cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جپسي
thumb|کاٻو|يورپ ۾ رهندڙ جپسي خانه بدوش جِپسي (Gypsy) بابت ايران جي مشهور شاعر فردوسي، شاهنامي ۾ لکيو آهي ته ايران جي شاهه بهرام گور، اتر هندستان جي ان وقت جي راجا شنگل کي عرض ڪيو ته ايران جي قومي جلسي ۾ حصو وٺڻ لاءِ ويهه هزار ڳائڻا موڪليا وڃن. انهيءَ تي راجا مشهور ڳائڻا ايران موڪلي ڏنا، اهي هتان جا خانه بدوش هئا، جن کي انگريزيءَ ۾ جپسي سڏجي ٿو.جپسي پاڻ کي سنتي(Sinti) به سڏائڻ ٿا جيڪو غالبن سنڌي جو بگاڙ آهي.
جراثيم
thumb|کاٻو|جراثيمن جو خوردبيني مان جائزو جراثيم لفظ فارسي ٻوليءَ مان ورتل آهي، جنهن جو مفهوم اهي ننڍڙا جيوڙا جيڪي عام طرح نظر نه ايندا آهن، فقط خوردبينيءَ سان ڏسي سگهبا آهن.
قيصر خان نظاماڻي
قيصر خان نظاماڻي ٽي وي جو مشهور اداڪار آهي. پاڻ فضيله قاضي جو مڙس آهي. سندس ڄم ڏينهن 9 آگسٽ 1965 آهي. سندس والد جو نالو غلام قادر خان نظاماڻي آ ھي. برصغير جو تمام معتبر ممتاز شخصيت مير علي احمد خان ٽالپر قيصر خان جو نانو ھو.
برابر عالمي وقت
thumb|upright=2.0|World map of current time zones برابر عالمي وقت هڪ انتهائي صريح جوهري معياري وقت کي چئبو آهي۔ انکي انگريزي ۾ ڪوآرڊينيٽيڊ يونيورسل ٽائم (Coordinated Universal Time) چوندا آهين ۽ عام طور تي UTC پڻ لِکيو ويندو آهي جيڪو انجو اختصاري اظهار آهي۔ برابر عالمي وقت بڻيادي وقت جو معيار جنهن وسيلي دنيا گھڙيال ۽ وقت جو انتظام ٺاهي بيهاريندي آهي. اُنکي 1970ء ۾ انٽرنيشنل ٽيليڪميونيڪيشن يونين (International Telecommunication Union) جي ماهرن پاران تيار ڪيو ويو هيو۔ پهريون سوال جيڪو انجي اختصار کي ڏسي ڪري ذهن ۾ اچي ٿو، سو اُنجي ابجدي ترتيب آهي ڇوته برابر عالمي وقت (ڪوآرڊينيٽڊ يونيورسل ٽائيم) جي نسبت کان ته انکي CUT هُئڻ گُهرجي ها۔ ان ترتيب جي سبب اصل ۾ هي آهي ته هِن اختصار جي چُونڊ تي انگريزن ۽ فرانسيسين ۾ ناراضپو ٿيو ته اختصار انگريزي ۾ CUT ٿيندو ۽ فرانسيسي چاهن پيا ته  نه فرانسيسي ٻولي ۾ ٿيندو ۽ TUC ٿيندو جيڪو Temps universel coordonné کان بڻتجي ٿو۔ جڏنهن ڪوئي فيصلو نه ٿي سگهيو  ته هن وچولو اختصار UTC کي اختيار ڪيو ويو.
حامد رضا
زمرو:پاڪستاني ماڻهو زمرو:پاڪستاني سياستدان
سج منڊل جا گرهه
سجَ جي گرهن جا نالا
1. ٻُڌ (ٻڌر، عطارد، مرڪيوري (Mercury))
3. ڌرتي (ڀُون، زمين، ڌَر، ارٿ (Earth))
7. ساموئي (يُورينَس (Uranus))
حادثاتي جنگ
حادثاتي جنگ يا ايڪسيڊينٽل وار (Accidental War) جنگ جو هڪ قسم، جنهن ۾ ڪنهن به اڳواٽ ڪٿيل ڪارڻ جي بنا ڪنهن رٿابنديءَ جي ڪري، ٻن ڌُرين ۾ جنگ ٿي پوندي آهي. هن قسم جي جنگ ٿيڻ جا ٻه سبب ٿيندا آهن، پهريون: ڪڏهن ڪڏهن اهڙو ماحول پيدا ٿي پوندو آهي، جنهن منجهان ويڙهه جو خطرو محسوس ٿيڻ لڳندو آهي، جيتوڻيڪ بظاهر ڪنهن به ڌُر طرفان ويڙهه ڪرڻ جي نيت به نه هجي. پر اهڙي حالت دؤران جيڪڏهن ڪنهن هڪ ڌُر کان ٿوري به غلطي ٿئي ٿي ته جنگ شروع ٿي وڃي ٿي. ٻيو سبب آهي ته جهيڙيندڙ ڌريون هڪ ٻئي جي ڳالهه کي چڱيءَ ريت نه سمجهي سگهنديون آهن ۽غلط فهميءَ جي بنياد تي سندن وچ ۾ ويِڙهه ٿي پوندي آهي. گهڻي قدر ٻن سياسي ڌرين جا جهيڙا به غلط فهميءَ جي بنياد تي ٿيندا آهن، ڇاڪاڻ ته هر ملڪ جي اڳواڻ يا حاڪم تي مخالف ڌُر جو خوف ڇانيل هجي ٿو ۽ انهيءَ خوف سبب اُهي هڪٻئي جي هر ڳالهه کي شڪ جي نگاهه سان ڏسن ٿا. تاريخ دانن ۽ سياسي محققن جو خيال آهي ته 1914ع (پهرين عالمي جنگ جو دور) ۾ اوچتو جيڪي خطرناڪ حالتون سامهون آيون، اهي سڀ حادثاتي جنگ جو سبب بڻيون. انهن اوچتو بگڙجندڙ حالتن کان اڳ ڪنهن کي به دنيا ۾ مهاڀاري لڙائيءَ جو اندازو نه هئو.
ڦرڻو گهرڻو (رياضي)
ڪنهن شيءِ کي جيڪا دائم (Constant) نہ هجي يعني تبديل ٿي سگهندي هجي ان کي ڦرڻو گهرڻو (Variable) چيو ويندو آهي۔ تڪنيڪي لحاظ کان ڪنهن اهڙي علامت (symbolic representation) کي ڦرڻو گهرڻو چئبو آهي جيڪو ڪنهن شيءَ جي مقدار کي ظاهر ڪندي هجي۔ هي ڪا نامعلوم مقدار ٿي سگهي ٿي جنهن ۾ تبديلي اچي سگهندي هجي۔ ڦرڻو گهرڻو هڪ اهڙي شيءِ ٿي سگهي ٿي جيڪا شخصن جي لحاظ سان، وقت جي لحاظ سان يا جڳھ جي لحاظ سان تبديل ٿي سگهندي هجي۔ ڦرڻن گهرڻن کي عموماً رومن الف ب جي ننڍن اکرن سان ظاهر ڪيو ويندو آهي جيئن x يا y يا z۔
علي بابا
وفات
علي بابا، 8 اگسٽ 2016 سومر ڏهاڙي وفات ڪري ويو.
احمد خان نظاماڻي
طريقت جو شجرو
ان وقت مخدوم صاحب پڻ هوش ۾ آيا ۽ ٻين کي به هوشيار ڪيائون. پاڻ فرمايائون ته نماز جو وقت مڪروه نه ٿئي، بهتر ٿيندو ته هتي ئي نماز پڙهون.
حضرت خليفه صاحب جي مريدن ۽ خليفن جي سلسلي بابت وڌيڪ معلومات نٿي ملي.
شاعري
یاران آشنا را ہر چند آزمودم ، خواھند کز سرما بیرون کشند دیدہ
پاڻ پنهنجي مرشد جي مرشد حضرت شاه صفي الله مجددي رحمة الله عليہ جن جي وصال مبارڪ جي موقعي تي سندن شان ۾ هڪ ڊگهو قصيدو لکيائون، جنهن مان هيٺيان ٻه شعر عمدة المقامات ۾ نقل ڪيا ويا آهن:
حمل فقير
جنم
حمل فقير ڳوٺ مير خان لغاري، رياست خيرپور ۾ 1225ھ ۾ ڄائو. سندن والد جو نالو رحيم خان لغاري ھو.
لاڏاڻو
ڇنڇر رات، 2 صفر 1296هه تي وفات ڪيائين.
حوالا
زمرو:لغاري زمرو:شخصيتون زمرو:شاعر زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:سنڌي شاعري زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ
شبير ڪنڀار
ادبي کيتر
جڏهن ته شبير شاهه عبداللطيف ڀٽائي جي بيتن جو پارکو، سائين طالب الموليٰ جي غزلن ۽ ڪافين کي برزبان ياد پڙهي ٿو ۽ لاڙ جي لعل مولوي حاجي احمد ملاح جي شاعريءَ جو بـ مداح آهي. شبير ڪنڀار ڏيک، ويک، ٺٺ ٺانگر ۽ جُڙتو پاڻپڻي کان پاسيرو ٿي سنڌي ٻوليءَ جي واڌاري ۽ اوسر لاءِ رات ڏينهن ڪم ڪري رهيو آهي سدائين مصروف زندگي گذاريندڙ شبير ڪنڀار تعليم کاتي ۾ استاد به آهي ته پنهنجي ذاتي ڪاشيءَ جي ڪارخاني جي نگراني به ڪري ٿو ۽ هالا تعلقي جو هڪ ننڍڙو زميندار آبادگار بـ آهي.
بابو پالاري
بابو- پٽ مڱيلڌو -پالاري- (سگهڙ -الله- بخش پالاريءَ جو -ڀاءُ-)، ويٺل سَرِي، محال ڪوهستان، وڏو سگهڙ ٿي گذريو آهي. کيس سينگار شاعريءَ جو گهڻو وکر ياد هو.
ٻولي جا اچار
ننڍڙو ٻار ”ڪِنو“ بدران ”اِنو“ چوي ٿو. ساڱيا واڱيا به سنسڪرت لفظن ڪنڀڪار، سورڻڪار، چرمڪار ۽ لوهڪار بدران ڪنڀار، سونار، چمار ۽ لوهار چوڻ لڳا. ائين لفظن مان اکر ننڪري وڃن ٿا- هيءُ ٿيو ٻيون اصول. ساڱين واڱين ”لوهار“ جو اچار گهٽائي ڪيو ”لهار- لُهر“ ته لفظ ئي ننڍڙو ٿي پيو. عربي ۽ فارسي لفظن سان به اهو ليکو ٿيو آهي، جهڙوڪ: حجام- حجم ۽ ستمگار – ستمگر. ائين اچارن ۾ سوس ٿئي ٿي- هيءُ ٽيون اصول.
انٽرنيشنل ٽيليڪميونيڪيشن يونين
حوالا
زمرو:بين الاقوامي برقياتي رابطائي اتحاد
اسلام ۾ آدم
قرآن مطابق
ترجمو : "'۽ (اي پيغمبر!) جڏھن تنھنجي پالڻھار ملائڪن کي چيو تہ آءٌ زمين ۾ ھڪ نائب مقرر ڪرڻ وارو آھيان. (تڏھن) چيائون تہ (تون) منجھس اھڙي کي ڇو ٿو پيدا ڪرين؟ جو منجھس فساد ڪندو ۽ (ناحق) رت ھاريندو، ۽ اسين تنھنجي ساراھ سان (سندءِ) پاڪائي واکاڻيون ٿا ۽ تو کي پاڪ ڪري مڃيون ٿا، فرمايائين تہ جيڪي توھان نہ ڄاڻندا آھيو سو آءٌ ڄاڻندو آھيان-۽ (الله) آدم کي سڀئي نالا سيکاريا وري اُھي (پڇا لاءِ) ملائڪن جي آڏو ڪيائين پوءِ فرمايائين تہ جيڪڏھن سچا آھيو تہ ھنن جا نالا ڏسيوم-چيائون تہ تون پاڪ آھين جيڪي اسان کي ڄاڻايو اٿئي تنھن کان سواءِ اسان کي (ٻي) ڪا خبر نہ آھي ڇو تہ تون ئي ڄاڻندڙ حڪمت وارو آھين-(الله) چيو تہ آدم! انھن جا نالا کين ڏس پوءِ جڏھن کين انھن جا نالا ڏسيائين (تڏھن الله) چيو تہ اوھان کي نہ چيو ھوم ڇا؟ تہ آءٌ ئي آسمانن ۽ زمين جو ڳجھ ڄاڻندو آھيان ۽ جيڪي ظاھر ڪريو ٿا ۽ جيڪي لڪايو ٿا سو بہ ڄاڻندو آھيان-۽ (اي پيغمبر!) جڏھن ملائڪن کي چيوسون تہ آدم کي سجدو ڪريو تڏھن شيطان ڌاران (ٻين) سجدو ڪيو. ھن انڪار ڪيو ۽ ھٺ ڪيائين ۽ ڪافرن مان ٿيو- ۽ چيوسون تہ اي آدم تون ۽ تنھنجي زال بھشت ۾ رھو ۽ جتان وڻيوَ تتان مزي سان کائو ۽ ھن وڻ کي ويجھا نہ وڃجو نہ تہ ظالمن مان (شمار) ٿيندؤ-پوءِ شيطان اُتاھون اُنھن کي ٿيڙيو پوءِ جنھن (مزي) ۾ ھئا تنھن مان کين (ٻاھر) ڪڍيائين ۽ چيوسون تہ (بھشت مان) نڪري ھيٺ ٿيو اوھين ھڪ ٻئي جا ويري آھيو ۽ اوھان لاءِ ڪنھن وقت تائين زمين ۾ رھڻ جو ھنڌ ۽ (گذارڻ) جو سامان (ٺھرايل) آھي- پوءِ آدم پنھنجي پالڻھار وٽان ڪي لفظ سکيا پوءِ (الله) مٿس ٻاجھ ڪئي ڇو تہ اُھوئي معافي ڏيندڙ مھربان آھي'"
اردو تحريڪ
پڻ ڏسو
زمرو:اردو زمرو:تاريخ پاڪستان
امير حيدر ڪاظمي
ڪراچيءَ ۾ سياستدان جي حيثيت سان سڃاتو وڃي ٿو. قيام -پاڪستان- کان پوءِ لڏي ڪراچيءَ ۾ آيو. هي ڀارت جي هڪ ڳوٺ علي نگر ۾ ڄائو. شاگرديءَ واري دؤر کان ئي مختلف تحريڪن ۾ حصو وٺندو هو. جڏهن جبلپور (ڀارت) ۾ هندو مسلم فساد ٿيا ته ٻين شاگردن سان گڏجي احتجاجي جلوس ڪڍيائين، نتيجي ۾ کيس تعليمي ادارن مان نيڪالي ڏني وئي. هن باقاعدي عملي سياست ۾ 1972ع ۾ پير پاتو. پهرين ولي خان جي ”نئشنل عوامي پارٽيءَ“ ۾ شامل ٿيو. بعد ۾ 1976ع ۾ -پاڪستان- پيپلزپارٽيءَ ۾ شموليت اختيار ڪيائين. ذوالفقار علي -ڀٽي- صاحب هن جي قابليت کي ڏسندي کيس سنڌ جو سيڪريٽري اطلاعات مقرر ڪيو. 1988ع جي چونڊن ۾، ڪراچيءَ جي -تڪ- اين. اي 184 -تان- پيپلزپارٽيءَ جي -ٽڪيٽ- تي قومي اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊجي آيو. ڪجهه وقت لاءِ وفاقي وزير -تعليم- ۽ وزير صحت به ٿي رهيو.
ڪوئيٽا
ڪوئيٽا صوبي بلوچستان ۽ ضلعي ڪوئيٽا جو گاديء جو ھنڌ آھي۔ ھي صوبي بلوچستان جو سڀ کان وڏو شھر آھي. ھن کي ميون جو ڳڙھ بہ چيو ويندو آھي۔ ھي 1,680 ميٽر (5,510 فٽ ) جي سطح سمنڊ کان اوچائي تي وسي ٿو۔ اھڙي طرح ھي پاڪستان جو اوچائي تي وسندڙ اڪيلو اھم شھر آھي۔ 896,090 ماڻھن جي آبادي ھن کي بلوچستان جو سڀ کان وڏو شھر ۽ پاڪستان جو ھڪ اھم شھر بڻائي ٿي۔
نالو
ڪوئيٽا جو نالو پنجابي / سنسڪرت لفظ ڪوٽ تان ٺھيو آھي جنھن جو مطلب آھي قلعو۔ سيالڪوٽ، مٺڻ ڪوٽ ملندڙ لفظ آھن۔
ڪبير والا
ڪبيروالا پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي خانيوال جو ھڪ شھر ۽ ڪبيروالا تحصيل جو صدر مقام آهي. ھي شھر خانيوال کان اتر طرف ملتان جھنگ روڊ تي ڏھ ڪلوميٽرن ۽ ملتان کان 40 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي آبادي م پاڪستان جو 118ھون وڏو شھر آھي جنھن جي آبادي 1998 ۾ 684,000 ھئي جيڪا 2017 ۾ ڏھ لکن تائين ٿي چڪي آهي حضرت بابا پير ڪبير جي نالي سان سڏجندڙ ھي شھر ملتان ضلعي جو حصو ھيو بعد ۾ خانيوال جڏهن ضلعو ٿيو تہ ان کي نئين ضلعي ۾ شامل ڪيو ويو. ھن شھر ۾ مشھور ديوبندي مدرسو دارالعلوم عيدگاھ، ڪبيروالا پڻ واقع آهي جيڪو 1950 واري ڏھاڪي ۾ قائم ٿيو ھيو. نيسلي جو کير جو پروسيسنگ پلانٽ پن قائم ڪيو آهي جنھن ۾ روزانو ويھ لک لٽر کير جي پروسيسنگ جي گنجائش آھي. ان پلانٽ لاءِ ڪمپني علائقي جي تقريبن ھڪ لک چاليھ ھزار واٽن کان کير خريد ڪندي آهي.
بابونو
بابونو (Camomile) پسارڪي وکر جو هڪ قسم، جيڪو تندن وانگر سنهڙيون ڪاٺيون ٿئي. هي اصل ۾ هڪ ٻوٽيءَ جو قسم آهي، جنهن جون تندون زرديءَ مائل سفيد رنگ تي ٿينديون آهن. هن ول جو گل خوشنما ۽ پن خوشبودار هوندا آهن. حڪيمن جي چوڻ موجب هي وکر دماغ کي تقويت ڏيندڙ آهي. مختلف بيمارين لاءِ مفيد سمجهيو وڃي ٿو.
هي هڪڙو ننڍو ٻوٽو آهي، جنهن مان تيل نڪرندو آهي. هي اصل عربستان جو آهي. هن کي انگريزيءَ ۾ ڪاموميئل يا عربي ڪامو ميئل ڪري سڏيندا آهن. گل ننڍڙا ٿيندا اٿس. آڪٽوبر ۾ پوکبو آهي.
اسحاق
اسحاق عليہ السلام الله جو تعاليٰ جو پيغمبر هو ۽ حضرت ابراهيم عليه السلام ۽ بيبي ساره جو فرزند هو. قرآن پاڪ ۾ سندس تمام گھڻو ذڪر آيل آهي، اهو ذڪر سورة البقره (127، 130، 134)، آلِ عمران (78)، النساء، (161)، انعام، (184)، هود، (73)، يوف، (6، 38)، ابراهيم، (41)، مريم، (50) انبياءِ، (72)، عنڪبوت، (26)، صافات، (113) ۾ موجود آهي. بائيبل جي بيان موجب حضرت اسحاق عليه السلام جي شادي حضرت ابراهيم جي ڀاءُ نحور جي پوٽي ربقه سان ٿي هئي، جنهن مان کيس ٻه فرزند عيص يا عيسو ۽ يعقوب ٿيا. حضرت اسحاق عليه السلام تمام وڏي عمر ماڻي.
تخلص
”تخلص“ (Pen Name) عربي جي لفظ ”خلاصه“ مان نڪتو آهي، جنهن جي معنا آهي، مختصر يا ننڍو. اصطلاحي معنا موجب، ”تخلص“ (Takhalus) شاعر جو ننڍو نالو هوندو آهي، جيڪو هو سڃاڻپ لاءِ شعر يا نظم جي آخري بند يا آخري سٽ ۾ ڪم آڻيندو آهي. . مطلب ته ”تخلص“ هڪ شاعراڻو نالو آهي، جيڪو شعر جي پڇاڙيءَ ۾ ڪتب آندو ويندو آهي. سنڌي اديب ۽ شاعر پنهنجي لکڻين ۾ تخلص ڪتب آڻيندا آهن. مثال طور شيخ اياز (مبارڪ علي شيخ)، استاد بخاري (احمد شاهه بخاري)، تنوير عباسي (نور نبي)، امر جليل (قاضي عبدالجليل)، تاجل بيوس (تاج محمد سمون) ۽ ٻيا ڪيترائي شامل آهن.
مولانا منصور انصاري
تصنيفون ۽ تاليفون
سندس معروف ڪتاب هيٺئين طرح آهن:
پاڪستان جو معياري وقت
PST پاڪستان جو علائقائي وقت آهي. هي گرينويچ وقت (GMT) ڳنڍيل عالمي وقت UTC+5 کان پنج ڪلاڪ اڳتي آهي.
سونھن
سونهن يا حسن کي لفظن ۾ بيان ڪري نه ٿو سگهجي. حسن يا سونهن هڪ اهڙو جوهر آهي، جنهن کي هر ماڻهو پنهنجي نموني پسي ٿو. ايمرسن مطابق ته سونهن دراصل ڏسندڙ جي اک ۾ هوندي آهي. سونهن رومانوي ادب جو به وڏو موضوع آهي. جان ڪئٽس چيو هو ته سونهن ئي سچ آهي ۽ سچ ئي سونهن آهي.
قومي رياستي سرشتو
قومي رياستي سرشتو (Qoumi Riyaasati Sirishto) يا نيشن اسٽيٽ سسٽم (Nation State System) اصل ۾ سياسي زندگيءَ جو سرشتو يا نمونو آهي، جنهن ۾ قومون الڳ الڳ آزاد ۽ خودمختيار رياستن جي شڪل ۽ مڪمل اختيار رکندي ، مختلف رخن ۽ درجن ۾ هڪٻئي سان وهنوار ۽ واسطي ۾ اينديون آهن. اهي واسطا تعميري ۽ سهڪاري هجڻ سان گڏ تڪراري ۽ ويڙهاند ڀريل به ٿي سگهن ٿا. جيتوڻيڪ عام طرح ’ويسٽفيليائي معاهدي‘ ( 1648ع ) کي هن سرشتي جو بنياد سمجهيو وڃي ٿو. جيتوڻيڪ ان کان اڳ به دنيا ۾ رياستي سرشتو موجود هو ، پر اهو خودمختيار ۽ آزاد هئڻ بدران وڏين سلطنتن ، بادشاهتن ۽ مذهبي پيشوائن جو ڳيجهو رهندو آيو. بعد ۾ نمائنده حڪومتن جي قيام ، انقلابن جي آمد ، آبادي ءَ ۾ واڌ ، بين الاقوامي قانون ۽ سفارڪاريءَ جي اوسر ، رياستن وچ ۾ وڌندڙ معاشي واسطيدارين ، تڪرارن جي امن ڀريي حل ، مختلف نظرين جي آمد “ فوجي علم ۽ هنر ۾ ٿيل ترقيءَ ۽ اولهه جي ملڪن کان ٻاهر جنم وٺندڙ آزاد رياستن جي ڪري ’قومي رياستي سرشتي‘ ۾ نوان لاڙا آيا. پر هن سرشتي مٿان سڀ کان وڌيڪ اثر ’قوم پرستيءَ‘ جي وڌندڙ نظريي وڌا ، جنهنڪري عام ماڻهوءَ جي رياستي معاملن ۾ دلچسپي وڌي ۽ کين نظرانداز ڪندي رياستي معاملا هلائڻ ڏاڍو ڏکيو ڪم ٿي ويو. ان نظريي جي واڌ سبب وڏيون سلطنتون ڊٺيون ۽ قومي آزاديءَ جي تحريڪن ۾ اڀار آيو. نئين دور ۾ گڏيل قومن جون 193 رڪن رياستون ’قومي رياستي سرشتي‘ هيٺ ڪاروهنوار هلائي رهيون آهن.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج
سنڌو لکت
هڙاپا لکت واري پهرين مُهر جي اشاعت 1875ع ۾ اليگزينڊر ڪننگھام جي چٽيل عڪس ذريعي ڪئي وئي. ان کان پوءِ 4 هزار کان وڌيڪ لکت واريون مُهرون لڌيون ويون، جن مان ڪيترا ميسوپوٽيميا جا همعصر آهن. 1970ع ڌاري ايراوٿم مهاديون 3700 مُهر ۽ 417 نشانين کي مخصوص انداز ۾ ترتيب ڏئي پيش ڪيو. جنهن ۾ هن ڄاڻايو ته عام اکرن ۾ اڪثر 5 نشانيون آهن، وڏي سٽ صرف 14 نشانين تي مشتمل آهي. هن ئي سنڌو لکت متعلق ٻڌايو ته اها ساڄي کان کاٻي پاسي لکي ويندڙ رسم الخط هئي.
ڀاڃ جون ڪوششون
thumb|کاٻو|ڍولاويرا مان مليل لکت جا 10 اکر
دراوڙي مفروضو
فن لينڊ جي عالم آسڪو پارپولا مطابق سنڌو ۽ هڙاپا لکتون، دراوڙي ٻولين جي خاندان مان آهن. پارپولا 1960 ۽ 80 واري ڏهاڪي ۾ ۽ سويت يونين جي ماهر نوروزوف ڪيترن ئي مُهرن کي پڙهڻ جي دعوا ڪئي. ڪيترائي ماڻهو هيرس ۽ نوروزوف جي ڀاڃ سان متفق آهن. ان ڳالهه جي پڪ تڏهن ٿي جڏهن هڙاپا مان مليل هڪ مُهر ۾ مڇي ۽ تارو چٽيل هو. ۽ دراوڙي ٻولي ۾ مٿي ۽ تاري لاءِ هڪ ئي لفظ ”من” استعمال ٿيندو آهي. 1994ع تائين پارپولا جو ڪيل ڪم سندس ڪتاب سنڌ لکت جي ڀاڃ (Deciphering the Indus Script) ۾ آيل آهي.
حوالا
زمرو:رسم الخط زمرو:سنڌي جي تاريخ زمرو:سنڌي ٻولي زمرو:قديم آثار زمرو:لکت زمرو:وادي سنڌ جي تهذيب
سھرو (لاڏو)
سھري کي لاڏو به چيو ويندو آھي. سهري جي لفظي معنيٰ آهي سهرو يا گلن جا موڙ، جيڪي شاديءَ جي موقعي تي گهوٽ يا ڪنوار جي نرڙ تي ٻڌندا آهن. اصطلاح ۾ انهيءَ نظم کي چيو ويندو آهي جيڪو سهري ٻڌڻ جي موقعي تي چئجي. اهي سهرا يا موڙ جيڪي گهوٽ جي منهن تي ٻڌبا آهن گهڻو ڪري پيرن تان آڻبا آهن ۽ مراد پوري ڪري پڳ سان گڏ وري واپس به ڪبا آهن. سھرا، شاعري خاطر نھ بلڪ کائڻ خاطر جوڙياويندا آھن. تنھن ڪري سٽاءَ ۽ خيال ۾سادا ھوندا اھن. انھن ۾ ڪو ڳوڙھو خيال رکيل نھ ھوندو اھي، بلڪ تمام سادگي سان خوشي جو اظھار ملندو اھي ..
پير امير علي شاھ
پير امير علي شاهه پٽ سيد پير نور شاهه چوٿين نومبر 1971ع تي مٽيارين ۾ ڄائو. هن بي. اي سنڌ يونيورسٽيءَ مان ڪئي. سندس والد پير نور شاهه 1990ع کان 1993ع تائين پ پ جي -ٽڪيٽ- تي ايم. پي. اي رهيو آهي. هو سعودي عرب، -ايران- ۽ گڏيل عرب امارات جو دورو ڪري چڪو آهي. پيشي جي لحاظ کان زميندار آهي ۽ مستقل رهائش مٽياري اٿس. هو 2008ع ۾ پ پ جي -ٽڪيٽ- -تان- مٽياريءَ جي -تڪ- پي -ايس- 44 مان سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو ۽ ٽرانسپورٽ بابت اسيمبليءَ جي ڪميٽيءَ جو ميمبر آهي.
جڙانوالا
جڙانوالا پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي فيصل آباد جو ھڪ شھر ۽ جڙانوالا تحصيل جو صدر مقام آهي.ھي شھر فيصل آباد کان 35 ڪلوميٽر ڏکڻ اوڀر طرف واقع آهي ھن شھر جو نالو اتي بوھر يا شاھ بلوط وڻن جي ڪثرت واري نسبت جي ڪري پيو. لفظ جڙان معنيَ آھي پاڙون ۽ والا معنيَ جاء آھي. وڻن جي پاڙن واري جاء. مشھور شخصيت ڀڳت سنگھ جو ڳوٺ چڪ 105 جي بي ھاڻي ھن شھر جو حصو ٿي چڪو آهي جتي ھو پيدا ٿيو ھو.
باتاج بادشاھ (ڪتاب)
هي ڪتاب سيد شاهه مردان شاهه ثاني ستين پير سائين پاڳاري رحمة -الله- عليه جي زندگيءَ تي لکيل ڪالمن تي مشتمل آهي، ڪتاب ۾ شامل سمورا ڪالم عالمن اديبن ۽ ساڃاهه وندن سيد شاهه مردان شاهه ثانيرح جي وصال کانپوءِ لکيا ۽ حافظ عبدالقيوم مهر سڪندري، حافظ محمد مريد مڱريي جي مدد سان نهايت سهڻي انداز سان سهيڙي ڪتاب جي صورت ۾ آندا. هي ڪتاب ’پنهنجي پاران‘ سميت ٻارهن عنوانن تي مشتمل آهي. هر عنوان جي سري هيٺ سيد شاهه مرادن شاهه ثانيرح جي خانداني، شخصي، روحاني ۽ سياسي پسِ منظر سان گڏ سندس زندگيءَ جي ٻين مختلف پهلوئن ۽ ذاتي خيالن تي روشني وڌي ويئي آهي. پڪي جلد سان، چار رنگي ٽائٽل ۽ 128 صفحن تي مشتمل هي ڪتاب فيبروري 2012ع تي مدرسه صبغة القرآن شاهه مردان شاهه سنجهورو، ضلعي سانگهڙ طرفان شايع ٿيو. ڊيمي سائيز ۽ اُچي ڪاغذ تي شايع ٿيل هن ڪتاب جي قيمت 100 روپيا آهي.
امام بخش زرداري
امام بخش زرداري ولد مير متارو زرداري 1962ع ۾ ڳوٺ ٻاڪي تعلقي قاضي احمد ضلعي شهيد بينظيرآباد ۾ پيدا ٿيو. راڳ جي شروعات 1984ع کان ڪئي، راڳ ۾ سندس استاد مٺل فقير هو. 600 جي لڳ ڀڳ آڊيو ۽ وڊيو ڪيسٽون رڪارڊ ڪرايون. حيدرآباد ۽ مير پور خاص ريڊيو اسٽيشن تي ڪيترائي سنڌي سرائڪي ڪلام رڪارڊ ڪرايا. پي ٽي وي تي 10 کان وڌيڪ ڪلام رڪارڊ ڪرايا. کيس جلال چانڊيو فلم تي ايوارڊ پڻ مليو. سڄي ملڪ ۾ نجي توڙي سرڪاري محفلن ۾ فن جو مظاهرو ڪري چڪو آهي.
ساند
زمرو:سنڌي ذاتيون
سولومن آئلينڊز
سياسي نظام
سولومن آئلينڊز ھڪ آئيني بادشاهت ھيٺ پارلياماني نظام رکندڙ ملڪ آهي. ان جي رياست جي سربراھ برطانوي راڻي ايلزبيٿ ٻين آھي جنھن جي نمائندگي گورنر جنرل ڪندو آهي جنھن جي چونڊ پارليامينٽ پنجن سالن لاء ڪندي آهي. ھتان جي پارليامينٽ ھڪ ايواني ۽ 50 رڪنن تي مشتمل آهي جيڪي چئن سالن لاءِ چونڊجي ايندا آهن. ھتي ووٽ جو حق 21 سالن جي عمر م ملندو آهي ملڪ جي حڪومت جو سربراھ وزيراعظم ھوندو آھي جنھن کي پارليامينٽ چونڊيندي آھي. وزيراعظم ملڪ جي ڪابينه جوڙيندو آھي ھر وزارت جو سربراھ ڪابينه جو رڪن ھوندو آھي جنھن جي مدد پرمننٽ سيڪريٽري ڪندو آهي جيڪو ملڪ جو سڀ کان وڏو انتظامي عملدار ھوندو آھي. ملڪ م فوج ڪانه آهي پر رايل سولومن آئلينڊز پوليس فورس ھتي 500 ڄڻن تي مشتمل آهي جيڪا فورس ھتي باھ وسائڻ، قدرتي آفتن ۾ مدد پھچائڻ ۽ سمنڊ جي چوڪسي جو ڪم ڪري ٿي. ان جو سربراھ ڪمشنر ھوندو آھي جنھن کي گورنر جنرل مقرر ڪندو آهي ۽ اھو وزيراعظم آڏو جوابده ھوندو آھي.
انتظامي ورھاست
right|thumb|سولومن آئلينڊز جو فضائي منظر
باٽ کولڻ
(-ٻٻر- مٿي -ٻاٻيهو- پکي ويٺو آهي. لئي تي لاٽ آهن. اي ڀيڻويا! اُٿين متان، جو واٽ ٻڌل آهي) ٻگلا گهيٽا، ٻگلا سينگ، جي تي چڙهيا ٻارهي ڍينگ، ٻارهي ڍينگين سوسو سريا، ٻڌان گوري را ڦريا، گوري جا يامن ٻولايا، گوري جا يامن ڇوڙايا، اونچي کڙڪي نيچي کاٽ، ڇٽي سهيليان مانري واٽ.
ڪتي جي قبر
مرزا قليچ بيگ جي 1885ع ۾ لکيل سفر نامي ”ڏاڙهيارو جبل جو سير“ ۾ ڪتي جي قبر جو احوال
لاڙڪاڻي ۾ نوڪريءَ جي دوران مرزا قليچ بيگ کيرٿر جبل تي، خاص ڪري ”ڪُتي جي قبر“ تي، هڪ تفريح گاهه جي پيڙهه جو پٿر رکيو هو. اِهوئي اُهو پٿر آهي جيڪو مستقبل جو هڪ خواب آهي، ڇو ته اُن پٿر تي سنڌ صوبي (لاڙڪاڻي) جي حد جُڙي ٿي ۽ اُن پٿر کان هُن پاسي بلوچستان جي حد شروع ٿئي ٿي. ڏاڙهياري جبل تي سنڌي لکت وارو مرزا صاحب جو لڳايل اُهو پٿر سندس سنڌ سان محبت جو کليل ثبوت آهي.
سرائي
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو
وزير آباد
آبادي
شهر جي آبادي 95000 فردَ آهي. ويجي ڳوٺ 264 ۾ لڳ ڀڳ 60000 فردَ رهن ٿا.
مقامي صنعت
وزير آباد ۾ ڪيترائي ڪارخانا ٻاهرين ملڪن ڏانهن موڪلڻ لاءِ شيون ٺاهڻ جي حوالي سان مشهور آهن. وزير آباد خاص طور تي ڪٽلري ۽ سرجيڪل اوزار ٺاهڻ جي لاءِ مشهور آهي. ان کان سواءِ ويجها ڳوٺ، چانور ۽ ڪمنڊ جي پيداوار جي حوالي سان پڻ مشهور آهن.
ڪلياڻ
شاهه جي رسالي جي شروعات سر ’ڪلياڻ‘ سان ٿئي ٿي. ڪلياڻ سنسڪرت لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”سک، شانتي، آنند“. هي سر، دل کي سڪون بخشي ٿو، گائڪيءَ موجب هي سر ديپڪ راڳ جي اٺن پٽن مان هڪ آهي ۽ سنجها جو ڳائبو آهي. ڪلياڻ آڏواڻي لکي ٿو ته: ”هن سر ۾ شاهه صاحب سڀ کان پهرين وحدت مان ڪثرت وارو صوفياڻو راز سمجهايو آهي ته رب هڪ آهي ۽ سندس ڪو ثاني ناهي. هيءُ سموري ظاهري گهڻائي سندس هيڪڙائيءَ مان نڪتي آهي ۽ پاڻ کي پنهنجي سونهن تي ميران آهي. هي سڄو مانڊاڻ سندس منڊيل آهي.“.
شاھ جا سر
شاهه جا سر __(Melodies of Shah):
شاهه جي رسالي ۾ استعمال ٿيل لفظ ”سر“ جي معنيٰ تي غور ڪبو ته ان جون ٻه معنائون نڪرنديون. هڪ ”راڳ“ يا مؤسيقي ۽ ٻيو ”داستان“ يا سرود/سر. رسالي جو هر داستان ڪنهن نه ڪنهن سُر سان شروع ٿئي ٿو. جتي جتي به عنوان ڪنهن راڳ جي نالي سان منسوب ٿيل آهي ته اتي ان راڳ يا راڳڻيءَ جو نالو اچي ٿو مثلاَ سُر سريراڳ، سر ڪلياڻ يا سر ڪيڏارو ۽ جنهن هنڌ به عنوان ڪنهن خاص ڪهاڻي، واقعي يا تاثر سان لاڳاپو رکي ٿو اتي اُن کي انهيءَ سر سان لاڳاپيو ويو آهي. شاهه جي اڪثر رسالن ۾ 30 سر ڪم آندل آهن، جيڪي هيٺيان آهن: : (1) سر ڪلياڻ، (2)سر يمن ڪلياڻ، (3) سر کنڀات، (4) سر  سري راڳ (ٻيڙين ۽ پيڙن جو ذڪر)، (5) سر سامونڊي (وڻجارن جو ذڪر)، (6) سر سهڻي، (7) سر سسئي آبري، (8) سر معذوري، (9) سر ديسي، (10) سر ڪوهياري، (11) سر حسيني، (12) سر ليلان چنيسر، (13) سر مومل راڻو، (14) سر مارئي، (15) سر گهاتو (مورڙي ميربحر ۽ مانگر مڇ جو ذڪر)، (16) سر ڪاموڏ (نوري ڄام تماچيءَ جو ذڪر)، (17) سر ڪيڏارو، (18) سر سورٺ، (19) سر آسا، (20) سر سارنگ، (21) سر کاهوڙي، (22) سر رپ، (23) سر رامڪلي (جوڳين، ڪاپڙين ۽ سنياسين جو ذڪر)، (24)  بروو سنڌي، (25) سر ڪاپائتي، (26) سر پورب، (27) سر ڪارايل (پکين جو ذڪر)، (28) سر پرڀاتي، (29) سر ڏهر، (30) سر بلاول.ڪجهه رسالن ۾ 36 سُر آهن، جن ۾ بيراڳ هندي، شينهن ڪيڏارو، هير رانجهو، ڍول مارو، بسنت بهار شامل آهن ..
باجر
باجر مسلمانن جي هڪ ذات آھي.
رام
ھندو ڏند ڪٿائي سورمو
آڳاٽي هندُڪي زماني ۾ اُتر هندستان ۾ اڪيچار سورما ۽ جنگي جوڌا ٿي گذريا آهن. ساري ديس ۾ سڀني کان ٻلوان ۽ سورمو راڄ ڪنور رام ٿي گذريو آهي جو دسرٿ، ايوڌيا (جو هاڻي اُتر هندستان ۾ اوڌ جي نالي سان ڪوٺبو آهي) جي راجا جو پٽ هو .اُنهيءَ سمي ۾ سڀني کان وڌيڪ سوڀيان واري ڪنيا هئي سيتا جا هڪ ٻئي کتري راجا جي ڌيءَ هئي. پڻس کي هڪ وڏو ڳرو ڌنش (ڪمان) هو، ۽ چيائين ته جيڪو اِهو ڌنش موڙيندو تنهن کي سيتا جي ٻانهن ڏيندس. راجائن هڪ ٻئي پٺيان اُنهيءَ ڀاري ڌنش موڙڻ لاءِ جتن ڪيو، پر ڪو سوڀارو ڪونه ٿيو. پر جڏهين رام آيو تڏهين هو سهنجائي سان هن کي موڙي ويو ۽ ويس موڙيندو تان جو ٺڪاءُ ڏيئي ٻه ٽڪر ٿي پيو. چوڌاري واه واه پئجي ويئي ۽ پوءِ وڏي ڌوم ڌام سان رام ۽ سيتا جو ويانهن ٿيو. .3- رام کي پڻس ٻين سڀني پٽن کان گهڻو ڀائيندو هو. جنهن صورت ۾ راجا جو وڏو پٽ هو تنهن صورت ۾ تخت جو وارث پاڻ ئي هو. پر رام کي هڪ ڪٺور دل ماٽيجي ماءُ هئي، جنهن جي مرضي هئي ته منهنجي پٽ کي گادي ملي. ٻڍي راجا کي پرڀائي ريجهائي چيائينس ته رام ۽ ڀاڻس لڪشمن کي ديس نيڪالي ڏيئي ڏکڻ هندستان ڏي بن ۾ موڪل ۽ منهنجي پٽ کي يوُراج مقرر ڪر. رام پنهنجا پيُ جي آگيا انوسار لڪشمن ۽ سيتا سان گڏجي ٻيڙيءَ ۾ ندي لتاڙي دکن جي ٽاڪرو ملڪ ڏي روانو ٿيو. 4- اِتي وڃي رام ڪيترا سال بن ۾ رهيو. ٻيلن ۾ ڪاري رنگ جون ڪي قومون رهنديون هيون جن کي آريه ڪوٺيندا ئي هوا باندرا. اِنهن سان رام دوستيءَ جو رستو رکيو. هڪڙي ڏينهن رام ويو شڪار تي ته سندس پر پٺ راوڻ نالي هڪ پاپي راجا سيتا کي کڻي ويو لنڪا جي ٻيٽ ۾، جن کي هاڻي سيلون ملڪ ڪري ٿا چون. .رام سندس پٺيان پيو ۽ سُگر پوُ ٻيلن وارين ڪارين قومن جي حاڪم، پنهنجا سينا پتيءَ (سپه سالار) هنوُمان (جنهن کي هاڻي هندو باندرن جو ديوتا ڪري پوڄين ٿا) سان وڏو ڪٽڪ کيس واهر ڪرڻ ڪاڻ  ڏياري موڪليو. راوڻ کي ماري سيتا کي سک سان موٽي وٺي آيا. 5- نيٺ رام، سيتا ۽ لڪشمن سان گڏجي پنهنجي راڄ گديءَ ڏانهن موٽيا. پڻس ته مري ويو هو ۽ سندس ننڍي ڀاءُ جنهن گاديءَ تي وهڻ کان اِنڪار ڪيو هو ۽ ڀاءُ ڪاتر ساري راجائي امانت رکيو ويٺو هو تنهن رام جي موٽڻ شرط کيس ايوڌيا جي راجائيءَ جون واڳون سونپيون. رام اُتي ڪيترا سال ڏاڍي آنند ۾ راڄ ڪيو. اڄ ڏينهن سوڌو هندو کيس ديوتا ڪري پوڄيندا آهن. سندس جيون چرتر (حياتيءَ جو احوال) ڪَوِتا (شعر) جي نموني ۾ هندن جي هڪ وڏو پوتر پستڪ رامايڻ ۾ ڏنو ويو آهي. .
فقير
فقير: ھيءَ ڪا خاص قوم ناھي. جي ھندو يا مسلمان قومون يا ذاتيون پنڻ تي گذران ڪنديون آھن، تن کي فقير چوندا آھن. صوفي فقير سڀني کان مٿي آھن. کدڙا به فقير سڏبا آھن. ھندن ۾ بيراڳي، سنياسي، گوسائين ۽ جوڳي فقير سڏبا آھن. ڪلھوڙن جا مريد به فقير سڏبا آھن، جن کي ميانوال به چوندا آھن. گھڻا سيد به فقير آھن. ڪيھري جي باندر ڀولڙا نچائيندا آھن ۽ مڱڻھار ۽ سرندائي ۽ ڀٽ ۽ اھڙا ٻيا ماڻھو سڀ فقير سڏبا آھن.
مائڪروسافٽ
سسٽم سافٽوئيرز
مائڪروسافٽ ونڊوز ونڊوز XP 2000 ونڊوز XP 2001
14 (سلجھائپ)
__DISAMBIG__
ڪوھلو ضلعو
ڪوھلو ضلعو پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ ضلعو آھي۔
اتر ڪوريا
نالو
لفظ ڪوريا ڪوريو لفظ مان نڪتل آهي جيڪو سڀ کان پهرين ڪوگوريو واري قديم بادشاھت استعمال ڪيو ھو جيڪا پنھنجي دور جي اوڀر ايشيا جي وڏين بادشاھتن منجھان ھئي   جنھن جو گوانگائتو اعظم وارو راڄ ڪوريائي اپٻيٽ جي لڳ ڀڳ سموري حصي، منچوريا ۽ روس جي آخري اوڀر ۽ انر منگوليا واري علائقن تائين ڦهليل ھيو ڏھين صدي عيسويءَ ۾ ڪوگوريو جي جاء ڪوريو واري بادشاھت ورتي   اھڙي طرح ان علائقي تي ڪوريو نالو پيو ۽ فارسي واپارين ان کي ڪوريا سڏڻ شروع ڪيو
thumb|اتر ڪوريا جو جھنڊو
بيت المقدس
بيت المقدس هيءُ شهر اسرائيل ۽ اردن جي سرحد تي تل ابيب جي ڏکڻ اڀرندي ۾، يهوديه جي پهاڙي ۽ پٿريلي لاهه تي واقع آهي. 1950ع ۾ هن جديد شهر کي اسرائيل جي گاديءَ جو هنڌ قرار ڏنو ويو. قديم شهر اردن جي علائقي ۾ شامل رهيو. بيت المقدس يهودين ۽ عيسائين جو مقدس شهر ۽ مسلمانن جو قبله اول ۽ اهم زيارتگاهه آهي. يهودين ۽ مسيحين جي مذهبي ڪتاب ۾ ان کي ”صيهون“ چيو ويو آهي. هيءُ شهر خدا جي نشاني آهي. ٽنهي مذهبن جا سڀ مقدس قديم ماڳ، هن شهر ۾ آهن. مسلمان حرم شريف جي زيارت ڪن ٿا، جيڪو احاطو آهي. انهيءَ ۾ قبة الصخرا ۽ مسجد اقصيٰ واقع آهن. چيو وڃي ٿو ته حرم شريف جي مشرقي ديوار جو هيٺيون حصو ”هيڪل سليمانيءَ“ جو آهي. اتي ئي ديوار گريه آهي، جيڪا يهودين جي لاءِ مقدس آهي. اُهي انهيءَ ديوار وٽ اچي، هيڪل کي ياد ڪري روئندا آهن. مسيحين جي خيال ۾ ڪنيسة القيام مقدس آهي، جيڪا روايت جي مطابق ”کوپري“ نالي پهاڙي واقع آهي. اها ئي پهاڙي هئي، جنهن تي مسيحي عقيدي موجب، حضرت عيسيٰ عليه السلام کي صليب تي چاڙهيو ويو هو.
جاگرافي
قديم شهر کي چوديواري آهي، جيڪا سلطان سليمان اول (1542ع ۾) اڏائي هئي. ان جي مشرق ۾ قدروان واديءَ آهي، جنهن جي پار گشمنيءَ جو باغ، ڪوهه زيتون آهي. جديد شهر (مغرب) سياسي ۽ اقتصادي مرڪز آهي. ان ۾ سرڪاري جايون، اسڪول، فلسطين جي آثار قديمه جو عجائب گهر، خانقاهه ۽ يهودين جون عبادتگاهون آهن. بيت المقدس ۾ ”عهدنامه قديم ۽ جديد“، ٻنهي ۾ بيان ڪيل ماڳن ۽ واقعن جا آثار وڏي تعداد ۾ موجود آهن. هيءُ شهر گهٽ ۾ گهٽ 15 صديون قبل مسيح کان آباد آهي. ممڪن آهي ته اهو بيت المقدس (يروشلم) هجي. حضرت دائود عه ان کي يبوسين کان وٺي پنهنجو دارالحڪومت بنايو. حضرت سليمان معبد تعمير ڪرائي، ان کي شان شوڪت بخشيو هو. هتي يهودا جي بادشاهن زوال پذير طاقت قائم رکڻ لاءِ لاحاصل ڪوششون ڪيون. عظيم عبراني پيغمبرن جي وڏي تعداد هن شهر جي گهٽين ۾ وعظ ڪيا. 586 ق. م ۾ بابُلَ هن تي قبضو ڪيو. عزارا ۽ نحمياه، جلاوطنيءَ کان پوءِ، هن کي ٻيهر تعمير ڪرايو. هيءُ مڪابين ۽ خاندان هيروديس جو مرڪز رهيو. قديم رومي بادشاهه بيت المقدس جا دشمن هئا. مسلمانن جو عقيدو آهي ته نبي سڳورو حضرت محمد صلي الله عليه وسلم بيت المقدس ۾ تشريف فرما ٿيو هو. 637ع ۾ هيءُ شهر مسلمانن جي ملڪيت ۾ شامل ٿيو. 1099ع ۾ ٻيهر مسيحي بيت المقدس تي قابض ٿي ويا. 1187ع ۾ سلطان صلاح الدين ايوبيءَ جي قيادت ۾ مسلمانن وري هن شهر کي فتح ڪيو. اهڙيءَ طرح پهرين عالمي جنگ تائين مسلمانن جي قبضي ۾ رهيو. عالمي جنگ دوران فلسطين انگريزن جي قبضي ۾ رهيو. جون 1967ع ۾ عربن (متحده عرب جمهوريه، اردن ۽ شام) ۽ اسرائيلين جي وچ ۾ جيڪا جنگ لڳي، تنهن ۾ اسرائيلين بيت المقدس جي عربي علائقن تي قبضو ڪري ورتو. اقوام متحده جي جنرل اسيمبليءَ فيصلو ڪيو ته اهو علائقو واپس ڪيو وڃي، ليڪن اسرائيلين ان تي عمل ڪرڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو.
پاڪستان سپر ليگ
پاڪستان سپر ليگ 2016 ۾ منعقد ڪيئي ويندي جيڪا 4 فيبروري کان 24 هين فيبروريءَ تائين هلندي.هن ليگ ۾ دنيا جا مشهور رانديگر پڻ حصو وٺندا.
ڪمشنر
پاڪستان سپر ليگ جو ڪمشنر نجم سيٺي آهي.
ايڪون
مشهور گانا
ARASH - I'm So Lonely Broken Angel (Official Video) - YouTube
وفا پلي
ادبي سفر
ولي محمد ’وفا‘ همعصر دؤر جو هڪ پختو شاعر آهي. شاعريءَ ۾ ڪافيون ۽ غزل سندس پسند جون صنفون آهن. هي خاص ڪري غزل ۾ پنهنجو منفرد لهجو، اسلوب ۽ گهاڙيٽو رکي ٿو. کيس نامور فنڪارن عابده پروين، استاد غلام قادر، سينگار علي سليم ۽ شفيع فقير خاص طور ڳايو آهي. ولي محمد وفا، پيشي جي لحاظ سان زميندار آهي. هن وٽ به پنهنجي ڀاءُ عبدالڪريم پليءَ وانگر اديبن ۽ شاعرن جون هميشه محفلون متل هونديون آهن.
ڪتاب
ولي محمد وفا جي ڇپيل ڪتابن ۾:
پليو
ٻولي
هن باز جي ٻولي اُڏامڻ وقت سِرڻ وانگر سنهي چنگھہ واري ٿيندي آهي. ٻليءَ جي ميائون وانگر ’ڪِوِيئا...‘ يا ’ڪيير....‘ جي آواز  سان ٻُڌبي آهي. هي باز بہ ٻين بازن وانگر هوا ۾ پنهنجا ڊگها ۽ ويڪرا پَر پکيڙي اُڏامندو آهي ۽ وقت بہ وقت هوريان هوريان مڪمل کَنڀڙاٽي هڻندو آهي. هي ڏسڻ ۾ ڪاري سِرڻ (Black kite) (جنهن جو پُڇ چوڪور ٿئي ٿو) جهڙو آهي ۽ شڪل شَبيھہ ۾ ڪڙل باز جهڙو لڳي ٿو. هي پکي عادت ۾ لاڏائو نہ آهي ۽ جتي بہ رهندو آهي مقامي پکين وانگر رهي ٿو، پر اُتي ڪنهن حد تائين خانہ بدوشي ڪري سگهي ٿو. دنيا ۾ جتي جتي هي باز، خاص ڪري اوڀر ايشيا کان وٺي بنگلاديش، هندستان ۽ پاڪستان ۾ رهي ٿو، اُتي وطن بڻائي رهي ٿو، اُن ڪري هن باز جا مقامي نالن کان سواءِ ٻيا بہ کوڙ نالا آهن. هِن کي انگريزيءَ ۾‘Singapore Bald Eagle’  (سنگاپور جو گنجو باز) بہ سڏيو ويندو آهي. پِليو "شڪاري" هُئڻ سان گڏوگڏ ڍُونڍ خور باز بہ آهي. اِن ڪري هِن ۾ سِرڻ ۽ عُقاب جون گڏيل وَصفون موجود آهن.
بسنت هال
حوالا
زمرو:حيدرآباد، سنڌ زمرو:حيدرآباد، سنڌ جون عمارتون زمرو:عمارت سازي
ردي پنا
ردي پنا ماڻڪ ڪنگراڻي جي ڪهاڻين جو ڪتاب آهي جيڪو نئون نياپو اڪيڊمي ڪراچي پاران ڇپايل آهي.
هود عليہ السلام
حضرت ھود عليہ السلام الله جو ھڪ نبي ھيو.
عزير عليہ السلام
حضرت عزير عليہ السلام الله جو ھڪ نبي ھيو. زمرو:نبي ۽ رسول
ٽالپر
حاجواڻي
حاجواڻين جو سردار مير سردار خان هو. سندس صوڀي ديري ۾ جاگير هئي.
نقشو پيري رئيس
نقشو پيري رئيس (Piri Reis map) دنيا جو هڪ نقشو آھي جنهن کي سلطنت عثمانيه جي اميرالجر ۽ نقشه نگار پيری رئيس 1513ء ۾ مرتب ڪيو۔
قرامطي
ڪابه انقلابي تحريڪ خراسان يا عراق ۾ منهن ڪڍندي هئي، ته جهٽ ان جو اثر مڪران، سجستان ۽ سنڌ تي پوندو هو. امين ۽ مامون جي جنگ وقت بلوچن خراسان جي لشڪر ۾ ڀرتي ٿي، طاهر ذواليمين جي جهنڊي هيٺ، مامون جو طرف ورتو هو. جاٽن، بصري ڏانهن ويندڙ سڙڪ تي، لٽ مار مچائي ڏني هئي. هيڏانهن ميدن سنڌو نديءَ جي ڊيلٽا کان وٺي ويندي مڪران جي ڪناري تائين فساد کڙا ڪيا هئا.
کدڙا
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ رقص
راجپوت
انگريز دور
1718ع کان 1818ع ڌاري انگريز مراٺا جنگ کانپوءِ هڪ معاهدي تحت راجپوتانه خطي جون سموريون رياستون برطانوي راڄ جي ماتحت ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ حوالي ڪري ڇڏيون، جن مان اجمير جي رياست سڌيءَ ريت برطانوي سرڪار جي حڪومت هيٺ رهي، جنهن کي پوءِ اجمير مارواڙ جي پرڳڻي جي حيثيت ڏني وئي. اهڙيءَ طرح برطانوي حڪومت دوران راجسٿان جي خطي ۾ راجپوتن جون 13 مکيه رياستون ۽ جتن جون ٻه رياستون ڀرتپور ۽ ڍولپور ۽ ٻه ٻيون رياستون ٽونڪ ۽ جهالاواڙ قائم ٿيون. ساڳيءَ ريت وچ ۽ اولهه هندستان ۾ موجود راجپوت رياستن ۾ وڏي پيماني تي تبديلي آئي، جن مان ڪي رياستون سينٽرل انڊيا ايجنسي ۽ ڪي ڪاٺياواڙ اسٽيٽ ايجنسيءَ جي ماتحت رهيون.انگريز حڪومت دوران، راجپوت ذاتين جا مردَ، پنهنجي بهادرانه ۽ ويڙهاڪ خصلتن جي ڪري گهڻي قدر انگريز فوجي دستن ۾ شامل رهيا. ان دؤر جي هڪ عهديدار ڪئپٽن اي. ايڇ. بنگلي (A. H. Bingley) موجب، ”راجپوت ماضيءَ کان وٺي موجوده وقت (1899ع) تائين فوجي دستي ۾ اهم عهدن تي پنهنجا فرض سرانجام ڏيندا رهيا آهن. هنن هندستاني فوج ۾ رهندي تقريبا هر جنگي مشق ۽ معرڪي ۾ ڀرپور حصو ورتو“ ميجر فورڊ جي سربراهيءَ ۾ راجپوتن ڪونڊور علائقي ۾ فرينچن ۽ منرو جي اڳواڻيءَ ۾ بوڪشر (Buxar) جي هنڌ تي اوڌ جي نواب واجد علي شاهه جي فوجي دستي کي شڪست ڏني. ساڳيءَ ريت ميجر ليڪ (Lake) جي سربراهيءَ ۾ راجپوت سپهه سالارن ٽي وڏيون سوڀون ماڻيون، جن سان مرهٽن جي طاقت کي تمام وڏو ڌڪ رسيو.
ونشن جي ورهاست ۽ ريتون
ونش، ابتدائي طرح ٽن حصن ۾ورهايل آهن: (1) سوريه ونسي، جيڪي سج جا پوڄاري آهن. (2) چندر ونسي، جيڪي چنڊ جا پوڄاري آهن. (3) اگني ونسي، جيڪي باهه جا پوڄاري آهن. ان کانسواءِ ونش جي ٻيءَ تقسيم ۾ ادي ونسي، راج ونسي ۽ رشي ونسي اچي وڃن ٿا. ونس کان هيٺ ننڍين درجي بندين ۾ ڪُل، کمپ يا کنپ (Khamp or khanp) ۽ نَڪ (Nak) شامل آهن. راجپوت قبيلن ۾ رسم رواج کي وڏي اهميت حاصل آهي. منجهن ٻار جي جنم کان وٺي ڇٽيءَ، بانبڙن پائڻ، پنڌ ڪرڻ، خوراڪ کائڻ جي ابتدا، جوانيءَ، شاديءَ ۽ ٻين خوشيءَ ۽ غميءَ جي موقعن تي سماجي ۽ مذهبي رسم رواج جي پورائي ضروري سمجهي ويندي آهي.ذاتين جي انسائيڪلوپيڊيا جي ليکڪ خير محمد ٻرڙي موجب ’راجپوت لفظ ’راج پُتر‘ مان نڪتل آهي. هي اصل ۾ راجپوتانا جي راجائن جو لقب آهي، جن سنڌ تي ڪيترائي سال حڪومت ڪئي، جن مان ڪي مسلمان ٿيا ۽ ڪي هندو آهن. انهن مان ٻه خاندان هڪ چندر ونسي ۽ ٻيا سورج ونسي ڪافي مشهور ٿيا. سنڌ جو واسطو ٻنهي گهراڻن سان رهيو آهي. سورج ونسي گهراڻي وارا، جن مان راجا اڪشو اڪوءَ کان گهڻو پوءِ راجا دسرٿ ۽ سري رامچندر پيدا ٿيا، سي قديم زماني ۾ سنڌ ۾ به هئا. ڊاڪٽر لال بخش نائچ ۽ ڄاموٽ حاجي خان چاچڙ جي تحقيق موجب سام بن نوح جي هڪڙي پٽ جو نالو حضرت سنڌ هو، جنهن هن خطي ۾ اچي سڪونت اختيار ڪئي، جنهن جي اولاد مان سماٽ ۽ راجپوت پيدا ٿيا.شماريات جي بنياد تي 1891ع جي بمبئي گزيٽيئر موجب راجپوتن جي مکيه حڪمران قبيلن جي ورڇ هيٺينءَ ريت بيان ڪئي وئي. (1) چــاوڙا، (2) چــوهـاڻ، (3) دائـمـا، (4) گـوئـيـل، (5) گــــوري، (6) جـاڙيجـا، (7) ڄيــٺوا، (8) جهالا، (9) پرمار، (10) راٺوڙ، (11) ريـهواڙ، (12) سروئيا، (13) سِشوڏيا، (14) سولنڪي ۽ (15) واگهيلا. راجپوت قبيلن جي انهيءَ ورڇ ۾ اهم سماجي انفراديت هيءَ آهي ته اهي قبيلا پاڻ ۾ اخلاقي ۽ رسمي ميل جول رکن ٿا. گڏيل سهڪار، کاڌي پيتي ۽ شادين مرادين ۾ گڏيل آهن. سواءِ ڪجهه قبيلن جي، جن ۾ جاڙيجا، چودساما ۽ ڀٽ وغيره اچي وڃن ٿا، جيتوڻيڪ هي قبيلا گهڻو وقت اڳ ئي الڳ ٿي ويا هئا، باوجود ان جي جاڙيجن ۽ چودساما قبيلن جي وچ ۾ شادين جو لاڙو تمام گهٽ آهي.گجرات ۾ راجپوتن جا تقريباً 103 قبيلا ۽ ذاتيون آباد آهن، جن مان ڪي هن ريت آهن: آدا، اويرا، بالاتير، بارود، ڀٽي، بيهولا، سولنڪي، بيا، بودو، چمڙيا، چندورات، چاوڙا، ڪوچو، چوهاڻ، ڊڀي، دائما، دائرجا، ديوچند، ديودا، ڍنڍو، ڊوڊ، دوديا، گاليچا، گوئيل، گولٽر، گور، گجر، هديال، هاراشي، هاٿا، جادو، جاڙيجا، جهالا، جويا، جوڌا، راٺوڙ، جوجا، جٽ، ڪابا، ڪڇوٽيا، ڪروڊيا، خير، خولا، مهيڊا، مڪواڻا، مل، ماساني، مير، موهل، موري، نروان، پڌر، پرهياڙ، پالونيا، پرمار، پيسرو، پوراويا، رانا، راٺوڙ، راول، راور سولنڪي، سيڍال، سشوڏيا، سوڍا، سودريا/ سدريا، سؤ جاتريا، سونگد، سُرچا، سوور، ٽينڪ، ٽينٽول، ٺوڪيا، ٽؤر، واڍيل، ودواسيا، واگهيلا، ويش، واجا، والا، وملا، وينول، ورم، ويجولا، ويرپُورا سولنڪي، ادوت ۽ اُما وغيره.
صفت عددي
اهي لفظ جيڪي عدد سان منسوب ٿيل هجن، يعني اهي لفظ جيڪي اسم جو ڳاڻيٽو يا شمار ڏيکارين، تن کي صفت عددي چئجي ٿو. مثال طور: پنج اديب، ننڍو مشاعرو، وڏا ليکڪ.
محمد موسيٰ ڀٽو
سنڌي اديبن ڏانهن خط
ڀٽو صاحب سنڌ جي نامور اديبن ڏانهن خط وڪتابت ذريعي دعوت موڪليائين ۔ پاڻ سائين جي ايم سيد ، رسول بخش پليجي ، محمد ابراهيم جويي ۽ شيخ اياز کي ڏانهن واپسي لاء دعوت نامه مڪا ۽ کين لادينيت پرچار کان روڪيائين ۔ سندس محنت سان شيخ اياز تائب ٿيو ۽ دين مخالف لٽريچر بدران دعائيه ۽ مناجاتي اشعار لکڻ شروع ڪيا ۔ تنهن کان سواء لادين قوتن تي پڻ سخت نقطه چيني ڪيائين ۔
پشين ضلعو
تاريخ
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
هاسارام پمناڻي
ڪتابڙا
ان کان سواءِ ٻيا ڪافي ڌرمي ڪتابڙا ڪڍيائين، جهڙوڪ:
شهادت
نيٺ 17 جولاءِ 1940ع تي جيئن ئي هو. ميرپور ماٿيلي کان موٽندي روهڙي اسٽيشن تي لهي ڳوٺ وڃي رهيو هو ته رستي تي ڪن متعصب ماڻهن کيس گوليون هڻي شهيد ڪيو. سندس شهادت جي خبر سڄيءَ سنڌ ۾ باهه وانگر پکڙجي وئي. پري پري کان هزارين ماڻهو سندس آخري ديدار ڪرڻ لاءِ پهچي ويا. هر ماڻهوءَ جي اک اشڪبار هئي. 18 جولاءِ 1940ع تي سندس ارٿي وڏي مان شان سان کنئي وئي. ڪيترا ڀڳت، سنڌ جا وزير، سنڌ اسيمبليءَ جا ڪانگريسي ميمبر ۽ عملدار سندس آخري رسمن ۾ شريڪ ٿيا. هزارين عورتن، مردن سندس ارٿيءَ تي گل نڇاور ڪيا. جهُڙالي ڏينهن ۾ سندس اگني سنسڪار ڪيو ويو. سندس عمر 52 ورهيه هئي.
صوتي تاثير
صوتي تاثير __فونيٽڪ امپريشن__(Phonetic Impression):
پيشاب جي بيماري
حوالا
زمرو:بيماريون
شيخ ميرڪ پوراني
شيخ بايزيد ميرڪ پوراني مير سيد محمود عرف شيخ ميرڪ بن مير ابو سعيد پوراني سادات عربشاهي مان هو، چنانچه شيخ ابو سعيد جي والده ماجده شيخ جلال الدين بايزيد پوراني جي نور نظر هئي. پوران، هرات جي ويجهو ڳوٺ هو. ميرڪ بايزيد کي شاهه بيگ ارغون بکر مٿان شيخ الاسلام مقرر ڪيو. ميرڪ صاحب مخلوق خدا جي خدمت لاءِ هڪ عظيم الشان مدرسو سکر ۾ تعمير ڪرايو، جنهن سان مسافر خانوبه ملحق هو. انهن ادارن جو سمورو خرچ پنهنجي هڙان ڏيندا هئا. لنگر خانو رات ڏينهن چالو رهندو هو، سندس فرزند مير عبدالباقي پاڻ پنهنجن هٿن سان مفروج مشروبات، مربا ۽ چٽڻيون تيار ڪري شاگردن کي کارائي پياري سندن حوصلي افزائي ڪندا هئا. هن دور ۾ سنڌ ۾ ٻه مکيه مدرسا مشهور هئا. پهريون سيوهڻ جو مدرسو جو اسلامي دنيا ۾ ”فقه اسلام“ جي نالي سان سڏبو هو ۽ منجهس مصر جا شاگرد به پڙهندا هئا. هن مدرسي جي هاسٽل جي ڇت تي شيخ ابن بطوطا اونهاري جي هڪ رات گذاري هئي. ٻيو دارالعلوم شيخ ميرڪ جو سکر ۾ هو، جنهن ۾ خط نستعليق ۽ اقليدس (جاميٽري) جي تعليم رائج هئي. اڳ خط ڪوفي رائج هو. ميرڪ بايزيد فن خطاطي، حڪمت ۽ اقليدس جو ماهر هو. ميرڪ محمود پوءِ ٺٽي ڏانهن هليو ويو. سکر جي دارالعلوم ۾ عراق ۽ عجم جا شاگرد تعليم وٺندا هئا.
وڪي مينيا
وڪيمينيا 2017
ھن ڪانفرنس جو انعقاد 9 کان 13 آگسٽ 2017 تي مونٽريال، ڪئناڊا جي شيريٽن ھوٽل ۾ ٿيو.
صورتخطي
صورتخطي اھا هوندي آھي ، جنھن ۾ حرفن کي ملائي ھڪ مقرر املا ۾ لکجي.جنهن سان لفظ ٺهي ٿو. ڪنهن به زبان ۾ لفظن ۽ جملن جي لکت لاءِ آوازن جي تحرير ڪيل صورتن (لکت وارين صورتن) کي اهڙي نموني استعمال ڪرڻ، جو اها لکت سڄي ملڪ لاءِ هڪ جهڙي معياري ۽ درست هجي.اھڙي طرح مڪمل عبارت، جيڪا ساڳيءَ رسم الخط ۾ لکجي ۽ ان مان مطلب ۽ مقصد ظاھر ٿئي ته ان کي به ”صورتخطي“ چئبو آھي.
903ع
ڊسمبر
زمرو:903ع زمرو:ڏھين صدي
بڙدي
360px|thumb|Burdi Tribe ايس صادق علي ۽ ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ جا لکيل پاڙا غالبا ساڳيا آهن. انهن کان وڌيڪ به ڪيترائي پاڙا آهن، جيڪي محقق هٿ ڪيا آهن، جن جا نالا هن طرح آهن. 1. عارباڻي 2. بابراڻي 3. گرگيج 4. گورماڻي 5. جاگيراڻي 6. جاداڻي 7. خيرواڻي 8. ڪورڪاڻي 9. خادماڻي 10. ليڙواڻي 11. محمداڻي 12. مارکاڻيمر کاڻي 13. راواڻي 14. رستماني 15. ريٽيريتي 16. سهراڻي 17. سبزوئي 18. سلڪاڻي 19. سخيراڻي 20. سهجاڻي 21. قمبراڻي 22. بٿياڻي 23. لوتراڻي 24. ميرالي 25. گولا 26. جفوزئي 27. ڪوتاجي 28. لولائي 29. پتافي ۽ 30. بکرري ڀکري.
حوالا
زمرو:بلوچ قبيلا
ضمير
حوالا
زمرو:زندگي جو فلسفو زمرو:عقلي فلسفو زمرو:عقلي فلسفي جو تصور
ميرڪ عبدالباقي پوراني
ميرڪ عبدالباقي پوراني پنهنجي والد ميرڪ بايزيد جي وفات کان پوءِ بکر جو سني شيخ السلام مقرر ٿيو ۽ پنهنجي زماني جو قطب ٿي گذريو آهي. سندس مقبرو لوڪل بورڊ دفتر جي اوڀرندي ۾ چوني گچ جي پلستر سان آهي. گنبذ جي اولهندي ڀر ۾ بيگمات جون قبرون آهن، اڳ اهي قبرون گنبذدار عمارت اندر هيون. هينئر گنبذ ڊهي ويا آهن، فقط اولهندي واري ديوار بيٺل آهي، جنهن تي ڪاشيءَ جو عمدو ڪم ڪيل آهي. زنانه قبرستان جي ڀر ۾ ڏکڻ طرف هڪ ڊٺل مسجد جون ديوارون بيٺل آهن، جن تي پڻ بهترين ڪاشيءَ جو ڪم ڪيل آهي. سلطان محمود ڪوڪلتاش جي قبر ۽ ميرڪ عبدالباقي جي بيگمات جون قبرون ۽ مسجد اهي سکر جون اوائلي عمارتون آهن، جن تي ڪاشيءَ جون سرون لڳل آهن. يعني ته اڄ کان چار صديون اڳ سکر جا ڪاريگر ڪاشيءَ جي هنر کان واقف هئا. مسجد جي ديوارن تي جيڪو ڪاشيءَ جو ڪم ڪيل آهي، سو اقليدس جي شڪلن مطابق آهي. مسجد جي ڀر ۾ هڪ منارو اٽڪل ويهن فوٽن جي اوچائي تي بيٺل هو جنهن کي ”حلالي، حرامي“ چوندا هئا، يعني حلالي منجهانس لنگهي سگهندو هو ۽ حرامي اٽڪجي بيهندو هو. 1904ع تائين اها مناري نما عمارت بيٺل هئي پوءِ زمين دوز ٿي ويئي. مير عبدالباقي پوراني 3 رمضان 1019 هه ۾ وفات ڪئي.
سفارتي ناچاڪي
حوالا
زمرو:سفارتڪاري زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
برھانپور ڪي سنڌي اولياء
برهانپور ڪي سنڌي اولياء پاٽ شريف جي ڪجھ بزرگن هندستان ۾ علم ۽ ادب جي جوت جلائي. ڏهين صديءَ جي انهن عالمن سڳورن ۾ مسيح الاولياء شيخ عيسيٰ سنڌي پاٽائي جو نالو بہ سرفهرست آهي. انهن عالمن پٺيان اهو علائقو سنڌي پوره سڏجڻ لڳو. جيڪو برهانپور مڌيہ پرديش ۾ آهي. 1947ع کان پوءِ ان علائقي جو هڪ اهل قلم محمد مطيع الله راشد برهانپوري سنڌ جي شهر ڪراچيءَ ۾ اچي مقيم ٿيو. جنهن پير حسام الدين راشدي جي فرمائش تي خطن ذريعي برهانپور مان سنڌي بزرگن متعلق معلومات گڏ ڪئي ۽ ڪتاب تيار ڪيو. ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ ۽ ڪجھ ٻين سنڌ جي عالمن ان ۾ ڪجھ جهول محسوس ڪندي ان کي ٻيهر لکرائڻ يا حاشين ذريعي مڪمل ڪرڻ جي ضرورت محسوس ڪئي. سنڌي ادبي بورڊ جنهن اهو ڪتاب ڇپرايو هو، تنهن پاٽ جي انهن بزرگن جي اولاد مان مخدوم سليم الله صديقي کي اهو ڪم سونپيو، جنهن ان ڪتاب جا تعليقات لکي مڪمل ڪيو، جيڪو 2006ع ۾ بورڊ طرفان شايع ٿيو.
حوالا
زمرو:2006ع ۾ ڇپيل اردو ڪتاب
يوسف (اسلام)
یوسف علیہ السلام الله تعالي جو ھڪ نبي جنھن جو ذڪر قرآن م يوسف جي نالي سان ۽ بائيبل ۾ جوزف جي نالي سان آيو آھي. ان جي نالي سان قرآن جي ھڪ سورة پڻ آهي. ان جي قصي جو ذڪر قرآن جي ٻين سورتن : سورة الانعام ۽ سورة غافر ۾ آيو آھي. ھن نبي کي خوابن جي تعبير جو علم ھوندو ھو. اھو يعقوب عليہ السلام جو پٽ ۽ اسحاق عليہ السلام جو پوٽو ھيو.
ضمير اشارو
ضمير اشارواھي ضمير، جيڪي ڪن اسمن ڏانھن اشارو ڪندي اسمن پاران ڪم اچن، تن کي ضمير اشارو چئجي. ان جا ٻه قسم ٿيندا آهن. هڪ ضمير اشارو ويجهو ۽ ٻيو ضمير اشارو ڏور. هيءُ ضمير اشارو ويجهو ۽ هُو ضمير اشارو ڏُور جو مثال آهي.
905ع
ڊسمبر
زمرو:905ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
الياس عليہ السلام
پيغمبر ۔ قرآن مجيد جي ٻن سورتن م۾ پاڻ جو ذڪر آيو آھي۔ سوره انعام جي آيہ 85 ۾ حضرت زکريا عليہ السلام، يحيٰ عليہ السلام اور عيسي عليہ السلام سان گڏ پاڻ جو نالو آيو آھي۔ ۽ قرآن ۾ چئني کي صالح چيو آھي۔ سوره صافات آيہ 123 ۾ پاڻ کي رسولن مان شمار کيو ويو آھي ۽ آيہ 124 کان 129 تائين پاڻ جو مختصر قصو آھي تہ پاڻ جي قوم بعل نالي بت جي پوڄا ڪرندي ھئي۔ پاڻ انھن کي خدائي واحد  جي پرستش ڪرڻ جي لاء چيو۔ انھي سورۃ جي آيہ 130 ۾ پاڻ کي الياسين بہ چيو آھي۔ پر مترجمن و مفسرن الياسين کي الياس ئي لکيو آھي۔
اسٽرابو
اسرابو، ڀنڀور کي بارباريڪان لکي ٿو. سندس چوڻ آهي ته هي بندر ان وقت گڏيل هندوستان جو وڏي ۾ وڏو واپاري بندر هو ۽ ان جو مصر جي شهر، اسڪندريا جي ذريعي رومي سلطنت سان واپار هلندو هو.
ضمير خالص
ضمير حاضر
ضمير حاضر (Second Person Pronoun)، اھي ضمير جيڪي ڪنھن روبرو ڳالھائيندڙ شخصن لاءِ ڪم اچن، تن کي ”ضمير حاضر“ چئبو اھي.جيئن: تون، توھين، توھان، اوھين، اوھان، وغيره.
مينگهواڙ
مينگھواڙ:
هيءُ گھٽ درجي وارا هندو آهن، جي اصل راجپوتانا جا آهن ۽ پوءِ سنڌ ۾ اچي رهيا، خاص ٿر ۾، جُتين جوڙڻ جو ۽ ٻيو چم جو ڪم ڪندا آهن. جيئن ڊيڍ ڪندا آهن. انهيءَ جون ذاتيون راچپوتن واريون آهن، جيئن ته راٺوڙ، چوهاڻ، ڀٽي، سولنگي، پرمار وغيره. هو مهاديو ۽ ديويءَ جي پوڄا ڪندا آهن ۽ رامديو سندن پير آهي.
قمبر شهدادڪوٽ ضلعو
جاگرافي
ھي ضلعو سنڌ جي اُتر اولھ واري سرحد تي واقع آهي. اِن جي اُتر م جيڪب آباد ضلعو، اوڀر ۾ لاڙڪاڻو ضلعو، ڏکڻ ۾ دادو ضلعو ۽ اولھ ۾ بلوچستان جو خُضدار ضلعو، جھل مگسي ضلعو ۽ جعفر آباد ضلعو واقع آھن. ھن ضلعي جي اولھ وارو پاسو جابلو آھي، جتي کيرٿر جبلن جون قطارون آھن، جيڪي سنڌ ۽ بلوچستان وچ ۾ قدرتي سرحد آھن ۽ اُن جي پاسي ۾ لڳو لڳ علائقو ڪاڇو (جبلن جي ڪَڇ) سڏجي ٿو. اِن حصي م آبادي تمام ڇِڊي آهي ۽ اِھو علائقو سمورين بُنيادي سھولتن کان محروم آهي. باقي علائقو ميداني آھي. ھي ضلعو سامونڊي سطح کان 47 ميٽر يا 154 فٽ بُلند آھي. ھن ضلعي جي پکيڙ 5675 يا 5599 چورس ڪلوميٽر آھي. ضلعي جي ايڪڙن ۾ ايراضي 14,53,383 ايڪڙ آهي.
غير سرڪاري تنظيمون
ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون :
مشھور شخصيتون
جن ضلعي جي مشھور شخصيتن جا نالا: نواب سر غيبي خان چانڊيو، خانبھادر دوست محمد خان ھڪڙو، ميان غلام صديق ميڪڻ، مولانا نورمحمد شھدادڪوٽي، خانبھادر پير بخش خان کھاوڙ پھريون، ڊاڪٽر محمد يار کھاوڙ، وينا شرنگي،   سيد حسين شاھ بخاري، مولانا عبدالڪريم ٻير شريف وارو، مير نادر علي خان مگسي،  نواب شبير احمد چانڊيو،  نواب  احمد سلطان چانڊيو، مير عامر خان مگسي، نواب سردار خان چانڊيو، سيد حاڪم علي شاھ پٽ وارو، ميان حامد حضوري، غلام مجدد اسراڻ،حزب الله ٻگهيو، ميان شاھل محمد ڪلھوڙو، ميان ڏاتو خان کھاوڙ، پير تراب علي شاھ راشدي، ماسٽر منظور آھن
ضمير موصول
ضمير موصول __(Relative):
واڻيا
واڻيا:
ظرف
حوالا
زمرو:سنڌي_گرامر(_وياڪرڻ)
خضدار ضلعو
تعليم
پاڪستان ڊسٽرڪٽ ايجوڪيشن رينڪنگ 2017 جي مطابق تعليم ۾ 141 ضلعن م خضدار ضلعو 122 نمبر تي ھيو. 2014 ۽ 2015 واري تعليمي سال م ھن ضلعي جي ڏھن ۽ ان کان مٿي واري عمر وارن م لکيل پڙهيل ماڻھن جي شرح 45 سيڪڙو ھئي ۽ انھن م وري عورتن جي شرح 26 سيڪڙو ھئي ضلعي جي اسڪولن م 87 سيڪڙو اسڪول پرائمري تعليم وارا ھئا. .
916ع
ڊسمبر
زمرو:916ء زمرو:ڏھين صدي زمرو:ڏهين صدي زمرو:سال
عالمي معيار
عالمي معيار، اصل ۾ اھي ڪسوٽيون اھن، جيڪي زندگيءَ جي مختلف ميدانن ۾ انساني تجربن جو جوھر بڻجي طئي ڪيل خوبيون يا چڱايون ليکجن ٿيون ۽ زمانن تائين پراڻيون نھ ٿيون ٿين، ”وکرسو وھاءِ جو پئي پراڻو نھ ٿئي.علامه آءِ آءِ قاضي اهڙن عالمي معيارن مطابق شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ کي دنيا جو وڏي ۾ وڏو شاعر ثابت ڪيو آهي. اهڙن معيارن تي ايڇ. ٽي. سورلَي پڻ شاهه جي دنيا جي شاعرن سان ڀيٽ ڪري کيس دنيا جو هڪ وڏو شاعر ثابت ڪيو آهي.
مستونگ ضلعو
مستونگ ضلعو پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ ضلعو آھي۔
مولانا اسلامي
محمد بن قاسم جي قيد ۾
آخرڪار 93 هجري ۾ محمد بن قاسم جي اڳواڻي ۾ مسلمانن ديبل فتح ڪري ورتو ۽ راجا ڏاهر سڀني سپاهين کي قيدي بنائي ورتو. ساڳي ريت هن ديڀل جي قيدخاني مان مسلمان قيدين کي آزاد ڪرائي ورتو ۽ قبلہ سميت جيل جي حفاظت تي معمور سڀني سپاهين کي قيد ڪيو. محمد بن قاسم جيئن ته قبله جي حسن سلوڪ ۽ همدردي کان ناواقف هو، تنهنڪري قبله کي گهرائي سزا ڏيڻ جو حڪم ڏنائين ، ان تي قبله چيو "اي مسلمانن جا سردار! مونکي قتل ڪرڻ کان پهريان اهو ته معلوم ڪريو ته مون قيدين سان ڪهڙو سلوڪ ڪيو آهي?" ان تي محمد بن قاسم هن کان پڇيو ته " ٻڌاء ته تو قيدين سان ڪهڙو سلوڪ ڪيو هو?" ان تي چيائين "اي سردار! اهو توهان مسلمان قيدين کان پڇو، ته جيئن اوهان کي پوري پڪ ٿي سگهي." ان تي محمد بن قاسم قيدين کي گهرائي انهن کان پڇيو. جن قبله جي حسن سلوڪ جي تمام گهڻي تعريف ڪئي. اهو ڄاڻڻ کان پوء محمد بن قاسم قبله جيلر کي آزاد ڪري ڇڏيو.
ڪراچي مرڪزي ضلعو
تاريخ
ھن ضلعي م شامل ڪراچي شھر جو حصو پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ڪجھ ڇڊن ڳوٺن تي مشتمل ھيو ان وقت جي پراڻن علائقن م لالو کيت گھڻو مشھور ھيو جيڪو خود ظاھر ڪرڻ ٿو تہ ھي علائقو پاڪستان ٺھڻ کان اڳ پراڻي ڪراچي شھر کان ٻاھر ٻھراڙيءَ وارو علائقو ھيو. پاڪستان ٺھڻ بعد انديا کان ھجرت ڪري ايندڙ مھاجرن کي ھن ضلعي وارن علائقن م آباد ڪرايو ويو. اھڙي طرح ھن علائقي کي منصوبه بندي سان ترقي ڏياري وئي. لالو کيت واري علائقي کي اڳتي ھلي شھيد ملت لياقت علي خان جي نالي سان لياقت آباد جو نالو ڏنو ويو ء ان سان گڏوگڏ وڌيڪ منصوبه بندي ڪري ھڪ ٻيو علائقو اباد ڪرائي ان کي بينگال سان تعلق رکندڙ پاڪستان جي ٻئين نمبر گورنر جنرل ۽ ٻئين وزيراعظم خواجه ناظم الدين جي نالي تي ناظم آباد رکيو ويو. انڊيا جو گاديءَ جو هنڌ نيو دھلي کي دھلي شھر ۾ ٺاھيو ويو ھو پاڪستان ٺھڻ کان پوءِ باقائده ان وانگر گادي جو ھنڌ ڪراچي ٺاھڻ لاء نيو ڪراچي نالي شھر اڏڻ جو منصوبو رٿيو ويو پر بعد م نئون شھر روالپنڊي جي ڀرسان اڏيو ويو. ڪراچي م نيو ڪراچي وارو ٺھيل نئون علائقو ھن ضلعي ۾ شامل ٿيو. 1987 ۾ ھن ضلعي کي قائم ڪيو ويو.
اروتالت
حوالو
زمرو:عربي معبود زمرو:عربي علم الاساطير زمرو:علم الاساطير مشرق وسطيٰ زمرو:زرخيز ھلال
اساسي شاعري
اساسي يا بنيادي شاعريءَ (Basic Poetry) جو بنياد يا اساس سٺن انساني قدرن واري فهم ۽ فڪر تي رچيل شاعري آهي. اهڙي شاعريءَ ۾ ڪنهن قصي ۽ واقعي جي بيان يا فقط شاعراڻين خوبين جي اظهار بدران ڪا سٺي مقصد واري معنا سمايل هوندي آهي. دنيا جي هر ٻيءَ زبان وانگر سنڌي زبان جي اساسي شاعريءَ جو اساس/بنياد ڪائنات جي خالق جي وحدانيت ۾ ڪامل يقين، انسان ذات سان محبت ۽ انساني وحدت ۾ ويساهه، ۽ معاشري ۾ سٺين خوبين واري ڪردار جي مفهوم تي ٻڌل آهي. مجموعي طور، سنڌي اساسي شاعري انسان جي ايمان ۽ ارادي جي سچائي ۽ عملي ڪردار جي اعليٰ معيارن جي تشريح ۽ تعبير آهي .سنڌي اساسي شاعري، صوفين سالڪن ۽ وڏي نظر ۽ وڏيءَ دل وارن دانائن ۽ دردمندن جو ڪلام ۽ پيغام آهي جنهن ۾انسان جي عارضي زندگي ۽ سندس دائمي بقاءَ سان لاڳاپيل حقيقتن جا اهڃاڻ سمايل آهن. قاضي قادن اساسي شاعريءَ جي عمارت جو باني سمجهيو وڃي ٿو. يارهين صديءَ جي آخر ۽ ٻارهين صديءَ ۾ شاهه لطف الله قادري، ميين شاهه عنات رضوي ۽ شاهه عبداللطيف جي رسالن ۾ اساسي شاعريءَ جي عمارت، هيئت ۽ صورت جڙي راس ٿي. اعليٰ فڪر ۽ مضمونن جي نکار جي لحاظ سان شاهہ عبداللطيف ڀٽائي ان کي سينگاري ڪلاسيڪي شاعريءَ جي راهه روشن ڪئي، جنهن تي اڳتي روحل فقير، سچل سرمست، صوفي صادق، خليفي نبي بخش ۽ ٻين اعليٰ اساسي ۽ ڪلاسيڪي شاعريءَ کي سنواريو ۽ سينگاريو.
226ع
ڊسمبر
زمرو:226ع زمرو:ٽين صدي
داخلي شاعري
داخلي شاعري ___(Subjective Poetry):
دعائيا شاعري
اها شاعري، جنهن ۾ رب سائين کان پنهنجي مسئلن، رهنمائي، نيڪي، مدد وغيره لاءِ دعا گهريل هجي. مثال طور شاهه جو بيت هيٺ ڏجي ٿو:
نرگال
حوالو
زمرو:عربي معبود زمرو:عربي علم الاساطير زمرو:زرخيز ھلال
عربي سنڌي رسم الخط
عربي سنڌي رسم الخط _(Arabic-Sindhi Script):
ڪورنگي ضلعو
ڪورنگي ضلعو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي شهر ڪراچي جو هڪ شهري ضلعو آهي. هي ضلعو نومبر 2013 ۾ ڪراچي اوڀر ضلعي کي ٽوڙي ٺاهيو ويو. هن ضلعي ۾ هيٺيان 4 تعلقا ۽ 3 ڪينٽونمينٽ شامل آهن.
عجب جي نشاني
ڏنگين ۾ ندا جي نشاني
[ (!) ] Bracked Exclamation هن نشاني مان لفظن ۾ لڪل عجب ظاهر ڪيو ويندو آهي. معنيٰ لفظن ۾ ظاهر ۾ ندا جي حالت ڪانه هوندي آهي پر باطني طور ندا جي حالت ظاهر ڪئي ويندي آهي يا هن نشاني مان گهري طنز ظاهر ڪئي وڃي ٿي.
عقلي
عقلي __(Rational):
حوالا
زمرو:اصول زمرو:اصطلاح زمرو:خودمختياري زمرو:خيالن جي تاريخ زمرو:ذهن زمرو:زندگي جو فلسفو زمرو:سائنس جو فلسفو زمرو:سچ زمرو:عقلي فلسفو زمرو:علم موجودات زمرو:علميات زمرو:فلسفو زمرو:فلسفي جي تاريخ زمرو:مابعد الطبعيات زمرو:مابعد الطبعيات جا خيال زمرو:ڄاڻ
علم صرف
حوالا
زمرو:سلجھائپ صفحا زمرو:سنڌي گرامر (وياڪرڻ)
معصوم شاهه
ھشت پھلو
پراڻي ۽ نئين سکر جي وچ ۾ موجود جيل خانه جي ڀر ۾ هڪ هشت پهلو گنبذ نما جاءِ آهي، ان جي اوساري پڪسري ۽ ٻاهران سفيد پڪو چونا گچ چڙهيل اٿس. چون ٿا ته ان جاءِ جي چوڌاري ست کوهه هوندا هئا، جن مان ڇهه کوهه لٽجي ويا آهن، باقي هڪ کوهه ان جي اولاهين پاسي ڏانهن اڃا تائين سلامت آهي. جنهن مان ماڻهو عام جام پاڻي وٺي رهيا آهن. کوهه جي سڄي اوساري پٿر جي آهي. ذڪر ڪيل هشت پهلو جاءِ لاءِ روايت آهي ته مير محمد معصوم مسافر خانه طور عام ماڻهن جي آسائش لاءِ جوڙائي هئي. .
مير معصوم جون خدمتون
مولائي شيدائي تاريخ سکر ۾ لکي ٿو تہ: مير محمد معصوم صاحب سيف و قلم هو. فنِ شاعري ۾ سندس تخلص ”نامي“ هو ۽ صاحب ديوان هو. ديوان نامي کان سواءِ هن عالم فاضل سنڌ جي مشهور افساني ”سسئي پنهون“ کي پارسي ۾ منظوم ڪري مٿس ”ناز و نياز“ نالو رکيو. مختلف لڙاين ۾ بهادريءَ جا جوهر ڏيکاري، نوابي جو لقب ۽ عهدو حاصل ڪيائين ۽ درٻار اڪبري کان جاگير حاصل ڪيائين. پنهنجي وقت جو باڪمال معمار هو ۽ سندس خوش نويسي جي ثبوت لاءِ سندس ڪتبا دکن، آگره کان اصفهان ۽ تبريز تائين پکڙيل آهن. ھن سکر ۾ مشهور منارو تعمير ڪرايو جيڪو فن تعمير جو شاھڪار آھي ۽ ھن وقت سکر جي سياحت جو مرڪز آھي. مير صاحب پنهنجي وقت جو مؤرخ ۽ محقق به هو، سندس ”تاريخ معصومي“ جا هن پنهنجي فرزند مير بزرگ جي تعليم لاءِ لکي آهي، سنڌ جي وچين زماني جي تاريخ اڪبري دور تائين آهي. مؤرخن ۽ محققن لاءِ ماخذ آهي. انگريزي راڄ جي شروعات 19 صديءَ ۾ منشي نيوندرام سيوهاڻيءَ ان کي سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪيو، بعد شمس العلماء مرحوم عمر بن محمد دائود پوٽه صاحب، جڏهن انڌيري ڪاليج بمبئي ۾ پروفيسر هو، تاريخ معصومي کي اهتمام سان قلمبند ڪري پارسي نسخو تيار ڪيو، جنهن کي ”ڀنڊارڪر اورينٽل انسٽيٽيوٽ پونا“ 1938ع ۾ مطبع قيمه مان شايع ڪرايو، تنهن کان پوءِ سنڌي ادبي بورڊ، تاريخ کي سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪرايو. . مير محمد معصوم صاحب پنهنجي وقت جو حڪيم به ٿي گذريو آهي. طب ۾ سندس ڪتاب ”طبِ نامي“ آهي، جنهن جو نسخو سندس پوين مان سيد منور علي شاهه صاحب سکر پراڻي وٽ موجود آهي ۽ ”مفردات – نامي“ جا چند اجزا شيخ عبدالرحيم روهڙائي وٽ آهن. .
قديم سنڌ -ان جا مشهور شهر ۽ ماڻهو
سنڌ جي تاريخ بابت شمس العلماءُ مرزا قليچ بيگ جو اهم ڪتاب آهي جنهن ۾ سنڌ جي قدامت سان گڏ سنڌ جي آڳاٽن شهرن ۽ ماڻهن جو بيان ٿيل آهي.
فلسطين
فلسطين جون تصويرون
200px| برٽش مينڊيٽ واري فلسطين جو مينڊيٽ
150px|PALESTINE 1900 1900 م فلسطين جو نقشو
200px|PALESTINE 1947 اقوام متحده جو 1947۾ فلسطين جي ورھاست جو تجويزيل نقشو
30 (سلجھائپ)
__DISAMBIG__
33 (سلجھائپ)
__DISAMBIG__
32 (سلجھائپ)
__DISAMBIG__
گهرو نيتي
گهرو نيتي, گهرو پاليسي يا هوم پاليسي (Home Policy) اصل ۾ فرانس جي انقلاب کان پوءِ مُلڪ ۾ ڊگهي ڀڃ ڊاهه کان پوءِ شروع ڪئي وئي. ان ڀڃ ڊاهه کي روڪڻ جي سلسلي ۾ فرانس (France) جي انقلابي حڪومت ملڪ ۾ دشمن جي سرگرمين کي ختم ڪرڻ، وڌندڙ قيمتن تي نظر رکڻ ۽ شڪي ماڻهن کي پڪڙي قانوني طريقي سان انجام تائين پهچائڻ لاءِ 1793ع کان 1794ع تائين هڪ قانون پاس ڪيو، جنهن کي ”گهرو نيتي“ چئجي ٿو. اها نيتي فرانسي انقلابي اڳواڻ ”رابسپيئر“ جي هدايتن تحت جُڙي ۽ سندس قتل تائين برقرار رهي.
مخففن جي سمجھاڻي
حوالا
زمرو:سنڌي زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي ٻولي
247ع
ڊسمبر
زمرو:247ع زمرو:ٽين صدي
اسامه بن زيد
54ھ۔ 674ء
لاطيني آمريڪي ميلاپ واري تنظيم
لاطيني آمريڪي ميلاپ واري تنظيم (Laateeni Aamreeki Melaap waari Tanzeem) يا لئٽن اميرڪن انٽيگريشن ائسوسيئشن (Latin American Integration Association LAIA) جي هيءَ تنظيم 30 ڊسمبر 1980ع ۾ لاطيني آمريڪا جي آزاد واپار واري تنظيم (LAFTA) جي جڳهه تي قائم ڪئي وئي. هن تنظيم جو بنيادي مقصد ميمبر ملڪن درميان واپار کي هٿي ڏيڻ ۽ علائقي ۾ گڏيل منڊي قائم ڪرڻ آهي. ان سان گڏوگڏ ميمبر ملڪ هن تنظيم ذريعي ڍلن يا محصولن (Tariffs) کي گهٽائڻ ۽ ختم ڪرڻ جون ڪوششون پڻ ڪن پيا. هن تنظيم جا ارجنٽينا، برازيل، چلي، ڪولمبيا، پيرو، يوراگوائي، وينزوويلا، بوليويا، ايڪئاڊور، پيراگوائي، ميڪسيڪو ۽ ڪيوبا سميت 12 ميمبر آهن ۽ ان جو هيڊڪوارٽر يوراگوئي جي گادي واري هنڌ مانٽي وڊيو ۾ آهي.