cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ملڪ وحيد
زندگي جو احوال
ملڪ وحيد جو پورو نالو وحيد علي ولد حاجي الهورايو ملڪ آهي. ملڪ وحيد جي قلمي نالي سان لکندڙ هيءُ شاعر 10 آڪٽوبر 1981ع تي سنڌ جي دادو ضلعي جي دادو تعلقي جي شھر دادو ۾ جنم ورتو.
اٺاڻي ٽپال
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:جاگرافي
امام علي مرزا
حوالا
زمرو:1960ع جون پيدائشون
وڏو سمنڊ
thumb|ائٽلانٽڪ سمنڊ مٿان ڪڪر
آديسي اسـتـاد (ڪتاب)
حوالا
زمرو:روشني پبليڪيشن زمرو:ڪتاب
شرناءِ
حوالا
زمرو:سنڌي موسيقي جا اوزار
امام علي نازش
ورهاڱي کان پوءِ پارٽي پاليسين تحت کيس پاڪستان اچڻو پيو. ايوبي مارشل لا دؤران، جڏهن ڪميونسٽ اڳواڻ حسن ناصر کي شهيد ڪيو ويو ته کيس ڪميونسٽ پارٽيءَ جو سيڪريٽري جنرل بڻايو ويو.
انور ابڙو
ڪتاب
سندس ڇپيل ڪتابن ۾: ’خودڪشيءَ جو رومانس‘ (ڪهاڻيون: 2001ع)، ’رهنما‘ (ترجمو: 2004ع)، ’ڳورهاري عورت جا مسئلا ۽ حق: حقيقت ڇا آهي‘ (ترجمو: 2008ع)، ’ڀڳل رانديڪو‘ (ناول 2008ع)، ’ٻڌو، پڙهو ۽ رنگ ڀريو‘ (معاون ليکڪ: ٻارن لاءِ ابتدائي سنڌي قاعدو، 2009ع)، ’هڪ عظيم زرعي ڌوڪو‘ (ترجمو: 2009ع)، ’منهنجو چنڊ مارجي ويو‘ (ڪهاڻيون، مضمون ۽ شاعري: 2009ع)، ’عورتون سياست ۾‘ (ترجمو: 2011)، ’اکر اکر تاريخ‘ (ترتيب)، ’اڌ صديءَ جو اوجاڳو‘ (ليک: 2013ع)، ’پهرين جنوري‘ (ڪهاڻيون: 2015ع)، ’هڪ مهمان ڇوڪري‘ (ناول: 2016ع)، ’عني ۽ مائو‘ (ٻاراڻيون ڪهاڻيون: 2016ع)، ’حسن علي آفندي: سنڌ مدرسته الاسلام جو باني‘ (ترجمو: 2016ع)، ’قلم جا وارث‘ (خاڪا ۽ علمي ادبي ۽ فڪري جائزو: 2017ع)، ’قائداعظم محمد علي جناح: تعليم، جدوجهد ۽ حاصلات‘ (ترجمو: 2018ع)، ’ننڍڙو چنڊُ‘ (ناول: 2018ع)، ’چوڌاري چمڪاٽ‘ (ٻارن لاءِ تقريرون ۽ خاڪا: 2018ع)، ’روشني ڪي مينار-حيدر بخش جتوئي‘ (اردو ۾)، ’ايڪهين صديءَ جو ادب‘ (مهاڳ، اڀياس، تبصرا ۽ رايا 2019ع)، ’وڏي ڀيڻ‘ (ٻارن لاءِ ڪهاڻيون: 2020ع) ۽ ’وبا کان چورايل پلَ‘ (ڪورونا تي لکيل ڪهاڻيون: 2021ع) شايع ٿي چڪا آهن.
انور قنبراڻي
زندگي جو احوال
مشهور عوامي شاعر انور قنبراڻي جو نالو علي انور پٽ ميوو خان قنبراڻي هو. هن 12 فيبروري 1963ع ۾ ڳوٺ ڦلوءَ قنبراڻي ۾ جنم ورتو جيڪو ڳوٺ دادو ضلعي جي تعلقي جوهي جي ڪاڇي واري علائقي ۾ آهي.هن 1967ع ۾ پنهنجي ڳوٺ جي پرائمري اسڪول مان پنج درجا پاس ڪري ٻني ٻاري جي ڪم کي وڃي لڳو هو. 20 سالن جي عمر ۾ ڳوٺ ڇڏي دادو شهر لڏي آيو. شروع ۾ سنڌ جي نامياري شاعر استاد بخاريءَ کان شاعريءَ جي اصلاح ورتائين.انور قنبراڻي محبت، درد ۽ وڇوڙي جو شاعر هو. هن وڇوڙي بابت تمام گهڻي شاعري ڪئي آهي ۽ سنڌ ۾ ڪئسٽ جو مشهور شاعر هو. سندس منظور سخيراڻيءَ جو ڳايل ڪلام ڪو نه بچسان، درد تيڏي وچ رو رو دم ڏيسان کان ڪافي مشهور ٿيو. هن جي شاعري منظور سخيراڻي، جلال چانڊيو، الھداد زرداري, سرمد سنڌي ۽ ٻين فنڪارن وڏي تعداد ۾ ڳاتي آهي. هن جي ڪلامن جون 200 کان مٿي ڪيسٽون نڪتيون. هيءُ سنڌ جو واحد شاعر هو جنهن فري لانس شاعري ڳائجڻ عيوض پئسا ورتا.
نواب شاهه
پڻ ڏسو
سنڌ1
لاڙڪاڻو ڊويزن
لاڙڪاڻو
سانگهڙ
ٿر پارڪر
ڪراچي
واٽر ڪولر
واٽر ڪولر ھڪ مصنوعي ٿانءُ آھي جنھن کي پاڻي ٿڌو ڪرڻ ۽ ان کي برقرار رکڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. واٽر ڪولر برقي ۽ غير برقي ٿي سگھن ٿا. thumb|واٽر ڪولر
سيد شاھ مردان شاھ ثاني
تعليم ۽ تدريس
پاڻ مسلم ليگ (فنڪشنل) جا سربراه ھيا. هندستان تي برطانوي قابض حڪومت 1942ع ۾ حر مجاهدن کي ڪالعدم قرار ڏئي ڪري پير پاڳارو جي والد پير صبغت الله شاه کي ڦاھي ڏني ۽ ان جي پٽن کي اغوا ڪري لنڊن کڻي ويا. 1952ع ۾ پير پاڳارو وطن واپس آيو ۽ سياست ۾ مشغول ٿي ويو.
بدر ابڙو
تعليم
''شروعاتي تعليم لاڙڪاڻي، خيرپور، ٽنڊي الهيار ۽ سجاول مان ورتائين. مئٽرڪ ماڊل اسڪول حيدرآباد مان 1969ع ۾ ڪيائين ۽ انٽر کان پوءِ ڪراچيءَ مان بي ڪام جي ڊگري حاصل ڪيائين.''
ڪپڙن ڌوئڻ جي مشين
ڪپڙن ڌوئڻ جي مشين کي انگريزي ۾ واشنگ مشين (Washing machine) چيو ويندو آھي. ھي ھڪ برقي مشين آھي. مختلف ڪمپنيون مختلف نمونن ۽ قسمن جو واشنگ مشينو ٺاھن ٿيون. ڪجھ مشينون ڪپڙن کي ڌوئڻ کانپوءِ انھن کي خشڪ ڪرڻ جي بہ ڪم اچن ٿيون. thumb|ھڪ قديم واشنگ مشين
آڪاش انصاري
حوالا
زمرو:بدين ضلعي جون شخصيتون زمرو:1956ع جون پيدائشون زمرو:شاعر
آڪري
زمرو:سنڌ
1805ع
ڊسمبر
زمرو:سال
عمران هاشمي
فلمن جا نالا
06. چاڪليٽ (2005)
13. گڊ بواء بيڊ بواء (2007)
20. ڪروڪ (2010)
24. جنت 2 (2012)
شاھنواز ڀٽو
سنڌ پيپلزپارٽي
1934ع ۾، "سنڌ پيپلس پارٽي" نالي جماعت جو بنياد پيو ۽ ان جو ليڊر هن کي چونڊيو ويو هو. سنڌ ۾ سياسي جماعتن ٺاهڻ لاءِ اها پهرين ڪوشش هئي. ان کان اڳ سنڌ جي پارليامينٽري سياست لاءِ مسلمانن ۾ ڪا جماعت ڪا نه هئي. سنڌ محمدن ايسوسيئيشن گهڻو ڪري گورنرن يا وائسراءِ کي ائڊريس ذريعي شڪايتن پيش ڪرڻ ۽ ٺهرائن پاس ڪرڻ جي ايجنسي ٿي ڪتب ايندي هئي. سنڌ آزاد ڪانفرنس جو مقصد سنڌ جي آزادي لاءِ ڪوشش ڪرڻ هو. . 13 جون 1936ع تي سنڌ جي تاريخ ۾ پهريون نج سياسي بنيادن پروگرام، مقصدن ساڻ هڪ سياسي پارٽي ”سنڌ پيپلز پارٽي“ وجود ۾ آئي، جنهن جو پهريون صدر سر شاهنواز خان ڀٽو چونڊيو ويو. جڏهن ته خان بهادر الهه بخش سومرو، نائب صدر، حاتم علوي سيڪريٽري ۽ سائين جي ايم سيد جوائنٽ سيڪريٽري چونڊيو ويو. هن پارٽي سنڌ جي سياست ۾ ڀرپور ڪردار ادا ڪندي پنهنجي پارٽي کي اسيمبلي اليڪشن ۾ ڪامياب ڪيو ۽ اليڪشن ڪاميابي ۾ اول پوزيشن حاصل ڪئي پر هي پارٽي گهڻو عرصو هلي نه سگهي ڇاڪاڻ ته سر شاهنواز خان سنڌ جي سياست کان ترقي ڪندي بمبئي ۾ وفاقي وزير ٿيو ۽ سنڌ کان گهڻو وقت ٻاهر بمبئي ۾ رهڻ لڳو جڏهن ته باقي پوين عهديدارن يا ٻي قيادت سنڌ پيپلز پارٽي کي قائم دائم رکي نه سگهي. 11 اپريل 1935ع تي سنڌ جي آزاد صوبي ٿيڻ کان پوءِ سنڌ جي سياست ۾ جوش جذبو پيدا ٿيو. سنڌ ۾ ٻه نيون سياسي پارٽيون وجود ۾ آيون، دراصل اڳ ٻه سياسي گروپ هيا جنهن ۾ هڪ سر شاهنواز خان ڀٽو جو ۽ ٻيو سر غلام حسين هدايت الله هيا. .
خطاب
هي لاڙڪاڻي طرف پهريون ئي زميندار هو، جنهن جديد طرز تي رهڻي ڪهڻي اختيار ڪئي. عام زميندارن وانگر سارو وقت ڪچهرين يا شڪارن ۾ ڪو نه گذاريندو هو. هن جا هر ڳالهه لاءِ وقت مقرر هوندا هئا. ماڻهو وٽس اطلاع سان ايندا هئا. عملدارن سان سٺن تعلقاتن هئڻ ڪري، کيس سنه 1919ع ۾. او. بي. او جو خطاب مليو ۽ پوءِ سنه 1921ع ۾ "خانبهادر" ٿيو. سنه 1924ع ۾ کيس "قيصر هند" جو خطاب عطا ٿيو. سنه 1925ع ۾، کيس سي. آ”. اي جو لقب مليو. آخر ۾ 1 جنوري سنه 1930ع ۾ کيس سر" (K.C) جو خطاب مليو..
عبدالحڪيم، پاڪستان
حوالا
زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
بحر العميق (ڪتاب)
بحر العميق هي ڪتاب سنڌ جي صوفي شاعر سيد چيزل شاهه قادر يءَ جي شاعريءَ جو ڪتاب آهي، جيڪو حڪيم اعجاز حسين چانڊيي ترتيب ڏيئي، روشني پبليڪيشن ڪنڊياري پاران 2006ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو آهي. هن کان اڳ ”بحر العميق“ جا ٽي ڇاپا 1987ع 2001ع ۽ 2004ع ۾ ڇپجي چڪا آهن، پهريون ڇاپو فتح چند ڪنيا لعل ڪارڙا جيڪب آباد واري ڇپايو هو، ٻيو ڇاپو به انهيءَ عقيدتمند ڇپرايو هو ۽ ٽيون ڇاپو پڻ ساڳئي ئي شخص ڇپائي پڌرو ڪيو هو. جڏهن ته هي چوٿون ڇاپو نئينءَ ترتيب سان سنواري سڌاري، روشني پبليڪيشن ڪنڊياري پاران شايع ڪيو ويو آهي. هن 269 صفحن واري ڊيمي سائيز ڪتاب جي قيمت 150 رپيا آهي، هن ڪتاب جي سر ورق تي سيد چيزل شاهه جي روشني جي تصوير ڏنل آهي، جڏهن ته اندرين صفحن ۾ سيد رکيل شاهه، سيد چيزل شاهه ۽ سيد صادق علي شاهه صوفيءَ جون رنگين تصويرون ڏنل آهن.
استاد مجاھد چانڊيو
ناليواري تاريخدان -استاد- مجاهد چانڊيي 1935ع ڌاري چانڊڪا -جاگير-، غيبي ديري جي هڪ ڳوٺ ’-ٺل-‘ ۾ -جنم- ورتو. تعلقي وارهه جي کنڊو مدرسي مان فارسي ۽ سنڌي فائنل ڪري، پرائمري -استاد- ٿيو. هيءُ پٺتي پيل علائقي ۽ -جاگيرداري نظام- ۾ علم جو شعور اجاگر ڪرڻ لاءِ اسڪول کولرائي، انهن ۾ پنهنجي بدلي ڪرائي ٻارن ۽ اتان جي اڻپڙهيل ڳوٺاڻن ۾ شعور پيدا ڪندو رهيو. سندس خصوصيت اها هئي ته هو پٺتي پيل ڳوٺن ۾ اسڪول کولرائي پاڻ کي -ان- اسڪول ۾ مقرر ڪرائيندو هو ۽ -ان- اسڪول کي مچائي اسڪول ڪنهن ٻئي -استاد- حوالي ڪري وري ڪو ٻيو ڳوٺ وسائيندو هو. اهڙي طرح وارهه ۽ قمبر ۾ هن 20 کان 25 نوان اسڪول کولرايا. هن مشرقي ٻولين واري شعبي مان اديب، عالم ۽ فاضل جي سند حاصل ڪئي. ڪيترائي مضمون، افسانا، تاريخي مقالا لکيا اٿائين، جيڪي نئين زندگي ۽ مختلف اخبارن ۾ ڇپيا. سندس تاريخي ناول ’چانڊڪا‘ 1963ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو. جنهن جو ٻيو ايڊيشن 1998ع ۾ شايع ٿيو. چانڊين جي -تاريخ- تي مشتمل سندس ٻيو ڪتاب ’تنين سين ڏيٺ‘ 2001ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو آهي.
آڌي سون
آڌي سون ۾ ٽي حصا سون هوندو آهي ۽ چوٿون حصو ڦيٽ جو ملايل هوندو آهي، جيئن ته آڌي سون خالص نه هوندو آهي، ان ڪري اهو ايترو دل ڇڪائيندڙ نه هوندو آهي. اهڙن نقلي زيورن کي سونارا سون جو پاڻي چاڙهيندا آهن، پر اهو پاڻي ڪجهه وقت کانپوءِ لهي ويندو آهي ۽ آڌ ۽ سون جا زيور پڌرا ٿي پوندا آهن، جيڪي -بد- زيبا، غير پسنديده ۽ بي ملها هوندا آهن.
ڪيلو
سادي قسم جا ڪيلا ماڻهو ڍورن کي کارائيندا آهن. ڪچا ڪيلا ڀاڄيءَ ۾ به ڪم آڻيندا آهن. ڪن مان ته ماني به پچائيندا آهن. جڏهن ڪيلو چڱو ڦر ٿو ڪري تڏهن ته هڪڙو ئي وڻ ستر يا اسي پائونڊن جيترو مال پيدا ڪري ٿو. ”همبولٽ“ صاحب لکي ٿو ته ”ساڳي زمين جا هڪ هزار چورس فوٽ، جي 462 پائونڊ پٽاٽن جا يا اٺٽيهه پائونڊ ڪڻڪ جا اُپائيندا، سي ڪيلن جا چار هزار پائونڊ اُپائيندا ۽ گهٽ عرصي ۾.“ ڪيلن جا گهڻا ئي قسم مشهور آهن. لال ڪيلو ۽ سون ڪيلو ته عام آهن. ٻين عمدن قسمن جا هندي نالا هي آهن، چمپا، چيٻي چمپا، مرتبان، ڊاڪائي، ڪڇ ڪيلو، موهن ڀوڳ، رام ڪيلو ۽ ٻيا.
امام غزالي
امام الحرمين جي لاڏاڻي کان پوءِ سندس علمي مقام ڏسي، سلجوقي وزير نظام الملڪ کيس بغداد ۾ پنهنجي قائم ڪيل مدرسه نظاميه ۾ صدر مقرر ڪيو. هن عهدي تي فائز ٿيڻ ڪري سندس علم ۽ ڏاهپ جو چرچو عام ٿيو ۽ سڀ وزير امير سندس آڏو جهڪي ويا.
ان وقت بغداد سڀني مذهبن ۽ مذهبي فرقن جو ڳڙهه هو، جتي سُني، شيعا، معتزله، زنديق، مجوسي ۽ عيسائي آزاديءَ سان پنهنجن فرقن جو پرچار ڪندا هئا. امام غزالي، هر فرقي ۽ مذهب جي غور سان اڀياس ڪرڻ کانپوءِ، انهيءَ نتيجي تي پهتو ته تصوف جي راهه سڀ کان ڀلي آهي، ڇو ته ان ۾ علم کان وڌيڪ عمل جي ضرورت آهي، جيڪو زهد ۽ رياضت جو ٻيو نالو آهي. جڏهن پنهنجي درس تدريس ۽ ٻئي ڪاروبار تي غور ڪيائين ته انهن سڀني ۾ کيس جاه پرستي نظر آئي، تنهنڪري گهڻي ڪشمڪش کان پوءِ انهن سڀني سان لاڳاپا ٽوڙي، بغداد کي خيرباد چئي، شام ڏانهن روانو ٿيو، پر اتي به علم جي اُڇ کيس نه ڇڏيو ۽ درس ڏيڻ تي مجبور ڪيو. هتي به سندس تعريف ٿيڻ لڳي، جنهن کي پڻ غرور ۽ تڪبر جي جڙ سمجهي، بيت المقدس طرف رُخ کيائين. ان کان پوءِ مڪي شريف ويو، جتي حج ڪرڻ کان پوءِ دمشق جي جامع مسجد جي مناري اندر اڪيلو ويهي رياضت ۾ مشغول رهيو.
خدا بخش ابڙو
خدا بخش ابڙو سنڌ جي ثقافت ۽ فنون لطيفہ جو ھڪ آرٽسٽ/مصور، جنھن جو فن نہ فقط سنڌ، پر پوري ملڪ لاءِ فخر آھي. پاڻ 12 اپريل 1957 ع تي ڄائو. ھيءُ مصور، انساني جذبن، احساسن ۽ تصورن جو اظھار پنھنجي فن وسيلي ڪرڻ جو ماھر آهي، ھن جي مصوريءَ ۾ رنگن جي نمايان ۽ وقتائتي شموليت قابل قدر وصف آھي. ھن آرٽسٽ مصور جون تصويرون ملڪ جي سڀني نمائشن ۾ شامل ٿينديون ۽ ڪاميابي حاصل ڪنديون رھيون آھن. ھن سنڌي، اردو ۽ انگريزيءَ ۾ ڇپجندڙ سوين ڪتابن جا سر ورق ڊزائن ڪيا آھن ۽ 1978ع ۾ نيشنل بڪ ڪائونسل طرفان اوارڊ بہ حاصل ڪيو آهي، ساڳيءَ طرح کيس 1979ع ۾ انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجيءَ طرفان شايع ٿيندڙ ڊاڪٽر الھداد ٻوهيي جي ڪتاب ”سنڌي ٻوليءَ جو سماجي ڪارج“ جي ڊسٽ ڪور جي تخليق تي اوارڊ ملي چڪو آھي. 1980ع ۾ ھن قومي سيمينار ۾، سنڌ صوبي جي نمائندگي ڪئي، ھن نيشنل ڪاليج آف آرٽس لاھور ۾ ڪمرشل ڊيزائننگ جي وڌيڪ تعليم حاصل ڪئي. سندس شادي سنڌ جي نامياري شاعره عطيہ دائود سان ٿيل آهي. سندس ٻار ’سونھن‘ ۽ ’سُھائي‘ ٻئي آرٽسٽ آهن. خدا بخش هن وقت روزاني انگريزي اخبار ’ڊان‘ سان لاڳاپيل آهي.
آرڪٽڪ سمنڊ
اتر آمريڪا
اتر آمريڪي قطبي خطي ۾ انساني آبادي، وڪوسنسن گليشيشن دوران گهٽ ۾ گهٽ 17,000-50,000 سال پوئتي وڃي ٿي. هن وقت، هيٺ ڪِرڻ واري سمنڊ جي سطح ماڻهن کي بيرنگ زميني پل پار ڪرڻ جي اجازت ڏني جيڪا سائبيريا سان اتر اولهه اتر آمريڪا (الاسڪا) ۾ شامل ٿي، آمريڪا جي آبادي ڏانهن وڌي ٿي. کاٻو|thumb| ٿلي آثار قديمه واري ماڳ
جاگرافي
thumb| آرڪٽڪ سمنڊ ۽ ڀرپاسي جي زمينن جو هڪ باٿميٽري / [[ٽوپوگرافي|ٽوپوگرافڪ نقشو.]] thumb| آرڪٽڪ علائقو؛ ياد رهي ته هن نقشي تي علائقي جي ڏاکڻي سرحد کي ڳاڙهي آئسوٿرم سان ڏيکاريو ويو آهي ، جنهن ۾ اتر طرف سڀني علائقن جو سراسري گرمي پد 10 C جولاء ۾.
1808ع
ڊسمبر
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
آڌيءَ جو انصاف (ڪتاب)
حوالا
زمرو:1942ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب
سڪندر اعظم خلاف ملتانين جي تاريخ مزاحمت
ملتان جي وطن پ مظلوم قومن ۽ طبقن جي تاريخ به مظلوم ٿيندي آهي. انهن سان منسوب تاريخ ۾ لکيل وڏن وڏن ڪارنامن جي به ڪا وقعت ۽ اهميت ناهي ۽ نه ئي پنهنجي وطن ۽ ماڻهن جي حفاظت لاءِ سندن بهادري ۽ جوانمردي جي ڪارنامن کي تاريخ ۾ ڪا جڳهه ڏني وڃي ٿي. اهڙين مظلوم قومن جي هزارين گمنام شهيدن جي ڳالهه به ڪٿي نه ٿي ملي. رست ماڻهن جي انهيءَ بهادراڻي ويڙهه ۾ گهائجي پوندڙ سپرپاور جو هيڊ آف اسٽيٽ باقي جيڪو وقت جيئرو رهيو اهو زخم سيني تي کنيو وتندو هو. تاريخدان لکن ٿا ته حقيقت ۾ ملتان ۾ هن جيڪو تير جي ڪري زخم کاڌو، سو ڪڏهن به نه ڀرجي سگهيو ۽ اڳتي هلي اهو ناسور بنجي ويو. فارس (ايران) کي فتح ڪرڻ وارو سڪندر جو خواب پورو ضرور ٿيو پر چيو وڃي ٿو ته سڪندر جي موت جو ڪارڻ ملتان واري تير جو گهاءُ هيو، جيڪو سرطان ۾ تبديل ٿي ويو هو.
اب کيل ڪي دکا
اب کيل ڪي دکا پاڪستان سپر ليگ جو سرڪاري گانو آهي۔ ان گاني کي پاڪستان جي مشهور گلوڪار علي ظفر ڳايو آهي۔ هي گانو 20 سيپٽمبر 2015 تي پيش ڪيو ويو۔
حوالا
زمرو:خودڪار ويڪائي
نيقيه ڪاؤنسل
gg325ء ۾ قسطنطين بادشاهه مسيحيت کي سرڪاري مذهب قرار ڏنو ته ان وقت ان هڪ عالمگير ڪاؤنسل گهرائي جنهن جو مقصد انجيل کي مدون ۽ مرتب ڪرڻ، امهي ڪاؤنسل ۾ تثليث کي مسيحيت جو بنيادي عقيدو قرار ڏنو ويو۔ هي ڪاؤنسل نيقيه ۾ منعقد ٿي جيڪو اڄ ڪالهه ترڪي جو حصو آهي۔ انهي نسبت سان ان کي نيقيه ڪاؤنسل چيو ويندو آهي۔ ڪاؤنسل آريوس جي عقيدي کي رد ڪري تثليث کي قبول ڪريو ۽ ڪيئي اناجيل کي به بدعتي ۽ غير مسلمه قرار ڏيندي ان کي پڑهڻڻ کان منع ڪري ڇڏيو۔
ناول
اخلاقي ناول
اخلاقي ناول (Novel of Morality)، هي اصلاحي ناول ٿيندا آهن. هن قسم جي ناولن ۾ ناول نگار ڪردارن ذريعي اخلاق جو پرچار ڪندو آهي ۽ بداخلاقيءَ کي ننديندو آهي. سنڌي ادب ۾ مرزا قليچ بيگ اخلاقي ناول لکيا آهن.
تنقيدي مضمون
تنقيدي مضمون __(Critique):
سارڌرو
سارڌرو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جي ننگر پارڪر شهر کان ڏکڻ الهندي طرف ٻن ميلن جي پنڌ تي ٽڪريءَ جي اندر واقع ھڪ مقام جو نالو آهي. جو گورڌري نئن جي منهن وٽ آهي. اتي مهاديو جو هڪ مندر آهي ۽ پاڻيءَ جو هڪ ڪُن آهي جو اونهو آهي ۽ سدائين پاڻي سان ڀريل رهي ٿو. منجهس برسات جو پاڻي اچي ٿو. عام طرح هندن جو چوڻ آهي ته ڪنهن ويد يا شاستر ۾ ڪارونجهر جي اُنهيءَ ڪُن جو ذڪر آيو آهي ۽ اهو اعتقاد رکيو وڃي ٿو ته جيڪڏهن ڪنهن مُردي جا هڏا هن ڪُن ۾ وڌا ويندا ته گويا اُهي گنگانديءَ ۾ وڌا ويا! ڪُن جي مٿان ديويءَ جو هڪ مندر آهي، جتي شِوَجو لُنگ به ٺهيل آهي. اتي هندو ماڻهو مئل ماڻهن جي ڪريا ڪرم ڪندا آهن، ۽ انهن جا هڏا (شنک) انهيءَ ڪُن ۾ وجهندا آهن. هتي مارچ مهيني ۾ شوراتڙيءَ جو هر سال ميلو لڳندو آهي، جو هڪ ڏينهن هلندو آهي. سارڌري کان مٿڀرو پاراشر جو آستان آهي، جتي هڪ هنڌ چون ٿا ته پاراشر رشي ڏهه هزار سال بيهي تپشيا ڪئي هئي. پير جي هر هڪ آڱر تي هڪ- هڪ هزار سال بيٺو هو. آڱرين جا اهڙا ڏهه نشان جبل تي اڄ تائين موجود آهن.
محمد جمن
آگسٽ 1955ع ۾ جڏهن حيدرآباد ۾ ريڊيو -اسٽيشن- ٺهي ته -استاد محمد جمن- کي اتي موسيقار جي حيثيت ۾ موڪليو ويو. هو اتي ڳچ عرصو رهيو ۽ سنڌي موسيقيءَ جي گهڻي خدمت ڪيائين. حيدرآباد ۾ رهڻ دوران هن سنڌ جي مختلف صوفي بزرگن جي ڪلام کي منظوم -اردو- ترجمي سان گڏ به رڪارڊ ڪرايو. سندس ڳايل اهڙن ڪلامن ۾ -اردو- ترجمو سندس هڪ شاگردياڻي -ثريا- حيدرآبادي ڳائيندي هئي.
منهنجو ملڪ ملير، ڪوٽن ۾ آءُ ڪيئن، گذاريان!!
”آءُ جيها ئي ذات، تون پاڻ سڃاڻج سپرين!“
جمال الدين فقير
انتقال
سندس انتقال 26 جون 2016 تي شديد بيماريءَ جي ڪارڻ ٿيو. جمال فقير کي سانگهڙ ويجهو ڳوٺ رشيد خان مري جي قبرستان ۾ مٽي ماءُ حوالي ڪيو ويو.
ڊرائيور
ڊرائيور مان مراد ٿي سگھي ٿو:
استاد منظور علي خان (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب سنڌ جي ڪلاسيڪل فنڪار استاد منظور علي خان جي فن ۽ شخصيت بابت آهي، جنهن کي ڪوثر -ٻرڙي- ترتيب ڏنو آهي. ڪتاب جو مهاڳ عنايت -بلوچ- لکيو آهي. هن ڪتاب ۾ -استاد منظور علي خان- جو انٽرويو ۽ سندس فن بابت ڊاڪٽر نبي بخش -بلوچ-، ممتاز مرزا، -استاد- فتح علي خان، نصير مرزا، ادل سومري، -انور- پيرزادي، ڊاڪٽر محمود مغل ۽ ٻين جا مضمون شامل آهن. ڪتاب جي آخري صفحن ۾منظور علي خان بابت سندس شاگردن، اديبن، شاعرن، فنڪارن جا تاثرات ڏنا ويا آهن. -ان- سان گڏ سندس ريڊيو تي ڳايل ڪلامن جي فهرست، ڪمپوز ڪيل ڌنن جي فهرست، سندس شاگردن جي نالن جي لسٽ ۽ آخري صفحي تي -استاد منظور علي خان- جو شجرو ڏنو ويو آهي. پڪي جلد سان 240 صفحن تي مشتمل هن ڪتاب جي قيمت 250 روپيا آهي، جنهن کي پوپٽ پبلشنگ هائوس، سنڌ ٻالڪ سنگت خيرپور، سيپٽمبر 2010ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
طالب الموليٰ
سجاده نشيني
سندن والد ماجد حضرت غلام محمد سائين ، 30 ذوالحج 1363 هه مطابق 16 ڊسمبر 1944 ع تي وفات ڪئي ۽ پاڻ 1945 ع جي اوائل ۾ حضرت نوح سرور جي سلسلي جا سورهان سجاده نشين ٿيا.
توشيع
توشيع __(Acrostic):
صالح پٽ تعلقو
صالح پٽ تعلقو (اُچار: سالِهه پَٽُ تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي سکر ڊويزن جي ضلعي سکر جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام صالح پٽ شھر آھي.
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
محمد پريل ڪلھوڙو
خانبهادر جو والد، ميان قادر بخش، اصل اگهاماڻي ڳوٺ ۾ ويٺل هو، رواجي ملڪيت وارو ماڻهو هو، پر مقاطعي کڻڻ، محنت ۽ ڪفايت شعاريءَ ذريعي چڱي ملڪيت ٺاهي ويو. کيس ميان محمد پريل 1884ع ڌاري ڄائو. هن ابتدائي تعليم مڪاني اسڪولن ۾ ورتي، جتان ورنيڪيولر فائينل پاس ڪرڻ بعد تپيداري پڙهيائين ۽ تپيدار ٿي سرڪاري نوڪريءَ ۾ داخل ٿيو. 27 مئي 1935ع ۾ والد جي انتقال کان اڳي، نوڪري ڇڏي، اچي زمين سنڀالڻ ۽ مقاطعي کڻڻ جي ڪاروبار ۾ مشغول ٿيو. سگهو ئي جفاڪشيءَ ۽ هوشياريءَ سان زمين وڌائي ڪافي ملڪيت ۽ پئسو گڏ ڪري ويو. پوءِ اگهاماڻيءَ مان لڏي، باليشاھ اسٽيشن جي ڀر ۾ پنهنجو ڳوٺ ٻڌائي اچي ويٺو. گهر ۽ مهمان خاني لاءِ عمديون پڪيون عمارتون ٺهرايائين، جن ۾ ٻه وڏا بنگلا، ورانڊن ۽ وڏن ڪمپائونڊن جي ديوارن سان، مهمانن لاءِ اوطاقون ڪري ٺهرايون هئائين. مطلب ته وڏي شان سان رهڻ لڳو. سندس دستر خوان ڪشدو هوندو هو. ڪامورن سان سٺو لاڳاپو هوس. مهل سر ماڻهن سان ڪم اچڻ ڪري، نالو ڪڍائي ويو. آخر ايتريقدر اثر پيدا ڪري ويو جو ميهڙ ۽ ڪَڪڙ جي مکيه خاندانن کي شهرت ۽ اثر ۾ لَٽي ويو، جتوئي، ٿيٻا، مهيسر، لغاري، جانوري، لاکير- اهي اصل دسترسيءَ وارا خاندان هئا، پر هن جي اثر، سج وانگر، تارن جي روشنيءَ کي جهڪو ڪري ڇڏيو هو. دادو][ ضلعي ٿيڻ بعد، آفيسرن جي راضپي ڪري ته ذري گهٽ ضلعي ۾ هي پهرئين نمبر تي شمار ٿيڻ لڳو. 1933ع ۾ ضلعي لوڪل بورڊ جو پريزيڊنٽ ٿيو. پريزيڊنٽيءَ جو اوائلي دؤر سندس اوج جو زمانو هو. انهيءَ اثر ڪري، پنهنجي عزيز وڏيري موسيٰ خان کي اسڪول بورڊ جو چيئرمين چونڊايائين. سندس فرزند، ميان شمس الدين، ميهڙ تعلقي لوڪل بورڊ جو پريزيڊنٽ چونڊيو. لوڪل بورڊ ۾ سندس ڳالهه فيصلا ڪن سمجهي ويندي هئي، ڪنهن کي مجال نه هوندي هئي جو سندس مرضيءَ خلاف ڳالهائي. اڪثر ميمبر وٽس مهمان ٿي اچي رهندا هئا. هر ميٽنگ جي موقعي تي سوين ماڻهو لوڪل بورڊ جي ميٽنگ ڏسڻ لاءِ ايندا هئا، جن سڀني کي ديڳيون رڌائي، هي ماني کارائيندو هو، جن ۾ڪي نوڪرين جا طالبو هوندا هئا ته ڪي بدلين لاءِ ايندا هئا، ڪن کي[[ بندوق جا پروانا کپندا هئا ته ڪن جا سرڪاري عملدارن ۾ ڪم هوندا هئا. اهي سڀ ڪم هن جي معرفت ٿيندا هئا. هي نماز روزي جو پڪو پابند هو. ان عمر ۾ کيس عربي ۽ پارسي پڙهڻ جو شوق پيدا ٿيو. ان لاءِ هڪ مولوي رکيائين، جنهن وٽ پاڻ به پڙهندو هو ۽ غريب شاگردن جي پڙهائڻ جو به انتظام ڪيو هئائين، جن جي کاڌي ڪپڙي جو خرچ به پاڻ ڀريندو هو. پاڻ 7 آڪٽوبر 1946ع مطابق، 12 ذوالقعد 1365 هه تي ، وفات ڪيائين. سندس چار فرزند آهن: ميان شمس الدين، ميان قمرالدين، ميان  غلام رسول ۽ ميان شريف الدين.
امانت ۽ خيانت (ڪتاب)
حوالا
زمرو:ڪتاب
بجلي
بجلي يا برقيات (انگريزي: Electricity) هڪ توانائي جو ذريعو آهي جيڪو مختلف وسيلن مان پيدا ڪيو ويندو آهي. بجلي يا برقيات فزڪس جي اهڙي شاخ آهي جنھن ۾ برقي چارج جي عمل ۽ اثر جو ذڪر ڪيو ويندو آهي.
آڏڻ
دوکي سان ڍانڍي (پاڻي) پکين کي شڪار ڪرڻ جو طريقو، جنهن ۾ ميربحر هٿرادو ٻانڊو يا آڏڻ ٺاهي، پاڻيءَ تي اهڙيءَ طرح سان بيهاري ڇڏيندا آهن جو آڙي پکي ۽ بدڪون بنا ڪنهن ڊپ جي انهيءَ هٿرادو ٻگهلي وٽ گڏ ٿينديون آهن. ميربحر به ڪنهن ٻوڙي ۾ لڪي يا پاڻيءَ اندران تري پکين کي پڪڙي کاريءَ ۾ گڏ ڪندو ويندو آهي. عام طور تي ڪي شڪاري وري پنهنجي منهن تي ٻگهلي جي شڪل جهڙو نقاب چاڙهي ڇڏيندا آهن. مطلب ته ڍانڍي پکي دوکي ۾ اچي ايئن سمجهندا آهن ته اهو به ڪو پکي آهي. شڪاريءَ جي کاري ڀرجي وڃڻ کان پوءِ پکين جي في الحال جند ڇٽي پوندي آهي.
2017 پارسن گرين بمبنگ
تاريخ: 15 سيپٽمبر 2017 8:20 am
آنند ڪندن مل آڏواڻي
آنند ڪندن مل آڏواڻي سنڌ جو نمور ناٽڪ نگار، جيڪو 14 اپريل 1920ع ڌاري ڪراچيءَ ۾ ڄائو. ھن جا سنڌي توڙي ھندي ناٽڪ، اڇوت، نيچ ڪوھ وغيره مشهور آھن.
موسم
موسمون
موسمون: وقت سان موسمن ۾ بدلجن ٿيون. موسمون عام طور تي سيارو اونهارو، بهار، ۽ سرءُ جون موسمون ڳڻيون وينديون آهن.
ڇهه موسمون
ستارن جا ۽ موسمن جا مقامي ماهر سال ۾ ڇهه موسمون ڳڻيندا آهن ۽ هر مهيني جي پنهنجي خاصيت بيان ڪندا آهن. هن علائقي ۾ ٽن قسمن جا ڪئلينڊر مُروج آهن. هڪ اسلامي، جنهن جا مهينا سال جي مختلف موسمن ۾ ڦرندا گهرندا رهندا آهن. ٻيو انگريزي ڪئلينڊر، جن جي مهينن جون موسمون مقرر ٿيل آهن. پر هاڻ شايد ماحولياتي تبديلين جي ڪري انهن ۾ ڦير گهير محسوس ڪئي وڃي ٿي. ٽيون ڪئلينڊر هندي آهي، جنهن جا مهينا اڄ به گهڻو ڪري موسمن جي مناسبت سان ايندا ويندا آهن. ڳوٺاڻي ماحول ۾ رهندڙ  لوڪ ڏاهپ جا ماهر پنهنجو ڪار وهنوار، شادي مرادي، ميلا ملاکڙا، ويندي فصل پوکڻ يا لڻڻ جو سڄو حساب ڪتاب انهن مهينن ۽ موسمن مطابق ڪندا آهن.
پنجين موسم؛ هيمن (معنى سيارو شروع)
هي موسم سياري جي شروع وارا ٻه مهينا 15 آڪٽوبر کان 15 ڊسمبر تائين ڪتي ۽ نهري مهينن تي مشتمل هوندي آهي.
ڇهين موسم شِشر(معنى تمام سرد)
هي موسم 15 ڊسمبر کان 15 فيبروري تائين پوهه ۽ مانگهه مهينن تي مشتمل هوندي آهي.
404ع
ڊسمبر
زمرو:404ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
گوگل
لوڪل گوگل
گوگل پاڻ کي مختلف ٻولين ۾ متعارف ڪرائڻ کان پوءِ هاڻي پنهنجي لوڪل سروس شروع ڪري رهي آهي، جيڪا في الحال Beta آهي ۽ صرف يونائيٽيڊ اسٽيٽ وارا ڪم آڻي سگهن ٿا. گوگل موبائل: گوگل جي هن سهوليت ذريعي اوهان پنهنجي موبائيل متعلق هر ڄاڻ حاصل ڪري سگهو ٿا. ان جي ايڊريس آهي: http://mobile.google.com.
گوگل پرنٽ
گوگل جي هيءَ سروس دنيا جي ڪتابن، اخبارن ۽ رسالن بابت ڄاڻ مهيا ڪري ٿي. گوگل پرنٽ
فاطمه ڀٽو
دلچسپي
فاطمه ڀٽو کي سماجي فلاح ۽ بھبود جي ڪمن سان گھري دلچسپي آھي، بالخصوص سنڌ جي جيلن ۾ قيد عورت سان ٿيندڙ سلوڪ، ھن جي توجھہ جو خاص مرڪز آھي۔ ھو صرف ان موضوع تي تفصيل سان لکندي رھي آھي، بلڪه باقاعدگي سان لاڙڪاڻو ويمنز جیل جو معائنو به ڪندي آھي۔ ھن کي ڪراچي ۾ ڪچي آبادين ۾ وسندڙ ماڻھن جي مسئلن سان بہ گھاٽي دلچسپي آھي ۔
انيس المريدين
هيءُ ڪتاب خواجه حافظ محمد حسن جان سرهنديءَ، پنهنجي والد خواجه عبدالرحمان جي سوانح ۽ نقشبندي سلسلي جي وضاحت ۾ لکيو آهي. اصل فارسي ڪتاب 1910ع ۾ امرتسر مان ڇپيو هو، جنهن جو ترجمو مولانا محمد اسحاق محمد صالح انصاريءَ ڪيو آهي. هيءُ ڪتاب خواجه محمد حسن جان اڪيڊميءَ، ٽنڊي سائينداد طرفان ڇپيو آهي. سال ڄاڻايل ناهي.
آپريشن ضرب عضب
20 جون
ڊي جي آءِ ايس پي آر جي مطابق عمائدن اعادو ڪيو تہ ھو دھشت گردن کي ٻيھر اتر وزيرستان ۾ اچڻ نہ ڏيندا۔
امپريس مارڪيٽ
حوالا
زمرو:ڪراچي جا سياحتي مقام زمرو:ڪراچي ۾ عمارتون ۽ ساختون
ڪيرت ٻاٻاڻي
سياسي ۽ ادبي خدمتون
نوابشاهه ۾ شاگرديءَ دوران استاد روچيرام ٿانواڻي جي ترتيب هيٺ قومپرستي جو صلو من ۾ انگوريس. سنڌ اندر مزدور ۽ شاگرد جدوجهد سان گڏ انگريزن کان ملڪ جي آزادي جي تحريڪ ۾ ڪانگريس جي اثر هيٺ حصو ورتائين. ان زماني ۾ ٽنڊي آدم ۽ نوابشاهه ۾ جلسن ۾ شريڪ ٿيندو هو. اسڪولي جيون ۾ پرڀات ڦيريون ڏيڻ، هٿ سان پترا لکي ورهائڻ ۽ قومي ڏينهن ملهائڻ سندس مشغوليون هيون. سنڌ اسٽوڊنٽس ڪانگريس جو سيڪريٽري رهيو. سنڌ ۾ سندس ڪامريڊ سوڀي گيانچنداڻي، حشو ڪيولراماڻي، سائين جي. ايم سيد، شيخ اياز، حيدر بخش جتوئي ۽ قاضي فيض محمد سان تعلقات رهيا. هي بنيادي طرح ترقي پسند ۽ سنڌ دوست اديب ۽ دانشور آهي. شيخ اياز، ڪيرت بابت راءِ ڏيندي لکيو آهي ته ”ڪيرت ٻاٻاڻي منهنجو پراڻو دوست آهي، ان جو شمار سنڌي قوم جي عظيم محب وطنن ۾ ڪري سگهجي ٿو. هن جو مطالعو ۽ مشاهدو ڪافي وسيع آهي ۽ هن جي پنهنجي قوم سان مڪمل وفاداري (Absolute Commitment) آهي.“ ڪيرت بنيادي طرح آزادي جي هلچل جي پيدائش آهي، هو سنڌي ادبي سنگت جي اوائلي ميمبرن مان آهي ۽ هن، سنڌ ۾ رهڻ دوران جديد ترقي پسند ادب کي اي. جي. اتم، گوبند پنجابي ۽ گوبند مالهي سان گڏجي همٿايو. ’نئين دنيا‘ ڪتاب گهر ڪراچي جو ان ڏس ۾ وڏو ڪردار آهي. هن ورهاڱي کانپوءِ سنڌ ڇڏڻ نه ٿي چاهي، پر پهرين سرڪار کيس باغي سرگرمين ۾ شرڪت سبب 11 مهينا قيد ۾ رکيو ۽ آزادي بعد به سي. آءِ. ڊي سندس پيڇو نه ڇڏيو. ڪجهه وقت جي. ايم. سيد ۽ حيدر بخش جتوئي وٽ لڪندي گذاريائين. جتوئي صاحب جي ”هاري حقدار“ اخبار سنڀاليائين، پر سيءَ. آءِ. ڊيءَ سندس پيڇو نه ڇڏيو ۽ نئين پاڪستاني حڪومت هڪدم ملڪ ڇڏڻ جو پروانو هٿ ۾ ڏئي، کيس سنڌ مان زوريءَ روانو ڪيو ۽ هو اکين مان لڙڪ لاڙيندو پنهنجي جنم ڀومي کي الوداع ڪري هند روانو ٿي ويو. ان ئي پسمنظر ۾ هن لکيو هو ته: ”تون پُڇين ٿو ته مان اُداس ڇو آهيان!“ سندس اهو ليک 1956ع جي ”مهراڻ“ رسالي ۾ ڇپيو. ڪيرت ٻاٻاڻي وطن ڇڏڻ کان پوءِ هند ۾ ڪيترن سماجي، ادبي ۽ ثقافتي تنظيمن سان واڳيل رهيو. هُو ”اکل ڀارت، سنڌي ٻولي ۽ ساهت سڀا“ جو 18 سالن تائين صدر رهيو. جنهن پليٽ فارم تان هن پنهنجي بزرگن ۽ ساٿين بي. ايڇ ناگراڻي، لالسنگهه اجواڻي، اي. جي. اتم، گوبند مالهي، ڪرشن راهي، موتي پرڪاش، پوپٽي هيراننداڻي، هري دلگير، ڪلا پرڪاش، موهن ڪلپنا، لڇمڻ ڪومل، سندري اتمچنداڻي، ٽيڪچند مست ۽ ٻين سان گڏجي 16 سالن جي ڊگهي جدوجهد کان پوءِ سنڌي ٻولي کي ڀارتي آئين ۾ 10 اپريل 1967ع تي سرڪاري ٻولي تسليم ڪرايو. ڪيرت ٻاٻاڻي، ساهتيه اڪيڊمي دهلي جي سنڌي ٻولي جي صلاحڪار ڪائونسل جو ميمبر پڻ رهيو آهي. هن 1981ع ۾ روس جو دورو ڪيو، 1983ع ۾ ورلڊ پيس ڪائونسل طرفان ’چيڪو سلواڪيا‘ ويو. ان کان سواءِ انٽرنيشنل سنڌي ڪانفرنس جي سڏ تي آمريڪا ۽ انگلينڊ جا دورا ڪيائين، کيس ”سوويت لئنڊ نهرو“ امن اوارڊ (1980ع)، تعليم کاتي دهلي پاران ”اعليٰ ادبي خدمتن تي مڃتا“ اوارڊ (1986ع)، مهاراشٽر سنڌي ساهتيه اڪاڊمي پاران ادبي اوارڊ (1989ع)، ڀارتيه ڀاشا پريشد پاران ”ادبي اوارڊ“ (1992ع) ۽ ورلڊ سنڌي ڪانگريس پاران ”جي. ايم. سيد اوارڊ“ وغيره ملي چڪا آهن.
جي ايم سيد
تعارف
جي. ايم. سيد جو پورو نالو سيد غلام مرتضيٰ شاھہ ولد سيد محمد شاھہ آهي. سندس والد بزرگوار انگريز دور جو هڪ اَرڏو شخص ۽ زميندار ٿي گذريو آهي، جنهن تي سڄي عمر انگريزن جي ڪَڙي نظر رهي ۽ شهر ۾ هُن جي چُرپُر تي نظرداريءَ لاءِ پوليس مقرر ڪئي وئي هئي. سندس خاندان، ڪاظمي سيدن جي قبيلي مان، سنڌ جي مشهور مٽياري سيدن جي ميان پوٽي پاڙي جي سَنائي شاخ سان تعلق رکندڙ آهي. مٽياري سيدن منجهان ٽن شخصيتن جا سنڌ جي علمي ۽ ادبي تاريخ تي وڏا اثر رهيا آهن: هڪ سيد حيدر شاھہ سَنائي، جنهن سمن ۽ ارغونن جي دور ۾ مخدوم بلاول جي رهبريءَ هيٺ ميران محمد جونپوريءَ سان درياهي جنگ ڪري، کيس ڪابل ڀَڄڻ تي مجبور ڪيو هو. ٻيو شاھہ عبدالڪريم بلڙيءَ وارو، سنڌي ٻوليءَ جو وڏو شاعر ٿي گذريو آهي ۽ ٽيون بزرگ شاھہ عبداللطيف ڀٽائي هو، جيڪو سنڌ جي صدين جي ساڃاھہ جو اُهڃاڻ، سنڌ جي جديد قومي تشڪيل جي علامت ۽ سنڌ جو قومي شاعر آهي.غلام رباني آگرو لکي ٿو تہ: سائين جي.ايم.سيد سڄي هندستان ۾ پهريون مسلم ليگي اڳواڻ هو، جنهن سنڌ جي چونڊيل صوبائي اسيمبليءَ ۾ پاڪستان - ٺهراءُ پاس ڪرايو.
اِتحاد پارٽي
1938ع واري اجلاس کان پوءِ الهه بخش سومري، وزيراعظم سنڌ کي مسلم ليگ ۾ شامل ڪرڻ لاءِ راضي ڪيو ويو، پر صُلح نہ ٿي سگهيو. ان کان پوءِ جي. ايم. سيد مسلم ليگ جي پارٽي ليڊر خانبهادر کهڙي کي ۽ سيڪريٽري محمد هاشم گزدر کي چـونڊايو ۽ اسيـمبليءَ کان ٻاهر مسلم ليگ کي مُنظم ڪرڻ جو ڪم پاڻ تي کنيو. ان وچ ۾ سکر ۾ مسجد منزل گاھہ جو واقعو پيش آيو. هندو مسلم فساد ٿيا. الهه بخش وزارت اقليت جو بچاءُ ڪري نہ سگهي، اُن ڪري هندو ميمبرن، مسلم ليگ سان گڏجي الهه بخش سومري جي وزارت کي ڊاهي، نئين وزارت مير بنده علي خان جي هٿ هيٺ ٺاهي، جنهن ۾ شيخ عبدالمجيد سنڌي، جي. ايم. سيد ۽ خانبهادر کهڙو وزير ٿيا.
نظربندي شروع
ٻئي طرف ذوالفقار علي ڀُٽي جي عوامي تحريڪ ۽ جي. ايم. سيد جي قومي تحريڪ آڏو فيلڊ مارشل ايوب خان گوڏا کوڙيا، ملڪ جون واڳون جنرل يحيٰ خان سنڀاليون ۽ هن قومي دٻاءَ هيٺ 1 جولاءِ 1970ع تي ونيونٽ ٽوڙيو ۽ صوبن کي هڪ ڀيرو وري ونيونٽ کان اڳ واري حيثيت حاصل ٿي. جنرل يحيٰ خان ملڪ ۾ چونڊن جو اعلان ڪيو. شيخ مُجيب الرحمان 6 نُقاطي پروگرام هيٺ اوڀر پاڪستان ۾ چونڊن ۾ حصو ورتو، سنڌ ۾ صرف سائين جي. ايم. سيد، قاضي فيض محمد ۽ شيخ اياز سندس پروگرام جي حمايت ڪئي. جي. ايم. سيد عوامي ليگ جي 6 نُقاطي پروگرام سان مُطابقت رکندڙ پروگرام هيٺ چونڊن ۾ حصو ورتو، پر ڪامياب نہ ٿيو. مشرقي پاڪستان ۾ شيخ مجيب الرحمان مڪمل اڪثريت حاصل ڪئي ۽ مغربي پاڪستان جي صوبن ۾ پيپلز پارٽيءَ سڀ کان وڌيڪ سيٽون کنيون. شيخ مجيب الرحمان کي باوجود اڪثريت جي اقتدار نہ مليو، پر مغربي پاڪستان ۾ اڪثريت حاصل ڪندڙ پيپلز پارٽيءَ کي اقتدار ڏنو ويو. 16 ڊسمبر 1971ع تي مشرقي پاڪستان، وڏي خون خرابي کان پوءِ بنگلاديش بٹجي ويو. ٻئي طرف 18 مئي 1971ع کان 31 ڊسمبر 1971ع تائين جي. ايم. سيد کي پنهنجي گهر ۾ نظربند رکيو ويو. thumb|کاٻو|جيئي سنڌ جماعت جو جھنڊو
جي ايم سيد جي ذوالفقار علي ڀُٽي جي باري ۾ راءِ
محمد خان سيال پنهنجي هڪ ڪمينٽ ۾ لکيو آهي تہ ڄام ساقي، ڪُجھہ ورهيہ اڳ، عوامي آواز ۾ پنهنجي سالگرھہ واري ايڊيشن ۾ لکيو هو تہ هو ۽ جي ايم سيد ٻئي جناح اسپتال ۾ داخل هئا. هڪ ڏينهن صبح جو سوير جي ايم سيد کيس چيو تہ در دريون بند ڪر، مون ائين ڪيو …. پوءِ چيائين تہ مان ذوالفقار علي ڀُٽي کي شهيد مڃان ٿو، پر ڪنهن مجبوريءَ سبب، ماڻهن جي اڳيان چئي نہ ٿو سگھان. …. جنهن کي شڪ هجي تہ ڀلي ڄام ساقي کان پَڪ ڪري جو اهڙي دعويٰ ڄام ساقي ڪئي آهي.
نشتر پارڪ
17 جنوري 1992ع تي جي. ايم. سيد نشترپارڪ ڪراچيءَ، سنڌ ۾ پنهنجي 89هين سالگرھہ جي موقعي تي نيو ورلڊ آرڊر جي روشنيءَ ۾ گڏيل قومن کي دنيا جي مُلڪن جي نئين سِر جوڙجڪ جو مشورو ڏنو ۽ اُن ۾ سنڌ جي آزاديءَ جو ڪيس بہ پيش ڪيو. 19 جنوري 1992ع تي کيس نظربند ڪيو ويو، جيڪا نظربندي سندس زندگيءَ جي آخري لمحن تائين قائم رهي.
لاڏاڻو
thumb|کاٻو|جي ايم سيد جي قبر 17 مارچ 1995ع کان پوءِ سندس طبيعت خراب ٿي وئي. 18 مارچ کان وٺي جناح اسپتال ۾ نظربنديءَ دوران زير علاج رهيو ۽ 25 اپريل 1995ع جو رات جو دير سان جي. ايم. سيد پنهنجو دم ڌڻيءَ حوالي ڪيو. صبح تائين لکين ماڻهو سن پهچي ويا. 25 اپريل تي لکين سوڳوارن جي موجودگيءَ ۾ سيد کي سن جي آبائي قبرستان ۾ جنازي نماز بعد دفن ڪيو ويو. سندس تدفين وقت قرآن پاڪ، اِنجيل، توريت، گيتا ۽ شاھہ جي رسالي جو ورد ٿيندو رهيو ۽ ان ورد دوران سنڌ جي تاريخ جي هن عظيم شخصيت کي مٽيءَ ماءُ حوالي ڪيو ويو.
رودراما ديوي
راڻي روڌرما ديوي (Rudrama Devi) (وفات 1289 يا 1295)، يا رودراديوا مهاراجا، ڪڏهن ڪڏهن روڌراما ديوي يا رودراما-ديو سان نالو هِجي ڪيو ويندو آهي، دکن مٿاهون پٽ ۾ سال 1263 کان سندس موت تائين ڪاڪتيا گهراڻو (خاندان) جي مهاراڻي (بادشاهه) هئي.هوءَ هندستان ۾ بادشاهه جي حيثيت سان حڪمراني ڪندڙ تمام ٿورڙين عورتن مان هڪ هئي ۽ مرداڻي صورت ۽ لباس اوڍيائين ائين هن انڪري ڪيو ته جيئن سندس پيءُ (بادشاهه) کي ڪو پُٽ جو اولاد نه هيو ۽ پاڙي جي رياست منجهان اهو خطرو هيو ته سندس رياست جو ڪو مرد بادشاه ناهي رهيو ۽ حملو ڪري سندن رياست تي قبضو ڪيو وڃي ها. رودراما ديوي ڪاڪاتيا بادشاهت تي پنهنجي پيءُ، گناپتديوا، سان گڏجي حڪومت هلائڻ لاءِ پنهنجي راڄ (حڪمراني) گهڻو ڪري 1261-62 کان شروع ڪئي. ھن 1263 ۾ مڪمل خودمتيار اقتدار ماڻيو.
سگريٽ نوشي
تماڪ جي پوک
وساءِ ساءِ سگريٽ وساءِ ! ان سان صحت تباه مال تباه ! نه اول بسم الله نه آخر الحمد لله .. نه ساهه کڄي سوکو .. سگريٽي گذاري اولو ۽ اوکو ... توبه زاري عمر ساري ، جنهن اڄ ڇڏيا سو ڪامياب، تماڪ جي زراعت: تماڪ، ڀنگ، ڏوڏِي جي پوک پوکڻ به جائز نه آهي. اها گناه ۾ ٻين جي مدد ڪرڻ آهي. رب فرمايو: ولا تعاونوا علي الاثم والعدوان گناهن جي ڪم ۾ هڪ ٻئي جي مدد نه ڪيو. اها پوک پوکي ٻين کي گناهه مهيا ڪري ڏيڻ به گناه آهي. تماڪ جو واپار: بعض علماءَ حرام چيو آهي. اها ڪمائي به حرام سڏي آهي. ان مان خيرات ڪرڻ، حج ادا ڪرڻ، ٺيڪ نه آهي ڇو ته:    ان الله طيب ولا يقبل الا طيبا بيشڪ الله پاڪ آهي ۽ پاڪيزه شين کي ئي قبول ڪري ٿو. اهڙي ڪمائي ۾ برڪت نه هوندي آهي نه اهڙي ڪمائي ۾ ڪو سڪون ملي سگهندو آهي. تماڪ : زراعت جي ماهرن جو چوڻ آهي ته تماڪ جي ٻوٽي ويجهو نه جانور وڃي ٿو نه پکي نه ماکي جي مک.
تماڪ خطرناڪ
ڪافي آفيسن ۾ دفترن ۾ سگريٽ پيئڻ کان منع ڪئي آهي. قطر جي دوحا ايئر پورٽ ۽ دبئي ايئر پورٽ تي شيشي جا ننڍا ڪمرا ڏٺاسين جن تي لکيل هيو ”غرفة التدخين“ ان ۾ دونهين جي اخراج لاءِ خاص نيڪالي پائيپ لڳل هئا. مون ان ۾ اندر جھاتي پاتي ته اهڙي بدبوءِ آئي جو هيانوُ اوراٽجڻ لڳو. ڪي اتي سگريٽ پي رهيا هئا، ائين پي لڳو ڄڻ ڪي قيد جي ڪوٺڙي ۾ واڙيل آهن ۽ گرمي ۽ دونهين جي سزا ڪاٽي رهيا آهن. جهازن ۾ سيٽ تي ويهڻ سان سامهون اشارو نظر اچي ٿو جنهن تي سگريٽ نه پيئڻ جو اشارو سامهون نظر اچي ٿو. ڪي جهاز اهڙا ڏٺاسين جن ۾ مڪمل طرح سگريٽن پيئڻ جي پائبندي آهي. جن جهازن ۾ ٿوري دير لاءِ موالين کي اجازت ڏين ٿا ته اها به انهن سيٽن وارن کي جيڪي جهازن جي پيٽرول جي ٽانڪين ۽ پَــرَن کان پري واريون سيٽون آهن. ڇو ته جهازن جو پيٽرول تمام تيز هوندو آهي، متان سگريٽ جي شعلي ۾ جهاز کي باهه نه لڳي وڃي. مصر سعوديه قطر ۾ سگريٽ مٿان سخت پائبندي آهي پوءِ به اتي تمام گھڻو سگريٽ پيتو وڃي ٿو. تماڪ جا پن پير ڪرم الله الاهي المعروف دلبر سائين دربار فضل آباد شريف ماتلي
سک ڏڻن جي فھرست
ٻيا سک ڏڻ
مٿي ٻڌايل ڏڻن کان علاوه وڌيڪ ڪجھ ڏڻ (تقريباً 45) اھڙا آھن جيڪي ڪجھ مخصوص علائقن ۾ ننڍي پيماني تي ملھايا ويندا آھن۔ اھڙا تھوارن ۾ پرڪاش اتسو (ٻين اٺ گروئن جي پيدائش جا ڏينھن)، گروگڙي ديوس، جيوتي جوت ديوس (ٻين سک گروئن جي ورسي)، پتنگن جو بسنت ڏڻ جو وڊالي ڳوٺ (جتي گرو گروبند سنگھ 1595ع ۾ پيدا ٿيو ھو) جي چھراتر صاحب جي گردواري ۾ ملھايو ويندو آھي، وغيره۔ سک پنھنجي تمام تھوارن ۾ گردواري ۾ جمع ٿي ڪري گرو گرنٿ صاحب جي تعظيم بجا آڻيندا آھن، گرباني ۽ ڪيرتن ٻڌندا ۽ پاٺ پڙھندا آھن۔
فرمان فتح پوري
اردو ڊڪشنري بورڊ
1985ع ۾ فرمان فتح پوري اردو ڊڪشنري بورڊ جو مدير اعلي ۽ سيڪريٽري مقرر ٿيو. ھن ڪي خدمتن جي وجھہ سان ان ئي سال پاڪستان حڪومت کيس ستاره امتياز سان نوازيو.
فھميده حسين
تصنيفات
ڊاڪٽر فهميده حسين جا هن وقت تائين ڪيترائي ڪتاب ڇپجي چڪا آهن، جن جو تفصيل هن ريت آهي:
انيس المساڪين (راحت السالڪين)
باب ڇهون: شاهه فضل الله جي ٻن خليفن جو بيان، فقير محمد صادق جو بيان، فقير ميان عبدالله جو بيان، سيد فتح الدين شاهه جهانيان پوٽي حيدرآباديءَ جو بيان، ۽ مدئي فقير حجام جو بيان.
باب ٻارهون: سرنامو ڇا آهي؟
409ع
ڊسمبر
زمرو:409ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
انيس الواعظين عرف محمدي
هيءُ ڪتاب منشي عبدالستار جو لکيل آهي، جنهن جي قيمت 8 -آنا- ڄاڻايل آهي. ليکڪ هيءُ ڪتاب اسلاميه پريس، لاهور مان سال 1896ع ۾ ڇپايو.
دادو ضلعو
دادو ضلعو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ڊويزن جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام دادو شهر آهي. هن ضلعي ۾ چار تعلقا آهن. thumb|220px|left|upright=4|گاج ندي يا نئن
محمد بن قاسم
راجا ڏاهر سان جنگ
مولائي شيدائي لکي ٿو تہ:محمد بن قاسم درياءَ ٽپڻ کان اڳ ديبل جي هڪڙي پنڊت کي جو مسلمان ٿيو هو ۽ ’مولانا اسلامي‘ جي لقب سان ممتاز هو، هڪڙي شامي امير سان گڏ ڏاهر جي درٻار ڏانهن روانو ڪيو. ڏاهر پنهنجي وزير، سيساگر ۽ مکيه صلاحڪار محمد علافيءَ سان صلاح مشوري ڪرڻ بعد اسلامي سفارت کي جواب ڏنو ته جنگ ڪنداسون. جواب ملڻ بعد حجاج جي حڪم موجب،غازي اعظم اسلامي لشڪر سميت ٻيڙين جي وسيلي جتور جي پتڻ تان درياءُ ٽپي هن ڀر پهتو ، جت ڏاهر جو پٽ جئسيه قلعن کي مضبوط ڪري رهيو هو. چچ نامي م درياه ٽپڻ وارو ھنڌ ميرپور ساڪرو وارو ڏيکاريل آھي جيڪو مولائي شيدائي جي مطابق سمجھ کان ٻاهر آهي ڇوتہ لشڪر سيوھڻ ڀرسان ھو ۽ درياءَ ٽپڻ لاءِ ميرپور ساڪري وڃڻ غير معقول ڳالھ ھئي.راسل جي مدد سان اسلامي لشڪر گجري جي ڍنڍ عبور ڪئي، جنهن جي پرئين ڪپ تي ڏاهر لشڪر سان موجود هو. سندس وزير، سيساگر، جو ان وقت وزير ٻڌيمان جي عهدي تي مامور هو، تنهن ڏاهر کي پڪ ڏني ته جتور وٽ جنگ لڳڻ سان فتح اسان جي آهي. گجري ڍنڍ وٽ دشمن کي شڪست ڏيڻ کان پوءِعرب سپه سالار لاءِ الور جو رستو صاف ٿي ويو. ڏهن ڏينهن تائين قلعي جي باهران جنگ لڳندي رهي، هر هڪ مقابلي ۾ دشمن شڪست کائيندا رهيا. يارهين ڏينهن ڏاهر پنهنجي پٽ جئسيه ۽ محمد علافيءَ کي جاٽن ۽ راجپوت راجائن جي لشڪر سان، جنهن جو تعداد ٽيهه هزار هو، جنهن ۾ ڏهه هزار زره پوش سوار لشڪر هو ۽ بيشمار هاٿي به هئا، مقابلي لاءِ ميدان ۾ آندو. اسلامي لشڪر جو تعداد فقط 900 هو، جن کي فاتح سنڌ ٽن حصن ۾ ورهايو هو. اهي مجاهد بني تميم، بني ازد، بڪر ۽ قيس جي قبيلن جا جوان هئا، جي قسطنطنيه جي ديوارن هيٺان به پهتا هئا، جن جي وڏن مدائن ۽ اصطخر جي ديوارين کي ڪنبايو هو. ڏهين رمضان المبارڪ سنه 93هه (16 جون سنه 711ع) ۾ جنگ جو آخري طبل وڳو. محمد بن قاسم لشڪر اڳيان هڪ مختصر ۽ پرجوش تقرير ڪئي ۽ لشڪر کي وصيت ڪئي ته سندس شهيد ٿيڻ کان پوءِ محزز بن ثابت کي لشڪر مٿان امير ڪن ۽ جيڪڏهن محزز به شهيد ٿي وڃي ته سعيد اڳواڻ ٿي رهي. راجا ڏاهر هڪڙي سفيد هاٿيءَ تي سوار هو، هودي اندر سندس ٻه ٻانهيون ٻنهي پاسن کان هيون، جن مان هڪڙيءَ کيس پان جا ٻيڙا ٺاهي پئي ڏنا ۽ ٻيءَ تير کڻي پئي ڏنا. اسلامي لشڪر جا گهوڙا هاٿين کي ڏسي ٽهڻ لڳا. محمد بن قاسم ٻرندڙ تيرن اڇلائڻ لاءِ حڪم ڏنو. جن کي ڏسي دشمن جي هاٿين ۾ ٽاڪوڙو پئجي ويو ۽ سوارن کي ڪيرائي بدحواسيءَ جي عالم ۾ ميدان ڇڏي ڀڳا، جنهن ڪري ڪيترا سنڌي سپاهي هاٿين جي پيرن هيٺان چيڀاٽجي مري ويا هڪڙو ٻرندڙ تير ڏاهر جي هودي کي لڳو، جنهن ڪري سندس هاٿي بدمستيءَ جي حالت ۾ ويجهي تلاءَ ڏانهن ڀڳو. ڏاهر هيٺ لهي گهوڙي تي چڙهڻ لڳو، ته شجاع اعرابيءَ ترار جي هڪڙي ڌڪ سان کيس ماري وڌو
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:ڀارت زمرو:اسلام زمرو:مذهب زمرو:سنڌ جي تاريخ
ٿوڪ
حوالا
زمرو:شاعري
ميراڻي ڊيم
تعارف
ميراڻي ڊيم تربت شهر کان 48 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ڏکڻ اولهه طرف دشت درياءَ مٿان تعمير ڪيل آهي. ايران مان ايندڙ نهنگ ۽ بلوچستان مان ايندڙ ڪيچ ڪور (مقامي ٻوليءَ ۾ ڪور نديءَ کي چيو وڃي ٿو) جتي پاڻ ۾ گڏجن ٿيون، اتان هڪ وڏو درياءُ دشت جنم وٺي ٿو. ٻنهي دريائن جي سسٽم کان اٽڪل 7 ڪلوميٽر هيٺ پهاڙن جي وچ ۾ ميراڻي ڊيم واقع آهي. واپڊا طرفان ملڪ ۾ پاڻيءَ وارن وسيلن جي ترقيءَ واري پروگرام ”2025 vision“ هيٺ 8 جولاءِ 2002ع تي هن ڊيم جي اڏاوت جو ڪم شروع ٿيو. 2002ع ۾ منظور ڪيل پي سي ون مطابق ڊيم جي اڏاوتي ڪم جو ڪُل ڪاٿو 5 ارب 81 ڪروڙ رپيا لڳايو ويو هو. جنهن ۾ 2 ارب 29 ڪروڙ رپيا پرڏيهي قرض پڻ شامل آهي. هن ڊيم ۾ پاڻي ڪٺو ڪرڻ جي مجموعي گنجائش 4 لک ٻه هزار ايڪڙ فوٽ آهي، جنهن ۾ ڏيڍ لک ايڪڙ فوٽ پاڻي هر وقت موجود رهڻو آهي. جڏهن ته استعمال جوڳو پاڻي 152000 ايڪڙ فوٽ آهي. ڊيم جي ڪل اوچائي 127 فوٽ آهي. ڊيم جي اوچائي تي ان جي ڊيگهه 3 هزار 350 فوٽ آهي ۽ ويڪر 35 فوٽ اٿس. پاڻيءَ جي نيڪال لاءِ ڏنل دڪي (Spillway) جي ڊيگهه 344 فوٽ آهي. (جيڪا بعد ۾ وڌائي 600 فوٽ ڪئي وئي) ڊزائين مطابق اتان 3 لک 84 هزار ڪيوسڪ پاڻي گذارڻ جي گنجائش ڏنل آهي. هن ڊيم جو بنيادي مقصد دشت جي علائقي ۾ 33 هزار ايڪڙ غير آباد زمين کي آباد ڪرڻ ڄاڻايو وڃي ٿو. ان مقصد لاءِ ڊيم مان ٻه ننڍا واهه ڪڍيا ويا آهن، جن جي ڪُل گنجائش 377 ڪيوسڪ آهي. جنرل پرويز مشرف هن ڊيم جو افتتاح 16 نومبر 2006ع تي ڪيو.
فاجزي
فاجزي (لاطيني: Fajzë) هڪ ڳوٺ آهي، جيڪو اُتر اوڀر البينيا جي Kukës County جي اڳوڻي مينوسپالٽيءَ ۾ آهي. 2015ع ۾ مقامي حڪومت جي سُڌارن کان پوءِ ميونسپالٽي جي سب ڊويزن بڻجي چڪي آهي. 2011ع جي آدمشماري مطابق ان جي آبادي 3،491 آهي.
حاجي واهه
تعارف
هيءُ سنڌ جي ميهڙ تعلقي جو هڪ ڳوٺ آهي، جنهن ۾ بنيادي سهولتن نالي ڪا به شَيِ موجود نه آهي. سڀ کان پهريون مسئلو تعليم جو آهي، جيڪا هن ڳوٺ وارن فقط ٽي وي تي ٻڌي آهي. گورنمينٽ هڪ پرائمري اسڪول ڏنو ته آهي، پر اهو ڏهن ٻارهن سالن کان ڳوٺ جي چڱي مڙس جي اوطاق بڻيل آهي. هن ڳوٺ ۾ نه صحت گهر آهي، نه روڊ ۽ نه ڪا ٻي بنيادي سهولت موجود آهي. هتان جا چونڊيل نمائندا صرف ووٽن واري ڏينهن هن ڳوٺ ۾ ايندا آهن ۽ ووٽن وٺڻ کان پوءِ هميشه لاءِ غائب ٿي ويندا آهن. ميهڙ تعلقي جا چونڊيل ايم اين اي، ايم پي اي، تعلقي ناظم دعوائون ته ڪن ٿا، پر ماڻهن جي سار سنڀال نٿا لهن.
آگاڻي (ديهه)
زمرو:سنڌ جون ديهون
قومي لاڳاپن جي ترقي ۾ ٻه رجحان
سرمائيدار قومون، ننڍين ۽ غير اسريل قومن سان ڳانڍاپا ۽ لاڳاپا برابري ۽ ڀائپي وارن بنيادن تي رکڻ بدران، پنهنجي طاقت جي بنياد تي تي رکنديون آهن. جنهن ڪري قومن جي وچ ۾ بين الاقواميت وڌڻ جي بدران ٽڪراءُ جي صورت اختيار ڪندي آهي ۽ قومن جو هڪ ٻئي جي ويجهو اچڻ وارو عمل خواب رهجي ويندو آهي.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:عالمي لاڳاپا زمرو:ملڪ زمرو:قوم
حيدرآباد (سلجهائپ)
حيدرآباد مان هي مراد ٿي سگھن ٿا.
411ع
ڊسمبر
زمرو:411ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
استعارو
حوالا
زمرو:شاعري زمرو:سنڌي گرامر( وياڪرڻ)
عالمي آزادي صحافت ڏهاڙو
صحافت جي آزاديءَ جو عالمي ڏينھن/ورلڊ پريس فريڊم ڊي (World Press Freedom Day) گڏيل قومن جي ماتحت هلندڙ اداري يونيسڪو پاران هر سال سڄي دُنيا ۾ 3 مئي تي هي ڏينھن ملهايو ويندو آهي.
ملديال
'ملديال''' آزاد ڪشمير ۽ پنجاب، پاڪستان ۽ ڄمون ڪشمير ڊويزن جي راولپنڊي ڊويزن، ۽ ڀارت جي پنجاب علائقي ۾ رھندڙ، ھڪ مغل قبيلو آھي.
مينار پاڪستان
حوالا
زمرو:اندرون لاهور زمرو:پاڪستاني فن تعمير
412ع
ڊسمبر
زمرو:412ء زمرو:پنجين صدي زمرو:سال
ڀيرو مل مهرچند آڏواڻي
حوالا
زمرو:1875ع جون پيدائشون زمرو:1953ع جون وفاتون زمرو:سنڌي تاريخدان زمرو:20ھين صديءَ جا سنڌي ليکڪ زمرو:اديب
استخارو
"خدا کان استخارو ڪرڻ، آدم جي اولاد جو ڀاڳ آھي ۽ قضاء الاھي تي راضي رھڻ بہ آدم جي اولاد جي سعادت آھي ۽ آدم جي اولاد جي بدبختي اھا آھي تہ ھو خدا کان استخارو نہ ڪري ۽ خدا جي قضا تہ ناخوش ٿئي"
انيس انصاري
شادي ۽ نوڪري
سندس شادي ۽ پهرين نوڪري 1943ع ۾ ٿي. انيس انصاري نوڪري جي شروعات ڪلارڪيءَ سان ڪئي ۽ آخر ۾ ايڊيشنل ڊپٽي ڪمشنر جي عهدي تان رٽائر ٿيو.
شمس الدين ابڙو
مڃتا
''لاڙڪاڻي ۾ ان وقت جا وڏا وڪيل خاص ڪري خانبهادر غلام رسول ڪيهر (جيڪو پوءِ سنڌ اسيمبليءَ جو اسپيڪر ٿيو) سندس گهڻي عزت ڪندو هو. نوجوان وڪيل ذوالفقار علي ڀٽو کيس ’استاد‘ چئي مخاطب ٿيندو هو. ڀٽو صاحب جڏهن ايوب خان جي ڪابينه ۾ هو تڏهن هن ابڙي صاحب کي سفير ٿيڻ جي پيشڪش ڪئي، جيڪا هن قبول نه ڪئي. هن صاحب پاڪستان ٺهڻ کان اڳ وڪالت شروع ڪئي ۽ ڪامياب فوجداري وڪيل هو. سندس آڏي پڇا جو انداز مشهور هو. اڪثر وڪيل عدالتن کان خاص مهلت وٺي سندس آڏي پڇا ٻڌڻ ويندا هئا. طبيعت ۾ نهٺو ۽ توڪل پسند هو. روزانو شام جو، سندس اوطاق نما آفيس ۾ شهر جا اهم ترين وڪيل سياسي حالتن تي خيالن جي ڏي وٺ ڪرڻ لاءِ جمع ٿيندا هئا. انهن ڪچهرين ۾ نظام الدين ميمڻ، ڪامريڊ سوڀو گيانچنداڻي، عبدالوحيد ڪٽپر، دوست محمد هڪڙو ۽ ٻيا صاحب شامل هوندا هئا. سندس هڪ مقدمو ’پٽيل ڪيس‘ جي نالي سان مشهور آهي. جنهن ۾ هن بنيادي انساني حقن واري عام لتاڙ خلاف پاڪستان ۾ پهريون اهم ڪيس کٽيو هو. هن صاحب جي حياتيءَ جا واقعا سندس ننڍي ڀاءُ جمال ابڙي جي آتم ڪٿائن ۾ ڏنل آهن.''
سنڌو درياھ
سنڌو درياءَ جي قدامت حضرت انسان جي پيدائش کان گهڻو آڳاٽي آهي. سنڌو درياءَ کي تاريخ ۾ ڪيترن ئي مختلف نالن سان سڏيو ويو آهي. ”اباسين“، ”سپت سنڌو“، ”مهراڻ“ ، ”انڊس“ وغيره سنڌو درياءَ جا مختلف نالا آهن. سنڌوءَ جو ذڪر قديم ھندو ويدن ۽ پستڪن ۾ ملي ٿو. دنيا جي انهن قديم ويدن کي سنڌوءَ جي ڪنارن تي تخليق ڪيو. رگ ويد توڙي ٻين ويدن ۾ سنڌوءَ جي ساراهه ۾ ڀڄڻ چيل آهن. تاريخن ۾ اچي ٿو ته سنڌ توڙي هند تي اهي نالا سنڌو درياءَ جي ڪري پيا. سنڌوندي دنيا جي وڏين ندين مان سترهين نمبر تي آهي.
اهو علائقو جنهن کي يوناني سنڌوءَ مان ”پراچين“، هندو ”سنڌو ديس“، عرب جاگرافيدان مهراڻ ۽ سنڌ جا رهواسي پڻ ”سنڌوديس“ جي نالي سان سڏيندا آيا آهن. قديم دور ۾ سنڌ جون حدون ”اتر ڏي بهاولپور جو علائقو، ڏکڻ ڏانهن عربي سمنڊ، اڀرندي طرف وارياسو رڻ پٽ ۽ الهندي ڏي جبلن جي هڪ قطار هيون.“ سنڌوندي کي ”مٺو سمنڊ“ پڻ سڏيو وڃي ٿو. سنڌوءَ جو عام وهڪرو اتر کان ڏکڻ طرف آهي. سنڌوندي ”بکر (سکر) ۽ روهڙيءَ جي شهرن وچان پهاڙن کي چيريندي آهستي آهستي ڏکڻ اولهه طرف وهي ٿي.“ سکر بيراج ٻڌجڻ کان پوءِ سنڌوءَ مان ڪيترائي واهه ڪڍيا ويا جيڪي سنڌ جي مختلف حصن کي سرسبز ۽ آباد ڪن ٿا. سيوهڻ وٽ جبلن جي روڪ سنڌوءَ کي سڌو اڳتي وڌڻ کان روڪي ٿي جنهن ڪري ان جو رخ حيدرآباد تائين ڏکڻ ـ اوڀر طرف ڦيرائي ٿي. سنڌوندي جو آخري ڇوڙ سمنڊ ۾ ٿئي ٿو جتي دنيا جي هڪ خوبصورت ڊيلٽا جڙي ٿي.
سنڌو جي وهڪري جي تبديلي
سنڌو، حيدرآباد جي اوسي پاسي گذريل صديءَ جي پوئين اڌ ۾ رسي آهي. سڪندر جي حملي کان هزار سال پوءِ، جڏهن عربن سنڌ کي فتح ڪيو، ته سنڌو ان وقت گهڻو اوڀر طرف ڇوڙ واري علائقي جي مٿيئن راڄڌاني ڀرسان وهندي هئي. ميان غلام محمد ڪلهوڙي جي دور سان واڳيل جيڪي دلچسپ واقعا آهن، تن ۾ سنڌو درياهه جي وهڪري جي تبديلي اهم آهي. جيڪا 59 – 1758ع ۾ آئي. اڳين صدي دوران سنڌوءَ درياهه جو مکيه وهڪرو ته پنهنجو اصلي پيٽ ڇڏي پورو هڪ سئو ميل پنهنجو رخ مٽائي ويو، ۽ ساڳئي وقت ريڻ وارو وهڪرو به سُڪي ويو، جيڪو سنڌو جي هاڻوڪي وهڪري کان پورا ستر ميل پري هو. سنڌو درياهه پنجويهه ڊگريون، ۽ چاليهه فوٽ ڊگهائي ۽ اٺهٺ ڊگريون ۽ ايڪٽيهه فوٽ ويڪرائي ڦاڪ وٽان هڪدم وڪڙ ڪري، اولهه ڏانهن وهڻ لڳو ۽ ڏکڻ – اوڀر ڏانهن وهندڙ اڳيون وهڪرو بند ٿي ويو. رخ بدلائڻ کان اڳ ۾ نصرپور واري وهڪري ۾ ٿورن سالن تائين پاڻي هوريان هوريان گهٽبو ويو ۽ نيٺ بند ٿي ويو. انهي ڏس ۾ سر رچرڊ برٽن پنهنجي ڪتاب هسٽري آف سنڌ ۾ لکي ٿو ته: ” سنڌو درياهه جي درياهي وهڪري جي تبديلي بابت جڏهن حيدرآباد جي هڪ جهونڙيءَ کان پڇيم، تڏهن وراڻيائين ته ”سندس پيءُ جي ڏينهن ۾ گدو بندر ڪوٽڙي جي سامهون درياهه تانگهو ٿي ويندو هو.“ ڪئپٽن برٽن کي هي ڄاڻ 1884ع ۾ ملي. انهي ڳالهه جي ليکي سان اُن جهونڙي جو پيءُ ارڙهين صديءَ جي پوئين اڌ جي حقيقتن کان ضرور واقف هوندو. لڳي ٿو ته ان زماني ۾ نصرپور وارو وهڪرو هوريان هوريان سُڪندو پئي ويو ۽ اولهه واري نئين وهڪري ۾ هوريا هوريان پاڻي وڌيو پئي. تنهنڪري امڪان آهي، ته ڪنهن موسم ۾ درياهه تانگهو ٿي ويندو هوندو ۽ پوڙهيءَ جي بيان ڪيل حقيقت بلڪل صحيح آهي.
انڊس ڊيٽا
سنڌو دريا 3000 ڪلوميٽر جو سفر ڪندي ڏکڻ سنڌ تائين اچي ٿو، پر اها ٻي ڳالهه ته هاڻي سنڌو درياءَ ۾ رڳو 350 ملين ايڪڙ فٽ (ايم اي ايف) پاڻي اچي ٿو.
امداد آھي رول
حوالا
زمرو:ڪتاب
سنڌي فلمن جي فھرست
فهرست سنڌي فلميون جيڪي ساليووڊ (سنڌي سينما جون فلمون آهن.
ٿياسافيڪل سوسائٽي
thumb|upright=0.7|سوسائيٽي جي مھر جنھن ۾ [[سواستيڪا جو نشان، دائود جو ستارو، آنک، اوم، اوروبوروس جا نشان ڏيکاريل آھن.]]
ٿياسافي يوناني لفظ آهي جنهن جي معنى آهي نيڪيءَ جو فلسفو. هي اڌ فلسفي ۽ اڌ مذهبي مڪتبِ فڪر آهي، جنهنن مطابق بنيادي سچايون سڀني مذهبن ۾ موجود آهن ۽ مذهبي اختلاف بي معنيٰ آهن، هن تحريڪ (ٿياسافيءَ ) جي باني(Helena Blavatsky)ھيلينا پترونا بلئواٽسڪي(1831 -1891ع) هئي، جنهن تبت جي دوري کان پوءِ 1875ع ۾ ’نيويارڪ ٿياسافيڪل سوسائٽي‘ قائم ڪئي. جيئن ته سوسائٽيءَ جا نظريا برهمي عقيدن سان وابسته هئا. ان ڪري آمريڪا کان وڌيڪ هندستان ۾ هن نڪتهء نظر کي پذيرائي ملي. سوسائٽيءَ جو صدر دفتر مدراس منتقل ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ايم. اي. جناح روڊ تي ٿياسافيڪل هال آهي. آمريڪي ٿياسافيڪل سوسائٽيءَ جو صدر دفتر ”وهيٽن“ ۾ آهي. حيدرآباد سنڌ جو بيسنت هال، جيڪو ايني بيسنت جي نالي سان قائم آهي، اهو به ٿياسافيڪل تعليمات جو مرڪز رهيو آهي.
عتيقه اوڍو
ھڪ پاڪستاني اداڪاره جيڪا جيڪا گھڻو ٽيليويزن ڊرامن ۾ ڪم ڪندي آھي۔
ڊاڪتر انيس خورشيد
پروفيسر ڊاڪٽر انيس خورشيد، لائبرري ۽ انفارميشن سائنس ۾ شهرت رکندڙ آهي. 2 سيپٽمبر 1924ع (رڪارڊ موجب 21 مارچ 1926ع) تي مهاراشٽر ۾ ڄائو. سندس علمي ڪاوشن جو تفصيل هن طرح آهي: 1954ع ڌاري ڪراچي يونيورسٽيءَ جي لائبرريءَ ۾ ڪلاسيفاير مقرر ٿيو. 1957ع ڌاري ساڳي يونيورسٽيءَ مان لائبرري سائنس جي مضمون ۾ ڊپلوما ڪيائين. 1959ع ڌاري آمريڪا جي ريوجرس (Rutgers) يونيورسٽيءَ مان لائبرري ۽ انفارميشن سائنس ۾ ايم. اي ڪيائين. 62 1961ع ڌاري ”پاڪستان لائبرري ائسوسيئيشن“ جو ميمبر ۽ جنرل سيڪريٽري رهيو. 1962ع ۾ ڪراچي يونيورسٽيءَ جي ”لائبرري ۽ انفارميشن سائنس“ جي شعبي ۾ ليڪچرر مقرر ٿيو. 1969ع ۾ آمريڪا جي ”پٽسبرگ“ (Pittsburgh) يونيورسٽيءَ مان لائبرري ۽ انفارميشن سائنس ۾ پي. ايڇ. ڊيءَ جي ڊگري حاصل ڪيائين. 1970ع کان 1973ع تائين ٻيهر پاڪستان لائبرري ائسوسيئيشن جو ميمبر ۽ جنرل سيڪريٽري چونڊيو ويو. 1972ع کان 1986ع تائين ڪراچي يونيورسٽيءَ جي لاڳاپيل شعبي ۾ چيئرمئن جي حيثيت سان خدمتون انجام ڏنيون. ان کان سواءِ 1976ع کان 1978ع تائين ڏکڻ ايشيا جي علائقائي سرگرمين (آءِ. ايف. ايل. ايز) جو چيئرمئن رهيو. ڊاڪٽر انيس خورشيد جا لکيل مضمون مختلف اردو ۽ انگريزي اخبارن ۾ ڇپجي چڪا آهن. پي.ا يڇ. ڊيءَ لاءِ لکيل سندس مقالو پٽسبرگ يونيورسٽيءَ طرفان ڇاپيو ويو آهي. ان کان علاوه قائداعظم جي زندگيءَ تي سندس لکيل ڪتاب جا ٻه جلد، قائداعظم اڪيڊميءَ پاران شايع ڪيا ويا آهن. سندس لکيل ٻه ڪتاب ”ڪئٽلاگنگ آف پاڪستاني نيمس“ ۽ ”جديد ڪئٽلاگ سازي“ پاڪستان جي تعليمي ادارن ۾ نصاب طور پڙهايا وڃن ٿا. اُن کان سواءِ ”پلاننگ ائنڊ مئنيجمينٽ آف لائبرري ائنڊ انفارميشن سروسز اِن پاڪستان“ به سندس اهم تصنيف آهي. 1996ع ۾ بهتر ڪارڪردگيءَ تي کيس صدارتي اوارڊ سان نوازيو ويو.
ڏيلها
زمرو:نباتات زمرو:سنڌ جا وڻ
ڪلياڻ آڏواڻي
شاھ جو رسالو
ڏنل شاھ جي رسالي منتخب ۽ مفصل جا سنڌ ۾ ڪاٺياواڙ ڪتاب گهر، برهان ڪتاب گهر، روشني پبلڪيشن، سنڌي ساهت گهر وغيره ڪيترائي ايڊيشن ڇپايا آهن ۽ سنڌ ۾ سندس شاھ جي رسالي ڇاپي ۽ وڪري ۾ رڪارڊ ٽوڙيو آهي.
ڪانگو گهوٽالو
حوالا
زمرو:سياست زمرو:تاريخ زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:شخصيتون زمرو:سفارتڪاري زمرو:گڏيل قومن جو ادارو
جمشيد نسروانجي مهتا
ذاتي زندگي
هي ڪراچيءَ جي پارسي خاندان جي خانبهادر نسروانجي مهتا جو فرزند هو،. سندس والد کي ڪراچيءَ جي ايلفنسٽن اسٽريٽ ۾ ولائتي شراب جو وڏو دڪان ۽ ايجنسي هئي. ماريپور طرف لوڻ جو ڪارخانو، برف ۽ سوڍا واٽر جو ڪارخانو، ٽائيلس ۽ ڪاٺين چيرڻ جا ڪارخانا، اٽي پيهڻ جي مِل، ۽ ٻين ڪيترين شين جون ايجنسيون هونديون هيون. مڇي مياڻي روڊ تي انهيءَ ڪاروبار لاءِ هڪ وڏي آفيس ۽ برنس روڊ تي سندس عاليشان بنگلو هو. مسٽر جمشيد گل ٻائيءَ مان، 7 جنوري 1886ع تي پيدا ٿيو. مڪاني اسڪولن ۾ تعليم وٺي، والد سان سندس ڪاروبار ۾ مددگار ٿي ڪم ڪرڻ لڳو. هن باوجود شاهوڪار هجڻ جي به سادي حياتي گذاري ٿي. ساري زندگيءَ ۾ شادي نه ڪيائين. ٻيڙي، شراب، گوشت، مڇي وغيره کان پري رهي، ڀاڄين، دالين، ميوي ۽ کير تي گذر ڪندو هو. سڄي ڄمار ڪاٺ جي صندل تي چادر وڇائي ستو. هي اعليٰ درجي جو ڪرم يوڳي هو. هر روز صبح جو چئين بجي اُٿي غسل ڪري، عبادت بعد ڪتاب پڙهندو هو. ان کان پوءِ فجر مهل ٻاهر جي ڪاروبار لاءِ تيار ٿي ويندو هو، چانهه پيئڻ تائين ڪيترائي ماڻهو وٽس ملاقات لاءِ يندا هئا، جن ۾ ڪي بيواهه عورتون، ڪي مسڪين، ڪي مشڪلاتن ۾ ڦاٿل ماڻهو هوندا هئا. اٺين بجي ڌاري هو جاءِ تان موٽر ۾ چڙهي، ڪمن ڪارين سان نڪري ويندو هو ڪم از ڪم ٽيهن کان پنجاهه تائين مختلف ادارن ۽ ڪمن ۾ روزانو حصو وٺندو هو، جن جو شمار ڪرڻ مشڪل هو: ليڪن هر هڪ ڪم ۾ وقت جي پابندي ۽ تندهيءَ سان شريڪ ٿيندو هو. سندس مکيه مشغلا پنج هوندا هئا: 1. ڪتابن جو مطالعو ۽ غور فڪر، 2. شخصي ڪاروبار ۽ ڪارخانن جي سنڀال، 3. ڪراچي ميونسپالٽي، بئنڪن ۽ ٻين اڪيچار ادارن سان مشغولي، 4. ٿياسافيڪل سوسائٽيءَ جي حلقي وارن ۽ ٻين دوستن سان ملاقاتون، ۽ 5. خدمت خلق، رفاه عام ۽ خيرات جا معاملا.
ڪيولرام آڏواڻي
سنڌي ٻوليءَ جو ليکڪ ڪيول رام 1804ع ۾ ڄائو. ھو حيدرآباد (سنڌ) جو رھاڪو ھو. ھن ٽالپرن جي دور ۾ گورنمينٽ جي نوڪري ڪئي، جيڪا انگريزن جي دور تائين جاري رھي. ھن 1864ع ۾ ريٽائرمينٽ ورتي. ھوءَ سنڌي، ھندي، فارسي، پنجابي ٻولين جو ماھر ھو. ھن ٽي ڪتاب ’گل شڪر‘، ’گل ۽ سوکڙي‘ لکيا، جيڪي تمام گھڻو مشھور ٿيا. ھن 1879ء ۾ وفات ڪئي.
موهنداس ڪرمچند گانڌي
آخر 8 آگسٽ 1940ع تي ڪانگريس کان ”هندستان خالي ڪريو“ جو ٺهراءَ پاس ڪرائي شھري نافرمانيءَ جي تحريڪ شروع ڪرايائين. انگريز سرڪار ڪانگريس کي غيرقانوني جماعت قرار ڏيئي، لکين ماڻهن کي گرفتار ڪري جيلن ۾ بند ڪري ڇڏيو. ان وقت مسلم ليگ ۽ ڪانگريس وچ ۾ وڇوٽين جي ڪري ٻن الڳ ملڪن جي ورهاست لاءِ ماحول سازگار هو. جڏهن ته گانڌي اهڙي ورهاڱي جي سخت خلاف هو. نيٺ لارڊ مائونٽ بيٽن وائسراءِ ٿي آيو جنهن هندستان کي ورهائي پاڪستان ۽ هندستان طور ٻن الڳ ملڪن جو بنياد وڌو. ان ئي عرصي ۾ مسلمانن ۽ هندن وچ ۾ سخت خون ريزي ٿيندي رهي، گانڌي سمجهوتي لاءِ گهڻي ڪوشش ڪئي ايتري قدر جو هندن جي ڪٽر فرقي پرست جماعت جي هڪ فرد گاڊسي جنوري 30، 1948ع تي صبح جي وقت پستول مان فائر ڪري کيس قتل ڪري ڇڏيو. اڄ به ڪروڙين ماڻهو سندس مداح آهن. تاريخ جو هي يگانو فرد آهي، جنهن اهنسا جي پرچار ۾ حياتي گذاري پر نيٺ سندس موت هڪ هنساواديءَ هٿان ٿيو.
مولانا عبيدالله سنڌيءَ جي مهاتما گانڌي اپيل
جيڪڏهن منهنجو آواز مهاتما جيءَ (Gandhi Jee) تائين پهچي ٿو ته مان کيس درخواست ڪندس ته هو ڪنهن به سنڌيءَ کي لڏپلاڻ جي صلاح نه ڏي. مان هجرت جو تجربو پنهنجو پاڻ تي ڪري چڪو آهيان. مان هندستاني مهاجرن کي ڪابل ۾ ۽ بلگيريا (بلغاريه) ۽ سربيا جي ترڪ مهاجرن جي استنبول ۾ پريشاني ڏسي چڪو آهيان. مهاتما جي منهنجي خيال ۾ ان لفظ لڏپلاڻ (هجرت) جو پسمنظر خواب ۾ به ڪونه ڏٺو هوندو. مان سنڌي آهيان ۽ سنڌين کي سڃاڻان ٿو. هو جيڪڏهن غلطي ڪن ته هڪ سنڌي کين سنئين واٽ تي آڻڻ جي ڪوشش ۾ سولائيءَ سان ڪامياب ٿي سگهي ٿو. مهاتما عام طور نيڪ طبع انسان آهن. منجهن هندو ۽ مسلمان جو ڪو به فرق ڪونهي. منهنجو پروگرام ڏاڍو چٽو آهي. مان ڪوشش ڪندس ته جيڪڏهن ڪنهن مسلمان، ڪنهن هندوءَ جو مال ڦريو آهي ته ان کي واپس ڪرايو وڃي. جيڪڏهن مسلمان ڪنهن هندؤ کي قتل ڪيو آهي ته عدالت ۾ وڃي پنهنجو ڏوهه باسي. هيءُ ياد رهي ته هن وقت مان شهري فسادن جي ذميواري نه ٿو کڻي سگهان، ان لاءِ گورنمينٽ جي ذميدار آفيسرن کي ڪم ڪرڻ گهرجي، ٻهراڙيءَ جي سڌارن ۾ مان گورنمينٽ جو هڪ مددگار بڻجي ڪم ڪندس.
ٿيسارس
نالو ۽ معني
لفظ ٿيسارس (Thesaurus) سورھين صديءَ جي نئين لاطيني زبان جي لفظ thēsaurus مان نڪتل آهي جيڪو يوناني ٻوليءَ جي لفظ θησαυρός يعني thēsauros جو لاطيني ترجمو آھي جنھن جي معني آهي خزانو يا ڀانڊو (storehouse). لفظ thēsauros جو اشتقاق غير معروف آھي ڊگلس ھارپر (Douglas Harper) مطابق ان جو ڌاتو يوناني ٻوليءَ جو فعل τιθέναι يعني ٽيٿينائي آھي جنھن جي معني آھي "رکڻ".. '
جمشيد ڪوارٽرز تعلقو
جمشيد آباد تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي اوڀر جو هڪ تعلقو آهي. زمرو:سنڌ جا تعلقا