ جو اچار مٽجي ”چ“ ۽ ”ڇ“ ٿيو آهي. سنڌ ۾ جوڻيجا، جهيجا، چنيجا، ڏيپارجا (ڏيپارچا)، سنڌوجا، ناريجا وغيره ذاتين وارا مسلمان آهن، پر اهي اصل ۾ هندو هئا، ۽ اهي سندن نکن جا نالا هئا. ڪي هندو پنهنجن نکن جي نالن پٺيان ”آڻي“ گڏيندا هئا. مثلا اجماڻي (جماڻي) بٽاڻي، ڀيٽاڻي، ڀڳتياڻي، گرسياڻي ۽ هريراڻي. ڪي هندو پنهنجي نکن پٺيان ”پال“ لفظ گڏيندا هئا. مثلا راجپال، ڪاٺپال، کترپال ۽ ناگپال. ڪن حالتن ۾ ”پال“ مان ”پ“ اکر نڪري ويو آهي. جنهن ڪري باقي ”آل“ جو اچار بچيو آهي. جهڙوڪ ٺڪرال ۽ منجال. اروڙ ونسين جي ٻين نکن جا نالا بجاج، سچديو، ناگديو، واسديو، منچنديا وغيره آهن. مطلب ته سنڌ جي جن آڪهين بابت چئون ٿا تہ ٻاهران آيون آهن، سي اصل سنڌ جون هيون، جي موٽي سنڌ ۾ آيون آهن، ۽ ڪيتريون آڪهيون اڃا پنجاب ۽ ٻين هنڌن آهن، تہ بہ ”اروڙونسي“ سڏجن ٿيون.
انساني وسندي
زمرو:انساني مسڪن زمرو:انساني جاگرافي زمرو:جڳهون زمرو:آباد جڳهون بلحاظ قسم
غلام علي چاڳلا
سياست
غلام علي چاڳلا، هرچند راءِ وشنداس، غلام محمد ڀرڳڙي، سائين جي. ايم. سيد ۽ جمشيد مهتا سان گڏجي قومي تحريڪن ۾ به حصو ورتو. 1916ع ۾ جڏهن مهاتما گانڌي، ڪراچيءَ آيو ته آڌرڀاءُ ڪاميٽيءَ ۾ هيءُ به شامل هو. 1931ع ۾ جڏهن آل انڊيا ڪانگريس جو اجلاس ڪراچيءَ ۾ سردار پٽيل جي صدارت ۾ ٿيو، ته مختلف آيل وفدن جي رهائش ۽ کاڌ خوراڪ جو ذمو غلام علي چاڳلا جي حوالي هو. ان کان اڳ جڏهن 1917ع ۾ مسلم ليگ کي ڪراچيءَ ۾ ٻيهر منظم ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي وئي ۽ سنڌ سطح تي جيڪا مسلم ليگ جي شاخ قائم ڪئي وئي، ان جي عهديدارن ۾، صدر يوسف علي ڀائي، نائب صدر غلام محمد ڀرڳڙي، جنرل سيڪريٽري غلام علي چاڳلا ۽ جوائنٽ سيڪريٽري حاجي عبدالله هارون هو. لڳي ٿو ته هو مسلم ليگ جي سياست مان خوش نه هو، تنهنڪري 1931ع ۾ ڪانگريس واري ڪراچيءَ جي اجلاس ۾ هو ڪانگريس ۾ سرگرم نظر اچي ٿو.
مسجد گلزار حبيب (ڪراچي)
ڪراچي جي علائقي سولجر بازار ۾ 1903ع کان واقع ھڪ جامع مسجد آھي۔ ھن جو باني مولانا محمد شفيع اوڪاڙوي آھي۔
سنڌ جي ضلعن جي فهرست
سنڌ ۾ اپريل 2015 جي مطابق 29 ضلعا ۽ 135 تعلقا آهن، جن مان 6 ضلعا ۽ 31 تعلقا ڪراچي شهر ۾ اچن ٿا.
آزادي
مذهب جي آزادي: هر فرد کي پنهنجي مذهب موجب زندگي گذارڻ جي ”مذهبي آزادي“ آهي. لفظ ”آزادي جو عام طور تعلق سياست سان ٿئي ٿو، تاهم ان جو دائرو وسيع آهي، جنهن ۾ تاريخ، مذهب، تعليم ۽ اقتصاديات به اچي وڃي ٿي. سياسي اصطلاح موجب آزاديءَ جو مطلب اهڙي ”آزادي“ آهي، جيڪا معاشرو ڪنهن فرد مٿان استعمال ڪرڻ ۾ حق بجانب هجي. يعني ”شهري، ۽ ”سماجي آزادي“، آزادي، غلاميءَ جو ضد آهي. هربرٽ اسپينسر لکيو آهي ته ”هر انسان پنهنجي مرضيءَ ۽ عمل ۾ آزاد آهي. بشرطيڪ اهو ٻين انسانن جي آزاديءَ ۾ دست اندازي نه ڪري جيڪا کين حاصل آهي.“
الھنواز رڪڻائي
خدمتون
''سُٺو استاد، شاعر ۽ اديب هو. پرائمري استاد طور رٽائر ڪيائين. خانداني طرح ملاح هئڻ ڪري ٻيڙين ۽ درياهه سان واسطيدار معلومات ۾ وڏي ڄاڻ هئس. سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ لاءِ ”درياهي ٻولي ۽ جيوت“ بابت هڪ ڪتاب لکيائين، جيڪو سندس ڄاڻ، مطالعي ۽ مشاهدي جي ساک ڀري ٿو. اهو ڪتاب ”سنڌي ٻوليءَ جو درياهي لهجو“ عنوان سان اٿارٽيءَ پاران 2007ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو ويو آهي. هو سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ جي انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا سيل ۾ وڏو مددگار رهيو. ان سلسلي ۾ هن دادوءَ ۽ نوشهري ضلعي جي درياهي پتڻن، ڍنڍن، ڍورن، واهن، نئين، ٻيٽن ۽ ريٽن تي تفصيلي تحقيق ڪئي هئي. شاهه لطيف جو وڏو پارکو هو. سندس شاعريءَ جو هڪ مجموعو ”ڇُليون منڇر ڇوليون“ 1998ع ۾ شايع ٿيو. سندس ٻيو ڪتاب، دادو تعلقي جي تاريخ تي ”دادو منهنجي دل“ 2007ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو. سنڌي ادبي سنگت ۽ استاد بخاري اڪئڊمي دادوءَ جو سرگرم ڪارڪن هو.''
پسني ھوائي اڏو
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستان جا هوائي اڏا
نيو ٽائون مسجد
ڪراچي جي مشھور ديني درسگاھ جامعہ العلوم الاسلاميہ جي احاطي ۾ واقع ھن مسجد جو اصل نالو بنوري ٽائون مسجد آھي. ھن جو قديم نالو نيو ٽائون مسجد آھي. ھي مسجد ڪراچي جي وڏي مسجدن ۾ شمار ڪئي وڃي ٿي. پنج وقتي نمازن کان علاوه ھتي جمعي جي نماز جي ادائگي جي لاءِ ھتي تمام وڏو ميڙ ڏسي سگھجي ٿو.
ارون ڌتي راءِ
خدمتون
سال 1994ع ۾ کيس ان وقت شهرت ملي، جڏهن هن ڦولن ديوي جي نالي سان ٺهيل فلم ”بينڊٽ ڪُئين“ تي تنقيد ڪئي، جيڪا شيکر ڪپور ٺاهي هئي. آگسٽ 2008ع ۾ ”ٽائمس آف انڊيا“ کي ڏنل هڪ انٽرويوءَ ۾ هن ڪشمير جي ڀارت کان آزاديءَ لاءِ وڪالت ڪئي. ارون ڌتي راءِ مدا پاٺڪر سان گڏ نرمادا ڊيم خلاف مهم به هلائي ۽ واضح ڪيو ته ان جي اڏاوت سان 5 لک ماڻهو بي گھر ٿي ويندا. هن افغانستان ۾ آمريڪي بمباريءَ کي برطانوي اخبار ”گارجين“ کي انٽريو ڏيندي دهشتگردي ڪوٺيو. کيس 2006ع ۾ ”ساهتيه اڪيڊمي اوارڊ“ ڏنو ويو، جيڪو هن اهو چئي وٺڻ کان انڪار ڪيو ته حڪومت آمريڪي پاليسيءَ تي هلندي، صنعتي ورڪرن خلاف ظالماڻي پاليسين تي عمل ڪري رهي آهي. هوءَ گانڌيءَ جي ”عدم تشدد“ (اهنسا) (Non- Violence) واري خيال جي پوئلڳ آهي.
حامد ڪرزئي
2004 جون چونڊون
هن آڪٽوبر 2004 جي اليڪشن ۾ پنهنجي حریف يونس قانوني جي مقابلي ۾ ڪاميابي حاصل ڪئي ۽ افغانستان جي پهرين باضابطہ طور تي چونڊيل صدر طور حلف کنيو. حامد ڪرزئي ڪشمير دنيا جي ڪمزور ترين سربراهن مان هڪ آهي، سندس حڪومت جي رٽ سرمائي تائين محدود آهي.
سنڌ جھرڪي
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست زمرو:پکي
منظور سخيراڻي
thumb|منظور سخيراڻي منظور سخيراڻي (انگريزي:Manzoor Sakhirani) سنڌ جو ناليوارو راڳي ۽ موسيقار آهي.
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:راڳي زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي ٻولي جا راڳي
موھن جو دڙو ھوائي اڏو
موھن جو دڙو ھوائي اڏو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي شھر موھن جو دڙو ۾ واقع آھي۔
عطا ﺣﺴﻴﻦ شاه ﻣﻮﺳﻮي ڊگري ڪاليج روهڙي
تعارف
زمرو:تعليم
ارونا حسين
حوالا
زمرو:1977ع جون پيدائشون
قبو سعيد خان تعلقو
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
تاريخ وار
حوالا
زمرو:واقعن جي تاريخ وار ترتيب
هوسڙي
حوالا
زمرو:سنڌ_جا_شهر_۽_ڳوٺ زمرو:حيدرآباد_سنڌ_جون_يونين_ڪاؤنسلون
پاڪستان جي آئين ۾ چوٿين ترميم
پاڪستان جي آئين ۾ چوٿين ترميم 21 نومبر 1975ع تي نافذ ٿي وئي جنھن سان پارليمان ۾ اقليتن جي لاءِ مختص نشستن جو نئين سر جائزو ورتو ويو ۽ ان کان علاوه ڪنھن به شخص جي ضمانت قبل از گرفتاري جي حوالي سان ڪنھن به ذيلي عدالت جي اختيارن ۾ گھٽتائي ڪئي وئي، يعني ڪنھن به سنگين ڏوھ ۾ ملوث مبينه ڏوھاري کي ضمانت ڏيڻ جي لاءِ عدالتي اختيارن کي ختم ڪيو ويو۔
آمريت
حوالا
زمرو:سياست
ارگ، ڪابل
اڏاوت
ارگ (15 آگسٽ 2021 تائين) ھيٺين تي مشتمل ھو:
نصيرآباد تعلقو
تاريخ
نصيرآباد شهر، مير نصير خان ٽالپر جو اڏيل شهر آهي. تنهن انگريزن جي لکيل انهيءَ دليلن ذريعي رد ڪجي ٿو.
“لُبِ تاريخ سنڌ” ۾ هن طرح لکيل آهي ته:
ميان نصير محمد ڪلهوڙي جي نصيرآباد
نصيرآباد ڪهڙي سال تعلقي جو درجو ڏنو ويو سا خبر نٿي پوي، البته مرزا قليچ بيگ “ڏاڙهيارو جبل جو سير” نالي پنهنجي ڊائري مضمون ۾ شروعاتي لفظ هن طرح لکيا آهن: “هو جڏهن ضلعي شڪارپور جي تعلقي نصيرآباد جو مختيارڪار هو، سو سن 1886ع آهي.” جنهن جو هڪ ٻيو ثبوت سندس لکيل ڪتاب “احوال شاھ عبداللطيف ڀٽائي” جي ديباچي مان به ملي ٿو ته اهو ڪتاب مرزا قليچ بيگ، نصيرآباد ۾ 1886ع ۾ لکي پورو ڪيو.
2.    جناب مجيب الله صديقي جسٽس سنڌ هاءِ ڪورٽ
5.    سيد ممتاز علي (هوميو پيٿڪ ڊاڪٽر)
1.    محترم بسنت راءِ
14.  محترم تاثير جبار سومرو
1.     سيد نور شاه بخاري
8.     دودل پير
آڪاش منڊل
شمسي سرشتي ۾ اَٺ گرھ آهن. سج کان فاصلي جي ترتيب سان انهن جا نالا هيءَ آهن.
تاريخ
1781ع عيسوي تائين اسان جو علم صرف سج ۽ ان جي چوڌاري ڦرندڙ ڇهين گرهن تائين محدود هو، يعني اسان کي نظام شمسي جي اٺن ميمبرن جي خبر هئي.
روشنيءَ جي هڪ رفتار آهي. روشنيءَ جي رفتار هڪ سيڪنڊ ۾ 1 لک 86 هزار، 2 سو 88 ميل يا لڳ ڀڳ 3 لک ڪلوميٽر آهي. اها روشني هڪ منٽ، هڪ ڪلاڪ ۽ هڪ ڏينھن رات ۾ ڪيترو پنڌ ڪري ٿي ۽ جڏھن هڪ سال ۾ ڪيترو پنڌ ڪري ٿي، ان کي هڪ نوري سال پنڌ چئبو آھي. اها روشني، ان رفتار سان هڪ لک سالن ۾ جيترو پنڌ ڪري ٿي، اها اسان جي کير پٽي يا کيرائين واٽ Milky way جي ڊيگھ آهي.
سائنس مطابق پنھنجو شمسي نظام 4.6 ارب سال پھرين وجود ۾ آيو. اسان جي  شمسي نظام ۾ سڀ کان وڏو تارو Star سج آھي، باقي  سڀ سيارا Planets سج جي  چوڌاري گهمي رھيا آھن. سج زمين کان 15ڪروڙ ڪلوميٽر پري آھي. سج ويجھو سيارو  عطارد Mercury آھي جيڪو سج کان 79 لک ڪلوميٽر پري آھي. ٻئي نمبر  تي زھرا Venus سيارو آھي .جيڪو 35 ڪلوميٽر في سيڪنڊ  رفتار سان چڪر لڳائي رھيو آھي. ٽئين نمبر تي اسان جي زمين Earth آھي جيڪا 30 ڪلوميٽر في سيڪنڊ جي رفتار سان سج جي چوڌاري گهمي رھي آھي. چوٿين نمبر تي مريخ، پنجين نمبر تي مشتري Jupiter، ڇھين نمبر تي سيٽرن (Saturn)، ستين نمبر تي يورنيس Uranus، اٺين نمبر تي نيپچون Neptune آهي.
چئبو آھي ۽ ساري جي سج کان وڌيڪ فاصلي کي ان جو اوج Aphelion چئبو آھي.
فلڪي ماھرن مطابق عام طور تي فلڪي منڊلن (فلڪي گرھن) جي گڏيل فاصلن جي پيمائش لاء فلڪي اڪايون Astronomical Unit يا AU تقريبن سج کان زمين تائين فاصلي جي برابر ٿين ٿيون. ھڪ فلڪي اڪائي تقريبن AU سج کان زمين تائين فاصلي جي برابر ٿئي ٿي. سج جو زمين کان فاصلو 149598000 ڪلوميٽر يا 93000000 ميل آھي. پلوٽو سج کان 38 فلڪي اڪاين AU ۽ مشتري 5.2 فلڪي اڪاين AU جي فاصلي تي آھي.
اسان جو نظام شمسي ۽ ڪھڪشان :-
سج ۽ گرھن جي بيھڪ :-
سج جي چوڌاري تمام جسم ڪيپلر جي قانون مطابق حرڪت ڪن ٿا. ھر جسم جو مدار بيضوي آھي ۽ بيدي جي ھڪ مرڪز Focus تي سج واقع آھي.
سج جي ٻاھرين ايراضي ۾ 4 گرھ اچي وڃن ٿا جيڪي ھي آھن.
ڪوئپر پٽي :-
تاليف
تاليف (Compilation) عربي زبان جو لفظ آهي، جنهن جي لغوي معنيٰ آهي”جز جوڙڻ“، گڏ ڪرڻ سهيڙڻ ٻن شين کي ملائڻ، ادبي طور جدا جدا ڪتابن مان مضمون گڏ ڪري، يا ڪنهن بزرگ جا قول يا ملفوظات جمع ڪري ڪتاب جوڙڻ کي تاليف چئبو آهي ۽ گڏ ڪندڙ کي ”مؤلف“ (Compiler) چيو ويندو آهي.
امام حسن
ولادت
حضرت امام حسن عليه السلام 15 رمضان 3 هجري جي رات جو مدينه منوره ۾ پيدا ٿيا. ولادت کان پهريان ام الفضل خواب ۾ ڏٺو ته رسول اڪرم (ص) جي جسم مبارڪ جو هڪ ٽڪڙو منهنجي گھر ۾ اچي پهتو آهي. خواب رسول ڪريم(ص) سان بيان ڪيو، پاڻ ڪريم (ص) فرمايو ته هن جي تعبير هي آهي ته منهنجي لخت جگر فاطمه جي بطن مان عنقريب هڪ ٻار پيدا ٿيندو جنهن جي پرورش تون ڪندين. تاريخدانن چيو ته رسول (ص) جي گھر ۾ پاڻ جن جي پيدائش پنهنجي نوعيت جي پهرين خوشي هئي. پاڻ جن جي ولادت، رسول (ص) جي دامن تان بي نسل هجڻ جو داغ صاف ڪري ڇڏيو ۽ دنيا جي سامهون سورت ڪوثر جي هڪ عملي ۽ بنيادي تفسير پيش ڪري ڇڏي.
امام حسن عليه السلام اسلام جي نطر ۾
''امام حسن عليه السلام پيغمبر اسلام جا نواسه هئا پر قرآن پاڻ جن کي فرزند رسول جو درجو ڏنو آهي ۽ پنهنجي دامن ۾ جڳهه جڳهه تي پاڻ جن جي ذڪر کي جڳهه ڏني آهي، پاڻ سرور ڪائنات بي شمار حديثن ۾ پاڻ جن جي متعلق ارشاد فرمايون آهن :
امام حسن عليه السلام جي سرداريءِ جنت
امام حسن عليه السلام ۽ ترجمانيءِ وحي :
صفدرآباد
تفصيلَ
صفدرآباد جي مجموعي آبادي 20,000 ماڻهن تي مشتمل آهي۔
راجا تري ديو راءِ
زمرو:1933ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني ليکڪ
لعل شهباز قلندر
سفر
مرشد جي اجازت سان حرمين شريف، نجف اشرف ۾ حضرت علي المرتضيٰ رضه ۽ ڪربلا معليٰ ۾ امام حسين رضه جي زيارتن کان مشرف ٿيندو، عراق جي شهر بغداد ۾ بادشاه پير سيد عبدالقادر جيلاني رح جي زيارت لاءِ پهتو، جتان کيس ”قلندر“ جو خطاب ملندي سنڌ جي سيوهڻ لاءِ امر ٿيو. مخدوم جلال جھانيان اُچ واري ۽ شيخ بهاوالدين زڪريا ملتان واري ۽ شيخ فريدالدين شڪر گنج دهليءَ واري جو سنگتي هو.
مزار جي تعمير
thumb|لعل شھباز قلندر جو اندروني منظر سندس روضي جي تعمير سلطان فيروز شاه طرفان، اُن وقت جي سيوهاڻي حاڪم، ملڪ اختيار الدين 757هه مطابق 1261ع ۾ ڪرائي. ڊاڪٽر تنوير عباسي لکيو آهي ته: پهرين پهرين قلندر تي قبو سلطان محمد شاهه تغلق جي سؤٽ سلطان فيروز شاهه تغلق جي حڪم سان، سيوهڻ ۾ انهيءَ وقت جي گورنر رڪن الدين عرف اختيار الدين سنه 757 هجري مطابق 1356ع ۾ ٺهرايو ، تنهن کان پوءِ ٺٽي جي حاڪم مرزا جاني بيگ ترخان قبي کي نئين سر ڪري ٺهرايو، جنهن تي اڳتي هلي سندس پٽ مرزا غازي بيگ به وڌيڪ اضافو ڪيو. پر قبي جو ڪم شاهه جهان جي حڪومت دؤران پورو ٿيو، قبي کي سنه 1043 هجري مطابق 1633ع کان اڳ پوريءَ طرح ٺهي راس ٿيل نه ٿو چئي سگهجي، ڇو ته اُن سال ئي نواب ديندار خان بخاريءَ اڱڻ ۾ تراشيل پٿر جو فرش هڻائي پورو ڪيو. قبي جي اُوچيءَ مهاڙيءَ واريون ڪاشيءَ جون سرون ميان غلام شاهه ڪلهوڙي تحفي طور موڪليون هيون. مقبري جو چانديءَ وارو دروازو، تربت جي مٿان ڇٽ جا ٿنڀا ۽ ڪٽهڙو مير ڪرم علي خان ٺهرايا هئا. تنهن کان پوءِ سنه 1939ع “ ۾ انهيءَ ۾ واڌارو ڪيو ويو، جو ڇَٽ بلڪل چانديءَ جو ٺهرايو ويو ۽ گڏوگڏ اڍائي فوٽ اوچو ڪٽهڙو به روپو(يعني چانديءَ جو) ڪيو ويو. اصل ۾ ڇٽ آبنوس ڪاٺ (ڪاريءَ ڪِٺ) جو ٺهيل آهي، جيڪو چانديءَ جي پليٽن سان چڱيءَ طرح ڍڪيو ويو آهي. جيئن ڪنڊن تي ٻاهران چار ٿنڀا آهن، تيئن اندران ڏهه ننڍا ٿنڀا آهن، جن تي وڏيءَ ڪاريگريءَ جو ڪم ٿيل آهي. ڪٽهڙي تي به وڏو ڪم ٿيل آهي ۽ اهو سنڌ جو هڪڙو وڏيءَ ڪاريگريءَ ۽ هنر جو ڪم آهي. هن پوئين يعني 1939ع واري ڪم تي ڪل خرچ 44 هزار رپيا ٿيو، جيڪو 25 ڪاريگرن جي لڳاتار ستن سالن جي محنت جو ڦل آهي. 1915ع ۾ قلندر شهباز جي سجادهه نشين سائين ولي محمد شاهه پٽ مراد شاهه پنهنجي هڪ معتقد ڪَڪَڙ جي زميندار رئيس محبت خان وڳڻ سان انهيءَ ڳالهه جو اظهار ڪيو ته قلندر جي تربت وارو ڇٽ سڄوئي چانديءَ جو هئڻ گهرجي. سيد جي خواهش رئيس صاحب اهڙيءَ طرح سان پوري ڪئي، جو حيدرآباد مان مستري علي بخش کي گهرايو ويو، جنهن خاڪو تيار ڪري ستت ئي ڪم شروع ڪري ڏنو. جيئن مٿي ڄاڻايو ويو آهي ته هن مستري صاحب جي نگراني هيٺ 25 ڪاريگر ڪم ڪندا رهيا ۽ برابر ست سال ڪم هليو. ڪم پوري ٿيڻ تي هو، جو 1922ع ۾ پئسن جي کوٽ سبب ڪم بند ڪرڻو پيو. رئيس وڳڻ هن ڪم کي پوري ڪرڻ لاءِ سرڪار کان قرض کڻڻ جي ڪوشش ڪئي، جيڪو غالباً نامنظور ٿيو. سن 1939ع جي شروعات ۾ خانبهادر نبي بخش محمد حسين جو ڀاءُ خانبهادر عبدالقادر دادو ضلعي جو ڪليڪٽر ٿي آيو، جنهن انهيءَ وقت جي ”سيري ڪميٽيءَ“ کان پنج هزار رپين جي رقم منظور ڪرائي. ياد رهي ته سيريءَ ڪميٽيءَ جو ڪم ئي هو درگاهن جي مرمت وغيره ڪرائڻ. خانبهادر عبدالقادر انهيءَ ڪميٽيءَ جو صدر هو. هن سيري ڪميٽيءَ کي سرڪار طرفان باقاعدي زمين ڏنل هئي، جنهن جي پيدائش مان درگاهن تي خرچ هلندو رهندو هو. بهرحال ساڳئي مستريءَ جي نگراني هيٺ برابر 17 سالن کان پوءِ وري ڪم چالو ٿيو ۽ سيپٽمبر 1939ع ۾ اهو ڇٽ ۽ ڪٽهڙو ٺهي جڙي تيار ٿي تربت تي لڳي ويو.