cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ٽوڙهي ڦاٽڪ
17-آڪٽوبر واقعي جو پس منظر
17 آڪٽوبر 1984ع اهو ڏينھن آهي، جنھن ڏينھن شاگردن پنھنجي زندگيءَ جو ٻليدان ڏئي سڄي سنڌ کي واسي ڇڏيو، هي اهو دؤر آهي جو سنڌ ۾ ايم آر ڊي توڙي مڙني مڪتبِ فڪر سان لاڳاپو رکندڙ ڌريون عملي طور تي ويڙهاند ۾ رڌل هيون. هر تحريڪ ۾ شاگردن نمايان ڪردار ادا پئي ڪيو آهي. خاص ڪري جيئي سنڌ جي سموري قيادت، اڳواڻي شاگردن وٽ هئي. ان ڪري قومي تحريڪ ۾ شآگردن جو نئون جوش جذبو ۽ قومي فڪر سان سرشار قافلو جڏهن سنڌ يونيورسٽي، مھراڻ انجنيئرنگ يونيورسٽي ۽ لياقت ميڊيڪل ڪاليج جا 150 شاگرد بسن ۾ سوار ٿي 3.00 وڳي منجهند ٽوڙي ڦاٽڪ وٽ پهتا ته ڦاٽڪ بند هيو. سول ڊريس ۾ قانون نافذ ڪندڙ اداري جي سربراهه قافلي کي انڊس هاءِ وي کان هيٺ لهڻ لاءِ جيئن ئي حڪم ڪيو ته ريلوي بند جي چؤطرف لڪل قانون نافذ ڪندڙ اداري جي هٿياربندن هٿيارن جا منھن کولي ڇڏيا. 5 ڄڻن جي شھيد ٿيڻ کانپوءِ باقي ٻين زخمين کي بڪتر بند گاڏين ۾ کڻي سينٽرل جيل حيدرآباد ۾ بند ڪيو ويو،
17 آڪٽوبر جا شهيد
شهيد انور علي عباسي جو لاڳاپو ڳوٺ پکي تعلقي قمبر سان هو، سندس جنم 12 آگسٽ 1962ع تي سندس والد علي محمد عباسي جي گهر ۾ ٿيو، پرائمري جي تعليم پنھنجي ڳوٺ ۾، ڇهين کان ڏهين درجي تائين گورنمينٽ هاءِ اسڪول وڳڻ ۾، تعليم حاصل ڪيائين. ٻارهين گورنمينٽ ڊگري ڪاليج دادو مان ڪيائين. 1980ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ جي ڪامرس شعبي ۾ داخلا ورتائين. شھادت وقت فائنل يـيئر جو شاگرد هيو. 17 آڪٽوبر تي گولين لڳڻ ڪري سندس سڄو منھن ۽ جسم چچرجي ويو هو، جنھن سبب سندس سڃاڻپ ڪرڻ ڏاڍي ڏکي هئي. اهو ئي سبب هيو جو کيس لاوارث ڄاڻائي واپڊا ڪالونيءَ ڄامشورو ۾ دفن ڪيو ويو.
مٺو بليدي سنڌ يونيورسٽي جو چوڪيدار هو. هن جي مزار ڄامشوري ريلوي اسٽيسن جي ويجهو آهي. 17 آڪٽوبر جي شھيدن ۾ مٺو بليدي جو ڪردار سڀ کان اهم هيو. ڇاڪاڻ ته هو سرڪاري ملازم هوندي به ڌرتيءَ جي محبت هن جي نس نس ۾ سمايل هئي ۽ آخري دم تائين ڌرتيءَ جي آجپي لاءِ ڪردار ادا ڪندو رهيو. يونيورسٽي ۾ سمورا شاگرد اڳواڻ توڙي ڪارڪن سندس سحر ۾ هوندا هئا. سرڪار جڏهن به ڪا شاگردن خلاف ڪارروائي ڪرڻ ايندي هئي تڏهن هي هڪدم اها خبر شاگردن تائين پھچائيندو هو، جنھن سبب ڪيترائي دفعا شاگرد ڳري نقصان کان بچي ويا.
پڪا چانگ
پڪا چانگ:Paka Chang: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي خيرپور جي تعلقي فيض گنج جو شھر ۽ تعلقي جو ھيڊ ڪوارٽر آهي. ھي شھر مھراڻ ھاء وي لڳ واقع آهي.
ايٿوپيا
حوالا
thumb|ايٿوپيا جو جھنڊو
ڪراچي يونيورسٽي ڪيمپس جي ڀرسان قديم آثار
ڪراچي يونيورسٽيءَ جي ڪيمپس واري علائقي ۾ ٽين صدي عيسوي جي زماني جي هڪ وسندي جا آثار مليا آهن. پٿر جا ننڍا ننڍا اوزار ۽ ٻيون اهڙيون ئي قديم شيون ڪافي ايراضي ۾ ڪنهن زماني پکيڙيل هيون. اهي اوزار ۽ آثار، قديم آثارن جي ماهرن موجب گهڻي اهميت وارا آهن. قديم آثارن جي ماهرن موجب انهن آثارن کي ٻن قسمن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. پهرئين قسم جي آثارن ۾ قديم پٿر جي آخري دور جا اوزار مليا آهن ۽ ٻئي قسم جي آثارن ۾ ان دور کان پوءِ جا اوزار مليا آهن.
پاڪستان سپر ليگ 2019ع
پاڪستان سپر ليگ 2019ء (مشهور پي ايس ايل 4; ان جو اشتهاري نالو ايڇ بي ايل پي ايس ايل 2019ء آهي بوجہ اشتهار) هي پاڪستان سپر ليگ جو چوٿون دور آهي، هي ٽوئنٽي/20 ڪرڪيٽ فرنچائز 2015ء ۾ پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ قائم ڪئي۔ ان ۾ ڪل 6 ٽيمون حصو وٺي رهيون آهن۔ 15 سيپٽمبر 2018ء تي پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ هڪ بيٺڪ (گڏجاڻي) ڪئي، جنهن ۾ پاڪستان سپر ليگ 2019ء بابت ڪجه فيصلا ڪيا ويا ۽ طئي ٿيو ته هن 14 فيبروري 2019ء کان 17 مارچ 2019ء جي وڄ ۾ کيڏيو ويندو۔ ان جون آخري 8 ميچ پاڪستان ۾ ۽ فائنل ميچ ڪراچی ۾ ٿيندو۔ جڏهن ته باقي ميچ اڳئين سالن وانگر گڏيل عرب امارات ۾ ئي کيڏيون وينديون۔
خارجي ڳنڍڻا
پاڪستان سپر ليگ 2019ع زمرو:پاڪستان سپر ليگ زمرو:پاڪستان ۾ پيشہ وراڻي راندين جون ليگون زمرو:پاڪستان ۾ ڪرڪيٽ ليگون زمرو:پاڪستان ۾ ڪرڪيٽ ليگيون زمرو:پاڪستاني ڪرڪيٽ ۾ 2019ع
عالي جان واھ
مرزا باقيءَ جڏهن خودڪشي ڪئي، ان وقت سندس پٽ مرزا مظفر بدين کان هلي اچي عالي جان واهه جي ڪپ تي لٿو، تاڪه شهر ۾ داخل ٿي پڳ ٻڌي، ليڪن اميرن پائنده بيگ کي پڳ ٻڌائي، مملڪت جو مختار ڪل ان جي پٽ جاني بيگ کي بڻايو. مرزا اهو اطلاع سڻي، عالي جان واهه جي ڪپ تان منزل ڪوچ ڪري بدين موٽي ويو.
مڪالمو
20هين صدي عيسوي ۾ ميخائيل باختن، پائلو فريري، مارٽن بيوبر، ۽ ڊيوڊ بوهم جهڙن دانشورن مقالمي کي فلاسافيڪل صنف ڪري مڃڻ جي شروعات ڪئي. مقالمي جي مختلف خاصيتن ۽ تاويلن تي ڳالهائيندي انهن دانشورن مقالمي جي هڪ ڪُليَتي مفهوم جي پرچار ڪئي آهي، جنهن مطابق مقالمو هڪ اهڙي گهڻ رُخي، تغير پذير، ۽ موضوع آڌارت گفتگو ڪرڻ جو عمل آهي، جنهن سان ڪنهن حتمي راءِ، معنيٰ يا تت تائين رسائي حاصل ڪري سگهجي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:افسانو
4 مارچ شاگرد جدوجهد
4 مارچ جو ڏهاڙو سنڌ يونيورسٽي جي شاگردن جي جدوجهد جي ياد طور ملهايو ويندو آهي، ڇو ته 4 مارچ شاگرد جدوجھد جي عروج جو زمانو هيو، هن دؤر ۾ شاگرد سياست سنڌ جي مڙني طبقن تي پنھنجا اثر ڇڏيا هيا، جڏهن سنڌ لکڻ ۽ سنڌي پڙهائڻ تي روڪ ۽ ون يونٽ سبب سنڌ مڪمل طور تي پنجاب جي بيٺڪيت ٿي وئي ته شاگردن پنھنجي حق جو علم بلند ڪيو، پنھنجي جدوجھد جو نعرو حيدرآباد جي ڪمشنر کي هٽايو هڻي شاگردن زبردست تحريڪ هلائي. ڪمشنر حيدرآباد خلاف هلايل تحريڪ سنڌ جي قومي تحريڪ جو اهڃاڻ ٿي وئي. پوليس، 4 مارچ 1967ع ۾ حيدرآباد جي شاگردن جي احتجاج تي ڪڙڪي پئي. ڪيترائي شاگرد ٽارچر سيلن ۾ واڙيا ويا. شاگردن جي انھن قربانين جو نتيجو هو جو ون يونٽ جھڙو قهري ڪوٽ ڪِري پيو، هي شاگرد سياست ئي هئي، جنھن سنڌ ۾ قومي تحريڪ کي سگهه بخشي ۽ اتساهه ڏنو ۽ سڄي قوم کي قومي ڌارا ۾ گڏ ڪري بيھاريو. اهو ئي سبب آهي جو جي ايم سيد شاگردن جي جاکوڙ ۽ قرباني جي جذبي کان متاثر ٿي آزاد سنڌ جو بار شاگردن تي رکيو ۽ سنڌ يونيورسٽيءَ ۾ آزادي جي نعري کانپوءِ پھرين تقرير ۾ واضح چيو ته،”مان سنڌ جي وڏيرن، پيرن، جاگيردارن کي آزمائي چڪو آهيان، مون کي سنڌ جي آزادي ۽ آجپي جي واهه ڪٿي نظر نه آئي. ان ڪري مان سنڌ جو ڪيس اوهان شاگردن اڳيان کڻي آيو آهيان.“ جي ايم سيد، تاريخ جي وڏن تجربن مشاهدن کانپوءِ ان نتيجي تي پھتو ته سنڌ جي وارثي ۽ مالڪي جيڪڏهن ڪير ڪري سگهن ٿا ته اهي نوجوان ۽ شاگرد ئي آهن. ان کانپوءِ اهو ٿيو ته سنڌ جي نوجوانن ۽ شاگردن نه رڳو تاريخ جي ڦيٿي کي اڳتي وڌايو پر ان تاريخي عمل کي نوان گس ۽ موڙ به ڏنا.
13 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
آذربائيجان سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ
آذربائيجان سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ يا سوويت آذربائيجان يونين آف سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ (USSR) يا سوويت يونين جي رياستن مان ھڪ رياست ھئي جيڪا 1922ع کان 1991ع تائين سوويت يونين جو حصو رھي. 28 اپريل 1920ع تي جڏهن آذربائيجان سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ قائم ٿي تہ اتي سوويت روس ان جي اقتدار سنڀالڻ لاء سوويت اڳواڻ آندا. پھريان ٻہ سال اھا بطور سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ جي ھڪ خودمختيار رياست ھئي پوء ان کي آرمينيا ۽ جارجيا سميت ٽرانسڪاڪيشن سوشلسٽ فيڊريٽو ريپبلڪ ۾ شامل ڪيو ويو جيڪا ولاديمير لينن جي رٿ مطابق جوڙي وئي هئي. ان وفاقي سوشلسٽ رياست ۾ آذربائيجان، آرمينيا ۽ جارجيا جي خوداختياري کي پڻ برقرار رکيو ويو ھو. ڊسمبر 1922 ۾ اھا نئين ٺھيل وفاقي رياست سوويت يونين جو حصو ٿي وئي. 1936ع ۾ اھا فيڊريٽو ريپبلڪ ٽوڙي ٽنھي رياستن جي سوشلسٽ ريپبلڪ واري حيثيت بحال ڪئي وئي.14 مارچ 1937ع ۾ آذربائيجان سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ جو آئين منظور ڪيو ويو. ھي رياست جو 1991 م خاتمو آندو ويو جڏھن 5 فيبروري 1991ع تي سوشلسٽ ريپبلڪ جي صدر جي 29 نومبر 1990 واري نئين رياست جي قيام جي اعلان جي آذربائيجان جي سپريم سوويت توثيق ڪئي. ان باوجود آذربائيجان سويت يونين ۾ آڪٽوبر 1991ع تائين شامل رھيو. سوشلسٽ ريپبلڪ وارو آئين نئين ريپبلڪ ۾ 1995ع تائين جاري رھيو جنھن بعد ملڪ ۾ نئون آئين نافذ ڪيو ويو. 13 آڪٽوبر 1922ع تي سوويت يونين جي روسي، آذربائيجاني، آرمينيائي ۽ جارجيائي ريپبلڪن جو ترڪي سان قارص وارو معاھدو ٿيو جنھن تحت اڳوڻي خودمختيار نخجوان سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ کي آذربائيجان جي حدن منجھ خودمختيار حيثيت ۾ برقرار رکيو ويو.
معيشت
سوشلسٽ ريپبلڪ ۾ آذربائيجان جي اندر تيل جا نوان ذخيرا دريافت ڪيا ويا. 1929ع ۾ جارجيا کان پوءِ آذربائيجان سوشلسٽ ريپبلڪ سوويت يونين جي تيل پيدا ڪندڙ ٻين وڏي ريپبلڪ ھئي جيڪا جلد ئي 1931ع جي مارچ جي آخر تائين پھرين نمبر تي ٿي وئي. ان سال سويت يونين جو 60 سيڪڙو تيل آذربائيجان مان ھيو. رياست جي ٻئين پنج سالا منصوبي (1933–1937) جي آخر ۾ آذربائيجان سوويت يونين اندر سرمايي جي سيڙپ ۾ ٽيون نمبر وڏي ريپبلڪ بڻجي چڪو ھو. 22 جون 1941ع جرمني سوويت يونين تي حملو ڪري ان سان جنگ جي شروعات ڪئي تہ ان پھرين سال آذربائيجان 2350 لک ٽن تيل پيدا ڪيو جيڪو تيل جي صنعت جي سموري تاريخ جو ھڪ وڏو رڪارڊ ھيو تيل جي صنعت وارن مزدورن رضاڪارانه طور موڪلون ختم ڪري روز 12 ڪلاڪ لاڳيتو ڪم ڪيو. جرمن فوج باڪو جي تيل جي ڪري اھميت ھجڻ ڪري ان طرف پيشقدمي ڪندي ڪوہ قاف جبلن واري علائقي ۾ پھتي، پر اسٽالن گراڊ واري جنگ ھارائڻ بعد جرمن فوج ڪوہ قاف مان پڻ پوئتي موٽڻ شروع ڪيو. 1942ع ۾ آذربائيجان سوويت يونين ۾ ٻيون نمبر وڏي چانھن پيدا ڪندڙ ريپبلڪ ٿي وئي. 1950 واري ڏھاڪي ۾ سمنڊ اندر تيل ڪڍڻ جي شروعات ٿي. 1960 واري ڏھاڪي ۾ سوويت معيشت ۾ آذربائيجان جي تيل جي صنعت جي بنيادي اھميت گھٽجندي وئي. جزوي بطور تي تيل جي پيداوار جي پيداوار کي سوويت يونين جي ٻين خطن ۾ منتقل ڪيو ويو ۽ ٻيو سبب زميني تيل جي دريافت ۾ ڪمي اچڻ ۽ سامونڊي تيل جي دريافت جو مھانگو ھجڻ ڪري ان کي غير اھم سمجھڻ ھيو. ان صورتحال ڪري تاجڪستان کان پوءِ سويت يونين جي سوشلسٽ ريپبلڪن ۾ آذربائيجان جي پيداوار ۽ پيداواري صلاحيت جي شرح سڀ کان گھٽ رھي. ان کان سواءِ آذربائيجاني ۽ آرمينيائي ماڻھن وچ ۾ نسلي ٽڪراء ۾ اضافو ٿيو جنھن سان تشدد وارا واقعا پڻ شروع ٿيا جن کي سختي سان ڪچليو ويو.
محمد بن قاسم جو سنڌ تي حملو
ڏاهر جو پوئتي ورڻ
دوستو! ڏاهر جي جنگ کان اڳ ڀري ڏيو مونکي جـام، ڏيــو پيالو مـــــوت کـــان اڳ، جــــو ٿـــــو اڄ ڏسجي تـيار، دوســتــو ســڀ مــوجــود هــونـــدا مئي جي محفل ۾ سڀان، پر ڪجو، نــــا ڀـــائــرو! مــــــــــــون لـــئـه سڀاڻي، انتظار.
عربن جا دنيا جي ملڪن تي ڪيل حملا
حضرت محمد صلعم جي برقعو مٽڻ سان ئي عربن دنيا تي حملا ڪرڻ شروع ڪري ڏنا هئا. حضرت عمر جي دؤر ( 13 هجري 624ع کان 24هه 645ع) تائين ايران، سيستان، مصر، شام، اردن، يمن، عراق، افغانستان ۽ مڪران تي قبضو ڪري چڪا هئا. ديبل تي ٻيڙين ذريعي حملو ڪيو ويو، جنگ ۾ “مغيره بن ابي العاص” قتل ٿي ويو. حضرت عمر سنڌ جي صورتحال ڄاڻڻ کان پوءِ سنڌ تي حملو ڪرڻ کان روڪو ڇو ته جيڪا کيس ڄاڻ ملي انهن مطابق سنڌ ڏکيو محاذ هيو.
وليد بن عبدالملڪ جو عرب جي اقتدار تي ويهڻ (86 هجري 705ع کان 96 هجري 713ع) کان پوءِ 86 هه ۾ ترڪمانستان تي قبضو ڪيو ويو، 87 هه ۾ بخارا تي ڪاهيائون ۽ 88 هه ۾ قبضو ڪيائون. 91 هه طارق بن زياد اسپين تي قبضو ڪيو. 91 هه ۾ چين تي حملو ڪيو ويو، خاڪانِ چين عربن سان ٺاهه ڪري حڪومت بچائي. انهيءَ زماني ۾ حجاج بن يوسف عبدالله بن نبهان ديبل تي ڪاهه لاءِ موڪليو، جيڪو مارجي ويو. جيسينا (Jay Seena) جو ساڻن مقابلو ٿيو، ان وقت بديل به خشڪي رستي الڳ ڪاهي آيو، بديل، جيسينا هٿان مارجي ويو ۽ عرب موٽي ويا.
راجا ڏاهر عربن هٿان نه پر سنڌيءَ هٿان قتل ٿيو
10 رمضان 93هه، جنگ جو چوٿون ڏينهن محمد بن قاسم جنگ جي اصولن جي ڀڇڪڙي ڪندي سنڌي فوج مٿان پٺئين پاسي کان اوچتو حملو ڪرايو هو ۽ محمد بن قاسم جو سپهه سالار شجاع حبشي هيو، جيڪو جنگ ۾ راجا ڏاهر هٿان مارجي ويو هو. عرب جي لشڪر ۾ ڀاڄ پئجي وئي هئي، محمد بن قاسم، پيارو پاڻي پياريو بدرآن پاڻي کارايو، پاڻي کارايو چئي، پنهنجن سپهه سالارن کي سڏي رهيو هو. عملي طور عربن کي شڪست اچي چڪي هئي، انهيءَ صورتحال ۾ سنڌي فوج ۾ موجود ڪنهن غدار وطن راجا ڏاهر کي تير هڻي، قتل ڪيو ٿو محسوس ٿئي، جنهن جي خبر هڪ سنڌي غدار اچي محمد بن قاسم کي ٻڌائي ۽ انعام ورتا ۽ پنهنجي مائٽن لاءِ رعايتون ورتيون. جيڪڏهن جنگ دوران ڪنهن عرب هٿان راجا ڏاهر قتل ٿئي ها ته عرب لشڪر فتح جا نعرا بلند ڪري ها ۽ انهيءَ مهل ئي راجا ڏاهر جو سر ڪپي نيزي تي ٽنگيو وڃي ها.
ارغون خاندان
حڪمران
مرزا شاھ حسن (1555-1592)
ارغون دور جو ادبي جائزو
2۔ هن دور ۾ رومانوي داستانن کي تمشيل طور استعمال ڪرڻ جو عام رواج پيو۔
پڻ ڏسندا
غزنوين جي سنڌ تي حڪومت
سومرن جي سنڌ تي حڪومت
ڪلهوڙن جي سنڌ تي حڪومت
ايلبقرقي
تاريخ
ايلبقرقي شھر جو بنياد 1907ع ۾ پيو. ان وقت ماڻھو ھتي ھارپو ڪندا ھئا ۽ رڍون پاليندا ھئا. ان زماني ۾ آسپاس جي علائقن ۾ ھسپانوي لوڪن جا ڪافي ڳوٺ آباد ٿي چڪا ھئا. انھن ڳوٺن جي حفاظت لاءِ ايلبقرقي ۾ فوجي چوڪي قائم ڪئي وئي. 1821ع ۾ ھتي ميڪسيڪو جي فوجين بہ پنھنجي ھڪ چوڪي قائم ڪئي ھئي. شروع ۾ ھن شھر جي مرڪز ۾ ھڪ پلازا تعمير ٿيل ھو، جنھن جي چوطرف سرڪاري عمارتون، گھر ۽ گرجا گھر قائم ڪيو ويو. شھر جي انھيءِ اصلي علائقي کي اڄڪلھ پراڻو شھر (Old Down) سڏيو وڃي ٿو. پراڻي شھر کي ڏسڻ لاءِ ھزارين سياح ھر سال ھتي اچن ٿا. پراڻي شھر جي اتر ۾ 1793ع ۾ ھڪ گرجا گھر تعمير ڪيو ويو ھو. اھو شھر جو پراڻي ۾ پراڻو گرجا گھر آھي جيڪو اڃا تائين موجود آھي.
جيئن تہ ھتان جي موسم انتھائي خوشگوار ۽ گدلاڻ کان پاڪ ھئي انڪري ويھين صديءَ جي شروع ۾ ڪيترائي ٽي بي جا مريض شفا لاءِ ھتي لڏي اچي رھڻ لڳا. انھن جي علاج لاءِ ھتي خاص اسپتال قائم ڪئي وئي. 1939ع ۾ ھتي ھوائي فوج پنھنجو ھڪ اڏو قائم ڪيو. 1949ع ۾ ھتي سينڊيا تجربيگاھون قائم ٿيون جن ۾ نيوڪلائي ھٿيارن جي تياري ۽ انھن لاءِ ڪنٽرول سسٽم ٺاھڻ جو ڪم شروع ٿيو. اڳتي ھلي انھن تجربيگاھن ۾ سائنس جي ٻين شعبن جي کوجنا جو ڪم بہ شروع ٿيو جنھن جو ذڪر مٿي ٿي چڪو آھي. 1960ع ۾ ھن شھر جي آبادي 201,189 ۽ 1990ع ۾ 384,736 ٿي وئي. 2007ع ۾ اھا آبادي وڌي 518,271 تائين پھچي وئي. 1960ع ۽ 1970ع واري ڏھاڪي ۾ شھر جي مرڪزي علائقي جون ڪيترون ئي پراڻيون تاريخي عمارتون ڊاھي نيون عمارتون تعمير ڪيون ويون. ايڪويھين صديءَ ۾ آباديءَ ۾ واڌ جو سلسلو جاري رھيو. ھن وقت شھر جي آبادي ذري گھٽ ڇھ لک ٿي وئي آھي.
حوالا
زمرو: گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
سخي حسن (نارٿ ناظم آباد)
يو سي سخي حسن پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نارٿ ناظم آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي اتر ۾ بفر زون 2 ۽ شادمان ٽائون،اولھ ۾ يو سي فاروق اعظم ۽ ڏکڻ ۾ يو سي حيدري واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين شھزور ۽ وائيس چيئرمين خالد اڪرام چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت ۾ اردو ڳالهائيندڙ ۽ سنڌي آهن. ھن يو سي ۾ سخي حسن قبرستان، شاھجھان اوينيو روڊ، انجمن لائبريري، شيخ آء اينڊ ڊائبيٽڪ ھاسپيٽل، نذير حسين يينگ فائيٽرز گرائونڊ، شيرشاھ سوري روڊ، ان حذيفه پارڪ، فضل الرحمان قريشي جي مزار واقع آھن.
محمد سومار شيخ
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:سنڌي ادب زمرو:پاڪستان
ارنيسٽو زيديلو
سياسي زندگي
1987 ۾ ھي بجيٽ ۽ منصوبابندي واري سيڪريٽريٽ ۾ منصوبابندي ۽ بجيٽ جي ضابطي وارو ڊپٽي سيڪريٽري مقرر ٿيو. 1988 ۾ 36 سالن جي عمر ۾ سيڪريٽريٽ جو سربراھ ٿيو ۽ ھن سائنسي ۽ ٽيڪنالاجي جا سڌارا پڻ پيش ڪيا. 1992 ۾ ملڪ جي صدر ڪارلوس سئلينس ڊي گورٽاري کيس تعليم عام جو سيڪريٽري مقرر ڪيو. سال گذرڻ بعد ھن نوڪري تان استعيفا ڏئي سياست ۾ شامل ٿيو. انسٽيٽيوشنل ريووليوشنري پارٽي جي صدارتي چونڊ لاء اميدوار ڊونالڊو ڪولوسيو جي چونڊ مھم ھلائي.ھن ميڪسيڪو جي مرڪزي بينڪ بينڪ آف ميڪسيڪو لاء انسٽيٽيوشنل ريووليوشنري پارٽي جي رڪن طور ڪم ڪيو جنھن م ملڪ جي بھتري لاءِ ھن ميڪرو ايڪانامڪ پاليسين جي حمايت ڪئي. انسائيڪلوپيڊيا برٽنيڪا مطابق 27 ڊسمبر 1951ع ۾ ميڪسيڪو سٽي ۾ پيدا ٿيندڙ ارنيسٽو ھڪ مزدور خاندان ۾ پليو ۽ 1971ع ۾ ميڪسيڪو ۾ اقتدار ۾ رھندڙ پارٽي جو رڪن ٿيو. ييل يونيورسٽي مان معاشيات ۾ پي ايڇ ڊي جي ڊگري حاصل ڪري بجيٽ ۽ منصوبابندي واري وزارت ۾ سيڪريٽري طور ڪم ڪندي ھن ميڪسيڪو جي ٻاھرين ڀاري قرضن تي ضابطي، ناڻي جي ڦھلاء کي گھٽائڻ ۽ متوازي بجيٽ ٺاهڻ ۾ ڪردار ادا ڪيو. انسٽيٽيوشنل ريووليوشنري پارٽي جي صدارتي اميدوار لوئيس ڊونالڊو ڪولوسيو جي قتل بعد ھي ان پارٽي جو اميدوار ٿي صدر چونڊجي آيو. ھن غربت جي خاتمي لاء سڌارا آندا، ڪرپشن جو خاتمو ڪيو ۽ چونڊ نظام کي جمھوري بڻائڻ واري ڪم کي اڳتي وڌايو. ھن 1994ع ۾ جيڪا پيسو جي قدر م ڪمي آندي ان سان ھڪ بحران جنم ورتو جنھن کي منھن ڏيڻ لاء آمريڪي امداد جو سھارو ورتو.
سشميتا سين
سشميتا سين (انگريزي: Sushmita Sen )،(پيدائش: 19 نومبر 1975ع) ، ھندوستاني اداڪارا، ماڊل ۽ مِس يونيورس 1994ع جي حُسن مُقابلي جي کٽيندڙ آھي. ھِن اُن کان اڳ فيمينا مِس انڊيا 1994ع جو تاج ارڙھن سالن جي عُمر ۾ پاتو. ھيءَ بُنيادي طور تي ھندي فلمن ۾ ڪم ڪندي آھي.
جھلم ندي
جگرافيائي حدون
هيءَ ندي والاريل ڄمون ڪشمير جي ويرناگ واري هنڌ تان نڪري، پير پنچال جي جابلو سلسلي ڀرسان وهندي وولر ڍنڍ مان گذري ٿي. ڍنڍ کان اڳيان جهلم ندي ست هزار فٽ گهري کاهيءَ ۾ داخل ٿئي ٿي. آزاد ڪشمير جي ڄمونءَ وارن علائقن ۾ هيءُ ندي ڪشن گنگا درياهه ۾ ملي ٿي ۽ پوءِ ڏکڻ پاسي مُڙي آزاد ڪشمير ۽ سرحد صوبي وچ ۾ لڪير ٺاهي ٿي. هيءَ ندي پاڪستاني علائقي ۾ ڏکڻ واري پاسي، منگلا ڀرسان ميداني علائقن ۾ داخل ٿئي ٿي. جهلم شهر کان درياهه خوشاب طرف وڃي ٿي ۽ اتان ٻيهر ڏکڻ طرف مڙي تريمون ڀرسان چناب نديءَ ۾ شامل ٿئي ٿي.
ڊيگھ
جهلم نديءَ جي جملي ڊيگهه 725 ڪلوميٽر آهي.
پالائو
سياسي نظام
ھتان جو سياسي نظام صدارتي ريپبلڪ آھي. پارليامينٽ ٻہ ايواني آھي جنھن جو نالو پالائو نيشنل ڪانگريس آهي. ملڪ جي انتظامي تقسيم سورھن رياستن ۾ ٿيل آهي جن جا نالا ھيٺ چارٽ ۾ ڏنل آھن:
ڪراچي جا مختلف نالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:ڪراچي
محراب پور
آبادي
ھن شھر جي آبادي 1981ع م 16158ھئي. 1998ع ۾ 30,686 ٿي وئي ۽ 2017 جي ڪاٿي مطابق 53,394 ھئي. 1998 کان 2017 وچ ۾ واڌ جي شرح 2.95 رھي. تعلقي جي آبادي 2017 م 2,47,280 ھئي .محرابپور، جي جنم وقت هتي صرف ميربحر (ملاح) هيا. ان بعد سماٽ جون ٻيون ذاتيون آباد ڏسجن ٿيون. جن ۾ سهتا، ماڇي (سولنگي)، کٽي، ڊکڻ (سومرا) ڪنڀر، برهمڻ ۽ ٻيا آباد ٿيا. انگريز دور ۾ نوناري، صديقاڻي (ميمڻ)، ٽالپر، خاصخيلي، شيدي، لنڊ، قريشي، پيرزادو (قاضي)، ساکاڻي چانڊيا ٻروچ، جانوري، جوکيا، موچي _ چنه، ٻاليشاهي (شيخ _ چهواڻ) مارواڙي (ماڙيچا)، هندو واڻيا (لُهاڻا _ اڌلاڻي) ۽ سماٽ جون ٻيون ذاتيون آباد ٿيون. هند ۽ سنڌ جي ورهاڱي کانپوءِ هتي مهاجر پڻ آباد ٿيا. پاڪستان جي ٺهڻ کانپوءِ صدر ايوب پاران 1954ع ۾ ’ون يونٽ‘ مڙهڻ کانپوءِ سنڌ جي ٻين شهرن جيان هتي به ججھي تعداد ۾ پنجابي پهتا. جن ۾ ڪمبوهه، آرائين، چيما، وٽو، لوڌي، مغل، جٽ ۽ گھمڻ، انبالوي وغيره شامل آهن. هتي رهندڙ هنن قومن جو سالن کان وٺي پاڻ ۾ ميٺُ، محبت ڀريو سُٻنڌ رهيو آهي. هنن ماڻهن جو مذاج سنڌ جيان صوفياڻو ۽ ملنگاڻو رهيو آهي. هن شهر جا رهواسي انتهاپسندي ۽ دهشتگرديءَ جا ڪٽر مخالف رهيا آهن. شهر جي اهم مسئلن تي گڏ ويهي ان جو بهتر حل ڪڍندا آهن.
تعليمي ادارا
گورنمينٽ بوائز ڊگري ڪاليج جو قيام 17 ڊسمبر 2004ع تي عمل ۾ آيو. جنهن جو افتتاح ان وقت جي ضلعي ناظم مسرور خان جتوئي ڪيو. آفيس سب ڊويزن ايجوڪيشن (ميل) آفيس سب ڊويزن ايجوڪيشن (ميل)، 20 فيبروري 2006ع کان قائم ٿي. ان بعد هن اداري کي سنه 2014ع کان تعلقه ايجوڪيشن (ميل). گرلز ڊگري ڪاليج هن ڪاليج جي شروعات بنا (S N E) جي سنه 2013ع ۾ ڪئي وئي. گورنميٽ گرلز هاءِ اسڪول، پهرين ايليمينٽري اسڪول هيو جتي شاگردياڻين کي اٺين درجي تائين تعليم ڏني ويندي هئي. سن 1990ع ۾ هن کي هاءِ اسڪول جو درجو مليو. تعميرِ ملت هاءِ اسڪول محرابپور، هي اسڪول پهرين محمد امين’سالڪ‘بٽ، عرف (بگو ماستر) جماعت اسلامي جي چيئرمين شپ ۾ جماعت جي ساٿين سان گڏجي سنه 1948ع ۾ قائم ڪيو. جنهن کي پاڻ خانگي نموني هلائيندو رهيو جتي شاگردن کي (اردو ٻوليءَ ۾) پرائمريءَ کان اٺين جماعت تائين تعليم ڏني ويندي هئي. هي اسڪول 1948ع کان 1952ع تائين پرائمريءَ جي حيثيت ۾ هلندو رهيو. پهرين اپريل 1952ع ۾ مڊل اسڪول ٿيو. آڪٽوبر 1972ع ۾ پيپلزپارٽي جي حڪومت قومي تحويل ۾ ورتو. ڇهين جنوري 1993ع ۾ هن اسڪول کي هاءِ اسڪول جو درجو ڏنو ويو. سنه 1993ع کان 2002ع تائين (ڪو ايڊيوڪيشن) رهيو.
نئون ڪوٽ
نئون ڪوٽ، جنھن جو اڳوڻو نالو فتح ڳڙھ ھو، سو مير فتح علي خان، 1204ھه ۾ ٺھرايو، جيڪو اڃا تائين موجود آھي. جھڏي لائين تي، نبي سر ڏانھن ويندي، واٽ تي نئين ڪوٽ جي اسٽيشن اچي ٿي، جتان لھي نئين ڪوٽ جي ڳوٺ ۾ وڃجي ٿو: قلعو موجود آھي، ۽ ڳوٺ به چڱو موچارو آھي.
حوالا
زمرو:سنڌ ۾ قلعا زمرو:ضلعو ٿرپارڪر
ٿوڪ فروش
thumb|پاليش جو ٻڌو واپار ڪندڙ يورو ڪيش گروپ جو صدر دفتر.
قديم سنڌ
قديم سنڌ سنڌ جي تاريخ جو حضرت عيسي جي پيدائش کان اڳ وارو دؤر قديم دؤر سڏجي ٿو. ان دؤر ۾ سنڌ تي موريا شاھي خاندان جي حڪمرانن ۽ سڪندراعظم جي آمد وارو دؤر پڻ شامل آھي. مھاڀارت جو دؤر بہ قديم سنڌ جو حصو آهي.
شوما چوڌري
شروعاتي زندگي ۽ تعليم
شوما چوڌري 11 جون 1964 تي ڀارتي صوبو اولهہ بنگال جي مشهور شهر ڊارجيلنگ ۾ جنم ورتو. هن ڪرسيونگ لا مارٽينائر ڪولڪاتا ۾ سينٽ هيلينز اسڪول ۾ پنهنجي شروعاتي تعليم حاصل ڪئي. انکانپوءِ هيءَ دهلي يونيورسٽي جي عورتن لاءِ ليڊي شري رام ڪاليج ۾ پڙهڻ وئي ۽ اتان انگريزي ادب ۾ بي-اي ۽ ايم-اي جي ڊگري حاصل ڪيائين.
ڳوٺ فتح محمد بروهي
ڳوٺ فتح محمد بروهي (انگريزي:Village Fateh Muhammad Brohi) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ سول نئي جي ڪناري قديم ڳوٺ آهي جيڪو فتح محمد بروهي قائم ڪيو هو.
3 نومبر
3 نومبر ، عيسوي سال جو 307 هون (ليپ سال 308 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 58 ڏينهن باقي آهن.
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
طارق بنوري
ڊاڪٽر طارق بنوري: Dr Tariq Banuri:
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو
مناجات
ھم
ھم يا hymn (اين خاموش ) انگريزي ٻوليءَ جو لفظ آهي جنھن جي معني حمد يا حمديه گيت آهي. عبراني بائيبل يا عيسائي بائيبل جي پراڻي عھدنامي ۾ ڏنل حمديه گيتن کي سامز يا سامز وارو ڪتاب چوندا آهن. عيسائي پادريت وارن ليکڪن اھڙن حمديه بيتن کي لاطيني ٻولي جي لفظ ھمس (hymnus) سان سڏڻ شروع ڪيو جيڪو انگريزي ۾ بگڙي ھم (hymn) ٿي ويو. <be>
شڪاگو
ويھين ۽ ايڪويھين صدي
پھرين عالمگير جنگ ۽ 1920ع واري ڏھاڪي ۾ ھتي وڏي پيماني تي صنعتون قائم ٿيون ۽ روزگار جا نوان در کليا. 1910ع ۽ 1930ع جي وچ واري دور ۾ ڪيترائي آفريقي آمريڪي آمريڪا جي ٻين علائقن مان لڏي ھتي اچي آباد ٿيا. انھيءَ عرصي ۾ افريقي آمريڪين جو تعداد 44103 مان وڌي 233903 ٿي ويو. ھن شھر ۾ اڇي چمڙي ۽ ڪاري چمڙيءَ وارن لوڪن جي وچ ۾ ڪيترائي نسلي فساد پڻ ٿيا جن مان 1919ع وارو نسلي فساد خاص ذڪر جي لائق آھي. ھن فساد ۾ 23 ڪاري چمڙيءَ وارا ۽ 15 اڇي چمڙيءَ وارا ماڻھو اجل جو شڪار ٿيا. اٽڪل 537 ماڻھو زخمي ٿيا. 1000 کان 2000 شيدين کي پنھنجي گھرن مان بيدخل ٿيڻو پيو.
شڪاگو آمريڪا جو پھريون شھر آھي جتي 1924ع ۾ ھم جنس پرستن پنھنجي تنظيم ٺاھي. البت بعد ۾ انھيءَ تنظيم تي پابندي مڙھي وئي. 1920ع کان 1940ع تائين ھتان جي صنعتن ۾ زوال محسوس ٿيڻ لڳو ۽ روزگار جا ذريعا محدود ٿيڻ لڳا. ھي شڪاگو جي تاريخ جو تلخ دور ھو جنھن ۾ بيروزگاري ۽ بدامني عروج تي رھي.
آدمشماري ۽ مذھب
ھتان جي اڪثر آبادي عيسائي مذھب جي مختلف فرقن سان واسطو رکي ٿي. ھتي يھودي، مسلمان، ٻڌ، ھندو ۽ ٻين مذھبن جا ماڻھو پڻ آباد آھن.
مناظرو
حوالا
زمرو:ادبي صنفون
نگورنو ڪاراباخ
کاٻو|thumb|آذربائيجان جي نگورنو ڪاراباخ جي ريجن ڳاڙھي رنگ سان ڏيکاريل
تاريخ
آرمينيا ۽ آذربائيجان وچ ۾ نگورنو ڪاراباخ تڪرار جو موضوع 1918ع ۾ بڻيو جڏھن ٻنھي ملڪن روسي ايمپائر کان آزادي جو اعلان ڪيو. اڃان ان تڪرار جي نبيرو ڪونہ ٿيو ھو تہ ٻئي رياستون ڪميونسٽ بالشويڪن جي تحريڪ ڪامياب ٿيڻ سان سوويت يونين ۾ شامل ٿي ويون. ميخائيل گورباچوف جي اقتدار ۾ اچڻ بعد نگورنو ڪاراباخ جي آرمينيائي رھاڪن جي نمائندن مسئلا سوويت ۽ بين الاقوامي قيادت آڏو مسئلا اٿارڻ شروع ڪيا تہ کين جبري طور تي آذربائيجاني بڻايو پيو وڃي. انھن آرمينيائي نسل جي ماڻھن علحدگي جي تحريڪ جو آغاز ڪيو. ان تحريڪ کي روڪڻ لاءِ نومبر 1991ع ۾ آذربائيجان جي پارليامينٽ ان خطي جو خوداختياري وارو درجو ختم ڪري ڇڏيو جنھن جي نتيجي ۾ ان علائقي ۾ آرمينيائي انتظاميه ريفرنڊم ڪرايو جنھن ۾ غالب اڪثريت علحدگي جي حق ۾ ووٽ وڌو. نگورنو ڪاراباخ جي رھندڙ آذري ماڻھن ان ريفرينڊم جو بائڪاٽ ڪيو. انھن واقعن جي نتيجي ۾ آرمينيا مان ٻہ لک آذري ماڻھن کي بي دخل ڪري نيڪالي ڏني وئي جنھن سان آذربائيجان ۾ نسلي فساد شروع ٿي ويا ۽ پوء جنگ ڇڙي وئي. ان جنگ ۾ 150000 ماڻھو مارجي ويا ۽ ڏھ لکن جي لڳ ڀڳ بي گھر ٿيا. آرمينيا نگورنو ڪاراباخ جي آرمينيائي آبادي جي مدد ڪئي. ھن وقت ان علائقي ۾ آرمينيا جي فوج موجود آهي.
اسراريت
thumb| بنجين جي سينٽ ھلڊيگارڊ ۾ آفاقي انسان جي 1185 واري مورت
22 جمادي الاول
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الاول
بنياد
thumb|گھر جو ھلڪو اونھو بنياد ۽ ھڪ فلڪبوس عمارت جو اونھائي وارو بنياد
thumb|ھلڪي اونھي بنياد جو ھڪ نمونو عام طرح سان اسان وٽ ھڪ منزلہ يا ٻھ منزلہ عمارت ٺاھڻ واسطي زمين کوٽي، سڀ کان پھريائين گھٽ نسبت واري سيمينٽ ڪانڪريٽ جو بلاڪ ڏيئي، جھڙوڪ ١٠ :٥ :١ يا ٨ :٤ :١ وغيره، انھيءَ جي مٿان سرن جا ڏاڪا ٺاھي، مختلف کسڪا ڏيئي، انھيءَ کي ٿلھي يا چوڪيءَ واري ليول (Plinth Level) تائين آڻي، انھيءَ جي مٿان ڇِت جو بار جھلڻ وارين سرن جون ڀتيون (Load bearing walls)يا فريم اسٽرڪچر (Frame Structure) جو بوتو ٺاھي، عمارت اڏي ويندي آھي. اھڙيءَ صورت ۾ بنياد جي ويڪر، اونھائي ۽ قدرتي زمين مٿان ۽ بنياد جي سڀ کان ھيٺان ڪانڪريٽ بلاڪ جي ماپ، ھيٺ ڄاڻايل دستورن مطابق اختيار ڪئي ويندي آھي.
بريات اسٽيٽ يونيورسٽي
بريات اسٽيٽ يونيورسٽي:Buryat State University: روس جي سائبيريا جي ھڪ سرڪاري يونيورسٽي جو نالو جيڪي روس جي ڏورانهين اوڀر ۾ شھر اولان اودي Ulan-Ude ۾ واقع آهي. ھي ادارو 1932 ۾ بريات اسٽيٽ ٽيچرس ٽريننگ ڪاليج جي نالي سان قائم ٿيو. 1995 ۾ ان کي يونيورسٽي جو درجو ڏنو ويو. ھن اداري ۾ روسي ۽ بريات ٻولين ۾ تعليم ڏني وڃي ٿي.اھا سائبيريا جي سڀ کان پراڻي يونيورسٽي ۽ تعليمي ادارو آھي.
منظرنامو
منظر نامو __(Scenario):
طارق قريشي
ڪتاب
طارق قريشي جا ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن پر انهن ۾ پنجين موسم، ٽين اک، صدي جو سفر، ٻالڪ فورس، ڀُوت بنگلو ۽ سپر مين ذڪر لائق ۽ سنڌي ادڀ ۾ واڌارو آهن.
منظر
منظر (Scene) ڊرامي جي هر هڪ ايڪٽ ۾ هڪ يا وڌيڪ منظر ٿي سگهن ٿا. يوناني ڊراما مسلسل هڪ مڪمل ايڪي طور ڪيا ويندا هئا، جن ۾ وچ وچ ۾ ڪورس ۾ ڪجھ چيو ويندو هو. سمجهيو وڃي ٿو تہ هوريس اهو پهريون ماڻهو هو جنهن پنجن ايڪٽن واري ڊرامي تي زور ڏنو. نئين سجاڳيءَ واري دور ۾ ڪنهن مرحلي تي فرينچ ڊرامي نگارن انهيءَ کي عام اصول بڻائي ڇڏيو. شيڪسپيئر (1564ع-1616ع) ۽ سندس همعصرن جي ڊرامن ۾ فطري وٿيون آهن، جن کي ايڪٽن واري ورهاست چئي سگهجي ٿو. انگلنڊ ۾ بن جانسن پنجن ايڪٽن واري ڊرامي جو بنياد وڌو. ان کان پوءِ ايڪٽن کي ڌار ڌار ڏيکارڻ لاءِ پردي ڪيرائڻ جو رواج پيو. ابسن (1906ع-1828ع) ايڪٽن کي گهٽائي چار ڪيو. چيخوف (1904ع-1860ع) جهڙن ڊراما نگارن بہ چار ايڪٽ رکيا، پر ويهين صديءَ جي ابتدائي سالن ۾ ٽن ايڪٽن جي ڊرامن کي ترجيح ملڻ لڳي، ٻن ايڪٽن وارا ڊراما بہ لکبا هئا ۽ هڪ ائڪٽ وارا (One act Plays) عام طور لکيا ويا آهن. جديد دور ۾ ايڪٽ ڪيترا بہ هجن، پردو صرف انٽرويل ۽ آخر ۾ ڪيرايو ويندو آهي. جديد ڊراما منظرن جي تسلسل سان پيش ڪيا ويندا آهن.ادب جو هڪ مضبوط ڪردار بي سمجهي سگهجي ٿو.
ڳوٺ حاجي ماڻڪ خان ڪنگراڻي
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
5 نومبر
5 نومبر ، عيسوي سال جو 309 هون (ليپ سال 310 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 56 ڏينهن باقي آهن.
سورٺ سرڪار
جھوناڳڙھ (Junagarh)، ڪاٺياواڙ (Kathiawar) ۾ ھڪ رياست هئي. اتان جو نواب ھڪ مسلمان هئو. سندس ماتحت ننڍيون ننڍيون گھڻيئي جاگيرون هيون. کيس سورٺ سرڪار به چوندا هئا. شاھ لطيف به سورٺ جي سر ۾ سورٺ، جھونا ڳڙهه ۽ گرنار شعر ۾ ڪم آندا آھن. جيئن:
جھوناڳڙهه جھرندو، پوندي جھانءِ جھروڪ ۾، ٿيو غلغلو گرنار ۾، ته ڪو عطائي آيو. ~ شاهه
ٽنڊو غلام حيدر
تعليم
ھن شھر ۾ پرائمري, سيڪنڊري تعليم جون سهولتون ميسر آھي. سيڪنڊري تعليم لاء ھتي گورنمينٽ بوائيز ھاء اسڪول واقع آهي.
آبادي
2017ع جي آدمشماري مطابق ھن شھر جي آبادي 33,805  ھئي.
موت جي سزا جي خاتمي جي تحريڪ
اڄوڪي دور ۾ موت جي سزا جا طريقا
اڄوڪي جديد دور ۾ موت جي سزا جا ست طريقا رائج آهن.
رائٽنگ ٿراپي
حوالا
زمرو:نفسياتي علاج
اڇو سيمنٽ
انھن کان علاوه تازو ايجاد ڪيل سيمينٽ تازو ايجاد ڪيل سلئگ سيمينٽ (Slag Cement) جنھن جون خاصيتون ۽ ڪيميائي عمل عام رواجي سيمينٽ جھڙيون آھن، استعمال ڪيو ويندو آھي. ھن قسم جي سيمينٽ استعمال ڪرڻ ۾ صرف ترائي ڪجھھ وقت وڌيڪ (١٤ کان ٢١ ڏينھن) ڪرڻي پوي ٿي ۽ ھيءُ عام پورٽلئنڊ سيمينٽ کان سستو آھي.
اريٽيريا
اريٽيريا:Eritrea: ( or ; ኤርትራ, ), officially the State of Eritrea, آفريڪا جو ھڪ ملڪ جنھن جي گاديءَ جو هنڌ اسمارا آھي جنھن جون سرحدون اولھ ۾ سوڊان سان، ڏکڻ ۾ ايٿوپيا سان، ڏکڻ-اوڀر ۾ جبوتيء سان ۽ اتر-اوڀر ۽ اوڀر ۾ ڳاڙهي سمنڊ سان ملن ٿيون.
پاڪي رائنوسار
thumb|left|ٻن نوجوان پاڪي رائنوسارن جي بحالي سڀ کان وڏي مليل پاڪي رائنوسار جي ڊيگھ اٺ فٽ آهي ان جو وزن چار ٽن تائين ھوندو ھو ۽ اھي گاھ کائيندڙ جاندار ھيا ۽ انھن جون ھوڙون ڏاڍيون مضبوط ھيون ۽ اھي سخت ڪاٺيون بہ چٻاڙي ويندا ھئا. انھن کي سڱ واري جڳھ تي ٿلھا بونبڙا ۽ نڪ تي بہ ھڪ بونبڙو ھين.
7 نومبر
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
زينب عباس
زينب عباس جو جنم 14 فيبروري 1989 ۾ ٿيو۔ هيءَ ھڪ پاڪستاني ٽيلي ويزن ھوسٽ ۽ ميڪ اپ آرٽسٽ آھي۔
موضوعيت
زمين ۽ اسمان جي وچ ۾ ايندڙ ھر شيءِ ادب جو موضوع ٿي سگھي ٿي، ايستائين جو خيالي دنيا جون کالھيون (Fantacy)، ڏند ڪٿائون (Myths)، سائنسي جڙتو قصا (Science Fiction) بھ ادب جا موضوع ٿي سگھن ٿا. پر جيڪڏھن ليکڪ ان ۾ پنهنجا ذاتي مشاهدا، تجربا، جذبا ۽ احساس وجهندو ته اهو ادب خشڪ ٿي پوندو. ان ڪري ليکڪ جا داخلي احساس ۽ ڪيفيتون ان ۾ شامل ڪرڻ موضوعيت لاءِ ضروري آهن.
ڪراچي، سڪندر اعظم ۽ جرنيل نيئرڪس
سڪندر اعظم (Alexander the Great) کان گهڻو اڳ دارائي پهرئين 521 ق.م ۾ يوناني سياح اسڪائي ليڪس کي هندستان جي حالتن جي جاچ لاءِ موڪليو هو. هن سنڌ کي هند قرار ڏنو هو. هن هڪ مضبوط ٻيڙيءَ وسيلي اٽڪ کان سنڌو درياهه جو سفر ڪيو. اهو سفر ڪراچيءَ تائين هو. ڪنهن زماني ۾ سنڌو جي پراڻي شاخ ابراهيم حيدري لڳ ڇوڙ ڪندي هئي. ابراهيم حيدريءَ جو پراڻو ڳوٺ انهيءَ شاخ تي آباد هو. رتو ڪوٽ جيڪو ريڙهي مياڻ لڳ آهي ۽ ديبل بندر ۽ گسري بندر (گِذري) به سنڌو جي انهيءَ شاخ تي آباد هئا.
سمن سرڪار
سيد سمن شاھ جو ساليانو عرس هر سال بدين ضلعي جي شهر پنگريو لڳ درويش جي درگاهه تي وڏي ڌام ڌوم سان لڳي ٿو. سمن سرڪار، ڪڪڙن جي پير ۽ ڪڪڙن جي سرڪار طور به مشهور آهي، ان لاءِ سندس عقيدتمند ميلي جي موقعي تي پاڻ سان گڏ نر ديسي ڪڪڙ (ٻانگو) پڻ گڏ کڻي ايندا آهن، هن سال پڻ سمن سرڪار جي درگاهه تي هزارين ڪڪڙ (ٻانگا) پهتل هئا، جن جي هڪ ٻئي جي مقابلي ۾ يڪ آواز ٻانگون ڏيندا آهن. کيس لاڙ جو لال پڻ چوندا آهن. سندس عقيدتمند درگاھ تي ڪڪڙن کي ڪھي چانورن ۾ رڌي درگاھ تي لنگر ھلائيندا آھن.
سر ڪلياڻ
داستان پهريون
سو ساراه سچو ڌڻي، چئِي حَمدُ حَڪِيم؛
4.
ڪه تو ڪنين سُئا، جي گَھٽَ اَندر گھوڙا؛
ڳاڙيندين ڳوڙها، جت شاهد ٿِيندءِ سامُهان.
11.
داستان ٻيو
3.
سُوري آهِ سينگار، اَڳَهِين عاشقن جو؛
سُوريءَ تي سَؤ وارَ، ڏِهاڙيو چَنگ چڙهين؛
ڪاتِيءَ ڪونهي ڏوهُ، ڳَنُ وڍيندڙَ هٿ ۾؛
پَسيو پَرِ عجيب جي، لِچيو وڃي لوهُ؛
مانَ وِر مَن توءِ، مُون پِريان جا هٿڙا.
17
سَؤ سِسِنئان اَڳَرو، سَندو دوسان دمُ؛
داستان ٽيون
10.
اَلَسۡتُ بِرَبِّڪُمۡ، چَيائون جنهن وارَ؛
عاشِقَ اَجَلَ سامُهان، اوچي ڳاٽ اَچَنِّ؛
ڄُلُ، وِڃائي ڄاڻُ، عاشِقَ! اَجَلَ سامهُون.
ڪُهي سو ڪَرَ لَـهَي، ڪوٺي سو قَريبُ؛
مرزا آباد
مرزا آباد ( انگریزی : مِرّزَاآبَّاد) پند دادن خان تحصیل، جهلم ضلعو، پاڪستان ۾، يونين ڪائونسل دولتپور ( پنڊي سيدپور جي ويجهو) هڪ ڳوٺ آهي.
ڪتاب لکندڙ
حوالا
زمرو:ليکڪ
8 نومبر
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
هري پور، پاڪستان
تفصيلَ
هري پور، پاڪستان جي مجموعي آبادي 804,000 ماڻهن تي مشتمل آهي ۽ 520 ميٽر سطح سمنڊ کان مَٿانهينءَ تي واقع آهي.
پاڪستاني عام چونڊون، 2002
حوالا
2002 عام زمرو:آڪٽوبر 2002ع جا واقعا
2 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الثاني
گارو
گارو(Mud Mortar) ھن قسم جو گارو سٺي، ٺوس، ڪلر ڪچري ۽ اڏوھيءَ کان پاڪ مٽيءَ مان ٺاھيو ويندو آھي. ھن قسم جو گارو زمين جي صاف ٽڪري تي پاڻي ملائي ۽ گھٽ ۾ گھٽ ٻہ ڏينھن خوب طرح سان لتاڙي ٺاھيو ويندو آھي، جيئن انھيءَ ۾ چڱيءَ طرح وٽ (Plasticity) اچي وڃي ۽ ان ۾ مليل مٽيءَ جا ڀتر بلڪل چڱيءَ طرح گاري ۾ ملي وڃن ۽ ان ۾ ڪنھن بہ قسم جا ڳنڍا ۽ ڳوڙھا رھجي نہ وڃن. جيڪڏھن مٽي ايتريقدر چيڪي آھي جو گارو استعمال کان پوءِ سڪڻ بعد ٽڪرا ٽڪرا ٿي ڪرڻ جو انديشو آھي تہ اھڙي مٽيءَ ۾ ڪجھ ڪاري درياھي واري (River Sand) استعمال ڪرڻ ۾ ڪو ھرج ڪونھي..
امان الله
وفات
عمر جي آخري حصي ۾ کيس بيماريون وڪوڙي ويون. کيس ساھ کڻڻ ۾ تڪليف ٿي پئي. سندس جيرو ۽ ڦڦڙ به خراب ٿي پيا. آخرڪار 6 مارچ 2020ع تي زندگيءَ جي جنگ هارائي دم ڌڻيءَ جي حوالي ڪيائين.
3 جمادي الثاني
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:جمادي الثاني
سر مومل راڻو
مومل راڻو (سـُر) __(Moomal Rano):
مومل راڻي جي ڪھاڻي
سنڌجي ماتھيلي واري ڀاڱي تي. گجر ذات جو راجا حڪومت ڪندو ھو. کيس دولت ڪٺي ڪرڻ لاء ۽ شڪار ڪرڻ جو ڏاڌو شوق ھوندو ھو.ھڪ ڀيري ڪنھن جانور جو شڪار ڪري.
براري
''براري، ماروا ٺاٺ جي سمپورن راڳڻي، جنهن جي آروهي امروهي سمپورن آهي. هن راڳڻي کي جهولائڻ ضروري آهي. ڪجهه ماروا جي صورت نظر اچي ٿي، پر ماروا کاڍو آهي ۽ ان ۾ پنچم ورج آهي، هن ۾ ايئن ڪو نه آهي. براري ۾ مڌم دربل آهي. ان لاءِ گنڌار ۽ پنچم جي سنگت رهي ٿي. سوم ناٿ پنڊت براري کي سمپورن سڏيندي پوربي ٺاٺ ۾ رکيو آهي، رکب ۽ کرج وادي سموادي سُر ڏيکاريا اٿس. گرنٿن ۾ براريءَ جا ڪافي قسم ڄاڻايل آهن، پر رواج ۾ ڪو نه آهن. ڪن جا نالا ڏجن ٿا. شڌ براري 2 ڪنتل براري، 3. درونيڙي براري، 4 سفيدوي براري، 5 اُسپرا براري 6 هت براري، 7 هر تاب براري وغيره. سنڌي سنگيت پاريجات ۾ هنن راڳڻين جون چالون ۽ لڇڻ ڏنل آهن. پر ڳائجن نٿيون.''
ڳوٺ باز مال کوسو
حوالا
زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ
لچيٽينسٽائين
تاريخ
تيرھين صديءَ ۾ جڏهن 1264ع ۾ ڪائبرگ شاھي خاندان جو  لڪٽنسٽائين واري علائقي تان ڪنٽرول ختم ٿيو ته  روڊولف پھرين ( جيڪو 1273ع ۾ پاڪ رومي ايمپائر جو شھنشاھ بڻيو) لڪٽنسٽائين کي پنھنجي  ھبسبرگ واري علائقي ۾ شامل ڪري ڇڏيو  اھڙي طرح لڪٽنسٽائين وارو علائقو پاڪ رومي ايمپائر جو حصو ٿي ويو ۽ رومي شھنشاھ پاران ھوھينمس جي ڪائونٽن (نوابن) کي جاگير ۾ ڏنو ويو ۽ اھو جاگيري معاھدو 1699ع ۾ لڪٽنسٽائين شاھي خاندان کي وڪڻڻ تائين قائم رھيو. ان سودي سان ھن ملڪ تي لڪٽنسٽائين خاندان جو نالو پئجي ويو جيڪو اصل ۾ آسٽريا جي ھيٺين پاسي لڪٽنسٽائين قلعي سان تعلق رکندڙ ھيو جتي کين جاگير ھئي. 23 جنوري 1719 تي ھن علائقي جي زمين جي خريداري بعد رومي ايمپائر جي شھنشاھ چارلس ڇھين جي حڪم سان فدوتز ۽ شيلنبرگ جي علائقن کي ملائي نئين پرنسپلٽي وجود ۾ آئي جنھن تي لڪٽنسٽائين نالو رکيو ويو. اھو نالو لڪٽنسٽائين خاندان جي شھزادي انٽون فلوريئن طرفان شھنشاھ جي سچائي سان خدمت جي سلي طور رکيو ويو. ان تاريخ کان لڪٽنسٽائين پاڪ رومي ايمپائر جي ھڪ خودمختيار ميمبر رياست جي حيثيت ۾ وجود ۾ آيو. حيرت واري ڳالھ اھا آھي تہ ان پرنسپلٽي جا شھزادا آسٽريا ۾ پنھنجي جاگير واري قلعي ۾ رھيا ۽ سؤ سال کان مٿي گذرڻ بعد اتي آيا. انھن ٻاھران ان تي حڪومت پئي ڪئي. اوڻويھين صديءَ ۾ فرانس جي نيپولين بوناپارٽ جنگ ڪري پاڪ رومي ايمپائر جو خاتمو آندو ۽ پوء نيپولين ان جي جاء تي 25 جولائي 1806ع ۾ رائن واري ڪنفيڊريشن قائم ڪرائي لڪٽنسٽائين جو پرنس پڻ ان ڪنفيڊريشن جو ميمبر ٿيو. 19 آڪٽوبر 1813ع تي اھا ڪنفيڊريشن ٽٽي وئي جنھن بعد 20 جون 1815ع تي لڪٽنسٽائين جرمن ڪنفيڊريشن ۾ شامل ٿي ويو جنھن جو صدر آسٽريا جو شھنشاھ ھيو. 1818ع ۾ لڪٽنسٽائين جي پرنس جوھان پھريون جوزف ھن پرنسپلٽي ۾ ھڪ محدود قسم جو آئين نافذ ڪيو. ساڳي سال پھريون ڀيرو لڪٽنسٽائين خاندان جي پرنس الوئي ٻيون ھن سرزمين تي پھريون قدم رکيو ۽ پھرين جنگ عظيم جي خاتمي تائين ھن پرنسپلٽي پھرين آسٽريائي ايمپائر سان ۽ پوءِ آسٽرو ھنگري ايمپائر سان ويجھن تعلقاتن ۾ رھي. پوئين ايمپائر جي خاتمي سان آسٽريا جي ريپبلڪ قائم ٿي جنھن بعد ھيء پرنسپلٽي ان کان علحده رھي. 1929ع ۾ پرنس فرانز پھريون 75 سالن جي عمر ۾ تخت تي ويٺو.
thumb|upright| [[پرنس فرانز پھريون، لڪٽنسٽائين 1929ع کان 1938ع تائين]]
حوالا
زمرو:يورپي ملڪ
علي زاهد
ڪتاب
"عدم کان اڳتي، شاعري ، 2022ع
روندو ضلعو
روندو ضلعو گلگت بلتستان جو ھڪ ضلعو آهي جنھن ۾ روندو وادي جو سمورو حصو اچي وڃي ٿو جيڪا اسڪردو، کپلو ۽ شگر جي وادين کان پوءِ گلگت بلتستان جي چوٿين وڏي وادي آھي. اھو ضلعو گلگت بلتستان جي اولھائين حصي ۾واقع آهي ۽ گلگت ڊويزن ۽ بلتستان ڊويزن وچ م مکيه واپاري ۽ سفري دڳ آھي. 2019ع ۾ اسڪردو ضلعي کي ٽوڙي ان مان ھي ضلعو قائم ڪيو ويو.
شريڪانت صدف
جنم
شريڪانت موتي شرما، 23 جولاءِ 1959ع ۾ ممبئي (بمبئي) هندستان ۾ جنم ورتو.
ادبي اوسر
شريڪانت شروع ۾ پنهنجي والد موتي پرڪاش جي شاعريءَ کان متاثر ٿيو، تنهن کانسواءِ برک ليکڪ ۽ نقاد اي جي اُتم جي ڄاڻ ۽ اڀياس جو سدائين قائل رهيو. جيتوڻيڪ شريڪانت فڪري لحاظ کان سدائين ترقي پسندن جي خلاف رهيو، پر هن پنهنجو پهريون ڪتاب ”نفرت جا گل“ برک ترقي پسند اديب اي جي اُتم جي نالي ارپيو. شريڪانت ”صدف“ 22 سالن جي عمر ۾ 1982ع کان غزل لکڻ شروع ڪيا. ”صدف“ جي شاعري جي لهجي تي ’گوپ ڪمل‘ ۽ ’واسديو موهي‘ جو چڱو اثر آهي ۽ هن ٻنهي ڄڻن مان گهڻو ڪجهه پرايو ۽ انهن جي لاءِ چيو اٿس:
فينڪس، ايريزونا
شھري ڳوٺ
جيئن مٿي ڄاڻايو ويو آھي ھي شھر شھري ڳوٺن ۾ ورھايل آھي. ھر ڳوٺ جو انتظام سنڀالڻ لاءِ سٽي ڪائونسل پاران پلاننگ ڪاميٽيون مقرر ڪيون وڃن ٿيون. ھن وقت شھر ۾ 15 شھري ڳوٺ آھن جن جا نالا ھيٺ ڏنل آھن.
فينڪس جي مختلف علائقن ۽ ضلعن کي سندن بيھڪ جي حساب سان ٻيا بہ نالا ڏنا ويا آھن مثال طور ڊائون ٽائون، مڊ ٽائون، اپ ٽائون، ويسٽ فينڪس، نارٿ فينڪس، سائوٿ فينڪس، بلٽمور ايريا، آرڪيڊيا ۽ سني سلوپ.
وزارت دفاع پاڪستان
وزارت دفاع (Ministry of Defence، مخفف: MoD)، حڪومت پاڪستان جي وفاقي وزارت آهي. هن وزارت جو ڪم، پاڪستان جي مفادن جو ملڪ توڙي پرڏيهه ۾ حفاظت ڪرڻ آهي. هي وزارت پاڪستان جي مسلح فوج جي مددگار ۽ ڏيهي توڙي ملڪي ڪيترن ئي حڪومتي قلمدانن جي وچ ۾ رابطي جو ذريعو آهي. هي وزارت بلحاظ مالي خرچ ۽ ملازمن جي ڪابينا جي وڏين وزارتن مان هڪ آهي. هي وزارت پاڪستان جي آئين جي حصي 12 ۽ باب 2 جي پٽاندر هلايو وڃي ٿو. دفاعي سامان جي نيڪال، فراهمي، پيداوار وارا اختيار، هن وزارت کان کسي 2004ع ۾ وزارت دفاعي پيداوار جي حوالي ڪيا ويا آهن.
ديھ اڏيرولال
ديھ اڏيرو لال: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو جنھن ۾ اڏيرولال وليج نالي ٽائون ڪاميٽي واقع آهي.ان کان علاوه ھن ديھ ۾ ڳوٺ ابوبڪر موريجا، ڳوٺ ڀوريون ۽ ڳوٺ خضريون پڻ واقع آھن. ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي جتي بصر، ڪيلو ،وونئڻ، ، ڪمند ۽ ڪڻڪ جا فصل ٿين ٿا. ھن ديھ جون حدون ديھ کورکاڻي، ديھ ٺوڙھا ، ديھ ننديرو، ديھ ڍانڍو ۽ ديھ سدري سان ملن ٿيون.
ميمڻڪي رسم الخط
ميمڻڪي رسم الخط __(Memnco Script):
ڪنوار
ڪنوار اھا عورت ھوندي آھي جنھن جي شادي ٿيڻ واري ھوندي آھي يا جيڪا تازو پرڻيل ھوندي آھي.
دليل وارو قلعو
حوالا
زمرو:پاڪستان زمرو:سنڌ
مردان
مردان (انگريزي: Mardan) پاڪستان جو هڪ شهر  جو مردان ضلعو ۾ واقع آهي.
ابوبڪر محمد بن ذڪريا الرازي
افسوس جو الرازي جا ذڪر ڪيل الحاد وارا تڪراري ڪتاب هاڻ موجود ناهن. خيال اهو ئي آهي ته سندس ڪتاب ساڙائي ڇڏيا ويا. هاڻي سندس ڪتابن ۽ لکڻين جو ذڪر رڳو سندس دور جي ليکڪن جي ڪتابن ۾ ملي ٿو.
جامعه الازھر
جامعه الازھر يا الازھر يونيورسٽي عربي ۾ نالو: جامعة الأزهر (الشريف) مصر جي شھر قاھرہ ۾ الازھر مسجد سان گڏ واقع ملڪ جي سڀ کان وڏي ۽ اسلامي دنيا جي سڀ کان قديم يونيورسٽي آھي. اعليَ تعليم سان گڏوگڏ ھن يونيورسٽي جو پنھنجي اسڪولن جو ھڪ وڏو نيٽورڪ آھي جن ۾ ويھ لکن جي لڳ ڀڳ شاگرد تعليم پرائين ٿا. 1996 تائين چار ھزار کان مٿي تعليمي ادارا ھن يونيورسٽي سان جڙيل ھيا. ھي يونيورسٽي 970ع يا 972ع, ۾ شيعن جي فاطمي خلافت ۾ قائم ٿي ۽ اسلامي تعليم جو مرڪز تي وئي جتي شاگردن کي قرآن، گرامر، منطق، فصاحت بلاغت، چنڊ جي تاريخن جي ڳڻپ جي طريقي ۽ فقه جي تعليم ڏني ويندي هئي. فاطمين شيعه ھوندي بہ ھر مڪتبه فڪر جي تعليم جي اجازت ڏني ھئي. اڄوڪي دؤر ۾ اھا يونيورسٽي دنيا ۾ عربي ادب ۽ اسلامي تعليم جو سڀ کان وڏو مرڪز آهي 1961 ۾ ان جي نصاب ۾ غيرمذھبي موضوعن کي بہ نصاب ۾ شامل ڪرڻ جي شروعات ڪئي وئي. 1960 واري ڏھاڪي ۾ مصر جي صدر جمال عبدالناصر جي قومپرست حڪومت ھن اداري ۾ سڌارا آڻي ان ۾ جديد تعليمي نصاب شروع ڪرايو ، ۽ ان ۾ طب ۽ انجنيئرنگ جي تعليم جي پڻ شروعات ڪئي وئي. . ان سان يونيورسٽي ۾ وسعت اچي وئي ۽ آ جو مذھبي ڪردار گھٽجي ويو.
نام مالھا
پرمانند ميوا رام انگريزي لفظ ووڪيبلريءَ کي سنڌيءَ ۾ نام مالها، شبد مالها، شبد، فرهنگ ۽ لغت ڀنڊار چيو ويندو آهي. نام مالها لفظن جي اهڙي ذخيري کي چئجي ٿو، جنهن ۾ ڪنهن به ٻوليءَ جي عام لفظن کي هڪ جاءِ تي سهيڙيو وڃي يا خاص خاص لفظ چونڊي ان ٻوليءَ جي لفظن کي الف-ب وار لسٽ مطابق ترتيب ڏني وڃي. سنڌي جي نام مالهائن جي تاريخ انگريزن جي دﺂر کان شروع ٿئي ٿي. .
بٺ ڏيرا
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1881ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ مرزان، ڍڪڻن جو ڳوٺ ۽ ٻہ ننڍڙا ۽ غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ بھادر علي گاڏھي، ڳوٺ ربن گاڏھي ۽ ڳوٺ دوست محمد جلباڻي واقع آهن.
جوڙ (حساب)
جوڙ : عام طور تي پلس جي نشاني (+) سان ظاھر ڪيو ويندڙ حسابن جي علم جي چئن بنيادي حسابن مان ھڪ حساب جو نالو آهي. جيڪڏهن ٽي صوفن ۾ ٻہ صوف جوڙ ڪبا ته پنج صوف ٿيندا.
صنم ماروي
حوالا
"Folk singer`s husband found shot dead". Dawn. Pakistan. 4 August 2009. Retrieved 14 April 2018.
تيجن ٻائي
ڪيريئر
thumb|هندستان ڀون ڀوپال ۾ پرفارمنس کانپوءِ تيجان ٻائي 13 سال جي ڄمار ۾، هن پاڙيسري ڳوٺ، چندراکوري (درگ) ۾ 10 روپين ۾ پنهنجي پهرئين عوامي ڪارڪردگي ڏيکاري. جتي هن 'پنداواني' جي ڪپلڪ شيلي (انداز) ۾ گانو ڳايو، جيڪو ڪنهن ناريءَ جي لاءِ پهرون ڀيرو هيو، جيئن تہ روايتي طور تي زائفائون زافئاڻِ جي ويهڻ واري انداز ۾ ويدماتي ۾ ڳائينديون هيون. ان روايت جي اُبتڙ، تيجن ٻائي پنهنجي مخصوص گٽورل آواز ۽ اڻ چُڪ جوش سان ڏاڍيان آواز ۾ گانو پيش ڪيو، جيڪو ان مهل هڪ مرداڻي ڳڙھ تائين داخل ٿي رهيو هيو.
اَڄ هيءَ پنهنجي نرالي لوڪ گائيڪي ۽ پنهنجي سگهاري آواز سان سموري دنيا ۾ ٻُڌندڙن کي موهي رهي آهي. ۽ پنهنجي گائڪي کي نوجوان نسل تائين پهچائي رهي آهي.
مشڪون
زمرو:سائنس
عشتروت
thumb|عشتروت ھڪ رٿ ۾ سوار عشتروت يا عستارات (Astarte) ھڪ يوناني ديوي ھئي جنھن جي پوجا اوڀر روم سمنڊ جي پاسي ڪئي ويندي ھئي. زمرو:جنگ جون ديويون زمرو:زرخيز ھلال زمرو:مغربي سامي ديويون
ﷲ بچايو کوسو
زندگي جو احوال
ﷲ بچايو کوسو 1935ع ۾ ڳوٺ ڏاڏون، بلڙي شاھ ڪريم تعلقو ٽنڊو محمد خان ضلعو سنڌ ۾ پيدا ٿيو. 1951 کان فن جي شروعات ڪيائين ۽ شهرت ماڻيائئ. ڪيترن ئي ٻاهرين ملڪن ۾ فن جو مظاهرو ڪيائين. کيس شاهه عبداللطيف ڀٽائي اوارڊ مليو. ان کان علاوه کيس حڪومت پاڪستان طرفان صدارتي تمغو براءِ حسن ڪارڪردگي پڻ مليو.
ديھ سالارو
ديھ سالارو : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي تپي گھوٽاڻا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ وڏو سالارو، ڳوٺ پليو پرھياڙ،  ڳو پرھياڙ، ڳوٺ ساري جو، گروڏنو جي وسي، ڳوٺ سھتا واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آھي. ھن جون حدون ديھ گھوٽاڻا ۽ ديھ کنڊو، ديھ راڄاڻي ۽ ديھ ڇر سان ملن ٿيون.ھن ديھ جو قيام 1962 کان اول ٿيو بورڊ آف روينيو جي 1979 واري رڪارڊ مطابق ھن ديھ جي روينيو سروي نمبرن جو تعداد 1 کان 272 تائين ھيو. ھي ديھ انتظامي طور تي سالارو ٿاڻي جي حدن ۾ اچي ٿي.ھي ديھ قومي اسيمبلي جي تڪ NA-223 ۽ صوبائي اسيمبلي جي تڪ 59 ۾ اچي ٿي.ھن ديھ ۾ ھڪ وڏو بچاءُ بند آھي جيڪو ديھ کنڊو کان ديھ راڄاڻي تائين آهي پوري ديھ ۾ گذري ٿو جنھن جو نالو نظر کنڊو بند آھي. بند جي ٻئي پار ھن ديھ جو حصو ڪچي جي زمين ۽ ٻيلي تي مشتمل آهي جيڪي درياءَ سنڌ سان لڳن ٿا.درياھ جي لڳ ھجڻ ڪري ھن ديھ جي زمين جا ڪجھ حصا دريا خوردي آهن يعني درياءَ جي ھيٺان اچي ويا آهن.ھن ديھ مان ڪنھن دور ۾ سانگرہ واھ ۽ گھارو واھ وھندڙ ھئا جيڪي بعد ۾ ڦٽي ويا پر انھن جا ڪڙيا موجود آهن.سانگرہ واھ ديھ ڇر۽ راڄاڻي واري دنگن تي وھندو ھو.
ڪلب ھئمر
ڪلب ھئمر يا لمپ ھئمر -: (Club Hammer or Lump Hammer) ھيءُ ھٿوڙو سرن کي ٽڪڻ وقت سھاري ڏيڻ لاءِ ڪم ايندو آھي.
عاجز رحمت ﷲ لاشاري
قرآت ۽ تجويد: اسڪول جي شاگرد دوستن سان گهمڻ بهاني هڪ ڏھاڙي ڀر واري ڳوٺ برادي ساريه ۾ وڃڻ ٿيو ۽ ڳوٺ جي ڪجھ شاگردن سان اتي موجود مدرسه مُحمّدي نورالهديٰ ۾ ڪجھ ڪلاڪن جي ڪچهري منهنجي دل ۾ پاڻ مُرادو شوق پيدا ڪيو ۽ آخر امان ابي کان زوريءَ موڪلائي حِفظ جي ارادي سان داخلا ورتي پر ڪجھ اڻ ٽر سببن جي ڪري رڳو قرات ۽ تجويد وارو علم ۽ ڪلام پاڪ جو ڪجھ حصو ياد ڪرڻ جي سعادت حاصل ڪيم. هي مدرسو بدامني جي خوف سبب مٿي ذڪر ڪيل نيڪ مرد مرحوم غوث بخش سارئي جي ڀاءُ غلام صديق سارئي جي ڪوششن سان ان ڳوٺ مان بڙدي محلي باڊھ شهر ۾ منتقل ڪيو ويو جتي اڄ به حِفظ جو شعبو هلندڙ آھي منهنجو اتي به ڪجھ سال تعليمي حاصلات لاء رهڻ ٿيو علم جي حاصلات لاء مٿي تي ٿالھ کڻي مختلف درن تان فَڪر جي ماني پڻ وٺڻ جي سعادت حاصل ٿيندي رهندي هئي. ان مدرسي جو استاد سائين حافظ محمد بخشل چنو آھي جيڪو هزارين حافظن جو استاد ۽ مخلص توڙي ولي صفت انسان آھي جنهن کي ڪلام پاڪ جي حِفظ بابت قائدن قانونن جي ڄاڻ توڙي سندس صدري علم وارو انسان مون پنهنجي هن مختصر زندگيءَ ۾ ڪاٿي به ناهي ڏٺو سندس فرزند پڻ اعلي پائي جا حافظ ۽ عالم آھن جيڪي ان تدريسي عمل کي جاري رکيون پيا اچن. الله پاڪ کين علمي ميدان ۽ دنيا آخرت جون سڀئي ڪاميابيون عطا فرمائي.
انگريزي تعليم: مدرسي ۾ پڙھڻ دوران گورنمينٽ ھاء اسڪول موئن جو دڙو تي سيپٽمبر 1994ع ۾ داخلا ورتي. اهو ئي جواني وارو جوش ۽ عشقِ مجاز جو دور هو جنهن جُنوني شاعر بڻايو ۽ ھڪ هزار کان وڌيڪ مجاز جي موضوع تي شعر توڙي ڪلام لکيا ، گرمين جي موڪلن دوران ڪڏھن دادو شهر ۾ برف ۽ گلاب ڳنڍو کپائڻ دوران ” عاشق اتحاد “ نالي تنظيم جي ڀِتين تي چاڪنگ ڪئي ته ڪڏھن لاڙڪاڻي شھر ۾ ماساتن سان گڏ ويگن تي ڪلينري پڻ ڪئي. ان عرصي دوران طبعيت تمام گهڻو بگڙي وئي ۽ غلط صُحبت جي ور چڙھڻ لڳس، پر وري به امڙ جي دعائن سنئين دڳ لايو ۽ سندس بيحد اسرار تي سال 1995/96 ع دوران درگاھ الله آباد شريف ڪنڊيارو ضلعي نوشھرو فيروز ۾ مرشدن ڪريمن حضرت قبلا محبوب سڄڻ سائين مدظله العالي جن جي صحبت ۾ روحاني فيض ۽ ضروري ديني تعليم لاء پهتس جتي ڪجھ سال رهي ڪري ڪيترن ئي نامور عالمن ۽ حافظن جي نگرانيءَ ھيٺ ديني ۽ روحاني علم جو فيض پرايم. دربار الله آباد شريف جي روحاني فيض سان ديني رنگ چڙھيو جنهن بعد ليبرڪالوني ڪوٽڙي ۾ پنهجي مامي مولوي سراج الدين لاشاري جي تربيت هيٺ رهي مدينه مسجد نيو ليبر ڪالوني ۾ خطابت ۽ امامت جو تجربو ڪيم، ان ديني سِکيا دوران محنت مزدوري سانگي ڪپڙي،ڪپھ ، اٽي، چيف بورڊ ، آنن جي ڪارٽونن ، پلاسٽڪ جي واڻ ٺاهڻ سميت ڪيترن ئي ڪارخانن ۾ مزدوري پڻ ڪيم.
(1) ”رحمت جا خزانا“ (مولود-ڀاڱو اول) نومبر 1999ع
(27) ”مداحون ۽ مناقبا“، ڊسمبر 2015ع لسٻيلي جي شاعر سڪندر علي دودي جو ڪلام.
(42) مديني جو سائين؛ حافظ عبدالستار سولنگي جو لکيل ”نعتيه ڪلام“.
مولود ڳائڻ جي شروعات: ننڍپڻ کان سمجھ ۽ شعور ايندي مولود ڳائڻ لڳس ۽ اڳتي هلي مولودن ڳائڻ وارن ۾ ھڪ خاص اهميت ملي.
ٻيو ڀيرو دولھ دريا خان ايوارڊ، مڪلي ٺٽي ۾ 13 اپريل 2003ع تي مليو.
بهترين ليکڪ ۽ مرتب جو ”لاشار ايوارڊ“ 19 آڪٽوبر 2005ع شاهنواز ڀٽو لئبريري لاڙڪاڻي ۾ مليو. سلات پاران “سڄاڻ سگهڙ ايوارڊ سرٽيفڪيٽ“ 30 آڪٽوبر 2004ع تي مٺياڻي ۾ مليو.
باڪمال سگهڙ ايوارڊ 2019ع، درمحمد ڪمال جي ورسيءَ جي موقعي تي ٺٺ سولنگي/دليپوٽا ضلعي نوشھروفيروز ۾ سينيئر صحافي منظور سولنگي هٿان مليو.
ديھ غيب پير
ديھ غيب پير: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ محمود ٿهيم واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون ديھ نرلي، ديھ ڀٽ شاھ ۽ ديھ گھوگھاٽ سان ملن ٿيون.
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
اوساري
ٻانھين واري بانڊ
اسٽريچر بانڊ يا ٻانھين ٻنڌ واري ترتيب ۾ اوساريءَ جا سڀيئي بار سلسليوار ۽ سرن جي ڊگھائيءَ جي رخ جي صورت م ۽ اھڙي نموني لڳايا ويندا آھن جيئن ھر بار جا عمودي جوڙ انھيءَ جي ھيٺئين ۽ مٿئين بار جي عمودي جوڙن سان نہ ملن، جيئن ۾ ڏيکاريل آھي. ھن قسم جي ترتيب پردي يا پارٽيشن واري ديوارن ۽ پَورِين ديوارين (Cavity walls) لاءِ موزون رھي ٿي.
سَنڌَ
جيڪڏهن اسان جا سڀ هڏا پاڻ ۾ سڌا سنوان ڳنڍيل هجن ها ته، اسين ڪنهن به نموني جي ڪا به چرپر ڪري نه سگهون ها پر ائين ناهي. قدرت انهيءَ لاءِ وچ ۾ سَنڌَ رکيا آهن، جيڪي هڏن کي پاڻ ۾ ملائين ٿا ۽ اڳتي پوئتي ٿيندا رهندا آهن. جيڪڏهن اسان جي جسمن ۾ اهي سنڌ نه هجن ها ته، اسان لاءِ اهڙيءَ طرح ڀرپور زندگي گذارڻ  ممڪن نه هجي ها. سَنڌ، هڏن جي گاٺ کي گهٽائڻ سان گڏوگڏ هڪ ٻئي مٿان ترڪڻ جي قابل بنائين ٿا. هڏن جي انهن حصن جي وچ ۾ جيڪي هڪ ٻئي سان ڳاٺ کائن ٿا. قدرت هڪ سڻڀو ليسدار مادو رکيو آهي، ان کي ڪچڙي هڏي چئبو آهي. ان کانسواءِ ڪچي آني جي اڇاڻ جهڙي هڪ اڇي گهاٽي پاڻياٺ به انهن سَنڌَن کي ملندي رهندي آهي، جيڪا انهن کي سڻڀو رکندي آهي، ان کي سِنوئيل فلوئيڊ جو نالو ڏنو ويو آهي، اهو سڻڀ گاٺ کي گهٽ ڪرڻ لاءِ مشيني تيل وارو ڪم ڪري ٿو، جڏهن سَنڌَ سڪون واري حالت ۾ هوندا آهن ته، اها گهاٽي پاڻياٺ گهٽ خارج ٿيندي آهي پر چرپر ڪرڻ دوران اها گهڻي مقدار ۾ پهچڻ لڳندي آهي ۽ سَنڌَن کي ضرورت مطابق سڻڀو رکندي آهي، انسان جي جسم ۾ چئن قسمن جا سنڌ ٿين ٿا.
نامردي
اريڪٽائل ڊسفنڪشن، مرداڻي ڪمزوري، نامردي (ED) (Erectile dysfunction, impotence)، جنهن کي نامردي پڻ سڏيو ويندو آهي، جنسي بيماري جو قسم آهي جنهن ۾ للو جنسي سرگرمي جي دوران کڙو نه ٿيڻ يا اڀو ٿيڻ ۾ ناڪام ٿيندو آهي. اهو مردن ۾ سڀ کان عام جنسي مسئلو آهي. ان جي پنهنجو پاڻ کي تصويري تعلق ۽ جنسي تعلقات ۾ پريشانين جي ذريعي، نفسياتي نقصان ٿي سگهي ٿو.
چنجڻي
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1902ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ روشن آباد، ڳوٺ خدادا خان پٺاڻ ۽ ڳوٺ چنجڻي ۽ مقام ٻڍو ڪانڌڙو واقع ھيا. ان وقت ھي ديھ کڏھري تپي م واقع ھئي. پاڪستان جي قيام بعد ان کي نئين تپي چنجڻي ۾ شامل ڪيو ويو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ خداداد پٺاڻ واقع آهي.
پيرن هيٺيان ڪٻ
ھن مضمون کي وڪي طرز تي آڻڻ جي ضرورت آھي. جيڪڏهن اسين آلن پيرن جي نشانن تي غور ڪريون ته مشاهدو ٿيندو ته اهي نشان اسان جي پيرن (Feet) جا سڄا نشان ناهن ڇاڪاڻ ته پيرن جي تريءَ جو ڪجھ حصو مٿي هئڻ جي ڪري زمين کي نہ ٿو ڇهي. اصل ۾ پير جي بناوت هڪ قسم جي ٽپائي آهي، جيڪا ٽن جاين تي زمين کي لڳي ٿي، هڪ جاءِ ان جي پويون حصو يعني کڙي هوندي آهي، ٻيون ٻہ جايون ان جي اڳئين حصي يعني تريءَ واري حصي ۾ آهن. انهن ٽن جاين تي اسين بيهڻ جي قابل هوندا آهيون، انهن ٽن وزن کڻڻ وارين جاين تي ڪيتريون ئي ننڍيون هڏيون ۽ ننڍن وڏن عضون جي مدد سان پير هڪ محراب (Arch) جي شڪل بنائين ٿا، پيرن جو اهو ڪُٻُ يا محراب سخت ناهي هوندو پر لچڪدار هوندو آهي، اها لچڪ ان کي پيرن جي هڏين جي مخصوص بناوت ڀرڪڻ هڏين ۽ پيرن جي عضون ۽ ليگامينٽون جي ڪري آهي، انجنيئرنگ جي نقطه نظر سان محراب تعميرات جو هڪ سٺو مثال آهي، جيڪو اسان جي سڄي جسم جو وزن سواءِ ڪنهن تڪليف جي کڻندو آهي.
پيدائش کان وٺي بيهڻ جهڙو ٿيڻ تائين، هلڻ گهمڻ جي عمر تائين ٻارن جا پير چپترا هوندا آهن، اصل ۾ پيرن جو محراب هلڻ جي ورزش جي ڪري ٺهندو آهي، ڪڏهن ڪڏهن نسلي يا مورثي طور تي ڪجهه ماڻهو چپترن پيرن وارا هوندا آهن. يعني انهن جي پيرن جي محراب جي بناوت ڪمزور هوندي آهي. ان کانسواءِ ڪڏهن ڪڏهن ورزش جي گهٽتائي جي ڪري يا گهڻو وقت بيهڻ جي ڪري يا رت جي گردش ۾ گهٽتائي جي ڪري  پيرن جا محراب ٻوجهه کڻڻ جي قابل نه رهندا آهن ۽ ڦهلجڻ لڳندا آهن، نتيجي ۾ پير چپترا ٿي ويندا آهن.
آذربائيجان جي سياست
سياسي تاريخ
جون 1992ء ۾ صدارتي چوُنڊون ٿيون ۽ پاپولر فرنٽ جو ابو الفضل ايلجی بي صدر چُونڊجي ويو. انهن چُونڊن ۾ 7 اُميدوار هيا پر انهن سڀني جي وچ ۾ ايلجي بي کي 54 سيڪڙو ووٽ مليا ۽ هو آذربائيجان جو پهرئين جمهوري طور چُونڊيل صدر بڻيو. هو پهريون غير ڪميونسٽ صدر پڻ هيو. اُن آذربائيجان کان سوويت جي فوج کي ٻاهر ڪڍيو ۽ انهيءَ ريت آذربائيجان پهريون ۽ اڳوڻو سوويت ملڪ بڻيو جتي سوويت جي فوج نہ هئي. انکانپوءِ ايلجي بي پاران نيشنل ڪيسپئن نيوي قائم ڪئي وِئي ۽ روس کان هڪ چوٿون ڪيسپين نيوي حاصل ڪرڻ جو ٺاهہ پڻ ڪري ورتو.
نور بانو
مائي نور بانو (انگريزي:Mai Noor Bano) سنڌ جي مشهور لوڪ فنڪار هئي. سندس ڪيترائي ڳايل گيت مشهور ٿيا.
بين الاقوامي تنظيم ترڪ ثقافت
تاريخ
ھن تنظيم جي ٺاھڻ جو خيال 1992ع ۾ باڪو ۽ استنبول ۾ آذربائيجان، قزاقستان، ڪرغزستان، ازبڪستان ترڪي ۽ ترڪمانستان جي ثقافت وارن وزيرن جي ٿيل اجلاسن ۾ آيو جڏھن انھن وزيرن ھڪ گڏيل ثقافتي جوڙجڪ ۾ سھڪار ڪرڻ جو اعلان ڪيو ھو. بعد ۾ 12 جولاء 1993ع ۾ الماتي ۾ ھڪ معاھدي ذريعي ترڪسوئي قائم ڪئي وئي. 1996ع ۾ يونيسڪو ۽ ترڪسوئي وچ ۾ سرڪاري سھڪار قائم ٿيو جنھن ۾ اھو طئي ڪيو ويو تہ اھي ٻئي ادارا باھمي صلاح مشورا ۽ ھڪٻئي جي پروگرامن ۾ نمائندگي ڪندا. 3 نومبر 2009 تي ترڪ ڪائونسل جي رڪن ملڪن فيصلو ڪيو تہ ترڪسوئي کي ترڪ ڪائونسل ۾ ضم ڪيو ويندو.
بک
زمرو:سائنس
خلافت
خلافت راشده جي اهميت
خلافت امت مسلم جي مرڪزي حيثيت رکي ٿي. خلافت ئي واحد ادارو آهي ,جيڪو مسلمانن کي متحد رکندو آيو هو, ايتري قدر جو جڏهن اسلامي سلطنت جا صوبا خودمختيار ٿي ويا , ان جي باوجود به انهن رياستن ۾ خليفي جو اثر رسوخ جاري رهيو , مسلمان هر خطبي ۾ وقت جي خليفي جو نالو کڻندا هئا ۽ سندس حفاظت ۽ سلامتي جون دعائو گهرندا هئا. امام سنڌ علامه مخدوم محمد هاشم ٺٽوي رحمه الله عليه مطابق خلافت فرضن جي ماء آهي. ٽن ڏينهن کان وڌيڪ عرصو خليفي کان بغير رهڻ حرام آهي, بلڪ حديثن ۾ اچي ٿو ته بغير خليفي جي بعيت جي موت اچي وڃي ته اها جاهليت جي موت ٿيندي. اهو ئي سبب هو جو جڏهن هلاڪو خان بغداد تي حملو ڪري آخري عباسي امير المنتنصر کي شهيد ڪري امارت جو ادارو ختم ڪيو ته ان جي ٽن سالن جي اندر ئي مسلمانن مصر ۾ نئين امير جي چونڊ ڪئي. جڏهن برطانيه ۽ سندس ايجنٽ مصطفي ڪمال پاشا ترڪي جي امارت ختم ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون هندوستان, افغانستان ۽ چين سيت سڄي اسلامي دنيا ۾ خلافت جي بچاء لاء زوردار تحريڪون هليون. خلافت راشده جي خاتمي کان بعد به برصغير جي مسلمانن خلافت جي نئين سر قيام لاء گهڻيون ڪوششون ورتيون, مگر عالمي سامراج ۽ ايجنٽ ۽ مفاد پرست حاڪمن جي ڪري ٻيهر ڪڏهن به خلافت راشده يعني امارات بحال نه ٿي سگهي
آڪسفورڊ
آڪسفورڊ يونيورسٽي
آڪسفورڊ يونيورسٽيءَ جو سڀ کان اوائلي لکت ۾ ذڪر ٻارھين صديءَ جي رڪارڊ مان ملي ٿو. ٻارھين صديءَ ۾ ھن يونيورسٽيءَ جون ڪيتريون ئي عمارتون شھر ۾ پکڙيل ھيون. انھن عمارتن مان فقط سينٽ ايڊمنڊ ھال (St Admund Hall) وڃي بچيو آھي جنھن کي 1957ع ۾ ڪاليج جو درجو ڏنو ويو. چيو وڃي ٿو تہ وچئين دور ۾ ھن يونيورسٽيءَ جون ھڪ سو کان بہ مٿي عمارتون موجود ھيون. تاريخدان چون ٿا تہ تيرھين صديءَ جي شروع ۾ ھن يونيورسٽيءَ ۾ 1500ع کان بہ مٿي شاگرد علد جي اڃ اجھائيندا ھئا ۽ جيتري شھر جي آبادي ھئي اوترائي شاگرد ھتي پڙھندا ھئا. يونيورسٽيءَ جون پنھنجون ھاسٽلون نہ ھيون ۽ شاگرد خانگي مسواڙ جي گھرن ۾ رھندا ھئا. البت اڳتي ھلي شاگردن ۽ استادن لاءِ يونيرسٽيءَ رھائش جو بندوبست ڪرڻ شروع ڪيو. تيرھين صديءُ جي اخڙي اڌ ۾ يونيورستيءَ جا پھريان ڪاليج قائم ٿيا جن ۾ يونيورسٽي ڪاليج (1249ع)، بيليول ڪاليج (1263ع) ۽ مرٽن ڪاليج (1264ع) شامل آھن. ھي ڪاليج ان زماني ۾ ٺھيا جڌھن يورپي ماھرن يوناني فلاسافيءَ کي انگريزيءَ ۾ ترجمون ڪرڻ جي شروعات ڪئي.