cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
برفت
شجرو
ڄام برفت جو شجرو هن طرح بيان ٿيل آهي: ڄام برفت پٽ ڄام عيسب پٽ ڄام هوٿي پٽ ڄام چنو پٽ ڄام هوٿي پٽ ڄام هالو پٽ ساند پٽ پلي پٽ رائڌڻ پٽ ڪاڪو پٽ سمو پٽ لاکو پٽ لاکيار پٽ اڍو پٽ اوڍار پٽ نهڙيو پٽ نوتيار پٽ جد پٽ جودار پٽ سمو پٽ جادم. هڪ روايت موجب ابوالفتح (برفت) بلوچستان جي سردارن مان هو ۽ ’بارڻ‘ ۾ اچي نومڙين مان شادي ڪري، سندن سرداري حاصل ڪيائين. ڄام برفت جو اولاد ”برفت“ سڏجڻ لڳو. وقت گذرڻ سان ٻيا راڄ به ساڻن ڀيڙا ٿيا ۽ اهڙيءَ طرح ’برفت‘ يا ’برفت ڪار‘ جو دائرو به وسيع ٿيڻ لڳو.
تاريخ
نسب نامي جي هڪ روايت گهڻن راڄن کي ’برفت‘ جي اولاد ۾ شمار ڪري ٿي. هن روايت موجب ڄام برفت کي ڇهه پٽ ٿيا: همرڪ، ڪارو، ڏيڻ، موچي، همرڪو ۽ شاهو. ’ڪاري‘ جي اولاد مان ’عاقلاڻي‘ آهن. ڏيڻ جو اولاد ’ڏيڻراڻي‘ ٿيا، موچي جي اولاد مان ’موچيجا‘ آهن. هميرڪو جي اولاد مان ’هميرڪا‘ ٿيا، جيڪي پوءِ جوکين سان گڏيا. ’شاهو‘ جي اولاد مان ’شاهوڪ‘ ٿيا، جيڪي لس ٻيلي ۾ آباد آهن. ڄام برفت کانپوءِ پڳ ڄام همرڪ تي آئي، جنهن کي 9 پٽ ٿيا. وڏو ڄام مڙجوڪ هو، جيڪو پوءِ پڳدار ٿيو. هو برفتن ۾ نالي وارو سردار ٿيو. هن چوويهه پالڙو (چوويهن علائقن جا سردار) پاڻ سان ڀيڙا ڪيا. ان جي وفات کان پوءِ پڳ سندس پٽ ڄام باديڻ (يعني بهاؤالدين) تي آئي. ان کان پوءِ سرداري سندس پٽ ”ڄام آري بَدو“ کي ملي. ’ڄام آري‘، ‘ڄام بدو‘ جي نالي سان مشهور ٿيو. شايد ’بدو‘ کيس انهيءَ ڪري سڏيائون، جو هو ’بَدُن‘ وانگر پهاڙن ۾ رهڻ لڳو ۽ اتان لشڪر وٺي سنڌ جي آباد ايراضيءَ کي ڦرڻ لڳو ۽ اهو اطلاع دهليءَ جي مغل بادشاهه وٽ پهتو ته کانئس پڇا ٿي ته ڇو ٿو ڦرلٽ ڪرين؟ چيائين لاچار گذران لاءِ ٿو ڪريان. انهيءَ تي سنڌوءَ واري ايراضي غالباً موجوده ڪوٽڙيءَ ۽ ٺٽي تعلقي جو چوٿون حصو کيس جاگير ٿي مليو. اتي جا ٻه قبيلا شورا ۽ منو پسايا ساڻس ڀيڙا ٿيا ۽ اڄ تائين برفتن جا ڀائر آهن. هن قبيلي جو وڏو ڄام برفت، جيڪو ڄام عيسب جو پٽ هو. سال 720هه/ 1320ع ۾ ڄام عيسب بن ڄام هوٿي، جيڪو سنڌ جو سورهيه ۽ ڏاتار سڏيو ويندو آهي، پنهنجي پيءُ کان ناراض ٿي پاڻ ۽ سندس ٻيا ڀائر برو چاوڙو ۽ پنڻ شورو ۽ چار ٻيا دوست بلوچستان ۾ وارد ٿيا. ان وقت بلوچستان جو راجا ”مرک“ حاڪم هو. چون ٿا ته هي راجا ڏاڍو ظالم هو. ڄام عيسب اتي جي رعايا کي ظالم راجا کان نجات ڏياري ته انهن وري کڻي ڄام عيسب کي پنهنجو بادشاهه بنايو. ڄام عيسب پنهنجو وقت پورو ڪيو ته کانئس پوءِ ڄام برفت حاڪم ٿيو. ڄام برفت کان پوءِ ڄام همرڪ پڳدار ٿيو. ڄام همرڪ کي پنج پٽ ٿيا، هڪڙو ڪارو، جنهن جو اولاد، عاقلاڻي پاڙو، هن وقت ڪوهستان لس ٻيلي ۾ رهي ٿو. ٻيو پٽ ڏڌر يا ڏوهر جنهن جو اولاد ڏوهر يا ڏڌر، جيڪي هن وقت ڪرچات ڪوهستان ۾ رهن ٿا، ٽيون پٽ موچي جنهن جي اولاد موچيجا راڄ آهي، ڪوهستان ۾ رهندڙ آهن. چوٿون پٽ هميرڪو جنهن جو اولاد هميرڪا آهن، جيڪي هن وقت پاڻ کي جوکيا سڏائين ٿا ۽ ملير ڪراچيءَ ۾ رهندڙ آهن. موسي پوٽا به هميرڪي جو اولاد آهن، سي به ملير ڪراچيءَ ۾ رهن ٿا. پنجون شاهو، جنهن جو اولاد شاهوڪ آهن ۽ اُهي به لس ٻيلي ۾ رهندڙ آهن. همرڪ خان کي به چڱو اولاد ٿيو، جن مان ڄام مرذوق پڳدار ٿيو. ننڍو ڀاءُ مهندو خان ٿيو، جنهن جو پٽ حسن ٿيو. حسن کي وڏي تعداد ۾ اولاد ٿيو: پهريون نورو، جنهن جو اولاد نوري پوٽا حسناڻي راڄ آهن. ٻيو سينهوٽو، جنهن جو اولاد حسناڻي ۽ قلندراڻي، جيڪي بلوچستان ۾ رهندڙ آهن، ٽيون منڊڙو، جنهن جو اولاد مانڊڙا آهن. هي لس ٻيلي ۾ رهن ٿا. چوٿون سڄڻ، جنهن جو اولاد برباز قبيلو آهي، جيڪو مڪران بلوچستان ۾ رهي ٿو، جيڪي اتي به حملاڻي بزنجا سڏجن ٿا. جهڙوڪ سردار دين محمد خان، محمد علي خان ۽ سندس قبيلو بزنجا وڏي تعداد ۾ اتي موجود آهن. اهي سڀ نومڙئي قبيلي جي نسل مان آهن. پنجون موچي، جنهن جو اولاد اسحاق پوٽا ۽ حسناڻي بارڻ ڪوهستان ۾ رهن ٿا.
مغل دور ۾
اڪبر بادشاهه جي ڏينهن ۾ سنڌ جا صوبيدار ملڪ تي ڪو توجهه ڪونه ڏيندا هئا، ملڪ ۾ ڦرلٽ جام هوندي هئي. ڪوهستان ۾ ’بارڻ‘ جو علائقو برفتن کسي، پاڻ کي حاڪم سڏايو. ڄام آري بدو کان پوءِ سندس وڏو پٽ ’ڄام لهار‘ پڳدار ٿيو، جيڪو سخي ۽ درويش هو. هڪ دفعي ڄام لهار جي پٽن، چاچي حمل جو اُٺ تير ڪمان سان ماري وڌو، جنهن تي ڄام حمل پنهنجي ڀاءُ ڄام لهار کي چيو ته ”ادا! تنهنجا پٽ تنهنجي هوندي ئي پنهنجي چاچي سان اهڙي بيواجبي هلت ڪندا ته سڀاڻي اسان ۽ راڄن سان خبر ناهي ته ڪهڙو ويل ڪندا!“ تنهن تي ڄام لهار، راڄ، ڀائر ۽ پٽ سڏائي، انهن کي چيو ته ”حڪومت خدا جي امانت آهي، تنهن ڪري آءُ پنهنجي حياتيءَ ۾ ئي ڀائرن کي راڄ ڀاڳ ورهائي ٿو ڏيان.“ پوءِ پنهنجن پٽن ۽ ڀائرن کي سڏائي اڌ راڄ حمل کي ۽ اڌ راڄ ٻاپڙي کي ورهائي ڏنائين. ان وقت کان وٺي هن خاندان ۾ ٻه سرداريون ٿيون. باقي ڄام لهار گوشي نشيني اختيار ڪئي. پنهنجن پٽن کي تونگ جاگير ڏنائين، جنهن ۾ هڪڙو چشمو آهي، ان تي اڄ به سوين ايڪڙ آباديءَ ٿيندي آهي. بلوچستان ۾ ”مردوئي“ قبيلو رهندڙ آهي، سو به نومڙئي نسل مان ۽ ڄام بهاؤالدين يا ڄام باديڻ جي اولاد مان آهي. هيءُ قبيلو شاهه نورانيءَ جي آسپاس وڏي تعداد ۾ رهندو آهي. ڄام حمل کان پوءِ سندس وڏو پٽ ڄام مرذوق ٻيو پڳدار ٿيو، جيڪو پنهنجن وڏن وانگر سگهارو حاڪم ٿي گذريو آهي. هن پنهنجي علائقي کي ڪجهه وڌايو ۽ اتي انهن راڄن جا چڱا مڙس مقرر ڪري، اهي علائقا انهن جي ئي حوالي ڪيا، جيئن نال وارا بزنجا ۽ مڪران ۾ حسناڻي ۽ مردوئي وغيره. ڄام حمل جا ٻيا پٽ (1) اوٿمان ۽ (2) چاڳلو هئا. اوٿمان جو اولاد وليداد خان، حاجي خان، سديو خان، ديگي خان، اوٿمان جو اولاد وڍ نال ۾ رهي ٿو، جيڪي ”ساسولي“ ۽ ”هوٿمان زئي“ سڏائجن ٿا. ڪجهه بارڻ ۾ به رهن ٿا. حاجي خان جو اولاد به بارڻ ۾ وڍنال ۾ رهي ٿو، جيڪي پاڻ کي ”حملاڻي“ سڏائين ٿا. ديگي خان جو اولاد بارڻ ۾ رهندر آهي ۽ چاڳلي جو اولاد به بارڻ ۾ رهي ٿو، جيڪي پاڻ کي ”چاڳلي پوٽا“ سڏائين ٿا. ڄام مرذوق کان پوءِ سندس پٽ ڄام کيئو خان حاڪم ٿيو، جنهن جو اولاد ”کيئي پوٽا“ سڏائين ٿا، اهي ڪوهستان ۾ رهن ٿا. ڄام کيئي کان پوءِ ڄام مرذوق ٽيون پڳدار ٿيو. ان کان پوءِ ڄام مريد پڳدار ٿيو. ڄام مريد خان کان پوءِ ڄام ڪانڀو پڳدار ٿيو. هيءُ وڏو سگهارو حاڪم ٿيو، جنهن ٺٽي ۽ سيوهڻ ۾ مغلن کي گهڻو نقصان رسايو. ڄام ڪانڀوءَ کي گرفتار ڪري دهليءَ موڪليو ويو، جتي مغل بادشاهه کيس جاگيرون ڏنيون ۽ ”ملڪ“ جو خطاب ڏنو. ان کان پوءِ نومڙئي قبيلي جي سردار کي ”ملڪ“ سڏيو ويندو آهي، جيڪو اڄ تائين هلندو ٿو اچي. ڄام ڪانڀوءَ کان پوءِ ملڪ نورالدين پڳدار ٿيو. ملڪ نورالدين کان پوءِ ملڪ پاهڙ پڳدار ٿيو. ملڪ پاهڙ ڪلهوڙن جي اوائلي دور ۾ هو. هيءُ به جرئت وارو حاڪم هو، جيڪو شب خون هڻي مغلن کي ڦري ماري هليو ويندو هو. هڪ دفعي ٺٽي جي صوبيدار نواب الف خان کي ماري وڌائين. ان وقت مغل حڪومت زوال پذير هئي، تنهن ڪري ملڪ پاهڙ کي اڃا ٻه وڏيون جاگيرون ڏيئي راضي ڪيو ويو. ابراهيم گونگو، جيڪو ”لس“ جو حاڪم هو ۽ ملڪ پاهڙ جي گهر ۾ سندس ڀيڻ هئي، انهيءَ جي قتل ٿيڻ تي وير وٺڻ لاءِ، ملڪ پاهڙ بارڻ کان ڏهه هزار لشڪر وٺي لس تي ڪاهه ڪئي ۽ لس کي فتح ڪيو، تنهن وقت ۾ جهالاوان ۽ سراوان، خان قلات جي اثر هيٺ هئا. خان قلات، ملڪ پاهڙ کي پنهنجي ڌيءَ جو سڱ ڏنو. ملڪ پاهڙ، لس ٻيلو فتح ڪرڻ کان پوءِ يارمحمد ڪلهوڙي جي حدن ۾ وڌڻ شروع ڪيو، جنهن تي ملڪ پاهڙ ۽ ميان يارمحمد جي وچ ۾ 1117هه/1705ع ۾ جنگ لڳي. ملڪ پاهڙ هارايو.
ملڪ صوبدار خان
ملڪ عزت خان 1782ع ۾ هالاڻيءَ واري جنگ ۾ شهيد ٿيو. سندس مقبرو ڪوٽڙي شهر جي ڀرسان آهي، جيڪو سندس والده بيبي چاڳليءَ ٺهرايو هو. چون ٿا ته هن مقبري جو چن اُٺين جي کير سان گڏايو ويو هو. ملڪ عزت خان کان پوءِ سندس پٽ ملڪ صوبدار خان حاڪم ٿيو. اونگر واري جنگ کان پوءِ جوکين ملير ڇڏي وڃي بلوچستان جي حد ۾ ”ٽٽيان ڍوري“ وٽ پڙاءُ وڌو. نومڙيا اتي ڪاهي ويا. جوکين نياڻي ميڙ ڪئي، پر نومڙين نه مڃيو. آخر جنگ لڳي، جنهن ۾ ملڪ صوبدار شهيد ٿيو؛ ٻئي لشڪر وٺي ڀاڄ کاڌي. صوبدار جو مقبرو زبون حالت ۾ ۾ موجود آهي. ان کان پوءِ ملڪ احمد خان حاڪم ٿيو. هن ميرن ۽ ڄام ميرخان، لس جي حاڪم سان، مائٽي ڪئي. انهيءَ دور ۾ انگريز سنڌ تي چڱيءَ طرح سان قابض ٿي چڪا هئا. سنڌ ۾ سيٺ نائون مل ۽ خواجن جو پير ميرن جي حڪومت جا مخالف هئا. تنهن وقت ۾ جهرڪن جي شهر جي آبادي چڱي هئي ۽ خواجن جو تعداد به گهڻو هوندو هو. هڪڙي ڀيري خواجن جي پير جي جهرڪن ۾ منزل هئي. ملڪ احمد خان پنهنجي راڄ جي پاڙي ۾ شورن ۽ برفتن کي حڪم ڪيو ته جهرڪن تي حملو ڪريو. حڪم جي دير هئي. سڄو شهر ڦري لٽي هليا ويا. انهيءَ کان پوءِ شهر جا ڪيترائي خواجا واپاري لڏي وڃي ڪراچيءَ ۾ رهيا. انهيءَ کان پوءِ ٽن سردارن ملڪ احمد خان، ڄام مهر عليءَ ۽ ملڪ ابراهيم انگريزن جي ڇانوڻيءَ تي حملي جا سانباها ڪيا. هرهڪ سردار پاڻ سان هزار هزار سوار وٺي ڪراچيءَ کي ويجهو ”منگهي پير“ تي ڇانوڻي هنئي، پر ڪن ماڻهن انگريز آفيسرن کي وڃي ٻڌايو، جنهن ڪري سردارن جي مهم ناڪام وئي ۽ راتاهو هڻي نه سگهيا، تان جو ميرن جي حڪومت جو خاتمو ٿيو. ملڪ احمد خان وڏيءَ عمر ۾ گذاري ويو ۽ پويان ٻه پٽ ملڪ پاهڙ ۽ ملڪ عزت خان ڇڏي ويو. هڪ نياڻي ۽ سندس وڏو پٽ صوبدار خان سندس حياتيءَ ۾ گذاري ويو. جنهن ڄام ميرخان جي نياڻيءَ سان شادي ڪئي هئي. وفات کان پوءِ ملڪ سردار خان صغير ڇڏي ويو، جيڪو پنهنجي ناني ڄام ميرخان وٽ ”لس“ ۾ رهندو هو. اهو وڏو ٿيو ته پڳ ٻڌائي راڄ ڀاڳ ان جي حوالي ڪيو ويو. ڪوهيار واري جنگ، جيڪا خان قلات ۽ ڄام عالي خان جي وچ ۾ لڳي، ان ۾ ملڪ سردار خان، برٽش حڪومت کان وڏو لشڪر وٺي، ڄام ميرخان جي مدد ڪئي. برٽش حڪومت ان ڳالهه تي اعتراض ڪيو ۽ ملڪ سردار خان جي چرپر تي پابندي وجهي ڇڏي، جيڪا ويهه سال هلي. ان دوران ملڪ سردار خان ڪوٽڙيءَ کان ٻاهر ڪيڏانهن به نٿي وڃي سگهيو. آخر ملڪ سردار خان تان اها پابندي لٿي. ملڪ سردار کان پوءِ سندس وڏو پٽ ملڪ صوبدار ٽيون پڳدار ٿيو. ملڪ سردار خان کي ٻه پٽ ٻيا به هئا. ملڪ شيردل خان ۽ ملڪ شاهنواز خان. اهي سڀئي ڀائر برٽش حڪومت ۾ اعليٰ پوليس آفيسر ٿي رهيا. ملڪ صوبدار خان پنهنجي دور ۾ راڄ ڀاڳ جي وڏي مدد ڪندو هو. 1919ع واري بيماريءَ ۾ ملڪ صاحب پاڻ گهوڙي تي چڙهي ماڻهن ۾ دوائون ورهائڻ ويندو هو. ان کان سواءِ سخاوت ۾ به پنهنجو نالو ڇڏيائين. 1922ع ڌاري وفات ڪيائين.
ميري ڪيوري
اهو سن 1891ع هو جڏهن هوءَ پولينڊ مان پيرس آئي. يونيورسٽي ۾ داخلا وٺي فزڪس پڙهڻ شروع ڪيائين. ھن محنت ڪئي 20، 20 ڪلاڪ پڙهندي هئي. ڪجهه رقم جمع ٿيل مان پنهنجو گذر سفر ڪندي رهي. ڪفايت سان هڪ شلنگ روز خرچ ڪندي هئي، گيس بجلي نالي ڪا سهولت ڪمري ۾ ڪانه هئس، پيرس جي سخت سيءَ واري موسم ۾ ڪوئلا به نه هئس جو ٻاري جسم گرم ڪري. هيٺان بستري تي پنهنجا سڀ ڪپڙا وڇائي، جسم مٿان ڪتاب ڪرسيون رکي ڏڪندي گذارو ڪندي هئي. لاڳيتو 5 سال ڊبل روٽين جي سڪل ٽڪرن ۽ مکڻ کانسواءِ هن ڪجهه نه کاڌو. ڪمزوري جو هي عالم هو ته بستري تي ويٺي ويٺي بي ھوش ٿي ويندي هئي. جڏهن هوش ايندو هئس ته چوندي هئي ته اک لڳي وئي، پاڻ کي آٿت ڏئي همٿ ڏيندي هئي. هڪ ڏينهن ڪلاس ۾ بي هوش ٿي وئي. ڊاڪٽر معائنو ڪري چيو ته هن کي دوا بدران هڪ گلاس کير جو ڏيو. نيٺ هن یونیورسٽی جي ئي هڪ سائنس دان سان شادی ڪئي، اهو سائنس دان به هن وانگر غريب هو، شادی جي وقت ٻنهي جو ڪل اثاثو ٻه سائیڪلون هيون. انهيءَ غربت دوران پی ایچ ڊی ڪري ورتائين. مانیا (ميڊيم ڪيوري) پی ایچ ڊی لاء دلچسپ موضوع چونڊيو، هن فيصلو ڪيو ته هو دنيا کي ٻڌائيندي ته یورینیم مان روشنی ڇو نڪرندي آهي، هي نه رڳو ڏکيو بلڪي اڻٿيڻو ڪم هو، پر هي تجربن ڪندي رهي. تجربن دوران هن هڪ اهڙو عنصر دریافت ڪيو جيڪو یورینیم جي ڀيٽ ۾ 20 لک ڀيرا وڌيڪ شعا پیدا ڪري پيو. اهي شعاع ڪاٺ، پٿر، ٽامي ۽ لوه مان پر دنيا جي هر شيء مان گذري پئي ويا. اها ڏاڍي اهم ايجاد هئي. مادام ڪيوري ان عنصر جو نالو ریڊیم رکيو. هي سائنس جي دنيا ۾ هڪ وڏو ڌماڪو هو. ماهر ريڊيم جو ثبوت گهرڻ لڳا. مانیا ۽ پائري هڪ پراڻو احاطو مسواڙ تي ورتو، جنهن جي نه ڇت مڪمل هئي نه فرش سڌو هو. هن ان ٽٽل ڦٽل آڳند ۾ هو چار سال لوهه وگهرائيندا رهيا. ٻنهي زال مڙسن اڪيلي سر 8 ٽن لوهه ڳاريو ۽ ان مان مٽر جي داڻي برابر ریڊیم حاصل ڪيو، چار سال هن جوڙي گرمي سردي سٺهي، پر هار نه مڃي، بٺي جي زهريلي دونهين ۾ مانيا جا ڦڦڙ خراب ٿي ويا، پر هو ڪم سان لڳل رهي. دنيا ڏٺو ته پولش ڇوڪري اڻٿيڻ جوڳو ڪارنامو ڪري ڏيکاريو. اهو ريڊيم، ڪينسر جي لکين مريضن لاء زندگي جو پيغام کڻي آيو. اڄ جنهن کي اسين شعائي علاج يا ريڊيو ٿراپي سڏيون ٿا، سو مادام ڪيوري جي ايجاد آهي. هي عورت دنيا جي واحد سائنس دان هئي، جنهن کي زندگي ۾ ٻه ڀيرا نوبل پرائز مليو، جنهن جي زندگی تي 30 فلمون ٺھيون ۽ سوين ڪتاب لکيا ويا. هن جي ايجاد سندس دنيا بدلائي ڇڏي، جڏهن کيس ڪروڙين ڊالرن جي انعام مليو، هن جو چوڻ هو ته مان پنهنجي ايجاد جا حق ان اداري کي ڏينديس جو اسپتال ۾ داخل ڪينسر ۾ مبتلا هڪ پوڙهي عورت جو علاج ڪندو. جي ها اها ساڳي پولش پوڙهي، جنهن هن کي ڪن مان وٺي گهران ڌڪاري ڪڍيو هو.
841ع
ڊسمبر
زمرو:841ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
قديم دور ۾ سنڌ مان سنڌوءَ جو وهڪرو
جيتريقدر اتر سنڌجي هيٺئينن ڀاڱي ۾ درياه جي وهڪري جو تعلق آهي، ته ڪنڊياري ۽ نوشهري جي اوڀر طرف هن درياه جا ڪيترائي قديم وهڪا نظر اچن ٿا، جيڪي خيرپور جي وارياسي علائقي مان ايندا ڏسبا آهن. انهن سڀني پراڻن پيٽن جو رخ سر ڏکڻ آهي. معلوم ائين ٿئي ٿو ته اهي وهڪرا جڏهن ستاويهن ڊگرين جي برابر اچن ٿا، ته ڏکڻ اوڀر ڏانهن رخ ڪن ٿا. يعني جڏهنس يوهڻ جي ويڪرائي ڦاڪ جي سامهون اچن ٿا، ته انهن وهڪرن جو ڏکڻ اوڀر ڏانهن لاڙو وڌيڪ چٽو ٿي وڃي ٿو. سڪرنڊ جي اوسي پاسي وارو سارو علائقو اهڙو ڏسڻ ۾ اچي ٿو، جتي درياه جا پراڻا پيٽ جاڏي ڪاڏي ويندا پيا ڏسڻ ۾ ايندا ۽ ڌرتي جو مٿاڇرو درياه جي پراڻن يٽن سان چچريل پيو ڏسبو. اتي ماڻهو پهچي وائڙو ٿيو وڃي ۽ سمجهي ڪونه ٿو سگهي ته ڪهڙو وهڪرو ڪهڙي دور ۾ وهندو هوندو! ان ماڳ کان ڏکڻ اوڀر طرف لوهاڻو وهڪرو ڪيترن ميلن تائين وڌيڪ چٽو ڏسڻ ۾ اچي ٿو. عرب جاگرافيدانن جي ڪتابن مان اسان کي پتو پوي ٿو ته اٺين صدي عيسويءَ ۾ سنڌوءَ جو پاڻي ان پيٽ مان وهندو هو. ان کان بعد ڏهين صديءَ جي جاگرافيدانن جي تنصيفن مان پتو پوي ٿو ته ان صديءَ جي وچ ڌاران به سنڌوءَ جو پاڻي ان پيٽ مان وهي رهيو هو. قوي امڪان اهو آهي ته ان وهڪري جي سڪي وڃڻ ڪري منصوره تباه ٿي ويو هوندو. مذڪوره وهڪري توڙي جو ڇهه يا ست ميل هن شهر کان پري وهندو هو. پر سندس دارومدار هن وهڪري جي پاڻيءَ تي هو. معلوم ائين ٿئي ٿو ته ان وهڪري جيسُڪي وڃڻ جو واقعو تيرهن صدي عيسوي جي پڇاڙي يا چوڏهين صدي جي اڳياڙي ۾ ٿيو. امڪان اهو آهي ته ”منصوره تباه رڳو درياهي ڇاڙهه جي سڪي وڃڻ ڪري ٿي هئي ۽ مذڪوره ڇاڙهه به ان ڪري سڪي وئي هئي جو مکيه وهڪرو پنهنجو ماڳ مٽائي اولهه پاسي هليو ويو.“
1429ع
ڊسمبر
زمرو:1429ء زمرو:سال
سيد گاجي شاهه
ڪرامتون
سيد پير گاجي شاھ جون ڪيئي ڪرامتون بيان ڪيون وڃن ٿيون. سندس اهم ڪرامت بيان ڪئي ويندي آهي ته ماڻهو پيئڻ جي پاڻي لاءِ پريشان هوندا هئا گاجي شاھ ڪرامت سان جبلن مان چشمو وهايو جيڪو “بنجو” آبشار جي صورت ۾ وهڻ لڳو. پيئڻ کان علاوه ماڻهو ان تي پوکي راهي ڪرڻ لڳا. اها پاڻيءَ جي واهي اڄ به وهندڙ آهي.
ڪوئيٽا گليڊيئيٽرز
thumbnail|ڪوئٽه گليڊيٽرز ڪوئيٽا گليڊيٽرز, پاڪستان سپر ليگ جي هڪ فرنچائز آهي.. جنهن جو ڪيپٽن سرفراز احمد آهي.هن جو هوم گرائونڊ ايوب نيشنل اسٽيڊيم آهي.
حوالا
زمرو:ڪرڪيٽ زمرو:پاڪستان سپر ليگ زمرو:پاڪستان سپر ليگ ٽيمون
ڪشتري
ٻيا نالا
ڇتري، کتري
انگن جو ڏونائي سرشتو
تصغير|
آئين ساز اسيمبلي
آئين ساز اسيمبليِ آئين ٺاهيندڙ مجلس عوام جي چونڊيل ميمبرن تي مشتمل هوندي آهي. جڏهن ڪو نئون ملڪ وجود ۾ ايندو آهي يا ڪنهن ملڪ ۾ آئيني بحران ٿيندو آهي ته پوءِ ان ملڪ جو عوام، پنهنجي ملڪ لاءِ آئين يا نئون آئين تيار ڪرڻ لاءِ پنهنجا نمائندا چونڊيندو آهي، جن تي ٻڌل اسيمبلي ”آئين ساز اسيمبلي“ سڏبي آهي، جيڪا ملڪ جو آئين جوڙي، سڀني چونڊيل ميمبرن کان پاس ڪرائي، سڄي ملڪ ۾ نافذ ڪندي آهي. آئين ساز اسيمبلي رڳو ملڪ لاءِ آئين ٺاهي نافذ ڪندي آهي. جڏهن ته انتظاميا انهن قانونن تي عمل ڪرائيندي آهي. ڪن ملڪن ۾ آئين ساز اسيمبلي ۽ قانون ساز اسيمبلي ٻه جدا ادارا هوندا آهن. آئين ساز اسيمبلي فقط آئين تيار ڪندي آهي، جڏهن ته قانون ساز اسيمبلي مقرر مدي لاءِ چونڊيل نمائندن تي ٻڌل هوندي آهي، جيڪا وقت به وقت عوام جي فائدي لاءِ قانون تيار ڪندي آهي.
خلافت تحريڪ
1923ع تائين پوري هندستان ۾ ان تحريڪ جو زور تڏھن ختم ٿي ويو جڏهن ترڪيءَ ۾ انقلاب آيو ۽ اتي ڪمال پاشا عطا ترڪ حڪومت سنڀالي ورتي. اهڙيءَ ريت هندستان ۾ خلافت تحريڪ پنهنجو موت پاڻ مري وئي.
فوٽان
فوٽان جي تاريخ
فوٽان مقداري روشني، برقي مقناطيسي تابڪاري جو ننڍڙو توانائي وارو پيڪيٽ آھي. 1905ع ۾ البرٽ آئنسٽائين پنھنجي نظريو: فوٽو برقي اثر بابت آئنئسٽائين جي وضاحت  پيش ڪيو جنھن ۾ ھن روشني جي ترسيل  دوران  توانائي جي الڳ پيڪيٽ جي وجود جو اظھار ڪيو. 1900 کان اڳ فزڪس سان لاڳاپيل ميڪس پلينڪڊ (Max Planckhad) نظريو ڏنو تہ حرارتي تابڪاري  خارج  ٿي  الڳ ايڪن  يا ڪئانٽا (Quanta) ۾  جذب ٿئي ٿي. 1923ع ۾ فزڪسي ماھر آرٿر ايڇ ڪمپٽون Arthur H. Compton جي ايڪسري جي قدرتي ذرن Corpuscular nature of X-rays جي تشريح ڪرڻ کانپوء  ھي نظريو عام استعمال ۾ آيو. اصطلاح فوٽان يوناني لفظ فوٽو Photo تان ورتل آھي جيڪو 1926ع کان پوء رائج ٿيو. فوٽان جي توانائي تابڪار اڳاڻ Radiation frequency تي مدار رکي ٿي.
فوٽان جي ماھيت
فوٽان برقي مقناطيسي طاقت کي کڻندڙ ٿئي ٿو. ھي ان وقت جڙيو جڏھن سج ذرڙن کي گرمي ۽ روشني ۾ تبديل ڪيو. فوٽان کي ڪڏھن بہ تباھ ڪري نٿو سگهجي. اھي تڏھن تباھ ٿي سگهن ٿا اھي جڏھن زمين مان گذري جذب ٿين ٿا. جاذبيت جي مرحلي ۾ ھڪ يا ھڪ کان وڌيڪ فوٽان جوھري ذرن Nuclear particles يا ايٽم پاران جذب ٿي سگهن ٿا ۽ بنيادي طور تي تباھ ٿي سگهن ٿا.
فوٽان جو ڪم
فوٽان برقناطيسي زمين (برقي مقناطيسي زمين) Electromagnetic field جي ھيجان انگيزي Excitation آھي. ھن جو بنيادي جسم صرف مقناطيسي زمين Magnetic field ٿئي ٿي جيڪا اسان Maxwell مساوات تان وٺون ٿا Quantisation جو سڌو سنئون نتيجو ھي ٿئي ٿو تہ ڪنھن بہ اڳاڻ Frequency ۾ فيلڊ جي توانائي مرحليوار وڌنڌي يا گهٽجندي. ھي ھيجان انگيزي ئي فوٽان سڏرائي ٿي. فرض ڪريو ڪا شي فوٽان کي خارج ڪري ٿي اصل ۾ برقناطيسي زمين (برقي چقمقي زمين) Electromagnetic field ۾ ھيجان انگيزي Excitation پيدا ٿئي ٿي. ھن ھيجان انگيزي جون اھم خصوصيتون ٿين ٿيون جن ۾ توانائي ۽ حرڪت شامل آھن. مساوات اسان کي ٻڌائي ٿي تہ ڪھڙي طرح ھي ھيجان انگيزي پکڙجي ٿي. ھي اھو بہ ٻڌائي ٿي تہ ان جو مختلف جڳھن تي مشاھدو ڪرڻ لاء ڪھڙا امڪان ٿين ٿا. آخر ۾ اسان فوٽان جو مشاھدو ڪريون ٿا ان جو مطلب ٿيو زمين Field مان اسان فوٽان کي ڪشيد ڪريون ٿا.
عراق ۽ شام ۾ اسلامي رياست
عراق ۽ الشام ۾ اسلامي رياست مختصر:ISIS عراق ۽ شام ۾ هڪ فعال عسڪريت پسند گروپ آهي جنهن کي عربي مخفف داعش جي نالي سان به سڃاتو ويندو آهي۔۔ هي هڪ اهڙي رياست آهي جنهن کي بين الاقوامي برادري تسليم نٿي ڪري. هن رياست جي دعويٰ آهي ته هي هڪ آزاد ۽ من حيثيت القوم رياست آهي رياست جو سربراہ  الشيخ ابوبڪر البغدادي آهي جيڪو پاڻ کي  اميرالمؤمنين ۽ رياست جو خليفو چورائي ٿو ـهن تنظيم جو چوڻ آهي ته مستقبل قريب ۾ هي رياست عراق ۽ شام جي ٻين علائقن کي ضم ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي بلڪه اڄ به هن عراق  جي وڏي حصي تي قبضو ڪري ڇڏيو آهي ۽ تمام ننڍو حصو عراقي حڪومت جي هٿ ۾ آهي هن سان گڏوگڏ شام جي بيشتر۔رياست کي قائم ڪرن علائقا به هن جي تحت آهن۔ هن واري گروپ القاعده کان مڪمل الهيدگي اختيار ڪندي عراق ۽ شام جي حڪومتن  جي خلاف ڪاروايون تيز ڪري ڇڏيون هيون ـ     ۔ بلآخر علاقائي ماڻهن جي قائم ڪيل مزاحمتي گروپ عراق جي هڪ ڀاڱي ٽي تيل ريفائن ڪرڻ واري آئل ريفائنري ۽ بغداد انٽرنيشنل ايئرپورٽ تي  ڪارواين جي ذريعي عراقي  فوجن کي ناڪام ڪري ڇڏيو ۽ اسلامي رياست جو اعلان ڪري ڇڏيو ـ
باغ
سنڌ ۾ باغ
سنڌ پرڳڻو، قديم تھذيب جو مرڪز رهيو آهي ۽ سنڌو درياھ، سنڌ لاءِ قدرت جو تحفو آهي. هتي نھرون، واھ، ڪڙيا ۽ ڪسيون جام آهن، تنھنڪري سڄو ملڪ ڄڻ تہ باغ مثل آهي. هر هنڌ وڻڪار آهي. ساوڪ ۽ سبزي جو انت نہ آهي. اسلام جي فتوحات وقت بہ سکر، بکر، سيوهڻ، منصوره ۽ ديبل ڄڻ تہ گلزار بڻيل هئا. عربن جي فتح کان پوءِ جيڪي سياح سنڌ ۾ آيا، تن سنڌ جي سرسبزيءَ، خوشحاليءَ ۽ امن امان متعلق ساراھ جا ڍڪ ڀريا آهن، ويندي ٽالپر اميرن جي دور تائين سنڌ کي جنت نشان بنائڻ ۾ مسلمانن جو وڏو هٿ رهيو آهي. سنڌ، سمن جي دور ۾ باغات کان مشھور هئي، ايتري قدر جو ماتليءَ وارو سڄو تعلقو ’فتح باغ‘ جي نالي سان مشھور هو. ان کان سواءِ گهڻيون ديھون ۽ ڳوٺ اڃا بہ ”باغ“ جي نالي سان مشھور آهن. جيئن ’ٻاروچو باغ‘ ۽ ’باغ يوسف‘ وغيره. انگريزن جي دور ۾ جڏهن مسلمانن کان زمينون ۽ جاگيرون کسي اُنھن کي سمورن معاشي وسيلن کان محروم ڪيو ويو، تڏهن هندو سيٺين بہ ڪن شھرن ۾ انگريزن جي مدد سان پنھنجن نالن سان باغ باغيچا ٺھرايا. جھڙوڪ: ’مکي باغ‘ ۽ ’ڍولڻداس جو باغ‘، تجر باغ وغيره. انگريزن پنھنجي دور ۾، سرڪاري (ميونسپل جي طرفان) خرچ تي هر هنڌ باغ ٺھرايا. ڪراچيءَ ۾ ’گانڌي گارڊن‘، ’جمشيد نسروانجي باغ‘، ’کوڙي گارڊن‘ ۽ ’رام باغ‘ وغيره. حيدرآباد شھر ۾ انگريزن جي دور جا هيٺان سرڪاري باغ موجود آهن: ’داس گارڊن‘ جيڪو موهنداس ڪرمچند گانڌيءَ جي نالي سان مشھور آهي. ٻيو ’راڻيءَ وارو باغ‘ جيڪو راڻي وڪٽوريا جي نالي تي ميونسپل جي خرچ تي قائم ڪيو ويو.
ڀارت ۾ سنڌي
ورھاڱي کان پو۽ جي وقت مسئلا وڌيڪ پيدا ٿيا جڏهن ورهاڱي کانپوءِ ڪراچي ۾ تشدد جا واقعا تيز ٿيا. انڊيا 1951 جي مردم شماري موجب ، لڳ ڀڳ 776،000 سنڌي هندو هندستان لڏي ويا. [8] هندن جي لڏپلاڻ جي باوجود ، هڪ اهم سنڌي هندو آبادي اڃا تائين پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ رهندي آهي جتي 1998 ۾ انهن جي تعداد 2.28 ملين آهي. [حوالو گهربل آهي] ، جڏهن ته 2001 ۾ هندستان ۾ موجود سنڌي هندن 2.57 ملين آهن. 2011 جي آدمشماري تقريبن 2.77 ملين هئي جن مان 1.7 ملين ماڻهو (17 لک) سنڌي ڳالهائين ٿا ۽ 1 ملين ڪرچي ڳالهائين ٿا. [1] پناهگيرن جي بحالي جي ذميواري سندن لاڳاپيل حڪومت طرفان کڻندي هئي. پناهگيرن جا ڪئمپ هندو سنڌين لاءِ قائم ڪيا ويا. ڪيترائي ماڻھو پنھنجي مقرر ڪيل اثاثن کي ڇڏي ويا ۽ نئين ٺھيل سرحدون پار ڪري ويا. ڪيترائي پناهگير غربت جي صدمو تي غالب آيا ، جيتوڻيڪ وطن جي نقصان جو انهن جي سنڌي ثقافت تي گهرا ۽ آخري اثر پيو آهي. 1967 ۾ انڊيا حڪومت ٻن رسم الخط ۾ سنڌي ٻولي کي انڊيا جي پندرهين سرڪاري ٻولي طور تسليم ڪيو. 2004 جي آخر ۾ ، سنڌي ڊاسپورا ڏا theي بدمعاشي سان پبلڪ مفاد جي لٽيگيشن جي مخالفت ڪئي ، هندستان جي حڪومت کي هندستاني قومي گانن مان لفظ ”سنڌ“ کي حذف ڪرڻ لاءِ چيو (آزادي کان اڳ رابندرناٿ ٽيگور لکيو) ان جو بنياد هن پاڪستان جي خودمختياري جي خلاف ورزي آهي.
846ع
ڊسمبر
زمرو:846ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
چارڻ
بڻ بنياد
ذاتين جي انسائيڪلوپيڊيا جي ليکڪ لکيو آهي ته ’چارڻ‘ سنسڪرت جو لفظ ’چئرا‘ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي: رولو، ڀٽ، ڳائڻو، فقير، مڱڻهار، مڱتو، ڪلونت. هندو چارڻ هريجن ۽ ٺڪر راجپوتن مان آهن، جڏهن ته مسلمان چارڻ سما آهن. هي شادين مرادين تي ۽ خوشيءَ جي موقعي تي ڳائي وڄائي دانَ وٺندا آهن. هي اصل ۾ گجرات، ڪاٺياواڙ ۽ راجپوتانا جا آهن. راءِ ڏياچ سندن وڏو هو. پراڻي دور ۾ بادشاهه ۽ حاڪم کين جنگ جي ميدان ۾ ڳارائيندا هئا، ته جيئن وڙهندڙن ۾ جوش پيدا ٿئي. ٻيجل چارڻ کي شاهه لطيف به ڳايو آهي. جنهن سرندو وڄائي جهوناڳڙهه جي راجا راءِ ڏياچ جو سِر دان ۾ گهُريو هو. تاريخ ريگستان ۾ ڄاڻايل آهي ته چارڻ، راجا شرڻ راءِ جو اولاد آهن. ڪويتا ۾ هوشيار آهن. چارڻن جون ٻارنهن نکون آهن. اهي ماتا ديويءَ جي پوڄا ڪندا آهن، جن کي کوڙيار ماتا سڏيندا آهن. ٿر ۾ چارڻن جا ڪجهه ڳوٺ وڃي بچيا آهن، جيڪي ننگرپارڪر تعلقي جي ڳوٺن ڇڇي چارڻ، ڏيڻسي ۽ عمرڪوٽ طرف کاروڙيي چارڻ ۾ رهن ٿا.
1435ع
ڊسمبر
زمرو:1435ء زمرو:سال
انڌن اڳيان آئينا
هيءُ ڪتاب نامياري ڪارٽونسٽ مراد علي شاهه بڪيرائيءَ جي ڪارٽونن جو مجموعو آهي، جيڪي مختلف اخبارن ۾ وقت بوقت ڇپجندا رهيا آهن. هيءُ ڪتاب ڊاڪٽر آڪاش انصاريءَ، اي. ايڇ. پرنٽرس، شاهه فيصل ڪالوني حيدرآباد مان ڇپايو. 1997ع ۾ ڇپجندڙ هن ڪتاب جي پهرئين ڇاپي جي قيت 30 رپيا آهي.
1685ع
ڊسمبر
زمرو:سال
شڪارپور
شڪارپور پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جو هڪ شهر آهي، جيڪو شڪارپور ضلعي جو صدر مقام آهي. شڪاپور سنڌ جي وڏن شهرن ۾ ليکجي ٿو. ماضي ۾ هي شهر واپار لاءِ اهم رهيو آهي. قابل، قنڌار، سمر قند، بخارا ۽ تاشقند جا واپاري هتي ايندا هئا. شڪارپور 1843ع کان 1901 تائين ضلعي صدر مقام رھيو جنھن بعد ان جو درجو صرف تعلقي جي صدر مقام جو رھيو ۽ ھڪ دفعو ٻيھر پھرين جولاء 1977ع ۾ ان کي ضلعي صدر مقام جو درجو مليو. ھي شھر برٽش انڊيا واري دؤر ۾ ھندوستان جو پيرس سڏيو ويندو هو. ھن کي دروازن جو شھر پڻ چوندا ھيا. ماضي م ان جي چؤڌاري شھر ۾ ايندڙ ستن رستن تي ست در ھئا جن جا نالا لکي در، ھاٿي در، ڪرن در، ھزاري در، واڳوڻو در، سوي در ۽ خانپوري در ھيا ھڪ دري صديق ماڙي نالي پڻ مشھور ھئي. ھن شھر جو ھڪڙو پاڙو صدر آھي. صدر ڇانوڻي کي چوندا آهن. ان شھر ۾ انگريزن 1843ع ۾ فوجي ڇانوڻي قائم ڪئي ھئي جيڪا 1861ع ۾ ختم ڪئي وئي ھئي. شڪارپور ميونسپالٽي جو وجود 1855ع ۾ وڌو ويو. شڪارپور سول اسپتال جو بنياد 1843ع ۾ قائم ڪيو ويو ۽ سن 1909ع ڌاري، ضلعي هيڊڪوارٽر جي حيثيت ختم ٿيڻ کان پوءِ هي اسپتال سکر منتقل ڪئي ويئي. ليڊي ڊفرن فنڊ (عورتن جي اسپتال) 1893ع ڌاري قائم ڪئي ويئي، جا پوءِ 1911ع ۾ لاڙڪاڻي منتقل ڪئي ويئي. وڪٽوريا ڊسپينسري 1857ع ۾ قائم ٿي ۽ 1920ع ۾ ان جو نالو لکميچند – ٽيڪچند ڊسپينسري رکيو ويو، جيڪو اڄ ڏينهن تائين قائم آهي. سن 1932ع ۾ شڪارپور ۾ راءُ بهادر اؤڌوداس تاراچند ڇاٻڙيا موجوده سول اسپتال جو بنياد وڌو، اهڙي عظيم ڪارنامي سرانجام ڏيڻ تي ان وقت جي سرڪار کيس 1935ع ۾ “راءُ بهادر” جو شخصي خطاب ڏنو. سن 1893ع ۾ جانورن جي علاج لاءِ پڻ هڪ ڊسپينسري قائم ٿي. مٿين اسپتال ۽ ڊسپينسرين کان سواءِ مينڊا ٽرسٽ پاران، شڪارپور ۾ هڪ عورتن جي اسپتال ۽ هڪ اکين جي اسپتال قائم ڪئي ويئي، جنهن کي بعد ۾ سر هينري هالينڊ پنهنجي زور سان پنهنجي نالي پٺيان مشهور ڪيو. تعليم کي ترقي ڏيارڻ لاءِ هن شهر ۾ اسڪول ۽ ڪاليج پڻ قائم ڪيا ويا، جهڙوڪ: مڊل اسڪول 1853ع (1873ع ۾ هن اسڪول کي هاءِ اسڪول جو درجو مليو، ورنيڪيولر اسڪول نمبر اول 1855ع، ورنيڪيولر اسڪول 2 – 1885ع، هندو سنڌي اسڪول نمبر اول 1885، پريتم ڌرم سڀا اسڪول 1889ع، شڪارپور هوپفل اڪيڊمي 1900ع، ٽريننگ اسڪول 1919ع، هندو سنڌي اسڪول 4 – 1904ع، نيوايريا هاءِ اسڪول 1932ع؛ ايشوري ٻائي سيتلداس گرلس هاءِ اسڪول 1937ع، ورهاڱي کان پوءِ شاهه عبداللطيف انسٽيٽيوٽ، گورنمينٽ گرلس ڪاليج ۽ ٻيا پرائمري ۽ مڊل اسڪول قائم ڪيا ويا.
هٽلر
سياسي زندگي
پھرين جنگ عظيم کان پوء ھي اڃان فوج م رھيو ۽ ميونخ موٽي آيو جتي ھن بويريائي وزيراعظم ڪرٽ آئسنر جي قتل ٿيڻ بعد سندس جنازي ۾ شرڪت ڪئي. 1919 م ھن پروپيگنڊا تي ٿيل تربيتي پروگرام ۾ شرڪت ڪئي. جنھن کان پوء ھن ھڪ ننڍي جماعت جرمن ورڪرس پارٽي ۾ شامل ٿيو. ٻن سالن ۾ ھي ان پارٽي جو اڳواڻ ٿي ويو. ھن ان پارٽي جو نالو تبديل ڪري نيشنل سوشلسٽ جرمن ورڪرس پارٽي رکيو جنھن جو مختصر نالو نازي پارٽي پئجي ويو. 1923ع ۾ پنھنجي پارٽي جي سوين ڪارڪنن جي مدد سان ويئمر ريپبلڪ جي حڪومت جو تختو اونڌو ڪرڻ جي ناڪام ڪوششن ڪئي بغاوت ۾ ۾ نازي پارٽي جا 13 رڪن مارجي ويا ۽ ھٽلر کي گرفتار ڪري لينڊسبرگ جيل ۾ رکيو ويو ۽ 9 مھينن بعد کيس آزاد ڪيو ويو ان قيد واري دؤر ۾ ھن پنھنجي دوست رڊولف ھيس جي سھڪار سان پنھنجو جڳ مشھور ڪتاب  مين ڪيمف ("Mein Kampf") لکيو. ان ڪتاب م ھن پنھنجا نوان خيال ۽ وضاحتون پيش ڪيون. انھن خيالن ۾ جرمن قوم جي آريائي نسل جي بنياد تي برتري پن شامل ھئي. جرمنيءَ ۾ جمھوريت جي خلاف ھٽلر جي نازي تحريڪ جي زور وٺڻ لاءِ ھيٺيان ڪارڻ شمار ڪري سگھجن ٿا.
1687ع
ڊسمبر
زمرو:سال
اخوان يوسف عرف يوسف زليخا
اخوان يوسف عرف يوسف زليخا (حصو ٻيو) (ڪتاب ): هيءُ ڪتاب خليفي غلام -الله- جو لکيل آهي. هن ڊيمي سائيز ڪتاب ۾ صفحا 108 آهن ۽ قيمت 2 رپيا آهي، جيڪو ويڙهي مل کٽڻمل ورهاڱي کان اڳ لاڙڪاڻي مان ڇپايو.
پدم وڀوشن
زمرو:پدم وڀوشن حاصل ڪندڙ شخصيتون زمرو:ڀارتي سرڪاري اعزاز زمرو:اعزاز زمرو:بھارتي اعزاز
1439ع
ڊسمبر
زمرو:1439ء زمرو:سال
1440ع
ڊسمبر
زمرو:1440ء زمرو:سال
پدم ڀوشن
پدم ڀوشن ڀارت جو ٽيون وڏو شهري اعزاز آهي۔ ڀارت رتن ۽ پدم وڀوشن کان بعد ڀارت جو سڀ کان امتيازي شهري اعزاز آهي  پدم ڀوشن۔ 2 جنوري 1954ء تي صدر جمهوريه هند پدم ڀوشن جي اشاعت ڪئي۔ پنهنجي پنهنجي ميدانن ۾ امتيازي ڪارڪردگي جو اظهار ڪرڻ وارن جي لاءِ هي اعزاز ڏنو ويندو آهي۔ جنوري 2010ء تائين ڪل 1111 فردن کي هي اعزاز عطا ڪيو۔
زمرو:پدم ڀوشن حاصل ڪندڙ شخصيتون زمرو:ڀارتي سرڪاري اعزاز زمرو:اعزاز زمرو:ڀارتي اعزاز
قرآن ڪريم ڦيرڦار کان محفوظ
فهرست
قرآن پاڪ جي ڪامل ءِ ڦيرڦار کان محفوظ هجڻ تي عقلي دليل.
شيعن ءِ سنين جا هڪٻئي تي تحريف جا الزام
انهن منجهان ڪجھ روايتون.
پورچوگيزي ٻولي
پورچوگيزي ٻولي ، پرتگيزي ٻولي يا پرتگالي ٻولي هڪ يورپي ٻولي آهي۔ دراصل هي پورچوگيز جي قومي ٻولي آهي، پر پرتگال يا پورچوگيز جي ڪيترن ئي اڳُوڻن قبضي هيٺ علائقن ۾ به رائج آهي جن ۾ برازيل، موزمبيق، انگولا، ڪيپ ورڊي، گني بسائو ۽ سائو ٽومي ۽ پرنسپي شامل آهن۔ٰ هي مڪائو (چين)، اوڀر تيمور ، استوائي گني ۾ پڻ دفتري ٻولي آهي۔ٰ
قرآن ڪريم ڦيرڦار کان محفوظ
السيّد المرتضى
الشّيخ فتح الله الكاشاني
السّيد نور الله التستري
السيّد مهدي بحر العلوم
السيّد محمد المجاهد الطباطبائي
الشّيخ عبدالله المامقاني
السيّد محمد هادي الميلاني
السيّد شهاب الدّين النجفي المرعشي
امام صادق عليه لاسلام فرمايو: ماڻهن منجهان ڪير به اها دعوى سوائي ڪوڙي جي نه ڪندو ته ان وٽ ائين ئي پورو قرآن موجود آهي جيئن نازل ٿيو هيو. جڏهن ته قرآن کي ان جي نزول جي مطابق سوائي علي بن ابي طالب عليهما السلام ءِ ان کان بعد امامن عليهم السلام جي ڪنهن به گڏ ءِ محفوظ ناهي ڪيو.
1_ عن أبي يونس مولى عائشة، أنّه قال: أمرتني عائشة أن أكتب لها مصحفا، وقالت: إذا بلغت هذه الاية فآذني: (حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلاَةِ الْوُسْطَى)، فلمّا بلغتها آذنتها، فأملَتْ عليّ: (حافظوا على الصّلوات والصّلاة الوسطى وصلاة العصر وقوموا للّه قانتين). قالت عائشة: سمعتها من رسول اللّه (ص).(15)
بي بي حفصه رض به پنهنجي مصحف ۾ هن طرح آيت لکرائي: (حافظوا على الصّلوات والصّلاة الوسطى، وصلاة العصر)
فلمّا بلغتُ: (حَافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَالصَّلاَةِ الْوُسطَى) قالت: اكتب: (حافظوا على الصّلوات والصّلاة الوسطى وصلاة العصر وقوموا للّه قانتين).(17)
خلاصو:
اسان وٽ مضبوط دليل آهن ته قرآن پاڪ ۾ ڦيرڦار نه ٿي آهي.
ان موضوع ۾ هڪبئي تي الزام هڻڻ جو اسان مسلمانن کي نقصان ٿيندو ءِ اسلام جي دشمنن کي ئي فائدو رسندو.
حوالا
(4) معاني الاخبار صفحو 133
(11) تفسير العياشي جلد 10 :صفحو 13
(17) الدّر المنثور جلد 1 / صفحو 303؛ المصاحف لابن أبي داود صفحو 87.
قطعي معيار جي نسبت
قطعي معيار جي نسبت: آزمائشي تناسب يا تڪڙي نسبت يا مالياتي علم ۾ قطعي معيار جي نسبت کي تڪڙي نسبت بہ سڏيو ويندو آهي اھا نسبت دراصل مالياتي پختگي جي نسبت جو ھڪ قسم آھي. قطعي معيار جي نسبت سان ڪنھن بہ ڪمپني جي تڪڙي دسترس واري رقم يا اثاثن جي سگھ جي تور تڪ جو نالو آهي جن ذريعي ڪمپني پنھنجي مٿان  جاري واجباتن جي تڪڙي ادائگي ڪري سگھي ٿي .تڪڙن يا فوري اثاثن  ۾ اھڙا موجود اثاثا شامل ھوندا آھن جيڪي تمام جلدي پنھڻجي اصل قيمت مطابق رقمن ۾ تبديل ٿي سگھندا آھن. اھڙي طرح قطعي معيار جي نسبت اصل ۾ رقمن ۾ فورن تبديل ٿيندڙ انھن موجود اثاثن ۽ موجود واجبات  جي وچ ۾ ھڪ مالياتي نسبت  جو نالو آهي. عام حالت ۾ ڪمپني جي مالياتي ادائگي جي نسب 1:1 سمجھي ويندي آهي. جيڪڏهن ڪنھن بہ ڪمپني جون رقمون ء فوري اثاثا جملي ان ڪمپني جي موجود واجبات کان گھٽ ھوندا تہ اھا ڪمپني واجبات جي فوري ادائگي ڪرڻ جي قابل نہ رھندي. معاشيات جو ھڪ اصطلاح آهي ۽ لڪويڊٽي جو ھڪ اھم تناسب آھي. اھو ڪنھن بہ ڪمپني جي موجود اثاثن جو ان جي ھڙني واجبات سان تناسب ھوندو آھي، پر اھي اثاثا فوري طور تي قابل تبديل ھجڻ کپن ۽ انھن ۾ گدام وارو سامان شامل نہ ھجڻ کپي. اھو ڪنھن بہ ڪمپني جي مختصر مدي اندر ادائيگين ڪرڻ جي اھليت جو ھڪ پيمانو آھي. ان کي سرعي (تڪڙو) تناسب پڻ سڏيندا آهن. جيئن جيئن تناسب وڌندو آھي تيئن تيئن ڪمپني جي سيالي اثاثا يا لڪويڊٽي جي سائيز وڏي ٿيندي آهي ۽ ان جو مطلب اھو ھوندو آھي تہ ڪمپني پنھنجا سيالي اثاثن يا لڪويڊٽي جي استعمال سان جاري ذميدارين کي بھتر نموني منھن ڏيڻ جي قابل آھي
صوفي رکيل شاه
جهوڪ ۾ رسائي خلعت جو تحفو:سائين رکيل شاه ٻن سالن کان پوءِ جهوڪ موٽيا مرشد جي زيارت ڪيائون مرشد سڏي سائين کي ڀر ۾ ويهاريو ۽ خليفي کي گودڙي کڻي اچڻ لاءِ چيو ۽ سائين رکيل شاه کي پهراڻ جو حڪم ڏنو سائين جن گودڙي کي چميو مرشد فرمايو اها گودڙي اسان فقيرن جو ڏاج آهي هاڻِ اسان جا پويان پساهه اٿي اسان جي پوين جي پارت اٿو سائين جن پنهنجي زندگي گذاري رهيا هئا ته مرشد جي وفات جي خبر ملين واويلا مچي وئي سائين جن کي غم و انڌيرو گهيري ويو ٽن ڏيهن تائين دستور موجب تعزيت ۾ رهيا جهوڪ شريف اچي مرشد جي وڏي پٽ جي دستار بندي ڪئي  واپس فتح پور موٽي ويا.
ڇاپاڪو پکي
يورپي ڇاپاڪو
کاڌ خوراڪ
ريا
ريا Rhea جو ايوريج ڊائيا ميٽر 1528 ڪلو ميٽر آھي. جيڪو زحل جي سڀني کان وڏي چنڊ ٽائيٽن کان گھڻوئي ننڍو آھي. جيتوڻيڪ ريا زحل جو ٻئي نمبر تي وڏو چنڊ ۽ نائين نمبر تي اسان جي نظام شمسي جو وڏو چنڊ آھي. ھي زحل جي چوٿين نمبر چنڊ Dion سان گھڻو ڀانڱي ملندڙ جلندڙ آھي. ھنن جو ڪمپوزيشن ۽ اتھاس لڳ ڀڳ ھڪ جھڙو آھي.
ڪارو مادو
باقي 96 فيصد ڪارو مادو ۽ ڪاري توانائي آھي جنھن کي اسان ڏسي نٿا سگهون.
ھي ڪائناتون ھڪ ٻئي کان ڀڄنديون پري ٿينديون رھن ٿيون ڇا اتي توانائي سان پوراء ٿئي ٿو يا ڪشش ثقل سان. ايڏي وڏي ڪائنات جي پکڙجڻ لاء ڪشش ثقل تمام گهٽ آھي ان جو گهڻو مقدار کپي. اسان جي ڪائنات جو سمورو مادو بہ ملي ان جو پوراء نٿو ڪري سگهي. تہ پوء اھا ڪھڙي طاقت آھي جيڪا مادي کي ھڪ ٻئي پرتي ڌڪي رھي آھي.
ھن ٽيڪنڪ جو طريقو ھن ريت ھيو جيڪڏھن سپرنووا وڌيڪ چمڪ ۽ ڌماڪي سان ڦاٽي ٿو تہ اھو ويجهو آھي جيڪڏھن مدھم چمڪ ۽ ڌماڪي سان ڦاٽي ٿو تہ دور آھي. پيمائش جو ھڪ ٻيو طريقو جڏھن ستارا اسان جي ويجهو اچن ٿا تہ اھي نيرا نظر اچن ٿا جڏھن ستارا اسان کان دور وڃن ٿا تہ اھي ڳاڙھا نظر اچن ٿا جيترو تارو گهڻو ڳاڙھو اھو اسان کان اوترو دور وڃي ٿو. ڪھڪشائون ڳاڙھيون نظر اچن ٿيون مطلب اسان کان دور آھن. جڏھن اسان ھڪ رخ ۾ ٻہ ڪھڪشائون ڏسون ٿا ھڪ گهٽ ڳاڙھي ۽ ٻي گهڻي ڳاڙھي اسان چوندا آھيون گهڻي ڳاڙھي ڪھڪشان گهٽ ڳاڙھي ڪھڪشان کان دور وڃي رھي آھي اسان کان بہ. ھڪ ڪھڪشان ٻي ڪھڪشان کان ٻيڻي يا وڌيڪ رفتار سان دور ٿي رھي آھي. ان ڪري ڪھڪشان جو رنگ ان جي رفتار کي ظاھر ڪري ٿو.
ڪھڪشائن جي پيمائش جي ٻنهي طريقن تي سائنسدانن ۾ ڪوبہ اختلاف ناھي. 1998ع ۾ اھا ئي ٽيڪنڪ استعمال ڪندي ٻہ وڏا تجربا ڪيا ويا جنھن ۾ ڏور کان ڏور سپرنووا جي رفتار جو مطالعو ڪيو ويو. تجربن مان معلوم ٿيو تہ ڪائنات جي پکيڙ وارن نظرين مطابق پيش ڪيل پيشنگوين جي نسبت ڪائنات جي سڀ کان دور سپرنووا قدرن وڌيڪ مدھم ھيو مطلب ستارا فاصلي کان وڌيڪ گهڻو گهڻو دور ھيا. اھڙو نتيجو ڏسي ماھر تجسس ۾ پئجي ويا. ايستائين سمجهيو پئي ويو تہ ڪشش ثقل صرف قوت آھي ۽ ستارا ڏور کان ڏور وڃن ٿا پيا ان ڪري ئي ڪائنات جي پکيڙ جي رفتار سست کان سست ٿيندي پئي وڃي اھو ئي حساب ڪتاب لڳائي 1998ع جا تجربا ڪيا ويا. سائسدانن کي يقين ھيو تہ انهن ڏور کان ڏور موجود سپرنووا جي فاصلي جو اندازو ڪشش ثقل جي عددي شمار سان لڳايو ھو جيڪو بلڪل درست ھيو پر ھاڻي سپرنووا اندازي کان وڌيڪ مدھم نڪتو تہ سائنسدانن کي وڌيڪ حيرت وٺي وئي ڄڻ ڪائنات جا ستارا ڪشش ثقل مطابق لڳايل اندازن تي پورا نہ اتريا. حيرت وارا تجربن مطابق ڪائنات جي پکيڙ جي رفتار گهٽ نٿي رھي آھي پر وڌي رھي آھي.ھن نتيجي سائنسدانن کي چڪرائي ڇڏيو. انهن جي نظريي مطابق ھنن جي حساب سان ڪائنات جي رفتار کي وقت جي حساب سان سست ٿيڻ کپندو ھيو پر 1998ع جو تجربو ڊيٽا حاصل ڪيل پراڻي تجربي جي نفي ڪري رھيو ھو. نتيجو اخذ ڪيو ويو تہ ڪائناتون جنھن حساب سان ھڪ ٻئي کان دور وڃي رھيون آھن ۽ جنھن تيزي سان انهن جي رفتار وڌي رھي آھي ان مان انهن کي معلوم ٿيو تہ ڪھڪشائن کي ھڪ ٻئي کان ڌڪي پري ڪرڻ واري ھڪ ٻئي قسم جي ڪشش ثقل آھي جيڪا شين کي ھڪ ٻئي کان ڌڪي دور ڪري ٿي.
ڇاپاڪو يوريشيائي
شڪل شبيه
هن جي پرن جي پکيڙ 57 سينٽي ميٽرن کان 64 سينٽي ميٽرن تائين هوندي آهي. جڏهن ته پڇ 12.5 کان 14.4 سينٽي ميٽرن تائين هوندو اٿس. هن جي بت جي ڊيگهه 28 سينٽي ميٽر ٿئي ٿي. رنگ سرمائي ناسي ٿئي ٿو. اک جي مٿان هلڪو اڇو پٽو ۽ ڇاتيءَ تي سرمائي ڪاريون ليڪون ٿينديون آهن. پرن جي انهيءَ پکيڙ سبب ديسي ڇاپاڪي کان ڪجهه مٿڀرو ۽ اڏامڻ ۾ تيز هوندو آهي. هي پکي سنڌ جي ٿر واري علائقي ۽ ڪراچيءَ جي ساحلي علائقي ۾ ڏٺو ويو آهي. سندس ڄنگهون گهڻيون ڪمزور هونديون آهن، جيڪي اڏامڻ مهل پوئين پاسي ڪري جسم کي اڏامڻ مهل متوازن بـه رکـنـدو آهـي. ديـسـي ڇـاپـاڪـي کان رنگ ۾ مختـلـف ٿـئي ٿو. هن جو رنگ پيلو سرمائي ٿئي. نَرَ کي اڇا چٽا ٿين ٿا. ماديءَ ۾ چٽا اڇن جي بجاءِ پيلي رنگ ڏانهن مائل هوندا آهن. هي پکي چترال ۽ گلگت واري پاسي گهڻو ڏٺو وڃي ٿو. سنڌ ۾ هي پکي کيرٿر جبل سان، خاص طور تي لڪيءَ وارن جبلن ۾ ڏٺو ويو آهي.
مسجد اقصي
مسجد اقصي ء قرآن مجيد
ترجمو:پاڪ آهي اهو جيڪو رات منجھ وٺي ويو پنهنجي ٻانھي کي مسجد حرام کان مسجد اقصي تائين."
آباده طشڪ
آباده طشڪ هڪ شهر آهي جيڪو ايران ۾ واقع آهي. ان جي مجموعي آدمشماري 6,213 فردَ آهي، هي صوبو فارس ۾ واقع آهي۔
وڪيپيڊيا برادري
thumb|300px|Q[[وڪيمينيا 2012 جي موقع تي اجتماعي تصوير]]
جيڪب آباد
حوالا
زمرو:پاڪستان زمرو:پاڪستان جا ضلعا زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ جا شهر ۽ ڳوٺ زمرو:سنڌ جا ضلعا زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
مير محمد سومرو
ادبي خدمتون
مير محمد سومرو جو سڀ کان وڌڏو ڪارنامو قرآن مجيد جي  تفسير تفسيرِ رياض القرآن آهي ، جيڪو هن سنڌي ٻوليءَ ۾ تحرير ڪيو آهي۔ ٻين تصنيف ۾ هالۃ البدر في تحقيق احڪام السفر ( عربي)، دستورالاسلاف في اصلاح الاخلاف (اُردو) ۽  تاريخ هنڱورجا (سنڌي) قابلِ ذڪر آهن۔ پاڻ  عربي، فارسي، سنڌي  ۽ اُردو ٻولين ۾ تصنيف، تاليف ۽ مضمونن جي تعداد ٻه سو کان وڌيڪ آهي۔
لڇمڻ سنگهه
لڇمڻ سنگهه 82 ورهين جي ڄمار ۾ ڀارت ۾ ديهانت ڪري ويو.
آئيي سنڌي سيکين
''آئيي سنڌي سيکين، سنڌي ٻولي سکڻ جي خواهشمند، اردو ڳـالـهـائـيـنـدڙن کـي سـنـڌي سـيـکـارڻ لاءِ هـيءُ تـربـيـتـي ڪتاب ڊاڪٽر فهميده حسين لکيو آهي، جنهن ۾ اردوءَ ذريعي ڏاڪي به ڏاڪي سنڌي سيکارڻ جي ڪوشش ڪئي وئي آهي. اصل ۾ هي ريڊيو پاڪستان حيدرآباد تان نشر ٿيندڙ سنڌي سکيا پروگرام جا سبق آهن، جيڪي ڊاڪٽر فهميده حسين ريڊيو تي پڙهائيندي آهي. انهن سبقن کي ڪتابي ترتيب ڏئي ڇپايو ويو آهي. هن ڪتاب پڙهڻ ۽ سمجھڻ ۾ وڌيڪ آساني پيدا ڪرڻ لاءِ سي. ڊيءَ به شامل ڪئي وئي آهي. ڪتاب 216 صفحن تي مشتمل آهي، جـڏهـن ته ڪتاب ۽ سي. ڊي جي قيمت 200 روپيا آهي. هيءُ ڪتاب ۽ سي. ڊي تيار ڪرائي، تاج جويي سيڪريٽري سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ 2011ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.''
1447ع
ڊسمبر
زمرو:1447ء زمرو:سال
راولا منڊي
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:تعلقي گهرسانا ۾ ڳوٺ زمرو:ضلعو سري گنگانگر زمرو:ضلعي سري گنگانگر ۾ ڳوٺ زمرو:راجسٿان زمرو:ڀارت جا قصبا
لڪي مروت سب ڊويزن
thumb|سرحدي علائقو لڪي مروت لڪي مروت سب ڊويزن اڳ سرحدي علائقو لڪي مروت (Frontier Region Lakki Marwat) طور سڃاتو ويندڙ علائقو اڳوڻن قبائلي علائقن ۾ ھڪ ننڍو علائقو ھيو. ھاڻي قبائلي علائقن جي خيبر پختونخوا ۾ ضم ٿيڻ کانپوءِ ھي ان جو حصو آھي. علائقي جو نالو ضلعي لڪي مروت جي نالي تي آھي جيڪو ان جي اتر اوڀر ۾ واقع آھي. ھي لڪي مروت جي ڊسٽرڪٽ ڪوآرڊينيشن آفيسر (ڊي سي او) جي زير انتظام آھي.
857ع
ڊسمبر
زمرو:857ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
باکونڀو
باکُونڀو/ واکُنڀو هڪ قسم جو پسارڪو وکر. هي هندي وڻ جو ڦر آهي، جنهن جو نمونو ڏاڙهونءَ جي مکڙين جهڙو ۽ رنگ ڀُورو ٿئي ٿو. پن شهتوت جي پنن جهڙا، مگر ٿورا وڏا ٿين. بهار جي موسم ۾ ڦر جهليندو آهي. حڪيم هي وکر ٻاراڻين سُتين ۽ ڦڪين طور ڪم آڻيندا آهن.
حوالا
زمرو:پسارڪا وکر
رفيق احمد انڍڙ
ليکڪ ۽ قومي ڪارڪن، رفيق احمد انڍڙ تعلقي پني عاقل جي ڳوٺ ستابي انڍڙ ۾ 23 سيپٽمبر 1965ع تي جنم ورتو. سندس والد استاد محمد عباس، هاري ڪميٽيءَ جو سرگرم ڪارڪن ۽ سماجي اڳواڻ رهيو آهي. 1980ع ۾ گورنمينٽ هاءِ اسڪول پني عاقل مان مئٽرڪ ڪري، حيدرآباد جي مسلم سائنس ڪاليج مان انٽر ڪيائين. بعد ۾ شاھ عبداللطيف يونيورسٽيءَ مان ايم. اي (سنڌي ادب ۾) ڪري پوءِ سنڌ يونيورسٽيءَ مان 1990ع ۾ پبلڪ ائڊمنسٽريشن ۾ ماسٽرس ڪيائين. کيس ننڍپڻ کان ادب ۽ قومي سرگرمين ۾ دلچسپي رهي. 1982ع کان لکڻ جو آغاز ڪيائين، هيل تائين سوين ڪالم، مضمون ۽ شعر مختلف رسالن، اخبارن ۾ شايع ٿيا اٿس. 1973ع ڌاري جڏهن هارين جي حقن لاءِ هڙتالن جو سلسلو شروع ٿيو تہ رفيق انڍڙ، پنھنجي والد سان گڏ الھ بچائي مرڻاس ۽ ٻين سان بک هڙتال تي ويٺو، ان وقت هُو سڀ کان ننڍي عمر وارو بک هڙتالي ڪارڪن هو. ڪامريڊ حيدر بخش جتوئيءَ جو ويجهو ساٿي ۽ هاري ڪميٽيءَ جو اڳواڻ ڪامريڊ عبدالقادر انڍڙ پڻ ان بک هڙتال ۾ ساڻن گڏ هو. ان کان علاوه رفيق انڍڙ سائن بورڊ ۽ ريلوي اسٽيشنن جا نالا سنڌيءَ ۾ لکڻ واري مهم ۾ پڻ پنھنجي دوستن سان گڏ سرگرم رهيو. پاڻ ”سنڌي ٻارڙا سنگت سنڌ“ جو وائيس چيئرمئن رهيو. 1983ع ۾ ايم. آر. ڊي تحريڪ دوران هُو ڊيموڪريٽڪ اسٽوڊنٽس فيڊريشن (ڊي. ايس. ايف) جي دوستن سان گڏ جيل ڀريو تحريڪ سبب سينٽرل جيل ڪراچيءَ ۾ مختصر عرصو قيد رهيو. 1986ع ۾ محترمہ بينظير ڀٽو جي ڏيھ واپسيءَ تي ڀرپور استقبال واري مھم دوران پڻ گرفتار ٿيو. بعد ۾ ”جيئي سنڌ تحريڪ“ ۾ جدوجھد دوران سکر ايئرپورٽ واري ”جهنڊي ڪيس“ ۾ پڻ هن 6 مهينا جيل ڪاٽيو، بعد ۾ هو پيپلز پارٽيءَ ۾ شامل ٿيو.
آب زُلال
''صاف ۽ مٺو پاڻي، عربستان جي وارياسي علائقي مان کوٽي ڪڍيل صاف پاڻيءَ کي آب زلال چوندا آهن. جڏهن ته علامه دميري پنهنجي مشهور ڪتاب ”حيات الحيوان“ ۾ لکي ٿو ته زلال ڪيڙو برف ۾ ٿيندو آهي. هن جي جسم تي پيلا ٽٻڪا هوندا آهن ۽ قد ۾ آڱر برابر ٿيندو آهي.''
1700ع
ڊسمبر
زمرو:سال
سرحدي علائقو پشاور
حوالا
زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا
باگاڻي
جروار- بلوچن جو هڪ -پاڙو-. هن پاڙي جا ماڻهو تعلقي ٽنڊي الهيار جي ڳوٺ ’-بيگن جروار-‘ ۾ وڏي تعداد ۾ -آباد- آهن. لغارين جي هڪ پاڙي جو نالو، هڪ ذات، جيڪا باگي خان لغاريءَ جي نالي پٺيان مشهور ٿي، جيڪو تعلقي موري جي هڪ ڳوٺ جو نالو پڻ آهي. جتان جو مشهور اديب مشتاق -باگاڻي- مشهور شاعر ۽ اديب آهي ۽ سندس ڪيترا ڪتاب ڇپيل آهن.
گلڙي
girls 12
adult 21
نائڊيريا
250px| پيسفڪ سمنڊ جا نيٽلز (nettles)
چنڊ
thumb thumb thumb
چنڊ جو رنگ ڳاڙهو
چنڊ جو رنگ ڳاڙهو ان لاءِ ٿيندو آهي تہ جيڪڏهن چنڊ تي زمين جو پاڇو پوندو آهي يعني سج جي روشني سڌي سنئين چنڊ تي ناهي پھچي رهي پر زمين جي هوائي دائري کان سج جون ڪجھ شعاعون هڪ ٻئي ڏا ٿي ڪري چنڊ تي بہ پھچي وينديون آهن ڇوجو هي شعاعون هوائي دائري کان گذري رهيون آهن ان لاءِ هي منظر ڪجھ اهڙو ئي هوندو آهي جيئن سج جو شام جي ٽائيم منظر هوندو آهي جنھن ۾ سج افق کان هيٺ وڃي چڪو هوندو آهي پر مطالو ڳاڙهو هوندو آهي جنھن جي وجهہ اهيا هوندي آهي تہ سج جي شعاعون هوائي دائري ۾ گذري رهيون آهن جيڪي ڳاڙهي رنگ جي شعاعن کي وکري ڇڏين ٿا ائين چنڊ تي بہ سج جي روشني جڏهن زمين جي هوائي دائري جي ويجھي گذرندي آهي تہ ڳاڙهي رنگ جون شعاعون ان مان گذري ڪري چنڊ تائين بہ پھچي وينديون آهن ۽ چنڊ مڪمل اُونڌھ جي بجائي هلڪي ڳاڙهي رنگ جي روشني پھچي رهي هوندي آهي اهوئي شعاعون چنڊ جي سطح کان عڪس ٿي ڪري ٻيھر اسانجي اکين تائين پھچنديون آهن تہ اسانکي چنڊ ڳاڙهو نظر ايندو آهي.
اڪرام الله ڌاريجو
اڪرام -الله- خان ڌاريجو 7 فيبروري 1971ع تي گهوٽڪيءَ ۾ ڄائو. پ. پ جو ايم.پي.اي آهي، جيڪو صوبائي اسيمبلي سنڌ جي گهوٽڪيءَ واري -تڪ- پي -ايس- 6 -تان- ڪامياب ٿيو. سندس تعلق گهوٽڪيءَ جي ڌاريجا خاندان سان آهي، جيڪو سياسي حوالي سان مشهور آهي. هن -پاڪستان- کان علاوه ڪيليفورنيا يونيورسٽي -آمريڪا- ۾ به -تعليم- حاصل ڪئي. جتان بزنس مئنيجمينٽ ۾ پي.ڊي. اي جي ڊگري حاصل ڪيائين ۽ پ پ نارٿ -آمريڪا- جو 2001ع کان 2005ع تائين وائيس پريزيڊنٽ پڻ رهيو. هن وقت ناڻي، -بين- الصوبائي رابطن، ايڪسائيز اينڊ ٽيڪسيشن ۽ اريگيشن بابت ڪميٽين جو ميمبر ۽ سروسز اينڊ جنرل ايڊمنسٽريشن بابت ڪاميٽيءَ جو چيئرمين آهي. پاڻ سنڌ پيپلز ڊولپمينٽ ڪميٽي ضلعي گهوٽڪيءَ جو چيئرمين به آهي. سندس مستقل رهائش عادلپور ضلعي گهوٽڪي ۾ آهي.
اداسين جو مندر
هيءُ مندر نوشهري فيروز شهر ۾ واقع آهي. هن مندر جا گرو يعني گادي نشين شادي ڪو نه ڪندا هئا، تنهن ڪري هن مندر کي ”اداسين“ جو مندر ڪوٺيو ويو. اداسي اصل ۾ سکن جو هڪ پنٿ آهي. هيءُ 300 سال پراڻو مندر آهي. مندر جا ڪل يارنهن گادي نشين ٿي گذريا آهن، جن مان ڪنهن به شادي ڪو نه ڪئي ۽ سموري ڄمار ڇڙو گذاريائون. اهي سڀ صوفياڻي مڪتبه فڪر جا پوئلڳ هئا. مندر جي شروع کان هلندڙ روايت جي ابتڙ هاڻوڪي گادي نشين بابا رامداس شادي ڪئي آهي. ان ڪري هاڻي هن مندر کي ”گروشتي گادي“ وارو مندر به چيو وڃي ٿو. يعني اهو مندر جنهن جو گدي نشين شادي شده آهي. هاڻوڪي گدي نشين بابا رامداس جو والد عيدن داس هندو پنچائت جو مکي آهي، جنهن مطابق صديون پراڻي روايت کي بابا تليداس جي مشوري سان تبديل ڪيو ويو آهي. هن مندر تي ٻارنهن مهينن ۾ 2 ميلا (1) گرو نانڪ جي جنم ڏينهن تي (2) شِوِ جي جنم ڏينهن تي لڳن ٿا، جنهن ۾ ڏورانهن هنڌن جا ياتري زيارت ڪرڻ لاءِ اچن ٿا. مندر جي عمارت پراڻي عمارت جي مٿان، نئين طرز سان تعمير ڪئي وئي آهي، جيڪا 2005ع ۾ جڙي راس ٿي هئي. مندر ۾ زيارت لاءِ ايندڙ ياترين کي ٽيئي وقت نگر مفت ڏنو وڃي ٿو. مندر جي عمارت ٽه ماڙ آهي. جنهن ۾ هر طبق تي شِوِ جي پوڄا ڪرڻ لاءِ شِوِ جو ترشول، لنگم ۽ شري ڪرشن جي مورتي وغيره رکيل آهي. ٻئي حصي ۾ گادي نشينن جون مورتيون وغيره رکيل آهن، جن ۾ بابا چيتنداس، بابا وِشنداس، بابا ڪنول داس، بابا مرچو داس، بابا تاملداس، بابا منگل داس، بابا ڌيانداس، بابا جهامنداس، بابا رامداس (هاڻوڪو گادي نشين). شامل آهن. مندر جي عمارت خوبصورت نموني تعمير ٿيل آهي. هيٺئين حصي ۾ ٻه ڪمرا آهن. عمارت پڪين سرن سان سيمنٽ تي اوساريل آهي. هيٺئين حصي واري ديوار کي ڳاڙهو رنگ ڪيل آهي. هڪ چورس دروازو ۽ ٽي لوهي دريون اٿس. پاسي ۾ ٺلهه تي ڇڄو اٿس. مندر جو صحن پڻ سنگ مرمر ۽ ماربل سان ڍڪيل آهي. مٿئين حصي ۾ هڪ وڏو هال ٺهيل آهي. ڇت جي ٻيڙ ٻني تي ديوار کنيل آهي، جنهن تي لوهي ڄاري لڳائي وئي آهي. ڇت تي هڪ ڪمرو به تعمير ڪيل آهي. هن مندر کي سنڌ اندر هندن جي عبادتگاهن ۾ وڏي اهميت حاصل آهي.
اڪرام ساگر عباسي
هن جو اصل نالو اڪرام -الله- عباسي آهي، هو سٺو شاعر ۽ ڪهاڻيڪار آهي. هو 14-آگسٽ 1969ع ۾ پنجو ديرو ضلعي لاڙڪاڻي ۾ پيدا ٿيو. -تعليم- بِي اَي اٿس. هن جي ڇپيل ڪتابن ۾ ”مان اسڪول پڙهندس“ ٻارن لاءِ ڪهاڻيون) 1993ع، ”سنڌين جي شڪست جا ڪارڻ“ (1994)، ”سنڌ -ارغون- دور ۾“ (2000)، ”-تاريخ- جي ڪٽهڙي ۾“ (1996) ڇپيل آهن. هن وقت هو لاڙڪاڻي ۾ رهائش پذير آهي.
ميداني روسي عقاب
زمرو:آئي يو سي اين خطري ۾ جنسن جي ڳاڙهي فهرست زمرو:پکي
ادب ۽ تنقيد
ادب ۽ تنقيد ڪتاب ڊاڪٽر شيخ محمد ابراهيم ”خليل“ جو تنقيد جي فن تي لکيل مشهور ڪتاب آهي. هن ڊيمي سائيز ڪتاب جو پڪو جلد آهي، جنهن ۾ 533 صفحا آهن ۽ قيمت 4 روپيا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، آر. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس، رباني پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1949ع ۾ شايع ڪيو.
ڪارل ساگان
مشھور فلڪياتي سائنسدان ڪارل ساگان 9 نومبر 1934ع ۾ بروڪلن نيويارڪ ۾ پيدا ٿيا ۽ ڪارل ساگان جن جي وفات 20 ڊسمبر 1996ع ۾ 62 سال جي عمر ۾ ٿي. ھن شڪاگو جامعہ کان تعليم وٺڻ کانپوءِ فلڪياتي تحقيق جي عملي ميدان ۾ ٻہ سئو کان وڌيڪ ڪتاب ۽ رسالا پڻ لکيا. "زندگي جي شروعات ڪيئن ٿي" اُن تي ڪارل ساگان جو ڪم انھن جي سڀ کان وڏي ڪاميابي مڃي ويندي آهي. ڪارل ساگان اهو پھريون سائنسدان هُيو جنھن تجربو ڪري ثابت ڪيو تہ جيڪڏهن آڪسيجن جي بغير ڪنھن بند شيشي جي گولي ۾ پاڻي ۽ سادي ماليڪيولز جھڙا امونيا ميٿين ۽ ڪاربن ڊائي آڪسائيڊ وڌي وڃي تہ امانيو ايسڊ ٺھي ويندي آهي، زمين جي شروعاتي دور ۾ بہ ائين ئي ٿيو هيو، ان نظريي سائنس کي لوڏي ڪري رکيو. اڄ اسان جيترو بہ بگ بينگ ۽ زندگي جي شروعات کي ڄاڻي چڪا آهيون اها جيمز جين ايڊون هبل ۽ ڪارل ساگان جي ڪري آهي. اسان اڄ ائين چئي سگھون ٿا تہ ڪارل ساگان جھڙو سائنسدان نہ هجي ها تہ اسان گلوبل وارمنگ ٿيوري کي ائين ڄاڻي  نہ سگهون ها! شايد سيارن جي مٿاڇري ۾ هوائي ميدان ۾ موجود گيسون ڪيئن گرمي کي قيد ڪري هڪ سياري ذحل کي سڙڻ جھڙو ڪري ڇڏيو آهي ۽ زمين تي رهندڙن جي مستقبل جو نہ سوچيو ويو تہ زمين جو ڇا ٿيندو هي سڀ ڪارل ساگان جي ئي تحقيقن جو ڪمال آهي. انکان سواءِ نظام شمسي ۾ زمين کانپوءِ زحل جي چنڊ تي زندگي ٿي سگھندي اھو بہ ڪارل ساگان جي تحقيق ڪارڻ سمجھ ۾ آيو. ڪارل ساگان اهڙا سولا سگنل ۽ تصويرون پڻ ٺاهيون جن کي ڪابہ خلائي مخلوق جيڪڏهن حاصل ڪري سگھي تہ اسانجي باري ۾ سولائي سان ڄاڻي سگھندي. جن کي ناسا پاران پنھنجن انھن خلائي مشنن سان گڏ خلا ۾ موڪليو ويو هيو.
1997ع ۾ ناسا پاران خلائي جھاز "وائجر ون" روانو ڪيو ويو جنھن جو ڪم نظام شمسي جي ٻاهرين سيارن جو مشاهدو ڪرڻ هيو. پھريان خيال اھو هيو تہ 1980ع ۾ زحل جي مشاهدي کانپوءِ مشن ختم ٿي وڃي پر مشھور سائنسدان ڪارل ساگان جي چوڻ تي انکي جاري رکڻ جو فيصلو ڪيو ويو. جڏهن جھاز زحل جو مشاهدو ڪرڻ کانپوءِ اڳتي وڌڻ وارو هيو تہ ڪارل ساگان هڪ تجویز پيش ڪئي تہ ان جھاز جي ڪيمري سان زمين جي ھڪ الوداعي تصوير ورتي وڃي، جيتوڻيڪ ايترو پري جي فاصلي کان ورتي ويندڙ تصوير جو ڪو سائنسي فائدو نہ هيو ان لاءِ انجي مخالفت ٿي پر پوءِ انکي هڪ يادگار طور تي تصوير وٺڻ جو فيصلو ڪيو ويو. هي تصوير 1990ع ۾ ورتي وئي جڏهن جھاز زمين کان ڇھ ارب ڪلوميٽر پري هيو، جنھن ۾ تصوير هڪ ننڍڙي نُڪتي جيان نظر اچي رهي هئي. ڪارل ساگان جن ان تصوير کي ڪائنات ۾ اسانجي حيثيت کي واضع ڪرڻ جي لاءِ هڪ علامت طور استعمال ڪيو.
سرحدي علائقو ڊيرا اسماعيل خان
thumb|سرحدي علائقو ڊيرا اسماعيل خان سرحدی علائقو ڊيرا اسماعيل خان (Frontier Region Dera Ismail Khan) قبائلي علائقن ۾ ھڪ ننڍو علائقو آھي۔ علائقي جو نالو ڊيرا اسماعيل خان جي نالي تي آھي جيڪو ان جي اوڀر ۾ واقع آھي۔ اوڀر ۾ ڏکڻ وزيرستان، اتر ۾ ضلعو ڊيرا غازي خان، ڏکڻ ۾ ضلعو موسيٰ خيل ۽ اولھ ۾ ضلعو زوب واقع آھن۔
انڙ انڙائي
ڄام مهڙ ۽ ڄام مناهي، سنڌ جي سمن مان پهريان مک سردار هئا، -جن- سومرن جي دور جي وچ ڌاري ڪڇ ۾ سمن جي طاقت جو بنياد وڌو. ڪڇ جي روايت موجب ڄام مهڙ ۽ ڄام مناهي پهريان سما سردار هئا، جي سنڌ مان آيا ۽ اچي ڪڇ ۾ پنهنجي حڪومت قائم ڪيائون. -انڙ- انڙائيءَ جي ڳالهه انهيءَ دور سان تعلق رکي ٿي ۽ ڪڇ جي روايتن سان گهڻي قدر ملي ٿي. البته ڪڇ جي روايتن موجب مهڙ ۽ مناهي پنهنجي -ڀاءُ- -انڙ- کي مارايو، انهيءَ ڪري کين سنڌ ڇڏڻي پئي. مگر انهيءَ روايت جي تصديق نه ٿي ٿئي. -ان- کانسواءِ سمن جي مختلف شجرن ۾ پڻ -انڙ- جو اولاد ڄاڻايل آهي. جنهن مان اندازو آهي ته -انڙ- سنڌ ۾ ڄام ٿي رهيو ۽ مهڙ ۽ مناهي وڃي ڪڇ ۾ حڪومت قائم ڪئي.
سلطنت برطانيا
زوال
ابتدا وانگر هن جو زوال به آئرلينڊ کان 1922ء ۾ شروع ٿيو۔ 1947 ۾ ننڍو کنڊ عليحده ٿيو.
پروگريسو يوٿ الائنس
اگر معاشي ۽ سماجي طور تي ترقي يافتہ ترين ملڪن ۾ ھي حالتون آھن ته پاڪستان جھڙي پٺتي پيل ملڪن ۾ صورتحال جو اندازو لڳائڻ مشڪل ناھي۔ پر ڳالھ صرف مھنگي تعليم تي ئي ختم نه ٿي ٿئي۔ جيڪي شاگرد پنھنجي والدين جي جمع پونجي لُٽائي ڪري يا پارٽ ٽائم نوڪريون ڪري ڪاليج ۽ يونيورسٽيءَ جي تعليم مڪمل ڪري به ڇڏين ٿا انھن لاءِ روزگار ئي ڪانھي۔ بيروزگاري ھن دور ۾ سماجي وبا جي شڪل اختيار ڪري چڪي آھي۔ جٿي پھريون کان روزگار تي لڳل ماڻھن کان روزگار کسيو ويندو ھجي ۽ مستقل نوڪرين کي ٺيڪيداري نظام تحت ڏھاڙي يا ڪانٽريڪٽ جي نوڪرين ۾ تبديل ڪيو ويندو ھجي اتي نئين روزگار جو سوال ئي پيدا ناھي ٿيندو۔ پاڪستان ۾ 20 لک نوجوان ھر سال محنت جي منڊيءَ ۾ داخل ٿيندا آھن۔ايتريون نوڪريون پيدا ڪرڻ لاءِ گھٽ ۾ گھٽ 10 فيصد جي معاشي ترقي گھربل آھي جڏھن ته حڪومت جي پنھنجن انگن اکرن موجب ترقيءَ جي شرح 2 فيصد کان وڌي ئي ڪونه ٿي۔ گذريل ڏينھن موجودہ حڪومت جي ھڪ وزير پاڻ خود تسليم ڪيو آھي ته بيروزگاريءَ ۾ گھٽتائيءَ جي ڪائي صورت ڪانھي ڇو ته 7 فيصد کان وڌيڪ ترقيءَ ۾ ئي ڪجھ روزگار پيدا ٿي سگھي ٿو۔
پروگريسو يوٿ الائنس (PYA) ڇا آھي؟ پروگريسو يوٿ الائنس (PYA) ڪائي شاگرد يونين يا فيڊريشن ناھي۔ PYA جو مقصد ترقي پسند رجحان رکندڙ نوجوانن ۽ شاگرد تنظيمن کي ھڪ پليٽ فارم تي گڏ ڪرڻ آھي ته جئين سياسي جمود ۽ پراگندگيءَ جي شڪار زوال پذير شاگرد سياست کي موجوده دور جي تقاضن مطابق نظرياتي بنيادن تي منظم ۽ متحرڪ ڪري نوجوانن جي حقن ۽ سوشلسٽ انقلاب جي جدوجھد کي اڳتي وڌائجي۔ PYA جٿي شاگردن ۾ منشيات، جرم، غنڊا گردي ۽ اسلحي ڪلچر جي شديد مذمت ڪندي آھي اُتي انھن رجحانن جي ذميدار ھن سرمائيداراڻي نظام ۽ موجودہ حڪمرانن خلاف ناقابل مصالحت جدوجھد جو عزم ڪندي آھي۔
سوشلزم جو عَلم کڻي اڳتي وڌو…آخري فتح اسان جو مقدر آھي!
ايڊنبرا
تعليم
ھن وقت ايڊنبرا ۾ ٽي يونيورسٽيون آھن: ايڊنبرا يونيورسٽي، ھيريوٽ ــ واٽ يونيورسٽي ۽ ايڊنبرا نيپئر يونيورسٽي.
94 (سلجهائپ)
__DISAMBIG__
اڪري رعيتي
تعلقي سيوهڻ، ضلعي دادوءَ جي هڪ ديهه، جنهن ۾ ”اَڪري“ ڳوٺ -آباد- آهي.
رانا دجاني
گڏيل بادشاهت جي ”مسلمان سائنس مخزن“ پاران هن کي اسلامي دنيا جي وڌيڪ اثر رکندڙ عورت سائنسدان ڄاڻيو ويو آهي. ”وچ اوڀر مخزن“ پاران 100 مسلمان دنيا جي طاقتور عورتن جي فهرست ۾ هن کي 33 هين نمبر تي ڄاڻيو ويو آهي.
آباد
سنڌ ۾ ھن نالي سان ڪيترائي ڳوٺ موجود آھن: (1) هڪ ڳوٺ جيڪو اڳ ڪوٽڙي ۽ هاڻي مانجهند تعلقي ۾ لڪي شاھ صدر کان ڏکڻ طرف چئن ڪلوميٽرن جي پنڌ تي آھي. ھن ڳوٺ کي ڪيترا ڀيرا درياھ پائي ويو، پر نئين سر وري آباد ٿيو آھي. سنڌ جي مشھور اديب محمد ابراھيم جويي ھن ڳوٺ ۾ جنم ورتو ھو. (2) تعلقي سيوھڻ جي ديهه ”سعيدآباد“ ۾ ھڪ ڳوٺ به ”آباد“ نالي سان موجود آھي، ھتي پرائمري اسڪول به آھي. (3) لکي تعلقي (ضلعي شڪارپور) جي ديهه ”گوسڙجيءَ“ ۾ به ھڪ ڳوٺ ”آباد“ نالي سان موجود آهي، (4) شڪارپور ضلعي جي ڳڙھي ياسين تعلقي جي ديهه ”منعم آباد“ ۾ ھڪ ڳوٺ آهي، جتي ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين لاءِ پرائمري اسڪول آھن. (5) وارھ تعلقي جي ديهه ”آباد“ ۾ ھڪ ڳوٺ، جنھن ۾ ٻن هزارن کان وڌيڪ ماڻهو آباد آهن، ھتي ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين لاءِ مڊل ۽ پرائمري اسڪول آھن. (6) تعلقي قمبر جي ديهه ”جوڻيجا“ ۾ ھڪ ڳوٺ به آباد نالي آهي، ھتي پرائمري اسڪول آھي. (7) تعلقي رتيديري جي ديهه ”پير بخش ڀٽي“ ۾ به هن نالي سان ھڪ ڳوٺ آهي. (8) تعلقي جيڪب آباد جي ديهه ”آباد“ ۾ هڪ ڳوٺ آباد نالي آهي، جتي ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين لاءِ جدا جدا پرائمري اسڪول موجود آھن. سکر شهر جي ايئرپورٽ ڀرسان ”آباد“ نالي ننڍو شهر آهي، جتي پوليس ٿاڻو به آهي.
ڪوڏي ڪوڏي
زمرو:رانديون
آباد جاگير
حوالا
زمرو:سنڌ جون ديھون
ھولي، پنجاب
پرھلادپوري مندر ۽ ھوليڪا
ھولا پوجن جي لاءِ، ھوليڪا دھن کان اٺ ڏينھن پھريان، ھن علائقي کي مقدس پاڻي سان صاف ڪيو ويندو آھي۔ ھن جڳھ تي ٻہ ڪاٺيون رکيون وينديون آھن، ھڪ پرھلاد جي لاءِ ۽ ھڪ ھوليڪا جي لاءِ۔ سڪل ڇيڻي جا ٽڪرا، سڪل ڪاٺيون ۽ گاھ تي ھي  ھي ٻہ ڪاٺيون رکيون وينديون آھن۔
آيو
thumb|upright|left|[[گليليئو گليلئي جنھن ھي چنڊ دريافت ڪيو]] جديد ٽيڪنالوجي نه ھجڻ ڪارڻ پٺين اڍائي سؤ سالن تائين آيو چنڊ خلائي ماھرن لاء ھڪ عجيب راز بڻيل ھو. اڻويھين صدي جي آخري ڏھاڪن ۾ دوربيني واري ٽيڪنالوجي ۽ خلائي ٽيڪنالوجي ۾ وڏي ترقي ٿي. ان کان پوء انسان آيو چنڊ جي انيڪ رازن تان پردو هٽايو.
حوالا
زمرو:نظام شمسي
ٺل تعلقو
ٺل تعلقو (اُچار: ٺُل تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي جيڪب آباد جو هڪ تعلقو آهي.ھن تعلقي جي آدمشماري پھرين مارچ 1998 ۾ 341,985 ھئي ان کان پوءِ 15 مارچ 2017 جي قومي آدمشماريءَ ۾ آبادي وڌي 465,424 ٿي وئي آهي جنھن مان 372,005 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ ۽ 93,419 شھر ۾ رھن ٿا. آبادي جي ڪثافت 347.1 ماڻھو في چورس ڪلوميٽر آھي. سامونڊي سطح کان 59 ميٽرن جي بلندي تي واقع آھي. تعلقي جي پکيڙ 1341 چورس ڪلوميٽر آهي. ٺل تعلقو ھڪ ميونسيپل ڪاميٽي ٺل،ٻہ ٽائون ڪاميٽيز 1.ميرپور ٻرڙو 2. سھردار سھراب خان سرڪي ۽ چوويهن يونين ڪائونسلز تي مشتمل آھي.
10 آگسٽ
10 آگسٽ ، عيسوي سال جو 222 هون (ليپ سال 223 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 143 ڏينهن (ليپ سال 144 ڏينهن) باقي آهن.
2015ع
حوالا
2015ع زمرو:2015ء زمرو:سال
1462ع
ڊسمبر
زمرو:1462ء زمرو:سال
آباد مُهلاڻي
زمرو:سنڌ جون ديھون
عبدالملڪ بن ھشام
ابن هشام- عربي ٻوليءَ جو تمام وڏو تاريخدان، سيرت نگار ۽ حديثون لکندڙ ٿي گذريو آهي. سندس پورو نالو عبدالملڪ -بن- هشام الحميري هو. هو بصري ۾ ڄائو. هن حضور اڪرم صلي -الله- عليه وسلم -جن- جي زندگيءَ تي هڪ ڪتاب لکيو. حديث ۽ -تاريخ- جي موضوع تي سندس لکيل ڪتاب ’سيرة -ابن هشام-‘ ڏاڍو مقبول ٿيو. هُن 218هه/833ع ۾ قاهره ۾ وفات ڪئي.
مرد
مرد (انگريزي:Man) مذڪر يا نر انسان کي چيو ويندو آھي. thumb|نر انسان کي ظاهر ڪندڙ نشان
سرمائي-ڪنڌ ڀوري
thumb|Grey-necked bunting ڀوريءَ واري گردن واري بيرنگ thumb| ڀوريءَ رنگ واري گردن واري بيرنگ