cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بدر قريشي
وفات
''سندس عمر گهڻي ڪانه ٿي ۽ پاڻ 17 يا 18 سالن جي تڪليف ده حياتيءَ کان پوءِ 30 جنوري 1990ع تي وفات ڪري ويو. کيس طارق روڊ ڪراچي وٽ واقع پِي. اِي. سي. ايڇ ايس قبرستان ۾ مٽيءَ ماءُ جي حوالي ڪيو ويو.''
علڻ فقير
حوالا
زمرو:1932ع جون پيدائشون زمرو:2000ع جون فوتگيون زمرو:2000ع جون وفاتون زمرو:پاڪستاني گلوڪار زمرو:پاڪستاني لوڪ گلوڪار زمرو:پاڪستاني مسلم شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي ٻولي جا راڳي زمرو:شخصيتون زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
اشتياق حسين قريشي
پروفیسر ڊاڪٽر اشتیاق حسین قریشي ، (پیدائش: 20 نومبر 1903ء- وفات: 22 جنوري 1981ء) پاڪستان جو مشھور ماھر تعليم، محقق، تاريخدان ۽ ڊراما نويس ھيو جيڪو ڀارت جي شھر ”پٽيالا“ ۾ ڄائو جيڪو الھ آباد جي ڀرسان واقع ھو. دهليءَ ۽ ڪئمبرج مان تعليم  حاصل ڪيائين. ٽيهن سالن کان وڌيڪ عرصي تائين دهليءَ، پنجاب ۽ ڪولمبيا جي يونيورسٽين ۾ -تاريخ- پڙهائيندو رهيو. -پاڪستان- ۽ هندستان جي هسٽاريڪل رڪارڊس ڪميشن، انسٽيٽيوٽ آف انٽرنئشنل افيئرس، انڊين هسٽري ڪانفرنس ۽ -پاڪستان- هسٽري سوسائٽيءَ جي انتظامي مجلسن جو ميمبر رهيو. تقريباً 11 سال ڪراچي يونيورسٽيءَ جو وائيس چانسلر رهيو. رٽائر ٿيڻ کان پوءِ 1979ع ۾ ”مقتدره قومي زبان“ جو پهريون چيئرمئن مقرر ٿيو. -ان- کان اڳ ۾ 1949ع کان 1951ع تائين حڪومت -پاڪستان- جو نائب وزير داخله، ۽ پوءِ وزير مملڪت ۽ 1951ع کان 1954ع تائين وزير -تعليم- به رهيو هو. کيس پهرين ”ستاره پاڪستان“ ۽ پوءِ ”هلال امتياز“ جا اعزاز ڏنا ويا. 22 -جنوري- 1981ع تي ڪراچيءَ ۾ وفات ڪيائين. قريشي صاحب ڪيترن ئي ڪتابن جو مصنف هو پاڻ آمريڪا جي ڪولمبيا يونيورسٽي جو وزٽنگ پروفيسر ھيو ۽ نيشنل لينگئيج اٿارٽي جو باني۽ پھريون چيئرمين ھيو
بدگماني (ڪتاب)
''هيءُ ڪتاب نارائڻ داس واڌومل ميلاڻيءَ جو لکيل آهي. پاڪيٽ سائيز واري هن ڪتاب ۾ 71 صفحا آهن ۽ قيمت 4 آنا ڄاڻايل آهي. منشي پوڪرداس ٿانورداس، شڪارپور مان سال 1914ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.''
جالان
ملائيشيا پهچي سڀني جو “جالان” سان واسطو پوي ٿو. جالان معنا رستو. اهو لفظ هر روڊ تي لڳل بورڊ تي نظر ايندو. جالان تنڪو عبدالرحمان، جالان سلطان احمد، وغيره. هونءَ جالان معني “هلڻ” به آهي. خدا حافظ چوڻ مهل گهر جا ڀاتي ويندڙ کي “سلامت جالان” چوندا آهن معنا رستي جي سلامتي هجنئي. ملئي زبان ۾ لفظن جي اڳيان PER, BER ۽ MEN ۽ پٺيان KAN ۽ AN ڳنڍڻ سان ٻيا به لفظ ٺاهي سگهجن ٿا. جيئن ته Perjalanan معني سفر، مسافري.
زمرو:ملائيشيا زمرو:ملئي ٻولي
ابو الڪلام آزاد
مولانا ابوالڪلام آزاد مشهور مفڪر، عالم دين ۽ عظيم سياستدان ھو. سندس سڄو نالو محي الدين احمد بن خيرالدين الحسيني ڪنيت ’ابوالڪلام‘ ۽ تخلص ’آزاد‘ هو. کيس اردو، ھندي ، عربي ،فارسي ۽ انگريزي ٻولين تي عبور ھيو. مذھب ۾ ھي ديوبندي خيالن جي ويجھو رھيو.
ننڍي کنڊ جي ورھاڱي کان پوء
280px|thumb|انڊيا جي پھرين ڪابينه جي تصوير جنھن ۾ مولانا نھرو جي پاسي ۾ ويٺل
280px|thumb|انڊين ڪائونسل آف ڪلچرل رليشنز جي اجلاس ۾ مولانا آزاد خطاب ڪندي ڏيکاريل
پڇاڙي ۽ وفات
thumb|ابوالڪلام آزاد جو دھلي ۾ مقبرو
22 فيبروري 1958ع ۾ وفات ڪيائين. جامع مسجد جي سامهون سرمد شهيد جي ڀر ۾ دهليءَ ۾ مدفون آهي.
ايڇ. ايم. خواجہ
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو
فهرست لاڙڪاڻو جا پارڪ ۽ باغ
حوالو
زمرو:لاڙڪاڻي متعلق فهرست زمرو:لاڙڪاڻي جي طرز تعمير زمرو:پاڪستان ۾ باغ
آنند درٻار (ڪتاب)
حوالا
زمرو:1927ع ۾ لکيل سنڌي ڪتاب
پير
left|thumb| پير left|thumb|468x468px|کاٻي پير جو ترو پير انساني جسم جو حصو آهي جيڪو ٽنگ جي آزاد حصي جو آخري ۽ هيٺيون جز آهي۔ عموماً انسانن جا ٻه پير هوندا آهن ۽ هر پير پندلي کان هيٺ هوندو آهي ۽ ان ۾ چار آنڱريون، هڪ آنڱوٺو ۽ کڙي اور ترو هوندو آهي۔ انساني پير ۾ ڪافي قسم جا جوڙ موجود آهن۔ ٻين جانورن کي به پير هوندا آهن۔
عرف
عرف اهو نالو هوندو آهي جيڪو اصل نالي جي جڳهه تي استعمال ٿي،اهڙا عرفي نالن ۾ ڪنهن به وجهه، خوبي يا خامي جو هجڻ ضروري نه آهي، جيئين۔ اسان وٽ عام ماڻهن جا نالا بگڙجي ويندا آهن يا مختصر ڪري ڇڏبا آهن، جيئن خيرالدين مان خيرو، ان ۾" خيرو "عرف آهي پر هي ڪنهن خاص وجهه (خوبي يا خامي) سان نه بدلايو ويو آهي، بس هڪ نالي خيرالدين کي مختصر ڪيو ويو آهي.
1012ع
ڊسمبر
زمرو:1012ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
ڊچ ايسٽ انڊيز
thumb|right|upright=1.45|The expansion of the Dutch East Indies in the Indonesian Archipelago.
فتح پور
فتح پور: (سنڌ) سنڌ جو ھڪ اڳوڻو تاريخي شھر. سنه 925هه (سنه 1519ع) ۾ جڏهن مرزا شاهه بيگ ارغون قنڌار مان شال ۾ آيو ۽ آسپاس جا ماڻهو پاڻ سان ڪري سيويءَ تي ڪاهيائين، تڏهن سيويءَ جي قلعي جا ماڻهو سڀ ڀڄي فتح پور ۾ ويا، جو شهر اتان پنجاهه ڪوهن تي هو. شاه بيگ فتح پور تي ڪاه ڪئي. اتي سيويءَ جو حاڪم پيرولي برلاس اچي پهتو ۽ سندن وچ ۾ جنگ لڳي، جنهن ۾ شاه بيگ فتحياب ٿيو. وري ٻئي سال ۾ شاه بيگ فتح پور ۽ گنجابه _گندا واهه) ۾ لشڪر گڏ ڪري دريا خان سان وڙهڻ لاءِ آيو، جو ڄام فيروز جي لشڪر جو مهندار هو. سنه 390هه (سنه 1523ع) ۾ اڪبر بادشاهه مجاهد خان کي سلطان محمود خان سان وڙهڻ لاءِ موڪليو ۽ فتح پور هن کي جاگير ڪري ڏنائين. سنه 1113هه (سنه 1706ع) ڌاري ميان دين محمد جي ڏينهن ۾ فتح پور جو سردار مير پنوهر هو. ڪلهوڙن فتح پور وڃي ورتو، تنهنڪري هو دهليءَ جي بادشاهه ڏي دانهين ويو. جڏهن ميان دين محمد بادشاهي لشڪر سان وڙهندي پڪڙجي پيو ۽ فتح پور پنوهرن کي مليو، تڏهن ميان يار محمد وري فتح پور پنوهرن کان ورتو.
هٿ
left|thumb| Tupaia javanica, Homo sapiens هٿ انساني جسم جو حصو آهي جيڪو ٻانهن جي آزاد حصي جو آخري جز آهي۔ عموماً انسانن جا ٻه هٿ هوندا آهن ۽ هر هٿ ويڻي کان بعد شروع ٿيندو آهي ۽ ان ۾ چار آنڱريون، هڪ آنڱوٺو ۽ تري هوندي آهي۔ اگر هٿ جون سڀ آنڱرين کي موڙي ڪري تري تي جمع ڪري ڇڏجي ته “مڪ“ ٺهي ويندي آهي۔ انساني هٿ نسبتاً لچڪدار هوندو آهي جنهن جي ڪري ان ۾ ڪافي قسمن جا جوڙ  موجود آهن۔ ڪافي ٻين جانورن جا به هٿ هوندا آهن پر ارتقاء جي ڪري یا ته ختم ٿي ويا یا وري انهن کي صحيح معني ۾ هٿ نٿو سمجھي سگھجي۔ انساني جسم جو حصو هجڻ کان علاوہ لفظ “هٿ“ تاش جي راند ۾ به استعمال ٿيندو اهي جيڪو ڪنهن به کلاڙي  وٽ موجود تاش جي پتن کي چيو ويندو آهي۔ هي پتا صرف اهوئي کلاڙي  ڏسي سگھي ٿو۔
عبدالرحيم ڀرچونڊي
نانءُ
ستين ڏينھن جدا مجد شيخ ٽين عبد الرحيم نام تجويز ڪيو. ڪنھن پڇيو: صاحبزادي جو نالو ڇا تجويز ڪيو اٿو؟ فرمايائون اسان بسم الله الرحمن الرحيم کي پورو ڪيو آهي، اھو ايئن ته پنھنجو نالو عبدالله، صاحبزادي جو نالو عبد الرحمن ۽ پوٽي جو نالو عبد الرحيم، ٽني نالن مان لفظ ‘‘ عبد‘‘ ختم ڪرڻ سان بسم الله شريف پوري ٿي وڃي ٿي.
تعليم ۽ تربيت
جد امجد شيخ ٽيين کي سندن سان ڏاڍي محبت هئي. پاڻ ڏاڏا جان جي سيني تي کيڏندا رھندا ھيا. پاڻ شروع کان ئي غير معمولي ذهين ھيا، جيڪي سبق ٻيا شاگرد ڪلاڪن ۾ ياد ڪندا ھيا انھن کي پاڻ منٽن ۾ ياد ڪري وٺندا ھئا. قرآن مجيد جي تعليم شروع ٿي، پندرهن سيپارا حفظ ۽ پندرهن ناظره پڙھيا. درسي ڪتاب پهريان مولانا عبد الڪريم ( ساڪن ميانوالي ) کان، پوءِ سراج الفقها مولانا سراج احمد (خان بيلوي ثم خانپوري) کان پڙھيا ۽ آخر ۾ سيد مغفور القادري ( شاه آباد شريف ، رحيم يار خان ضلعو) کان پڙھڻ شروع ڪيو، شرح جامي، شرح و قايه ۽ مشڪوٰۃ شريف تائين ڪتاب خود سمجھي ڪري پڙھيا ايتري تائين ٻين ڪتابن جي سمجھڻ جو خاص ملڪو پيدا ٿيو.
ملئي ٻولي جا ڪجهه لفظ
ناسي ايام = ڪڪڙ ڀت، ناسي ڪوسونگ معني معني ٺلهو ڀت.
هري= (Hari) ڏينهن.
آپا- ڇا. آپا خبر = ڇا خبر.
ساتي- (Satey) = ٻوٽي ڪواب. پر هتي جي ساتي ۾ کنڊ به ٻرڪين.
مرتباڪ= قيمي وارو اڦراٽو.
ڪندوري= دعوت.
منگو- اني= (هي هفتو)
ديوان نگارا= نئشنل هائوس (سينيٽ).
صديقت= ٿوري ٿوري. (سڪت سڪت پڻ چون)
جنگن= متان، هرگز نه. دريپادا= کان = From ڪپادا= ڏانهن= To
ساختيات
حوالا
زمرو:سوشيالوجي زمرو:نظريو
اياز قادري
پروفيسر ڊاڪٽر -اياز قادري- ناميارو شاعر، افسانه نگار، ڪهاڻيڪار ۽ ماهر -تعليم- هو. 19 -جنوري- 1927ع تي لاڙڪاڻي جي مشهور قادري خاندان ۾ ڄائو. سندس پيءُ جو نالو فقير غلام سرور قادري هو. جيڪو پڻ غزل جو سٺو شاعر هو. هن صحافت جي ميدان ۾ ڪافي خدمتون سرانجام ڏنيون ۽ هفتيوار -اخبار- ”-الحقيقت-“ به ڪڍي هئائين. -اياز- قادريءَ لاڙڪاڻي مدرسه هاءِ اسڪول مان مئٽرڪ ڪرڻ بعد ڪراچيءَ مان بي. اي (آنرس)، ايم. اي (فارسي)، ايم. اي (سنڌي) ۽ ايل ايل بيءَ جون ڊگريون حاصل ڪيون. هن سنڌي غزل جي -اوسر- تي پي ايڇ ڊي جو مقالو علامه غلام مصطفيٰ قاسميءَ جي نگرانيءَ ۾ لکي، ڊاڪٽريءَ جي سَند حاصل ڪئي. -اياز قادري- 1950ع کان 1970ع تائين -ايس-. ايم. ڪاليج ڪراچيءَ ۾ ليڪچرر رهيو. 1971ع ۾ ڪراچي يونيورسٽيءَ جي سنڌي شعبي جو پهريون چيئرمئن مقرر ٿيو ۽ ڏهن سالن تائين انهيءَ عهدي تي فائز رهيو. پاڻ ڪراچي يونيورسٽيءَ ۾ ”شاهه لطيف چيئر“ جو باني ڊائريڪٽر پڻ رهيو. -ان- دوران سندس يادگار ڪارنامو، پروفيسر سيد وقار رضويءَ جي تعاون سان، شاهه لطيف رحه جي مڪمل ڪلام جو نثري -اردو- ترجمو آهي، جيڪو -اڪادمي ادبيات پاڪستان- طرفان چئن جلدن ۾ ڇپايل آهي. -اردو-، سنڌي ۽ فارسي زبانن جي ڀليءَ ڀت ڄاڻ هئس. ڊاڪٽرصاحب، پنهنجي شاعريءَ جو مجموعو مرتب ڪري رهيو هو، پر زندگيءَ سندس ساٿ نه ڏنو، جيڪو تازو سندس ڀاڻيجي ذوالفقار قادريءَ نئين سر ترتيب ڏئي ”زلف -اياز-“ جي نالي سان 2007ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو آهي.
بدنصيب ٿري
''هيءُ ڪتاب، نامور اديب ۽ تعليمدان محمد اسماعيل عرساڻيءَ جو لکيل مشهور ڊرامو آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 144 صفحا آهن ۽ قيمت ڄاڻايل ناهي. ڇاپو پهريون، سنڌي ادب لاءِ مرڪزي صلاحڪار بورڊ، ايڊيوڪيشنل پريس، ڪراچيءَ مان سال 1939ع ۾ ڇپايو. هن ڪتاب جو ڇاپو ٻيو، هندستان بوڪ ڊيپو طرفان آفتاب پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1947ع ۾ ڇپيو. پنجون ڇاپو، آر. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس، اسٽئنڊرڊ پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1948ع ۾ شايع ڪيو. ۽ ڇهون ڇاپو به آر. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس طرفان، سال 1957ع ۾ شايع ٿيو. هن ڪتاب جو هڪ ايڊيشن سنڌي ادبي بورڊ پاران به 1999ع ۾ ڇپيو. سيد غلام مصطفيٰ عرساڻي صاحب جي ٻن ڪتابن تي مشتمل ڪتاب ’ٻه ڪتاب‘ ڇپايو هو، جنهن ۾ ’بدنصيب ٿري‘ به شامل آهي.''
بدنو
حوالا
زمرو:ٿانو
1017ع
ڊسمبر
زمرو:1017ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
ايران
اشڪاني دؤر (348 224 ق. م)
عرب، اسلام جو جهنڊو کڻي اٿيا؛ نهاوند وٽ بادشاهه يزدگرد ٽئين کي هار ڏيئي، 21هه/ 642ع ۾ ساساني حڪومت جو خاتمو آندائون. انهيءَ فتح کان پوءِ ٻن سون ورهين تائين، عرب خليفا ايران تي صاحبي آيا. اهو عرصو ايران جي لاءِ، هر لحاظ کان انقلاب جو دؤر هو. ايراني سماج، زبان، ادب، مطلب ته زندگيءَ جي هر شعبي ۾، اسلام جي اثر هيٺ، هڪ نئين صورت جنم ورتو. اها تبديلي، فارسي ادب جي مختصر خاڪي سان پيش ڪجي ٿي.
صفوي ۽ قاچاري دؤر (1501 1906ع )
ايران ۾ تيموري سطلنت جي خاتمي کان پوءِ صفوي بادشاهن جو سلسلو شروع ٿيو. هن خاندان، ايران تي ٻن سؤ ورهين کان وڌيڪ عرصو حڪمراني ڪئي. صفوين کي نادرشاهه افشار ختم ڪيو. اصلي بندانگشتي|قجر بادشاھن جي دور ۾ تھران جو نقشو
ايران جو سنڌ تي اثر
شاعريءَ ۾ تشبيهون ۽ استعارا پڻ فارسي شاعرن جي فن جو نمونو آهن، خاص طور تي ”تشبيهه“ ڏيڻ، فارسي شاعرن جي فن جو ڪمال آهي. ساڳيءَ طرح سنڌي شاعرن به، فارسي شاعريءَ جي اثر هيٺ گهڻي وقت تائين ’رخِ ماهتاب‘، ’شيرين بدن‘، ’غنچه چمن‘، ’رخسار‘، ’لب شيرين‘، ’گل و بلبل‘، ’جانِ بهاران‘ ۽ ’چشمِ تر‘ جهڙا اصطلاح، پنهنجي شاعريءَ ۾ ڪم آندا آهن. اهو سلسلو ڪافي عرصي تائين هلندو رهيو، ڪيترن ئي شاعرن، درٻاري شعر چئي، قصيدا ۽ رباعيون پڙهي، وقت جي حڪمرانن کان انعام ۽ اڪرام پئي وصول ڪيا آهن. مطلب ته فارسي ادب ۽ فارسي ٻوليءَ جو سنڌي ادب ۽ سنڌي ٻوليءَ تي وڏو اثر رهيو آهي، جڏهن ته ايران جي سياسي، سماجي، مذهبي ۽ لساني ڀڃ ڊاهه پڻ، سنڌ جي سياست، مذهب، ادب، ۽ معاشري تي گهڻي قدر اثرانداز ٿيندي رهي آهي.
ڳالهائيندڙ زبانون
ايران ۾ سرڪار طور تي فارسي زبان ڳالهائي وينڌي آهي
انسان جي چنڊ تي لھڻ متعلق اختلافي نظريا
هي ٻہ پهريان شخص هيا جن چنڊ تي پنهنجا قدم رکيا.
ساغر
ساغر __(A wine cup):
فارسي تمثيل مطابق سنڌي شاعر ”ساغر“ لفظ شاعريءَ ۾ ڪتب آڻيندا رهيا آهن. ساغر جو مطلب شراب جو جام/پيالو آهي. شاعر ان کي اصل معنيٰ سان گڏ تمثيلي انداز ۾ به پيش ڪندا آهن.
آهر
آهُرِي يا آهر جو ٻج (ڄانڀي ۽ سرنهن جي جنس مان) پتائي گجرن جو آچار. ’آچار‘ گهڻين ئي شين جو ٺهي ٿو، پر خاص ’گجرن‘ جي ٺهيل آچار کي ”آهري“ سڏبو آهي. گجرن کي ڪٽي انهن ۾ سائي ٿوم جا ٽڪر، (جنهن کي لاڙ ۾ ’آهر‘ چون) ڏڏر ٿيل، هئڊ، ڳاڙها مرچ ۽ لوڻ چمچي کن سرنهن جي تيل ۾ ملائي پاڻيءَ ۾ سَنڌِين. ٻئي ڪنهن بہ آچار کي ’آهري‘ بہ سڏبو آهي.
اشفاق پرويز ڪياني
thumb|اشفاق پرويز ڪياني جنرل اشفاق پرويز ڪياني، -اپريل- 1952ع ۾ گوجر خان تعلقي ويجھو راولپنڊيءَ ۾ پيدا ٿيو. کيس -پاڪستان- آرميءَ ۾ 29 -آگسٽ- 1971ع تي ڪميشن ملي. هن -بلوچ- رجمينٽ، 12 اينفينٽري ڊويزن مري، ڊائريڪٽر جنرل ملٽري آپريشن ۾ ڪور ڪمانڊر راولپنڊيءَ طور پڻ ڪم ڪيو. هو ڊائريڪٽر جنرل آءِ.-ايس-.آءِ ۽ وائيس چيف آف آرمي اسٽاف به رهيو ۽ 1971ع واري پاڪ ڀارت -جنگ- ۾ وٽس ڪمانڊ به رهي. کيس هلال امتياز (ملٽري)، هلال امتياز (سويلين) ۽ نشانِ امتياز (ملٽري) جا ميڊل مليل آهن. جنرل اشفاق ڪياني شهيد بينظير ڀٽو جي پهرئين دور ۾ سندس ڊپٽي ملٽري سيڪريٽري طور ڪم ڪيو. کيس 2003ع ۾ -ترقي- ڏئي ليفٽيننٽ جنرل بڻائي کيس راولپنڊيءَ جو ڪور ڪمانڊر مقرر ڪيو ويو. جنرل اشفاق ڪياني، 29 نومبر 2007ع تي، جنرل مشرف جي جاءِ تي، چيف آف آرمي اسٽاف بڻيو. جيئن ته هو ڏيهي ۽ پرڏيهي ميڊيا کي انٽرويو ڏيڻ کان لنوائيندو رهيو آهي، تنهنڪري ”ماٺيڻي ماڻهوءَ“ طور ڄاتو ويندو آهي. جڳ مشهور مخزن ”ٽائيمس“، سال 2008ع ۾ ”اڳواڻن ۽ انقلابين“ جي فهرست ۾ کيس ويهين نمبر تي رکيو جڏهن ته سال 2009ع ۾ کيس ساڳي فهرست ۾ 17 نمبر تي رکيو ويو. ”نيوز ويڪ“ مخزن کيس دنيا جي انهن پهرين 50 ماڻهن جي فهرست ۾ رکيو، جيڪي ”گلوبل اِليٽ“ (عالمي فضيلت وارا) ليکيا ويا. ”نيو اسٽيٽسمن“ کيس انهن پنجاهه ماڻهن ۾ شامل ڪيو، جيڪي باحيثيت آهن. -جنوري- 2008ع م جنرل اشفاق ڪياني ملٽري آفيسرن کي آرڊر ڪيو ته هو سياستدانن سان رابطو نه ڪن. 13 فيبروري 2008ع تي هن سڀني سرڪاري سِول کاتن مان فوجين جي واپسيءَ جو اعلان ڪيو ۽ اهڙيءَ ريت هن جنرل مشرف دور جي پراڻين پاليسين جي مخالفت ڪئي. 7 مارچ 2008ع تي هن اعلان ڪيو ته -پاڪستان- جي هٿياربند فوج، چونڊيل حڪومت جي مڪمل حمايت ڪندي ۽ فوج کي سياست کان پري رکيو ويندو. هن -پاڪستان- ۾ ٿيندڙ دهشتگرديءَ کي ٻنجي ڏيڻ لاءِ اترين علائقن ۾ ٿيندڙ آپريشن ۾ پڻ بهترين حڪمت عملي جو مظاهرو ڪيو آهي.
حوالا
زمرو:1952ع جون پيدائشون زمرو:پاڪستاني جنرل زمرو:جيئرا ماڻهو
محمد اياز سومرو
محمد -اياز سومرو- سنڌ جو قانون وارو وزير آهي. هن ايم. اي ۽ ايل. ايل. بي سنڌ يونيورسٽيءَ مان ڪئي. هو شاگرديءَ واري زماني کان پ پ سان وابسته رهيو ۽ سنڌ پيپلز اسٽوڊنٽس فيڊريشن جو عهديدار رهيو. -اياز سومرو- شاگرديءَ جي زماني کان ايم. -آر-. ڊي تحريڪ تائين مختلف وقتن تي جيلن ۾ ويندو رهيو. پ پ جي هن پراڻي ڪارڪن لاڙڪاڻي شهر ۾ 31 ڊسمبر 1958ع تي خدا بخش سومري جي گهر ۾ -جنم- ورتو. هو سعودي عرب، گڏيل عرب امارات ۽ انگلينڊ جو دورو ڪري چڪو آهي. 2002ع جي چونڊن ۾ ايم. پي. اي چونڊيو هو. پيشي جي لحاظ کان وڪيل -اياز سومرو- 2008ع جي چونڊن ۾ لاڙڪاڻي جي -تڪ- پي -ايس- 37 -تان- ايم پي اي چونڊيو.
1962ع
فوتگيون
زمرو:سال زمرو:1962ع
براس بساح
براس بساح (Bras Basah) سنگاپور جو پراڻو ۽ مشهور روڊ آهي، جنهن تي هن ٻيٽ کي لڀڻ واري انگريز حاڪم سر اسٽلمئنفورڊ رائفلس جي نالي واري رئفلس هوٽل پڻ آهي. ان جي ڀر سان ئي براس بساح نالي ڪتابن جي ويهه پنجويهه کن دوڪانن جو ڪامپليڪس آهي. براس بساح روڊ 拉士巴沙路  سنگاپور جي ڊائون ٽائون ايريا ۾ اچي ٿو. هي روڊ، آرچرڊ رود ۽ هينڊي روڊ جي جنڪشن کان شروع ٿئي ٿو. هن روڊ تي ميوزيم پڻ آهي.
مسٽر بين
200px|thumb|"مسٽر بين بيڪ ٽو اسڪول" جو هِڪُ منظر (سينُ)
مسٽر بين ڊرامو هڪ اهڙي ماڻهوءَ جي صورت ۾ پيش ڪري ٿو، جنهن جو ذهن ٻالڪپڻ (ننڍڙي ٻار) وارو آهي ۽ اهو ڏيکاري ٿو تہ روزاني زندگيءَ جي معاملن کي حل ڪرڻ ۾ هو ڪهڙي ريت ڏُکيائين کي مُنهن ڏئي ٿو. ڊرامي پنج سال جي عرصي ۾ نہ رُڳو برطانوي ٽي وي شوقينن جي وڏي تعداد جو ڌيان چِڪايو پر ڪيترائي بين الاقوامي ايوارڊ پڻ حاصل ڪيا جِن ۾ Rose d'Or پڻ شامل آهي. ان سلسلي جي قسط "مسٽر بين سان پريشاني" ("The Trouble with Mr. Bean") کي 18.74 ملين ناظرين ڏٺو. ڊرامو نہ رُڳو مشهور ٿيو، پر ان جي مرڪزي خيال تي ٻه فلمون ۽ هڪ ڪارٽون سيريز پڻ ٺاهي وئي.
ضلعو لاڙڪاڻو
تعليم
سنڌ حڪومت جي ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ جي ھڪ رپورٽ مطابق 2015 ۾ لاڙڪاڻي ضلعي ۾ 1048 پرائمري اسڪول، 65 مڊل اسڪول، 7 ايليمينٽري اسڪول، 56 سيڪنڊري اسڪول ۽ 14 ھائر سيڪنڊري ڪاليجون آھن. انھن 1190 تعليمي ادارن ۾ 2,21,444 شاگرد ( جن ۾ 1,30,025 ڇوڪرا ۽ 91,419 ڇوڪريون شامل ھيون ) داخل ھيا جن جو تفصيل درجن مطابق ھيٺين طرح ھيو:
2015 ۾ انھن 1190 تعليمي ادارن م استادن جو تعداد 6,598 ھيو جن ۾  4,806  استاد ھيا ۽ 1792 استادياڻيون ھيون. سمورن داخل ٿيل شاگردن ۽ پڙھائيندڙ استادن جي ڀيٽ جي شرح مطابق ھر 34 شاگردن لاء ھڪ استاد آھئا. انھن 1190 اسڪولن مان 135 شھري علائقن م 1055 ٻھراڙيءَ ۾ واقع ھئا جن مان 17 بند ھيا. انھن اسڪولن مان بجلي جي سھولت صرف 884 ، پيئڻ جي پاڻي جي سھولت رڳو 965، پائخاني جي سھولت رڳو 919 اسڪولن ۾ ھئي. 492 اسڪولن جي عمارتن جي حالت خراب ھئي ۽ 174 اسڪولن جون عمارتون خطرناڪ حالت م ھيون.
392ع
ڊسمبر
زمرو:392ء زمرو:چوٿين صدي زمرو:سال
مرزا قليچ بيگ
خاندان
- (ص 18)
طبيعت
قليچ علم ۽ حلم جو صاحب سمجھيو وڃي ٿو. هو گهٽ ڳالهائيندو هو، پر لکندو وڌيڪ هو. نوڙت ۽ نهٺائي هن جي مزاج جو حصو هئي. ڪنهن فارسيءَ واري ڇا ته ٺيڪ چيو آهي:
ميوه نيڪو پر وَرد هر شاخئه اي بارش ڪم است.
مرزا متعلق رسالن جا خاص شمارا
(الف) ”نيئن زندگي“، سيپٽمبر 1964ع (ايڊيٽر: عبدالواحد سنڌي) (1) شمس العلماء مرزا قليچ بيگ محمد ابراهيم جويو (2) قليچ، پنهنجي ڪلام جي آئيني ۾ شيخ عبدالحليم ”جوش“ (3) قليچ بيگ، ست پٽيتو اديب ضياء الدين. ايس ”بلبل“ (4) سنڌي ادب ۽ مرزا قليچ بيگ تسنيم جل [5] قليچ، سنڌ جو لاثاني نثر نيوس انور هالائي [6] قليچ، ٻارڙن جو اديب ۽ شاعر احمد خان ”آصف“ [7] قليچ، سنڌ جو شيڪسپيئر پروفيسر منگهارام ملڪاڻي [8] فخر قوم (نظم) حافظ محمد ”احسن“ چنا (ب) ”نئين زندگي“، جولاءِ 1991ع (نگران: علي محمد چنا) (1) مرزا قليچ بيگ- انسان دوست اديب محمد ابراهيم جويو (2) مرزا قليچ بيگ- هڪ مثالي شخصيت مراد علي مرزا (3) مرزا قليچ بيگ جي شاعري ۽ نثر پروفيسر نعيمه جمع تيجاڻي (4) قليچ بيگ- سنڌي ناٽڪ جو باني ڊاڪٽر محمد يوسف پنهور (5) ”مقالات الحڪمت“ جو مطالعو ڊاڪٽر ميمڻ عبدالمجيد سنڌي (6) مرزا قليچ بيگ، سنڌي ٻولي جو نثر نويس عبدالجبار ”عبد“ (7) جديد سنڌي ادبي عمارت ۽ اُن جو معمار شمس العلماء مرزا قليچ بيگ شمس العلماء ڊاڪٽر دائودپوٽو (8) مرزا قليچ بيگ جي زندگي جا اهم واقعا علي نواز ڀٽو (9) هُو جي هِت هئا ادارو (10) قليچ (غزل) <b ڊاڪٽر شيخ محمد ابراهيم خليل (11) ادب جو رهبر (نظم) مرزا سلطان حيدر بيگ (12) زنده سدائين نام نشانبر قليچ جو (نظم) حافظ محمد حسن چنا (13) نظم مرزا اسد بيگ (ج) ٽماهي ”سنڌي سولي“، 1997ع (مرتب: تاج جويو ۽ امين لغاري) (1) شمس العلماء مرزا قليچ بيگ شمس العلماء ڊاڪٽر دائودپوٽو (2) مرزا قليچ بيگ جي. ايم. سيد (3) اچو ته رڪارڊ رکون (تقرير) ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ (4) مرزا قليچ بيگ: انسان دوست اديب محمد ابراهيم جويو (5) مرزا قليچ بيگ: سنڌي نثر جو ابو ڊاڪٽر غلام علي الانا (6) قليچ ساڌو سنت ليلاوتي هرچنداڻي (7) لطيفيات ۾ مرزا قليچ بيگ جو حصو ڊاڪٽر نواز علي شوق (8) قليچ: جيئن ٻُڌو هو مون ايم. ايڇ. پنهور (9) مرزا قليچ بيگ ۽ خيرپور رياست محمد علي حداد (10) سنڌي ٻولي جو محقق: مرزا قليچ بيگ ڊاڪٽر هدايت پريم (11) مرزا قليچ بيگ ۽ سنڌي ٻولي ڊاڪٽر محمد قاسم ٻگهيو (12) قليچ جا صوفياڻا ۽ فڪري لاڙا محمد حسين ڪاشف (13) مرزا قليچ بيگ: هڪ شخصيت سڪندر علي لاڙڪ (14) قليچ ۽ اڄ جو آفيسر ڊاڪٽر غلام قادر سومرو (15) قليچ بيگ ۽ افسانوي ادب ڊاڪٽر شمس الدين عرساڻي (16) قليچ بيگ ۽ اسٽيج ڊرامو مراد علي مرزا (17) ”مقالات الحڪمت“ جو مطالعو ڊاڪٽر ميمڻ عبدالمجيد سنڌي (18) قليچ: سنڌي شاعريءَ ۾ نون لاڙن جو ترجمان نصير مرزا (19) مرزا قليچ بيگ جي غزل گوئي ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجو (20) مرزا قليچ بيگ ۽ سنڌي رباعي مرزا ڪاظم رضا بيگ (21) قليچ ۽ سندس قلمي مسودا محمد حبيب بيگ مرزا (22) قليچ جنم ڏينهن شفيق احمد کوسو (ڪمشنر حيدرآباد) (23) قليچ ادبي سيمينار (اکين ڏٺو احوال) امين لغاري سنڌي ٻولي اختياري پاران 4- آڪٽوبر 1997ع تي ملهايل ”قليچ ادبي سيمينار“ ۾ پڙهيل مقالا به شامل ڪيا ويا (د) ”ڪينجهر“، سنڌي شعبو سنڌ يونيورسٽي، 1999ع (مرتب: هدايت ”پريم“) (1) پيش لفظ ڊاڪٽر قاضي خادم (2) شيڪسپيئر جو مترجم پروفيسر منگهارام ملڪاڻي (3) شاهه جي رسالي جو محقق ڊاڪٽر الياس عشقي (4) مرزا قليچ بيگ جي ناول نگاري ڊاڪٽر غلام حسين پٺاڻ (5) قليچ: سنڌي ناٽڪ جو باني ڊاڪٽر محمد يوسف پنهور (6) ٻه تقريرون عبدالقيوم صائب (7) ”سائو پن يا ڪارو پنو“ (اڀياس) ڊاڪٽر نور افروز خواجه (8) مرزا قليچ بيگ جي ڪلام ۾ تصوف ڊاڪٽر هدايت پريم (9) مرزا قليچ بيگ جي اولاد جون ادبي خدمتون ڊاڪٽر قمر جهان مرزا (10) مرزا قليچ بيگ بحيثيت آکاڻي نويس ڊاڪٽر تهمينه مفتي (11) مرزا قليچ بيگ، شڪارپور ۾ ڊاڪٽر انور ”فگار“ هَڪڙو (12) شاهه جو محقق، مرزا قليچ بيگ غلام مصطفى کهڙو
مرزا متعلق ڪتابن ۾ آيل مواد
(1) ”سنڌي سونهارا“، 1932ع. (2) نارائڻداس ميوارام ڀمڀاڻي: ”ادبي گلشن“، سنڌ پبلشنگ هائوس، ڪراچي، 1946ع (3) جي. ايم. سيد: ”جنب گذاريم جن سين“، (جلد پهريون)، سنڌي ادبي بورڊ، 1967ع. (4) مولانا دين محمد وفائي: ”تذڪره مشاهير سنڌ“ (جلد پهريون) ، سنڌي ادبي بورڊ، 1974ع. (5) ڊاڪٽر غلام علي الانا: ”سنڌي نثر جي تاريخ“ ، زيب ادبي مرڪز، حيدرآباد، 1977ع. (6) علامه عمر بن محمد دائودپوٽو: ”مضمون ۽ مقالا“ ، ڀٽ شاهه ثقافتي مرڪز ڪاميٽي، 1978ع. (7) پير علي محمد راشدي: ”اُهي ڏينهن اُهي شينهن“، (جلد ٽيون)، سنڌي ادبي بورڊ، 1981ع. (8) ڊاڪٽر اياز قادري: ”سنڌي غزل جي اوسر“، (جلد ٻيو) ، سنڌالاجي ڄامشورو، 1984ع. (9) خورشيد. ايم. عباسي: ”ادبي اُهڃاڻ“، (”شاهه ايليا“ ڊرامي جو ادبي جائزو) ، ڪافي پبليڪيشن ڪراچي. (10) اڪبر لغاري: ”سنڌي ادب جو مختصر جائزو“ ، نيو فيلڊس پبليڪيشن حيدرآباد، 1993ع. (11) مخدوم محمد زمان ”طالب المولى“: ”ياد رفتگان“ ، سنڌي ادبي بورڊ، 1994ع. (12) ڊاڪٽر هدايت پريم: ”سنڌي ٻوليءَ جا محقق“ ، سنڌ تحقيقي بورڊ، حيدرآباد سنڌ، 1994ع. (13) ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجو: ”سنڌي ادب جي مختصر تاريخ“ ، روشني پبليڪيشن ڪنڊيارو، 1994ع. (14) ڊاڪٽر غلام محمد لاکو: ”سنڌ جو تاريخي ۽ تحقيقي جائزو“ ، مارئي سماجي سنگت ڪراچي، 1997ع. (15)خانبهادر محمد صديق ميمڻ: ”سنڌ جي ادبي تاريخ“، انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجي، 2000ع. (16) ڊاڪٽر شمس الدين عرساڻي: ”فن، شخصيت ۽ انداز“، (سنڌ جو قومي عالم ۽ اديب) ڪتابي دنيا اِشاعت، حيدرآباد، 2003ع.
گھانا
گھانا اولهه آفريڪا ۾ واقع هڪ ملڪ آهي۔ هن جون سرحدون ٽوگو برڪينا فاسو ۽ ڪوت داوواغ سان ملن ٿيون۔ thumb|گھانا جو جھنڊو
ارتقا
2 قانون وراثتي ۔ ( لاءِ آف جینٽڪس)
اصل ۾ هڪ خاص جين هڪ خاص قسم جو پروٽين ٺاهڻ جو ذميوار هوندو آهي جيڪو مختلف جسماني عضون جي بناوت ۾ ڪم ايندو آهي جيئن هڪ قسم جا پروٽين وار ٺاهيندا آهن ٻئي قسم جو ڪن ٽيون قسم ٻانهن جو گوشت جيڪڏهن اسانجي اکين جو رنگ منھن جي بناوت يا ڪنھن ٻئي جسماني ڊانچو هڪ ٻئي يا ٻين جاندارن کان الڳ آهي تہ انجي صرف هڪ وجھ آهي اسانجا جينز انگريزي چئن لفظن جي ترتيب ۾ فرق
نيچرل سليڪشن
ڊارون ”قدرتي چونڊ“ جي طريقي کي ”هٿراڌو چونڊ“ جي وسيلي سمجهايو. هٿراڌو چونڊ جو مطلب سٺن يا نون قسمن جي ٻوٽن ۽ جانورن جي واڌاري جون اهي تدبيرون آهن جيڪي انسان پنهنجي فائدي لاءِ اختيار ڪندو آهي. مثال طور اسان جو روزانو ٿيندڙ تجربو آهي ته هاري، مالهي ۽ باغائي اَنَ، ڀاڇين ۽ مَيون جا سٺي کان سٺا ٻج چونڊيندا آهن، ته جيئن نئون فصل وڌيڪ سٺو ٿئي. هيءُ عمل هزارين سالن کان هلندو اچي، ان جي ڪري پيداوار جي مقدار ۾ ئي واڌارو نه ٿيو آهي، پر ڪيترن ئي قسمن جا اهڙا نوان اناج، ٻوٽا ۽ ٻج حاصل ٿيا آهن جيڪي اڳ قدرت ۾ موجود نه هئا. اسين اڄ جيڪا ڪڻڪ ۽ جوَ کائون ٿا، اهي اڳ جهنگلي گلن جا ٻج هئا جن انسانن جي ڪوششن سان ترقيءَ جا ڏاڪا طَي ڪيا ۽ آخرڪار پنهنجِي اصل جنس کان صفا ڌار قسم جا ٿي ويا. فطرت ۾ هارين، مالهين، باغائين ۽ نسل وڌائڻ جي ماهرن جو ڪردار ”قدرتي چونڊ“ ڪري ٿو. اهو ايئن، ته ٻوٽا ۽ جانور پنهنجي ماحول ۽ حريف (مخالف) ٻوٽن ۽ جانورن جو مقابلو ڪرڻ لاءِ پنهنجي جسم ۾ ضروري تبديليون ڪندا رهن ٿا. بقا لاءِ جدوجهد جو هيءُ عمل ڪروڙين سالن کان جاري آهي. تبديليون نون نسلن ۾ ورثي طور منتقل ٿينديون رهن ٿيون ۽ نوان نسل پنهنجي ماحول مطابق وڌيڪ تبديليون ڪندا رهن ٿا. رد ڪرڻ ۽ قبول ڪرڻ جي ان عمل ڪري نيون جنسون وجود ۾ اچن ٿيون. انسان به قدرت جي ان قانون کان ٻاهر ڪونهي، تنهنڪري انسانذات به لکن سالن ۾ ارتقائي عمل جا کوڙ ڏاڪا طي ڪري، هاڻوڪي شڪل اختيار ڪئي آهي. جڏهن ته ان جا اڳوڻا وڏا بوزينه (بندر) هئا.
سورج مکي
طب
هي وڻ قد ۾ پورو پنو ٿئي ٿو. هن جو گل هيڊي رنگ تي سج جي شڪل وانگر گول ٿيندو آهي. جگر، دماغ ۽ معدي جي طاقت لاءِ هن جو گل سڪائي ڪٽي، ماکيءَ ۾ گڏي کارائڻ گهرجي. ٻرهل ۽ جگر جي سدن کي تحليل ڪري ٿو. هن جي ٻج جو تيل سنڌن جي سور، عرق النسا تي مالش ڪرائڻ گهرجي. قوت باھ وڌائڻ ۽ آلت جي نبضن جي ڍرائيءَ ۽ طرفين جي لذت لاءِ بہ هن جي مالش مفيد آهي. هن جا پن بواسير، يرقان، قولنج، جلندر، مثاني جي پٿري، بلغمي اُلٽين کي فائدو ڪن ٿا، هن جي لپري سوڄ تي ٻڌبي تہ ان کي نرم ڪري ڦاڙيندي.
ٿائيپوسام
ٿائيپوسام (Thaipusam) هندن جو ڌرمي ڏڻ آهي. ٿائيپوسام (Tamil: தைப்பூசம்) گناهه بخشائڻ ۽ سکائون پوريون ڪرڻ واري ڏڻ طور مشهور آهي. هي ڏڻ گهڻو ڪري تامل ڪميونٽي جنوري يا فيبروريءَ جي مهيني ۾ چنڊ جي چوڏهين تاريخ تي ملهائيندي آهي. هن ڏڻ تي تامل (ڏکڻ هندوستاني) انگوڇا ٻڌي مٿي تي مختلف ديوتائن جون مورتيون يا ٻيو سامان ننڍڙين ڏولين ۾ مٿي تي رکي هلندا آهن، جن کي ڪاواٽي (Kavadi) سڏجي ٿو. ان ڪاواٽيءَ کي تارِن سان ٻڌي انهن جا پوڇڙ سنوان سڌا، يا وري ڪنڍن يا سوئن ذريعي ڪاواٽي کڻندڙ جي جسم ۾ ٽنبيا ويندا آهن. اهي سوئا ۽ ڪنڍا جسم ۾ ڪيترن ئي هنڌن تي ٽنبيل هوندا آهن، خاص ڪري ڇاتي ۽ پٺ ۾. ڪي ڪي ڪاواٽي کڻندڙ ماڻهو ته اهي سوئا ڳلن، چپن ۽ ويندي ڄڀ مان به آرپار لنگهائي هلندا آهن. ٿائيپوسام، سنگاپور ۽ ملائيشيا ۾ ڏياري ۽ هوليءَ وانگر وڏي پيماني تي تامل ملهائين ٿا، خاص ڪري ٿائيپوسام جو جلوس ٿيڻ ڪري سڀ ڏسن ٿا. اهي ماڻهو مٿي تي ڪاواٽيون رکي هلندا آهن جن ۾ چڱو بار هوندو آهي. تائيپوسام جو ڏڻ انڊيا، شري لنڪا، ملائيشيا، سنگاپور کان سواءِ جن به ملڪن ۾ تامل آبادي وڏي انگ ۾ رهي ٿي ملهايو ويندو آهن، اهو ئي سبب آهي جو تائيپوسام ڏڻ انڊونيشيا، ٿائيلينڊ، ميانمار ۽ سائوٿ آفريڪا ۾ پڻ ملهايو ويندو آهي.
393ع
ڊسمبر
زمرو:393ء زمرو:چوٿين صدي زمرو:سال
سومرا شاهي گهراڻو
شاعر
3. پير الشمس الدين (1165-1276)
ميول نيوند رام آھوجا
زمرو:شخصيتون
ڪوالالمپور
ڪوالالمپور ۾ گهمڻ جا هنڌ
ساڳي طرح ڪوالالمپور شهر کان ٿورو پري سطح سمنڊ کان ڇهه هزار فوٽ کن مٿي جبلن جي چوٽيءَ تي Genting Highland نالي هڪ جڳهه آهي، گهڻو مٿي هجڻ ڪري هتي تمام گهڻو سيءُ رهي ٿو. جيتوڻيڪ هيٺ سڄي ملائيشيا ۾ سڄي سال ۾ ڪو هڪ اڌ ڏينهن به ٿڌڪار نه ٿي ٿئي. هيءَ جڳهه ايڏو مٿي آهي جو عمارتن جي چوڌاري ڪڪر ترندا رهن ٿا. (ان ڪري اتي ٺهيل هڪ جوا جي اڏي کي (Casino in Cloud) “ڪڪرن ۾ جوا خانو” سڏجي ٿو. گنتنگ هاءِ لئنڊس تي مٿي هڪ ننڍڙي ڍنڍ ۽ باغيچو پڻ آهي. ملائيشيا جا ماڻهو هتي گهڻو ڪري پڪنڪ لاءِ اچن ٿا. يا وري ٻارن جي وندر لاءِ جو اتي ٻارن جون ڪيتريون ئي رانديون آهن. ويندي ٻارن جي چڙهڻ لاءِ مني ٽرين ۽ هلائڻ لاءِ ڪارون پڻ آهن.
جاجڪ
جاجڪ لفظ جي معنيٰ آهي، منگتو، مڱڻو، پينو فقير. هنديءَ ۾ ان کي ’جاچڪ‘ به چون ٿا، جنهن جي معنيٰ آهي: ڀٽ، دهل وڄائڻ وارو، مڱڻهار. جاجڪ هندن ۾ هڪ ذات آهي، جيڪي خوشيءَ جي موقعن تي ڳائي وڄائي ساٺ سوڻ ڪن ۽ لاڳ وٺن ٿا. جاجڪ بنيادي طرح منگتو آهي، شاهه لطيف سُر سورٺ ۾ ٻيجل/ چارڻ لاءِ جاجڪ لفظ استعمال ڪيو آهي: جاجڪ جهوناڳڙهه ۾، ڪو عطائي آيو.
بئڪٽيريا
بيڪٽريا جي دائري جون تقسيمون
زندگيءَ جي ھن دائري کي ٻن تقسيمن يا ڪنگڊمز ۾ ورھايو ويو آهي:
سنڌ جا ضلعا
thumb|500px|سنڌ جا ضلعا
حوالا
*
رتوديرو
بينڪاري نظام
رتوديرو ۾ ھيٺيون بينڪون واقع آھن:
بدوي
حوالا
زمرو:لقب
نميبيا
حوالا
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
د
شڪل
زمرو:سنڌي ٻولي
اپولو
زمرو:علم فليڪيات زمرو:چنڊ
تنقيد جون شاخون
جمالياتي تنقيد
جمالياتي تنقيد (Aesthetic Criticism) جمالياتي نقاد وري تخليق جي جماليات تي غور ويچار ۽ ان جي پرک ڪندا آهن.
بدو
حوالا
زمرو:عرب قومون
1969ع
فوتگيون
زمرو:1969ع زمرو:سال
املھ چوپڙي
هن ڪتاب جو ليکڪ ڏيومل ڪلياڻچند هو، جنهن حيدرآباد جي سرسوتي پريس مان هيءُ ڪتاب شايع ڪيو. 24 صفحن جو هيءُ ڪتاب، ليٿو ۾ ڇپيل آهي ۽ 750 ڪاپيون ڇاپيون ويون. ڪتاب جي قيمت هڪ آنو آهي. (-ان- وقت ۾ هڪ رپئي ۾ 16 -آنا- هوندا هئا.) هيءُ ڪتاب دتا پرساد پريس، بمبئيءَ مان 1895ع ۾ ڇپايو.
املتاس
املداس املتاس: هڪ قسم جو وڻ آهي، جيڪو سُهڻائيءَ جي ڪري گهرن جي اڳيان ۽ رستن تي پوکيو ويندو آهي. هن وڻ جي ڦري آڱر کان قدري ٿلهي ۽ هڪ فوٽ کن يا اُن کان -ٿوري- وڏي ٿيندي آهي، ڦري -اول- سائي ٿيندي آهي، پوءِ ڪارسري رنگ تي ٿيندي آهي. ڦريءَ کي سڪڻ کان پوءِ ”ڇمڪڻي“ چيو ويندو آهي. ڇمڪڻيءَ کي ڀڃڻ کان پوءِ -ان- مان -ٻج- ۽ گول ٽڪليون نڪرنديون آهن. -ٻج- پسارڪي وکر طور ڪم نه ايندو آهي، باقي ٽڪليون ۽ انهن تي لڳل ڳر دوا طور ڪم ايندي آهي. طبي لحاظ کان اها ڳر پاڻيءَ ۾ مهٽي پيئڻ سان هلڪي جلاب جو اثر ڏيکاريندي آهي. طبيبن جي چوڻ موجب ڪيترين بيمارين ۾ فائدو ڏيندي آهي. چوندا آهن ته اها ڳر گلاب جي پاڻيءَ ۾ مهٽي گرڙيون ڪبيون ته وات جا ڦٽ ڇٽي ويندا. املتاس، شاعرن جو پسنديده وڻ آهي. شيخ اياز جي غزل جون سٽون آهن: ٿي -املتاس- -تان-، ڪُوڪَ ڪويل ڪري، هو پري آ، پري آ، پري آ پري! هن کي عام ماڻهو املداس چوندا آهن. هي مشهور وڻ آهي. هن جا به گهڻا ئي قسم آهن. ڪي وڻ آهن، ڪي ٻوڙا آهن. هن جي ذات جو نالو انگريزيءَ ۾ ڪاشيا ۽ سندس نالو ڪاشيا فسٽيولا آهي. رواجي نالو پُڊنگ پائيپ ٽري اٿس. پن گهاٽا ۽ ڳُوڙهي سائي رنگ جا ٿا ٿينس. مئي ۾ گل ڪندو آهي، جو کليل پيلي رنگ جا ٿيندا آهن. ڏاڍا سهڻا لڳندا آهن. گلن ۾ هڪڙي قسم جي بوءِ ٿيندي آهي. جرمن ماڻهو هنن گلن کي سونهري مينهن جو نالو ڏيندا آهن. هي وڻ ڊگهيون، ڪاريون ۽ گول ڦريون به ڪندو آهي، جن ۾ ٻج رهي ٿو. املتاس دوا جي ڪم به ايندوآهي. ٻجن ۾ جلاب جواثر رهيس ٿو. هن جي هڪڙي قسم کي هندستاني ماڻهو داد مردان چوندا آهن.
آهوجا
ڪلهوڙن جي صاحبيءَ ۾ ڪيترا آهوجا پنجاب کان سنڌ ۾ آيا ۽ مديجي تعلقي نوشهري ابڙي ۾ زمينداري ڪرڻ لڳا. انگريزن جي صاحبيءَ جي اوائل ۾ مديجيءَ کي درياهه پاتو، ته ڪي هٽي ٿورو پر ڀرو وڃي رهيا، ٻيا سکر ۽ شڪارپور ۽ ٽيان لاڙڪاڻي لڏي ويا. ائين آهوجن جون جدا جدا شاخون ٿيون، جيڪي سکر ويا ۽ اڄ تائين اتي آهن. تن جو وڏو ڏاڏو ديوان ڄيٺانند هو. سکر وارن آهوجن مان پوءِ ڪي جيڪب آباد ويا، جهڙوڪ ديوان ڪشنداس، جيڪي لاڙڪاڻي ويا، تن جو وڏو ڏاڏو ديوان خوشيرام هو، سي اٽڪل هڪ سئو ورهين کان اتي رهندا اچن. 1915ع ڌاري مديجيءَ مان ٻيا به ڪي آهوجا لاڙڪاڻي ويا، جن مان هڪڙو مسٽر پرتابراءِ وسومل آهي، جو پاڻ کي ”آهوجا“ سڏائيندو آهي، پر سندس پٽ ڪراچيءَ واري آرٽس ڪاليج ۾ سنڌيءَ جو پروفيسر هو. سو پاڻ کي ”رام پنجواڻي“ ڪوٺائيندو هو. پيءُ ”آهوجا“ پٽ ”پنجواڻي“ سو ان ڪري مديجي وارن سڀني آهوجن جو وڏو ڏاڏو سيٺ کيمچند هو، جنهن جو پٽ سيٺ پنجاڻداس هو، تنهن ڪري ڪي آهوجا سندس نالي پٺيان پاڻ کي ”پنجواڻي“ سڏائين ٿا. منجهائن ڪي ”ديوان“ ته ڪي ”سيٺ“ سڏجن ٿا، تنهن لاءِ سبب آهي. سيٺ پنجاڻداس جو پٽ سيٺ ٻڌرمل هو، جنهن جا ٻه پٽ جاڙومل ۽ لڇيرام هئا. جاڙو مل جاگيردار هو پر ميرن وٽ نواب به هو، جنهن ڪري ”ديوان“ سڏجڻ ۾ آيو. ڳڙهي ياسين وارا آهوجا پاڻ کي اڄ تائين ”ديوان“ سڏائيندا آهن، پر ٻيا اڪثر ”ڀائيبند“ ليکبا آهن، جيتوڻيڪ ڏاڏنگ ساڳيو ئي اٿن. شڪارپور ۾ لکي در اندر، ”بن جي حويلي“ آهي، جا سيٺ بنمل آهوجا جي نالي پٺيان سڏجي ٿي. سندس نسل مان سيٺ شولداس ليکراج ولد سيٺ چمن داس ولد سيٺ بچو مل بنمل آهي.
املھ علم طبي
هن ڪتاب جو ليکڪ ڪوڙومل چندنمل کلڻاڻي هو، جيڪو ڪراچيءَ ۾ -تعليم- کاتي سان لاڳاپيل هو. هن ڪتاب ۾ 301 صفحا آهن. ليٿو ۾ ڇپيل ڪاپين جو تعداد 500 ڄاڻايل آهي. هيءُ ڪتاب وديا ونود پريس، ڪراچيءَ مان 1863ع ۾ ڇپيو.
بائجي نئين ديھ
تعلقي پني عاقل ضلعي سکر ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ 12 ڳوٺ -آباد- آهن.
1031ع
ڊسمبر
زمرو:1031ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
دين محمد وفائي
سياست
دين محمد وفائي خلافت تحريڪ سان واڳيل رهيا. ھو سنڌ جي بمبئي کان عليحدگي جي تحريڪ ۽ تحريڪ پاڪستان جا بہ سرگرم ڪارڪن ھيا.پاڻ مولانا عبيدالله سنڌي جو فڪري ترجمان رھيو ۽ شاھ ولي الله جي فلسفي جي مطالعي م وقت گذاريائين
حوالا
زمرو:سکر ضلعي جا ماڻھو زمرو:1894ع جون پيدائشون زمرو:1950ع جون وفاتون زمرو:پاڪستاني مسلمان ماڻھو زمرو:ڪراچي جا ماڻھو زمرو:پاڪستاني صحافي زمرو:پاڪستاني ليکڪ زمرو:پاڪستاني نثر نگار زمرو:سنڌي ماڻھو
صحافي
thumb|هڪ عورت صحافي مائيڪ پڪڙي ڪيمرا جي سامهون بيٺل آهي۔
سجع
ادبي اصطلاح ۾ سجع مان مراد آهي ته هڪ فقري جا سڀئي لفظ يا اڪثر لفظ ڪنهن ٻئي فقري جي سڀني لفظن سان ترتيب ۾ هم وزن ۽ هم قافيه هجن. .
جادو
thumb|کاٻو|گجرات ۾ جادوگري جا ڪرتب جادُوءَ کي هٿ ناٽ، طلسم يا سحر به چئبو آهي. انسان قديم دور کان وٺي غيبي قوتن، جانورن ۽ دشمنن کي ٽارڻ ۽ قائل ڪرڻ لاءِ ٽوڻا، ڦيڻا، منڊ ۽ منتر استعمال ڪندو رهيو آهي.
بوھرا
بورا يا بوھرا: لفظ گجراتي ٻوليءَ جي ھڪ فعل مان نڪتل آهي جنھن جي معني آهي واپار ڪرڻ. انھن جو تعلق اسماعيلي برادري سان آهي. ھيءُ اسماعيلي شيعا آھن ۽ داؤدي شيعا سڏبا آھن. انھن کي امام جعفر صادق ڇھين امام جي پٽ اسماعيل کان نالو مليو. ھو ٻين باقي امامن کي نه مڃيندا آھن. اسماعيلين ۾ ان شروعاتي دؤر ۾ 19ھين امام تي اختلاف ٿي پيا ھڪڙن اسماعيلين مستعلي بالله (وفات: 1101) کي پنھنجو امام مڃيو اھي مستعلي اسماعيلي سڏجڻ لڳا جيڪي بوھرا ھئا، ۽ ٻين نظار (وفات: 1095) کي پنھنجو امام مڃيو اھي نظاري اسماعيلي سڏجڻ لڳا. 1132ع ۾ مستعلي اسماعيلين جو مستعلي بالله جي پيڙھي مان 21ھون امام طيبي عام ماڻھن کان غائب ٿي ويو ۽ پوء انھن امامن جو سلسلو غيب ۾ اڄ تائين جاري آھي. طيبي جي غائب ٿي وڃڻ بعد بوھرا برادري جي اڳواڻي ڪندڙ مکيه داعي ھيا جن کي داعي المطلق (مڪمل اختيار رکندڙ داعي) سڏيو ويو جيڪو بوھرا برادري جو سربرھ ھوندو آھي. اھو بوھرا برادري کي دين ۽ دنيا جي معملن ۾ رھنمائي ڪندو آهي ۽ غائب امام سان رابطي ۾ ھوندو آهي. بوھرن جي سڀ کان وڏي برادري دائودي بوھرا آهي. ان برادري کي اھو نالو برادري جي 27ھين داعي دائود ابن قطب شاھ (وفات:1612ع) جي نالي کان مليو. انھن جو تعداد ڏھ لکن جي لڳ ڀڳ آهي جيڪي ڏکڻ ايشيا، اوڀر آفريڪا ، وچ اوڀر ۽ اولھ (مغرب) ۾ رھن ٿا. انھن جو 52ھون دائي المطلق محمد برھان الدين ( جنم: 1916) جي صدر مقام بمبئي ۾  آھي جنھن کي اھو عھدو والد جي وفات بعد 1965ع ۾ مليو. سليماني بوھرا برادري ۾ شامل بوھرين جو تعداد اٽڪل 74000 آھي جيڪي انڊيا ۽ يمن ۾ رھن ٿا. آھي دائي المطلق جي ھڪ ٻي پيڙھي جا پوئلڳ آهن. ھنن 27ھون دائي المطلق سليمان ابن حسن (وفات: 1597) کي قرار ڏئي ورھائجي سليماني بوھرا سڏجڻ لڳا. علوي بوھرا علي ابن ابراھيم (وفات:1637) جي نالي سان منصوب آھن ۽ بوھرن جي ان برادري ۾ اٽڪل پنج ھزار بوھرا شامل آهن.
سنڌ ۾ بوھرا
چڱا واپاري آھن. سنڌ ۾ اڳي ڪين ھئا، پر ميرن جي حڪومت جي پڇاڙيءَ ۾ ۽ انگريز سرڪار جي صاحبيءَ جي شروعات ۾ سنڌ ۾ آيا.
جارج اسٽيفنسن
حوالا
زمرو:1848ع جون فوتگيون
سرمدي نغمو
اهو گيت، جنهن ۾قلندرانه مستيءَ جي اپٽار هجي: مثال: جنهن دل پيتا عشق دا جام سا دل مستو مست مدام.
سرمائيداريت
سرمائيداريت __(Capitalism):
باب السماء
تارن جو ميڙُ، جيڪو -آسمان- ۾ رستي وانگر نظر ايندو آهي. فارسي ٻوليءَ ۾ -ان- کي ”ڪهڪشان“ چوندا آهن ۽ سنڌيءَ ۾ -ان- کي ”سير- واٽ“، ”کيرڌارا“، ”آڪاس ندي“ يا ”نوح نبيءَ جي ٻيڙيءَ جو گيهو“ به چوندا آهن.
اليڪساندرڪوپرن
اليڪساندر ایوانووچ ڪوپرن Алекса́ндр Ива́нович Купри́н(پیدائش: 7 سيپٽمبر 1870ء - وفات: 25 آگسٽ 1938ء) اُڻويهين صديءَ جو روسي مصنف، ناول وافسانہ نگار، صحافي، پائليٽ ۽ مُهم جو آهي جو پنهنجي مشهورترين ناول "دي ڊوئيل" جي وجهه سان مشُهور و معروف آهي۔
حوالا
اليڪساندرڪوپرن زمرو:1870ع جون پيدائشون زمرو:1870ء جون پيدائشون زمرو:1938ع جون فوتگيون زمرو:1938ء ۾ وفات زمرو:اڻويهين صديءَ جاشاعر زمرو:روسي شخصيتون زمرو:روسي صحافي زمرو:روسي ناول نگار زمرو:روسي نثر نگار زمرو:شخصيتون زمرو:ويهين صديءَ جا ناول نگار
سري راڳ
سري راڳ [سر] (Siri Rag) شاھ جي رسالي ۾ هڪ سر جو نالو. ”سري راڳ“، هندوستان جي مکيہ راڳن مان هڪ آهي. ان جي ڳائڻ جو مکيہ وقت، شام 4 وڳي کان 8 وڳي تائين هوندو آهي. هي هڪڙو ئي مکيي راڳ آهي، جيڪو شاھ جي رسالي ۾ آهي. هن سر ۾ شاھ صاحب، مهراڻ، معلمن، ملاحن، غواصن، سامونڊين، ٻيڙين، ٻيڙياتن، غورابن، ۽ جهازن جي مثالن وسيلي انسان کي روحاني هدايت ڏني آهي.
سسئي آبري
هي سر سسئي جي باري ۾ آهي. آبري ”لفظ“ (ڪمزوري يا ناتوان) جي مٽيل صورت آهي. هن سر ۾ سسئيءَ جي ضعيفائيءَ جو ذڪر آهي. پروفيسر ڪلياڻ آڏواڻيءَ مطابق: ”هن سر ۾ شاهه اهو راز سمجهايو آهي ته پاڻ پيهي، روح رهاڻ ڪرڻ سان، انسان پاڻ خدا ٿيو پوي.“.
ر
شڪل
زمرو:سنڌي ٻولي
1040ع
ڊسمبر
زمرو:1040ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
جامي چانڊيو
ڪتاب
thumb|کاٻو|جامي چانڊيي جي آرگنائيزيشن جو لوگو سندس هيٺيان ڪتاب ڇپيل آهن: جڏهن ته سندس 400 کان وڌيڪ ادبي، فڪري ۽ سياسي مضمون، ڪالم ۽ ٻيون ادبي ۽ تخليقي لکڻيون مختلف اخبارن ۽ رسالن ۾ ڇپجي چڪيون آهن. فلسفو، ادب ۽ سياست سندس پسنديده موضوع آهن. تازو کيس هڪ عالمي ٿنڪ ٽينڪ طرفان ريسرچ اسڪالر طور واشنگٽن، آمريڪا ۾ فيلوشپ ڏني وئي، جنهن دوران هن ’پاڪستان ۾ وفاقيت جي بحران ۽ قومي خودمختياريءَ‘ جي موضوع تي انگريزيءَ ۾ هڪ تحقيقي ڪتاب لکيو.
جنيد جمشيد
250px|thumb|جنيد جمشيد
جنيد جمشيد اڳوڻو پاپ گلوڪار ۽ نعت خوان ھو۔ هن پاپ موسيقي گروپ وائٽل سائنز جي نمائنده گلوڪار جي حيثيت سان شهرت حاصل ڪئي۔ هو يونيورسٽي آف انجينئرنگ اينڊ ٽيڪنالوجي، لاهور جو فارغ التحصيل ھو۔ 1987ء ۾ دل دل پاڪستان جي رليز سان گڏ ئي هو شهرت جي بلندين تائين پهچي ويو۔ هن جي پاپ گلوڪاري جي دور ۾ هيٺ ڏنل البمز رليز ٿيا۔
ص
شڪل
زمرو:سنڌي ٻولي
غلام مصطفيٰ زرداري
شاعري ۽ پيشور زندگي
7 جون، 1987ع تي غلام مصطفيٰ زرداري کي پرائمري استاد جو آرڊر مليو، جيڪو ڪڪڙ شهر، خيرپور ناٿن شاه ۾ جوائن ڪيو. هن شاعري جي شروعات 1986ع کان ڪئي. ڪجھ عرصو مجاز ۾ هلڻ کان پوءِ حقيقت ڏانهن لاڙو ڪيائون. 1980ع کان 1994ع تائين هي چوڏهن سالن جو عرصو ڳوٺ مٺو جهتيال ۾ گذاريو.
غ
شڪل
زمرو:سنڌي ٻولي
جانڊهه
جانڊهه اٽي پيهڻ جو وڏو جنڊ، جنهن کي هٿ سان هلائي نه سگهبو آهي، ان ۾ گڏهه ٻڌندا آهن. گڏهه کي جانڊهه جي مٿئين پُڙ سان ٻڌي، ان جي اکين تي اکياڙي ٻڌي ڇڏيندا آهن ان بعد گڏهه پاڻهي يا هلڪي چوڪ ڏيڻ سان ڦرندو رهندو آهي ۽ جانڊهه ۾ اٽو پيسبو رهندو آهي.
1946ع
فوتگيون
زمرو:1946ء زمرو:سال
سماجياتي تنقيد
سماجياتي تنقيد __(Sociological Criticism):
1046ع
ڊسمبر
زمرو:1046ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
بڊام ڍنڍ
حوالا
زمرو:پاڪستان جون ڍنڍون
ڳ
شڪل
زمرو:سنڌي ٻولي
گهہ
گهہ سنڌي ٻوليءَ جو 43 (ٽيتاليھون) اکر آھي.
ڱ
ڱ سنڌي ٻولي جو 44)چوئيتاليهون( اکر آھي.
سماع
حوالا
زمرو:اسلامي اصطلاح
جاويد قاضي
تعليم
جاويد قاضي پرائمري تعليم نوشهري فيروز مان حاصل ڪئي. ميٽرڪ 1979ع ۾ ڪيڊٽ ڪاليج پيٽاري مان، انٽر گورنمينٽ ڪاليج موري (1981ع) مان ۽ بي. اي (انجنيئرنگ) مهراڻ يونيورسٽي ڄامشوري مان 1988ع ۾ڪيائين. سدائين پهريون نمبر کڻندڙ جاويد قاضيءَ DABP جو ڪورس انسٽيٽيوٽ آف بينڪرس آف پاڪستان مان 2000ع ۾ ۽ ايل ايل بي جي ڊگري يونيورسٽي آف لنڊن (ايڪسٽرنل) مان 2009ع ۾ ڪئي.
ن
ن سنڌي ٻولي جو 47 (ستيتاليھون) اکر آھي.
نڪاح
- النساء:3
7.نڪاح کي الشغار
هڪ شخص پنهنجي عيوض ۾ پنهنجي ڌيءُ ڌئي زال وٺندو هيو جنهنجو حق مهر ڪونه ٿيندو هيو، جنهن نڪاح کي الشغار چوندا هئا.
مينديءَ جو وڻ
ميندي هي عام ٻوٽو يا ننڍو وڻ آهي، جنهن کي هندستانيءَ ۾ مهندي ۽ فارسيءَ ۾ حِنا ۽ عربي ۾ حناء چوندا آهن. انگريزي نالو اٿس لاسونيا آلبا. ڪڏهن ڪڏهن هي وڻ ست اٺ فوٽ وڏو ٿئي ٿو. پن ننڍڙا ٿا ٿينس. سياري جي مهڙ ۽ پڇاڙيءَ ۾ گل ڪري ٿو، جي ساوڙا اڇڙا ٿين ٿا ۽ باغ کي هٻڪار سان ڀري ڇڏين ٿا. هنن جي پنن مان ڳاڙهو رنگ ڪڍندا آهن. ماڻهو هٿن ۽ پيرن کي به لائيندا آهن. ڪي اڇي ڏاڙهيءَ کي لائي ڳاڙهو ڪندا آهن، پوءِ وري ڪيس ڪري ڪارو ڪندا آهن. ٻج مان بہ پيدا ٿيندي آهي ۽ قلمن مان به، جي مينهن جي موسم ۾ هڻجن.
جان جيڪب
سماجي ڪم
هو سماجي ڀلائي لاءِ پتوڙيندو هو. جان جيڪب هڪ ذهين عملدار، انجنيئر ۽ مڪئنڪ هو. هن شهر ۾ هڪ گهڙيال ٺاهيو، جيڪو اڃا تائين وقت، تاريخ، ڏينهن ۽ چنڊ جا تاريخوار نشان ٻڌائيندو آهي. اهو گهڙيال ڊي. سي جيڪب آباد جي ريزيڊنسيءَ ۾ اڄ به موجود آهي. هيءُ گهڙيال زمين کان 5 فوٽ مٿي هڪ شيشي جي ڪٻٽ ۾ نصب ٿيل آهي. هيءُ گهڙيال ٻن پاسن وارو آهي. هن جي هڪ پاسي جيڪو ڏيک آهي، انهيءَ ۾ پاڪستان اسٽئنڊرڊ ٽائيم، هفتي جو ڏينهن، عيسوي سن جو مهينو ۽ چنڊ جي تاريخ جو نظام رکيل آهي، جنهن تحت چنڊ جي تاريخ پٽاندر شڪل ڏسي سگهجي ٿي. يعني جڏهن چنڊ جي پهرين تاريخ هوندي آهي ته صفا هلڪي ڪريسنٽ واري شڪل نظر ايندي آهي ۽ چوڏهين تاريخ تائين مڪمل چنڊ جي شڪل نظر ايندي آهي ۽ جيئن جيئن چنڊ جي تاريخ اڳتي ويندي آهي، اها شڪل وري گهٽجي ويندي ِآهي. ٻئي پاسي هن گهڙيال ۾ ساڳئي وقت گرين وچ ٽائيم ڏسي سگهجي ٿو. هن گهڙيال جا پرزا گهڻي ڀاڱي پتل جا جڙيل آهن، جيڪي مختلف وزن جا آهن، جن مان ڪو هڪ ڪلو، ڪو پنج ڪلو، ته ڪو وري ڏهه ڪلو وزن تائين آهي. انهيءَ گهڙيال جا 80 کان مٿي پرزا آهن. هن گهڙيال جي مٿان تاريخي نوعيت جو هڪ گهنڊ پڻ نصب ٿيل آهي، جيڪو هر ڪلاڪ تي وڄندو آهي. هن گهڙيال جو پنڊوليم اڍائي مڻ وزن جو آهي ۽ هيٺ ان جو وزن 6 مڻ آهي جيڪو چين ذريعي گراڙيءَ کي هلائي ٿو ۽ اهو پينڊوليم  هيٺ 60 کان 70 فٽ پاڻيءَ جي کوهه ۾ لهندو  رهندو آهي ۽ ان ذريعي اهو گهڙيال هلندو رهي ٿو. هيٺ پاڻيءَ جي کوهه ۾ مقناطيس لڳل آهي، جنهن جو وزن اڌ مڻ آهي. هن گهڙيال ۾ هينڊل وانگر هڪ چاٻي به آهي، جنهن کي ٻه ماڻهو ڦيرائيندا آهن ۽ اها چاٻي 15 ڏينهن تائين ڪارگر رهي ٿي. هن گهڙيال جي ڊائل تي ڪلاڪن لاءِ ٻه ڪانٽا آهن ۽ هفتي جي ڏينهن لاءِ پڻ نشان اڪريل آهن.
راء گهراڻو
حوالا
زمرو:بلوچستان جي تاريخ زمرو:تاريخ پاڪستان زمرو:سنڌ جي تاريخ
گڏيل قومن جي اداري جون مبصر رياستون
گڏيل قومن جي اداري جون مبصر رياستون : دنيا جو تقريبن سموريون رياستون گڏيل قومن جي اداري جي جنرل اسيمبلي جون رڪن آھن پر ڪجھ رياستون اھڙيون آھن جن کي رڪنيت لاء درخواست ڏيڻ جو اڃان حق نه ڏنو ويو آهي پر باوجود غير رڪن رياست ھجڻ جي انھن کي جنرل اسيمبلي جي اجلاس ۾ نمائندگي ڪندڙ وفد ويھارڻ جي اجازت ڏني وئي آهي پر انھن کي قرارداد لاء ووٽ استعمال ڪرڻ جو حق ڪانہ آھي جن رياستن جي خودمختياري تسليم ٿيل ھوندي آھي اھا رياست رڪنيت جي درخواست ڏيڻ جو حق رکندي آھي. ھن وقت ھولي سي  (Holy See)  ۽ فلسطين جي رياست گڏيل قومن جون مبصر رياستون آھن. سوئيٽزرلينڊ پڻ مبصر رياست رھيو آھي پر ھاڻي اھو باقاعده رڪن ملڪ آھي. مالٽا جي خودمختيار فوجي حڪومت رياست نہ ھجڻ باوجود مبصر جو درجو رکي پئي.
جوکيو
حوالا
زمرو:سنڌي ذاتيون
عمل ۾ آڻڻ جو وقت
حوالا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:سفارتڪاري زمرو:سياست زمرو:فوجداري قانون زمرو:قانوني اصطلاحون زمرو:ملڪ
ڪراچي ايئر فورس عجائب گھر
پاڪستان ايئر فورس عجائب گھر پي اي ايف بيس شاهراھ فيصل ڪراچي جي ويجھو آهي. ان ميوزيم جو افتتاح 14 آگسٽ 1997ع ۾ چيف آف ايئر اسٽاف عباس خٽڪ ڪيو هو. ھي هڪ تمام بهترين ۽ پرسڪون تفريح گاھ آهي، جتي پاڪستاني نوجوانن جي ملڪ جي خدمت جو اندازو ڪري سگھجي ٿو. اسڪول ۽ ادارا هتي پنهنجي شاگرن ۽ ملازمن کي ٽوئر ڪرائڻ لاءِ وٺي ايندا آھن. هن خوبصورت ۽ دل افروز پارڪ ۾ ڪينٽين پڻ آهي جتي فاسٽ فوڊ مان لذت وٺي سگهجي ٿي.
27 ڊسمبر
موڪلون ۽ ڏڻ
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:ڊسمبر
اميد جو قتل (ڪتاب)
هي ڪتاب قومپرست رهنما ۽ سياستڪار عبدالواحد آريسر ،27 ڊسمبر 2007ع تي شهيد بينظير ڀٽو جي شهادت کان متاثر ٿي لکيو. هي ڪتاب پنجن مضمونن تي مشتمل آهي، (1) -اميد جو قتل-، (2) ڌرتي ڌُڏي وئي، (3) هوءَ جڏهن سن آئي، (4) هن سان ماڻهو پيار ڇو ڪندا آهن ۽ (5) ڪڏهن سرخ ڦريرو لهرائيندو. هن ڪتاب جو مرتب واحد ڪانڌڙو آهي ۽ مهاڳ ناليواري صحافي ۽ ڪالم نگار -اعجاز- منگيءَ جو لکيل آهي، هن ڪتاب جي ارپنا ذوالفقار جونيئر جي نالي ٿيل آهي، ڪتاب ۾ ”لُڙڪن جي ڀيٽا“ عنوان سان -تاج- جويي جو غزل شامل آهي. -ان- کان سواءِ سائين جي. ايم. سيد جا هيٺيان لفظ شهيد بينظير کي ڀيٽا طور ڏنا ويا آهن: ”بينظير -ڀُٽو- لياريءَ جي جلسي ۾ فوج ۽ پوليس جا گهيرا -ٽوڙي- شريڪ ٿي، -ان- سان منهنجي دل ۾ شاهه جي سورمين جو جذبو جاڳي پيو ۽ آءٌ کيس گلدستو موڪلي رهيو آهيان.“ چار رنگي ٽائيٽل تي شهيد بينظير جي -تصوير- آهي ۽ بيڪ ٽائيٽل تي ليکڪ جي -تصوير- ۽ آسي زمينيءَ جو غزل ڏنو ويو آهي، ڪچي بائنڊنگ سان ڪرائون سائيز جي هن ڪتاب ۾ 87 صفحا آهن ۽ قيمت 80 روپيا آهي. ڇاپو پهريون، 7 فيبروري 2008ع تي گنجو ڏونگر پبليڪيشن، حيدرآباد پاران ڇپائي پڌرو ڪيو ويو.
جتوئي (قبيلو)
مزھب
اسلام
تاريخ
سترهين صدي عيسويءَ ۾ سکر سرڪار جي پرڳڻن مان هڪ پرڳڻو ’جتوئي پرڳڻو‘ مشهور هو. هن پرڳڻي ۾ جتوئي، بڙدي، ڪورائي قبيلا آباد هئا، جيڪي سڀئي بلوچ نسل جا هئا. شاهه بيگ ارغون سنڌ تي ڪاهه وقت سندن ٻائيتاليهه ڳوٺ تباهه ڪري ڇڏيا هئا. ڪڇي ۾ سندن رياست ڀنڙ جتوئي هئي. پوءِ سنڌ ۾ شڪارپور کان لاڙڪاڻي تائين هنن جتوئڪو رياست قائم ڪئي، جا سنه 1857ع تائين قائم رهي. .
حوالا
زمرو:بلوچ قبيلا زمرو:سنڌي ذاتيون
بابا گرپت صاحب
بابا گرپت، گرونانڪ ديو جي پندرهين پيڙهيءَ مان هو. سندس والد جو نالو سترام هو. هو پنجاب کان سنڌ جي شهر، خيرپورميرس ۾ آيو ۽ شهر جي ٻاهران اچي ديرو دمايائين. ساڻس گڏ ڪيترائي سنت هئا، -جن- مان هرپرڪاش وڏي مرتبي وارو هو. هر پرڪاش جي وفات کان پوءِ هرڀڄنداس گاديءَ تي ويٺو. هرڀڄنداس 1919ع ۾ وفات ڪئي ۽ پوءِ گاديءَ تي ٻائو جيرامداس ويٺو. هي سڀ بابا گرپت جا سنت سڏبا آهن.
شهري قانون
شهري قانون (Civil Law) يورپ کنڊ جي روايتي قانوني اصولن کي شهري قانون سڏيو وڃي ٿو. اهو برطانيا جي عام قانون (Common Law) کان مختلف آهي. شهري قانون ماٺو ٿئي ٿو، جڏهن ته عام قانون ۾ عدالتون قانون ٺاهڻ ۾ مختيار آهن. شهري قانون جي اهم وسيلن ۾ روم جا قانوني اصول، وچين زماني جي ديول (چرچ) جا قانون، فرانسيسي انقلاب کانپوءِ نيپولين جي دؤر جا قانون شامل آهن. شهري قانون جو اصطلاح عام قانون جي حوالي سان پڻ ڪتب اچي ٿو، جتي اهو فوجداري قانون ۽ ٻي قانون ۾ فرق ٻڌائي ٿو.
اميد خيرپوري
زندگي جو احوال
مشهور شاعر اميد خيرپوريءَ جو پورو نالو اميد علي ولد زوار علي مراد -جمالي- آهي. شاعريءَ ۾ ”اميد خيرپوريءَ“ طور مشهور آهي. هو 14 -آگسٽ- 1929ع تي خيرپور ۾ پيدا ٿيو. -اميد خيرپوري- اديب عالم تائين -تعليم- حاصل ڪئي. کيس پوليس کاتي ۾ نوڪري ملي ۽ هيڊ ڪانسٽيبل جي حيثيت ۾ رٽائر ٿيو. هن 1947ع کان شاعري شروع ڪئي. شاعريءَ ۾ ”حامي“ صاحب سندس -استاد- هو. هن هر صنف تي شاعري ڪئي آهي، کيس قطعي يا چؤسٽي تي ملڪو حاصل آهي. شاعري گهڻو ڪري پابند يعني علم عروض تي ڪندو آهي. اميد خيرپوريءَ جي ڪلام جو ڪوبه مجموعو ڇپيل نه آهي، پر سنڌ جي سمورين اخبارن ۽ رسالن ۾ سندس شاعري ڇپجندي رهي ٿي. -ان- کان سواءِ سندس ڪلام ريڊيو خيرپور -تان- پڻ نشر ٿيندو رهندو آهي. هن 7 -جولاءِ- 2007ع تي وفات ڪئي.
سنڌي
پڻ ڏسو
زمرو:سلجھائپ صفحا
ڊالٽن (سلجهائپ)
گڏيل رياست
زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا زمرو:نالو مقام صفحا صفحا
11 ڊسمبر
پيدائش
11 ڊسمبر 1910ع مرحوم محمد امين خان کوسو جو يوم پيدائش آ ھي.
خوجا
خوجا يا کوجا: خوجو لفظ خواجه جي بگڙيل شڪل آهي ۽ معنیٰ اٿس مالڪ يا اعلیٰ شخص .ھو اصل ھندو لوھاڻا ھئا، جي پوءِ پندرھين عيسوي صديءَ ۾ مسلمان ٿيا ۽ اسماعيلي شيعا فرقي ۾ آيا، جنھن فرقي ۾ بورا به آيا.
اسپيني ٻولي
اسپيني ٻولي (Spanish language) اسپين جي ٻولي آھي جيڪا اسپين کان علاوه دنيا جي 23 ملڪن ۾ سرڪاري ٻولي آھي ۽ ڪيترن ئي ملڪن ۾ ڳالھائي ۽ سمجھي وڃي ٿي.
یوگینڊا
خودمختيار يوگنڊا
ھي ملڪ 9 آڪٽوبر 1962 ۾ برطانوي تسلط کان آزاد ٿيو پر راڻي ايلزبيٿ ٻين بطور رياست جي سربراھ جي برقرار رھي. آڪٽوبر 1963 ۾ ھي ملڪ جمھوريہ (republic) بڻيو, تنھن ھوندي بہ قومن جي دولت مشترڪه ۾ شامل رھيو. ملڪ م آزادي کان پوء پھريون دفعو چونڊون 1962 ۾ منعقد ٿيون جن ۾ يوگنڊا پيپلز ڪانگريس ٻي پارٽي ڪاباڪا ييڪا جو اتحاد کٽي آيو جن پھرين حڪومت ٺاھي جنھن جو سربراھ بطور وزيراعظم ملٽن اوبوٽ ٿيو ۽ ايڊورڊ موٽيسا صدر ٿيو.
يوگنڊا جا آزادي جا شروعاتي سال مرڪزي حڪومت ۽ بوگنڊا واري وڏي ۾ وڏي علائقائي بادشاھت جي وچ ۾ تعلقاتن ۾ الجھيا رھيا. جڏهن برطانيا يوگنڊا جي ولاريل رياست قائم ڪئي ھئي تڏھن کان ئي ان بوگنڊا واري بادشاھت جي نئين وحداني رياست م حيثيت ھڪ مسئلو رھي ۽ بيٺڪي گورنر ان جي حل جو ڪو بہ مؤثر فارمولو ٺاھڻ ۾ ناڪام رھيا. بوگنڊا جي آزادي م دلچسپي نہ ھئي پر اھا بادشاھت ڍلي نظام ۾ وڌيڪ مطمئن رھي جنھن سان جنھن سان رياست جي اندر ان جي ٻين تي برتري جي خاص رعايت جي ضمانت ھئي. بوگنڊا ۾ بہ اختلاف ٿي پيا ھيا ھڪ ڌر چاھيو پئي تہ ڪاباڪا بطور اثرائتو شاھي حاڪم ھجي ۽ ٻي ڌر يوگنڊا کي ھڪ سيڪيولر ريپبلڪ ڏسڻ چاهيو پئي. ان ٽڪراء بوگنڊا جي ٻن مضبوط پارٽين کي جنم ڏنو. ھڪ ھئي ڪاباڪا ييڪا (رڳو ڪاباڪا) ٻي ھئي ڊيموڪريٽڪ پارٽي جنھن جون جڙون ڪيٿولڪ چرچ ۾ ھيون. ٻئين ھڪٻئي جون سخت مخالف پارٽيون ھيون بوگنڊا کان ٻاھر وري اتر يوگنڊا جي ملٽن اوبوٽ جي پارٽي يوگنڊا پيپلز ڪانگريس ھئي جنھن ۾ غير بوگنڊائي سياستدان شامل ھيا. 1966 ۾ ابوٽ جي حڪومت ۽ بادشاھ موٽيسا جي وچ ۾ اقتدار جي ڪشمڪش دوران ابوٽ آئين معطل ڪري ڇڏيو ۽ رسمي صدر ۽ نائب صدر کي معزول ڪري ڇڏيو. 1967 ۾ نئون آئين آڻي ملڪ کي جمھوريہ قرار ڏئي روايتي علائقائي بادشاھتن جو خاتمو آندو ويو. اوبوٽ ملڪ جو نئين آئين تحت صدر بڻجي ويو. 25 جنوري 1971 ۾ جنرل ايدي امين فوجي بغاوت آڻي صدر اوبوٽ کي معزول ڪري ملڪ جو اقتدار پنھجي قبضي ۾ آندو ۽ پاڻ کي ڊڪٽيٽر قرار ڏئي فوج جي مدد سان اٺن سالن تائين ملڪ جو حاڪم رھيو. ھن پنھنجي اقتدار کي مستحڪم ڪرڻ لاءِ ڪافي قتل عام ڪرايو. ھڪ اندازي مطابق ھن جي دؤر حڪومت ۾ 80 ھزار کان وڌيڪَ ماڻھو مارجي ويا. ھن 1972 ۾ ھندوستاني اقليت کي ملڪ مان بي دخل ڪري ڪڍي ڇڏيو. 1979 ۾ يوگنڊا ۽ تنزانيا جي جنگ ذريعي ايدي امين جي اقتدار جو خاتمو ٿيو جنھن ۾ تنزانيا جي فوج ايدي امين جي مخالفن جي مدد ڪئي ھئي. thumb|upright=1.5| ٻين ڪانگو واري لڙائيءَ جون ڌريون. بين الاقوامي انصاف جي عدالت 19 ڊسمبر 2005 ۾ ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو جي داخل ڪيل ڪيس ۾ فيصلو ڏنو جنھن تحت يوگينڊا کي ڪانگو تي حملو ڪري انساني حقن جي ڀڃڪڙيون ڪرڻ جو ذميدار قرار ڏنو ويو.
مذھب
thumb|کاٻو|يوگنڊا جي نئشنل مسجد
ڪوٽ ڏيجي قلعو
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:سنڌ ۾ قلعا
بابا فريد الدين گنج شڪر
حضرت فريد الدين مسعود، جنهن کي عام ۽ خاص ’بابا فريد گنج شڪر‘ جي نالي سان ياد ڪري ٿو، برصغير جو ولي ڪامل ۽ وقت جو وڏو عالم ٿي گذريو آهي. پاڻ 569هه/1173ع ۾ ملتان ضلعي جي هڪ ڳوٺ چاولي مشائخ ۾ ڄائو. سندس والد جمال الدين سليمان ڪامل ولي هو. سندس نسب جو سلسلو حضرت عمر رضه سان ملي ٿو.
احوال زندگي
فريد! مون ڀانيو ته رُڳو مون کي ڏک آهن پر ڏک سڄي جهان کي آهن. مٿي ڪوٺي تي چڙهي ڏٺم ته گهر گهر اها ئي ڏک جي آڳ پيئي ٻري!
1063ع
ڊسمبر
زمرو:1063ء زمرو:يارھين صدي زمرو:يارهين صدي زمرو:سال
بھموت
بهموت (Bahamut) (عربی: بهموت) ھڪ وڏي راکشس مڇي آھي جيڪا زمين کي سھارو ڏئي رھي آھي، ان جو مٿو دريائي گھوڙي يا ھاٿي جي مشابھت طور بيان ڪيو ويندو آھي. زمرو:عربي علم الاساطير زمرو:عربي الفاظ ۽ جملا
ٿرپارڪر ضلعو
تعليم
2017ع ۾ ھن ضلعي م پڙھندڙ شاگردن جو تعداد 2،21،203 جن م ھيو 125,189 ڇوڪرا ۽ 96,014 ڇوڪريون ھيون. ضلعي جي ڪل اسڪولن جو تعداد 4,152 ھيو جن مان 620 ڇوڪرن جا، 629 ڇوڪرين جا ۽ 2,903 ٻنھي جا ھيا. 2017ع ۾ استادن جو تعداد 5,469 ھيو جن مان 4,813 مرد ۽ 656 عورتون ھيون. ھر اسڪول م سراسري 53 شاگردن لاء 1.3 استاد ھيا. ۽ اھا شرح سراسري طور تي ڪجھ ڪلاسن جي 40 ھئي. سنڌ بيورو آف اسٽيٽسٽڪس مطابق ھن ضلعي ۾ اسڪولن جو تعداد 4010 آھي جيڪو پوري سنڌ جي شرح مطابق سڀ کان اوچي سطح وارو آھي پر انھن اسڪولن مان رڳو 4.4 سيڪڙو اسڪولن ۾ بجلي ميسر آھي. پيئڻ جي پاڻي جي سھولت 16.0 سيڪڙو ۽ ڪاڪوس جي سھولت رڳو 34.6 سيڪڙو اسڪولن ۾ آھي. 0.4 سيڪڙو اسڪولن ۾ لائبريري ۽ 0.6 سيڪڙو اسڪولن ۾ ليبارٽري جو سھولت، 2.2 سيڪڙو اسڪولن ۾ راندين جي ميدان جي سھولت ميسر آهي. 74.5 اسڪولن ۾ اسڪول مينيجمينٽ ڪاميٽيون جڙيل آھن.
موسم
1997 کان ھتي سڀ کان وڌيڪ برسات 2011ع ۾ پئي ھئي جيڪا 1306 ملي ميٽر رڪارڊ ڪئي وئي ھئي ھن ضلعي ڪيترائي ڏھاڪا خشڪ سالي ڏٺي آهي ۽ ان دؤر م صوبائي حڪومت ان کي ڏڪاريل علائقو قرار ڏنو ھو    سرڪاري طور تي ٿرپارڪر کي 1968, 1978, 1985, 1986, 1987, 1995, 1996, 1999, 2001, 2004, 2005, 2007, 2012, 2013, 2014, 2015 ۽ 2018 ۾ ڏڪار سٽيل علائقو قرار ڏنو ويو هو.
ڦُلو ميگهواڙ
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌ زمرو:ڪراچي
ڌاريجا
ڌاريجا: ھيءُ اصل ھندو ھئا، جي پوءِ مسلمان ٿيا.
22 نومبر
حوالا
زمرو:سال جا ڏينهن زمرو:نومبر
يعوق
یعوق (Ya'uq) (عربی: يعوق) ھڪ ديوتا ھيو. قرآن ۾ (71:23) ۾ حضرت نوح عليہ السلام جي وقت ۾ ديوتا جي طور تي ذڪر آھي.
يغوث
يغوث (Yaghuth) (عربی "ھو مدد ڪرندو آھي" يغوث) ھڪ ديوتا ھيو. قرآن ۾ (71:23) ۾ حضرت نوح عليہ السلام جي وقت ۾ ديوتا جي طور تي ذڪر آھي.
حفيظ تيوڻو
وفات
هڪ اندازي موجب 1890ع ۾ وفات ڪيائين.
ميگئسٿنيز
ميگئسٿنيز (Megasthenes) يوناني بادشاه سڪندر اعظم جو هڪ سفير هئو، جيڪو سنڌ ۾ چندر گپت جي دور ۾ يونان پاران آيو هئو. سڪندر يوناني (سڪندر اعظم) جي تباهي ۽ ڦرلٽ کانپوءِ، بهار جي موريا گهراڻي جي راجا گپت سنڌ ۾ پنهنجي حڪومت قائم ڪئي. چندر گڀت، ٽئڪسيلا جي مڪتب مان علم پرايو ۽ سڪندر يونانيءَ جي فوجي جوڙجڪ ۽ جنگي فتحن جي باري ڄاڻ رکندو هو. هن مُڱد جي نندا خاندان جي پوئين راجا مها پدما کان 322 ق. م ۾ مُڱد کَٽڻ کان پوءِ سنڌ مان، يونانين کي ڀڄائي هڪ مضبوط سلطنت جو پايو وڌو. هن جي گادي جو هند پاٽلي پتر (پٽنا) هو ۽ سندس سلطنت اولهه ۾ هرات تائين پکڙيل هئي. هن جي ڏينهن ۾، سڪندر يوناني جي هڪ فوجي جرنيل سيليوڪس سنڌ تي ڪاهه ڪئي، پر سنڌي لشڪر جي بهادري ۽ فوجي مهارت آڏو کيس مات کائڻي پئي. تنهنڪري ان چندر گپت کي پنهنجي ڌيءَ جو سڱ ڏئي، ساڻس مائٽي ڳنڍي پنهنجي جان بخشي ڪرائي ۽ پنهنجي هڪ سفير ميگئسٿنيز (Megasthenes) کي سندس درٻار ۾ موڪليائين. جن ڏينهن ۾ ميگئسٿنيز ننڍي کنڊ (برصغير) ۾ آيو، ان وقت سنڌ ۾ چندر گپت جي حڪومت هئي ۽ چندر گپت جو وزير اعظم، سنڌ جو ناميارو سياستڪار، فلاسافر ۽ آريو ويڌڪ طلب جو ماهر چاڻڪيا پنڊت هو. جنهن سنڌ ۾ بهترين انتظام لاڳو ڪري رکيو هو. چاڻڪيا پنڊت جي ان سٺي انتظامي مهارت جو احوال هن يوناني سياح جي لکتن مان ملي ٿو.
عسڪري شعبو
عسڪري حوالي سان لکي ٿو ته مرڪز ۾ عسڪري شعبو آهي. جنهن ۾ ڇهه لک سپاهي آهن، جيڪي جدا جدا عملدارن جي ماتحت آهن. جنگي هٿيارن ۾ ساڍا پنج فوٽ ڪمان، چمڙي جي ڍال، تلوار ۽ ٻيا ڪيترائي هٿيار شامل آهن. لڙين ۾ مخالف ڌريون نه فصلن جو نقصان ڪن ۽ نه ئي هارين کي تنگ ڪن. لڙاين دوران به پورهيت پنهنجي ڪمن ۾ رڌل رهن ٿا.
حيدر بخش جتوئي
سياسي جدوجهد
هو شروع کان وٺي هارين مزدورن جو هڏ ڏوکي ٿي رهيو ۽ اهڙي وقت جي انتظار ۾ رهڻ لڳو، جنهن ۾ هو عملي طور تي انهن خاطر ڪجهه ڪري سگهي. سنڌ ۾ هاري ڪاميٽي جو پايو وجهندڙ مثالي ۽ جاکوڙي انسانن ۾ دادا ڄيٺمل پرسرام، شيخ عبدالمجيد سنڌي، جمشيد مهتا ۽ سائين جي. ايم. سيد شامل هئا، جن هاري ڪاميٽيءَ جو بنياد 1930ع ۾ وڌو هو، جنهن جو بنيادي مقصد غريب هارين جي حقن جي حفاظت ڪرڻ هو، جيڪي جاگيرداري ظلم جي جنڊ ۾ پيسجي رهيا هئا. ڪامريڊ حيدر بخش جتوئيءَ ڊپٽي ڪليڪٽري تان استعيفيٰ ڏيڻ بعد ٿوري ئي عرصي دوران سنڌ هاري ڪميٽيءَ جو باضابطه پهريون جنرل سيڪريٽري بڻيو، پوءِ ستت ئي 1947ع ۾ رتيديري واري اجلاس ۾ کيس سنڌ هاري ڪميٽيءَ جو صدر چونڊيو ويو. جنهن عهدي تي آخري وقت تائين رهيو.
عمرڪوٽ ضلعو
تعلقا
عمرڪوٽ ضلعو چار تعلقن ۽ 42 يونين ڪاؤنسلن ۾ ورهايل آهي: