cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تحقيق
تجرباتي تحقيق
(ExperimentalResearch):تجرباتي تحقيق اهو ٻڌائيندي آهي ته آئينده ڇا ٿيندو؟ جيڪڏهن ڪن ڳالهين ۽ خبرن کي روڪيو وڃي ته نتيجو ڇا نڪرندو ۽ جيڪڏهن انهن کي ڇڏيو وڃي ته نتيجو ڇا نڪرندو؟ هن تحقيق ۾ هر ڳالهه جا سبب ۽ اثر ظاهر ڪيا ويندا آهن جن جو تعلق نتيجي سان واسطو رکندو آهي.
فني تحقيق
(Technological Research): ٽيڪنڪي تحقيق اها تحقيق آهي، جيڪا ڪنهن مشينري يا ڪارخاني ۾ ڪئي وڇي ٿي؛ يا اڄ ڪلهه جي اقصادي مسئلن جي تحقيق کي به ٽيڪنڪي تحقيق چيو وڃي ٿو.
آپگهات
ڍنگ
سڄي دنيا ۾، 30 سيڪڙو آپگهاتون جراثيمن جي زهر (پيسٽيسائيڊز) جي ڪري ٿينديون آهن، جن مان اڪثر ترقي پذير دنيا ۾ ٿينديون آهن. ھن طريقي جو استعمال واضح طور تي مختلف آھي 4٪ يورپ ۾ 50٪ کان وڌيڪ پئسفڪ علائقي ۾. اهو لاطيني آمريڪا ۾ پڻ عام آهي ڇاڪاڻ ته زراعت جي آبادي جي اندر انهن موتمار دوائن تائين آسان رسائي هجي ٿي. ڪيترين ئي ملڪن ۾، منشيات جي اوور ڊيوز جي ڪري آپگهات جي تقريبن 60 سيڪڙو عورتن ۾ ۽ 30 سيڪڙو مردن ۾ آهي. انهن واقعن مان ڪيترائي اَڻرٿيل ۽ جذبات جي شديد عرصي دوران ٿين ٿا. موت جي شرح طريقن جي لحاظ کان مختلف آهي: جهڙوڪ آتش بازي 80-90٪، ٻڏڻ 65–80٪، ڦاهو کائڻ 60–85٪، ٽپ ڏيڻ 35–60٪، ڪوئلو جلڻ 40–50٪، جراثيم ڪش 60–75٪، ۽ دوائن جو وڌيڪ مقدار 1.5–4.0 %. آپگهات جا سڀ کان وڌيڪ عام ڪوشش جا طريقا پورو ڪرڻ جي عام طريقن کان مختلف آهن؛ ترقي يافته دنيا ۾ 85 سيڪڙو ڪوششون منشيات جي اوور ڊوز ذريعي ٿينديون آهن.
بچاءُ
thumb|جاپاني جنرل ھيديڪي ٽوجو کي 1945 آپگهاتُ جي ڪوشش کان پوءِ بچائڻ جي ڪوشش ڪندي
حسين ابن علي
عزت، شجاعت، صداقت، ايثار ۽ آزاديء َجو علمبردار
محمد کي ٻڌايو ويو ته امّ ايۡمَن رات کان وٺي زارو قطار روئي ٿي ۽ ماٺ نٿي ڪري، ان کي سندن خدمت ۾ آندو ويو، محمد کائنس پڇيو ته ڇا لاءِ ايترو روئي رهي آهين؟ چيائين: مون ڏاڍو ڪنو خواب ڏٺو آهي. فرمايائون: پنهنجو خواب ٻڌاءِ؟ چيائين: خواب ٻڌائڻ منهنجي لاءِ تمام گھڻو دردناڪ ۽ ڏکيو آهي. فرمايائون: تون جيئن سوچين ٿي (شايد) ايئن نه آهي. چيائين: هڪ رات خواب ۾ ڏٺم ته اوهان جي جسم مان هڪ ٽڪرو نڪري منهنجي گھرَ ۾ اچي ڪريو آهي. فرمايائون: پريشان نه ٿي، (عنقريب منهنجي ڌيءُ) فاطمه کي هڪ فرزند پيدا ٿيندو جنهن جي پالنا ۽ پرورش ڪرڻ واري تون هوندينءَ، ۽ اهڙي نموني سان منهنجي جسم جو هڪ ٽڪرو تنهنجي گهر ۾ هوندو. محمد جي سچي اڳڪٿي ٻين به کوڙ سارين اڳڪٿين وانگر جلدي ئي سچي ٿي ۽ جنگ خندق واري سال شعبان مهيني جي ٽين تاريخ تي حضرت علي ۽ حضرت زهراء (عليهما السلام) جو گھر وري خوشين سان سجي ويو، محمد جي هٿن تي امّ المومنين امّ سلمه اچي رکيو مٺي مرسل ٻار جي ساڄي ڪن ۾ اذان ۽ کاٻي ڪن ۾ اقامت پاڻ چئي. رسول جوخوشيءَمان ٻهڪندڙ چهرو پالڻهار کي ايتروته وڻيو جو جبرائيل امين کي هزارن جي تعداد فرشتن سميت مبارڪ ڏيڻ لاءِ موڪليو. جڏهن جبرائيل رسول پاڪ جي حضور ۾ پير پاتو تڏهن نهايت ادب سان سلام ڪندي الله پاڪ جو پيغام پهچايائين: ”اي الله جا محبوب، جڳ جو خليقندڙ توهان کي هن مولود جي ولادت تي مبارڪباد ڏئي فرمائي ٿو، پنهنجي هن فرزند تي هن موسى نبيءَ جي ڀاءُ هارون (عليهما السلام) جي ننڍي پٽ جو نالو رکيو وڃي ڇاڪاڻ ته علي تو لاءِ هارون جي مثل آهي، محمد چيو هارون جي ننڍي فرزند جو نالو ڇا هو؟ چيائين ”شبّير“ جنهن جو عربي زبان ۾ ترجمو ”حسين“ آهي.
بس ايئن مولود نالو الله جي فرمان مطابق حسين رکيو ويو. اچانڪ امّ سلمه ڏٺو ته محمد گريو ڪري رهيو آهي، ۽ نير سندن اکين مان لارون ڪري رخسارن تي اچي ڪريا آهن، امّ المومنين امّ سلمه پڇيو يا ”رسول الله اوهان هن خوشي موقعي روئي رهيا آهيو؟‟ محمد فرمايو: اي امّ سلمه منهنجي امت جو هڪ باغي ٽولو منهنجي هن پياري فرزند کي (ناحق) قتل ڪندو، خدا انهن کي منهنجي شفاعت نصيب نه ڪري. انس ابن سحيم چوي ٿو محمد چيو: منهنجو هي فرزند عراق جي سرزمين تي(ناحق) قتل ڪيو ويندو، توهان مان جيڪو به ان وقت اتي هجي انکي کپي ته حسين جي مدد ڪري.
پورچوگال
عربن جي آمد کان اڳ
رومن ابيريائي اپٻيٽ تي پھرين ڪاھ 219 ق م ۾ ڪئي ۽ ساحلي علائقن مان پنھنجن مخالف ڪارٿيجي ماڻھن کي ھيڪالي ٻاھر ڪيو. جوليس سيزر جي دور م پورو ابيريائي اپٻيٽ رومي ايمپائر جو حصو ٿي چڪو ھيو. 155 ق ۾ ۾ اتر وارن لوسٽانيا جي قبيلن ورياٿس جي اڳواڻي ۾ بغاوت ڪئي, آئبيريائي اپٻيٽ جي اولھ واري حصي تي پنھنجو راڄ قائم ڪيو رومي جڏهن ويڙھ ۾ ورياٿس کي روڪڻ م ناڪام ٿيا تہ انھن 139 ق م ۾ رشوت ڏئي کيس سندس ساٿين کان قتل ڪرايو ء ٽائوٽالس لوسيٽانيائي قيادت سنڀالي. رومين پوء ابيريائي اپٻيٽ م آباد ٿيڻ شروع ڪيو ۽ لوسيٽانيا کي مڪمل طرح رومانيو ويو ۽ 27 ق م ۾ اھو رومن ايمپائر جو صوبو ٿي ويو. بعد م لوسيٽانيا وارو اتريون صوبو ٺاھيو ويو جيڪو پوء گليسيا سڏجڻ لڳو جنھن جو گادي جو ھنڌ براڪارا کي بڻايو ويو جيڪو ھاڻي براگا سڏجي ٿو.
ريپبلڪن پارٽي (پاڪستان)
زمرو:پاڪستان جون سياسي جماعتون زمرو:پاڪستان ۾ جمھوريت پسندي زمرو:پاڪستان ۾ سياسي پارٽيون زمرو:مسلم ليگ گروهبندي
پورچوگال
پورچوگال جي بادشاھت
ڪرسٽوفر ڪولمبس جي يورپ واپسي بعد جڏهن اسپين ۽ پورچوگال وچ ۾ نئين دريافت ڪيل سرزمين تي شروع ٿيل تڪرار پوپ اليگزينڊر ڇھين جي ٽياڪڙي سان ٿيل ٽروڊيسيلس معاھدي ذريعي حل ٿيو جنھن تي 7 جون 1494ع ۾ صحيحون ڪيون ويون جنھن تحت دريافت ٿيل سرزمين کي انھن ٻن حصن ۾ ورھايو.
شڪارپور تعلقو
تاريخ
1843ع ۾ سنڌ جي فتح کانپوءِ انگريزن سنڌ جو نظم ونسق نئين بنياد تي قائم ڪري سنڌ کي ٽن ضلعن ڪراچي، حيدرآباد ۽ شڪارپور ۾ تقسيم ڪيو ۽ سنڌ جو دارالخلافه 1847ع تائين حيدرآباد رهيو تنهن کانپوءِ ڪراچي منتقل ڪيو ويو. شڪارپور ضلعي ۾ ان وقت چوڏھن تعلقا ھيا جن ۾ شڪارپور تعلقو پڻ شامل ھيو. شڪارپور تعلقي جي حيثيت 1843ع وٺي برقرار آھي.
آخوند محمد صالح ڀٽي سيتائي
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان زمرو:مذهب
بجار جوکيو ۽ راڻو ارجن
جوکيا اصل شاهه بلاول جي ڀرسان ڪنگور جي علائقي جا هئا. پوءِ ملير ۾ اچي ٺڪاڻو ڪيائون. انهن مان بجار وڏيءَ همت وارو ساماڻو ۽ وڃي ٺٽي ۾ ميان غلام شاهه ڪلهوڙي جي نواب شيخ شڪرالله وٽ ملازم ٿيو. ان وقت ميرپور ساڪري ۾ ٻُهارن کان اولهه ۾ راڻو ارجن ڌاريجو راڄ ڪندو هو. ميان غلام شاهه ڪلهوڙي ٺٽي جي نواب، شيخ شڪرالله کي راڻي ارجن کي ختم ڪرڻ جو حڪم ڏنو. جڏهن ٺٽي وارو ڀاڱو ميان نورمحمد ڪلهوڙي کي مليو ته نئين حڪومت اڳئين دؤر جي سردارن کي مڃائڻ لاءِ ملير جي ڪرمتي بلوچ سردارن تي لشڪر چاڙهيو ته جيئن ڪرمتي هيڻا ٿين ۽ راڻي جو زور به ڀڄي. ملير ۾ ڪرمتين جو سردار ”ملڪ طوطا“ هو. ملير تي خدا آباد طرفان موڪليل لشڪر جو حملو به ٿي چڪو هو. بجار، دانائي ڪري ملڪ طوطا وٽ لنگهي ويو ۽ چيائينس ته مون تي ميان حاڪم جو بار آهي، انهيءَ ڪري آءٌ راڻي تي حملو ڪندس. اوهان راڻي جي پاران ٻيو ڪو قدم نه کڻجو ۽ نڪي سندس مدد ڪجو. ملڪ طوطا، اها ڳالهه مڃي. هوڏانهن راڻي ۽ سندس ماسات رحمت الله ”مُلين پوٽي“ کي جڏهن ڄام ڪريم داد جو پيغام پهتو، ته هنن پرواهه ڪانه ڪئي، جو ڀانيائون ته جڏهن ملڪ طوطا اسان جو ڀرجهلو آهي ته بجار ڇا ڪندو؟ ٻئي طرف ساڪري طرف وارا ڪرمتي راڻي کي وڌيڪ ويجها هئا، تن کي جڏهن خبر پئي، ته راڻي تي حملو ٿيڻ وارو آهي. تڏهن هنن پاڻ ۾ مصلحت ڪئي. هنن سردارن پنهنجا ٻه وزير سڏيا. هڪ عيسب، جو بگهياڙ جي پاڙي مان مک هو، جيڪو پوءِ مڪليءَ واري جنگ ۾ ماريو ويو ۽ ٻيو ڪيڪو، جيڪو هديهه پاڙي مان مک هو. هنن راءِ ڏني ته اسين ساڪري واري راڻي جا ويجها پاڙيسري آهيون ۽ اصل کان وٺي راڻي سان ڀيڙا آهيون. اسين هر حال ۾ راڻي جي مدد ڪنداسين. پر نوتڪ اها ڳالهه قبول نه ڪئي، جو بجار سان سندس دوستي هئي ۽ بجار ان کي پنهنجي پاسي ڪري ڇڏيو هو. سو بجار جي طرفان وڙهيو هو. ملڪ طوطا خان، نه ڪي راڻي جي طرفان وڙهيو ۽ نه ڪو نوتڪه جي مدد ڪيائين. ڪيڪو هديه عيسب بگهياڙ ۽ راڻي ارجن جو ماسات، رحمت الله مُلين پوٽو، پنهنجن ماڻهن سميت راڻي سان ڀيڙا ٿي بيٺا ۽ کيس همٿايائون. مردن مقابلو ڪيو، پر حملو وڏو هو ۽ راڻو، رحمت الله، ڪيڪو هديهه نوتاڻي ۽ سندس ٻيا گهڻائي ساٿي مارجي ويا. ٽن مڙسن قول ڪيا، ته اسين لشڪر چيري وڃي بجار کي ڌڪ هڻنداسون. انهن قول پاڙيا، پر بجار جو بخت زور هو، جو هو سلامت رهيو. انهن مان بنبي بگهياڙ ، جنهن بندوق هنئي، ٻيو ڇٽو منداڻي هو، جنهن ڀالو هنيو. ان وقت بجار ۽ تڳيو ٻئي ڀائر ڀڄي ويا، باقي سندن ڀاڻيجو ”ڪالا“ مڙس ٿي بيٺو ۽ مارجي ويو. بجار پوءِ ملير جا 80 کوسا ساڻ ڪري، لاهري بندر ڏانهن ڪاهيو. راڻو ارجن ان وقت ويهن ماڻهن سان ”رتي ڪوٽ“ ۾، جيڪو هڪ ٻيٽ تي هو، شڪار لاءِ لٿل هو. وهاڻي ٿي، رات جو جڏهن، راڻو ارجن، پنهنجي تنبوءَ ۾ ڏيئو ٻاريو ستو پيو هو ته بجار ۽ سندس ساٿي ترارون هٿ ۾ ڪري ”سيڻاهن“ تي تري وڃي مٿس ڪڙڪيا ۽ ماري ڇڏيائونس. ميان غلام شاهه انهيءَ فتح جي عيوض، بجار جوکئي کي ”ڄام“ جو لقب ڏيئي، جوکين جو سردار مقرر ڪيو. ڄام بجار پوءِ زور ورتو ۽ ڪرمتين ۽ برفتن سان جنگيون ڪيائين.
ڪيِري اَنڊَروُڊ
ابتدائي سال
انڊروُڊ جي پيدائش مسڪوگي ۾ مسڪوگي ريجنل ميڊيڪل سينٽر ۾ ٿِي، ۽ سندس پرورش شيڪوتا اوڪلاهوما جي ديهي علائقي ۾ پنهنجي والدين جي فارم ۾ ٿِي. هُوءَ ڪاغذ جي ڪارخاني ۾ ڪم ڪندي رٽائر ٿيل اسٽيفن ۽ شيڪوتا پبلڪ اسڪول جي رٽائر ٿيل استاد جي ٽِين ۽ آخري ڌيءَ آهي. کيس ٻه وڏيون ڀيڻيون آهن، ڏهه سال وڏي شانا انڊروُڊ مِينس (پيدائش 1973ع)، ۽ تيرهن سال وڏي اسٽِيفنِي انڊروُڊ شيلٽن (پيدائش 1970ع). ٻئي ڄڻيون اوڪلاهوما ۾ ايليمينٽري اسڪول ۾ استاد طور ڪم ڪري رهيون آهن. ڪيري انڊرُڊ ننڍپڻ ۾ رابنس يادگار ٽيلينٽ شو ۾ پرفارم ڪيو هو. هُوءَ فري وِل بيپٽسٽ چرچ جي رڪن آهي. ننڍڙي عمر ۾، هوءَ چرچ ۾ ڳائيندي هُئِي. ان کان سواءِ هن شيڪوتا ۾ منعقد ٿيل اولڊ سيٽلرس ڊي ۽ لائنس ڪلب جي مقامي تقريبن ۾ پڻ ڳاتو.
امام الدين ضامن
سنڌ جي مزاحيه شاعر -امام- الدين ’ضامن‘ 16 مارچ 1909ع تي ميهڙ جي ڀرسان دٻي ۾ -جنم- ورتو. -امام- الدين انگريزن جي دؤر ۾ هڪ بهترين سنڌي مزاحيه شاعر هو. هن ابتدائي -تعليم- پنهنجي اباڻي ڳوٺ مان حاصل ڪئي. والد جي وفات کانپوءِ -تعليم- پنجين درجي ۾ ڇڏي -ٽپال- کاتي ۾ ملازمت اختيار ڪيائين، بعد ۾ اها نوڪري ڇڏي فقيري -تلاش- ۾ نڪتو ۽ وڃي قلندر جي درگاهه وسايائين ۽ شمس الدين -بلبل- جي صحبت ۾ رهي شاعري شروع ڪيائين. شاعري شروع ڪيائين. شاعريءَ ۾ سندس تخلص ’ضامن‘ هو. سندس مزاحيه شاعري گفتن سان ڀرپور آهي، کيس مزاحيه شاعريءَ ۾ تمام گهڻي مڃتا ملي. سنڌ جي هن مزاحيه شاعر 1959ع ڌاري وفات ڪئي.
1ھ
وفاتون
زمرو:1ھ
پئي ٻيلو
لغوي معنا
لفظ ”پئي“ معنيٰ اهڙي زمين، جنهن کي ٻن پاسن کان پاڻي لڳي يا ٻن ڪڙين جي وچ واري زمين. ان پئي لفظ مان ظاهر آهي ته ڪنهن وقت درياهه جي ٻن ڍورن جي وچ ۾ ٻيٽ هو، جنهن تي قدرتي درياهي ٻيلو نروار ٿيو. انگريزن جي دور ۾ سنڌو درياهه تي 35-1931ع دوران جديد آبپاشي نظام رائج ٿيو ته سنڌو درياهه کي بچاءَ بندن ۾ قيد ڪيو ويو. ان ڪري ماحولياتي تبديليون اڻٽر ٿيون. ان دوران ”پئي ٻيلي“ کي درياهي ڪچي مان ٻاهر ڪڍيو ويو ۽ آبپاشي نظام ذريعي آباد رکڻ جي ڪوشش ڪئي وئي. هن ٻيلي لاءِ روهڙي ڪئنال جي راهب شاهه شاخ ذريعي پاڻي منظور ڪيو ويو، پاڻيءَ جو ٻيو سبب ڪيترائي ٽيوب ويل آهن، جيڪي ٻيلي کي پاڻي پهچائين ٿا.
ون يونٽ
300px|thumb|ون يونٽ جي تحت پاڪستان جي چئني صوبن (بلوچستان، سنڌ، خيبر پختونخوا ۽ پنجاب) کي ھڪ صوبي يعني [[اولھ پاڪستان ۾ ضم ڪيو ويو۔]] ون يونٽ (One Unit) اھو منصوبو ھو جنھن کي پاڪستان جي وفاقي حڪومت اولھ پاڪستان جي تمام صوبن ۽ علائقن جي ضم ڪرڻ جي لاءِ شروع ڪيو ھو۔ جنھن جي تحت مملڪت پاڪستان جي اولاھين حصي جي تمام صوبن کي ملائي ڪري ھڪ ايڪائي جي صورت ڏني وئي جڏھن تہ ھن جو ٻيون حصو اوڀارين پاڪستان جي صورت ۾ موجود ھو۔ اھڙي طرح پاڪستان صرف ٻن صوبن تي مشتمل ھڪ رياست بڻجي ويو۔
ھن پاليسي جو مقصد بظاھر تہ انتظامي بھتري آڻڻ ھو پر ڪيترن ئي لحاظن کان ھي تمام گھڻو تباھ ڪندڙ قدم ھو۔ اولھ پاڪستان ۾ موجود تمام رياستن ھن يقين دھاني تي ھندستان جي ورھاڱي جي وقت پاڪستان ۾ شموليت اختيار ڪئي ھئي تہ ھنن جي خود مختياري قائم رکي ويندي پر ون يونٽ ٺاھڻ جي فيصلي سام تمام مقامي رياستن جو خاتمو ٿي ويو۔ ان سلسلي ۾ بھاولپور، خيرپور ۽ قلات جون رياستون قابل ذڪر آھن۔
ون يونٽ ۽ سنڌ
ون يونٽ سن 1955ع ۾ سنڌ جي وزير اعليٰ پيرزادي عبدالستار کي زوري وزارت تان هٽائي هٿ ٺوڪي وزارت قائم ڪري، ون يونٽ تي ووٽ ورتو ويو. ون يونٽ جو قيام پنجاب جي پُراڻي خواب جو تعبير هو. انهي کانپوءِ سنڌ جي زمين، نوڪرين ۽ ملڪيتن کي مال غنيمت طور لٽيو ويو. ون يونٽ خلاف سنڌ ۾ ردعمل آيو. سنڌ جي سياستدانن سائين جي. ايم. سيد ۽ ٻين ون يونٽ خلاف متحده محاذ قائم ڪيو.
آسا
آسا راڳڻي، سنڌ ۾ آڳاٽي وقت کان ھلندڙ آھي ۽ ان ۾ عوامي قصا ڳايا ويا آھن. اِھا ’نِج سنڌي آسا‘، ھندستاني راڳ جي ”آسا“ سان ملندڙ آهي، پر ايتري فرق سان جو ”سنڌي آسا“ جي ڌار صورت ظاھر ٿي آھي. سنڌ جي ’نِج سنڌي آسا‘ ۾ بانڪي شاھ بھرام جي ڳالھہ کڻندا ھئا. ڪافين ۽ ڪلامن جي موضوعن جي لحاظ سان عام ڳائڻ ۾ بہ ’آسا‘ کي ’آس ۽ ارداس‘ جي راڳڻي چيو ويو آھي. اِن روايت موجب ئي خليفي نبي بخش صاحب پنھنجي رسالي جو ’سُر آسا‘ جنھن بيت سان شروع ڪيو آھي، تنھن جي پھرين سِٽ آھي: ”آسا ڪر الله جي، در در پـِن م دان“ شاھ لطيف جي راڳ ۾ راڳ توڙي موضوع جي لحاظ سان ’سُر آسا‘ جيئن ڳائجي ٿو تہ اھو ھندستاني راڳ جي ”شُڌ آسا“ معلوم ٿئي ٿو. شاھ جو ”سُر آسا“ ھڪ وڏو معنوي سُر آھي ۽ اُن جي بيتن ۾ حقيقت جا ڳوڙھا معنوي اشارا ڏنل آھن. ھن سُر ۾ ڪنھن روايتي پَس منظر ۽ ماحول بدران تصوف جي رازن ۽ رَمزن وارو فڪر سمايل آھي، جنھن ۾ مَجاز ۽ حقيقت جي مثالن، صوفياڻي فڪر جي باريڪ اِشارن ۽ سالڪن جي سلوڪ وارين منزلن ۽ مرتبن جا اُھڃاڻ ڏنل آھن. اُن کان سواءِ ”مجاز“ جا مختلف پھلو پڻ نِروار ڪيل آھن.
امام الدين مجددي
خواجه -امام- الدين مجدديءَ جو شمار سنڌ جي وڏن عالمن ۽ درويشن ۾ ٿئي ٿو. سندس والد خواجه نظام الدين مجددي -تصوف- جو ڄاڻو ۽ باعمل بزرگ هو. هو -پشاور- ۾ ڄائو ۽ پوءِ پنهنجن ٻن پٽن سان گڏ سنڌ ۾ آيو. -ان- وقت سنڌ ۾ -امير- تيمور -بن- -احمد شاهه- ابداليءَ پاران شڪارپور جو حاڪم نواب مولا داد خان افغاني هو ، جيڪو خواجه نظام الدين جو معتقد هو. هيءُ خاندان اڄ تائين شڪارپور ۾ رهي ٿو. ٽالپرن پڻ هن گهراڻي کي ڪيتريون جاگيرون نذراني طور ڏنيون. خواجه نظام الدين جي وفات کان پوءِ ، سندس وڏو فرزند -امام الدين مجددي- سجاده نشين ٿيو ، هو هڪ صاحب ڪمال بزرگ هو ، جنهن وٽ هندو توڙي مسلمان زميندار ۽ عملدار سلامي ڀرڻ ايندا هئا. سندس ڪلام ، گهڻو ڪري فارسي زبان ۾ آهي. آخري عمر ۾ پاڻ حرمين جي زيارت لاءِ ويو. ۽ واپس موٽندي ، ڪراچيءَ کان هڪ ٻيڙيءَ رستي سکر اچي رهيو هو ته لڪيءَ وٽ سڀني کي ” الوداع “ چيائين ۽ 28 رجب 1294هه/1877ع ۾ رحلت ڪيائين. کيس لڪيءَ جي جبلن ۾ امانت طور دفن ڪيو ويو ، جتان پوءِ سندس فرزند لاش کڻائي اچي شڪارپور ۾ ، خواجه نظام الدين جي ڀرسان دفنايو.
ريبل ولسن
پيدائش: ميليني ايلزبٿ بنڊس 2 مارچ 1980 (عمر 37) سڊني,  نيو سائوٿ ويلس , آسٽريليا
امام انقلاب (ڪتاب)
پير پاڳاري جي اڳڪٿي
پير سائين سورهيه بادشاھ ٽهڪ ڏئي چيو: ”۽ اوهين هوندئو ڪٿي؟ جي ايم سيد صاحب ڀليل آهيو. وڙهڻ لاءِ اوهين هوندئو ۽ سوڀ وقت واڳون انهن جي هٿن ۾ هونديون جيڪي انگريزن جا ازلي غلام هوندا. اوهان کي کير جي مک وانگر ڪڍي ڦٽو ڪيو ويندو ۽ شڪ ناهي ته جيل به رکيا وڃو. جيڪڏهن اسان جي اڳڪتي سچي نڪتي ته ٻڌائجو ته سياست مان گهڻو ڪير ٿو ڄاڻي،اوهين يا اسين؟ انشاء اللہ اسين ته وطن يا ڪفن حاصل ڪنداسون. پر اوهين پيا ڏکن ڏوراپن وارا ڪتاب لکندا.“
آفتاب شعبان ميراڻي
حوالا
زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:شخصيتون
انور پاشا (ناول)
ناول جي متن ۾ جملي 284 صفحا آهن. پهرين ايڊيشن (1957ع ۾) قيمت 4.00 رپيا ۽ ٻيو ايڊيشن آگسٽ 1998ع ۾ عثمانيه لائبريري ڪنڊيارو طرفان ڇپايو ويو جنهن جي قيمت 35.00رپيا لکيل هئي.
آسان علاج (ڪتاب)
سنڌي ٻوليءَ ۾ طب تي لکيل آسان ڪتاب. هيءُ ڪتاب حڪيم شمس الدين جو لکيل آهي. ڪتاب ۾ مٿي کان وٺي پيرن تائين، هر بيماريءَ جا سبب، ان جي تشخيص، علاج، پرهيز ۽ غذا ڄاڻايل آهي. ڪتاب جو پهريون ڇاپو 1940ع ۾ پيپلز پرنٽنگ پريس، حيدرآباد ۾ ڇپيو، انهيءَ ڇاپي ۾ 372 صفحا آهن. اهو ڊيمي سائيز ۾ آهي ۽ قيمت ٻه روپيا ڏنل اٿس. 1947ع ۾ طبي ڪمپني، حيدرآباد پاران حڪيم شمس الدين ٻيهر ڇپايو. انهيءَ ڇاپي ۾ 222 صفحا آهن. اهو ڊيمي سائيز ۾ ڪچي جلد سان آهي. هن وقت اهو ڪتاب 500 صفحن تي مشتمل آهي ۽ اڄ به مقبول آهي. تازو ئي روشني پبلڪيشن ڪنڊياري طرفان 2004ع ۾ وري شايع ڪيو ويو آهي ۽ ان جي قيمت 160 رپيا ڄاڻايل آهي.
استاد (ڪتاب)
هيءُ ڪتابڙو سيد غلام مصطفيٰ شاهه جو لکيل آهي، جنهن ۾ -استاد- جي اهميت، فرضن بابت تفصيل لکيل آهي. نه رڳو استادن پر شاگردن لاءِ پاڻ هيءُ ڪتاب رهبري جي صورت رکي ٿو. هن ڊيمي سائيز ۽ ڪچي جلد واري ڪتاب ۾ صفحا 16 ڏنل آهن. سنڌ ٽيڪسٽ بوڪ بورڊ، حيدرآباد، سال 1972ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
حوالا
زمرو:سنڌي ڪتاب زمرو:1972ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب
آفتاب صداقت بجواب آئينه هدايت
''آفتاب صداقت بجواب آئينه ھدايت، هيءُ ڪتاب مولوي احمد ملاح جو لکيل آهي. هن رايل سائيز ڪتاب ۾ 56 صفحا آهن ۽ قيمت 4 آنا ڄاڻايل آهي. مولوي احمد ملاح، هيءُ ڪتاب پاڻ مسلم ادبي پريس، حيدرآباد مان 1935ع ۾ ڇپايو.''
ترفع
حوالا
زمرو:خيالن جي تاريخ زمرو:عقلي فلسفو زمرو:عقلي فلسفي جو تصور زمرو:فلسفي جي تاريخ زمرو:مابعد الطبعيات جا خيال
سائبيريا
سائبيريا سڄي دنيا ۾ پنهنجي ڊگهي، سخت سياري جي ڪري سڃاتي وڃي ٿي، جنهن ۾ جنوري جي ساڌارڻ -25 °C (-13 °F) سردي شامل آهي. اهو جاگرافيائي طور تي ايشيا ۾ واقع آهي؛ تنهن هوندي به، ان جي نوآبادياتي ۽ روس ۾ شامل ٿيڻ جي ڪري، اهو ثقافتي ۽ سياسي طور تي يورپ جو حصو آهي. يورپي ثقافتي اثر، خاص طور تي روسي ، سڄي علائقي ۾ غالب آهن، ڇاڪاڻ ته ان ڏانهن 16 صدي عيسويء کان يورپ مان روسي هجرت ڪئي هئي ۽ سائبرين روسي سب-قومي گروهه ٺاهي هئي. سلاو ۽ ٻيا هند-يورپين سائبيريا جي آبادي جي وڏي اڪثريت تي مشتمل آهن، ۽ علائقي جي 85 سيڪڙو کان وڌيڪ آبادي يورپي نسل جي آهي.
حوالا
زمرو:قازقستان جي جاگرافي زمرو:روس جي جاگرافي زمرو:آواز وارا فائل رکندڙ مضمون
انٽون چيخوف
زندگي جو احوال
thumb|روسي شھر [[اليگزينڊروسڪ سکالنسڪي ۾ انٽون چيخوف جو مجسمو]]
بينظير ڀٽو
ٻيھر وزيراعظم چونڊجڻ ۽ برطرف ٿيڻ
20 سيپٽمبر 1995ع تي بينظير جي پنهنجي حڪومت ۾ سازش ڪري سندس موڀي ڀاءُ ميرمرتضيٰ ڀٽي کي شهيد ڪيو ويو. هوءَ جهڙوڪر ٽُٽي پئي. اڃا صدمي ۾ هئي ته 5 نومبر تي کانئس حڪومت به کسي وئي. قومي اسيمبليءَ کي ٽوڙي سندس سرڪار کي برطرف ڪيو ويو. 1996ع جي ان زوال ۾ جن ٽن ماڻهن جو هٿ هو، اهي ٽئي سندس آندل يا مقرر ڪيل هئا، جن ۾ صدر فاروق لغاري، جنرل جهانگير ڪرامت ۽ جسٽس سيد سجاد علي شاهه شامل هئا.
بجلي پرکڻو
هيءُ پرکڻو اهڙو -اوزار- آهي، جنهن سان بجليءَ جي ڀرتي معلوم يا چڪاس ڪري سگهجي ٿي. اهو -پتل- جي لٺ جو ٺهيل آهي، جنهن جي مٿئين ڇيڙي تي -ٿالهي- يا گولو ٺهيل آهي ۽ هيٺئين ڇيڙي تي ٻه سنها سونا ورق لڳل آهن. -بجلي- پرکڻي ۾ اليمونيم جا ورق، سون جي ورقن بدران پڻ استعمال ڪيا ويندا آهن.
حوالا
زمرو:اوزار
ابڙا قبو
ھاڻوڪي حالت
''ھن وقت مقبري جي حالت سٺي ڪا نه آھي، جو ان جي سار نه لڌي وئي آھي. جتان ڪٿان پلستر اکڙي ويو آھي. خاص قسم جون تصويرون اجڙي رھيون آھن.
حوالا
زمرو:نوابشاھ تعلقي جا تاريخي ماڳ
عطا محمد ڀنڀرو
عطامحمد ڀنڀرو(انگريزي ٻولي: Atta Muhammad Bhanbhro)(جنم:01 فيبروري 1936ع -وفات: 03 جون 2020ع) سنڌ جو ھڪ محقق، اتھاسڪار (تاريخدان)، سنڌيڪار ۽ قلمڪار، ھُيو. سندس ڪيترائي ڪتاب ڇپيل آهن. حڪومت پاڪستان کيس حسن ڪارڪردگي اعزاز (ايوارڊ) ڏيڻ لاءِ پڻ چونڊيو، پر هن اھو اعزاز وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو هو.
اُبنٽو (آپريٽنگ نظام)
Ubuntu''' is a Linux Distribution. اُبنٽو (آپريٽنگ نظام) هڪ لينڪس تي ٻڌل ڳڻپيوڪر نظام آهي 220px|thumb|right|ubuntu 8.04
آساوري
ڳائڻ جو وقت
کرج: رکب تيور گنڌار ڪومل مڌم شڌ پنچم ڌيوت ڪومل نکاد ڪومل
ترقي پسندي
ترقي پسندي __(Progressivism):
حوالا
زمرو:انصاف زمرو:خيالن جي تاريخ
ترڪيب
ترڪيب (Synthesis) عربي زبان جو لفظ آهي، جنهن جي لغوي معنيٰ آهي ’ڳانڍاپو يا واسطو‘. اصطلاحي محاوري موجب جملي ۾ استعمال ٿيل لفظن جي گرامر موجب جوڙجڪ جي پرک/سڃاڻپ کي ترڪيب چئبو آهي.
گرامر جي اصول ۽ قانون مطابق جملي ۾ ڪم آيل هجن انهن ما هر هڪ لفظ سان جيڪو لاڳاپو هجي، انهيءَ لاڳاپي کي ترڪيب چئبو آهي.
ڍنڍ بيڪل
بيڪال ٻوٽن ۽ جانورن جي هزارين جوڻين جو گهر آهي، انهن مان ڪيترائي مقامي آهن. اهو پڻ بوريت قبيلن جو گهر آهي، جيڪي ٻڪريون، اُٺ، ڍور، رڍون ۽ گهوڙا پاليندا آهن ڍنڍ جي اڀرندي پاسي، جتي گرمي پد سياري جي گهٽ ۾ گهٽ -19 °C اونهاري جي وڌ ۾ وڌ 14 °C آهي.
بائيڪل ڍنڍ جي اوڀر واري علائقي کي ٽرانسبائيڪليا يا ۽ ڍنڍ جي چوڌاري ٿلهي انداز ۾ بيان ڪيل علائقو ڪڏهن ڪڏهن بائيڪليا جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. يونيسڪو 1996ع ۾ بائيڪل ڍنڍ کي عالمي ورثو پڌري ڪيو.
آسٽرو–ايشيائي ٻوليون
منڊا ٻوليون گهڻ پديون (Poly syllabic) ٻوليون آهن، جيڪي آسٽرو-ايشيائي ٻولين کان جملن جي بناوٽ ۽ لفظي اچارن ۾ گهڻو مختلف آهن. مون کمر جي خاندان وارين ٻولين جو، هندوستاني ٻن ٻولين سنسڪرت ۽ پاليءَ تي به تمام گهڻو اثر آهي. ڪيترائي هندوستاني ٻولين جا اکر هن ۾ شامل ٿي ويا آهن. مون ۽ کمر ٻوليون هندوستان جي لپين ۾ لکجن ٿيون. ويٽنامي ٻولي صدين تائين چيني رسم الخط ۾ لکي پئي وئي آهي ۽ هاڻي 1910ع کان هن جي لپي تبديل ڪري رومن لپيءَ ۾ لکڻ جو رواج وڌو ويو آهي. جڏهن ته اها رومن لپي 1650ع ڌاري ويٽنامي لکڻ لاءِ ٺاهي ويئي هئي. پر ويٽنامي چيني ٻوليءَ جي اثر هيٺ رهي هئي. مون- کمر خاندان جي ٻين ٻولين جو صوتي نظام سادو آهي. رڳو لاڪنا ياسر ڪجهه فرق سان موجود رهن ٿا.
آفريقا جي شهزادي
آفريقا جي شھزادي محمد عثمان ڏيپلائيءَ جي ابتدائي لکڻين ۾ شامل ناول آھي جنھن جو پھريون ايڊيشن 1941ع، ٻيو ايڊيشن 1945ع، ٽيون ايڊيشن 1948ع، چوٿون ايڊيشن آگسٽ 2008ع ۾ مھراڻ اڪيڊمي شڪارپور طرفان شايع ٿيو. ناول ۾ ٽئين خليفي حضرت عثمان رضہ جي دور ۾ مصر کان اُلھندي طرف ريگستان واري علائقي کي فتح ڪرڻ جو ذڪر آهي. انھيءَ علائقي کي اُن دور ۾ آفريقا ڪري سڏيو ويو، ۽ انھيءَ جي اهم قلعن ۾ زويلہ، طرابلس ۽ سبطيلہ شامل هئا. ناول ۾ مجاهدن جي بھادرانہ ڪارنامن سان گڏ سندن اعليٰ اخلاق ۽ اسلامي تعليمات جو ذڪر ۽ نجوم وغيرہ بابت اسلامي نڪتۂ نظر جي سٺي وضاحت ڪيل آهي. هي ڪتاب پھريون دفعو 1941ع ۾ عبرت ڪتابي سلسلي/ اسلاميہ دارالاشاعت حيدرآباد/ ميرپورخاص پاران شايع ٿيو. جڏهن تہ چوٿون ڇاپو مھراڻ اڪيڊمي شڪارپور پاران آگسٽ 2008ع ۾ شايع ٿيل آهي.
ڍاٽڪي
'''”جم وساريين“معنا متان وسارين. اهي ٻيئي لاڙ جا لفظ آهن.اهڙيءَ طرح ڍاٽڪيءَ ۾ ٻيا به ڪيترائي سنڌي لفظ آهن'''.
انور پيرزادو
سنڌي ادب ۽ صحافت جو ناميارو نالو آهي. سندس اصل نالو محمد پريل هو، پر ادبي دنيا ۾ ”انور پيرزادي“ (Anwar Pirzaado) جي نالي سان مشهور ٿيو، 25 جنوري 1945ع تي ڳوٺ حاجي لعل بخش شيخ (جيڪو سندس نانو ھيو) المعروف ٻلھڙيجي، ڳوٺ ٻلهڙيجي، سنڌو درياهه ۽ مھين جي دڙي جي ڀرَ ۾ آهي تعلقي ڏوڪريءَ ۾ جنم ورتائين. سندس والد شفيع محمد ڳوٺ جي ھڪ مسجد جو پيش امام ھيو. انور پنهنجي والد سان گڏ نه رڳو پنج وقت نماز پڙهندو هو، پر مسجد جو ٻانگو به هو.
استاد امير خان
سرتال جي هن نامياري گائڪ -استاد -امير- خان- کي قلندر شهباز جي ڪشش ڇڪي سنڌ آئي هئي، ۽ هن سيوهڻ شريف کي اچي پنهنجي مستقل رهائش جو هنڌ بنايو هو. هتان جي ماڻهن جي محبت ڏسي هميشه لاءِ هتي جو ٿي ويو هو. ٻئي مُک گويي خانصاحب عاشق علي خان جو مامو هو. سندس آواز ۾ هڪ قسم جو عجيب رس رچيل هو، گائڪي جي لحاظ کان هن تي دهلي گائڪيءَ جو گهڻو اثر هو. رباب وڄائڻ ۾ سندس ڪو ثاني نه هو.
محمد زمان پھريون
مخدوم محمد زمان پھريون لواري شريف جي درگاھ جو باني محمد زمان پھريون المعروف خواجہ ڪلان ٿيا آھن.
راجا ڏاهر
رمل جي راجا جي ڪاهه
راجا ڏاهر وڏي آرام ۽ سڪون سان حڪومت ڪري رهيو هو ته اوچتو رمل جي راجا 59هه (79_ 678ع) ۾ وڏي لشڪر ۽ هاٿين سان ٻڌيا ڏانهن اچي راوڙ تي حملو ڪيو. ڏاهر وزير ٻڌيمن کي گهرائي ساڻس صلاح ڪئي. وزير چيو، سرڪار جيڪڏهن مقابلي جي پاڻ ۾ همت سمجهو ٿا ته پوءِ ميدان ۾ اچو نه ته پوءِ خزاني مان دولت ڏئي صلح ڪري جان ڇڏايو. مان اهڙي خواري نه کڻندس ۽ اهڙي زندگيءَ کان موت کي وڌيڪ ترجيح ڏيندس، ڏاهر چيو. وڏي سوچ ويچار کان پوءِ وزير ٻيهر عرض ڪيو ته مهاراج! هڪڙو ٻيو رستو اهو آهي ته اسان کي هتي رهيل عربن کان مشورو وٺڻ گهرجي. جيڪي وڏا دلير ۽ جنگين جو تجربو رکندڙ آهن. راجا ڏاهر کي وزير جو اهو مشورو ڏاڍو وڻيو.
خانپور تعلقو
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
پاڪستان جو صدر
البتہ پاڪستان ۾ فوجي حڪومت جي دور ۾ اڪثر فوج جا سالار پنھنجو پاڻ کي صدر جي عھدي تي فائز ڪندا رھيا جتي ھو وزير اعظم جا انتظامي اختيار بہ پاڻ وٽ رکندا ھيا ڀلي انھن جو پنھنجو مقرر ڪيل وزير اعظم موجود ئي ڇو نہ ھجي. ان جو سڀ کان بُرو مثال پرويز مشرف ھو.
قانون توھين رسالت (پاڪستان)
پاڪستان جي تعزيرات ۾ آئيني شق 295 سي (295-c)کي قانون توھين رسالت چيو ويندو آھي۔ ان جي تحت "پيغمبر اسلام جي خلاف تضحيڪ آميز جملا استعمال ڪرڻ، خواھ لفظن ۾، خواھ ڳالھائي ڪري، خواھ لکيل، خواھ ظاھري شباھت/پيشڪش، يا انجي باري ۾ غير ايماندارنہ سڌو سنئون يا بالواسطہ اسٽيٽمينٽ ڏيڻ جنھن سان انجي باري ۾ بُرو، خود غرض يا سخت تاثر پيدا ٿي، يا انکي نقصان ڏيڻ وارو تاثر ھجي، يا انجي مقدس نالي جي باري ۾ شڪ ۽ شبھا يا تضحيڪ پيدا ڪرڻ، انھن سڀني جي سزا عمر قید يا موت جي سزا ۽ گڏ جرمانو بہ ھوندو۔"
زرينه بلوچ
سوانح
پاڻ استاد، قومي ڪارڪن، ڪهاڻيڪار، شاعره ۽ ڳائڻ سان گڏ اداڪاري جو ڪردار به خوب نموني سان نڀايو سندن ڪيل ڪردار عام هوندو هو ڪنهن به قسم جي غير ضروري سجاوٽ نه ڪئي، جيجي دنگيءَ منجھ درياھ، راڻيءَ جي ڪهاڻي، جهنگل، ڪاروان، ديوارين، آن ۽ ٻين ڊرامن ۾ اداڪاري ڪري چڪي آهي انهن ڊرامن کي ”ورلڊ ڊراما فيسٽيول“ انعام پڻ مليا، جيجي کي لطيف ايوارڊ، سچل سرمست ايوارڊ، قلندر لال شهباز ايوارڊ، سگا ايوارڊ، وحيد ايوارڊ، رام پنجواڻي ايوارڊ ۽ ٻين لاتعدادن ايوارڊن سان پڻ نوازيو ويو.
زرينه بلوچ جا ڳايل گيت
پيرين پوندي سان
ٻي خبر ناهي پر مرڻ کان پو
آدرشي ناريون (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب ارجنداس بي. ٺارواڻي ”فنا“ جو لکيل آهي ۽ اخلاقي ساهتيه منڊل، بمبئيءَ پاران 1974ء ۾ شايع ڪيو ويو. 143 صفحن جي هن ڪتاب جي قيمت اڍائي روپيا آهي. ليکڪ هن ڪتاب ۾ سنڌ ۽ هند جي 36 آدرشي عورتن جو ذڪر ڪيو آهي، جن مذهب، اخلاق، بهادريءَ، سياست، وطن دوستيءَ ۽ سماجي خدمتن ۾ پنهنجو ڪردار ادا ڪيو آهي، انهن عورتن ۾ جتي ڪلاسيڪي ڪردارن سيتا ۽ مارئيءَ جو ذڪر ڪيو ويو آهي، اتي مهاتما گانڌيءَ جي گهرواريءَ ڪستور ٻائيءَ سان گڏ سنڌ اسيمبليءَ جي ڊپٽي اسپيڪر ڄيٺي سپاهيملاڻيءَ جو به ذڪر آهي.
امجد علي خان
اعزاز
استاد امجد علي خان کي مليل ايورڊ ۽ اعزاز:1 پدم شري 1975ع (صرف 30 سالن جي عمر ۾)، 2 سنگيت ناٽڪ اڪيڊمي ايوارڊ 1989ع، 3 تانسين ايوارڊ 1989ع، 4 پدم ڀوشن 1991ع.
زينب سومرو
سنگهار ڪُل اٺ سال حڪومت ڪري مري ويو، تاريخدانن جو مڃڻ آهي ته رياستي معاملن ۾ هو سدائين پنهنجي ڀيڻ تاريءَ جي صلاح ۽ مدد وٺندو رهيو. دولت علويه ۾ تاريءَ جو نالو زينب ۽ سنگهار جو نالو شهاب الدين ڄاڻايو ويو آهي، جيڪو سراسر غلط آهي. سنڌ جا ابتدائي سومرا حڪمران، عربي نالن بدران روايتي ديسي نالا رکندا هئا.
ڀڳت ڪنور رام
ڀڳت ڪنور رام سنڌي راڳي ۽ سنڌي صوفي شاعر هيو. هو رهڙڪيءَ جي سنت سترام داس صاحب جو شاگرد هو. هو 13 اپريل 1885ع تي سکر ضلعي جي ڳوٺ جروار ۾ پيدا ٿيو ۽ ڊسمبر 1939 ۾ سکر ۾ ٿيل مذهبي وڳوڙن ۾ قتل ڪيو ويو.
گائڪي
نامياري اديب علي احمد بروھيءَ ڪنور رام بابت ھڪ ھنڌ لکيو آهي ته ”ٻيجل ۽ راءِ ڏياچ نه ٻڌوسين ۽ نه ڏٺوسين، پر اسان ھڪ اھڙو سخي ڏٺو، جيڪو ڏيئي نه پچاري، سو ھو ڀڳت ڪنور رام.“
عظمت
ڪنور ڀڳت جي آواز جي جادوءَ سوين ماڻھن کي موھي وڌو، لڙيءَ رات ڳوٺن ۾ سندس آواز سبب ماڻھو ننڊون ڦٽائي، سندس راڳ ۾ شريڪ ٿيندا ھئا. ڪنور جي آواز جون ماترائون مٿاھين سُر تي اڀرنديون ھيون، اتي سازن جا سر بيھي ويندا ھئا، ڪنور رام سونھن ۽ سُر جي جيڪا ھاڪ پنھنجي وقت ۾ پيدا ڪئي، سا اڄ تائين ڪنھن به ڳائڻي کي نصيب ڪا نه ٿي آھي. ڀائي ڪنور رام جي حادثي تي ڄيٺانند ھيمنداس ڪويءَ ھيٺان ڪتابڙا ڇپايا، جيڪي سڀ هيمراج پرنٽنگ پريس، سکر مان ڇپيا.
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:سکر ضعلو جا ماڻھو زمرو:سکر ضلعي جا ماڻھو زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي ٻولي جا راڳي
جمي ويلز
حوالا
زمرو:1966ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
مورو
حوالا
سنڌ
يورال اسٽيٽ يونيورسٽي
سائنس اسڪول
يورال سائنسي اسڪول آف بزنطيني سائنسز، پروفيسر ايم سيزوف پاران قائم ڪيل آهي
ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:Articles containing Russian-language text زمرو:اڻ-نظرثاني ٿيل ترجمن وارا صفحا زمرو:روسي ٻولي جي متن تي مشتمل مضمون
صحت
صحت جي سهولتن جي کوٽ
وسندين ۾ گند ڪچري جا ڍير، مکيون، مڇر، جانور ۽ انسان هڪ ئي هنڌ گذارين ٿا ۽ شهري خدمت جا ادارا، بلدياتي ادارا ۽ پبلڪ هيلٿ جھڙا کاتا رڳو پنهنجي فنڊن ۽ ڪميشنن کائڻ جي پويان آهن، جنھن سبب مٿي ذڪر ڪيل بيماريون پنھنجو ڄار پکيڙي رهيون آهن، پيئڻ لاءِ صاف پاڻي جي فراهمي، ڪني پاڻي ۽ گندگي جي نيڪال جي انتظام کان وڌيڪ ڪوبه قدم انهن مسئلن کي حل ڪري نٿو سگهي.
1978ع ڌاري صحت جي عالمي اداري پاران ”الماتا ڪانفرنس“ ۾ سن 2000ع تائين دنيا جي سمورن ماڻهن کي صحت جي سمورين سهوليتن فراهم ڪرڻ جو اعلان ڪيو ويو هيو، جنھن تحت نه رڳو علاج پر احتياطي تدبيرون، صفائي سٿرائي ۽ اڳواٽ علاج جون سهوليتون پڻ ڏنيون وڃن ها. انهيءَ تصور کي پرائمري هيلٿ ڪيئر (P.H.C) جو نالو ڏنو ويو هيو. پي.ايڇ.سي جو تصور رڳو طبي صحت نه بلڪ سماجي ۽ معاشرتي مسئلن سان پڻ لاڳاپيل آهي.
جوزف اسٽالن
شروعاتي زندگي
اسڪول مان خارج ٿيل جگهاشولي،  ٿوري وقت لاءِ موسميات کاتي جي آفيس ۾ ڪلارڪ طور ڪم ڪيو، پر رياست پارآن انقلابين خلاف ڪاروائي کان پوءِ هو اندر گرائونڊ ٿي، ڪُل وقتي انقلابي بڻجي ويو ۽ چندي (ڊونيشنز) تي گذارو ڪرڻ لڳو.
جگهاشوليءَ 1906ع ۾ پهرين شادي ڪيٽرينا شوانزا سان ڪئي، جنهن مان کيس هڪ پُٽ ڄائو. پر اها ٽائفس جي بيماري سبب گذاري وئي. 1911ع ۾، گهڻن ئي سائيبريا ڏانهن جلاوطن ٿيلن مان هڪ ناديا اليلويوا (Nadezhda Alliluyeva) يعني سندس مستقبل جي ٻي زال سان ملاقات ٿي. 1910 ۽ 1912 دوران، اهو پنهنجي لکڻين ۾ عرف ”اسٽالن“ جو نالو استعمال ڪرڻ لڳو.
صنعتڪاري
روسي گهرو ويڙهه ۽ وار ٽائيم ڪميونزم ملڪ جي معشيت تي ڏاڍا خراب اَٿر وڌا. ...
رابرٽ لوئس جي مطابق، پنج ساله منصوبابندي وڏي حد تائين ماضيءَ جي پٺتي پيل سوويت معشيتَ کي جديد بنائڻ ۾ مدد ڏني. ...
انساني حقن جون خلاف ورزيون
thumb|1945ع جي ميمو جو حصو جيڪو پولش آفيسرن کي قتل ڪري ڇڏڻ جي تجويز ڏي ٿو. ساڄو|thumb|272x272 عڪسلون|29 جنوري 1942ع تي بيريا جي طرفان 46 روسي جرنلن کي کي ڦاسي ڏيڻ جي  تجويز.  اسٽالن جي قرارداد: ”فهرست ۾ بيان ڪيل سڀني کي گوليون هڻي ماري ڇڏيو. جوزف اسٽالن“ برلن تي قبضي کان پوءِ، اطلاعن مطابق، سوويت فوجين سووين هزارن کان وٺي ٻن ملين مائين تايئن ۽ 50،000 هزار ماين سان ٻداپسٽ تي قبضي دوران ڏاڍائي (بلادڪار) ڪئي. ...
Notes
<div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; -webkit-column-width: 30em; column-width: 30em; list-style-type: decimal;" data-template-mapping="{"targetname":"Reflist"}">
آفريڪا جي پگمي جهنگل واري پالو جو قصو (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب سنڌ ڪرسچن لٽريچر سوسائٽيءَ وارن جي طرفان شايع ڪيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب ۾ 111 صفحا آهن ۽ قيمت هڪ آنو ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، سنڌ ڪرسچن لٽريچر سوسائٽيءَ طرفان، مشن پريس، ڪراچيءَ مان 1940ع ۾ شايع ٿيو.
سکر تعلقو
حوالا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
لکي تعلقو
لکي تعلقو يا لکي غلام شاه تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي شڪارپور جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام لکي غلام شاھ شھر آھي. تاريخ 30 – جنوري 1979ع تي “لکي” کي تعلقي جو درجو ڏيئي، شڪارپور ضلعي ۾ شامل ڪيو ويو.
آدم خان پنهور
آدم خان پنهور، ضلعي جيڪب آباد جي هڪ ڳوٺ ۾ 1908ع ۾ ڄائو. هي پنهور قبيلي جو سردار ۽ پڳ ڌڻي هو. آدم خان جي ڏاڏي مُلا حامد، جيڪب آباد جي اندرئين علائقي ۾ ٿوري زمين خريد ڪئي ۽ سمورو قبيلو لڏي جيڪب آباد اچي ويٺو. تحريڪ پاڪستان ۾ سرجوشيءَ سان حصو ورتائين. 1946ع جي چونڊن ۾ مسلم ليگ کي جيڪب آباد مان کٽرائڻ ۾ هن جو وڏو هٿ هو. پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ مسلم ليگ ضلعي جيڪب آباد جو نائب صدر چونڊيو ويو. ڊسٽرڪٽ لوڪل بورڊ جو به ميمبر ٿيو. مقامي جرڳي جو صدر هو. جيڪب آباد ۾ هڪ مسافرخانو ٺهرايائين. هر قومي فنڊ ۾ پنهنجي حال موجب حصو ڏيندو هو. کيس شڪار ۽ گهوڙي سواريءَ جو گهڻو شوق هو. 1958ع ۾ وفات ڪيائين.
شيخ اياز جي شاعري
سانورا! تو سَوا ڇانورا ڇا ڪبا! لوءَ تُنهنجي لَڌِي، لُوءَ لڳندي رهي.
او وڃان مان وڃان، ڪيئن ڀيرو ڀڃان! سِج ويندو لهي، پيرَ ويندا ڊَهي.
شعورِ  هستي    جتي    ڪٿي   آ  ،  شعارِ هستي ڪٿي ڪٿي آ پيئو  پـيـئاريــو  ،   جـيــئو   جيـئـاريـو  ،  مـــــگر   به   اندازِ   عارفانا
وک وِتَري ڪيو  ٿي  اَچي ،  ٿي  اَچي، هُو  جھُڙالي   هوا  ،   هُو   گلابي گلي!
ڳُنڌي وارَ ڪنهن لاءِ آئينءَ ڳهيلي ؟ چَري! چاڳ ڪهڙا! ڪٿي چاهه وارا!
”اياز“ اُن سبب مَي پرستي ڇڏيندو؟ ميان، تون به ڪنهن کي ڏئين ٿو ميارون! پرينءَ سان پکا ڪير ويهي اڏي گھڙي لنئو لڳائي، هلون ٿا لڏي
جھڙاليون لڳائي وئين جيءَ ۾ اڙي جيءُ آئين اسان جي تڏي
دُور ويا مجبور هُيا، ويا سُپرين پنهنجو ساٿ ڇڏي پو به ’اياز‘ اسان جي دل کي هو دل وارا ويجھو ها ڪو ئي اُنتيءَ جو اِمڪان! سڏ، پڙاڏو ٻئي حيران.
ڪنهن ماتا جي مَمتا مُئي، ڪنهن ننگر جو نِڪتو پان.
او رکوالا! کوٽين ڇو ٿو هيءَ جيون جي رکَ، آڻي اگنيءَ جھڙي آشا، ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
ڪاري رات، ڪَتيءَ ڏي ڪَرڪِي، ڪائي ڪُونج اُڏي، پيارا تُون به تڪيندي تارا، ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
وَسندو رهندو آهي تو وٽ، سانَوَڻ ساري رات، ڳوڙها ڳوڙها نيڻ نماڻا! ڪنهن کي ڳولين ٿو؟
خاڪ اُڏاڻي، ڪاڪ ڪري پئي، پوئين پهر ’اياز‘! ڪهڙي مُومل منهنجا راڻا! ڪنهن کي ڳولين ٿو؟ اچڻو آهين جي تون، آءُ، ڪيسين سانڍيان مان سوداءَ!
اندر سيخون، ڪوٽ ڪڙا، ٻاهر ڪُونجون، هِير ــ هُڳاءُ،.
روح اسان جو رِم جھِم رِم جھم، اکڙيون آڳ اُلا، رڳَ رڳَ مان ويراڳُ وسائيندي آ تَندُ تپي.
زینب
بيبي زينب جا لقب
تاريخي ڪتابن ۾ توهان جا لقب 61 جي لڳ ڀڳ ٻڌايا وڃن ٿا جن مان ڪجه مشهور هيٺ ڏنا وڃن ٿا.
عبدالله بن عبدالعزيز
شروعاتي زندگي
شاهه عبدالله بن عبد العزيز السعود ابن سعود جي اٺين زال فهده بنت عاصي الشريم جي بطن مان رياض ۾ پيدا ٿيو ۔ ان جي والدهه جو تعلق سعودي عرب جي قبيلي شمر سان هو۔ انهن ان کان پهريان انهن ڏهين راشدي امير سعود سان شادي هئي جنهن کي 1920ء ۾ قتل ڪيو ويو هيو.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:1924ع جون پيدائشون زمرو:1924ء جون پيدائشون زمرو:2015ء جون وفاتون زمرو:آل سعود زمرو:خادمين حرمين شريفين زمرو:سربراهان رياست زمرو:سعودي جون شخصيتون زمرو:سعودي جون مسلم شخصيتون زمرو:سعودي سياست زمرو:شاهان سعودي عرب زمرو:شخصيتون زمرو:عرب سياست دان زمرو:مسلم بادشاهه زمرو:موجوده قومي حڪمران
غلام حسين ھدايت الله
حوالا
زمرو:1879ع جون پيدائشون زمرو:1948ع جون فوتگيون زمرو:پاڪستاني سياستدان زمرو:سنڌ جا گورنر زمرو:سنڌي ماڻھو
بدين ضلعو
زراعت
بدين ضلعي جي معيشت زراعت آھي. 1998 جي سروي مطابق بدين جي ڪل آبادي جو 83.6 سيڪڙو ماڻهو ٻھراڙيءَ ۾ رھندڙ آھن. جن جو گذارو زرعي زمينن جي پوک ۽ ھارپ تي آھي. انھن ماڻھن جي روزگار جو ٻيو وسيلو چوپايو مال پالڻ ۽ مڇي مارڻ آهي. thumb|250px|کاٻو|upright=3|بدين ضلعي ۾ سورج مکي جو فصل ھن ضلعي جي آبپاشي جو وڏو ذريعو سنڌوندي مان سکر بئراج ۽ ڪوٽڙي بئراج واري آبپاشي نظام سان ڳنڍيل ڪينالن ۽ واھن ذريعي ايندڙ پاڻي آھي جيڪو ڦليلي ڪينال، اڪرم واھ، گوني ڪينال ، نصير ڪينال ذريعي پھچي ٿو. جن جي پاڻي جي گڏيل رسد 433 ڪيوبڪ ميٽر في سيڪنڊ آھي ۽ انھن جي ڪمانڊ واري علائقي جي پکيڙ 6,03,000 ھيڪٽر آھي. ھتان جا مکيه فصلن م ڪمند، چانور، ڪپھ، ڪڻڪ ۽ سورج مکي شامل آهن ۽ ننڍن فصلن ۾ بصر ، مرچ، دالن، ٽماٽي ۽ گدري جا فصل شامل آهن.
ٻيلا
ضلعي ۾ قدرتي ٻيلا ڪا نہ آھن پر آبپاشي واري پاڻي تي پوکيل ٻہ ٻيلا آهن جن ۾ راڙي ٻيلو ۽ بوھارڪي ٻيلو شامل آهن. ٻيلن جي ايراضي 12000 ھيڪٽر آهي. انھن ٻيلن ۾ ٻٻر (acacia Arabica), ڪنڊي (specigera)، باھڻ (populus euphratica) ۽ تمر جا ٻہ قسم : لئي (tamarix gallica) ۽ جھائو (dioica) ڪثرت سان ملن ٿا. ٻين وڻن ۾ ٻير (jujuba)، نم (azadirachta indica)، سراس (albizzia  lebak)، بنيان يا وڏ (ficus  bengalensis)، پپل (f.religiosa)، گدامڙي (tamarindus  indica)، ولائتي ٻٻر (acacia  farnesiana)، ليسوڙو (cordia myza)، ڪرڙ (capperis  aphylla) ۽ کبڙ (salvadora  persica) شامل آهن. ان کان علاوه ٻيلي جي گاھن ۾ سر (sacchrum spontaneum) ۽ ڪانا (arundinaceum) شامل آهن.
تعليم
ھن ضلعي جي آبادي جو تعليم حاصل ڪندڙن جي شرح 1998 جي آدمشماري مطابق %24.63 ھئي. 2001 ۾ اھا شرح وڌي %27.52 تي پھتي. ضلعي ۾ ڪابہ يونيورسٽي ڪانہ آھي. پرائمري ۽ سيڪنڊري اسڪولن جو تعداد 3،346 آهي. ھن ضلعي ۾ سنڌ يونيورسٽي پنھنجو ڪيمپس شروع ڪيو آهي جتي بزنس ايڊمنسٽريشن، ڪامرس، ڪمپيوٽر سائنس ۽ ايجوڪيشن جي شعبن ۾ چئن سالن جي 8 سيميسٽر واري بيچلر ڊگري ۽ ڪمپيوٽر سائنس ۽ ايجوڪيشن جي شعبن ۾ پوسٽ گريجوئيشن جي تعليم شروع ڪرائي آھي 1998ع جي انگ اکرن مطابق بدين ضلعي ۾ ڇوڪرن جا 812 ۽ ڇوڪرين جا 214 پرائمري اسڪول ھيا. انھن مان في اسڪول جي تجويز ڪيل سراسري حاضري 150 ٻارن تائين ھجڻ کپندي ھئي پر ان جي برعڪس سراسري حاضري في اسڪول 36 ٻار ھئي. 1998 ۾ ضلعي جون 735 وسنديون ۽ ڳوٺ اھڙا ھيا جن جي آبادي 200 کان وڌيڪَ ھئي پر اتي اسڪول جي سھولت ميسر نہ ھئي. 1998ع ۾ ضلعي اندر 52 ڇوڪرن جا ۽ 22 ڇوڪرين لاء مڊل اسڪول ھيا ۽ ضلعي اندر 117 اھڙا ڳوٺ ھيا جن جي آبادي 1000 ماڻهن کان وڌيڪَ ھئي پر اتي مڊل اسڪول جي سھولت ميسر ڪانه ھئي. ان سال ضلعي م ڇوڪرن لاءِ 15 ۽ ڇوڪرين لاء صرف 2 ھاء اسڪول ھيا. ضلعي اندر ھاسٽل جي سھولت 1998 ۾ صرف ھڪ ٽنڊي باگي جي مير غلام محمد ٽالپر ھاء اسڪول ۾ ميسر ھئي.
صحت
ھن ضلعي ۾ بدين شھر ۾ ھڪ سول اسپتال، 3 تعلقه اسپتالون، 4 رورل هيلٿ سينٽر,03 ڊسپينسريون، 4 ايم سي ايڇ سينٽر ۽ 46 بيسڪ هيلٿ يونٽ واقع آهن. 2006 ۾ ايگزيڪيوٽو ڊسٽرڪٽ آفيسر، ھيلٿ، بدين جي مطابق ضلعي ۾ ھڪ سول اسپتال، ٽي تعلقا اسپتالون، 12 رورل هيلٿ سينٽر، 38 بيسڪ هيلٿ سينٽر، ھڪ 20 بسترن وارو مڌر اينڊ چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر ۽ 69 گورنمينٽ ڊسپينسريون واقع ھيون ان کان سواءِ 28 آزمائشي ڊسپينسريون پڻ موجود ھيون. 2001 م 317 مرد ڊاڪٽر ۽ 60 عورت ڊاڪٽر، 15 ليڊي ھيلٿ وزيٽر، 44 فيميل ھيلٿ ٽيڪنيشن ضلعي اندر ڪم ڪندڙ ھيا جيڪو اسٽاف منظور ٿيل تعداد کان تمام گھٽ ھيو جنھن مطابق 5428 ماڻھن لاء ھڪ ڊاڪٽر ھيو.
قديم آثار
پراڻن آثارن ۽ دڙن جي حوالي سان به بدين ضلعو خاص اهميت رکي ٿو. سنڌو درياهه جي پراڻي وهڪري، ڍوڪري جي ڪپرن سان سنڌڙي بندر، علي بندر، رهمڪي بازار، باغ جو پتڻ، ونگو پتڻ، ٻنگار ۽ ڪوٽ لکپت مشهور بندر هئا. قديم دڙن ۾ وير ٿري، مرکان جو دڙو، توت جو دڙو، هوٿي نھڙئي جو دڙو، بديڻ، سارو سنگهار جون دونھيون، روپا ماڙي، مالھين جو دڙو، آسيلي، کيرين جو ڪوٽ، ڪاڪيجاڻي، جاکرن جو دڙو، آڏت جو دڙو، ڪيٽين جا قبا، ابل جي وسي، ڪاٺ ٻانڀڻ، آهيون جو دڙو، ڪانگڻيءَ جو دڙو وغيره اچي وڃن ٿا.
حميده بانو بيگم
حميده بانو
پيٽ جا ڪيڙا
thumb|کاٻو|پيٽ جا ڪيڙا پيٽ جا ڪيڙا (Worms/ Helminthes) هن وقت تائين جي تحقيق موجب ننڍا وڏا پيٽ جا ڪيڙا ڳاڻاٽي ۾ 135 قسمن جا ٿين ٿا، جيڪي پيٽ جا ڪيڙا گهڻي ڀاڱي وڏن ماڻهن جي ڀيٽ ۾ ٻارن کي عام ٿين ٿا، پيٽ جا ڪيڙا گهڻي تعداد ۾ آنڊن ۾ ٿين ٿا ۽ اُتي واڌ ويجهه به ڪن ٿا، باقي ٿوري تعداد ۾ معدي ۽ ويهڪ واري جاءِ ( Rectum) ۾ به ٿين ٿا، ان کانسواءِ ڪي اهڙا به ڪيڙا آهن، جيڪي ٻار جي جيري، ڦڦڙن، دماغ ۽ مختلف قسمن جي اوڄن (Tissues) ۾ ٿين ٿا، اهي سمورن قسمن جا ڪيڙا ٻار کي ڪنهن نه ڪنهن قسم جو نقصان پهچائيندا رهن ٿا.
انور جوکيو
حوالا
زمرو:سنڌي ڪھاڻيڪار
آدم خان رند
تحريڪ پاڪستان جو هيءُ سرگرم ڪارڪن، ضلعي جيڪب آباد جي ڳوٺ جعفرآباد ۾ 1908ء ۾ ڄائو. سندس نسبي سلسلو ”مير گگهي رند“ سان ملي ٿو، جيڪو شهنشاهه همايون سان گڏ دهليءَ ويو هو. آدم خان جو ڏاڏو جعفرخان رند انگريزي فوج ۾ رسالدار (هڪ سئو سپاهين جو آفيسر) هو. کيس قابل قدر خدمتن سرانجام ڏيڻ تي انگريزن جاگير عطا ڪئي، جيڪا جيڪب آباد، آباد ٿيڻ کان پوءِ ’جعفرآباد‘ جي نالي سان ڳوٺ طور مشهور ٿي.
برف
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:Glaciology زمرو:معدنيات زمرو:شفاف مواد زمرو:Articles containing video clips
محمد عثمان ڏيپلائي
زندگي
محمد عثمان ڏيپلائي 13 جون، 1908ع تي ڏيپلو، ٿرپارڪر ضلعي، سنڌ، برطانوی ھندستان, (ھاڻوڪي پاڪستان) ۾ پيدا ٿيا. ۔ ھو ڪنھن درسگاھ جو فارغ التحصیل نه ھو پر ننڍپڻ کان ئي ھن کي علم حاصل ڪرڻ جي لگن ھئي۔
جمال ابڙو ۽ جديد سنڌي ڪهاڻي (ڪتاب)
هيءُ ڪتاب پنجن بابن ۾ ورهايل آهي.
ڪاغذ جوڙڻ جو هنر
سنڌيءَ ۾ ”گرنٿ – گرنٿي“ جو اچار ڦري ”ڳنڍ“ به ٿيو آهي. سکن جي گُرن جي ٻاڻِي جنهن ڪتاب ۾ لکيل آهي، تنهن کي ادب ۽ عزت وچان ”گرنٿ صاحب“ سڏجي ٿو، نه ته اصل معنا اٿس. ”ڪتاب“، ۽ پوءِ خاص طرح معنا ٿيس ”گُرن جي ٻاڻيءَ جو ڪتاب“. ساڳيءَ طرح مسلمانن جو پاڪ ڪتاب، ”قرآن“ يا ”القرآن“ (قرء معنيٰ پڙهڻ) ۽ ”مصحف“ يا ”المصحف“ (صحف معنيٰ لکيل پرت) سڏجي ٿو، پر انهن ٻنهي لفظن جي به اصطلاحي معنيٰ آهي ”ڪتاب“ ۽ اهو ”الڪتاب“ (The Book) سڏجي ٿو: ائين لفظن کي ڪي خاص معنائون ملن ٿيون.
تغزل
غزل جي شاعريءَ ۾ سونهن جي تعريف کان علاوه ڪي خاص عنصر به شامل هوندا آهن. مثال طور نفاست ۽نزاڪت،رمز، بي ساختگي، سوز ۽ گداز کان علاوه نغمگي وغيره. انهن عنصرن کي گڏي ڪري “تغزل” چيو ويندو آهي. .لرسزم اھڙي گڻ جو نالو آهي جيڪو ڪنھن اتساھ واري فن ۾ احساس ۽ جذبو ڏيکاريندو آھي.
ھيڪساپوڊا
ھيڪساپوڊا يا ڇھ ڄنگھا جيت ( Hexapoda) يوناني ٻوليءَ مان نڪتل لفظ آهي جنھن جي معنيَ ڇھ ٽنگون آهن. اھو جيتن جو ھڪ ذيلي فائلم آھي جنھن ۾ جيتن جي جنسن جو تمام وڏو تعداد شامل آهي جنھن ۾ جيت ۽ بغير پرن وارا آرٿروپاڊ arthropods، ڪوليمبولا Collembola، پروٽورا Protura ۽ ڊائپلورا Diplura پڻ شامل آهن جن کي پڻ جيت سڏيو ويندو آهي. زميني ماحول ۾ ڪوليمبولا يا اسپرنگ ٽيل springtail وڏي ڪثرت سان ملن ٿا. انھن جو اھو نالو ٽن جوڙن جي صورت ۾ ڍڍري سان ڳنڍيل ڄنگھن جي تعداد جي ڪري پيو. ڪجھ اھڙا بہ ڪافي آرٿروپاڊ آھن جن جون ڇھن کان مٿي ڄنگھون آھن.
مرلي
مُرلي سنڌ جو تمام قديم ساز آهي. هن کي پُنجي (Pungi) به چيو ويندو آهي.هيءُ ساز تنبوري يا يڪتاري کان به آڳاٽو ۽ قديم ساز آهي. هن کي جوڳي وڄائيندا آهن.
آدم ڏر
آدم ڏر هڪ قديم غار آهي، جيڪا ڌاتو پاھڻي دور سان تعلق رکي ٿي. هي ماڳ رني ڪوٽ جي موھن گيٽ کان اولھ اوتر ۾ اٽڪل ٨ ڪلو ميٽر پري ڏاڦري جابلو سلسلي ۾ آهي. ھيءَ ھڪ قدرتي غار آھي، جنھن جي منھن تي آمريءَ دؤر جو ٺڪراٺو موجود آھي. جيتوڻيڪ ھتان ڪوبه پٿري چاقو ڪونہ مليو آهي، پر اتي ئي گوربندي جبل ۾ تاريخ کان اڳ جو ھڪ گبربند مليو آھي. جنھن کي مقامي ماڻهو ’گوربندي‘ چون ٿا. ان گوربنديءَ وٽان پٿر جو چاقو مليو آھي. گوربندي ۽ آدم ڏر جي وچ ۾ ٽن ڪلوميٽرن جو فاصلو آھي. ھي غار ھن وقت ڪنھن بہ ڪم جي نہ آھي، سواءِ ان جي تہ اوچتي برسات ۽ اس کان چپر ڇانءَ مھيا ٿئي. ماڳ جي نالي بابت چون ٿا تہ هتي آدم نالي هڪ ڏوهاري ماڻھو اچي لڪو هو.
انور سائينء جو رسالو
شاعريءَ جو هي مجموعو ”-انور- سائين جو رسالو“ درگاهه جهانپور شريف گھوٽڪيءَ جي سجاده نشين صوفي سيد -انور علي شاهه- جي ڪلام تي مبني آهي. جيڪو 2007ع ۾ درگاهه عاليه جهانپور شريف پاران ڇپائي پڌرو ڪيو ويو آهي. هن رسالي ۾ موجود شاعريءَ جو اڌ حصو اڳ ۾ ”ديوان -انور-“ نالي سان 2000ع ۾ ڇپيو هو. -ان- کانسواءِ درگاهه جي فقيرن ۽ ٻين هنڌان مليل ڪلام کي گڏ ڪري”-انور- سائينءَ جي رسالي“ جي صورت ۾ ڇپايو ويو آهي. هن ۾ -انور- سائين جو مڪمل ڪلام شامل ڪيل آهي. هيءُ رسالو فقير سيد عبادت علي شاهه سهيڙيو آهي ۽ رسالي جا نگران فقير سيد سخاوت علي شاهه (هاڻوڪو سجاده نشين) سيد منور علي، سيد تصور علي، سيد عبادت علي، سيد -بشارت- علي ۽ فقير سيد قدير حسين شاهه آهن. جڏهن ته نظر ثاني فقير سيد حضور بخش شاهه، فقير سيد سخاوت علي شاهه، سيد عبادت علي شاهه، پروفيسر عبدالمجيد سنڌي ۽ فقير -استاد- -بشير احمد- سومري ڪئي آهي. رسالي ۾ سندن سنڌي، سرائيڪي ۽ -اردو- ڪلام شامل آهي. ڪلام جو پيش لفظ فقير سيد عباد علي شاهه لکيو آهي، جنهن ۾ فقير -انور- سائين ءَ جي حسب نسب جي تفصيلي طور ڄاڻ ڏني وئي آهي. پڪي جلد ۾ ڇپيل هن ڪتاب ۾ فقير -انور- سائين ۽ ٻين سجاده نشينن جون چئن صفحن تي رنگين -تصويرون- به ڏنل آهن. ڊيمي سائيز ۾ ڇپيل هن رسالي جي قيمت هديو 150 روپيه آهي.
تقابلي لسانيات
ڪنهن به هڪ زبان کي ٻي زبان سان ڀيٽ ڪري اڀياس ڪرڻ تقابلي لسانيات آهي. تقابلي لسانيات، ٻن يا ٻن کان وڌيڪ ٻولين کي مختلف رخن کان ڀيٽ ڪري انهن جو پاڻ ۾ لاڳاپو ظاهر ڪندي آهي، ته جيئن انهن جي هڪ ٻئي سان خانداني، تاريخي يا نوعيتي نسبت معلوم ٿئي. تاريخي لسانيات ۾ جيڪا ڀيٽ ڪئي وڃي ٿي، سا ٻن مختلف ٻولين ۾ نه، مگر هڪ ئي ٻوليءَ جي لاڳيتن دورن جي وچ ۾ ڪئي وڃي ٿي.
جوهي
جوهي نالي جو پس منّظر
جوهي لفظ جُوهِي مان ورتل آهي جنهن جو مطلب يا پسمنظر ننڍي مقدار ۾ وڻن جو جُهڳٽو آهي. جُوهِيءَ جو مُذڪر ”جُوهو“ آهي، جنهن تي غور ڪرڻ سان جُوهِيءَ جو مفهُوم آساني سان ذهن نشين ٿي ويندو. جوهِيءَ تي جُوهِي يا جوهِي نالو ڪيئن ۽ ڪڏهن کان پِيو اُن بابت سنڌ جي ٻين اڪثر قديم ڳوٺن يا شهرن جيان ڪا به مستند تاريخ موجود ناهي يا کڻي چئجي ته نه ٿي ملي. روايتُن موجب قديم زماني ۾ جوهي شهر واري ماڳ وٽ وڻن جو ننڍو جُهڳٽو يا جُوهِي هوندي هُئي. اُها جُوهِي نئي جي ڪناري تي ۽ واپاري رستي يا گُذرگاهه ڀرسان هوندي هُئي. واپاري قافلا گُذر وقت انهيءَ جُوهِيءَ وٽ تَتِي ڪوسِيءَ ويل ڊاٻو ڪندا هُئا. اڳتي هلي اُن جُوهِيءَ ڀرسان ڪجهه ماڻهو ڳوٺ ٻڌي اچي آباد ٿيا ته اُهو ڳوٺ ”جُوهِيءَ وارو ڳوٺ“ سڏجڻ ۾ آيو. اڳتي هلي اُهو جُوهِيءَ وارو ڳوٺ ڦِرِي جُوهِي سڏجڻ لڳو. جُوهِي نالو انگريز دؤر تائين قائم رهندو آيو ۽ بعد ۾ تبديل ٿي جُوهِيءَ مان ڦِرِي جوهِي بڻيو جيڪو اڄ سُوڌو رائج آهي.انگريز دؤر جي رڪارڊ ۾ به جوهي جو تلفُظ جُوهِي مِلي ٿو جنهن جي آڌار تي چئي سگهجي ٿو ته قدِيم زماني کان انگريز دؤر تائين جوهِي جو نالو جُوهِي ئي رهيو ۽برطانوي هندستان تي انگريزن جي حڪمراني کان پوءِ اهو تبديل ٿيل ڀانئجي ٿو. قديم زماني ۾ جوهِي نئي جي ڪناري تي ٻڌل ننڍو ڳوٺ هو. جوهي نئيُن ۾ گھيريل هو پر آسپاس زرخيز زمينُن جي ڪري خوشحال به هو ته واپاري رستي تي به قائم هو. ڏُور اولهه جي ملڪن کا علاوه ايران، عراق، مصر ۽ بلوچستان کان واپاري قافلن جي اچ وڃ سنڌ ڏانهن يا سنڌ کان انهن ملڪن ڏانهن، سنڌ جي خُشڪي جي ٻين رستن سان گڏ هتان به رهي. خاص طور جوهي کان ٽنڊو رحيم خان ۽ واهي پانڌي وٽان جابلو لڪن ۽ لنگهن وسيلي جوهي خشڪي وسيلي اولهندن علائقن ۽ ملڪن سان ڳنڍيل رهي.
ڀينڊي
ڀينڊيءَ کي هتي ڪاٺتُوري ۽ هندستانيءَ ۾ رامتُرئي چوندا آهن. هن جو وڻ ٻه يا ٽي فوٽ وڏو ٿئي ٿو، اڃا به وڏو. گل پيلا اٿس. ساري هندستان ۾ هيءَ مشهور ڀاڄي آهي. هن جي ڦر ۾ گِگِ يا لِڳِ لِڳِ جهڙي شيءِ رهي ٿي. ڀينڊيون ٻوڙ ۾ وجهندا آهن ۽ ڌار رڌي يا تري به کائيندا آهن. سانوڻ جي شروع ۾ ٻج پوکبو آهي. وڻ وڻ جي وچ ۾ اَٺ ڏهه انچ وڇوٽي هئڻ کپي ۽ چريون هڪٻئي کان ٻه فوٽ پري هئڻ گهرجن. ڀينڊيءَ کي انگريزيءَ ۾ ليڊيز فنگر (يعني زال جي آڱر) يا گوبو چون ٿا.
سنڌ جي جاگرافي
آريا دور جي ابتدائي حڪومتن جون حدون:
5. ڪڇ ضلعي واري ايراضي 8300 چورس ميل
6. جهونا ڳڙھ واري ايراضي 3437 چورس ميل
ان دور جي جملي ايراضي 245163 چورس ميل
سوچيتا ڪرپلاڻي
آزاديءَ کان پوءِ
ان وقت ھو اتر پرديش قانون ساز اسيمبلي جي رڪن بڻجي چڪي ھئي. 1960ع کان 1963ع تائين سوچيتا وزير براءِ مزدوري، سماجي بهبود ۽ صنعت، اتر پرديش حڪومت بڻي. آڪٽوبر 1963ع ۾ ھو اتر پرديش جي وڏي وزير بڻي. ھي ڀارت جي پھرين عورت ھئي جيڪا ھي مقام ڪنهن ڀارتي رياست جي لاءِ رکندي ھجي. ان جي دور جي خصوصيت ملازمن جي هڙتال کي سختي سان نبرڻ ھو. رياستي ملازمن جي طرفان پهرين بار ٿيڻ وارو هڙتال 62 ڏينھن تائين سوچيتا جي دور ۾ ئي ٿي. ھن نرمي صرف ان وقت ڏيکاري جڏھن هڙتالي ملازمن جي اڳواڻن مصالحت جي لاءِ راضي ٿي. ھو ھڪ سخت گير منتظم جي طور تي پنھنجي شهرت کي برقرار رکندي اجرتن ۾ واڌاري جي مطالبي کي ٺڪرائي ڇڏيو.
حسن علي آفندي
حسن علي آفندي
وفات
سن 1895ع ۾ سنڌ جي هن عظيم سپوت وفات ڪئي. کيس سندس وصيعت موجب 24 آگسٽ تي حيدرآباد ۾ سندس باغ ۾ دفنايو ويو. سندس وفات تي ڪيترن ئي شاعرن شعر لکيا. مرزا قليچ بيگ مرحوم سندس وفات جي تاريخ هن طرح منظوم ڪئي آهي. "خوش گفت که ”شدبهار آخر“ هم گفت که ”رحمت خداوند“."
فلورينس نائيٽ انگل
حوالا
زمرو:1820ع جون پيدائشون زمرو:1910ع جون فوتگيون
ٻيلو
thumb| ٻيلو وڻن جي گهڻائي يا گهاٽائيءِ کي چئبو آهي، جيڪي عام طور موسمي حالتن جي اثر هيٺ پيدا ٿيندا آهن.
زمرو:ماحوليات
پلاسٽڪ سرجري
پلاسٽڪ سرجري (plastic surgery) سرجري جي هڪ شاخ، جنهن جو تعلق انساني جسم جي ڪنهن به ضايع يا مسخ ٿيل حصي کي ٻيهر ٺاهڻ يا ٺيڪ ڪرڻ آهي. هن خرابي جو سبب پئدائشي (مثال طور: ڪٽيل چپ) يا ڪنهن حادثي جو نتيجو به ٿي سگهي ٿي. پلاسٽڪ سرجري جو بنيادي مقصد عيبن کي ختم ڪرڻ، متاثر عضوي جي ڪارڪردگي بحال ڪرڻ ۽ ظاهري صورت کي بهتر بنائڻ هوندو آهي.
بچو بادشاھ (ڪتاب)
هن نالي سان هڪ ڪتاب ڪوڙي مل، سنڌي ساهتيه اڪيڊمي حيدرآباد مان ڇپائي پڌرو ڪيو هو، جيڪو اڄڪلهه ناپيد آهي.
ٽنڊو آدم
تعليم
ٽنڊوآدم ضلعي سانگهڙ جي ٻين تعلقن کان تعليم جي ميدان ۾ اڳتي آهي، ٽنڊوآدم ۾ ٻه ڊگري ڪاليج آهن، هڪ ٽيڪنيڪل ڪاليج، هڪ ميڊيڪل ڪاليج ۽ کوڙ سارا سرڪاري ۽ غيرسرڪاري اسڪول آهن، جيڪي هيٺ ڏِجن ٿا.
اسڪول
۽ ٻيا ننڍا وڏا اسڪول پڻ موجود آهن.
آسن داس
مشهور سماجي ڪارڪن ۽ وڪيل آسن داس ولد چئن راءِ 1890ع ڌاري دادوءَ شهر جي ڇاڻي محلي (شاهه آباد) ۾ جنم ورتو. سندس والدين زميندار هئا. هن وڪالت جي تعليم حاصل ڪئي. غريب ماڻهن جا مفت ۾ ڪيس وڙهندو هو ۽ سندن مالي مدد به ڪندو هو. هن رضاڪارانه طور دادوءَ جي سول اسپتال، ڊي. ايس. پي آفيس، ايس. پي آفيس ۽ ڊي. سي. او آفيس لاءِ ذاتي زمين ڏني. هن 1942ع واري ٻوڏ ۾دادو شهر کي بچائڻ لاءِ ڇاڻي محلي جي اتر اولهه ۾ ذاتي خرچ تي بند ٻڌرايو، جيڪو اڄ به ”آسن بند“ جي نالي سان سڏجي ٿو. ضلعي جيل جي سامهون سندس آفيس هئي. جيڪا هن پنهنجي شاگرد وڪيل امام بخش گهراڻيءَ کي رضاڪاراڻه طور ڏئي ڇڏي، کيس ڪتابن پڙهڻ جو وڏو شوق هوندو هو، وٽس چڱي لائبريري هئي، جيڪا هن پنهنجن شاگردن کي ڏئي ڇڏي. هو 1975ع ڌاري لڏي هندستان ويو، جتي ديهانت ڪيائين.
اووووائوپئرٽي
اووووائوپئرٽي(او-وو-واء-وپئرٽي) نسلي واڌ جو اھڙي طريقي جو نالو جنهن ۾ جاندار جسم اندر ئي انڊن کي ڦوڙي ٻچا پيدا ڪندا آهن. ايمبرئو (embryo) يا ڳڀ (ٻچو) مونث جاندار جي جسم اندر آني ۾ وڌندو آھي. ھي طريقو وائوپئرٽي(viviparity) طريقي وانگر آھي پر ھن ۾ اؤر ذريعي ماء سان ڪو تعلق نہ ھوندو آھي ۽ ٻچي (embryo) جي انڊي جي زردي مان پرورش ٿيندي آهي. ڪجھ جنسن ۾ ڪجھ غذا ٻچي کي ٻچي داني جي ريزش (secretions) وغيره جي صورت ۾ پڻ ملندي آهي.
اگنيز جبل
اگنيز جبل آمريڪا جي اتر اولھ ۾ واشنگٽن رياست جي علائقي ۾ واقع نارٿ ڪيسڪيڊز جبلن جي قطار جي ھڪ چوٽي جو نالو آهي جيڪا چيلن ڪائونٽي ۾ واقع آهي. اھا چوٽي سڀ کان پھرين 1936 ۾ ڊبليو.رونالڊ فرازيئر ۽ ڊين او برائن سر ڪئي ھئي. ٻيو دفعو ان کي 1969 ۾ سر ڪيو ويو.
آسمان
ھر اھا شئي جيڪا زمين جي سطح جي مٿان نظر اچي ٿي اھا آسمان سڏبي آھي ان ۾ ڌرتيءَ جي مٿان واقع ماحول ۽ خلا پڻ شامل آهن .علم فلڪيات astronomy ۾ آسمان کي فلڪي دائرو celestial sphere سڏيو ويندو آهي. زمين تان اھو ھڪ تجريدي يا فرضي گنبذ abstract dome وانگر نظر ايندو آهي جنھن تي سج ، چنڊ ۽ تارا ھلندي نظر ايندا آهن.ان فلڪي دائري celestial sphere کي روايتي طور تي تارن جي جھرمٽن ۾ ورھائي مختلف سڃاڻپون ڏنيون ويون آھن.ڏينھن جو ھوا جي اندر ڪرڻن جي ريلي واري ڦھلاء (Rayleigh scattering) جي ڪري آسمان ھلڪو نيرو نظر ايندو آهي thumb|ريلي واري ڦھلاء کي بلوري شيشي(opalescent glass) مان روشني گذاري ڏيکاريل جنھن ۾ بلور جو رنگ ھلڪو نيرو ۽ گذري نڪتل روشني نارنگي ٿي وڃي ٿي رات جو وري انداھو ھوندو آھي جنھن ۾ تارا چمڪندي نظر ايندا آهن. رات جي وقت ۽ ڪڏھن ڪڏھن ڏينھن جي وقت بہ ان ۾ چنڊ ۽ ٻيا سيارا نظر ايندا آهن thumb|right|سج اڀرڻ کان ڪجھ گھڙيون پھرين جي وقت ھلالي چنڊ پڻ نظر ايندي ڏيکاريل
حوالا
زمرو:سائنس زمرو:فلڪيات زمرو:ڪائنات زمرو:فلڪي شيون
خيرپور
پڻ ڏسو
سکر ڊويزن
سکر
حيدرآباد ڊويزن
ميرپور خاص
سنڌي ماڻهن جو عربي ۽ فارسيءَ لاءِ چاهه
ڪئپٽن جارج سٽئڪ پنهنجي ٺاهيل سنڌي گرامر جي منڍ ۾ چوي ٿو ته سندس وقت (45-1847ع) ۾ سنڌي ماڻهن جو چاهه عربي ۽ فارسيءَ سان هو ۽ سنڌي ٻوليءَ لاءِ چوندا هئا ته اها مسخرن جي ٻولي آهي.
هيٺ ڏنل سندس انگريزيءَ ۾ لکيل پيراگراف پڙهو ته پاڻ پنهنجي سر سنڌيءَ جي گهڻي ساک ڪئي اٿس:
بچي جاگير ديھ
تعلقي ميهڙ، ضلعي دادوءَ ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ -آباد- آهن؛ ’-بچي جاگير-‘، ’ٻالهي جي مياڻي‘، ’حاجي سوڍر‘، ’ڪوڙو سوڍر -جانوري-‘، ’قيوم ڀٽو‘، ’چانڊيا وليج‘ ۽ ’ممتاز علي سوڍر‘.
1229ع
ڊسمبر
زمرو:1229ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
آسو (شخصيت)
آسو تعلقي چاچڪان جو نامور سردار هو، جنهن ميان نور محمد ڪلهوڙي جي خلاف بغاوت ڪندي مقرر ڍل ادا ڪرڻ کان انڪار ڪيو هو. چاچڪان ٽنڊي باگي جي ڏکڻ ۾ هو ۽ اڄ حيدرآباد جي هڪ ديھ جو نالو آهي.
مائلي سائرس
حوالا
زمرو:1992 ۾ جنم زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:جيئريون شخصيتون
جهڙي ٿئي مست جواني
تعارف
جهڙي ٿئي مست جواني مقبول سنڌي گيت آهي، جيڪو سڀ کان پهرين جلال چانڊيي ڳايو. ان کان سواءِ، 2007ع ۾ هيءُ گيت پهرين سنڌي اپگرهي چينل ڪي ٽِي اين بطور وڊيو گيت رڪارڊ ڪرايو، جنهن ۾ ماڊلس طور فرحان بلوچ ۽ خبر ناهي ڪم ڪيو آهي. گيت زلف علي ڳايو آهي، ايڊيٽ فريد ڪٽپر ڪيو آهي، جڏهن ته هدايات فرحان بلوچ ڏنيون آهن. گيت جي موسيقي نجف علي ۽ زلف عليءَ ڏني آهي.
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:سنڌي وڊيو گيت
1230ع
ڊسمبر
زمرو:1230ء زمرو:تيرھين صدي زمرو:سال
ڪيسني - هائيجنس
نگران: ڪيسني ( ناسا، جي پي ايل) هائيجنس ( اي ايس اي، اي ايس ايل)
ڊاڪٽر انور علي شاھ
تعليمي ماهر ۽ آءِ. بي. اي سنڌ يونيورسٽيءَ جو ڊائريڪٽر ، ڊاڪٽر -انور علي شاهه- ، پهرين -جنوري- 1953ع تي ڳوٺ اڀريي شاهه ، تعلقي موري ، ضلعي نوشهري فيروز ۾ ڄائو. سندس والد جو نالو سيد غلام شاهه آهي. ڊاڪٽر صاحب مئٽرڪ 1969ع ۾ ، انٽر 1971ع ۾ ۽ بي. ڪام 1973ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ مان ڪئي. 1977ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ جي ڪامرس ڊپارٽمينٽ ۾ ليڪچرر مقرر ٿيو. جڏهن ته ايل. ايل. بيءَ جو امتحان 1981ع تي فرسٽ پوزيشن ۾ پاس ڪيائين. تعليمي سفر -جاري- رکندي هن 1989ع ۾ -انگلنڊ- جي ” ڪارڊف بزنس اسڪول “ ( Cardiff Business School UWIST ) مان پي. ايڇ. ڊي ڪئي. 1996ع ۾ آ. بي. -ايس- سکر جو باني ڊائريڪٽر مقرر ٿيو. بئڪنگ ، مئنيجمينٽ ، مارڪيٽنگ ۽ ٻين موضوعن تي لکيل سندس ڪيترائي تحقيقي مضمون ڇپجي چڪا آهن. -ان- کان سواءِ سندس ” بئنڪنگ “ تي لکيل مشهور ڪتاب ڪفايت اڪيڊميءَ طرفان ڇپايو ويو ، جيڪو -پاڪستان- جي سمورن بورڊن کان سواءِ ڪيترن ئي پرڏيهي ملڪن ۾ نصاب طور پڙهايو وڃي ٿو. پاڻ هن وقت سنڌ يونيورسٽيءَ ۾ فيڪلٽي آف بزنس ۽ ڪامرس جي ڊين جي حيثيت سان خدمتون انجام ڏئي رهيو آهي. -ان- کان سواءِ يونيورسٽيءَ جي سينيٽ ، سنڊيڪيٽ ۽ اڪيڊمڪ ڪائونسل جو ميمبر پڻ آهي. ڊاڪٽر صاحب پرڏيهي ڪانفرنس ۽ ورڪشاپن ۾ ڪيترائي ڀيرا شرڪت ڪري چڪو آهي.
تقدير
اسلام ۾ تقدير
- سورة ابراهيم، 4
انھن آيتن جي بنياد تي ھڪڙي خيال وارا دليل ڏيندا آهن تہ ماڻھن سان واقع ٿيندڙ ھر ڀلو يا برو خدا طرفان طئي ٿيل آهي. اھو خيال مشھور عربي فقري انشاءالله (جيڪڏهن الله ايئن چاھيو تہ) مان پڻ ظاھر ٿئي ٿو جيڪو مسلمان ھر مستقبل ۾ ٿيندڙ سرگرمي رٿڻ وقت چوندو آهي. ھڪ ٻي آيت ۾ قرآن چئي ٿو تہ: "(اي پيغمبر!) چؤ تہ جيڪي الله اسان لاء لکيو آهي تنھن کانسواء ٻيو ڪجھ اسان کي ڪڏھن نہ پھچندو، ...."
سنڌ تي بختر جي يونانين جي ڪاهه
(ڪبير شاهه)
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:ٻوليون زمرو:لسانيات زمرو:سنڌ جي تاريخ
جمال ابڙو
جمال ابڙو تعليمي ماهر علي خان ابڙو جو پٽ هو. پاڻ شروعاتي تعليم ميهڙ ڀرسان پنهنجي ڳوٺ سانگي مان حاصل ڪئي. ڪجھ عرصو جونا ڳڙھ ۾ بہ زير تعليم رهيو. تعليم مڪمل ڪرڻ کان پوءِ 1948 ۾ جمال ابڙو وڪالت جي پيشي سان وابستہ ٿيو. ڪجھ عرصو پبلڪ پراسيڪيوٽر رهڻ کان پوءِ عدليا سان وابستہ رهيو. پاڻ سنڌ هاءِ ڪورٽ جي جج طور رٽائر ٿيو. ان دوران هو سنڌ اسيمبلي جو سيڪريٽري ۽ سروسز ٽربيونل جو چيئرمين بہ رهيو. مگر سندس سڃاڻپ ادب ۽ ان جا ترقي پسند خيال هئا. پاڻ اسڪول واري زمان کي ئي لکڻ شروع ڪيو. سچ، پيار، محبت، انساني حق، مساوات ۽ سماجي انصاف جهڙن موضوعن تي قلم کنيو.