cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جھوڙ نانگ
جهوڙ نانگ جنھن جو حياتياتي نالو  اوفيوفيگس ھانا (Ophiophagus Hannah) آھي،  جنھن کي راج نانگ به سڏيو وڃي ٿو، پر اصل واسينگ کان رنگ توڙي عادت ۾ مختلف ٿيندو آهي. هي نانگ سنڌ ۾ خاص ڪري ٿر واري علائقي ۾ ٿيندو آهي. هيءُ وئينس نانگ جهڙو هيڊو ناسي رنگ جو ٿئي ٿو. هن جي پٺيءَ تي 40 کان پنجاهه ڇلا ٿيندا آهن، مٿو زيتوني ناسي، ڳچي هلڪي ڦٽل نارنگي رنگ جي ٿيندي اٿس. هيءُ دنيا ۾ مختلف هنڌن جي نسبت سان مختلف رنگن جهڙوڪ: ڪاري، ناسي، پيلي، سائي ۽ اڇتهي پيلي رنگ جو هوندو آهي. هن نانگ کي دنيا جي ڊگهي ۽ زهريلي نانگ جي حيثيت حاصل آهي.هيءُ ڊيگهه ۾ واسينگ کان وڌيڪ ڊگهو، يعني عام طور 3 کان 5 ميٽر يعني 10 کان 16 ۽ وڌ ۾ وڌ 18 فوٽ ٿئي ٿو. هيءُ اڪثر گهاٽن ٻيلن ۾ ملي ٿو. ان کان علاوه جهنگن، ٻيلن، کليل ميدانن، زرعي زمينن، آبادين جي ويجهو توڙي ويرانين، گهميل علائقن توڙي پاڻيءَ ۾ رهندو آهي. هيءُ سال جي اندر ٻه کان چار ڀيرا کل لاهيندو آهي. ڇيڙڻ تي ڏنگ هڻي ٿو. هن جي ڏينهن جو نظر ڪمزور ٿئي ٿي، تنهنڪري ڏينهن جو پڪڙڻ ۾ آسان آهي. رات جي وقت سرگرم رهي ٿو، ڪنهن به خطري محسوس ڪرڻ تي ڄمي وڙهندو آهي ۽ جارحاڻي انداز ۾ حملو ڪندو آهي. هن جي نظر عموماً انتهائي تيز هوندي آهي ۽ (-ft 330) ميٽرن جي دوري تائين ڏسي سگهندو آهي. ڏينهن جو فقط ڊيڄارڻ لاءِ حملو ڪري ٿو. هيءُ ڪرڙيون، پکي، آنا ۽ ڪڏهن ڪڏهن ٻي جنس جا نانگ به کائيندو آهي. جنوري کان مارچ هن جي جنسي ميلاپ جو وقت هوندو آهي، هن جي مادي اپريل ۽ جون جي وچ ۾ آنا ڏئي ٿي، جن مان 30 کان 45 ڏينهن ۾ ٻچا نڪرن ٿا. نر ماد هڪٻئي جي حفاظت ڪن ٿا. واسينگن جيان ننڍڙو ڦڻ به ٺاهي سگهندا آهن.هيءُ نانگ تقريبن ويهن سالن تائين زنده رهي ٿو.
255ع
ڊسمبر
زمرو:255ع زمرو:ٽين صدي
فطرت نگاري
فطرت نگاري (Naturalism) قدرتي، فطري جايون، منظر، ماڳ، پاڻي، وڻ، ٻوٽا، جبل، ڍنڍون ڍورا وغيره. مطلب تہ اهي سڀ منظر جيڪي هٿرادو ٺهيل نہ هجن ، بلڪہ قدرت جا جوڙيل هجن. اهي فطرت جو حصو هوندا آهن. رومانوي شاعر ۽ اديب اڪثر ڪري فطرت جي مظهرن کان اتساهه وٺي لکندا آهن. ادب ۽ فن ۾ فطرت يا قدرتي ماحول جو تفصيل. 19 صديءَ جي مشهور ناول نگار بالزاق (Balzac) (1799-1850ع) کي فرانس ۾ فطري ناول جو باني تصور ڪيو وڃي ٿو. فطرت نگاريءَ ۾ فطرت جي مظاهرن جي عڪاسي ٿيندي آهي. انگريزي شاعريءَ ۾ وليم ورڊس ورٿ فطري منظرن کي پنهنجي شاعري جو موضوع بڻايو. سنڌيءَ ۾ شاھ عبداللطيف ڀٽائيءَ ۽ شيخ اياز قدرتي منظرن جا بهترين عڪاس شاعر سمجهايو وڃي ٿو.
پُرامن واٽ
پُرامن واٽ (Pur amun waatt) يا پُرامن راهداري يا اِنوسينٽ پئسيج (Innocent Passage) يا گڏيل قومن طرفان سال 1982ع تحت سامونڊي قانون بابت سڏايل ڪنوينشن جي آرٽيڪل 19 موجب، ڪنهن به هڪ مُلڪ جي سامونڊي جهاز کي پُرامن مقصدن لاءِ ٻئي مُلڪ جي سامونڊي حدن منجهان لنگهڻ جي مليل حق کي ”پُرامن راهداري“ چئجي ٿو. ان حق ۾ سامونڊي ڪناري تي بيهڻ ۽ لنگرانداز ٿيڻ به شامل آهن، پر شرط اهو آهي ته ائين ڪندي جهاز کي ڪو اڻ ٽر مسئلو يا مجبوري آڌو هُجي. بين الاقوامي قانون موجب ”پُرامن واٽ يا راهداري“ جو دائرو 12 ميلن تائين هوندو آهي ۽ ان دائري ۾ ڪو به جنگي جهاز لنگهي سگهندو آهي. پر ڪي مُلڪ انهيءَ لاءِ به کانئن اجازت گهرڻ جو شرط رکندا آهن، جيڪو حق کين بين الاقوامي قانون تحت مليل هوندو آهي. اڳوڻي سوويت يونين پنهنجي سامونڊي حدن اندر اهو شرط لاڳو ڪيو هُو. ان کان علاوه بين الاقوامي قانون موجب هر جنگي سامونڊي جهاز لاءِ لازم ڪيو ويو آهي ته اُهو لاڳاپيل مُلڪ جي علائقي مان لنگهندي، اُن مُلڪ جي قانونن جو به احترام ڪري. ٽوٻائو جهازن (Submarines) لاءِ به شرط آهي ته اُهي ٻئي مُلڪ جي حدن کي پار ڪندي، پاڻيءَ اندر هُجڻ بدران سامونڊي سطح تي نروار ٿي سفر ڪن ۽ پنهنجي مُلڪ جي جهنڊي کي واضح طور ڦڙڪائين. ان شرط هوندي به ٽوٻائو جهازن جي سرگرمين کي ڏسڻ لاءِ گهربل فني سهولتون نه هُجڻ ڪري ڪِن مُلڪن لاءِ ڏُکيو ٿي پوندو آهي ته اهڙن جهازن جي چُرپر جا اصل مقصد ڄاڻي سگهن. انهيءَ سلسلي ۾ 1982ع جو ڪنووينشن پڻ مُنجهيل آهي. سوويت يونين جي جهازن طرفان اهڙين سرگرمين تي سويڊن ۽ ناروي گهڻو ڪري اعتراض ڪندا رهيا. بين الاقوامي قانون تحت اِن قسم جي راهداريءَ لاءِ هيٺيان شرط پُورا ڪرڻ ضروري آهن.
مائڪروسافٽ ايج
حوالا
زمرو:ویب برائوزر زمرو:مائڪروسافٽ ايج
261ع
ڊسمبر
زمرو:261ع زمرو:ٽين صدي
تاريخ جو فلسفو
علم جو هڪ شعبو، جيڪو تاريخي معنويت، تاريخ علم، ان جا قانون، تاريخي عمل تي اثر انداز ٿيندڙ نسلي، سماجي، معاشي، سياسي، جاگرافيائي، مادي ۽ غير مادي سبب ۽ عوامل ۽ ارتقا ئي انسان جي اهم منزل ۽ رجحانن بابت بحث ڪندو آهي. فلسفه تاريخ ۾ ابن خلدون، والٽيئر، هيگل، ڪارل مارڪس، اسپنگر ۽ ٽوائن جي خاص اهميت رکن ٿا.
مستقل اتحاد
حوالا
زمرو:سياست زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:ملڪ زمرو:سفارتڪاري
فڪري مضمون
فڪري مضمون __(Reflexive Essays):
وحدت منجھ وجود
سائين غلام مصطفيٰ زرداري جي ڪتاب سڀ ۾ پرين پاڻ کان پوء سندن صوفي شاعري جو ٻيو مجموعو وحدت منجھ وجود سال 2006ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو. هن ڪتاب ۾ سرائيڪي ۽ سنڌي ۾ املھ ماڻڪ موتي، گوهر ڀريا گفتا ۽ نقطا بيان ڪيا ويا آهن. هي ڪتاب سموري سنڌ ۾ پڙهيو ۽ پسند ڪيو وڃي ٿو. هن ڪتاب جي شاعري مجازي ۽ حقيقي عشق تي ٻڌل آهي. هي ڪتاب سموري سنڌ جي رهواسين لاء تصوف تي مُبني ڄاڻ سان سرشار ۽ هڪ عظيم تحفو آهي.
بهاولنگر
بهاولنگر پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ شهر ۽ ضلعو آهي.
فن شاعري
فن شاعري پوئيٽڪا (Poetics) تنقيدي شاعريءَ جو علم، جنهن ۾ شاعري جي علم، فطرت ۽ شاعري جي فن جو اڀياس ڪيو ويندو آهي. ارسطو جي لکيل ڪتاب ”Poetics“ کي ترجمي ۾ ”پوئيٽڪا“ جو نالو ڏنو ويو آهي. هن ڪتاب کي تنقيدي ادب ۾ بنيادي حيثيت حاصل ۽ ”بوطيقا“ آهي. هي ڪتاب دراصل ڊرامي جي فن کي کولي بيان ڪري ٿو، خاص طور تي ڊرامي کي. قديم يونان ۾ هر ادبي صنف کي ڊرامي سان منسوب ڪيو ويندو هو.
خيبر پختونخوا
آبادي ۽ ڊيموگرافي
زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا زمرو:پاڪستان جا صوبا
شيخ حميدالدين ناگوري
صوفي بخارا ۾ پيدا ٿيو. خواجه بختيار ڪاڪي جو دوست ۽ شيخ شهاب الدين سهروردي جو مريد هيو۔ اصل نالو محمد هيو مگر حميد الدين جي نالي سان مشهور ٿيا۔ والد جو نالو عطار الله محمود هيو۔ جيڪو شهاب الدين غوري جي زمانر ۾ بخارا کان هندستان آيو. ۽ دهلي ۾ مقيم ٿيو۔ شيخ حميد الدين ظاهري علمن ۾ درجه ڪمال کي پهتل هيو ۽ درس ڏيندو هيو۔ بادشاهه توهان کي ناگور جو قاضي مقرر ڪيو۔ هن منصب تي ٽن سال تائين فائز رهيا۔ پء بغداد پهچي ڪري شيخ شهاب الدين سهروردر جي خدمت ۾ حاضر ٿيا۔ انهن سان بيعت ڪئي ۽ مجاهدا ۽ رراضتون ڪيون۔ خواجه بختيار ڪاڪي به بغداد ۾ مقيم هيو۔ انهن سان گهرا تعلق قائم ٿي ويا۔ بغداد ۾ هڪ سال گزارڻ کان بعد مديني تشريف کڻي ويا ۽ هڪ سال تائين روضه اطهر جا مجاور رهيا۔ پوء ٽن سالن تائين مڪي ۾ رهڻ بعد سلطان التتمش جي زماني ۾ دهلي تشريف آندئون۔ سلطان اوهان جي وڏي قدر ۽ منزلت ڪئي۔ اوهان کي سماع جو تمام وڏو شوق هيو۔ ۽ ان ڪري تمام گهڻا عالم وقت توهان جي سخت خلاف هيا۔ توهان کي بابا فريد سان به تمام محبت ۽ عقيدت هئي۔ بابا فريد توهان جي ٻن ڪتابن ، تواريخ ، ۽ ’راحته الارواح جو حوالو پنهنجي ملفوظات ۾ ڏنو آهي۔ ’’سیر العارفين‘‘ ۾ هڪ ٻي ڪتاب ’’لوائح ‘‘ جو به ذڪر آهي۔
فھرست
فهرست کي ٻن اصطلاحن ۾ استعمال ڪبو آهي. هڪ، ڪتاب ۾ شامل مضمون، موضوعن جي بابن ۽ عنوانن جو وچور (content) يا تفصيل. ٻيو، اهو ڪتاب، جنهن ۾ ڪتابن جا نالا جمع ڪيا ويا هجن.
فھرست نگاري
فهرست نگاري ڪتابن جي فهرست جي گڏ ڪرڻ جي عمل يا علم کي ’فهرست نگاري‘ چئبو آهي. فهرست نگاريءَ جو ڪم انتهائي قديم آهي. قديم فهرست نگارن ۾ سڀ کان اول حڪيم جالينوس (210ع) جو اچي ٿو. ابن نديم، سنڌ جي تاريخ بابت ’الفرهست‘ لکيو. ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ ’فهرست مخطوطات‘ جوڙيو.
گنو عام عوامي اجازت نامو
حوالا
زمرو:مفت ۽ آزاد سافٽ ويئر جا اجازت ناما زمرو:گنو منصوبو زمرو:ڪاپي ليفٽ زمرو:ڪمپيوٽنگ جا قانوني پاسا زمرو:وڪيپيڊيا
ادب جو نوبل انعام
جيتوڻڪ ادب جو نوبل انعام دنيا ۾ هڪ وڏو اعزاز تصور ڪيو ويندو آهي، پر انعام ڏيڻ جي معاملي تي سوئيڊش اڪيڊمي تنقيد جو نشانو پڻ بڻجندي رهي آهي. ڪيترن ئي گمنام ليکڪن کي انعام سان نوازيو ويو جڏهن ته دنيا جي مشهور ۽ گھڻو پڙهيا ويندڙ ليکڪن کي انعام ڏيڻ کان انڪار ڪيو ويو. هن اعزاز تي ادب کان وڌيڪ سياست حاوي آهي، جتي انهن ليکڪن کي اعزاز کان محروم رکيو وڃي ٿو جيڪي سوئيڊش اڪيڊمي جي رُڪنن کان الڳ نظريا يا خيال رکندڙ هجن. 2016ع تائين 116 انعام کٽيندڙن مان 16 جو تعلق اسڪينڊ ينيويائي نسل سان آهي. اڪيڊمي جو لاڙو دنيا بجاءِ يورپي ۽ سوئيڊش ليکڪن ڏانهن وڌيڪ آهي. سباري مترا جي مطابق ادب جو نوبل انعام ڀل هڪ وڏو اعزاز هجي، پر سٺي ادب لاءِ اهو مقرر معيار ناهي.
فئنٽسي
فئنٽسي - تصوراتي افسانه __(Fantasy):
رابندرناٿ ٽئگور
ٽيگور جي ذاتي زندگي
thumb|upright|ٽيگور جي ننڍپڻ جي تصوير
ٽيگور پنھنجي والدين جي تيرھين ٻارن ۾ سڀ کان ننڍو ھو. گھر ۾ کيس پيار ۾ رابي سڏيندا هئا. ھن جو جنم ڪلڪتي جي موجودہ چيت پور روڊ جي دوارڪاناٿ ٽيگور ڳلي نمبر 6 ۾ واقع جوراسنڪو ٺاڪر حويلي (Jorasanko Thakur Bari) ۾ ٿيو. جوراسنڪو ٽيگور يا ٺاڪرن جو ھڪ قبيلائي شاخ جو نالو آهي جنھن نالي سان ھنن جي وڏي حويلي جي سڃاڻپ ھئي ۽ دوارڪا ناٿ ٽيگور جي ڏاڏي جو نالو ھو جيڪو ان گھٽي يا ڳلي تي پئجي ويو..ھن جي پيء جو نالو دابندرناٿ (1817–1905) ۽ ماء ساردا ديوي(1830–1875) ھئي
ڪتاب
سندس ڪتابن جي هڪ ڊگھي لسٽ آهي، جنهن مان ڪي ڪتاب هيٺ ڏجن ٿا. :
قادرالڪلامي
قادر الڪلامي
بااثر حلقا
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سفارتڪاري
موسيقي
حوالا
زمرو:ثقافت زمرو:آواز زمرو:تفريح زمرو:اداڪاري فن زمرو:موسيقي
مراٺي سينيما جي اداڪارائن جي فهرست
مراٺي سينيما جي اداڪارائن جي فهرست (List of Marathi cinema actresses) هي مراٺي سينيما جي اداڪارائن جي فهرست آهي۔ مراٺي سينيما مان مراد مراٺي ٻولي ۾ بڻجندڙ ڀارتي فلمون آهن، هي ٻولي مهاراشٽر، ڀارت جي رياستي ٻولي آهي۔ پراڻي بمبئي جي بنياد تي، هي ڀارت جي قديم سينيما آهي۔
خارجي ڳنڍڻا
انڊيا جي سينيما ڀارت جي سينيما
لاڳاپيل سَرسي
حوالا
زمرو:سياست زمرو:عالمي لاڳاپا زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:ڪامرس
خدا آباد (ثاني)
خدا آباد (ثاني) يا خداآباد نئون ڪافي تاريخدان خدا آباد ثاني شهر جو پايو وجهڻ جي پڳ ميان سرفراز ڪلهوڙي تي رکن ٿا. ڪجهه محقق وري ان راءِ سان متفق نه آهن. انهن جو خيال آهي ته ان شهر جو بنياد نور محمد ڪلهوڙي رکيو. ڪن هنڌن تي خدا آباد جو باني ميان مرادياب کي بڻايو ويو آهي. ڪي ڄاڻو هن شهر کي خدا آباد ثالث لکن ٿا. تاريخ جي اڪثر ماهرن جو رايو آهي ته ميان سرفراز 1188هه- ڊسمبر 1774ع ۾ هن شهر کي پنهنجو تختگاهه بڻايو. ميان سرفراز جي ڏينهن ۾ ڪلهوڙا حڪومت سُٺو نالو ڪمايو. ساڳئي وقت هن جي ڏينهن ۾ ئي ڪلهوڙا خاندان جي وچ ۾ ويڙهه شروع ٿي. نتيجي ۾ ڪلهوڙن پنهنجو تخت وڃايو. سنڌ جا حاڪم ٽالپر ٿيا. دين محمد وفائي جو خيال آهي، ته خدا آباد جو بنياد ميان نور محمد ڪلهوڙي وڌو هو، ھن ’لُطف اللطيف‘ جي اٺين باب ۾ ذڪر ڪيو آهي ته: ميان نور محمد ڪلهوڙي هالن لڳ نئين خدا آباد وسائي. ڊاڪٽر گربخشاڻي به هڪ خدا آباد جو ذڪر ڪندي لکيو آهي، ته خدا آباد ۾ ميان نورمحمد ڪلهوڙو حڪومت ڪندو هو. پر هن ڪٿي به ان خدا آباد جي جاگرافيائي هنڌ جو ذڪر نه ڪيو آهي. هو لکي ٿو: شاهه جو ٽيون دشمن ميان نور محمد ڪلهوڙو (1718ع – 1755ع) هو، جيڪو سنڌ جو حاڪم ۽ ڪلهوڙن جو مهندار هو. ڪلهوڙا تن ڏينهن ۾ وڏي اوج تي رسيل هئا. منجهن پيري مريدي ٻئي هيون. سندن گادي جو هنڌ خدا آباد هو، جيڪو تڏهن عاليشان شهر ليکبو هو. ڀيرومل مهرچند ان شهر کي خدا آباد نئين سڏيندي لکيو آهي ته؛ خدا آباد جو شهر نون هالن کان ڏيڍ ميل پنڌ تي آهي ۽ ٽنڊي آدم جي اسٽيشن کان ساڍا اٺ ڪوهه کن پري آهي. هي شهر ميان سرفراز خان ڪلهوڙي 1774ع ڌاري ٻڌايو هو. انهيءَ کان اڳ ڪلهوڙن جو تختگاهه دادو وارو خدا آباد جو شهر هو. علي محمد سيال، عطر خان ولد ميان نور محمد خان جي ڪتاب ”نگيران سنڌ“ ۾ ھيٺين اقتباس جو ذڪر ڪيو آهي: "چون پدرم بزرگوار خيال کرد که پکي ميانوالي نزده موريا (موره) تعمير کنند، شيخ نجيب الدين کبير ۽ افرمود که برو ولنو خدا آباد نزديکه مخدومان ما هاله کنده تعمير کنند که آن بهتر باشده. انهيءَ مان هي مطلب نڪري ٿو ته: شيخ نجيب الدين ڪبير منهنجي والد بزرگوار کي حُڪم ڏنو ته هالا ڪنڊيءَ جي ڀرسان نئون خدا آباد وڃي اَڏ."
انڊروميڊا ڪهڪشان
جيئن ته ھر ڪھڪشان ۾ بليڪ ھول ھجي ٿو. ھن ڪھڪشان ۾ به ھڪ وڏو بليڪ ھول آھي. جنھن جي چوڌاري تارا ڦرن ٿا. ھن وڏي بليڪ ھول کانسواءِ ڇويھ ٻيا بليڪ ھول به لڀي ٿي چڪا آھن. ھي ڪھڪشان منڍ کان ئي فلڪيات جي ماهرن جو پاڻ ڏانهن ڌيان ڇڪائيندي آئي آهي. مستقبل ۾ اسٽرانومرَ ھن جي باري وڌيڪ ڄاڻ حاصل ڪرڻ لاء جاکوڙ ڪري رهيا آھن.
قول
قول (Quotation)، ڪنهن پيغمبر، عالم، استاد يا ڏاهي چا چيل لفظ، جن ۾ سکيا ۽ نيڪيءَ جي ترغيب ڏنل هجي. ان کي سنڌي ۾ چوڻي يا قول چئبو آهي.
حوالا
زمرو:ربطيات
285ع
ڊسمبر
زمرو:285ع زمرو:ٽين صدي
ڪاتب
حوالا
زمرو:لکت
لوھم جو دڙو
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:سنڌ زمرو:قديم ماڳ زمرو:قديم آثار
ڪارايل
ڪارايل لفظ جي معنيٰ آهي ’مور‘ يا ’هنج‘. هي سر شاهه لطيف جي رسالي ۾ آيل هڪ سر آهي. هن سر ۾ هنج پکيءَ جي گڻن جي ساراهه ڪيل آهي، تنهنڪري ان تي اهو نالو پيو آهي. سچن عاشقن کي هنج سان، عام ماڻهن کي ڪنگن ۽ ٻگهن سان ۽ دنيا کي لڙاٽيل پاڻيءَ سان مشابهت ڏنل آهي. .
288ع
ڊسمبر
زمرو:288ع زمرو:ٽين صدي
ڀڪر
ڀڪر پاڪستان جي صوبي پنجاب جو ھڪ شھر ۽ ساڳي نالي سان ھڪ ضلعي ۽ ھڪ تحصيل جو صدر مقام آهي جيڪو درياء سنڌ جي کاٻي ڪپ تي واقع آھي.
انتظامي تقسيم
ڀڪر شھر ضلعي صدرمقام سان گڏ ڀڪر ضلعي جي چئن تعلقن مان ھڪ ڀڪر تحصيل جو پڻ مرڪز آهي. ضلعي اندر ڪل 17 يونين ڪاؤنسلون آھن جن مان ٽي يونين ڪاؤنسلون ڀڪر شھر ۾ واقع آھن.
چڪ، سنڌ
حوالا
زمرو:شڪارپور ضلعو
جھان خان (شھر)
جھان خان شڪارپور ضلعي ۾ ھڪ شھر آھي. ھي شھر چڪ شھر جي اولھ ۾ 13 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي آھي.
بربلو
بربلو
بربلو يا بلبل ، انگريزيءَ ۾ نائيٽنگل يا زولاجي جي علم ۾ لسينيا ميگارھئنڪوس ھڪ ننڍڙي پکيءَ جو نالو آهي جنھن جي آواز تيز ۽ ڏاڍو وڻندڙ ھوندو آھي جيڪو يورپ ۽ ڏکڻ اولھ  ايشيا جي ٻيلن ۾ ۽ آفريقا جي صحارا واري علائقي ۾ گھڻائي ۾ ٿئي ٿو. اھو ڪيڙا کائندڙ لاڏائو پکي آهي.اھو سنڌ ۾ ڪافي خفتي ماڻھو ان کي وندر خاطر پاليندا هئا. ان کي اردوءَ ۾ بلبل چوندا آھن. ھي پکي شاعرن جو موضوع پڻ رهيو آھي ۽ ھومر کان وٺي ان جو شاعريءَ۾ ذڪر ھلندو پيو اچي. . 250px|thumb|Left|نر 250px|thumb|لسينيا ميگارھئنڪوس يا بربلي جا انڊا
ڪتابي دشمن
ڪتابي دشمن ببلوڪلاسٽ (Biblioclast) ڪتابن کي نيست نابود ڪرڻ وارو.
برما ٻوٽي
حوالا
زمرو:پسارڪا وکر
299ع
ڊسمبر
زمرو:299ع زمرو:ٽين صدي
ڪبت
ڪبت“ ’ڪوت‘ (چوڻ) مان نڪتل آهي، جيڪا سنڌي ۽ هندي لفظ ”ڪوتا“ يا ”ڪوتو“ جي بگڙيل صورت آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”شعر“. ”ڪبت“ اصل ۾ هندي شعر آهي، جو ”دوهرا“ جي وزن (هندي ڇند وديا جي ماترائن) تي جوڙيو ويندو آهي. ”دوهرا ۾ ٻه سٽون ٿينديون آهن، ’ڪبت‘ ۾ تمام گهڻيون سٽون هونديون آهن؛ ايتري قدر جو منجهس سؤ ڏيڍ کان مٿي سٽون به ٿينديون آهن. بعضي ته ساري ڳالهه يا آکاڻي ’ڪبت‘ ۾ هوندي آهي، جنهن ۾ پهرين سٽ کان وٺي پڇاڙيءَ واري سٽ تائين هڪ جهڙوئي قافيو استعمال ٿيل هوندو آهي. هندي ٻوليءَ ۾ ميران ٻائيءَ جا ڪبت تي شعر گهڻي انداز ۾ ملن ٿا. سنڌيءَ ۾ مذهبي موضوعن وارا نظم/ڪتاب ڪبت/الف اشباع جي سٽاءَ ۾ لکيا ويا آهن. خاص طور تي ڪلهوڙن ۽ ٽالپرن جي دورن ۾ هي سٽاءُ مشهور رهيو. .
ڪٿا
ڪٿا (Tale/Story) ڪو داستان، ڪهاڻي، آتم ڪٿا، بيان، ذڪر وغيره.
ڪرائيم فڪشن
ڪرائيم فڪشن __(Crime Fiction):
نم (ڳوٺ)
زمرو:ڳڙھي ياسين تعلقو زمرو:شڪارپور ضلعو
مدئجي روڊ ريلوي اسٽيشن
مدئجي روڊ ريلوي اسٽيشن (Madeji road railway station، ) مدئجي، پاڪستان ۾ آھي.
ڪردار نگاري
ڪردار نگاري (Characterization) ڪھاڻيءَ ۾ موجود فردن کي ڪردار چيو ويندو آهي، پر جديد ادبي دنيا ۾ هر شيءِ هڪ ڪردار آهي. انسان، جانور، جبل، سمنڊ، پکي پکڻ، سڀ پنھنجي جڳھ تي ڪردار آهن. اهو هڪ اديب تي ڇڏيل آهي تہ ڪھڙي شيءِ کان متاثر ٿي انھيءَ کي پنھنجي ڪھاڻيءَ ۾ جڳھ ڏئي ٿو. پر شرط اهو آهي تہ هو جنھن ڪردار کي چونڊي ٿو، ان متعلق کيس مڪمل ڄاڻ هجي. ان ڪردار جي خاصيت ان ڪردار جي خصلت کان چڱيءَ طرح واقف هجي. مثال ارنيسٽ هيمنگوي (1899-1961ع) جو مشھور ناول ”پوڙهو ۽ سمنڊ“ ۾ سمنڊ بہ هڪ ڪردار آهي جنھن تي ڪهاڻي ڦري ٿي. افسانوي ادب ۾ ڪردار نگاريءَ ۾ توازن اھم جزو ھوندو اھي. افساني ناول يا ڊرامي جا ڪردار اسماني مخلوق نہ، پر معاشري جا جيئرا جاڳندا انسان ھجن. سندس ڪردارن مان معاشري جو عڪس نمايان نظر اچي.
برمودا ٽڪنڊو
برموڊا ٽِڪنڊو (Bermuda Triangle) جنھن کي ”شيطان جو ٽِڪنڊو“ ۽ ”وڃايَلن جو پاتال“ (Limb of the Lost) بہ چوندا آهن.
سمنڊ جي ھن پر اسرار ٽڪنڊي جو پھرين ”ميامي ٽڪنڊو“ نالو رکيو ويو، جنھن تي آمريڪا ڏاڍي ڪاوڙ ڪئي تہ ان سان سندس خوبصورت بندرگاھ ”ميامي“ ڊپ جي علامت بڻجي ويندو ۽ دنيا جا سياح ميامي اچڻ ڇڏي ڏيندا، ان کانپوءِ ان ٽڪنڊي کي ” پورٽوريڪو ٽڪنڊو “ سڏڻ جو فيصلو ٿيو، پر انھن بہ گوڙ ڪيو، پوءِ ”برمودا ٽڪنڊو“ رکيو ويو. 20 کن چورس ميلن جيترو آهي.
ڍورو نارو
ڍورو نارو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي عمرڪوٽ جو ھڪ شھر جيڪو عمرڪوٽ کان 20 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ۽ ڇوڙ واقع آھي. ھي شھر ۾ کوکراپار مونابائو ريلوي لائين تي ھڪ ريلوي اسٽيشن پڻ واقع آھي جيڪا ساڌار ھالٽ ۽ فقير ترڪو مڱريو جي ريلوي اسٽيشنن جي وچ ۾ واقع آهي. شھر لڳ حاجي عثمان مڱريو نالي ھڪ وڏو ڳوٺ پڻ واقع آهي.شھر جي پاسي م کپرو کان ايندڙ پاڻي جي ڪئنال جي ڪپ تي ڪئنال روڊ ھن شھر کي کپرو سان ملائي ٿو. فقير جادم مڱريو ھن شھر لڳ ھڪ ڳوٺ ۾ پيدا ٿيو ۽ ھن سياست جي شروعات بہ ھن شھر کان ڪئي. ھن شھر جي ھاء اسڪول م محمد عمر جوڻيجو ڏيپلائي پڻ نوڪري ڪئي.
606ع
ڊسمبر
زمرو:606ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
ٿيلس
ٿيلس آف مليٽس( Thales of Miletus), مليٽس وارو ٿيلس:  ھڪ ماھر فلڪيات ھو 624 قبل مسيح ۾  ايشيا مائنر يعني موجوده ترڪيءَ ۾ يوناني نوآبادي ۾ پيدا ٿيو کيس مغربي فلسفي جو باني سمجھيو ويندو آھي.، پر ھي سائنس جي ابتدائي ترقيءَ جو محرڪ ھو. کيس پنھنجي زندگيءَ ۾ ئي رياضي، طبعيات ۽ فلڪيات جو عالم تسليم ڪيو ويو. ھي ھڪ سج گرهڻ جي پيشنگوئي جي ڪري مشھور ٿيو. ان پيشنگوئي سان موجوده ترڪيءَ ۾ موجود درياءَ ھيلائس جي ڪناري تي ميڊيا وارن ماڻهن ۽ لڊيا جي ماڻهن جي وچ ۾ شروع ٿيڻ واري جنگ کي روڪي ڇڏيو ۽ انھن جي پندرهن سالن کان ھلندڙ دشمني ختم ٿي وئي.جنگ شروع ٿيڻ کان ٿورو اڳي ٿيلز اچي اعلان ڪيو تہ" ديوتا توھان جي جنگ تي ناراض آهن ۽ آھي ڪجھ دير ۾ سج کي غائب ڪري ڇڏيندا ۽ جيڪڏھن  توھان جنگ کان توبھ نہ ڪئي تہ ھميشہ لاءِ اوندھ ٿي ويندي". 380px|thumb|کاٻو|[[ڏينھن جي روشني رات جي اوندھ ۾ بدلجي وئي ۽ ان تبديلي بابت ٿيلز مليٽس پھريان ئي خبردار ڪري ڇڏيو ھو---ھيروڊوٽس]] اھڙي طرح سج گرهڻ جي ڪري کين يقين ٿي ويو ۽ جنگ ٽري وئي. سئو سال بعد ھيروڊوٽس ان واقعي کي قلمبند ڪيو. ھن 546 قبل مسيح ۾ وفات ڪئي.. ھي مشھور ست يوناني ڏاھن مان ھو. ارسطو کيس يونان جو پھريون فلاسافر سمجھندو ھو. ھي پھريون شخص ھيو جنھن دنيا ۽ ڪائنات کي سمجھڻ جي ڏندڪٿائي طريقي جي بدران نظرئي يا مفروضي يا ٻين لفظن ۾ سائنسي طريقي سان سمجھڻ جي شروعات ڪئي. رياضي ۾ ھن پھريون دفعو اھرامن جي اوچائي ۽ پاڻيءَ جي جھازن جي سمنڊ ۾ دوري ماپڻ لاءِ جاميٽري جو استعمال ڪيو.
ايس ايم قريشي
thumb ايس ايم قريشي  (انگريزي: S.M. Qureshi، جنم 3 مئي 1936 - وفات 17 فيبروري 2019) پاڪستان جو مشھور تعليمي ماھر، اعليٰ انتظامي سربراھ ۽ انجينيئرنگ جو پارکو ھو. کيس مھراڻ يونيورسٽي آف انجينئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي ڄامشورو جو پھريون وائيس چانسلر ھئڻ جو اعزاز حاصل آھي. ھن سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي، تعليم، زڪوات ۽ عشر ۽ ٻين شعبن جي وفاقي سيڪريٽري طور پنھنجون خدمتون سرانجام ڏنيون ۽ عمر جي آخري حصي تائين تعليم ۽ تعليمي ادارن جي ڀلائيءَ لاءِ پاڻ پتوڙيندو رھيو.
خدمتون
ڊاڪٽر قريشي 1987ع کان 1990ع تائين تعليم جو وفاقي سيڪريٽري ۽ 1990ع کان 1993ع تائين نوجوانن جي معاملن جو وفاقي سيڪريٽري رھيو. ان کان علاوھ ھن وٽ ھائوسنگ ۽ ورڪس، زڪوات ۽ عشر ۽ سائنس ۽ ٽيڪنالوجيءَ جي سيڪريٽريءَ جا قلمدان پڻ رھيا. 1996ع کان 1999ع تائين ھو انٽرنيشنل اسلامڪ يونيورسٽيءَ جو صلاحڪار ۽ 1999ع کان 2000ع تائين پاڪستان ڪائونسل آف سائنس اينڊ ٽيڪنالوجي جو چيئرمين رھيو. پاڻ 2002ع کان 2013ع تائين گورنر سنڌ طرفان چارٽر انسپيڪشن ۽ اويلوئيشن ڪاميٽيءَ جو چيئرمين رھيو. عمر جي آخري حصي ۾ ھن مھراڻ يونيورسٽي انسٽيٽيوٽ آف سائنس اينڊ ٽيڪنالوجي ڊولپمينٽ قائم ڪيو ۽ مرڻ گھڙيءَ تائين ان جو ڊائريڪٽر رھيو.
پنجاب، پاڪستان
تاريخ
تاريخدانن موجب 327 ق. م ۾ سڪندر اعظم ايران فتح ڪرڻ کان پوءِ پنجاب جي هن علائقي ڏانهن وڌيو. درياهه جي ڪناري تي راجا پورس کي شڪست ڏئي، يونانين جو اقتدار قائم ڪيائين. چندر گپت موريا يونانين کي سنڌو ماٿر جي هن حصي مان ڪڍي موريا سلطنت جو بنياد وڌو. پنجاب جي قديم ترين تهذيب جا زنده نشان هڙپا ۽ ٽيڪسيلا جي آثارن مان بخوبي ڏسي سگهجن ٿا، هتي 4000 ق.م دراوڙي تهذيب موجود هئي ۽ اڍائي هزار سال (ق.م) ۾ آرين اچي ننڍيون ننڍيون رياستون قائم ڪيون.
تصوف
پنجاب جي سرزمين اولياءَ الله ۽ صوفياءِ ڪرام جو مرڪز رهي آهي. حضرت داتا گنج بخش هجويري، شاهه ابو المعالي، پير مڪي، ميان مير سنڌي، مخدوم جهانيان جهان گشت، شاهه مقيم، غوث بهاءُ الدين زڪريا، شاه شمس سبزواري، شاهه رڪن الدين عالم، بابا فريد، شاهه دوله گجراتي، شاهه عنايت قادري، بابا بُلهي شاهه، سلطان باهُو، شاهه جمال، مهر علي شاهه، شيخ قلندر شاهه سهروردي، شاهه حسين ماڌو لال حسين، وارث شاهه، امام بري، سائين شير محمد، سيد، قطب علي شاهه ۽ سيد محمد عبدالله شاهه، خواجه غلام وغيره هن سر زمين کي صوفي مسلڪ معرفت اسلامي تعليم سان منور ڪيو.
گادي
هن وقت پنجاب جي گاديءَ جو هنڌ لاهور آهي. آباديءَ جي حساب سان پنجاب سڀني صوبن کان وڏو آهي، ان ڪري فوج ۽ بيورو ڪريسيءَ ۾ به پنجاب جي ماڻهن جي اڪثريت هئڻ ڪري ملڪ جي اقتدار ۽ وسيلن جي ورهاست ۾ پنجاب کي اهم حيثيت ۽ تسلط رهيو آهي. جنهنڪري ننڍن صوبن کي محروميءَ جو احساس ٿئي ٿو ۽ انهن کي پنجاب ۽ ان جي بالادستيءَ سان هميشه شڪايت رهندي آئي آهي.
احمد گوجر
احمد گوجر هير رانجهي جي عوامي داستان کي طويل بيتن جي صورت ۾ منظوم ڪيو. هن کان سواءِ ڇڇو ڀڳت لاهوري پڻ اهم شاعر ٿي گذريو آهي، جنهن گيتا جو منظوم ترجمو ڪيو، هن دور ۾ جيڪي ٻيا اهم شاعر ٿي گذريا آهن، انهن ۾ عبدالله لاهوري، ڪمال الدين شاهه ظريف، پير محمد ۽ معزالدين اسلام، طب ۽ جنگ نامن جهڙن موضوعن تي شاعري ڪئي، هتي اهو ياد رهي ته مغل دؤر ۾ پنجابي ادب ۾ نثر تي ڪنهن به قسم جو ڪم نه ٿي سگهيو.
پنجابي ادب جو ٽيون دور
(Third Period): (انگريزن جو دور 1849ع ۽ ان کانپوءِ). پنجاب تي انگريزن جي قبضي کان پوءِ عوام ۾ سماجي، معاشي ۽ سياسي طور وڏي تبديلي اچڻ سان گڏوگڏ پنجاب ۾ اردوءَ کي پڻ سرڪاري ٻوليءَ جو درجو ڏنو ويو، هن ڏس ۾ آريا سماج جي اثر هيٺ هندن ۽ سکن اردوءَ جي سرڪاري ٻوليءَ طور سخت مخالفت ڪئي، پر پنجابي مسلمانن پنهنجي ماءُ جي ٻوليءَ جي ڀيٽ ۾ اردوءَ کي ڀليڪار چيو. هن دور ۾ پنجابي ادب ۾ شاعريءَ جي اساسي روايتن ۽ ادب جي جديد روايتن جا ٻه گروهه موجود هئا، هن قسم جي ڪلاسيڪل روايتن جي پٺڀرائي ڪندڙن ۾ سيد فضل شاهه، ميان محمد بخش ۽ هدايت الله اهم جاءِ والارين ٿا. جديد پنجابي ادب (Modern Punjabi Litrature): ڏٺو وڃي ته جديد پنجابي ادب تي انگريزي، روسي ۽ فرينچ ادب جو تمام گهڻو اثر موجود آهي، پاڪستان کان اڳ ۽ پوءِ جي اديبن ۽ شاعرن کان سواءِ پنجابي جي نئين ٽهي پنهنجي ادب جي واڌاري لاءِ تمام گهڻي جاکوڙ ڪئي آهي، هن ڏس ۾ مقالا نگاري، ڪهاڻي، نظم، گيت، آزاد نظم، ناول، ڊراما، ريڊيو ۽ ٽيليويزن ڊرامن، تاريخ ۽ ۽ ادب تي ڪم ٿيو آهي، جديد پنجابي شاعريءَ جي صنفن ۾ احمد راهيءَ جو ’ترنجڻ‘ ۽ شهزاد قيصر جو ’دوجي اک‘ جديديت جو جا عڪاس آهن. هن وقت ’لهران‘، ’سوير انٽرنيشنل‘، ٽماهي پنجابي ادب رسالن کانسواءِ مسعود کدر پوش ٽرسٽ ۽ سچيت ڪتاب گهر لاهور پنجابي ادب کي هر صنف ۾ مالا مال ڪرڻ لاءِ ڪوششون ڪري رهيا آهن ۽ پنجابيءَ ۾ افاسانن، ناولن، شاعريءَ، لغات، تنقيد ۽ تاريخ تي ڪافي ڪتاب ڇپجي رهيا آهن.
چرخه نامه
پنجاب جي ڳوٺن ۾ عام طور چرخي تي ڪپڙي اڻڻ جو ڪم عام ٿيندو هو ۽ هن طرح سگهڙ زالون مختلف قسمن جا ڪپڙا تيار ڪنديون هيون، ”چرخه نامه“ ۾ شاعر صوفياڻي ويچار ڌارا کي چرخي وسيلي سٽ ڪتڻ جي ڀيٽ انسان جي سٺن ڪمن سان ڏني آهي، هن ڏس ۾ مولوي عبدالستار، اڪبر ۽ عبدالعزيز چرخي نامه جي صنف وسيلي پنجابي ادب کي تمام گهڻو شاهوڪار بڻايو آهي. پنجابي ادب ۾ شاعري: ماڌو لال شاهه حسين (1539-1600ع) پنهنجي دؤرجي پهرين صوفي شاعرن مان آهي. سلطان باهو (1631-1691ع)، بابا بُلهي شاهه (1680-1758ع) ۽ هدايت الله جون شعري تصنيفون پنجابي صوفي شاعريءَ جو نمونو آهن. ڪافي سنڌي وانگر پنجابيءَ زبان جي به شهري صنف آهي، جيڪا اڳ توڙي هاڻي ڳائي وڃي ٿي. بُلهي شاهه جو ڪلام ان جو بهتر مثال آهي. پنجابي ادب ۾ صوفياڻي موسيقيت واري شاعريءَ سان گڏ رومانوي شاعريءَ به ترقي ڪئي. رومانوي شاعريءَ جو قديم ترين شاعر ”دامودر گلاٽي“ آهي، جيڪو شاهه حسين جي همعصرن مان هو. هو سک مذهب جي عقيدن سان گڏ صوفياڻن خيالن کان به متاثر هو، هن ”هير رانجهي“ جي ڪهاڻيءَ جي ڪلاسيڪي ترجماني ڪئي، جنهن شاديءَ ۾ والدين جي پسند جي پابندين خلاف رد عمل ۽ بغاوت جو اظهار ڪيو. اها رومانوي ڪهاڻي اڳتي هلي ”پنجابي ڪلاسڪ“ بڻجي وئي.”هير رانجها“ جي ڪهاڻيءَ کي جن شاعرن پنهنجي خاص رنگ ۾ منظوم ڪيو، تن ۾ سڀ کان مشهور وارث شاهه (1727-1789ع آهي. پنجابي جي سڀني صوفي شاعرن سي حرفي جي صنف کي صوفياڻي ۽ عشقيه انداز ۾ ڳايو. ان کانسواءِ پنجابيءَ جي ڪلاسيڪل شاعرن گهڻو ڪري سڀني صنفن ۾ طبع آزمائي ڪئي آهي، پنجابي ڪافي يا عارفاڻو ڪلام جن شاعرن ڳايو، اهڙي اساسي پنجابي شاعريءَ جي موضوعن ۾ طويل عشقبيه داستان، عوامي اهنج ۽ ايذاءُ، معاشي ۽ سماجي حالتن جو اولڙو پڻ انهن جي ڪلام ۾ ملي ٿو. اهڙن عوامي پنجابي شاعرن ۾ پيلو، حافظ برخوردار جو مرزا صاحبان، وارث شاهه جي هير، هاشم شاهه جي سسئي پنهون، عبدالحڪيم بهالپوري ۽ مولوي غلام رسول جو احسن القصص، فضل شاهه جي سهڻي ماهيوال، ليليٰ مجنون ۽ ميان محمد بخش جو سيف الملوڪ جا منظوم داستان تمام گهڻو مشهور ٿيا. ان کان سواءِ انبياءِ ڪرام جي باري ۾ جنگ نامن جي نمونن تي جيڪي لکيو ويو، تنهن کي گلزار چيو وڃي ٿو. ان ڏس ۾ مولوي محمد اسلم جو گلزار موسيٰ، گلزار سڪندري، گلزار محمدي، محمد محمود دلپزير جو گلزار آدم، گلزار موسيٰ ۽ گلزار مڪه مشهور آهن. پنجاب جي عام ماڻهن جي ڌارين جي حملن خلاف ويڙهاند ۽ جنگ ۾ ڏيکاريل سورهيائي، جنهن کي شاعريءَ جي ڊرامائي انداز ۾ پيش ڪيو ويو آهي. پنجاب ۾ هن قسم جي صنف کي وار (جنگ نامو) چيو وڃي ٿو، مثال طور: نجايت جي ’نادر شاهه دي وار‘، ’پير محمد جي‘، ’چٺيان دي وار‘ ۽ شاهه محمد جي ’سکان دي وار‘ شامل آهن. پنجابي واريون ٽن قسمن جون آهن، جهڙوڪ: پنجاب جي ٻهراڙيءَ ۾ عوام جي وندر جو وسيلو قديم لوڪ گيت آهن، جن ۾ سندن روزاني حياتيءَ جي خوشين ۽ غمن جو اولڙو ملي ٿو، اهڙن گيتن ۾ ماهيا، ڇلا، جگني، دوهڙي، بوليان ۽ لوريان جهڙيون لوڪ پسند صنفون ملن ٿيون. پنجابي شاعريءَ ۾ محبوب کان جدائي جي ڪيفيت جو بيان، بارهه ماهي (ٻارهن مهينا) ۽ اٺواري جهڙين صنفن ۾ موجود آهي. اهڙن شاعرن ۾ بلهي شاهه، شاهه مراد، خواجه نصير ۽ ميان هدايت الله جا بارهه ماهي ۽ اٺواري تمام گهڻو مشهور آهن. پنجابي بزرگ شاعرن جو صوفياڻو ۽ عارفاڻو ڪلام ”بول شلوڪ“ چيو ويندو آهي، جنهن ۾ روحاني ڪيفيت بيان ٿيل هوندي آهي. اهڙن قديم شاعرن ۾ بابا فريد گنج شڪر ۽ حضرت ابراهيم مشهور آهن. جديد شاعرن ۾ سيد ممتاز علي شاهه ۽ مظفر بخاريءَ جا نالا کڻي سگهجن ٿا، جن ”بول شلوڪ“ تي طبع آزمائي ڪئي.
حوالا
زمرو:پاڪستان جا صوبا زمرو:پنجاب  زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا زمرو:پنجابي ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
614ع
ڊسمبر
زمرو:614ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
سڪندر يوناني کي سنڌي ڏاهي جو جواب
حوالا
زمرو:شخصيتون زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:ادب
رمضان
رمضان المبارڪ قرآن جي بهار جو مهينو
''لکلّ شيءِ ربيع و ربيع القرآن شهر رمضان ''
حوالو ثواب الاعمال، ص103 ، منشورات شريف الرضي قم، 1368 ، طبع دوم
ايڪيوپنڪچر
علاج جو ھڪ قسم جيڪو چيني طب ۾ ٻہ ھزار سالن کان وٺي مرڪزي حيثيت رکندو آيو ھو. شھزادي چنگ جونگشن. (Jing Zhongshan)جي مقبري مان چار سونيون سيون مليون آھن جيڪو اولھ واري ھان گھراڻي سان  تعلق رکندڙ ھو ء ان جو دؤر  206 ق.م. کان 9 عيسويءَ تائين ھو. چين جي صوبي شنتونگ (Shandong) ۾ بہ اوڀر جي ھان گھراڻي جي مقبري ۾  اڪريل مورت ملي آهي جنھن ۾ ڪا مخلوق انساني مٿي ۽ ٻانھن ۽ پکيءَ جي جسم سان ڏيکاريل آهي جيڪا گوڏن تي ويٺل ھڪ مريض جو ايڪيوپنڪچر سان علاج ڪري رھي آھي..
اڪئمنيڊ
نالو ۽ مطلب
اڪئمنيڊ لفظ جي معني آهي: اڪئمني جي خاندان مان يا اڪئمني جي خاندان جي/جو. اڪئمني نالي سان ستين صدي قبل مسيح ۾ ڏکڻ ايران ۾ فارس جي ھڪ علائقي انشان جو حاڪم ھيو .انشان ان وقت اشوريہ جي زير اثر ھيو.سائرس اڪئميني جي اولاد مان ھيو. ايراني ھن سلطنت کي اھخامنشي سڏين ٿا. فارسي انسائيڪلوپيڊيا ۾ بہ ھن سلطنت کي اڪئمنيڊ جي بجاءِ ھخامنشي لکيو ويو آھي.
شھنشاھيت جو قيام
thumb|380px|اڪئمنيڊ شھنشاھيت جي سائرس اعظم جو مقبرو دارا-I ۽ ان جي پٽ خسرو-/ (Xerxes-I) جي دؤر ۾ رياست جون يوناني شھري رياستن سان جنگون ھليون.
380px|thumb|upright| فارسي راڻي اٽوسا جو پتلو جيڪا دارا اعظم جي زال ۽خسرو يا Xerexes I جي ماء ھئي.
حوالا
زمرو:قديم مصر
نندو شھر
نندو شھر پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي بدين جي تعلقي بدين جو ننڍڙو شھر   ۽ يونين ڪاؤنسل آهي. ھي شھر بدين نئون ڪوٽ روڊ تي واقع آھي. ضلعي صدر مقام: بدين شھر کان 22 ڪلوميٽر ۽ ٽنڊو باگو کان 19 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي آھي. شھر جي آبادي ٻہ ھزار تائين آهي ۽ يونين ڪاؤنسل جي آبادي اٽڪل ڏھ ھزار آھي. نندو شھر بدين شھر جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي. ھن يونين ڪاؤنسل جي اولھ ۾ ,ڳوٺ عبدالله شاھ، ڏکڻ اوڀر م   مٺي 111،  اوڀر ۾ کوسڪي، اتر ۾ ڳوٺ پھاڙ مري واقع آهي. ھن شھر ۽ يونين ڪائونسل جي حدن ۾ رھندڙ ذاتين ۽ قبيلن ۾ عباسي، ابڙا، بجيج، ڀيل، چانڊيا، ڇلگري، فاروقي، حجم، جمالي، ڪڙيا، خاصخيلي، کٽي، خواجه، ڪولھي، ڪنڀر، لوھار، ملاح، ميگھواڙ، ميمڻ، مڱڻهار، مراداڻي، نوھريا، پنھور، پنجابي، قاضي، شيدي، شڪاري، سومرا، وانريا، وڌ شامل آهن.
يونين ڪائونسل جون ديھون
ھن يونين ڪائونسل ۾ 10 ديھون ۽ 73 ڳوٺ واقع آھن. ديھن جا نالا ھيٺ ڏجن ٿا:
ناريري ڍنڍ
ناريري ڍنڍ :   پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ بدين ضلعو ۾ واقع ھڪ پاڻي جي ڍنڍ آھي جيڪا احمد راجو ڳوٺ کان 7 ڪلوميٽرن تي واقع آھي..اھا ڏھ ڪلوميٽر ڊگھي ۽ 4 ڪلوميٽر ويڪري آھي. ھن ڍنڍ کان ٻن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي پٽيجي ڍنڍ واقع آهي.
قائداعظم يونيورسٽي
يونيورسٽي سڄي ملڪ ۾ پنهنجي تحقيق، اعليٰ ٽيڪنيڀياس ۽ بهترين انتظامن سبب سڃاتي وڃي ٿي.
سنڌ جون يورپي اخبارون
1850ع جي ڏهاڪي دوران Sindian ۽ Sind Kossid جي هڪ همعصر يورپي اخبار Sind News  به هئي، جيڪا حيدرآباد ڪوٽڙي مان شايع ٿيندي هئي، 1852ع ۾ جان هاريري(John Harery)  جي ادارت هيٺ اها هفتيوار اخبار معياري هئي، 6 سيپٽمبر 18566ع ۾ جڏهن جار هاريري جو موت ٿيو ته اها اخبار ڪراچي مان نڪرندي رهي، 1860ع جي ڏهاڪي ۽ 1870ع جي ڏهاڪي جي پهرين اڌ تائين نڪرندي رهي.
صدقو فطر
حوالا
زمرو:زڪوات زمرو:عيد زمرو:رمضان زمرو:صدقو زمرو:اسلامي اصطلاح
رانجھاپور
رانجهاپور ميرپور کان ٿورو پنڌ تي روڊ تي ئي رانجها پور جو پراڻو ڳوٺ آهي هي ڳوٺ اصل ۾ هيوته مسلمانن جو پر پوءِ هندو زميندار سيٺ آوت راءِ جو سڏبو هو، هن ڳوٺ جو قبرستان به تمام قديمي آهي ۽ قبرن تي قبا به آهن. سيٺ آوت راءِ هندو تهذيب جو هڪ نمونو هو، هميشه ڌوتي سان ۽ مٿي تي بوسڪي پٽڪي ”واڻڪي نموني “ واري سالن هوندو هو، هي ڏاڍو نماڻو فضيلت وارو ۽ نرم لهجي ۾ ڳالهائيندڙ انسان هو، سرڪاري هر محفل ۾ موجود هوندو هو، پاڪستان ٿيڻ کانپوءِ به هي پنهنجي حياتيءَ تائين رانجها پور جو خاصو زميندار ٿي رهيو،پنهنجي پٽ هوندراج کي اعليٰ تعليم ڏياريائين، پر کيس پاڪستان ۾ سول سرورس جي جاءِ ڪا نه ملي، سيٺ  آوت راءِ جي وفات کانپوءِ هن کي ڌاڙيل ڏينهن ڏٺي جو ٻنيءَمان اغوا ڪري ويا،وڏي تڪليف ۽ ڀنگ ڀرڻ کانپوءِ عرصي پڄاڻان موٽيو، موٽڻ سان ئي ٻنيون، گهر، جايون وڪڻي آمريڪا هليوويو، هينئر اتي ڪاروبار ڪري رهيو آهي، ساڳي ٻني سيٺين وٽ هئي ته انبار جا ان ٿيندا هئا ۽ هينئر مسلمانن جي ملڪيت ٿي ته پوک ڏيڻ کان نابري واريون بيٺي آهي، بخت بخت جي ڳالھ آهي.
بگھڙ
حوالا
ڪتاب- سنڌ جي جھنگلي جيوت- مصنف- بدر ابڙو- سنڌي لئنگئيج اٿارٽي زمرو:بگھڙ
ڪراچي ايڊورٽائيزر
ان وقت انگريزي ٻوليءَ ۾ شايع ٿيندڙ اخبارن جا پڙهندڙ ۽ خريدار گهڻي ڀاڱي يورپي هئا، جن ” Kurrachee Advertiser“ جي خريدار گهڻي ڀاڱي يورپي هئا، جن ” Kurrachee Advertiser“ جي مقابلي ۾ Sindian کي پنهنجو سمجهي ترجيح ڏني، ٿي سگهي ٿو ته مواد ۽ بيهڪ جي لحاظ کان ” Kurrachee Advertiser“ اخبار Sindian کان ڪمزور اخبار هجي ۽ مقابلو نه ساري ميدان ڇڏي ويئي هجي.
636ع
ڊسمبر
زمرو:636ع
642ع
ڊسمبر
زمرو:642ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
ارشميدس
ذاتي زندگي
ارشميدس 287 ق م ۾ ميگنا گريشيا (عظيم يونان ) پراڻي دؤر واري ڪالوني ۾ سسلي جي بندرگاھ واري شھرسرڪيوس ۾ پيدا ٿيو ۽ 75 سالن جي ڄمار تائين زنده رھيو. سندس پيءُ جو نالو فڊئاس ھيو جيڪو غير معروف فلڪياتيدان ھيو. يوناني سوانح نويس پلوٽارڪ مطابق ارشميدس وارو دؤر سسلي جي بادشاھ ھيئرو ٻيون وارو دؤر ھيو. ارشميدس جي ھڪ دوست سندس آتم ڪٿا لکي ھئي پر اھا محفوظ رھي نہ سگھي .ھن شادي ڪئي يا نہ يا ھن کي اولاد ھئي يا نہ ان جو ڪو تفصيل ڪونہ ملي سگھيو آهي باقي اھا پڪ آھي ته جواني ۾ ھي قديم مصر جي شھر اسڪنديه ۾ پڙھڻ ويو ھو ۽ مشھور رياضيدان ساموس وارو ڪونان ۽ اريٽوسٿينز سندس ھمعصر ھيا. ھي ساموس واري ڪونان کي پنھنجو دوست مڃيندو هو.
113ع
ڊسمبر
زمرو:113ع زمرو:ٻين صدي
ڪار
ڪار اچ وڃ لاءِ استعمال ڪئي ويندڙ ننڍي گاڏي. ڪار کي عام طور تي چار ڦيٿا ھوندا آھن.
عثماني سلطنت
واڌارو ۽ عروج جو نقطو (1453ء-1566ء)
1453ء ۾ فتح قسطنطنيه  ڏکڻ اوڀر يورپ ۽ روم سمنڊ جي اوڀر وارن علائقن ۾ سلطنت عثمانيه جي هڪ عظيم قوت جي طور تي اڀرڻ جو بنياد وڌو ۽ پوء 1566ء تائين يورپ، وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا ۾ فتحن جي هڪ طويل دور جو آغاز ٿيو. انهن فتحن جو سبب فوج جو معياري نظم و ضبط ۽ جديد عسڪري قوت هئي جنهن ۾ بارود جو استعمال ۽ مضبوط بحريه جو ڪردار تمام اهم هيو. رياست جي معيشت ۾ اهم ترين ڪردار تجارت جو هيو ڇو ته يورپ ۽ ايشيا جي وچ ۾ تجارت جا تمام زميني ۽ سامونڊي رستا عثماني سلطنت مان ٿي گذرندا هيا. هڪ کان بعد ٻين عظيم سلطانن سلطنت جي سرحدن وڌائڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو جن ۾ سليم پهريون جو نالو نمايابن آهي جنهن اوڀر ۽ ڏکڻ طرف توجهه ڏني ۽ صفوي سلطنت جي شاهه اسماعيل صفوي کي جنگ چالدران ۾ شڪست ڏني ۽ مصر ۾ عثماني حڪومت قائم ڪئي. سليم جي جانشين سليمان عاليشان (1520ء کان 1566ء) اولهه ۾ سلطنت کي وڌاء ڏنو ۽ 1521ء ۾ بلغراد جي فتح کان بعد 1526ء ۾ جنگ موهاڪر جي ذريعي هنگري ۽ ٻين وچ يورپي علائقن ۾ عثمانين جو دٻدٻو ويهاري ڇڏيو. ان کان بعد ان 1529ء ۾ ويانا جو گھيراء ڪيو پر ٿڌي موسم ۽ شهر جي واسين جي زبردست مزاحمت جي ڪري هي گھراء ناڪام ٿي ويو اهڙي طرح عثماني طوفان جون موجون ويانا جي ديوارن سان ٽڪرائي واپس اچي ويون ۽ عثماني سلطنت جون سرحدون وچ يورپ جي هن شهر کان اڳتي ڪڏهن به نه وڌي سگھيون. سليمان جي دورن ۾ ٽرانسلوانيا، ولاچيا ۽ مالدووا سلطنت عثمانيه جو حصو بڻيا. اوڀر ۾ عثمانين ايران کان بغداد ٻيهر حاصل ڪري ورتو ۽ بين النهرين تي قبضو ڪر خليج فارس تائين سامونڊي رسائي حاصل ڪري ورتي.
بيهجي وڃڻ ۽ اصلاحتون (1699ء-1827ء)
بيهجي وڃڻ جي دور ۾ بلقان جا ڪافي علائقا آسٽريا جي قبضي ۾ اچي ويا. رياست جا متعدد علائقا، جيئن مصر ۽ الجزائر، مڪمل طور تي خود مختيار ٿي ويا ۽ بالآخر سلطنت برطانيا ۽ فرانس جي قبضي ۾ هليا ويا. 17 هين صدي کان 19 هين صدي جي دوران روس ۽ سلطنت عثمانيه جي وچ ۾ ڪيتريون ئي جنگيون به وڙهيون ويون جن کي ترڪ روس جنگيون چيو ويندو آهي. عثمانين جي بيهجي وڃڻ جي هن طويل دور کي مورخن ناڪام اصلاحتن جو دور به قرار ڏنو آهي. هن دور جي آخر ۾ رياست ۾ تعليمي ۽ طرزياتي اصلاحتون به ڪيون ويون ۽ استنبول تڪنيڪي جامعه جهڙا اعلٰي تعليم جا ادارا قائم ٿيا. پر قديم سوچ جي حامل مذهبي ۽ عسڪري طبقي سان اصلاحن جي شديد ترين مخالفت ڪئي ايتري قدر جو ڇاپ خانن کي به "شيطاني ايجاد" قرار ڏنو ويو جنهن جي ڪري 1450ء ۾ يورپ ۾ ڇاپ خاني جي ايجاد کان بعد 43 سالن تائين سلطنت عثمانيه ڇاپ خانن کان محروم رهي پر 1493ء ۾ اسپين کان بي دخل ڪيل یهودين استنبول ۾ پهريون ڇاپ خانو قائم ڪيو. دور لاله سلطان احمد ٽين جي پرامن دور ۽ گل لاله سان محبت جي ڪري دورِ لاله چورائيندو آهي. 1712ء ۾ روس جي خلاف پرٿ مهم ۾ ڪاميابي ۽ ان کان بعد پاسارووچ معاهدي جي ڪري 1718ء کان 1730ء تائين جو دور پرامن رهيو. هن دور ۾ سلطنت يورپ جي اڳڀرائي جي خلاف مضبوط دفاع جي پيش نظر بلقان جي مختلف شهرن ۾ قلعه بنديون ڪيون. ٻين اصلاحن ۾ محصولات ۾ گھٽتائي؛ عثماني سلطنت جي ٻاهرين ملڪن ۾ تصور کي بهتر بڻايو ۽ نجي ملڪيت ۽ سرمائي ڪاري جي اجازت شامل آهن. عثمانين ۾ عسڪري اصلاحن جي شروعات سليم ٽين (1789ء-1807ء) جي دور ۾ ٿي جنهن يورپي خطن تي فوجن کي جديد تر بڻائڻ لاء اهم قدم کنيا. حالانڪه انهن قدمن جي مذهبي قيادت ۽ يني چري دستن کلي ڪري مخالفت ڪئي ۽ ان جي نتيجي ۾ يني چري بغاوت به ڪئي. ۽ سليم کي پنهنجي اصلاحن جو خميازو حڪومت ۽ جان ٻنهي کان هٿ ڌوئڻ جي صورت ۾ کڻڻو پيو پر ان جي جانشين محمود ٻين انهن تمام اصلاحن کي نافذ ڪري دم کنيو ۽ 1826ء ۾ يني چري جو مڪمل خاتمو ڪيو ويو.
ديوان
سلطان جي اعلٰي مجلس شوريٰ جو نالو ديوان هيو ۽ مرڪزي نظام ۾ انکي ڏاڍي اهميت حاصل هئي. ابتدا ۾ سلطان ديوان جي صدارت خود ڪندو هيو پر بعد جي سلطانن ديوان ۾  اچڻ ڇڏي ڏنو سلطان جي اهل راء سان تعلق نه هجڻ سان نظام ۾ ڪمزوري پيدا ٿي وئي. ديوان جا مستقل رڪن هي هيا: thumb|باب عالي مرڪزی نظام جا هي چار اعلٰي عهديدار سلطنت جا بنيادي ٿنڀا هيا. محمد فاتح پنهنجي آئين ۾ ان ٿنڀن کي واضع ڪيو ۽ سلطنت کي هڪ خيمي سان تشبيهه ڏني جنهن جو صدر دروازو باب عالي چورائيندو هيو ديوان ڄڻ ان جي آخري عدالت هئي. صدر دروازي جو هي نالو ايترو معروف ٿيو جو دنيا ڀر ۾ عثماني درٻار "باب عالي" جي نالي سان ئي معروف ٿي وئي.
عثماني فضائيه
thumb|200px|ترڪ هوا باز 1912ء جي منڍ ۾ عثماني فضائيه جو بنياد جون 1909ء ۾ رکيو ويو اهڙي طرح هي دنيا جي قديم ترين جنگي هوا بازي جي ادارن مان هڪ آهي. هن جو قيام ان وقت عمل ۾ آيو جڏهن سلطنت عثمانيه پنهنجي ٻن ترڪ هوا بازن کي پيرس ۾ منعقد بين الاقوامي هوا بازي ڪانفرنس ۾ شرڪت جي لاء موڪليو. فضائي جنگ جي وڌندڙ اهميت جي پيش نظر عثماني حڪومت پنهنجي عسڪري هوا بازي جي منصوبي کي منظم ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. ان مقصد جي لاء 1910ء جي آخر ۾ متعدد افسرن کي تربيت جي لاء يورپ موڪليو ويو جن اتي جنگي هوا بازي جي تربيت حاصل ڪئي. رهائش جي ناقص سهولتن جي ڪري تعليم جو هي منصوبو ختم ٿي ويو ۽ زير تربيت اهلڪار 1911ء جي اوائل ۾ ترڪي واپس اچي ويا. فضائيه جي قيام جي لاء حڪومتي رهنمائي جي خاتمي جي باوجود ان وقت جي عثماني وزير دفاع محمد شوڪت پاشا عسڪري فضائي منصوبي جي خيال کي عملي جامو پهرائڻ جون ڪوششون جاري رکيون ۽ ٻن افسرن کي فرانس تربيت جي لاء موڪليو. انهن هوابازن جي تربيت فيبروري 1921ء ۾ مڪمل ٿي ۽ ان ئي سال وڌيڪ ترڪ افسرن کي فرانس موڪليو ويو. سلطنت عثمانيه 3 جولاء 1912ءتي استنبول ۾ فضائي اڪيڊمي جي قيام جي ذريعي پنهنجي هوا بازن ۽ طيارن جي تياري ۽ پنهنجي افسرن جي تربيت جي شروعات ڪئي. ترڪ هوا بازن جي ناتجربيڪاري جي ڪري بلقان جنگن جي پهرين مرحلي (1912ء) ۾ متعدد جهازن جو نقصان کڻڻو پيو پر ٻين مرحلي (1913ء) ۾ انهن کي ڪافي ڪاميابيون مليون. بلقان جنگن جي خاتمي کان بعد فضائيه کي جديد خطن تي استوار ڪرڻ جي عمل جي شروعات ڪئي وئي نوان طيارا خريد ڪيا ويا. جون 1914ء ۾ استنبول ۾ ئي نئين عسڪري اڪيڊمي "بحري هوا بازي اڪيڊمي" جو قيام عمل ۾ آيو. پر پهرين مهاڀاري جنگ جي شروعات سان گڏ ئي هي عمل رڪجي ويو البته 1915ء ۾ چند جرمن افسر سلطنت ۾ آيا ۽ چند ترڪ افسر تربيت جي لاء جرمني ويا هيا. پهرين مهاڀاري جنگ جي دوران عثماني فضائيه ڪافي محاذن تي وڙهي جن ۾ اولهه ۾ گليسيا، اوڀر ۾ قفقاز ۽ ڏکڻ ۾ يمن جي علائقن تائين شامل هيا. عثماني فضائيه کي نئين سري سان منظم ڪرڻ جو کوششون جاري هيون ته 1918ء ۾ پهرين مهاڀاري جنگ جي خاتمي ۽ استنبول تي اتحادين جي قبضي سان گڏ ئي انهن جو خاتمو ٿي ويو.
مذهب
عثماني سلطنت جو سرڪاري مذهب اسلام هيو پر غير مسلمن خصوصاً اهل ڪتاب (عيسائين ۽ يهودين) سان ان جو اعلٰي رويو مسلمانن جي فراخ دلي جو واضع ثبوت آهي. محمد فاتح قسطنطنيه کي فتح ڪرڻ بعد مقامي عيسائين کي شهر ۾ رهڻ جي اجازت ڏني ۽ انهن جي چند گرجا گھرن کي به بحال رکيو. 1492ء میں سقوط غرناطه کان بعد اسپين مان ڪڍيل مسلمانن کي بخيريت مسلم سرزمین تي پهنچائڻ جي عظيم مهم هلائي وئي ان ۾ ڪيترن ئي يهودين کي به عيسائين جي ظلمن کان بچائي ترڪ سرزمين تي آندو ويو ۽ انهن کي سلطنت عثمانيه ۾ آزادي سان رهڻ جي اجازت ڏني وئي. اسلامي شريعت مملڪت جو بنیادي قانون هئي ۽ ان جو ماخذ قرآن ۽ حديث هيا ۽ انهن ٻنهي کان رهنمائي نه ملڻ جي صورت ۾ اجماع يا قياس کان ڪم ورتو ويندو هو.
645ع
ڊسمبر
زمرو:645ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
647ع
ڊسمبر
زمرو:647ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
649ع
ڊسمبر
زمرو:649ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
ڪاٺ
انساني تاريخ جي شروعات کان ئي انسان ڪاٺ جو استعمال ڪيترن ئي مقصدن جھڙوڪ ٻارڻ ۽ اڏاوت ۽ واپار جي طور تي ڪري رھيو آھي. اڏاوت جي طور تي ان جو استعمال خاص طور عمارت، اوزار، ھٿيار، فرنيچر، پيڪيجنگ، ڪاٺ جو ڪم ۽ ڪاغذ وغيره ٺاھڻ ۾ ڪم ايندو آھي.
ڪاٺ جا قسم
(Hard wood) ھن قسم جي ڪاٺ ۾ ساڳ (Teak) ، ٽالھي يعني شيشم(Sisso)، ٻٻر (Babul)، توت (Mulberry)، اکروٽ (Walnut) ۽ شاھ بلوط (Oak) وغيره اچي وڃن ٿا.
ڳوٺ پيارو خان کوسو
پيارو خان کوسو جي ڳوٺ گاجي شاهه بادشاهه جي مُقام تي هڪ چوڪنڊي ٺهيل آهي، جنهن کي گنبذ ڪونهي، قبر جيڪا آهي سا پيارو خان کوسي جي آهي، جيڪو پنهنجي وقت جو وڏو سخي ٿي گذريو آهي، خبر ناهي ته هن پياري خان جو ان سان ڪو خانداني تعلقي آهي ته يا نه عموماً ٻروچ قوم جا نالا وڏن جي نالي سان رکبا آهن، بهرحال هن ڳوٺ جو باني پيارو خان کوسو درياڻي پاڙي جو چڱو مڙس هو، ڪٿان آيو: تنهن جي ڄاڻ ڪا نه ملي آهي، پياري خان ڳوٺ ۾ هڪ درياڻي کوسو جدا مسجد ٺاهيون ويٺو هو، نالو هوس مولوي  عبدالرزاق صاحب پر ماڻهو کيس ملان طوطا خور  چوندا هيا، هن طوطو پکي حلال ڪري کائڻ شروع ڪيو هو ان ڪري ماڻهن اهو نالو رکيس، هي به هڪ عجيب وضع قطع جو مُلان هو، پٽڪو وڏو پيراڻي نموني سان ٻڌي وڏي ڊگهي لٺ هٿ ۾ کڻي هلندو هو، سفر گهڻو ڪري گهوڙي تي ڪندو هو، اسان وٽ به سالن ۾ ٽي چار ڀيرا ڏيندو هو، پنهنجي وهٽ کي طنبيلي ۾ ٻڌي سنج لاهي هٿيڪا ڪري گاهه وغيره وجهي آرام سان اچي اوطاق ۾ پڄندو، اول ته اوطاق ۾  رکيل چانهه جو سامان هٿ ڪري چانهه پاڻ ٺاهي پلٿي ماري نهايت استغراق واري حالت ۾ ويهي چانهه جا پسڪا ڀريندو هو،  ڪلاڪن کن ۾ چار پنج پياليون انهيءَ استغرافي حالت ۾ ويٺي پي ويندو هو، پوءِ ٿانو ساڳي الماڙي ۾ رکي دلجاءِ سان اچي کٽ تي ويهندو، پٽڪو پٽڪو لاهي پاري سان رکي لٺ پاسي سان  اڀي ڪري ڇڏيندو، ڏينهن ٻه ٽڪي وري واپس ورندو هو، ماني وغيره لاءِ گهر ڪو نه ڪندو هو، ڪنهن آڻي ڏنس ته کائي وٺندو پوءِ اها جهڙي قسم جي به هجي، هي بسم الله ڪري وٺندو ۽ الله جي نعمت سمجهي تناول ڪندو هو، چانهه جو شوقين هو، چانهه جو سامان اوطاق ۾ هميشهه  جهجهي مقدار ۾ موجود هوندو هو، سو مولوي صاحب  ان لاءِ ڪنهن کي تڪليف ۾ ڪو نه وجهندو هو، پاڻ ٺاهي پاڻ استعمال ڪندو هو، خيرات يا نذرانو به ڪونه وٺندو هو، نه ڪي مدرسي جي بهاني چندي لاءِ رسيد بوڪ ساڻ کنيو ايندو هو، هڪ الله لوڪ انسان هو نه ڪنهن جي پچار ۾ نه ڪنهن جي پڇاءُ ۾ بس پنهنجي استغراقي ڪيفيت ۾ هوندو هو، انهيءَ قسم جا مولوي هينئر ڪٿي آهن، اهڙن جي اڻاٺ ٿي وئي آهي، انهيءَ ماحول ۾ اکين اڳيان انهيءَ معصوم مولوي جو نقشو اچي يندو آهي ته پياري ڳوٺ جي ياد تازه ٿي ويندي آهي، اتي اهو مسڪين نماڻو لٺ هٿ ۾ کنيل مولوي پنهنجي مسجد اندر بيٺل تصوراتي دنيا ۾  جلوه نما پيو  ڏسبو.
646ع
ڊسمبر
زمرو:646ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
ڀنگرن جا ڳوٺ
ڀنگرن جا ڳوٺن ڀنگر قوم جي زمينداري ٻن ٽن ديهن ۾ هوندي هئي، سندن وڏا ڳوٺ شير خان ڀنگر نصير خان ڀنگر ۽ ڪريم ڏنو خان ڀنگر جي نالن سان هيا، ڀنگر وڏيرن جا اسان جي خاندان سان  دوستانه رستا هيا، دريا خان ڀنگرابي  مرحوم جي تمام ويجهي دوستن مان هو، ابو مرحوم هجرت ڪرڻ وقت پنهنجي ٻني دريا خان ڀنگر کي وڪرو ڪري ڏني هئي، جڏهن اهو سفرثاب نه ٿيو ته دريا خان وڏي خوشي سان زمين موٽائي ڏني هئي، هڪ دفعي بيمار ٿيو ته پاڻ کي کل چاڙهيائين ته ڪنهن اچي ٻڌايس ته ”تنهنجو يار عبدالعزيز خان ڏاڍو بيمار آهي“ دريا خان اهو ٻڌي ان مهل بيل گاڏي  گهرائي ان ۾ چڙهي سوڙ ويڙهي راتو واهه عزيز آباد اچي پهتو، ابي کي چيائين ته جڏهن تنهنجي بيماري جو ٻڌم ته بي چين ٿي پيس، سو کل لاهڻ تائين به ترسي نه سگهيس، اها هئي سچي دوستي جنهن هن قسم جي ادائيگي ڪرائي، دريا خان مون ڪو نه ڏٺو باقي سندس ڀاءُ حاجي ڪريم ڏني خان کي مون چڱي طرح ڏٺو، نهايت نفيس، نهايت شريف، الطبع انسان هو، حضرت پير سائين شيخ عبدالرحمٰن صاحب رحمت الله عليه فرمائيندا هيا ته هن زماني ۾ جنتي ماڻهو ڏسڻو هجيو ته حاجي ڪريم ڏنو خان ان جو نمونو آهي، حاجي صاحب سفيد ريش ڊگهن وارن سان ۽ سفيد لباس وارو انسان هو، هو اونهاري سياري صدري مٿان ڪوٽ پائي پوءِ ٻاهر سفر تي نڪرندو هو، اونهاري ۾ سرد صدري ڪوٽ ۽ سياري ۾ گرم پائڻ جو اهتمام ڪندو هو، عموماً ٽانگي تي سفر ڪندو هو، هڪ ٻه اردلي ساڻ کڻندو هو اسان وٽ سال ۾ چار پنج  ڀيرا ضرور ڏيندو هو، ابي ۽ چاچي جي وفات وقت پريان شاخ کان رڙيون ڪندو روندو آيو هو، انهن جي وفات کانپوءِ جيستائين اٿڻ ويهڻ جهڙو هوتيستائين اسان وٽ ايندو رهيو، هن اشراف، دوستيءَ  جي ان دستور کي توڙ تائين نڀايو، دري خان ڀنگر ۽ حاجي ڪريم ڏنو خان ڀنگر جهڙا وضع دار ۽ وفادار انسان هينئر ڳولي به نه ٿا لڀن. کڏون ٿيون خالي هنج نه رهيو هيڪڙو
123ع
ڊسمبر
زمرو:123ع زمرو:ٻين صدي
127ع
ڊسمبر
زمرو:127ع زمرو:ٻين صدي
فٽبال
thumb|فٽبال فٽبال مقبول راندين جو ھڪ ميڙ آھي جيڪي سڄي دنيا ۾ کيڏيون وڃن ٿيون. ھنن راندين ۾ ٻہ جٿا ھوندا آھن جيڪي پنھني مخالف پاسي ڏي ھڪ مستطيل شڪل جي لوھي بناوت ۾ بال اڇلائڻ (گول ڪرڻ) چاھيندا آھن. جڏھن تہ مخالف ان بال کي اوڏانھن وڃڻ کان بچائيندا آھن. اھڙي طريقي سان جنھن سڀ کان وڌيڪ بال ان بناوت ۾ اڇلايا اھو جٿو ڪامياب ٿيندو آھي. فٽبال انگريزي لفظن foot ۽ ball جو ميلاپ آھي، پھرين لفظ جي معنيٰ پير ۽ ٻي لفظ جي معنيٰ بال آھي. مطلب تہ ھنن راند ۾ عام طور تي بال کي پير سان اڳتي وڌايو ويندو آھي.
ڪاغذ
طب
سڃاڻپ: هيءَ مشهور شيءِ آهي جا ڪن گاهن ۽ ٻين شين مان ٺاهيندا آهن.
مستطيل
ماپ وٺڻ جا فارمولا
جيڪڏھن ھڪ مستطيل جي ڊيگھ \ell آھي ۽ ويڪر w آھي تہ:
137ع
ڊسمبر
زمرو:137ع زمرو:ٻين صدي
دڪاندار
thumb|دڪاندار دڪاندار ان شخص کي چيو ويندو آھي جيڪو دڪان تي ويھي شيون وڪرو ڪندو آھي.
جتي
جُتي ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ اوزار
عام طور تي جتي ٺاھڻ ۾ ھيٺيان اوزار استعمال ڪيا وڃن ٿا :
رڪشو
thumb|انسان پاران ڇڪيا ويندڙ رڪشا رڪشو ٻن کان ٽن ڦيٿن واري ھڪ سواري آھي. ھي سواري ذاتي سفر کان وڌيڪ عوامي سفر ۾ ڪم اچي. ٻن ڦيٿن واري سواري کي عام طور تي انسان ڇڪيندا آھن جڏھن تہ ٽن ڦيٿن واري سواري خودڪار مشينري تي ھلندي آھي.
جت جر وھي ٿو جال
جت جر وهي ٿو جال نيو فيلڊ پبليڪيشن حيدرآباد پاران ڇپايل هي ڪتاب آگسٽ 1988ع ۾ ڇپيو، ڪتاب ۾ ٽوٽل 184ع صفحا آهن، ڪتاب جو مهاڳ عبدالقادر جوڻيجي لکيو آهي، هو مهاڳ ۾ لکي ٿو:” هوم سڪنيس جي مريض سنڌين کي ملڪ مان ڇڪي ٻاهر ڪڍڻ ۾ الطاف  جي اکرن جون به وڏو هٿ رهيو آهي“.هن ڪتاب ۽ سفرنامي جي ذريعي الطاف شيخ ڄاڻ ڏيندي لکي ٿو ته ڪلانگ ندي جنهن سان ڇوڙ ڪرڻ کان اڳ گومباڪ به ملي ٿي، سڄي گپ سان ڀريل آهي، ان گپ جي ئي ڪري هن شهر تي ڪوالالپور نالو پيو، ملئي زبان ۾ گپ کي ”لمپر “Lumper  سڏجي ٿو ۽Kuala  ”ڪئالا يا ڪوالا “ معنيٰ ندي جو منهن.لبوح معنيٰ گهٽي، پاڊانگ معنيٰ ميدان، ڪوالالمپور شهر سئو سوا سئو سال پراڻو آهي، ملائيشيا جي آزادي جو ڏينهن 31 آگسٽ آهي.مسجد جامي کان پوءِ جالان ملايو ويجهو ئي آهي، جيڪو نالي مان ته لڳي ٿو ته ان تي ملئي گهڻا هوندا پر حقيقت ۾ اتي انڊين آهن،  گهڻو  تعداد ڏکڻ هندستانين جو آهي، ان بعد گجراتي، سک ۽ سنڌين جا دڪان پڻ آهن. ملائيشيا سڄو وڻ ٽڻ ۽ ساوڪ سان ڀريل آهي، ملائيشيا جا ڪيترائي جهنگل سئو ملين، ڏهه ڪروڙ سالن کان به پراڻا آهن، ٽيمپلر پارڪ پڻ انهن مان هڪ آهي، هي 1954ع ۾ عام پبلڪ لاءِ کوليو ويو، ٽيمپلر پارڪ ، ڪوالالمپور کان 20 ميل پري آهي، قدرت جا نظارا ڏسڻ واري لاءِ باتو غارون Batu caves به اهم شيءَ آهي، گنتنگ هاءِ لئنڊ، فريزر هل ۽ ڪئمرون هل ملائيشيا جا مشهور پهاڙي علائقا آهن، ڪوالالمپور جي هوائي اڏي جو نالو سبانگ آهي، ملئي زبان ۾ ڪن جي ايرنگ کيSnbang  سڏجي ٿو.ملئيل زبان ۾ Kepah  سپ کي چوندا آهن.
پنجاب (پاڪستان) جي ضلعن جي فهرست
ھي پاڪستاني پنجاب جي ضلعن جي فھرست آھي.
نَنھن
حوالا
زمرو:انسان
ننھن جو رنگ
حوالا
زمرو:سينگار جو سامان
ڳالھيون آھن ڳچ
ڳالهيون آهن ڳچ هي ڪتاب 1989ع ۾ ڇپيو، ڪتاب ۾ ٽوٽل 168 صفحا آهن، ڪتاب جو مهاڳ شبنم موتي سنڌي ۾ ۽ پروفيسر امينا خميساڻي انگريزي ۾ لکيو آهي، مهاڳ ۾ شبنم موتي لکي ٿي ته الطاف شيخ سنڌ جو ابن بطوطه آهي.”پروفيسر امينا خميساڻي لکي ٿي ته:
651ع
ڊسمبر
زمرو:651ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
سڃاڻپ دستاويز
اسٽالن سن اڻويھ سو ٻٽيھ ۾ ھن نظام جي تجديد ڪئي جنھن تحت روزگار ، شادي، طبي امداد جي لاءِ شناختي ڪارڊ لازمي ھو اڻويھ سو ايڪيانوي ۾ سويت يونين جي مسمار ٿيڻ بعد ھي نظام روس ۾ منسوخ ڪيو ويو.
اي جرني ٽو ٿائيلينڊ
الطاف شيخ ٿائلينڊ جي باري ۾ ڄاڻ ڏيندي لکي ٿو ته ” ٿائلينڊ جو ملڪ ڪجهه ڪجهه هاٿي جي منهن جهڙو آهي، جنهن جي سونڍ هيٺ ڏکڻ ڏي هلي وڃي ٿي، جتان پوءِ ملائيشيا شروع ٿئي ٿو، ٿائلينڊ ڪڏهن به برطانيا يا ڪنهن ٻئي يورپي ملڪ جي ڪالوني ٿي نه رهيو.
658ع
ڊسمبر
زمرو:658ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
عاشورو
thumb|تھران جي ھڪ چوڪ تي عاشورن وارو ماتمي جلوس عاشورو جو لفظ 10 محرم جي لاء استعمال ڪيو ويندو آهي۔ اسلام ۾ ان ڏينهن کي ڪيترن ئي وجَهَن سان اهميت حاصل آهي۔ اڄ جي دور ۾ ان ڏينهن امام حسين ابن علي جي شهادت کي مختلف طريقن سان ياد ڪيو ويندو آهي۔ ان جي شهادت 10 محرم 61ھ تي عراق ۾ ڪربلا جي جنگ ۾ ٿي۔
اک جي ماڻڪي
ماڻڪيء جو ڪم
ماڻڪي اوندھ ۾ ڪشادي ۽ روشنيءَ ۾ سوڙهي ٿي ويندي آھي. اونداهي ۾ ماڻڪيء جو قطر يا ويڪر 2 کان 4 ملي ميٽر ۽ روشنيءَ ۾ 3 کان 8 ملي ميٽر ٿي ويندي آھي. انساني عمر جي گروپن ۾ ان قطر يا ويڪر جي صورتحال مختلف ھوندي آھي.15 سالن جي عمر ۾ ويڪر 4 کان 9 ملي ميٽر تائين رھندي آھي 25 سالن جي عمر کانپوءِ فردن فردن ان ويڪر جي ماپ مختلف رھندي آھي.
thumb|[[اک ۾ دوا وجھي آئرس ۾ ريٽينا کي ڏسڻ لاءِ ماڻڪيء کي وڏو ڪري ڏيکاريل]]
اک
اک جسم جو اھو حصو جنھن ذريعي انسان ۽ جانور شيون ڏسي سگھندا آھن. ڏسڻ انسان جي پنجن حسن مان ھڪ آھي.
666ع
ڊسمبر
زمرو:666ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
145ع
ڊسمبر
زمرو:145ع زمرو:ٻين صدي
673ع
ڊسمبر
زمرو:673ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
682ع
ڊسمبر
زمرو:682ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
خانبهادر
تاريخ
برطانيا جي بادشاھ جارج پنجين جي 12 ڊسمبر 1911 ۾ دھليءَ ۾ درٻار لڳي جنھن ۾ ھن خان بھادر جي خطاب جاري ڪرڻ جو اعلان ڪيو ھو جيڪو عزت ۽ مرتبي جو نشان ھيو.ان اعزاز لاءِ حقدارن جي چونڊ لاءِ ٽن قسمن جي درجن جا ماڻهو ھئا ھڪڙا عام شھري جيڪي وفادار ثابت ٿين، ٻيا فوج ۽ سول کاتن ۾ وائسراءِ جا ڪميشنڊ آفيسر جيڪي وفاداريءَ ۽ بھادري جا ڪم ڪري ڏيکارين ۽ ٽيان اھڙا ماڻھو جيڪي عوامي خدمتن جا ڪارناما ڪندڙ ھئا.ان انعام ڏيڻ جي عملي شروعات جنوري 1912 ۾ ٿي ۽ 1947 تائين جاري رھيو اھڙي طرح ان جو مدو 35 تائين رھيو
نيم محفوظ (وڪيپيڊيا)
نيم محفوظ جي اصطلاح وڪيپيڊيا تي اهڙي  موقعي  تي استعمال ڪيو ويندو آهي ته جڏهن ڪنهن مضمون يا صفحي کي ترميم ۽ سُڌاري لاءِ اهڙي تالو لڳائي  ڇڏجي جو  صرف اُهي واپرائيندڙ (صارفين) ئي ان ۾ ترميمي خاني جو اختيار استعمال ڪري سگهن جيڪي داخل (لاگ ان) ٿي چُڪا هجن۔ ائين ڪرڻ جا سبب عام طور تي لاڳاپيل صفحي جي مَتن جي ِنزاڪت يا ڪنهن پاسي کان انديشۂ جانبداري ۽  تخريب ڪاري ٿي سگهجي ٿي. ان قسم سان نيم تحفظيل صفحن ۾ مٿانهين پاسي، هيٺ يادگيري ڏيکائي ڏيندي آهي۔
زمرو:وڪيپيڊيا
166ع
ڊسمبر
زمرو:166ع زمرو:ٻين صدي
چشتي سلسلو
چشتي سلسلو، چشت خراسان جي هڪ مشهور شهر جو نالو آهي.اتي جي ڪن بزرگن، ماڻهن جي روحاني اصلاح جو ڪم هٿ ۾ کنيو، انهي ڪري اهو چشتي سلسلو سڏجڻ ۾ آيو. حضرت خواجه ابو اسحاق شامي (وفات 940ع) پهريون بزرگ آهي جنهن جي نالي سان گڏ تذڪرن ۾ چشتي لفظ ملي ٿو. هو اصل شام جو رهاڪوهو.اتان بغداد ۾ آيو، ۽حضرت خواجه مشاد علي دينوري (وفات 910) کان روحاني فيض حاصل ڪيائين. ان جي ارشاد موجب ”چشت“ ۾ آيو، جتي هڪ روحاني تحريڪ جو بنياد رکيائين. هي سلسلو به طريقت جي لحاظ کان حضرت علي ڪرم الله وجه تائين هن طرح ملي ٿو: برصغير پاڪ و هند ۾ حضرت خواجه معين الدين چشتي هن سلسلي کي ڦهلايو، اسلام جي تبليغ ڪئي، ۽ ماڻهن جي روحاني اصلاح ڪئي.
گراس روٽس 1986 (ڪتاب)
پاڪستان ۽ ان جي صوبن جي تاريخ، ساهت توڙي ڪلچر بابت تحقيق ۽ مطالعي کي فروغ ڏيڻ لاءِ، قومي اسيمبليءَ پاران پاس ڪيل ايڪٽ موجب، سنڌ يونيورسٽيءَ ۾ پاڪستان اسٽڊي سينٽر سال 1976ع ۾ قائم ڪيو ويو. سينٽر جي پهرئين ڊئريڪٽر ڊاڪٽر حميده کهڙي جي ايڊيٽريءَ ۾ سال 1977ع ۾ هڪ تحقيقي ميگزين ”گراس روٽس“ جاري ڪيو ويو. بنيادي طور هي ميگزين ڇهه ماهي آهي. هن ميگزين سال 1979ع ۾ سنڌ جي ماقبل تاريخ بابت پروفيسر عبدالرؤف خان جي تعاون سان هڪ خاص ايڊيشن پڻ نروار ڪيو، جنهن کي علمي دنيا ۾ وڏي وقعت حاصل ٿي. تبصري هيٺ آيل ”گراس روٽس“ سال 1986ع جو گڏيل پرچو آهي. حسب دستور هن ڀيري به چونڊ علمي مقالا هن پرچي جو سينگار بنيا آهن، جنهن لاءِ ايڊيٽر صاحب واقعي جس لهڻي. هن ڀيري جي مضمون شامل ڪيا ويا آهن، ان ذريعي سنڌ توڙي پاڪستان جي قديم کان جديد تاريخ ۽ سياست جي مختلف رخن جو سٺو مطالعو ٿئي ٿو.
لاگ ان
اسڪرين شاٽ|داخل ٿيو (لاگ ان) داخل ٿيو يا لاگ ان ، ڪمپيوٽر ٻوليءَ ۾ هڪ اهڙي عمل کي چيو ويندو آهي جنهن ۾ ڪنهن واپرائيندڙ (صارف يا يوزر) کي ان جي قوائف جي شناخت ڪرڻ کانپوءِ هڪ ڪمپيوٽر سرشتي ۾ داخل ٿين جو اجازت نامو حاصل ٿي ويندو آهي يا ائين چئي سگهجي ٿو ته انکي داخل (لاگِ اِن) ٿيڻ بعد ڳڻپيوڪر سرشتي (ڪمپيوٽر سسٽم) تائين پَهُچ حاصل ٿي ويندي آهي۔ انگريزي ۾ ان لاءِ مختلف نالا استعمال ڪيا ويندا آهن، جن ۾؛ log on, login, log in, log-in, signon, sign on ۽ sign in وغيره شامل آهن۔
691ع
ڊسمبر
زمرو:691ء زمرو:ستين صدي زمرو:سال
سنڌي نالا
حوالا
سنڌي نالا زمرو:ادب زمرو:سنڌي ذاتيون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي ٻولي
لائبريري سائنس جي تعليم.(ڪتاب)
هن ڪتاب لکڻ ۾ مصنف کي ڪيتري ڏکيائي محسوس ٿي هوندي ۽ ڪيتري محنت ۽ مشقت ڪرڻي پئي هوندي ، تنهن جو اندازو ڪتاب ۾ پيش ڪيل ببليو گرافي مان لڳائي سگهجي ٿو، جنهن ۾ ڏٺو ويندو ته هڪڙي بلڪل نئين موضوع تي ۽ سو به فني ۽ سائنسي موضوع، جنهن تي اڳ م ڪو به سنڌي ڪتاب نه لکيو ويو هجي، تنهن تي قلم کڻڻ وڏي همت ۽ مڙسيءَ جو ڪم آهي. انهيءَ لاءِ بيشڪ مصنف کيرون لهڻيون.
سنڌ يونيورسٽيءَ لائبرري سائنس جو شعبو سن 1965ع کان جاري ڪيو آهي ۽ اڄ تائين ڪئين شاگرد هن موضوع ۾ اعليٰ تعليمي ڊگريون حاصل ڪري فارغ ٿي چڪا آهن، پر انهن مان ڪنهن به ايتري همت ۽ جرئت نه ساري، جو پنهنجن ايندڙ دوستن لاءِ، سنڌيءَ ۾ ڪتاب لکي راهه هموار ڪري سگهن. هن موضوع تي دوستن پنهنجي قلم کي جنبش ڇو نه ڏني، تنهن جو سبب اهيو نه ٿو ٿي سگهي ته انهن کي وقت نه ملي سگهندو هوندو يا مالي حالت اجازت نه ڏيندي هوندي، بلڪه صحيح حقيقت اها آهي ته هڪڙي بلڪل نئين ۽ فني نوعيت جي موضوع تي پهريون ڀيرو سنڌيءَ ۾ ڪتاب لکڻ تمام ڏکيو ۽ محنت طلب ڪم آهي. انهيءَ لحاظ کان به مصنف شاهه محمد بلوچ کي صد آفرين هجي، جنهن سنڌي ۾ هڪ عدد سائنسي ڪتاب لکي ٻوليءَ جو حق ادا ڪيو آهي. مصنف جي عرق ريزيءَ کي ڏسي وري ڪتاب جي قيمت کي ٿو ڏسجي ته قيمت گهٽ آهي، پر ڇاڪاڻ ته مسٽر شاهه محمد بلوچ هي ڪتاب شاگردن لاءِ لکيو آهي، تنهن ڪري ان جي قيمت کي گهٽائڻ خاطر هن پنو سادو استعمال ۾ آندو آهي. ڪتاب لائبرري سائنس جي شاگردن، استادن ۽ ڪتب خانن سان واسطو رکندڙ عملي ۽ خود محققن لاءِ فائديمن آهي. هونءَ ته لائبرري سائنس جي سکيا واقعي هڪ خشڪ مضمون ۽ ٿڪائيندڙ موضوع آهي، پر ان هوندي به مسٽر شاهه محمد بلوچ جو ادبي رنگ ڍنگ ۾ هيڏو انمول خزانو سنڌيءَ ۾ پيش ڪرڻ سندس دروانديشي، موضوع سان محبت ۽ جفاڪشيءَ جو چٽو ثبوت آهي.
191ع
ڊسمبر
زمرو:191ع زمرو:ٻين صدي