cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مرزا غازي بيگ ترخان
بادشاهي حڪم موجب، پيءُ کان پوءِ خودمختيار ٿي تخت تي ويٺو. اميرن جو کيس ننڍپڻ ۾ ڏٺو هو سو، سندس ڪا به عزت نٿي ڪيائون. سندس ڀاءُ مرزا ابوالفتح جي زندگيءَ ۾، هڪ ڏينهن هيءُ سڀ سوار هئا ۽ هن (ابوالفتح) جي تعظيم خاطر کيس پوئتي ڇڏي ڏنو هئائون. انهيءَ ننڍپڻ جي وقت چيو هئائين ته ”جيڪڏهن مون کي حڪومت ملي ته هنن بد باطن ٻه اکيائي ڪندڙن سان ڇا نه ڪندس؟“ جيئن ته الاهيءَ تقدير موجب مرزا ابوالفتح اڳڀرو وفات ڪري ويو هو. جهڙيءَ طرح بيان ٿي آيو ۽ هن وقت هي ملڪ جو والي ٿي ويٺو، تنهنڪري پنهنجي ڪاروبار ڏانهن توجهه ڪرڻ لڳو ۽ هو پڻ ظاهرداري ڪرڻ لڳا.
دڙا گاد
دڙا گاد سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 24 ڌامراھ جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ ڳوٺ دڙا گاد پڻ واقع آهي 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 9,659 آهي.
انيارچا
انيارچا (Unniyarcha) (جنهن جو نالو ڪڏهن انيئرچا پڻ اُچاريو ويندو آهي) هڪ مشهور ليجنڊ جنگي سورمي ۽ هيروئين آهي، جنهن جو ذڪر وداڪان پٽوڪل، اُتر مالابار جي پراڻي گيتن ۾ ڪيو ويو ويندو آهي. هي ڪداٿاند ۾ پوٿورام ويد جي مشهور ٿيوار چيڪاور خاندان منجهان هئي. سندس پيءُ جو نالو ڪنناپا چيڪاور هيو. خيال ڪيو ويندو آهي تہ هوءَ 16هين صدي دوران ڪيرالا، هندستان جي اُترئين حصي ۾ رهندي هئي. هيءَ ڪلريپايٽو مارشل آرٽ ۾ پنهنجي سورهيائي ۽ مهارت سبب ڪيرالا جي لوڪ داستانن ۾ ياد ڪئي ويندڙ مقبول ڪردار آهي. کيس ست سال جي ڄمار ۾ ڪلاري جي سکيا ملي هئي. .
مقبول ثقافت ۾
انئيارچا جي داستان سان انئيارچا (1961)، ارو واداڪان ويراگٺا (1989)، ۽ پوٿورامپوتري انيئيارچا (2002) جهڙيون فلمون ٺاهيون ويون آهن.ايشيانيٽ (2006) ۾ انئيارچا جي نالي سان هڪ ٽيلويويزن سيريل نشر ڪيو ويو هيو.تنهنکانپوءِ سندس ڪردار ويرام (2016) ۾ پڻ ڏيکاريو ويو هيو.
ٽوڪيو
جاگرافي ۽ انتظامي جوڙجڪ
فيوجي جبل ھن شھر جي ڏکڻ اولھ ۾ اٽڪل 100 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي موجود آھي. ھي ھڪ ٻرندڙ جبل آھي پر ھن مان ٽوڪيو شھر کي ڪو وڏو خطرو لاحق ناھي. ھي جبل آخري ڀيرو 1707ع ۾ ڦاٽو ھو جنھن سبب ٽوڪيو شھر ھن جبل مان نڪرندڙ رک ۾ ڀرجي ويو ھو.
ڀاڳو ڀان
ڀاڳو ڀان، ھر ڏک سُک ۾ سومرن سان گڏ رھيو. جڏھن علاءُ الدين ترم شيرين، سنڌ تي ڪاھ ڪري آيو، تڏھن دودي ڀاڳو ڀان کان پڇيو ته علاءُ الدين جي ڇانوڻيءَ ۾ ڪنھن کي وڪيل ڪري موڪلجي؟ تڏھن ھن صلاح ڏني ته “چنيسر جي پُٽ، ننگر کي، جيڪو پيءُ کي به سمجھائيندو.” پوءِ ھو سُرندو کڻي ننگر جي حويليءَ تي آيو. چون ٿا ھو سٺو موسيقار ۽ راڳيندڙ ھو. سُرندو ھن (ڀاڳو ڀان) ئي ايجاد ڪيو ھو. ھن در تي اچي چيو ته:
آغا عمران پٺاڻ
زندگي جو احوال
آغا عمران جو پورو نالو عمرالحق پٺاڻ آهي. هن سنڌ جي لاڙڪاڻي ضلعي جي شهر لاڙڪاڻي ۾ سنڌ جي ناليواري شاعر، محقق ۽ شاھ لطيف جي پارکو ڊاڪٽر بشير احمد شاد جي گهر ۾ جنم ورتو.
غلام رباني اوٺو
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻهو زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون زمرو:سنڌي ليکڪ زمرو:سنڌي شاعر زمرو:1951ع جون ولادتون
بي بي-هيبت مسجد
تاريخ
هن مسجد کي ستين شيعه امام ـموسيٰ ڪاظم جي ڌيءُ جي قبر مٿان تعمير ڪيو ويو هيو، جيڪو خليفي جي ظلمن کان باڪو ڏانهن ڀڄي آيو هيو. قبر تي هڪ پٿر جي ڪٻٽن تي نقش ٿيل آهي جنهن ۾ لکيل آهي ته اڪيما خانم مقدس جو تعلق مقدس خاندان سان هيو: "هتي يوميا خانم دفن ٿيل آهي، جيڪا حضرت محمد ﷺ جو اولاد منجهان ڇهين امام جعفر الصادق جي پوٽي جي ڌيءُ ستون امام موسيٰ ڪاظم، اٺين امام رضا جي ڀيڻ آهي.“ کاٻو|thumb|View of the old mosque before restoration in 1911 مسجد جي ڏکڻ پاسي واري ڀت تي لکڻين جي بنياد تي، اتهاسڪارن انکي 13 صدي جي پڇاڙي ۾ تعمير ٿيل طور منسوب ڪن آهن. مسجد جي ديوار تي عربي جي لکت پڙهي سگهجي: جنهن ۾ لکيل آهي ”ڪم محمود بن سعد“، ساڳيو آرڪيٽيڪٽ، جنهن باڪو جي ڀرسان نردارن جو قلعو اڏاوت ڪرايو هيو.
مسجد جي بحالي
سيرسپاٽو ڪندڙ مختلف سياحن جي رڪارڊ، 1925 ۾ سڊيگ پاران لکيل هڪ ننڍڙي مضمون، جنهن ۾ جنهن ۾ 1920 جي ڏهاڪو جي وچ ۾ مسجد جي اڱڻ جي حالت کي پڻ بيان ڪيو ويو هيو، سميت ان رڪارڊ منجهان پڻ مسجد جي بحالي ۾ اهم سهائتا ملي هئي.
سنڌياڻي تحريڪ
تاريخ
سنڌياڻي تحريڪ جي شروعات 1980 ۾ پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڳوٺاڻن نارين پاران جنرل ضياءَالحق حڪومت جي ٺاهيل نارين خلاف امتيازي قانون جي خلاف جنگ وڙهڻ لاِءِ ٿي هئي. سنڌياڻي تحريڪ ڳوٺن، هارين، عورتن ، شاگردن ، استادن ، پڙهيل لکيل عورتن ۽ پروفيشنل عورتن پاران جوڙيل آهي. سنڌ ۾ عوامي تحريڪ سان سلهاڙيل، سنڌياڻي تحريڪ نارين جي وڏن مسئلن کي اٿاريو آهي، جهڙوڪ صوبي ۾ اسڪولن ۽ سياسي ادارن ۾ سنڌي ٻولي استعمال ڪرڻ جو سوال، غير سنڌي ماڻهن جي خلاف سنڌ تي قبضي ۾ واڌ ۽ سنڌي قوميت کي وڌائڻ جو سوال شامل آهن هن سڀا عورتن ۾ سُجاڳي پيدا ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آهي.
قابل ذڪر ميمبر
امرا سمون سنڌي تحريڪ جو موجوده صدر آهي. ٻين ناري ڪارڪن ۾ حاجياڻي لنجو، نذير قريشي،  غزالا صديقي، زاهده شيخ  زرینه بلوچ ،    شهناز راهوجو، خيرالنساء کوسو، شمع ڀٽي، صاحبزادي ڏاهري ، ممتاز نظاماڻي ، نسيم سنڌي، حسينا راهوجو سبحاني ڏاهري ، نوربانو ملاح ، زرینه ڪلراڻي، فاطمہ هاليپوٽو، لڪشمي، شمشاد لغاري، نور النسا پليجو ، زينت سمون ، سعيدان گوپانگ، حسينا ناهيون ۽ سڪينا ميمن شامل آهن.
پارليامينٽري نظام
پارليامينٽري سسٽم يا پارلياماني نظام خودمختيار رياست جي حڪومت جو جمھوري نظام ھوندو آھي جتي انتظامي حڪومت جمھوري استحقاق پارليامينٽ جي تائيد سان حاصل ڪندي آھي ۽ پارليامينٽ جي آڏو جوابده ھوندي آھي.پاريامينٽري سسٽم ۾ رياست جو سربراھ  ۽ حڪومت جو سربراھ الڳ الڳ ھوندا آھن. اھو ھن نظام جي ۽ صدارتي نظام ۾ فرق ھوندو آھي. صدارتي نظام ۾ رياست ۽ حڪومت جو سربراھ ساڳيو ھوندو آھي ۽ انتظامي حڪومت جمھوري استحقاق پارليامينٽ کان ناھي وٺندي. پارلياماني جمهوريت وارا ملڪ آئيني بادشاهت وارا بہ ٿيندا آهن جنھن ۾ رياست جو سربراھ بادشاھ ھوندو آھي ۽ حڪومت جو سربراھ وري پارليامينٽ مان ٿيندو آهي. آئيني بادشاهت وارن ملڪن ۾ يونائيٽيڊ ڪنگڊم، ڊينمارڪ،سوئيڊن ۽ جاپان شامل آهن. جتي آئيني بادشاهت ناھي اتي رياست جو سربراھ صدر ھوندو آھي.اھڙن ملڪن ۾ پاڪستان، انڊيا، جرمني،اٽلي، آئرلينڊ. ڪجھ پارليامينٽري سسٽم يا پارلياماني نظام وارا ملڪ اھڙا آھن جتي رياست ۽ حڪومت جو سربراھ ساڳيو آهي پر اھو پارليامينٽ جي آڏو جوابده ھوندو آھي.انھن ملڪن ۾ بوٽسوانا، ڏکڻ آفريڪا ۽ سري نام شامل آهن.
خدايار خان جو محل
تاريخ
وچ ايشيا تي روس جي فتح دوران، زار جي فوجن ڪوڪند جي خانيت تي قبضو ڪري ورتو ۽ ان کي پنھنجي جاگيري رياست ۾ تبديل ڪري ڇڏيو. خدايار خان شروع ۾ روس حمايتي موقف اختيار ڪيو پر جلاوطنيءَ تي مجبور ڪيو ويو، جنھن سبب پنھنجي محلات کي پوئتي ڇڏڻو پيس.ان بعد مال لٽجي ويو.
گوبند مالهي
ساهت
گوبند مالهي 1953ع کان جدا جدا رسالن ۽ اخبارن ۾ ليک لکڻ ۽ شعر ڇپائڻ شروع ڪيا. انهيءَ جو هڪ سبب هي هو ته گوبند مالهي جو جنم جنهن گهر ۾ ٿيو اتي اڳ ۾ ئي هڪ وڏي لائبريري موجود هئي. سندس وڏي ڀاءُ جي اها عادت هوندي هئي ته جڏهن به ڪو نئون ڪتاب ايندو هو ته کيس پنهنجي ڀر ۾ ويهاري اهو ڏاڍيان پڙهندو هو، ائين منجهس ننڍي هوندي کان ئي پڙهڻ جو شوق پيدا ٿيو. لکڻ جو شوق به ڀاءُ کان پرايائين.جيڪو ”هند سماچار“ ۾ ’ٺارو شاهه نواسي‘ جي قلمي نالي سان ڪهاڻيون ۽ مضمون لکندو هو. هن جون ڇپيل ۽ اڻ ڇپيل لکڻيون پڙهي گوبند مالهي کي به لکڻ جو شوق ٿيو. سندس پهرين لکڻي 1934ع ۾ ڇپي، جڏهن سندس عمر تيرنهن سال هئي. اڳتي هلي گوبند مالهي ادب جي مختلف صنفن ۾ پاڻ ملهايو.
يوري پيڊيز
”عورتن جي ٽرائيَ“ ۾ هو چوي ٿو ته، ”جڏهن شهر ويران ٿي وڃن ٿا ته ديوتائن کي به ڪير نٿو پڇي، ۽ انهن آڏو مٿو ٽيڪڻ وارو به ڪو نه ٿو رهي.“ يعني ديوتائن جو هئڻ يا نه هئڻ، انسانن سان لاڳاپيل ۽ سلهاڙيل آهي. هڪ هنڌ ڊرامي ۾ چوي ٿو ته، ” ڪڏهن ائين به ٿئي ته ڪنهن مظلوم انسان جو ڏنل ڏوراپو به بددعا جي شڪل ۾ ديوتائن کي لڳي. ... “
سانوڻ
جهڙو سانوڻ تهڙي ڪَتِي، جهڙي بجلي تهڙي بَتي
مطلب؛ سدائين ساڳئي حال ۾ رهڻ يا هڪ جهڙي سڀاءُ ۾ رهڻ.
بَڊو بَدِ بَلا، تنهن کان ساوڻ ڀَلا
مطلب؛ بڊي جي مينهن کان سانوڻ جو مينهن ڀلو آهي.
ننگرھار صوبو
ننگرھار صوبو: افغانستان جي ھڪ صوبي جو نالو آهي جيڪو ملڪ جي اوڀر پاسي واري حصي ۾ واقع آهي ۽ انتظامي طور تي 22 ضلعن ۾ ورھايل آھي. صوبي جي آبادي 14,36,000 آھي جنھن ۾ 91.1 سيڪڙو پختون، 3.6 سيڪڙو پاشائي، 2.6 سيڪڙو عرب، 1.6 سيڪڙو تاجڪ ۽ 2.1 سيڪڙو باقي ٻين نسلن جي ماڻهن سان تعلق رکندڙ آھن. ان جو گاديءَ جو هنڌ جلال آباد شھر آهي. لفظ ننگرھار لاء چوڻ ۾ اچي ٿو تہ پشتو ٻولي جي ٻن لفظن ننگ ۽ نھر مان نڪتل آهي جن جي معني آهي نو نھرون. ھن صوبي مان ڪابل- پشاور واپار جو روڊ گذري ٿو طور خم پڻ ھن صوبي م ڊيورنڊ لائين نالي پاڪ افغان سرحد لڳ واقع آهي.
زابل
آبھوا
زابل جي موسم ريگستاني، گرم ۽ خشڪ آھي. ھتان جو گھٽ ۾ گھٽ گرميءَ جو درجو120C- تائين ڪري سگھي ٿو. ان جي ابتڙ وڌ ۾ وڌ گرميءَ جو درجو 530C تائين پھچي سگھي ٿو.اونھاري جي موسم ۾ اتر کان ڏکڻ واري رخ ۾ تيز رفتار گرم ھوائون ھلن ٿيون. جولاءِ ۾ انھن ھوائن جي رفتار 100 ڪلوميٽر في ڪلاڪ تائين پھچي وڃي ٿي. ھر سال اٽڪل 120 ڏينھن اھي تيز ھوائون زابل ۽ ان جي آسپاس واري علائقي کي پنھنجي لپيٽ ۾وٺن ٿيون. اھي تيز ھوائون مٽيءَ ۽ ريتيءَ جا طوفان آڻين ٿيون جنھن ڪري ھر طرف ريتيءَ جا پھاڙ ٺھي وڃن ٿا. سمنڊ ۾ وڏيون وڏيون ويرون چڙھن ٿيون ۽ سڄو ماحول آلودگيءَ سان ڀرجي وڃي ٿو. 2016ع ۾ دنيا جي صحت واري اداري (World Health Organization) ھن شھر کي دنيا جو سڀ کان وڌيڪ آلودہ شھر قرار ڏنو. اھا حيرت جھڙي ڳالھ آھي تہ 2016ع کان پوءِ ھن شھر جو نالو دنيا جي آلودھ شھرن ۾ ٻيھر نہ آيو آھي.
آلو بالو
thumb|left|Prunus avium, sweet cherry, also called wild cherry thumb|Prunus cerasus آلُو بالُو، آلوبالو (Cherry)، شاھداڻو'، هي ولايتي ميوو آهي، جنهن کي انگريزيءَ ۾ چيِري، فارسيءَ ۽ هندستانيءَ ۾ آلوبالو يا شاهدانه چون ٿا. هي ميوو هندستان ۾ چڱو نه ٿو ٿئي، جيتوڻيڪ هن جا ٻه ٽي قسم پوکڻ ۾ ايندا آهن، سي به جبلن تي. پوکڻ لاءِ ٻج ڪم ۾ آڻيندا آهن، جو سيپٽمبر ۾ هڻندا آهن. ڪچو ڪين کاڄندو آهي. هي وڻ تمام وڏو ٿو ٿئي، هن جي ڪاٺي جنڊيءَ وارن ۽ باجي جي اوزارن ٺاهڻ وارن کي گهڻي پسند ايندي آهي، جو هن مان نليون ۽ توتاڙيون چڱيون ٺهنديون آهن. سڪاٽلينڊ ۽ جرمنيءَ ۾ هي وڻ جهنگلي ٿيندا آهن ۽ هنن جي ميوي مان شراب جهڙي رس نچوڙي ڪڍندا آهن. هي وڻ شملا ۽ ڪشمير ۾ به ٿين ٿا.
نيو وشواناٿ مندر
انڊيا ته ڇا بلڪي ايشيا جي وڏي بنارس هندو يونيورسٽي (BHU) گنگا نديءَ جي ڪناري جي ڀرسان اڌ گول جي شڪل ۾ آهي، جنهن جي وچ ۾ وشواناٿ مندر پري کان نظر اچي ٿو هي مندر واراناسي شهر ۽ بنارس هندو يونيورسٽيءَ جو لينڊ مارڪ آهي. عمارتسازي ۽ خوبصورت گلڪارين ۽ رنگن ڪري هي هر هڪ لاءِ ڪشش جو سبب آهي.
محمد خدايار خان
حڪمراني طرف اچڻ
1845ع ۾ شير علي خان بغاوت دوران مارجي ويو. سندس پٽ مراد بيگ خان کي مختصر وقت لاءِ خان قرار ڏنو ويو، پر جلد ئي کيس معزول ڪيو ويو ۽ آخر ۾ شير علي خان جي حمايتين کيس قتل ڪيو، ڇاڪاڻ تہ هو بخارا جي امير جو ڪٺ پتلو سمجهيو پيو وڃي. خانيت ۾ مکيہ سياسي شخصيت منگ باشي مسلمانقول، هڪ فوجي ڪمانڊر هو، جنھن خدايار خان، پنھنجي نياڻَي، کي ڪوڪند جو خان قرار ڏنو. خدايار بغاوت دوران نمنگان ۾ هو ۽ اهڙي طرح پاڻ بچائي ويو. 1840ع واري ڏهاڪي ۾ خدايار خان کي ممڪنہ طور ڪوڪند جي محلات ۾ بند ڪيو ويو هو، جڏهن تہ مسلمانقُل جي ماتحت ڪيپچڪ خانہ بدوش اشرافيہ جي خانيت ۾ سموري طاقت هئي. 1853ع ۾ ڪيپچڪن جي خلاف بغاوت ٿي، جنھن ۾ اھي مسلمانقل سميت وڏي تعداد ۾ ماريا ويا. خدايار خان پنھنجو پاڻ حڪومت ڪندو رهيو ۽ ڪيپچڪ مخالف ۽ ازبڪ نواز موقف اختيار ڪيو. هن خانيت جي اترين حصن کي خاص حڪومت هيٺ رکيو ۽ مرزا احمد کي اتان جو گورنر مقرر ڪيو. 1858ع ۾ اترين صوبن بغاوت ڪئي. خدايار خان بغاوت کي دٻائڻ لاءِ پنھنجي ڀاءُ ملا بيڪ کي تاشقند موڪليو. ان ڪرڻ بدران، ملا بيڪ باغين ۾ شامل ٿي ويو، ڪوڪند کي فتح ڪيو، ۽ پاڻ کي خان قرار ڏئي ڇڏيو. هن کي عليمقول، ھڪ ڪيپچڪ ۽ طاقتور جنگجو جي حمايت حاصل هئي. خدايار کي نيٺ وڃڻو پيو.
مظفر ڀٽو
حوالا
زمرو:1970ع جون پيدائشون زمرو:سنڌ زمرو:سنڌي سياستدان زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سياست زمرو:شخصيتون زمرو:قوم پرست سياست زمرو:قومپرست زمرو:قومپرستي
شيخ اياز يونيورسٽي
حوالا
زمرو:شڪارپور ضلعو
شيلا ڀاٽيا
مرڳ
شيلا ڀاٽيا 17 فيبروري 2008 تي 91 سال جي ڄمار ۾ پرلوڪ پَڌاري وئي.
سجاد شر
جسمم
سجاد شر 10 فيبروري 2010ع تي جسمم ۾ شامل ٿيو. هنئير هي جسمم جي جنرل سيڪريٽري طور ڪم ڪري پيو. هي رياست کي بغاوت جي ڪيترن ئي ڪيسن ۾ ملوٽ آهي. هي جسمم جي شاگرد جماعت جسمم جو پهريو صدر پڻ رهيو.
ڪامل (قبو سعيد خان)
آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,072 ھئي جيڪا 345 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
ڄيٺُ
سنڌي شاعري ۾ ڄيٺ
ريج روڻي ري شڪي ڪر، حُب جو ڏينس هَر،
سريندر ڪور
اَٽڪل ڇھ ڏهاڪن تائين سندس ڪيريئر ۾، هن پنهنجي فن جي خزاني ۾، بلهي شاهہ جي پنجابي صوفي ڪافين ۽ نند لال نورپوري، امرتا پريتم، موهن سنگھ ۽ شيو ڪمار بٽالوي جهڙن ساڳئي زماني جي شاعرن جي شعرن تي ٻڌل گيت ڳايا، جهڙوڪ "مائون تي ڌيئان"، "جُتي قصوري "،" مڌينان "،" ايهنا آکيان"چہ پون ڪيون ڪجرا" ۽ "گهمن دي رات" وغيره شامل آهن.وقت گزرڻ سان گڏوگڏ سندس پاران ڳايل شادي جا گانا، خاص طور تي "لٿي دي چادر"، "سوهي وي چيري واليا" ۽ "ڪالا ڊوريا"، پنجابي ثقافت جو هڪ اَڻمٽ حصو بڻجي چُڪا آهن.
سائينداد ساند
زندگي جو احوال
سائينداد ساند پهرين مارچ 1960ع تي محمد حسن ساند جي گهر ۾ جنم ورتو. سندس اباڻو ڳوٺ متارو ساند مٺي تعلقو،ضلعو ٿرپارڪر ۾ آهي.
حوالا
زمرو:شاعر
يامين غمگين ٻٻر
يامين غمگين ٻٻر (انگريزي:Yamin Ghamghin Babar) سنڌ، پاڪستان ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو شاعر آهي.
واراناسي
اجين
جتي هندستان جي مسلمان حاڪمن هندن سان انياءِ ڪيو ۽ بنارس کي ڊاهڻ جي ڪئي، اتي اڪبر جهڙي مغل شهنشاهه هن شهر کي سونهن بخشي ۽ وڌايو. اڪبر 14 نومبر تي، 1542ع ۾ ڄائو ۽ هن وڏو عرصو اٽڪل 49 سالَ 1556ع کان 1605ع تائين حڪومت ڪئي. هن بنارس ۾ ٻه تمام وڏا مندر ٺهرايا جن مان هڪ شِو ديوتا ۽ هڪ وشنو ديوتا کي ارپيا. ان کان سواءِ هن شهر جو اناپورن مندر ۽ 200 ميٽرن جي اڪبري پُل به ان دور جي ٺهيل آهي. هن دور کان هن شهر ۾ ڌارين سياحن (Tourist) جو اچڻ شروع ٿيو. شير شاهه سوريءَ واري ٺهرايل ڪلڪتي کان پشاور تائين واري رستي کي پڻ بهتر بڻايو ويو، جيڪو پوءِ انگريزن جي ڏينهن کان “Grand Trunk Road” سڏجڻ ۾ آيو ۽ اڄ به اهو ”جي ٽي روڊ“ سڏجي ٿو.
1929ع
ڊسمبر
زمرو:1929ء زمرو:سال
مير عبدالرسول مير
مير عبدالرسول مير (7 اپريل 1950 - 19 ڊسمبر 2019) پاڪستان جو تعليم پسند ۽ سنڌي ٻولي جو شاعر هو. هو پنهنجي رومانوي شاعري جي ڪري سڄي سنڌ ۾ مشهور هو. سندس شعر ڪيترائي مشهور سنڌي ڳائڻا ڳائي چڪا آهن.
ويساکُ
ويساک سنڌي شاعري ۾
برسات ڪا پوي! هئي اِيءَ وات سڀ جي وائي،
پاڪستان جون ضلعي عدالتون
پاڪستان جون ضلعي عدالتون: : پاڪستان جي اندر ھر صوبي جي ھاء ڪورٽ جي نگراني ۾ ضلعي عدالتون ڪم ڪنديون آھن جيڪي سول ۽ فوجداري مقدما ٻڌنديون آھن. ھر ضلعي جي عدالتن جو انتظامي نگران ضلعي جو ڊسٽرڪٽ ۽ سيشنس جج ھوندو آھي جنھن جي مدد ۾ ھيٺين عدالتن مان داخل ٿيندڙ اپيلون ۽ شيشن ڪيس ،  سول جا نيگوشيئيبل انسٽرومينٽس ايڪٽ تحت سمري مقدما ، وراثت جا ڪيس وغيره ٻڌڻ لاء ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽون پڻ ھونديون آھن جيڪي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي ڪورٽ جون مددگار ھونديون آھن. ان کان پوءِ سينئر سول جج اينڊ اسٽنٽ سيشنس جج جو ڪورٽون ھونديون آھن جن۾ فرسٽ ڪلاس ۽ سيڪنڊ ڪلاس سول مقدما ۽ موت۽ عمرقيد جي سزا کان علاوه ڏوھن جا ڪيس ٻڌڻ جون مجاز ھونديون آھن.ان کان پوء سول جج اينڊ جوڊيشل ماجسٽريٽ جون ڪورٽون آھن جيڪي ٿرڊ ڪلاس سول مقدما (جيڪي 50000 روپين جي ماليت جي تڪرار وارا ڪيس ھوندا آھن) ۽ ٽي سال قيد تائين سزا وارن ڏوھن جا ڪيس ٻڌنديون آھن. جوڊيشل ماجسٽريٽ پوليس جي انغاف جي فراهمي وارن قانوني ڪمن جي نگراني به ڪندا آھن.انھن کي ايف آء آر ڪينسل ڪرڻ، ٻيھر جاچ ڪرائڻ، قبرڪشائي ڪرائي لاش جو پوسٽ مارٽم ڪرائڻ، تفتيش دوران شاھدن جا بيان رڪارڊ ڪرڻ جا بہ اختيار ھوندا آھن. پنجاب ۾ سول جج کي فرسٽ، سيڪنڊ ۽ ٿرڊ ڪلاس مقدما ٻڌڻ جو اختيار ھوندو آھي ۽ ھر ضلعي ۾ صرف ھڪ سينيئر سول جج ھوندو آھي جنھن وٽ مقدما داخل ٿي سول ججن ڏي منتقل ٿيندا آھن ۽ پوري ضلعي جي نظارت جو بہ اھو نگران ھوندو آھي. ضلعي عدالتن ۾ ڊسٽرڪٽ جج ۽ سيشنس جج جي ڪيسن ۾ فيصلن خلاف اپيلون ھاء ڪورٽ ٻڌندي آھي.
مرزا عيسي ترخان ٻيون
وفات
جڏهن تاريخ 12 ماهه محرم الحرام 1061هه ۾ ميرزا عيسيٰ (ثاني) حق جي رحمت سان وڃي مليو تڏهن ميرزا صالح محمد خلف الصدق ميرزا عيسيٰ (ثاني) کي سندس والد جو قائم مقام ڪيو ويو. ميرزا عيسيٰ ترخان (ثاني) جا ٻيا ننڍا پٽ، پوٽا، ڏهٽا ۽ عزيز و اقارب جيڪي مجبوري جي حالت ۾ هئا، تن کي جداجدا منصبن ۽ مددِ معاش سان سرفراز ڪيو ويو. ميرزا عيسيٰ (ثاني) جي عمر پنجانوي سالن جي هئي 1060هه 1061هه تي سڄيون زمينداريون پنهنجي پٽ محمد صالح جي حوالي ڪري پاڻ آرام ڪرڻ لڳو، شيخ فريد بکري 1060هه ۾ لکيو ته مرزا توڙي اصل عمر کان وڏو لڳي ٿو پر پوءِ به سندس، ٻڌڻ ڏسڻ، کائڻ پيئڻ ۽ مردانگي جي سگهه ڪنهن ڳڀرو جوان واري آهي. شاهجهان پنهنجي حڪومت جي پنجويهين سال مرزا عيسيٰ کي پاڻ وٽ گهرايو ۽ 12 محرم 1062هه (1651ع) تي جڏهن هو سانڀر ڳوٺ ۾ پهتو ته دم ڌڻيءَ حوالي ڪيائين، سندس لاش ٺٽي آڻي ڪري مڪلي ۾ پوريو ويو.
چوٽياري ڊيم
حوالا
زمرو:سنڌ جي جاگرافي زمرو:سنڌ ۾ ڊيم زمرو:سانگهڙ ضلعو
اشرف امر لاشاري
زندگي جو احوال
اشرف امر لاشاري جو پورو اشرف علي لاشاري آهي. هيءُ دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي تاريخ شهر جوهيءُ ۾ مٺو خان لاشاري جي گهر ۾ 3 فيبروري 1971ع تي جنم ورتو.
پنجابي ٻولي
تاريخ
پندرھين کان اڻويھين صدين جي وچ ۾ مسلمان صوفي بزرگن پنجابي ٻولي بي مثال منظوم تحريرون(لکتون) رقم ڪيون۔ سڀ کان مقبول بزرگن ۾ بابا بلھي شاھ شامل آھي۔ ھن جي شاعري ڪافين تي مشتمل آھي۔ قصي خواني به پنجابي ادب جي ھڪ مقبول صنف آھي۔ سڀ کان مشھور قصو ھير ۽ رانجھي جي محبت جو قصو آھي جيڪو وارث شاھ جي قلم سان رقم ٿي ڪري امر ٿي چڪو آھي۔ ٻين صوفي شاعرن ۾ شاھ حسين، سلطان باھو، شاھ حسين ۽ خواجہ فريد شامل آھن۔
ھندستان جي ورھاڱي جو سڀ کان وڏو اثر پنجابي ٻولي تي پيو۔ ھڪ طرف ھندو پنجابي جيڪي صدين کان پنجابي ڳالھائيندا ھئا ھاڻ ھندي کي پنھنجي مادري ٻولي چورائڻ لڳا۔ پاڪستان ۾ پنجابي کي ڪنھن قسم جي سرڪاري حيثيت نہ ڏني وئي، جڏھن ھندستان ۾ پنجابي کي سرڪاري حيثيت ڏيڻ جي راھ ۾ رڪاوٽون وڌيون ويون۔ پر ھن وقت رياست پنجاب ۾ پنجابي سرڪاري ۽ دفتري ٻولي آھي۔
برطانيا ۾ مزدور تحريڪ
اڻويھين صدي عيسوي
اڻويهين صديءَ جي شروعات ۾ برطانيا ۾، جيڪو سڀ کان وڏو صنعتڪار ملڪ هو، مزدورن جي حالت بيحد خراب هئي ۽ انهن ۾ ڏاڍي بي چيني پکڙيل هئي. زمينن تان بي دخل ٿيندڙ هارين اهو سوچي ڪارخانن جون مشينون ڀڃڻ شروع ڪيون هيون ته سندن رزق ڇنڻ واريون اهي ئي مشينون هيون. جيتوڻيڪ قصور مشينن جو نه، پر سرمائيداري نظام جو هو، جيڪو ٻنين تان بي دخل ٿيل ماڻهن کي ڪارخانن ۾ جذب نه پئي ڪري سگهيو. 1812ع ۾ ان تحريڪ ايترو زور ورتو جو پارليامينٽ هڪ قانون منظور ڪيو ته مشينن جي ٽوڙ ڦوڙ موت جي سزا لائق ڏوهه آهي. ان ڪري جنوري 1813ع ۾ رڳو هڪ شهر يارڪ ۾ تيرهن مزدورن کي مشيون ٽوڙڻ جي ڏوهه ۾ ڦاهي ڏني وئي. ان زماني ۾ فيڪٽرين ۾ روزانو ست ڪلاڪ ڪم ٿيندو هو ۽ ڪم ڪرڻ وارا گهڻو ڪري عورتون يا ٻار هوندا هئا. انهن کي مردن کان گهٽ اجورو ملندو هو. ان کان سواءِ ڏنڊ جو رواج عام هو. هڪ اندازي موجب برطانيا جي سوٽي، اوني ۽ ريشمي ملن ۾ مزدورن جو ڪل تعداد 3 لک 56 هزار هو. انهن ۾ هڪ لک 60 هزار مرد هئا ۽ هڪ لک 96 هزار عورتون. تفصيل هي آهن : ٭ 11 سالن کان گهٽ عمر: ڇوڪرا 4800 ۽ ڇوڪريون 53308 ٭ 11 ۽ 18 سالن جي وچ ۾ عمر: ڇوڪرا 67000 ۽ ڇوڪريون 89000
اسٽيشن هائوس آفيسر
فٽ نوٽ
زمرو:پاڪستان ۾ نفاذ قانون زمرو:هندستان ۾ قانون لاڳو ڪرڻ
عثمان فقير سولنگي
حوالا
زمرو:سنڌي فنڪار
سنڌ اريگيشن ۽ ڊرينيج اٿارٽي
حوالا
زمرو:حڪومت سنڌ زمرو:حڪومتي ادارا
رابرٽ اووين
حوالا
زمرو:1858ع جون فوتگيون
پاڪستان جون علحيدگي پسند تحريڪون
سنڌوديش
کاٻو|thumb|150x150 عڪسلون|سنڌوديش جو جهنڊو
چين لائوس سرحد
thumb|upright=1.2| ين سائي رنگ سان ۽ لائوس نارنگي رنگ سان ڏيکاريل
چين لائوس سرحد 423 ڪلوميٽر آهي جيڪا اتر لائوس جي صوبن لئانگ نمٿا (Luang Namtha), آيوڊومڪسي (Oudomxai) ۽ فونگسالي (Phongsali) صوبن کي چين جي صوبن ينان (Yunnan) کان ڌار ڪري ٿي. اوڀر جي ڪنڊ تي چين لائوس ۽ ويٽنام جون سرحدون پاڻ ۾ ملن ٿيون ۽ اولھ واري ڪنڊ تي چين لائوس۽ ميانمر جون سرحدون پاڻ ۾ ملڻ ٿيون.
پستا
حوالا
زمرو:آئي يو سي اين خطري طرف ويندڙ جنسن جي ڳاڙهي فهرست
سکر شھر تعلقو
سکر شھر تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي سکر جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو وقوع ۽ صدر مقام سکر شھر آھي.
ديھون
ھي تعلقو رڳو ھڪ ديھ تي مشتمل آهي.
علي آڪاش
علي آڪاش (انگريزي: Ali Akash) سنڌي ٻولي جو جديد شاعر ۽ نقاد آهي جنهن جا ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.
چيٽُ
ڏيهي سال/ سنڌي ڪئلينڊر / سنبت (وڪرمي / بڪرمي ڪيلينڊر) جو پهريون مهينو آهي، جيڪو ڦڳڻ ۽ ويساک جي وچ ۾ آهي.
سنڌي شاعري ۾
چانڊوڪيء جي چيٽ ۾ نُور ڀري نيراڻ
ايمل هالبرگ
ايمل هالبرگ (فني: Emil Hallberg) هڪ فني اداڪار ۽ ڊانسر آهي. هو صابن جي سيريز ۾ آنني "ڪهاڻي" تلاسما جي ڪردار لاء مشهور ٿيو آهي صلاة الامت. اهو ڪردار فيبروري 2011 کان نومبر 2018 تائين اسڪرين تي رهيو آهي ۽ اپريل 2019 کان جون 2020 تائين، جڏهن ڪردار حادثي ۾ مري ويو. هو 2021 ۾ ايلينا جي تصورن ۾ ظاهر ٿيو آهي. هن آن لائين سيريز ينگ مين ڪيش مين ۾ ٽيل پڻ ادا ڪيو آهي، جيڪو 2013 جي اونهاري ۾ ڏيکاريو ويو هو، ۽ فلم نائيٽ ميري 2 - پينجنين نادو ۾، جنهن جو پريميئر ڊسمبر 2014 ۾ ٿيو.
پاڪستان بواءِ اسڪائوٽس ايسوسيئشن
شاهين مقصد
شاهين جو مقصف بلند پرواز (هاء فلائي) آھي.
اسڪائوٽ مقصد
اسڪوٽ مقصد ال Al Mustaid (تيار ٿي) آھي.
روور مقصد
اسڪائوٽ واعدو
خارج گنڍڻا
زمرو:پاڪستان ۾ 1947ع جون جوڙجڪون
گنگا
} گنگا (Ganges or Ganga) ندي هندستان جي ڊگهي ۾ ڊگهي ندي آهي، جيڪا اٽڪل 1570 ميل يا 2530 ڪلوميٽر آهي.
اڪرم ٻورڙائي
شاعري جي شروعات
اڪرم ٻورڙائي شاعري جي شروعات سال 1957ع ۾ ڪئي. اڪرم ٻورڙائي غزل، نعت، منقبت، نظم ۽ رباعي جي صنفن ۾ تمام گهڻي طبع آزمائي ڪئي. سندس شاعري ٽماهي مهراڻ ، نئين زندگي ۽ ٻين اهم رسالن ۾ شايع ٿيل آهي. سندس شاعري جا 5 کان مٿي ڪتاب شايع ٿيل آهن جن ۾ اکيون پسڻ آئيون ذڪر لائق آهي. اڪرم ٻورڙائي حڪمت ۾ پڻ نهايت ماهر ۽ مشهور حڪيم هو.
سيستان ۽ بلوچستان صوبو
تاريخ
ھن صوبي جي تاريخ سمجھڻ لاءِ سيسان توڙي بلوچستان جي تاريخ جو اڀياس ڪرڻو پوندو. سيستان ۽ بلوچستان اصل ايران جا ٻہ جدا صوبا ھئا جن کي ايراني حڪومت پاڻ ۾ ملائي ھڪ صوبي جو درجو ڏنو آھي.
بوھي مڱ
200px|thumb|مڱيرا
حوالا
زمرو:فصل
گريوزينڊ
گريوزينڊ  انگلينڊ جي ڪينٽ نالي ڪائونٽي جي اتر اولھ ۾ واقع ھڪ قديم شھر آھي. ھي شھر گريو شيم بورو جو انتظامي مرڪز آھي. ان جي جاگرافيائي بيھڪ جي ڪري ان کي تاريخ ۾ وڏي اھميت ملندي آئي آهي.
برايوزوئا
برايوزوئا جنھن کي پوليزوئا يا ايڪٽوپروڪٽا يا عام طور تي سينور وارا جاندار بہ چوندا آهن. آھي غير ڪرنگھيدار آبي جاندارن جو فائلم آھن. اھي عام طور تي اڌ انچ جيترا ٿيندا آهن. اھي فلٽر فيڊر جاندار آھن جيڪي پاڻي مان کاڌي جا ذرڙا ڇاڻي حاصل ڪندا آهن. ان لاءِ ھي پنھنجي کل م لڳل لوففو ۽ سونڍن جي مدد وٺندا آهن. زياده تر ھي ٽراپيڪل علائقي جي سمند ۾ رھندا آھن. ھن جاندار جون 4000 کان مٿي ڄاتل جنسون آھن جن مان رڳو ھڪ نسل واريون جنسون الڳ الڳ رھنديون آھن ۽ باقي سڀني نسلن جون جنسون ڪالوني جي شڪل م رھنديون آھن. پھرين ھن فائلم جو نالو پوليزوئا ھيو پر 1831 م تبديل ڪري برايوزوئا رکيو ويو
ڪوسٽا ريڪا
ڪوسٽا ريڪا  جي لفظي معني امير ساحل آهي. ان جو سرڪاري نالو جمهوريه ڪوسٽا ريڪا آهي. وچ آمريڪا ۾ واقع ھن ملڪ جون سرحدون اتر ۾ نڪاراگوا سان، اتر-اوڀر ۾ ڪيريبين سمنڊ سان، ڏکڻ-اوڀر ۾ پاناما سان، ڏکڻ-اولھ ۾ پيسيفڪ سمنڊ سان ۽ ان جي ڪوڪوس ٻيٽ جي ڏکڻ ۾ ايڪويڊور سان ملن ٿيون. ھن ملڪ جي آبادي پنجاھ لکن کان مٿي آھي ۽ پکيڙ 51,060 چورس ڪلوميٽر آهي. ھن ملڪ جي گادي جو هنڌ سان جوز آھي جيڪو ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر آهي جنھن جي آبادي 333980 آھي. ھي ھڪ خودمختيار ۽ وحداني رياست آھي جنھن ۾ صدارتي نظام لاڳو آھي، ۽ ملڪ آئيني ريپبلڪ آھي جنھن م پراڻي دور کان جمھوريت قائم آهي. ملڪ جي ٻولي اسپيني آهي ۽ ھتان جو مزدور طبقو تعليم يافتہ آهي. ملڪ جي بجيٽ جو 2016 جي ڊيٽا مطابق 6.9 سيڪڙو تعليم تي خرچ ٿيندو آهي. ملڪ جي معيشت زرعي آھي. ھتي ٽيڪس کان مستثنیٰ صنعتي زون پڻ آهن. انساني ترقي جي اشاريي مطابق ھن ملڪ جو دنيا جي ملڪن ۾ درجو 68 نمبر وارو آھي ۽ لاطيني آمريڪا ۾ ان جو پنجون نمبر آهي.
ڍاٽڪي ٻولي
مارواڙي
ٿر ڏي سنڌي ٻولي راجسٿاني (مارواڙي وغيره) سان وڃي گڏي آهي. خود مارواڙ ۾ ڪيترا سنڌي به ڳالهائين، ته مارواڙي به ڳالهائين. ائين سنڌيءَ جا ڪيترا لفظ مارواڙيءَ ۾ ۽ مارواڙيءَ جا سنڌي ۾ اچي ويا آهن. انهيءَ هوندي به هن پاسي سنڌي ٻولي پنهنجو پاڻ جهلي بيٺي آهي ۽ ڦري مارواڙي ڪين ٿي آهي.
جج
تصغیر|250px| [[2006]]
برجنلينڊ
برجنلينڊ آسٽريا جي آخري اوڀر ۾ واقع هڪ رياست جو نالو آهي جيڪا ملڪ جي سڀ کان گھٽ آبادي واري رياست آھي. ان ۾ ٻہ رياستي شھر، ست ٻھراڙيءَ وارا ضلعا ۽ 171 ميونسپالٽيون شامل آهن. ملڪ جي اوڀرندي پاسي اتر کان ڏکڻ طرف ھڪ 166 ڪلوميٽر ڊگھي سوڙھي ڦتيل وانگر واقع آھن. ان جي اوڀر کان ڏکڻ طرف وڏي ۾ وڏي ويڪر 5 ڪلوميٽر تائين آھي. ھي رياست پکيڙ ۾ ملڪ جي ٽين نمبر ننڍڙي رياست آهي جنھن جي ڪل ايراضي 3962 چورس ڪلوميٽر (1530 چورس ميل) آهي. رياست جو سڀ کان اوچو مقام ھنگري جي سرحد لڳ واقع گيشريبينسٽيئن (Geschriebenstein) نالي جبل آهي جنھن جي اوچائي 884 ميٽر (2900 فٽ) آھي. رياست جي سڀ کان ھيٺاھون مقام سمنڊ جي سطح کان 114 ميٽر (374 فٽ) بلندي تي واقع اپيٽلن واري ميونسپالٽي آھي جيڪا آسٽريا جو سڀ کان ھيٺاھون ھنڌ پڻ آهي. ھن رياست جي سرحد ڏکڻ اولھ ۾ اسٽيريا سان، اتر اولھ ۾ لوئر آسٽريا سان، اوڀر ۾ ھنگري سان، اتر ۾ سلوواڪيا سان، ڏکڻ ۾ سلووينيا سان ملي ٿي. برجنلينڊ جي رياستي اسيمبلي يا لينڊٽيگ جا 36 رڪن آھن. 26 جنوري 2020ع تي ھن رياست ۾ سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي 19 سيٽون کٽي واضع اڪثريت حاصل ڪئي. ھن رياست ۾ ڪل 9 ضلعا آھن جن مان ٻہ رياستي شھر آئزن اسٽڊٽ ۽ رسٽ شامل آهن ۽ ست ٻھراڙيءَ وارا علائقا آھن. لفظ برجنلينڊ جي معنيَ آهي قلعن جي سرزمين آهي. اتي قلعن جي وڏي تعداد ھجڻ ڪري اھو نالو پئجي ويو. اھا آسٽريا جي واحد رياست آهي جيڪا آسٽريا جي آرچڊچي پاڪ رومي ايمپائر ۽ جرمن ڪنفيڊريشن جو حصو نہ رھي آھي.
موم ڦلي
موم ڦلي: هيءُ نالي مڱ يا بوھي مڱ يا مڱيرا يا چڻا يا چئونرا سڏبا آهن، مگر آهي ٻي شيءِ. هندستانيءَ ۾ ڪڏهن ان کي چيني بادام به چوندا آهن. هي اصل الهندي آفريڪا يا ويسٽ انڊيز مان آيل آهن. هن جو وڻ نه ٿو ٿئي پر ول ٿي ٿئي. ان جي عجيب خاصيت اها آهي ته جيڪي ٻج جون ڦريون ڪري سي هڪدم پاڻ ئي زمين ۾ هڻي لڪائي ڇڏي، جتي پيون وڌن ۽ پچن. اها ول جون ۾ گل ڪري ٿي ۽ جنوريءَ ۾ سندس ڦريون کوٽي ڪڍندا آهن. هڪ هڪ ڦريءَ ۾ هڪ يا ٻه يا ٽي ڏنگا چئونرن يا پستن جهڙا داڻا ٿين ٿا. اهي ڪچا به کائبا آهن ۽ بوهي يا ڀُڃي به کائبا آهن. جڏهن ڦريون کوٽي ڪڍجن تڏهن پراڻيون وليون ناس ڪري ڇڏجن. ٻئي سال جي ٻج پوکڻ لاءِ وري ڪا زمين هٿ ڪجي. پوک ٻنيءَ وانگي ٿئي ٿي. ٻج فيبروريءَ ۾ پوکبو آهي. هن لاءِ زمين هلڪي وارياسي چڱي آهي. بوهي مڱ کي انگريزيءَ ۾ گرائونڊنٽ يا مانيلانٽ چوندا آهن.
جگجيت ڪور
جگجيت ڪور (Jagjit Kaur) هڪ ڀارتي هندي/اردو ڳائڻي ۽ سنگيت ڊاريڪٽر، محمد ظهور خيام جي زال آهي.هن پنهنجي ساڳئي زماني وارين ڳائڻين لتا منگيشڪر ۽ آشا ڀوسلي جي ڀيٽَ ۾ فلمن جي لاءِ سڦا گهٽ گيت ڳايا آهن، پوءِ به هن جي سمورن گيتن جو ذڪر يادگار ڪارنامو جي روپ ۾ بيان ڪيل آهي.
فالئي
جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪامل، اوڀر ۾ ديھ شاھ وسايو ۽ ديھ صادق، اولھ ۾ ديھ محمد حسن ۽ ڏکڻ ۾ ديھ پتوجا واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
ڪرينٿيا (رياست)
ڪرينٿيا آسٽريا جي آخري ڏکڻ ۾ اوڀر الپس جبلن ۾ واقع ھڪ رياست جو نالو آهي. اھا رياست جبلن ۽ ڍنڍن سبب مشھور آھي. ھتان جي معيشت ۾ سياحت، اليڪٽرانڪس، انجنيئرنگ، ٻيلا ۽ زراعت شامل آهن. گھڻ قومي ڪمپنين مان ھتي فلپس، سيمينس، انفينيئان واري ٽيڪنالاجي وغيره شامل آهن. ھن رياست جي گادي جو هنڌ ڪليگنفرٽ شھر آھي. ھي رياست اوڀر کان اولھ طرف 180 ڪلوميٽر ڊگھي ۽ ڏکڻ کان اتر طرف 70 ڪلوميٽر ويڪري آھي ۽ ان جي ڪل پکيڙ 9536 چورس ڪلوميٽر (3682 چورس ميل) آھي ۽ پکيڙ ۾ اھا آسٽريا جي پنجين وڏي رياست آهي. رياست جو ڪليگنفرٽ کان پوءِ وڏو شھر فيلاخ (Villach) آھي. اھي ٻئي شھر ساڳي وقت شھري ضلعا پڻ آھن. ٻيا ٻھراڙيءَ وارا ضلعا 8 آھن. رياست جي ڪل ضلعن جو تعداد اھڙي طرح 10 آھي. رياست ۾ 132 ميونسپلٽيون آھن جن مان 17 کي وڏن شھرن جو درجو ۽ 40 کي ننڍن بازار وارن شھرن جو درجو ڏنل آهي. رياست جي مقننه ھڪ ايواني آھي جنھن جا 36 رڪن آھن ۽ ان کي جرمن ٻولي ۾ لينڊٽيگ سڏين ٿا. 2018 ۾ ھن رياست جي جي ڊي پي 20.9 ارب يورو ھئي. ھن رياست جي سرڪاري ٻولي جرمن آھي.
مولانا حاميد الله لاڙائي
مولانا حامد الله لاڙائي سنڌ جو هڪ جيد عالم ٿي گذريو آهي. پاڻ سجاول ضلعي جي ٻيلو شھر سان واسطو رکن ٿا. سندس نالي پٺيان ٻيلو شھر ۾ سڀ کان پراڻي جامع مسجد، جامع مسجد حامديہ ٻيلو موجود آهي.
سهڻي ميهار
گهڙيا سي چڙهيا ائين اٿئي، مئي مٿي مهراڻ ۾ پئو ٽپو ڏئي، ته ميهار ملئي، سنڀورو سڻاءُ سين.
يورپ ۽ هندوستان
زمرو:تاريخ زمرو:مذهب زمرو:سياست زمرو:يورپ
سنڌ جا يهودي
20 هين صدين جي شروع ۾ ڪراچي، سنڌ ۾ اڍائي هزارن کان وڌيڪ يهودي رهندا هئا، جن جي اڪثريت واپار، سرڪاري نوڪرين ۽ مختلف ڌنڌن سان واڳيل هئي. اهي سنڌي سان گڏوگڏ گهرن ۾ هومراڇي ٻولي (Homrachhi Language) ڳالهائيندا هئا. 1893ع ۾ ڪراچي, سنڌ جي يهودين پهرين عبادتگاهه، جنهن کي سنيگاگ چيو وڃي ٿو، ان کي 1893ع سليمان دائود عمر ڊيڪر (Soloman David Umerdekar) ۾ اڏايو  هئو. ان عبادتگاهه جو نالو ميگن شيلوم سنيگاگ (Magain Shalome Synagogue : בית הכנסת מגן שלום‎‎) رکيو ويو. 1903ع ۾ سندن پهرين باقاعده فلاحي تنظيم ٺهي، جنهن جو نالو ينگ مين جيوئش ايسوسيئيشن (Young Man Jewish Association) هو. ان تنظيم جو مقصد ڪراچي، سنڌ جي يهودي ڪميونٽي جي لاءِ ڀلائي جا ڪم ڪرڻ هو. ان کان پوءِ ”ڪراچي، سنڌ ۾ بني اسرئايل رليف فنڊ“ (Karachi-Sindh Israel Relief Fund) قائم ٿيو، جنهن جو مقصد غريب يهودين جي مالي مدد ڪرڻ هو. 1918ع ۾ اهي سرگرميون هڪ وک اڳتي وڌيون ۽ بي گهر غريب يهودين کي ٿوري رقم جي عيوض پنهنجي گهر جي ڇت ڏيڻ لاءِ ڪراچيءَ ۾ ”جيوئش سنڊيڪيٽ“ (Jwish Syndicate) قائم ڪيو ويو. 1939ع ۾ انهن يهودين جو مقامي اڳواڻ ابراهام ريوبين (Ibrahim Robin) ڪراچي، سنڌ جي ميونسپلٽي جو پهريون يهودي ڪائونسلر چونڊيو ويو.
لعل بخش جسڪاڻي
علمي ۽ ادبي خدمتون
پروفيسر جسڪاڻي 1972ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ ڄامشورو جي سماجيات واري شعبي ۾ ليڪچرار مقرر ٿيو، ڪجھ عرصي کانپوءِ سنڌ يونيورسٽيءَ جي تحقيقي ۽ تدريسي مرڪز، پاڪستان اسٽڊي سينٽر ۾ خدمتون سرانجام ڏنيون ۽ پروفيسر ٿيو. پروفيسر لعل بخش سينيئر استاد جي حيثيت ۾ تحقيق جي طريقن جهڙي اهم مضمون پڙهائڻ سان گڏ ايم. اي فائنل جي شاگردن جي لازمي مضمون جي تحقيقي مقالن جي تياريءَ لاءِ رهنما طور به ڪم ڪيو.
ڪيوڙو
طب
ڪيوڙي جي ڦري: نالا: ع. ثمرهِ الموز، ف. بارڪيله، هه. وغيره___ ڪيله، طلع ۽ ڪميسال. اثر: گرم تر، نقصان: دير هضم، ميل: ماکي، عيوض: ___-، وزن: ٻه عدد. سڃاڻپ: ڪيوڙي جي وڻ جو مشهور ڦر آهي، مٿان ٽڪنڊي يا گولائيءَ تي هڪ کل جي اندر مکڻ وانگر ڳر ٿئي ٿي. کائڻ ۾ مٺاڻ تي خوشبودار ٿيندو آهي. خاصيت: گهاٽي بلغم کي صفا ڪري ٿو. سيني ۽ معدي جي رطوبت کي تحليل ڪري ٿو، مني ۽ قوت باه وڌائي ٿو، نڙيءَ جي ڦٽ، آواز جي صفائيءَ، کنگهه ۽ دمڪشيءَ لاءِ مفيد آهي. ،
ڪورينا
شاعري
- هو مون تي مهربان نظر وجهي ٿو جڏهن آءٌ ٽانا گرا جي اڇا ڪپڙا پهريل عورتن لاءِ پنهنجا ويرتا وارا مانائتا گيت ڳايان ٿي سمورو شهر جهومي اٿي ٿو منهنجي آواز ۽ مڌر سرن سان. اڳ ته اي ڪورينا! تون اهڙي غافل نه هئينءَ. جيتوڻيڪ هوءَ ڏات ڌياڻي آهي ته به ڪيئن هڪ عورت هوندي پنڊار آڏو اچڻ جي هُن سگهه ساري!
سوچيتا دلال
ڪيريئر
سچيتا دلال 1990 جي ابتدائي زمانو ۾ ممبئي جي مشهور اخبار ٽائمز آف انڊيا جي واپار ۽ معيشت جي ونگ سان بطور صحافي لاڳاپيل رهي. هن ڪيترن ئي حساس مسئلن جي تحقيق ڪئي، جنهن جي سبب سماجي سرگرمين ڏانه ۽ صحافت جي ٻين شعبن ۾ سچيتا معروف ٿي. انهن حساس مسئلن ۾ 1992 جو هرشد مهتا اسڪيم، 2001 جو اينرون اسڪينڊل کانسواءِ انڊسٽريل ڊيوولوپيمنٽ بينڪ آف انڊيا اسڪيم, 2001 جو ڪيتن پارڪيک اسڪيم وغيرہ شامل آهن. هن گريش سنت، ڊيباشس باسو، شانتانو ڊڪشت ۽ پرديمنا ڪول جهڙن نامور ۽ تجزبيڪار صحافین سان گڏ ڪم ڪيو. ٽائمز آف انڊيا ۾ سچيتا فائنانشيل ايڊيٽر جي مقام تائين پهتي هئي. ڀارتي اسٽاڪ مارڪيٽ، واپرا، واهپيندڙن جو تحفظ، بنيادي ڍانچو (انفراسٽرڪچر) ۽ بجيٽ سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي تحقيقي رپورٽن جي سبب کان سچيتا معروف آهي. سال 1992 جي اسڪيم، جيڪا تڏهن تائين ڀارت جي سڀکان وڏي معاشي اسڪيم هئي، ان تي سچيتا پنهنجي تحقيقي رپورٽن جي سبب کان وڏي شهرت حاصل ڪئي.
نواز ڪنڀر
تعليم
نواز ڪنڀر پرائمري تعليم پنهنجي اصل ڳوٺ ڪوٽ نواب بگٽي ۾ حاص ڪئي. ھاءِ اسڪول سانگهڙ منجهان ھن 1980ع ۾ مئٽرڪ پاس ڪئي. انٽر ميڊيئيٽ گورنمنٽ ڊگري ڪاليج سانگهڙ ۾ان 1982ع ۾ 1984ع ۾ بي اي ڪرڻ بعد ايم اي اڪنامڪس ۾ سنڌ يونيورسٽي مان پرائيويٽ طور پاس ڪئي. هن علامه اقبال اوپن يونيورسٽي منجهان بي ايڊ ڪئي. هن 1993ع ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان ايم ايس سي رورل ڊولپمينٽ ۾ پاس ڪئي.
روزا
ٻُڌ مَت (Buddhist): ٻُڌ مَت سان تعلق رکندڙ لڳ ڀڳ سڀ فرقا سال ۾ ڪجھه روزا ضرور رکندا آهن، انهن ۾ پوري چنڊ جي ڏينهن ۽ ان جي ٻيو ڏينهن شامل آهي.
هندو مَت (Hindus): هندو مذهب ۾ نئين چنڊ جي موقعي تي ۽ شِوراتري ۽ سرسوَتي جھڙن ڏڻن جي موقعي تي روزا رکڻ عام آهي.
ڪم/ طبعي مقدار
FScos0=W
گڏيل آمريڪي رياستن جي عورتن جي قومي پاڻي پولو ٽيم
ٽيم جي خاصيت
آمريڪا اھڙي پھرئين ٽيم بڻجي چڪي آھي جيڪا ٽري ڀيرا لاڳاتار فينا عالمي چيمپيئن شو آبي پولو جو چيمپيئن بڻجي چڪي آھي. جولاءِ 2019ع جي مقابلن ۾ ھن ٽيم اسپين کي گوانگ جو ۾ ھلندڙ عورتن جي فائنل مقابلي ۾ ھارائي ان ٽيم اھو مقابلو پنھنجي نالي ڪيو. ان مقابلي ۾ ٻئي ڪوارٽر جي وقفي تائين پيچ ھوسچالڊ آمريڪا لاءِ اھم گول ڪيو ھيو، جنھنکانپوءِ اسٽيفامنيا ھرابالڊيس ھڪ ٻيو گول ڪري ٽيم کي سوڀ ڏياري. انھيءَ دوران ھي ٻہ وقت جي دفاعي چيمپيئن ٽيم پھرئين ڪوارٽر وقفي تائين 3-1 جو اسڪور بيھاريو ھيو. ھي مقابلو پنھنجي نوعيت جي لحاظ کان 2017ع جي فائنل جو تڪرار ھيو ۽ اسپين بدلو وٺڻ لاءِ جاکوڙي رھي ھئي. تنھن ھوندي سموريون ڪوششن ڪرڻ کانپوءِ بہ اسپين جي روسر تراگو ايميريچ پاران اسڪور 3-2 تائين وٺي وڃي سگھي، پر پنھنجي سوڀ درج نہ ڪرائي سگھي. ان سوڀ سان گڏوگڏ آمريڪا جي ٽيم ان راند ۾ پنھنجي پڪڙ ۽ عالمي درجو کي گھڻو مضبوط ڪري ورتو. اھا ٽيم جي شڪست ڪنھن ٻئي ٽيم جي لاءِ سولي ڳالھ نٿي ٿي سگھي. دنيا جي ٻين سگھارين ٽيمن منجھان ھڪ آمريڪا ٽيم کانپوءِ اسپين جي ٽيم ٻئي درجي تي پھتي، جيڪو ان مقابلي ۾ شڪست ماڻيل رھي چڪي ھئي.
سنڌ سلامت ڪتاب گھر
حوالا
زمرو:سنڌي ويب سائيٽ
ميڊم بوواري ناول
ميڊم بوواري ڪلاسيڪل فرانسيسي ناول آھي، جنهن وڏي مڃتا ماڻي. (/ˈboʊvəri/; French: [madam bɔvaʁi]), ميڊم بوواري فرانسيسي ناول نگار ”گستاف فلابرٽ“ جو پهرائت ناول آھي جو 1856ع ۾ ڇپيو. اول جي مرڪزي ڪردار ايما بوواري رومان پسند خوابن جي دنيا ۾ رهڻ واري ناري آھي، جا پاڻ ۾ گم رهي ٿي. سماجي ٻَنڌڻن کان ڀڄڻ لاءِ مصروف ۽ کوکلي زندگي جي باغي آھي. جڏهن هي ناول پهريون ڀيرو هڪ فرانسيسي رسالي” ريوئو ڊي پئرس“ ۾ سلسليوار 1 آڪٽوبر 1856ع کان 15 ڊسمبر 1856ع دوران ڇپيو تہ پُراڻي خيال جي ماڻھن هن تي فحش سڏي ليکڪ کي جيل اُماڻرايو. ڏسندي ئي هي ناول اُن وقت جو گهڻو وڪرو ٿيندڙ ناول بڻجي ويو. 1857ع ۾ ٻن جلدن ۾ شايع ٿيو. هي ناول ادبي حقيقت نگاري جو چِٽو نمونو آھي. هاڻوڪي سَمي ۾ ناول ”گستاف فلابرٽ“ جي اهم تخليق طور ڳڻيو وڃي ٿو. برطانوي نقاد جيمس وڊ لکي ٿو تہ ليکڪ اهو سُٺي يا بُري جي ئي نيت سان ڪيو خبر ناهي پر هاڻوڪا پڙھندڙ ھن ناول کي حقيقت نگاريءَ جي وڏي سمجهاڻي سڏين ٿا، جنهن جي مڃتا چِٽي آھي. هن ناول جو سنڌي ترجمو ”ڪرزما ڊائجسٽ“ ۾ پڻ ڇپجي چڪو آھي، جنهن جي شروعات ۾ لکيل آھي تہ ”هن ناول ذريعي ناول نگار انساني نفسيات جون ڪي اهڙيون ڪُنڊون وائکيون ڪري ٿو، جيڪي پڙھندڙن کي اچرج جي هڪ عجيب دنيا ۾ وٺي وڃن ٿيون. ناول جي آخري سِٽَ تائين حيرت ۽ تجسس جو سلسلو جاري رهي ٿو ۽ پڙھندڙ انساني ڏاهپ ۽ ليکڪ جي محنت کي ساراهڻ کان سواءِ رهي نه ٿو سگهي.
ڪردار
دوا وڪڻندڙ اومي
فلمون
1969ع بي بي سي ٽي۔وي فلمون ميڊم بوواري
1975ع ميڊم بوواري فلم
جنگ
ويڙهه، جنگ يا وار (War) ٻن ڌُرين، قبيلن، مذهبن، قومن يا رياستن وچ ۾ هڪٻئي خلاف اڳرائيءَ جي سڌي سنئين استعمال جو نالو آهي. ٻن ڌُرين ۾ جنگ تڏهن ٿئي ٿي جڏهن سفارتي ۽ اهنسا وارن طريقن جي ذريعي ڪنهن به گهوٽالي جو حل ٿيڻو نه هُجي. جنگ جا ڪيترا نمونا ۽ شُعبا آهن ۽ هزارين سالن کان وٺي نت نون طريقن سان عمل ۾ آندي پئي وڃي. هي جملو بظاهر ته ڏاڍو سادو ۽ خوبصورت آهي پر ان ۾ انتھائي گھري معنى لڪل آهي. جنگ انسان جو اهڙو عمل آهي جيڪو ٻن سببن ڪري ڪندو آهي. هڪ جڏهن انسان جو وجود خطري ۾ هجي، تڏهن انسان پنهنجي بقا جي جنگ وڙهندو آهي. جيڪڏهن هو جنگ نه وڙهندو ته هن صفحه هستيءَ تان مٽجي ويندو، ڇاڪاڻ ته هيءَ دنيا وڙهي جيئڻ جو ميدان آهي. جيڪو پنهنجي اندر ويڙهه جي سگهه رکندو اهو ئي هن دنيا ۾ پنهنجي وجود کي بچائي سگهندو. اها جنگ فطرت سان هجي يا انسان جي انسان سان هجي پر اها جنگ هر حال ۾ انسان کي وڙهڻي پوندي. ٻيو جنگ انسان، ٻئي انسان کي هڪ طبقو، ٻئي طبقي يا هڪ قوم ٻئي کي زيردست ڪرڻ لاءِ يا ان جي ڦرلٽ ڪرڻ لاءِ وڙهندو آهي.
ڀريا شھر
تاريخ
انگريز جنرل سر چارلس نيپيئر 1843 ۾ جڏھن سنڌ تي مڪمل قبضو ڪيو تڏھن به ڀريا جو ساڳيو نالو ھو. انھيءَ جي ثابتي اسماعيلي برادريءَ جي ويب سائيٽ تي ڄاڻايل تاريخ مان ملي ٿي جنھن ۾ ٻڌايو ويو آھي ته ”9 آگسٽ 1942 تي ڪنڌار مان برطانوي فوجون ڪوئٽا ڏانھن روانيون ٿيون ته آغا خان اول ڇھهن ھفتن لاءِ ڪنڌار ۾ ئي سردار شيردل خان وٽ رھي پيو ـ انگريز آفيسر رالنسن Rawlinson کي جيئن ته ساڻس ھمدردي ھئي، تنھنڪري ھن آغا خان کي انڊيا وڃڻ جي صلاح ڏني جنھن بعد ھو 5 آڪٽوبر 1842 تي ڪوئٽا پھتو ۽ پوءِ مھيني کان وڌيڪ عرصو خان آف قلات مير شاھنواز وٽ ترسيو ـ ڪوئٽا مان روانگيءَ وقت انگريز آفيسر مئڪناٽن ۾Mac Naghten کيس سر چارلس نيپئر لاءِ ھڪ سفارشي خط ڏنو ـ چارلس نيپئر ان وقت سنڌ ۾ ھو جنھن کي لارڊ ايلنبرو آگسٽ 1842 ۾ سمورا سياسي ۽ فوجي اختيار ڏئي موڪليو ھو ـ نومبر 1842 جي آخر ڌاري آغا خان سکر پھتو ۽ چارلس نيپئر سان مليو ـ آغا خان پنھنجي سٺ گھوڙيسوارن سميت جنوري 1943 ۾ چارلس نيپئر سان گڏ ڀريا ۾ برطانوي ڪئمپ ۾ ويو جتان پوءِ ساڻس حيدرآباد ڏانھن روانو ٿيو جتي مياڻي ۽ دُٻي وارين جنگين ۾ حصو ورتائين ـ“ چارلس نيپئر ڀريا ۾ جنھن ھنڌ پڙاءُ ڪيو، اھو اڄ به منزل گاھه جي نالي سان مشھور آھي ـ منزل گاھه جو علائقو ڀريا جي تاريخي ڪي سي اڪئڊمي ھاءِ اسڪول واري عمارت جي پٺيان آھي جتي ھاڻ وڏي رھائشي آبادي آھي ـ
پراڪسيلا
پراڪسيلا ۾ پنجين صدي قبل مسيح جي ھڪ يوناني شاعره جو نالو آهي سندس تعلق يونان جي شھر  سسيان سان ھو جيڪو ڪورنٿ  واري نار تي واقع آهي  ھن شعر جي بحر جي ھڪ صنف ايجاد ڪئي جنھن کي سندس نالي سان منصوب ڪري پراڪسيليئين سڏيو ويندو آهي. شراب سڻدس شاعري جو مرڪزي موضوع ھيو تنھنڪري ھن جي شاعري شراب جي محفلن يا جشن وارين دعوتن ۾ ڳاتي ويندي هئي ڊاڪٽر فهميده حسين لکي ٿي تہ:سسيان جي شاعر پراڪسيلا ”ڊورين يوناني سماج“ جي پيداوار هئي جتي عورتن کي ايٿنس کان وڌيڪ آزادي هئي. هن جا ڪيترن قسمن جا شعر لکيل هئا پر گهڻا محفوظ نه رهي سگهيا. سندس شاعريءَ مان ڪجهه سٽون هڪ چوڻيءَ طور مشهور آهن جن مان هڪ آهي ”پراڪسيلا جي اڊونس کان به بدتر...“ معنيٰ ته شاعري ڪيئن هجي يا ڪيئن نه هجي ان لاءِ اهو جملو استعمال ٿيندو هو، جيڪو ادبي ماڻهن وٽ مروج هو.
خطن جو ڳانڍاپو
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج زمرو:بين الاقومي لاڳاپا
چابھار
تاريخي ماڳ
چابھار جي پسگردائيءَ ۾ ڪيترائي تاريخي ماڳ موجود آھن:
ستار بهلزاده
جنم ساکي(بايوگرافي)
هن پنهنجي پيشه ورانه تعليم نيشنل آرٽ انسٽيٽيوٽ باڪو ۾ شروع ڪئي (1927-1931). 1933 ۾، تعليم کي جاري رکڻ لاءِ هو ماسڪو ڏانهن ويو ۽ ماسڪو فائن آرٽس انسٽيٽيوٽ جي  ڊرائنگ ڊپارٽمينٽ ۾ داخلا ورتائين. اتي هن ولاديمير فورسسڪي جي اسٽوڊيو ۾ تعليم ورتي. ڪريميا ۾ اونهاري جي ورڪشاپن دوران، روسي پينٽر گريگوري شيگل ستار جا ڪجهه خاڪا ڏٺا ۽ صلاح ڏني ته هو انهن کي انسٽيٽيوٽ جي پينٽنگ ڊپارٽمينٽ ۾ منتقل ڪن. پوءِ بلڪل ايئن ڪيو.
جيتوڻيڪ هن فن جي مختلف صنفن ۾ تجربا ڪيا، پر سندس منفرد قابليت لينڊاسڪيپ پينٽنگ هئي. پهرين، هو پرڪرتي (فطرت) جي حقيقت کي پينٽنگ ڪندو هو جئين هن کي سيکاريو ويو هو. پر جلد ئي هن انهي جذباتي احساس کي ظاهر ڪرڻ جو پنهنجو نرالو انداز وڌايو. اهو نئون انداز وڌيڪ لا شعوریت ۽ سنسارسنٻڌي وارو هو. اصل ۾ هن جون ڪجهه پينٽنگز خلا مان ورتل زمين جي تصويرن جي ياد ڏياري رهيون آهن. پسٽل رنگن ۽ بولڊ اسٽروڪ جو هڪ ميلاپ استعمال ڪندي، هن پرڪرتي کي وڌيڪ رنگين ۽ زنده رنگ ٺاهيو ۽ ڪڏهن ڪڏهن ته اڃا به وڌيڪ شاندار بڻايو، جيڪو حقيقت ۾ ان کان به وڌيڪ سهڻو هيو.
ھن جا ڪيترائي ڪم آذربائيجان جي مخصوص علائقن جي عڪاسي ڪن ٿا. مثال طور، "بايزازوزُو ٻاهريان علائقا" بازازوزُو خاص طور تي گرانق قفقاز جبلن جو بلند مقام کي چونڊي پنهنجي پينٽنگ ۾ ڏيکاريو. ٻين مثالن ۾ ”پراڻي شامکي“ ۽ ”نوکوانين ۾ خزان“ جا ماڳ پڻ سندس پينٽنگ ۾ چٽسالي ۾ ڏيکاريل آهن.
1973 ۾ ، ستار رت جي ذهر (بلڊ پوائزنگ) جي روڳ سبب انتهائي بيمار ٿي پيو. جڏهن ستار 1974 ۾ فوت ٿي ويو، ته کيس انهي همراهه جي مانوارن ماڻهن جي ايوينيو ۾ دفن نه ڪيو ويو، جيئن شايد توقع ڪئي وئي هئي. ان جي بدران، هن جي وصيت مطابق، هن کي پنهنجي ماءُ جي قبر جي ڀرسان، پنهنجي اباڻو ڳوٺ اميرجان (آذربائيجان) ۾ مٽيءَ ماءُ ۾ دفنيايو ويو.
والٽئر
فرانس ۾ واپسي
مرڻ کان پهريون والٽئر جي دل ۾ هڪ دفعو وري فرانس کي ڏسڻ جي خواهش پيدا ٿي.
حوالا
زمرو:خيالن جي تاريخ زمرو:فلسفي جي تاريخ
واهي پانڌي ۾ قديم قبرون
اڏاوت
قديم قبرون وڏن ۽ اُڪريل پٿرن جي سليبن سان جڙيل آهن. ٽڪريءَ جي سطح تي پٿرن جو ٿلهو ٺهيل آهي. جنهن تي لاش رکيو ويندو هو. قبرن جا پاساپٿر جي سليبن سان اٽڪل ٻه کان ٽي فوٽ مٿي اڏيل آهن. اڪثر قديم قبرن جي سيراندي ۽ پيراندي کليل آهي پر ڪن قبرن جي سيراندي ۽ پيراندي سليبن سان ڍڪيل پڻ آهي، نليءَ نئي جي ساڄي ڪناري ققبرن جي پٿرن تي اڪر گھٽ ٿيل آهي. پٿرن جا سليب هڪٻئي مٿان سٿيل آهن جن جي وچ ۾ گِل، گارو، يا ڪو ٻيو مصالحو ڪم آيل نه آهي. جڏهن ته نئي جي کاٻي ڪناري وارين قبرن جي پٿرن تي اُڪر وڌيڪ ٿيل آهي. هنن قبرن جي پٿرن تي اڪريل نالا ايراني لڳن .هنن قبرن تي ڪوفي يا اريني لپي ڪم آيل آهي. جڏهن ته الله نالي کانسواءِ قراني آيتون پڻ اڪريل آهن. جن لاءِ گمان غالب آهي ته بعد ۾ اهي زردشتي مذهب وارا مسلمان ٿي مقامي ماڻهن ۾ ضم ٿي ويل ڀانئجن ٿا.
ھيلي وارو پڇڙ تارو
هيلي جو پڇڙ تارو يا پڇ وارو تارو تقريباً هر 76 سال بعد زمين وٽان گزرندو آهي، برطانوي ماهر فلڪيات ايڊمنڊ هيلي تحقيق ڪئي ته هي پڇڙ تارو 1758ء تي هڪ ڀيرو ٻيهر ظاهر ٿيندو ته هن پنهنجي دوست نیوٽن کي اِن بابت آگاهي ڏني. پر 76 سالن بعد 1758ء ۾ جڏهين واقعی به پوڇڙ تارو ظاهر ٿيو ته ايڊمونڊ هيلي اُن تاري کي ڏسڻ لاءِ جيئرو نه هويو، ايڊمونڊ هيلي پڇڙ تاري جي ظاهر ٿيئڻ کان ڇھ سال اڳ فوت ٿي چُڪو هو، عالمي فلڪياتي اِداري ايڊمونڊ هيلي جي هِن بهترين ڪاوش کي مدِنظر رکي ڪري نه رڳو جس لهڻو چئيو پر پڇڙ تاري کي "هيلي پڇڙ تارو" جو نالو ڏنو.
صيهونيت
صيهونيت (Zionism) مان مراد آهي يهوديت يا يهودين جي سياسي ۽ مذهبي تحريڪ. هن نظريي يا تحريڪ جي اصل شروعات ته پهرين صدي عيسويءَ دوران، يهودين جي، وچ اوڀر مان جلاوطنيءَ سان ٿي، جيڪا مختلف روپن ۾ صدين تائين جيئري رهي. جديد صيهوني تحريڪ جي شروعات 1897ع ڌاري سئٽزرلينڊ جي شهر بيسل (Basle) ۾ سڏيل عالمي يهودي ڪانگريس ۾ ٿي. آسٽرو-هنگريائي رياست جي شهر پيسٽ ۾ ڄاول مشهور صيهوني صحافي ۽ اڳواڻ ٿيوڊورهَرزل 1896ع ۾ يهودي رياست (Der Jude Stat) جي عنوان سان پمفليٽ لکي، هن تحريڪ ۾ سرگرم ڪردار ادا ڪيو. هن نظريي جي سلسلي ۾ کيس اوڀر يورپ مان به سٺي حمايت حاصل ٿي. صيهونيت يا زاينزم جو مقصد دُنيا ۾ يهودين لاءِ هڪڙي رياست قائم ڪرڻ هو، جيڪا قدامت پسند يهودي نظريي موجب سندن مفادن جو بچاءُ ڪري ۽ کين پنهنجي عقيدي مُوجب زندگي گذارڻ جو حق ملي. هن تحريڪ جو پورائو 1948ع ۾ ٿيو، جڏهن وچ اوڀر ۾ اسرائيل وجود ۾ آيو.
ڪنارڪ، ايران
ڪُنارڪ (انگريزي: Konarak) ايران جي صوبي سيستان ۽ بلوچستان جو ھڪ شھر آھي جيڪو ڪنارڪ شھرستان جي گاديءَ جو ھنڌ آھي. 2016ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي    43،258 آھي. ھي صوبي جو آباديءَ جي لحاظ کان ستون وڏو شھر آھي. ھتان جا اڪثر رھواسي بلوچ آھن جيڪي بلوچي ٻولي ڳالھائين ٿا. ھي شھر پاڪستاني ۽ ايراني سامونڊي سرحد کان 50 ڪلوميٽر اولھ ۾ سامونڊي ڪناري تي آباد آھي. ڪنارڪ جي اوڀر ۾ چابھار شھر، اولھ ۾ ھرمزگان صوبو، اتر ۾ نيڪشھر ۽ ڏکڻ ۾ عماني نار (Oman Gulf) آھي. ھي شھر زاھدان کان اٽڪل 700 ڪلوميٽر ڏکڻ ۾ آباد آھي.
ڪائنات جو نور
”الله آسمانن ۽ زمين جو نور آهي.“
ايڪو پاليٽڪس
وايو منڊل يا ماحول جو توازن يا ايڪالاجي/ ايڪوپاليٽڪس (Ecology- Eco-Politics)، انسان ذات ۽ اُن جي آسپاس موجود ساهوارن ۽ ماحول جي وچ ۾ لاڳاپي جي اڀياس کي ”ماحولياتي اڀياس يا علم“ سڏيو وڃي ٿو. هن علم تحت وڌندڙ ٽيڪنيڪي فني ايجادن ۽ انساني آباديءَ سبب، ماحول تي پوندڙ ناڪاري اثرن جي نتيجي ۾ زندگيءَ ۽ ٻي جيوت لاءِ وڌندڙ هاڃن کي مُنهن ڏيڻ لاءِ حڪمت عملي جوڙڻ يا اُپاءَ وٺڻ جو اڀياس ڪيو ويندو آهي. اهڙي طرح ماحولياتي سياست ذريعي انسان ۽ ماحول جي هڪٻئي سان لاڳاپي جي عملي سياست ۽ بين الاقوامي لاڳاپن تي پوندڙ اثرن جو اڀياس ڪبو آهي. هي نظريو نئون آهي ۽ 1971ع ۾ مشهور سياسي دانشورن هيرلڊ ۽ مارگريٽ اسپرائوٽ جي علمي ڪاوش، دُنيا جي گولي سان لاڳاپيل سياست بابت (Towards a Politics of the Planet Earth) ذريعي تفصيل سان پڌرو ڪيو ويو. خوراڪ ۽ ٻين وسيلن جي اڻاٺ، ماحولياتي تباهي، ماحولياتي تبديلي، سمنڊن ۾ ٽيڪنالاجي جي استعمال، سامونڊي مٿاڇري، ڀرپاسي ۽ اوسي پاسي جي ماحول ۽ پولار سميت ڪيترائي موضوع هن علم جي دائري ۾ اچن ٿا ۽ انهن جو سياست تي وڏو اثر ٿئي ٿو. اُهي وسيلا جيڪي سڄي دنيا جي ملڪيت (Global Commons) آهن ۽ جن جي تباهيءَ جي ڪري، سڄي دُنيا تي اثر پون ٿا، اِن علم ۾ اُنهن جي اهميت ۽ پولار جي بچاءَ جي تمام گهڻي وڪالت ڪئي وئي آهي.
يو سي حيدرآباد سٽي 9
يونين ڪائونسل حيدرآباد سٽي 9 پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد سٽي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. ھن يونين ڪائونسل ۾ پوليس لائينز، الرحيم شاپنگ سينٽر وارا علائقا  شامل آهن.
گيتا کانواڻي
ٻاهِريان ڳنڍڻا
زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:سنڌي راڳي زمرو:سنڌي نسل جا هندوستاني ماڻھو زمرو:جيئرا ماڻهو
داتا گنج بخش
مزار
.ھن جي مزار جي پانڌيئڙن ۾ بابا فريد گنج بخش ۽ شاھ حسين معروف ماڌو لال حسين پڻ شامل آھن. ھر سال ٽي ڏينهن ھن جو عرس ملھايو ويندو آهي. ھن جي مزار ڏکڻ ايشيا جي اوليائن ۾ مصروف ترين مزار آھي.. 1960 ۾ ان جي نگراني سرڪار اوقاف کاتي جي حوالي ڪئي. ھن جي ورسي واري ڏينهن کي پنجاب حڪومت صوبي جي سرڪاري موڪل جو ڏينهن قرار ڏنو آهي.
وريل
تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري دؤر واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ محمد صالح اوٺو، ڳوٺ وريل جنھن جي لڳ ڳوٺ لعل بخش، ڳوٺ دوسو جمالي، واقع ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ پنھل خان جمالي معروف آھن.
اڳڪٿي
اڳڪٿي مان مراد آھي ھلندڙ وقت ۾ ٿيندڙ وارتائون نظر ۾ رکندي، ايندڙ وقت ۾ ٿيندڙ امڪاني صورتحال جو اندازو لڳائڻ.
جالق
جالق سيستان ۽ بلوچستان صوبي جو ھڪ خوبصورت ماڳ آھي ۽ ھن جي پسگردائيءَ ۾ موجود اٺ آبي نالا ھن شھر جي خوبصورتيءَ کي چار چنڊ لڳائين ٿا.
معدو(عضوو)
ھي ھاضمي جو مکيہ عضوو آهي. ھاضمي جي سرشتي ۾ ھن کي مرڪزي حيثيت حاصل آهي. ھي ھڪ طرف کاڌي جي نالي ۽ ٻي طرف ننڍي آنڊي سان ڳنڍيل ھوندو آھي.
ڪميونٽي
مختلف ڪميونٽيون يا برادريون گڏجي ايڪو سسٽم جوڙينديون آهن.
ايئرپورٽس سڪيورٽي فورس ايڪٽ 1975
فورس جي ملازم خلاف ڪورٽ مارشل
7 آگسٽ 1984 ۾ آرڊيننس نمبر 35 تحت قلم 7A کان قلم 7G جو اضافو ڪيو ويو جنھن تحت فورس ڪمانڊر ڪنھن بہ آفيسر يا ميمبر خلاف جنرل ڪورٽ مارشل ويھاري سگھي ٿو.ڪورٽ مارشل جي فيصلي خلاف اپيل  ڊپٽي ڊائريڪٽر، چيف سيڪيورٽي آفيسر يا ٻئي ڪنھن جي آفيسر جيڪو سزا ڏيندڙ آفيسر کان بالا ھوندو ان وٽ 30 ڏينھن ۾ ٿيندي.فورس ڪمانڊر جي فيصلي خلاف نگراني ( revision)جي درخواست 30 ڏينھن جي اندر وفاقي حڪومت کي ڏئي سگھبي.
سيف الملوڪ
وڌيڪَ تفصيل
سلطان شهاب الدين کي ڪائي اولاد نه هئي، تنهن ڪري ان پنهنجي غلامن جي پرورش پنهنجي ٻچن وانگ ڪئي، جيڪي سندس شهادت کان پوءِ بادشاهه بنيا. تن ۾ قطب الدين ايبڪ لاهور، تاج الدين بلدوز غزني ۽ ناصر الدين قباچو سنڌ ۽ ملتان جي تخت تي ويٺو. .
اسد قیصر
حوالا
زمرو:1969ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
يو سي حيدرآباد سٽي 7
يونين ڪائونسل حيدرآباد سٽي 7 پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد سٽي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. ھن يونين ڪائونسل ۾ پشوري محلو واقع آهي.
موت
موت جا آثار
اِي اِي جي EEG  Electro-Encephlo-Gram سان ظاهر ڪيو ويندو آهي جيڪو نیورونز جي فائرنگ جي مجموعي پيٽرنز کي مٿي تي لڳايل سينسرز جي مدد سان ظاهر ڪندو آهي جيڪڏھن نیورونز زندھ آهن تہ پر ڪنھن وجھ کان فائر نٿا ڪن تہ EEG ڪجھ ڊيٽيڪٽ ظاهر ناهي ڪري سگھندو ان طرح جيڪڏهن ڪجھ نیورونز فائر ڪري رهيا آهن پر EEG جا سينسر انکي ظاهر نٿا تہ بہ EEG اهيو ٻڌائيندو تہ  دماغ مڪمل بند ٿي چڪو آهي ان وجھ سان صرف EEG تي ئي ڀروسو ناهي ڪيو ويندو بلڪي دل جي حرڪت ۽ ساهہ جي هلڻ جو بہ مشاهدو ڪيو ويندو آهي جيڪڏھن دل جي حرڪت سرگرمي ۽ ساهہ بند هجي ۽ EEG بہ ڪا دماغي سرگرمي نہ ڏيکاري تہ انکي موت تصور ڪيو ويندو آهي پر ان ۾ اهيو بہ امڪان رهندو آهي تہ جيڪڏهن EEG غلط نتيجا ڏئي رهيو آهي يا نیورونز فائر نہ ڪري رهيا هجن پر هاڻي بہ زندھ آهي تہ عين ممڪن آهي تہ ڪجهہ دير کانپوءِ نیورونز جي فائرنگ ٻيھر شروع ٿي وڃي تہ مريض زندھ ٿي ويندو ائين موت جي وقت انداز لڳائڻ مشڪل ڪم هوندو آهي جنھن ۾ غلطي جو ڪارڻ بہ موجود هوندو آهي ائين جيڪڏهن ڪو اهڙو مريض زندھ ٿي وڃي جنھن کي ڊاڪٽر مئل قرار ڏئي چڪا هجن تہ انجو اهيو مطلب ناهي تہ مئل زندھ ٿي ويو ۽ بلڪي اهيو تہ ڊاڪٽرن پاران موت جو اعلان غلط ڪيو ويو.
حوالا
زمرو:موت
گارا گرائيوف
ڪيريئر
1938 ۾، ويهن سالن جي عمر ۾، گيريوف پنهنجي رسالي جو پهريون ميوزڪ ترتيب ڏنو، هڪ رسالي ”دل جو گيت“ رسول رضا جي شاعريءَ جو. اهو جوزف اسٽالن جي موجودگي ۾ ساڳئي سال ماسڪو جي بولشوئي ٿيٽر ۾ پيش ڪيو ويو. گريائيف بولشوئي ٿيٽر ۾ آذربائيجان آرٽ جي فييسٽول جي ڏهاڪي دوران ڪيانتا منعقد ڪئي، ان تقريب ۾ اسٽالن به شرڪت ڪئي. ساڳئي سال ۾، گريائيف ماسڪو اسٽيٽ ڪنزرويٽر ۾ منتقل ٿي ويو، جتي هو شاگرد ۽ دمتري شوستاڪووچ جو سٺو دوست بڻجي ويو.
آذربائيجان اسٽيٽ ڪنزرويٽر ۾ پنهنجي تدريسي ڪيريئر دوران، گيرائيف آذربائيجان جي ڪيترن ئي مشهور ميوزيشن ۽ ڪمپوزرن کي سکيا ڏني، جن ۾ عارف ملڪوف، خيام مرزادي ۽ اسماعيل حاجبيوف شامل آهن. گارائيف جي پٽ، فراج (پيدائش 1943 ع)، به سندس شاگرد ٿيو ۽ اهڙي ريت قوبستان جا پاڇا ۽ ڪليڊوسڪوپ جي نالي سان ون-ايڪٽ باليٽ تي ٻڌل لکيو، ۽ بعد ۾ ايونٽ گارڊ آذربائيجان ۾ تحريڪ جي موسيقي جي اڳواڻي ڪيائين.
هن جي يادگيري کي خراج تحسين
بين الاقوامي فيسٽيول آف ڪنٽينرپيٽ ميوزڪ 1986 کان وٺي آذربائيجان جي وزارت ثقافت جي تعاون سان هن جي مان ۾ منعقد ٿي رهيو آهي.
توڪل
ٻئي هنڌ قرآن شريف ۾ ارشاد آهي ته:
تپو جوڻيجو (شھدادڪوٽ)
آبادي
ھن تپي جي 2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 6,733 ھئي جيڪا 1180 خاندانن تي مشتمل ھئي
سرحد (قبو سعيد خان)
آبادي
2017ع جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 628 ھئي جيڪا 111 خاندانن تي مشتمل ھئي. .
ڪرنگهي وارا جانور
پکي
اديتي ڀاٽيا
ٽيلي ويزن
اديتي ڀاٽيا جا ڪُجهہ ٽيلي ويزن پروگرام هيٺين ريت آهن:
ويڙهايو ۽ حڪومت ڪيو
حوالا
زمرو:پاڪستان زمرو:تاريخ زمرو:سياست زمرو:سياسي اصطلاح زمرو:ڀارت
يو سي 4 سانوڻ خان گوپانگ
يونين ڪائونسل حيدرآباد ٻھراڙي 4 ھٽڙي پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد ٻھراڙي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. جنھن جو صدر مقام ڳوٺ سانوڻ خان گوپانگ آهي. ھن يونين ڪائونسل ۾ ڳوٺ مشتاق ڪلري ، ڳوٺ احمد خان ناھون، آبڙي،  ڳوٺ جمعو ڪاڪو، ڳوٺ الھڏنو جمالي، ڳوٺ بختيار مري، ڳوٺ جھوڙو پٽيل، نئون آباد ڪلري، ڳوٺ گل محمد کٽي، ڳوٺ قبول خاصخيلي، ڳوٺ حيدر شاھ آبڙي، ڳوٺ گل محمد برفت، ڳوٺ آدم خان جمالي، ڳوٺ اسماعيل انڙ، ڳوٺ پير زمان شاھ، ڳوٺ حاجي يار محمد ناھيون، ڳوٺ رحيم علي مري، ڳوٺ سکيو ڏاھري ۽ ڳوٺ سوڀو مگسي واقع آھن.
فلڪيات
ڪوپرنيڪس جي فلڪيات (Copernicus Astronomy) سورهين صدي عيسويءَ ۾ شروع ٿي، جنهن مطابق ڪائنات جي مرڪز جي ڪا ڄاڻ ناهي. ڌرتي جو سيارو سج جي چوڌاري ۽ پنهنجي محور تي ڦري رهيو آهي ۽ ڦرڻ جا ٻيا به دائرا آهن جيئن سج منڊل (نظام شمسي) ۽ ٻين ڪهڪشائن جو نظام وغيره
حليم بروهي
تصنيفون
حليم بروھيءَ جي تصنيفن ۾ سندس ’سنڌي رومن‘ کان علاوه ٻيا بہ ڪتاب شامل آھن جيڪي ھيٺين ريت آھن:
انساني هاضمي جو سرشتو
جيئن ئي کاڌو کائڻ شروع ڪيو وڃي ٿو تہ هاضمي جو عمل شروع ٿي وڃي ٿو. وات ۾ ڏند کاڌو چٻاڙي پيهن ٿا. وات جي لٻ ۾ موجود شيون نشاستي کي ٽوڙڻ ڦوڙڻ جو عمل شروع ڪن ٿيون، کاڌي جي نالي تقريبن 9 انچ ڊگهي آهي، انهيءَ مان لنگهندي کاڌو مليل جليل حالت ۾ معدي ۾ پهچي ٿو. هتي اهو ٻن کان ٽن ڪلاڪن تائين رهي ٿو. معدي جي ڀت جي سسڻ ۽ ڦهلجڻ جي عمل جي ڪري کاڌي کي ٽوڙڻ ڦوڙڻ ۾ مدد ملي ٿي، معدي جي رطوبت کاڌي ۾ چڱيءَ طرح ملي وڃي ٿي ۽ معدي ۾ موجود تيزاب ۽ سڻڀو عرق کاڌي تي اثرانداز ٿين ٿا، ان کي ٽوڙي ايترو ته سهڙو ڪيو ويندو آهي، جيئن اهو رت ۾ شامل ٿي سگهي. ڳار جي صورت ۾ کاڌو ننڍي آنڊي ۾ داخل ٿي وڃي ٿو، جيڪو 20 فوٽ ڊگهو آهي، اتي کاڌي ۾ لبلبي ۽ پتي جون رطوبتون به شامل ٿين ٿيون. آنڊن ۾ موجود سنهين يا وار نلين وسيلي هضم ٿيل کاڌو رت ۾ شامل ٿي وڃي ٿو. رت سان گڏ اهو پهرين جيري ۾ وڃي ٿو. ڪجھ کاڌو جيري ۾ گڏ ٿئي ٿو ۽ باقي رت جي گردش سان گڏجي سڀني گهرڙن تائين پهچي ٿو.
نئون عالمي ٽڪنڊو
گڏيل آمريڪي رياستن يعني آمريڪا جي روس ۽ چين سان تڪرار جي ڪارڻ عالمي حوالي سان انهن ٽنهين وڏين فوجي ۽ معاشي طاقتن جي وچم هڪ نئون عالمي ٽڪنڊو سرجندي نظر اچي رهيو آهي. جنهن جي ڪري سڄي دنيا ۽ خاص طور تي ايشيا ۾ انقلابي ڦيرگهير جنم وٺي رهي آهي. انهن جي پاڻ ۾ سرد جهيڙي جي ڪارڻ، نين لڪل يا پراڪسي ويڙهن جي شروعات به ٿي رهي آهي، جيڪا انهن ٽن وڏن رانديگرن پنهنجي پنهنجي اَثر وارن ملڪن جي ذريعي شروع ڪري رکي آهي. اهي تبديليون ڀڇ ڊاهه جو ڪارڻ به بڻجي رهيون آهن. جنهن جي ڪري پراڻا دوست جدا ٿي رهيا آهن ۽ علاقائي ۽ عالمي ليول تي نيون صف بنديون ٿي رهيون آهن.
رشمي راماڻي
سنڌي ٻوليءَ جي ناليواري ليکڪا، شاعره، مترجم رشمي راماڻي، پهرين اپريل 1960ع تي وِدشا (انڊور) ۾ جنم ورتو. سندس والد ليلا رام ڀاڳچنداڻي ۽ ماتا لاڄونتي سنڌ جا رهاڪو هئا. پر 1947ع جي ورهاڱي ۾ پنهنجو ديس ڇڏڻو پيو هو، جنهن ڪري رشمي راماڻيءَ جو جنم هندستان جي سرزمين جي حصي ۾ آيو. هوءَ جيئن ته هندستان ۾ ڄائي وڏي ٿي، تنهن ڪري هن ايم.اي (هندي ادب) ۾ ڪئي. هوءَ هڪ ئي وقت پنجابي، بينگالي، مراٺي، اُڙيا، ڪنڙ، انگريزي ۽ سنڌيءَ ٻولين ۾ لکندڙ ليکڪا آهي، هن جون ڪوِتائون سنڌ ۽ هند جي مشهور مخزنن ۾ ڇپجي مڃتا ماڻي چُڪيون آهن. هوءَ شروع ۾ هنديءَ ۾ لکندي هئي ۽ سندس ٻن ڪتابن ”ساز چپ هين“ ۽ ”بيتي هوئي دن“ تمام گهڻي مقبوليت ماڻي هئي،
مولانا قطب الدين ڪاشاني
مولانا قطب الدين ڪاشاني: مولانا قطب الدين وقت جو وڏو جيد عالم هو، هو جڏهن هتي آيو ته ناصر الين سندس لاءِ ملتان ۾ وڏو مدرسو ٺهرايو. .
ھنداڻو
پيداوار
ڇانهين جي في ايڪڙ پيداوار 150 کان 200 مڻ لهي ٿي. thumb|ھنداڻو
محمد هارون اسلم
ڪمانون مقبوضه
ماضي ۾ هن ايليٽ فورس ڊويزن ۾ (اسپيشل سروسز گروپ) ڊائريڪٽر ملٽري آپريشنز جي طور تي ڪم ڪيو۔