cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سلطنت دهلي
دهلي سلطنت واحد سلطنت هئي جنهن جي دوران ڀارت تي هڪ عورت  حڪومت ڪئي۔ خاندان غلامان جي حڪومت جي دوران التتمش پنهنجي ڌيء رضيه سلطانه جي حق ۾ وصيت ڪري ڇڏي هئي جنهن 1236ء کان 1240ء تائين تخت هندستان سنڀاليو۔ حالانڪه هن جي دور حڪومت انتهائي مختصر هيو پر مورخ هن کي انتهائي قدر جي نگاهه سان ڏسندا آهن۔ التتمش جا ڪيترائي پٽ هيا پر هو چوندو هيو ته "مرد ته صرف رضيه آهي"۔ رضيه کي پنهنجي ئي ڀائرن جي بغاوت کي منهن ڏيڻو پيو ۽ بالآخر پنهنجي مڙس سميت انهن جي هٿان ماري وئي۔ هو مسلم تاريخ جي پهرين عورت حڪمران هئي جنهن جي حڪومت اوڀر ۾ دهلي کان اولهه ۾ پشاور ۽ اتر ۾ ڪشمير کان ڏکڻ ۾ ملتان تائين قائم هئي۔
اڪبر جسڪاڻي
ٻاراڻي ادب جو سهيڙيندڙ
اڪبر جسڪاڻي کان پوءِ ڄڻ ته ٻارن جو ادب ئي هن جهان مان لاڏاڻو ڪري ويو، هن پنهنجي سڄي حياتي ٻارن کي ارپي. سنڌي سماج ۾ جتي ورهاڱي کان اڳ ادب سرجيو ويو ان کان پوءِ جيڪو آڱرين تي ڳڻڻ جيترو ڪم ٿيو ته ان جو وڏو حصو اڪبر جسڪاڻي ڏانهن وڃي ٿو.
لاڙڪاڻو تعلقو
لاڙڪاڻو تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي  ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻو سب ڊويزن جو ھڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام لاڙڪاڻو شھر آھي. ھن تعلقي ۾ واقع ننڍڙن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن ۾ ٻيڙو چانڊيو، رتوڪوٽ، ڌامراھا شامل آهن.
آبادي
ھن تعلقي جي 2017 جي آدمشماري مطابق آبادي 7,38,069 ھئي جنھن مان 2,47,561 ماڻھو ٻھراڙيءَ م ۽ 4,90,508 ماڻھو لاڙڪاڻي شھر ۾ رھندڙ آھن.
شاھ ولي اللّٰه
شاهه ولي الله جو مختصر نسبت نامون
(1)شيخ الاسلام خواجه قطب الدين اوشي دهلوي جن وٽان روحاني طور سان شاهه ولي الله جي پيءُ شاهه عبدالرحيم جن کي سندن ڄمڻ جي خوشخبري ٻڌائي هئي. انڪري سندن هڪ نالو قطب الدين احمد به رکيو ويو هو.
ديوتا ڪڪ
زمرو:مصري معبود زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:قديم مصر
ٽراڪئي
ٽارڪئي لٿوانيا جو ھڪ تاريخي شھر ۽ ڍنڍ تي واقع ھڪ سيرگاھ آھي جيڪا لٿوانيا جي  گادي جي ھنڌ ولنيئس کان اولھ طرف 28 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي. 2007 م ھن شھر جي آبادي 5357 ھئي. جن م 67 سيڪڙو ليٿوانيائي ء باقي پولش ۽ روسي آھن. ھن شھر جي علائقي ۾ 200 کن ڍنڍون آھن جن ۾ سڀ کان اونھي ڍنڍ گالو آھي جنھن 21 ميٽرن تائين اونھي آھي ۽ ان ۾ 21 ٻيٽ آھن.
شير پنجاب (ھاڪي ٽيم)
ٽيم جي جوڙجڪ
ٽي کپتان پرابجوت سنگھ ۽ راجندر سنگھ بطور ڪوچ۔
شماريات
زمرو:ڀارتي پنجاب ۾ رانديون زمرو:جالنڌر ۾ رانديون
اشتياق انصاري
ادبي خدمتون
سير سفر ۽ تحقيق سندس مشغلو رهيو آھي. مهم جوئيءَ واري سلسلي ۾ هن ساٿين سان گڏجي 1989ع ۾ ٻيڙين ذريعي درياھ ڪابل کان مهم شروع ڪئي، جيڪا عربي سمنڊ ۾ پورٽ قاسم وٽ ختم ڪئي وئي. انڊس ڊيلٽا بابت مهمن دوران ديبل بندر جي ڳولا بہ ڪيائين ۽ انکان سواءِ اڇڙي ٿر، لاهوت لامڪان ۽ کيرٿر جا تحقيقي سفر ڪيائين. هن سفرناما ۽ ڪهاڻيون بہ لکيون آهن. “دکم“ (ڪهاڻيون) اڻڇپيل ڪتاب آهي. کيس سنڌي ادبي سنگت ۽ سنڌي ايسوسيئيشن آف نارٿ آمريڪا طرفان اوارڊ پڻ مليا آهن. هن گهڻائي ملڪ گهميا آهن.
اوارڊ
اشتياق انصاري کي سنڌي ايسوسيئيشن آف نارٿ آمريڪا ۽ سنڌي ادبي سنگت طرفان ادبي خدمتن تي اوارڊ مليل آهن.
حسام الدين راشدي
ڏسو
راشدي خاندان
امام نسائي
ڪتاب
اوهان جو مشهور ڪتاب سنن نسائي شريف جيڪو صحاح سته ۾ شامل آهي ان کان علاوه اوهان هي ڪتاب لکيا آهن.
اڍيجاڻي
اڍيجا ذات جي نسبت رکندڙ هن نالي سان -بدين-، سجاول ۽ ڊگهڙي تعلقن ۾ ديهون -آباد- آهن. تعلقي ڊگهڙيءَ واري ديهه ۾ فقط ٻه ڳوٺ عثمان -آباد- ۽ بلالاڻي اسٽيٽ موجود آهن. شهدادپور شهر واري ايراضيءَ ۾ -اڍيجاڻي- شهر جو بنياد -اڍيجا- قبيلي وڌو هو.
گيانا
ٻاھريان ڳنڍڻا
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون زمرو:ملڪ
نيپچون
نيپچون جو وڏي ۾ وڏو چنڊ ٽريٽون آھي جيڪو ھن جي دريافت ٿيڻ کان 17 ڏينھن کان پوء دريافت ڪيو ويو. ٽريٽون نيپچون جو قدرتي چنڊ نه آھي بلڪه ھڪ بونو گرھ ھو جنھن کي نيپچون جي ڪشش پاڻ ڏانھن ڇڪي ورتو. نيپچون جي مدار ۾ 99.5 سيڪڙو جسم ھن ٽريٽون جو آھي. باقي چنڊ صفا ننڍا ننڍا آھن.
حوالا
زمرو:نظام شمسي
سنن نسائي
ڪتاب
سنن نسائي ۾ ڪل 52 ڪتابون آهن جيڪي ٽن جلدن تي مشتمل آهن.
ميان غلام شاهه
”فتحنامي“ جو بيان
ڪہ از مسڪنت بود حالش خراب، (غلام شاهه جو حال مفلسيءَ سبب نهايت خراب هو.)
1709ع
ڊسمبر
زمرو:سال
آسيه بيبي
آسيہ بيبي حضرت موسيٰ عليه السلام کي نيل درياھ مان ڪڍيو ۽ فرعون جي گھر ۾ پرورش ڪئي. قرآن مجيد مان معلوم ٿئي ٿو تہ هوءَ فرعون جي گھر واري هئي. بائبل ۾ ڪيترين جاين تي فرعون جي ڌيءَ لکيل آهي، پر عالمن جي متفقہ طور راءِ آهي تہ هوءَ فرعون جي گھر واري هئي.
دلا ڀٽي
راءِ عبداللّٰه ڀٽي شھيد (Rai Abdullah Bhatti Shaheed) جنھن کي عام طور تي دلا ڀٽي (شاھ مکي دًﻻ ڀٽي, گرمکي ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ) يا پنجاب جو پٽ  يا پنجاب جو رابن ھڊ جي نالي سان ياد ڪيو وڃي ٿو، پنجاب جي خطي کان مشھور داستانوي مسلم راجپوت ھو، جنھن اڪبر بادشاھ جي دور ۾ مغلن جي خلاف بغاوت جي اڳواڻي ڪئي۔
آسيلي جو دڙو
آسيلي جو دڙو ضلعي بدين تعلقي گولاڙچي جي ڳوٺ سونهاري جت وٽ آهي. بلڪ هن وقت ڳوٺ سونهارو جت انهيءَ دڙي جي مٿان اڏيل آهي. هن وقت هي دڙو 12 ايڪڙن جي پکيڙ تي مشتمل آهي ۽ زرعي زمينن جي وچ ۾ آهي. هي دڙو سومرن ۽ سمن جي دور جو ٻڌايو پيو وڃي. هن بابت اهي به روايتون آهن ته هي پڊ هاسي سوڍي ٻڌايو هو، جيڪو سومرن جي دور جو نامور جرنيل ۽ دودي سومري جو دوست هو. ائين به روايت آهي ته آسيلي سنڌ جي گاديءَ جو هنڌ رهيو آهي پر اهڙي ڪا به شاهدي نه ٿي ملي. آسيلي جي دڙي مان جيڪي آثار مليا آهن، انهن مان ثابت ٿئي ٿو ته هي شهر جيڪو سنڌوءَ جي ڪنڌيءَ تي اڏيل هو، اهو مغلن جي دور تائين موجود هو پر پوءِ درياهه جي ڦير گهير سبب آهستي آهستي تباهه ٿي ويو. هن ماڳ جي ڀرپاسي ۾ ٻيون به وسنديون آباد رهيون آهن، جن جا پڻ آثار ملن ٿا. ان ڪري نه صرف هن ماڳ پر ان جي ڀرپاسي ۾ موجود تڏهوڪين وسندين جي آثارن تي پڻ -تحقيق- جي سخت ضرورت آهي.
ميرن ۽ انگريزن وچ ۾ عهدنامون
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ زمرو:پاڪستان زمرو:ڀارت
ميرپور ماٿيلو تعلقو
ميرپور ماٿيلو تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي سکر ڊويزن جي ضلعي گهوٽڪي جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام ميرپور ماٿيلو شھر آھي.
صحيح مسلم
''صحيح مسلم هڪ حديث جي ڪتاب آهي جنهن جو لکندر امام مسلم آهي.هن ڪتاب کي قرآن کان پوءِ دنيا ۾ صحيح مڃيو وڃي ٿو ء هن ڪتاب جو شمار صحاح سته ۾ ٿيئي ٿو.
اڳوڻي ڪاروباري ڌر
هيءُ ڪتاب گورڏني مل بختراءِ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 18 صفحا آهن. واڌومل. ٽي. ڪيسواڻيءَ، هيءُ ڪتاب ديوي پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان سال 1945ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
آڏي
آڏي سادي پروليءَ جو قسم آهي، جنهن کي ٻارڙا ڏيندا وٺندا آهن. آڏيءَ جو مطلب آهي ٺهيل يا اڏيل. مثال طور: ”گهر گهر اندر ڳاڙهي ڪنوار“. ڀڃڻي: باھ
اخلاق جو مستقبل
سي اِي ايم جوڊ پنهنجي ڪتاب ”اخلاقيات ڪا مستقبل“ ۾ لکي ٿو ته تاريخ جي اڀياس مان ڄاڻ ملي ٿي ته عورت جي روزي ڪمائڻ جو هڪ ئي وسيلو رهيو آهي؛ پنهنجي بدن جو سودو ڪرڻ. اها پنهنجي بدن کي ٻن طريقن سان وڪڻي سگهي ٿي. يا ته اها پنهنجي بدن کي اڻڳڻيل وقت تائين هڪ شخص کي وڪڻي ڇڏي يا هڪ کان وڌيڪ مردن کي ٿوري ٿوري وقت لاءِ وڪڻندي رهي. پهرين طريقي کي وهانءُ يا شادي چئجي ٿو ۽ ٻئي جو نالو سدا سهاڳڻي (قحبگي) آهي.
مريدڪي
مريدڪي (انگريزي: Muridke) پاڪستان جو هڪ انساني آبادڪاري  جو شيخوپوره ضلعو ۾ واقع آهي.
زھره
ھي اندازو لڳائڻ ڏکيو آھي ته وينس کي ڪھڙي قوم دريافت سڀني کان پھرين دريافت ڪئي. ڇو ته آسمان تي چنڊ کان پوء سڀني کان وڌيڪ چمڪندڙ جسم وينس آھي. ھن کي اولھ اتر ۾ صبح يا شام جو بغير ڪنھن ٽيلي اسڪوپ جي ڏسي سگھجي ٿو.
انساني جسم
انساني جسم جي بناوت: انساني جسم جي هڪ خاص شڪل ۽ بناوت آهي. ان جو سبب هيءُ آهي تہ انساني جسم ۾ هڏين جو هڪ فريم آهي، جنھن کي ”بوتو“ يا ”هڏائون پڃرو“ چئجي ٿو. انساني بوتي يا هڏائين پڃري ۾ 206 هڏيون ٿين ٿيون، جن کي چئن قسمن ۾ ورهايو ويو آهي.
شادي
سنڌ ۾ شادي جي رسم
ان مهل ڪنوار کي مٿي تي ٻُٽ هوندي آهي. تمام سنهڙي ڪپڙي جي اَنگي ۽ هيٺ پڙو جنهن ۾ ڪچين تندن جو اڳٺ پيل هوندي آهي. ائين انهن سوڻن سان مائٽ پنهنجي اولاد کي شرعي زنجيرن سان ٻڌيو ڇڏين. ورندي رات گهڻو ڪري نيکيٽيءَ جي رات ٿيندي آهي جنهن ۾ گهوٽ ڪنوار کي پنهنجي گهر وٺي ويندو آهي، ان رات ڪنوار جون مائٽياڻيون ڪنوار کان موڪلائڻ اينديون آهن. پوءِ در تي اڳيان گهوٽ پٺيان ڪنوار بيهندي آهي. ڪنوار جي ٻٽ ۽ گهوٽ جي لونگيءَ جا پلو ٻڌل هوندا آهن. پوءِ ڪنوار کي به ٻريل بتيون هٿن ۾ ڏيندا ۽ مٿي تي ڪپڙين جو ٻيلهڙو کير سان ڀريل ڏيندا. پوءِ اندر آڻيندا آهن. گهوٽ جي اچڻ تي وري لاؤن به اينديون ۽ لائن کان پوءِ وارا سڀ سوڻ وري ٿيندا آهي. پوءِ گهوٽ جي ڀيڻ لاڳ وٺي پلو ڇوڙيندي آهي. اتي جي ڪنوار ڏاڏي پوٽي هوندي آهي ته گهوٽ سندس پير ڌئاريندو آهي. وري ٽئي ڏينهن ڪنوار جي هٿن کي ڦوٽڻ واس ڏئي کير ۾ وجهندا آهن. ڏڌ کي گهمرا ڏياريندا آهن ۽ ان مئائيندا آهن. ان کان پوءِ گهوٽ ۽ ڪنوار گڏجي ڪنوار جي گهر ستاواڙي تي ويندا آهن اتي رات به رهي واپس پنهنجي گهر ايندا آهن. اهي آهن سنڌ جي مسلمان قومن جي شاديءَ جا سوڻ. جي ٿوري گهٽ وڌائيءَ سلن سڀني قومن ۾ رائج آهن. انهن سوڻن کي غور سان ڏسبو ته هو هڪ سوڻ ۾ محبت جي هڪ زبر دست تلقين لڪل آهي.
پاناما
خارجي ڳنڍڻا
زمرو:ملڪ
پونجا جيڻا
پينالي ڳوٺ کان ڪاروبار وڌائڻ لاء هن خاندان وير وال (Veraval) شهر جتي کان مشهوري زمانه سومناٿ جو مندر 7 ڪلو ميٽر پري آهي اتي لڏي آيا. جيڪو جونا گڙھ رياست جو قلعي وارو بندر گاھ وارو شهر ۽ سنڌ ۽ عرب سان واپار لاء اهم هو.
بدين
بدين (Badin)پاڪستان جي صوبيسنڌ جي بدين ضلعي جو شھر ۽ ضلعي صدرمقام ھي شھر سنڌ جو مشهور ۽ پراڻو شهر آهي.'' ۽ اھو به چيو وڃي ٿو ته بدين شهر جو نالو حضرت شهاب الدين رح ( = شهاب دين= شاهه بدين= بدين) جي نالي پويان پيو.
الاتان ٻولي
حوالا
زمرو:دراوڙي ٻوليون
آرڪٽائيل تنقيد
آرڪٽائيل تنقيد (Archetyle criticism) نفسياتي تنقيد جي هڪ شاخ آهي. اجتماعي لاشعور ۾ موجود موروثي طور حاصل ٿيل شروعاتي ذهني تصور ۽ علامت، جيڪا ڪنھن ادب يا ادبي فنپاري تي اجتماعي لاشعور جي حوالي سان روشني وجهي.
سويوز (خلائي جھاز)
ايم سويوز جا ٻہ حصا هوندا آهن هڪ سويوز ڪيپسول Capsule ۽ ٻيو سويوز راڪٽ Soyuz Rocket
سويوز جو ٻيو حصو راڪيٽ تي مشتمل هوندو آهي راڪيٽ ئي سويوز ڪيپسول کي مٿي وٺي ويندو آهي ۽ ڪجھ ئي فاصلي تہ وڃي ڪري راڪيٽ ۽ ڪيپسول الڳ ٿي ويندا آهن ۽ راڪيٽ واپس زمين تي اچي ڪري ڪرندو آهي، ڪيپسول اڳتيء وڌندو آهي ۽ 9 منٽن ۾ خلا تي پھچي ويندو آهي.
برقي-ڪتاب
Readies (1930 ع)
جيتوڻيڪ لغاري جي 1930s ۾ خيال ذهني سان مٿي اچي ويا هوندا، جي شروعات تجارتي اي قارئين سندس ماڊل جي تابعداري نه ڪيو. پر ان جي باوجود، ڪيترن ئي طريقن ۾ لغاري اڳڪٿي اي قارئين بڻجي ها ۽ اهي پڙهڻ جي وچولي کي ڇا مطلب ها ڇا. هڪ مضمون Jennifer Schuessler لکي ٿو ع ۾، "سنڌ جي مشين، لغاري دليل، قارئين، هن قسم جي سائيز جي پورائي ڪاغذن کي تباهيء کان بچڻ ۽ وڻن جي بچاء ڪرڻ جي اجازت ڏئي ها سڀ جڏهن ته جنھن ڏينھن لفظن سگهي ٿي تڪڙو گھرندا 'جي palpitating اسوار تي سڌو سنئون رڪارڊ.'" هن محسوس ڪيو ته اي پڙهندڙ پڙهڻ جي وچولي کي هڪ مڪمل نئين زندگي آڻڻ گهرجي. Schuessler هڪ کي ان بابت ڊي جي طور تي هڪ واقف گيت جي صرف هڪ remix ڪرڻ جي مخالفت هڪ وڏائيء يا هڪ معنى نئون گيت پيدا ڪرڻ پراڻي گيت جي کاتن مانين
Doug Engelbart ۽ Andries وإن ڊيم (1960s)
ٻيو، ڪي مورخ غور برقي ڪتابن جي سان، جي شروعات 1960s ۾ شروع ڪيو NLS منصوبي جي سربراهي ۾ Doug Engelbart تي Stanford ريسرچ انسٽيٽيوٽ (سري)، ۽ Hypertext آڻيندي نظام ۽ FRESS منصوبن جي سربراهي ۾ Andries وإن ڊيم تي برائون يونيورسٽي. Augment، specialized هارڊويئر تي ڀڳو، جڏهن ته FRESS IBM mainframes تي ڀڳو. FRESS دستاويز جوڙجڪ-ايجنڊا بجاء ليڪ-پرور، ۽ مختلف صارفين لاء dynamically فارميٽ ڪيا ويا، ڊسپلي هارڊويئر، دري ڪاٺ جون، ۽ پوء تي، گڏو گڏ خود موڪليل جي ٽيبل پوڻ، indexes، ۽ پوء تي هئا. اهي سڀ نظام پڻ وسيع مهيا hyperlinking ، چٽ، ۽ ٻين صلاحيتون. وإن ڊيم جي عام اصطلاح "برقي ڪتاب"، خزان ڪيو ڪرڻ جو فڪر آهي ۽ ان کي ڪافي قائم ڪيو ويو 1985. جي هڪ مضمون جو عنوان ۾ استعمال ڪرڻ لاء
ابتدائي اي ڪتاب لاڳو ٿيڻ
اوائلي اي-ڪتابن جي عام خاص علائقن ۽ هڪ محدود پهتو، رڳو ننڍڙي ۽ مريد دلچسپي گروپن جي پڙهڻ ٿيڻ جو مطلب لاء لکيل هئا. انهن خواهشن جي ڪتابن جي موضوع ڪم جي گنجائش هارڊويئر، صنعت طريقن، ۽ ٻين مضمونن لاء فني manuals شامل آهن. [ citation جي ضرورت آهي ] جي 1990s ۾، هن جي عام دستيابي انٽرنيٽ اليڪٽرانڪ فائلون اي ڪتابن سميت، گهڻو آسان transferring ڪيو. [ citation جي ضرورت آهي ]
اي-پڙهندڙ اپليڪشن
هن اهم ڪتاب پرچون ۽ گھڻن ٽئين پارٽي ڊولپر آزاد آڇ (۽ ڪجھ ٽئين پارٽي جي ڪيس ۾، پريميئم ادا) جي ڳوڙهي ۽ پي سي ڪمپيوٽرن لاء اي پڙهندڙ اپليڪشن جي ڪجهه گڏو گڏ کي Android، Blackberry، iPad، فون آئي، ونڊوز فون لاء ۽ دست او ايس ڊوائيسز اي ڪتابن ۽ ٻين دستاويزن وقف اي ڪتاب ڊوائيسز جي آزادي جي سيني جي اجازت ڏيڻ. مثال جي لاء ايپس آهن Amazon ٻاريندا ، بارنيس ۽ غالب جا وارثو ، Kobo eReader ، ۽ سوني پڙهندڙ کي.
موهن جو دڙو
150px|thumb|کاٻو
مهين جو دڙو، موهن جو دڙو يا موئن جو دڙو سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي تعلقي ڏوڪريءَ ۾ واقع قديم آثارن واري جاء جو نالو آهي جيڪا يونيسڪو طرفان ھڪ عالمي ورثو قرار ڏنل آهي. موهن جو دڙو انساني تاريخ جي 5 هزار سال پراڻي ثفافتي تهذيب آهي، ڏکڻ ايشيائي ملڪن پاڪستان ۽ هندوستان جي سنڌو ماٿريءَ جي هن تهذيب کي شهري رٿا بندي وارو شهر پڻ ڪوٺيو ويندو آهي، جنهن ۾ آب ۽ نيڪاسي جو جديد نظام رائج هو. مهين جو دڙو جي تهذيب مصر ۽ ميسوپوٽيما جي تهذيبن جي هم عصر تهذيب هئڻ جو اعزاز رکي ٿي، جڏهن ته مهين جي دڙي تي گهٽ تحقيق ٿيڻ ڪري کيس مصر جي تهذيب بعد ٻئي نمبر تي وڏي تهذيب ڪوٺيو ويندو آهي. مهين جي دڙي جي آثارن کي يونيسڪو پاران ورلڊ هيريٽيج سائيٽ جو درجو ڏنو ويو آهي.
وٽ ۽ ماپا
وٽ ۽ ماپا قسمين قسمين لڌا آهن. اهي اڪثر نازڪ ۽ ننڍڙا آهن. ڪي مخروطي شڪل جا وڏا پٿر لڌا آهن، جن ۾ مٿان سوراخ آهي. انهن سوراخن مان ڏور لنگهائي سگهجي ٿي. اهي پٿر تور مهل وٽ ڪري ڪم آڻيندا هئا. ڪي ننڍا وٽ خاڪي رنگ جي سليٽ جا، پيٽ جي شڪل جهڙا آهن. جي ايلم ۽ ميسوپوٽيميا جي وٽن سان مشابهت رکن ٿا. مسٽر اي. ايس. مئڪي چوي ٿو ته ”مهن جي دڙي جا اهي ۽ ميسو پوٽيميا جي قديم وٽن کان وڌيڪ سوڌا ۽ پورا آهن.
آريائي ٻولي
آريائي ٻوليون (Aryan Languages) لسانيات جي ماهرن، ٻولين کي مختلف گروهن ۾ ورهايو آهي. انهن مان هڪ گروھ جو خيال آهي تہ آريائي ٻوليون اصل ۾ آريائي قومن جون ٻوليون يا انهن مان نڪتل ٻوليون آهن، جن ۾ ڪيتريون يورپ جون ٻوليون پڻ شامل آهن. سنسڪرت کي آريائي ٻولي مڃيو ويو آهي. ھندي، بنگالي، اڙيا، راجستاني ٻولي، مرھٽي وغيره پڻ آريائي ٻولين جي دفعي ۾ شامل ڪيون وڃن ٿيون پر ڪي عالم ان ڳالھ سان اتفاق نٿا ڪن. 20 صديءَ جي شروعات ۾ سنڌي ٻولي]ءَ لاءِ بہ ڪن محققن ساڳيو نظريو پيش ڪيو هو، پر ان کي سنڌ جي ڪن عالمن قبول ڪونہ ڪيو.
حوالا
زمرو:سلجھائپ صفحا
وٽامن اي
1915ع ۾ ميڪلم Maccollum ۽ ڊيوس Davis ثابت ڪيو تہ جسم جي نشوونما جي لاءِ ڪجھ جزا لازمي آهن جيڪي کير ۽ آنن جي زردي ۾ پاتا وڃن ٿا. 1920ع ۾ پروفيسر جيڪ سيسل ڊرمنڊ Jack Cecil Drummon انهن عنصرن جي لاءِ آخر حرف E ترڪ ڪري لفظ Vitamin منتخب ڪيو.
وٽامن A جا مختلف نالا آهن. ريٽينال Retinol ۔ بيٽاڪيروٽين Beta carotene ۔ پرو وٽامن اي Pro vitamin A ۽ جيو کٽ Biocitrol کي پڻ وٽامن اي سڏيو وڃي ٿو. وٽامن اي اکين لاء مفيد آهي گڏوگڏ جسماني نشونما ۔ قوت ۽ مدافعت پڻ وڌائي ٿي. اکين جي ريٽينول جي شڪل ۾ وٽامن اي گهربل هوندي آهي خاص ڪري اکين جي پردي جي صحت لاء ريٽي نول اهم ۽ ضروري آهي. وٽامن اي جي کوٽ جو سبب رات جو گهٽ روشني ۽ رات جو گهٽ نظر اچڻ آهي. وٽامن جي گهٽتائي جي پھرين علامت گهٽ روشني ۾ گهٽ نظر اچڻ آهي.
وٽامن اي اسان جي اکين جي روشني لاء مفيد آھي. هي مختلف شين ۾ پاتي وڃي ٿي. گجر ۾ وٽامن اي هجي ٿي، ان لاء ماهر اسانکي ان کي کائڻ جو مشور ڏيندا آهن جيئن وٽامن اي اسان کي حاصل ٿئي. جيڪڏهن ڪنھن بہ ماڻهو ۾ نظر جي گهٽتائي ٿيو وڃي تہ اکين جي روشني ڌنڌلي ٿي وڃي ٿي ۽ گهٽ ڏسجڻ سبب نابينائي اچي وڃي ٿي.
وبائي زڪام
زڪام دوران نڇن جو اچڻ هڪ عام ڳالھ آهي، پر ڪڏهن ڪڏهن هي ايتريون تہ گهڻيون اينديون آهن جو مريض کي بي حال ڪري ڇڏينديون آهن. جيتوڻيڪ نڇون اچڻ مريض لاءِ فائديمند پڻ آهي ڇو تہ جيڪي زڪام جا وائرس نڪ ۽ ساھ جي سرشتي ۾ گڏ ٿي ويندا آهن، اهي نڇون ڏيڻ سان نڪ ۽ ساھ جي سرشتي مان ٻاهر نڪرندا آهن. اهڙي طرح نڪ ۽ ساھ جو سرشتو زڪام جي وائرس کان آجا ٿي ويندا آهن. اهو ڏٺو ويو آهي تہ جيتري گهڻي مقدار ۾ زائنو وائرس نڪ ۽ ساھ جي سرشتي ۾ گڏ ٿيل هوندا آهن اوترو گهڻي مقدار ۾ مريض کي نڇون اينديون آهن ۽ جيتريون گهڻيون نڇون اينديون آهن اوترو جلدي نڪ ۽ ساھ جي رستي مان رائنو وائرس نڪري ويندو آهي.
وٽامن اي
وٽامن اي جي گهٽتائي جون علامتون گهٽ يا گهڻيون ٿي سگهجن ٿيون انهن علامتن ۾ ڌنڌلو ڏسڻ ۔ اڳيان ڌنڌ ڏسڻ ۔ اکين ۾ خشڪي ۔ قوت معدافعت جي گهٽتائي ۔ هر هر بيمار ٿيڻ ۔ اکين ۔ ڪنن ۔ ڳلي ۽ پيشاب ۾ انفيڪشن ٿيڻ ۔ وارن جو رنگ پيلو ٿيڻ يا اڇو ٿيڻ ۔ منھن ۽ چمڙي تي داڻا ڇالا ٿيڻ ۽ جلدي مرض وغيرھ اچي وڃن ٿا.
وبائي زڪام
کٽاڻ ۽ کٽيون شيون :-
شڳر فري مٺايون سوربيٽول مان ٺاهيون وينديون آهن. مطلب ميون جي نقلي مٺاڻ جنهن سان بدهضمي، ڊائريا ۽ پاڻي جي کوٽ پيدا ٿيندي آهي. سن کان سواءِ  نقلي مٺاڻ سان مٿي ۾ سور ۽ ڳلي ۾ خراش جي شڪايت بہ پيدا ٿي سگھي ٿي.
نزلو، زڪام ۽ فلو جي دوران چيڙھ وارين شين جھڙوڪ فاسٽ فوڊ، پنير ۔ ٿڌو پاڻي ۽ تيل ۾ تريل شين کان پرهيز ڪرڻ گهرجي ڇاڪاڻ جو ڳلي جي سوڄ ۾ واڌ ٿي سگهي ٿي ۽ هاضمي جو نظام بہ بگڙجي سگھي ٿو.
رات جو عناب گلاس پاڻي ۾ پسائجي صبح جو اٻارجي اڌ بچي تہ کنڊ ملائجي ۽ جلد لاھجي. ڇاڻي پيئجي.
(5) تدبير
نازبو جا 2 پن ڌوئي صبح شام کائجن.
ڪُٽيل ڪڻڪ        6 گرام
احسان دانش
حوالا
زمرو:ليکڪ زمرو:ڪهاڻيڪار زمرو:محقق زمرو:شاعر زمرو:سنڌي ماڻھو
لبرل ازم
آزاد خيالي يا لبرل ازم (Liberalism) مان مراد فرد جي ذاتي آزاديءَ جي حق کي مڃڻ آھي. لبرل ازم ۾ اھا ڳالھ مڃي وڃي ٿي ته ھر انسان آزاد پيدا ٿيو آھي. ڇو جو انساني اوسر تڏھن ئي ٿي سگھي ٿي جڏھن کيس آزادي عمل ۽ اظھار جي آزادي حاصل هجي ۽ ھر ھوشمند بالع فرد پنھنجا فيصلا پاڻ ڪري سگھڻ جو اختيار رکندو ھجي. ان تي والدين، ڌرم، مذھبي پيشوا، سماج ۽ رياست جي گھٽ ۾ گھٽ مداخلت ھجي. لبرل ازم انسانن جي شخصي ۽ ذاتي اسپيس جي احترام ڪرڻ جو نالو آھي. ڪنھن به انسان جي ذاتي زندگي جي معامري ۾ فيصلا ڪرڻ جو حق ڏيڻ لبرل ازم جي اھم وصف آھي. ڪنھن فرد جي آزادي سان ڪنھن ٻئي فرد جي آزاديءَ کي ڪو ھاڃو نه پھچندو ھجي ان کي لبرل ازم چئجي ٿو. لبرل ازم ۾ توھان پنھنجي ذات، زندگي، بدن، رزق ۽ شوق جا پاڻ مالڪ آھيو. لبرل ازم جي ابتڙ مذھب، اقدار، رياست جي نالي تي ڪنھن به فرد جي آزادين کي رد ڪري ان کي رڍن ۽ ٻڪرين وانگر هلائڻ جو مطلب اھو آھي ته لبرل ازم جي پاليسي تي عمل نه ٿي رھيو آھي.
لبر ازم جو اصطلاح سياسي ادب ۽ فلسفي ۾ استعمال ٿيندو آهي. جيڪو 18 ۽ 19ع صديءَ ۾ وچولي طبقي سان منسوب ڪيو ويو. وچولي طبقي وارن، وچئين دؤر جي پراڻن سياسي ، سماجي، مذهبي ۽ اقتصادي نظرين سان لاتعلقيءَ جو اظهار ڪيو ۽ پاڻ کي آزاد خياليءَ جا علمبردار سڏيو. آزاد خياليءَ جي مڃيندڙن پاڻ کي جمهوريت ۽ معاشي سڌارن جو امين ڪوٺيو.
آزاد خيالي يا لبرل ازم تاريخي لحاظ کان جاگيرداري ۽ شهنشاهيت خلاف سترهين صديءَ ۾ شروع ٿيل هڪ فڪري تحريڪ آهي، جنهن يورپ ۾ مذهب، معيشيت، سياست ۽ سماجي شعبن ۾ نوان لاڙا آندا. هن تحريڪ ”فرد“ جي آزاديءَ جي وڪالت ڪندي، سندس صلاحيتن ۽ خوبين جي آزاد اظهار لاءِ ماحول فراهم ڪيو ۽ معاشري ۾ آزاد چٽا ڀيٽيءَ ۽ انساني فلاح وارو ماحول جوڙڻ تي زور ڏنو. اڳتي هلي اها تحريڪ سڄي دُنيا ۾ ڦهلجي وئي. آزاد خياليءَ جي تحريڪ عام طرح هر سماج جي وچولي طبقي پاران هلائي وڃي ٿي، جيڪا قدامت پسندي ۽ ڪليسيائي داٻي کي ٽوڙي، اخلاقي حدن اندر رهندي، انساني راءِ جي مڃتا جي قائل آهي. ”آزاد خياليءَ“ ۾ فرد کي ڳالهائڻ، چونڊڻ ۽ ذاتي ملڪيت جي واڌ ويجهه وارا حق ڏنا ويندا آهن. ارڙهين صديءَ جي ”ڪلاسيڪل لبرلزم“ ۽ ويهين صديءَ جي ”سوشل لبرلزم“ وارين تحريڪن دنيا ۾ وڏيون تبديليون آنديون. دنيا ۾ اڪثر وڏا انقلاب، آزاديءَ جون تحريڪون ۽ انفرادي حقن جي تحفظ لاءِ ٿيل جاکوڙون، هن نظريي جي اثر هيٺ حاصل ٿيون. هن نظريي جي ڪري عالمي سطح تي سهڪاري ۽ امن جو ماحول جُڙيو ۽ ٻين رياستن لاءِ پرامن بقا ئي باهميءَ واري اصول تي زور ڏنو ويو. هي نظريو عالمي برادريءَ ۾ ٿيندڙ تڪرارن جي حل لاءِ ڳالھين ٻولين ۽ ٻين پرامن سرگرمين تي زور ڏئي ٿو، جان لاڪ، روسو، والٽيئر ۽ ٻيا يورپي ڏاها هن نظريي جا وڏا وڪيل مڃيا وڃن ٿا.
قومپرستي
قومپرستي مان مراد پنھنجي قوم جي لاءِ سياسي، معاشي يا ٻي ڪا جدوجھد آھي. اھو ھڪ نظريي ۽ تحريڪ جو نالو آهي جيڪو ڪنھن مخصوص قوم جي ماڻهن جي مفادن کي مضبوط ڪري ٿو ان جو مقصد خاص طور تي قوم جي پنھجي ملڪ تي اختيار ۽ خودمختياري جي حاصلات ۽ حفاظت ھوندو آھي ان نظريي مطابق سياسي اقتدار (قابل قبول اختيار) جو جائز ذريعو رڳو قوم ئي ھوندي آھي اھو نظريو ثقافت، قوميت، جاگرافيائي مقام، ٻولي، سياست، مذھب ، روايتن،  ۽ مشترڪ تاريخ  جي مختلف سماجي صفتن جي بنياد تي قومي تشخص کي پيدا ڪري ۽ پختو ڪري ٿو  ۽ قومي وحدت ۽ سالميت کي فروغ ڏئي ٿو. قومپرستي قوم جي روايتي ثقافت کي محفوظ ۽ فروغ ڏئي ٿي اھو نظريو قومي ڪاميابين تي فخر ڪرڻ کي ھٿي ڏئي ٿو ۽ اھو حب الوطني جي ويجھو آھي .ھن نظريي جو بنياد ھن ڳالھ تي آھي ته ”ھر قوم کي، حق خوداختياري جي اصول تي، پنھنجي سياسي مستقبل بابت فيصلو ڪرڻ جو حَق آھي، ۽ انھيءَ طريقي مطابق ھر قوم پنھنجي آزاد ۽ جداگانه حڪومت بڻائڻ جو اختيار رکي ٿي .“ ھن وقت قوميت جا دنيا ۾ تسليم ڪيل بنياد ھيٺيان شمار ڪيا وڃن ٿا :
اڏوھي (ڪتاب)
حوالا
زمرو:سنڌي ناول
بلي بائوڊن
بين الاقومي امپائرنگ شمار
اعزاز
رنگ هسٽونامو
ڪنهن عڪس جو هسٽونامو جوڙڻ لاءِ عڪس اندر هر رنگي عدد رکندڙ عڪسلون ڳڻبيون آهن.
قوم
سماجي سائنس
سوشل سائنس Social Science  قوم جو مزهبي نظريو رد ڪري چڪي آ. 20 صدي عيسوي تائين قوم جا ٻه نظريا ٽڪر ۾ ھئا. هڪ Civic Nation شھري قوم ۽ ٻيو Ethinic Nation نسلي قوم جو نظريو. نسلي قومپرستيء جو نظريو 1945ع ۾ ھٽلر جي سخت نسلي قوم پرستيء ڪري ريجيڪٽ ڪيو ويو. ۽ ان جي جاء Civic Nation والاري جنهن جو مثال شھري يا ملڪي قومپرستي آ. جيئن All the people living in country are Nation، هڪ ملڪ ۾ رهندڙ سڀئي ماڻھو. جنهن جا نسل ڪٽي پنج نڪتا ٻڌايا ويا. ٻولي، ثقافت يا ڪلچر، تاريخي پسمنظر، جاگرافيائي حدون، اقتصادي،سياسي ۽ معاشي مفاد. قوم جو هي نظريو به اوائلي سامراجي قومEmpire Nation جي نظرئي سان گهاٽي مشابهت رکي ٿو. پر بدقسمتيء سان گڏيل قومن United Nations جي چارٽ ۾ پڻ اهو منظور ڪيل آ. جيئن ماضيء ۾ رومن ايمپائر(Romen Empire)، پرشين سامراج(Persian Empire)، عرب سامراج(Arab Empire)، ترڪ سامراج(Turkish Empire)، مغل سامراج(Mughal Empire)، برٽش سامراج(British Empire) ۽ رشين فيڊريشن(Russian Federation) وغيره ان جا وڏا مثال آھن، سڪندر(Alexander) ۽ اشوڪ (Ashoka) جي هٿ هيٺ آيل قومون تي اهو شرط واجب هوندو هو ته اهي اها ئي ٻولي ۽ ڪلچر فالو ڪن جيڪا ان ايمپائر جي مڙھيل هجي.
چيليابنسڪ آبلاسٽ
چيليابنسڪ آبلاسٽ    روس جي آبلاسٽ يا صوبو جنھن کي روسي آئين ۾ فيڊرل سبجيڪٽ سڏيو ويو آهي. اھو يورال جبلن واري ريجن ۾ ايشيا ۽ يورپ جي سرحد تي واقع آهي. ان جي گادي جو هنڌ چيليابنسڪ شھر آھي. ھن آبلاسٽ جي آبادي 2010ع ۾ 3,476,217 ھئي. آبادي جو 44.9 سيڪڙو عيسائي، 6 سيڪڙو مسلمان، 14.5 سيڪڙو ملحد، 29 سيڪڙو غيرمذھبي روحانيت پسنديءَ وارا شامل آهن. عيسائين ۾ اڪثريت آرٿوڊڪس وارا آھن جن مان روسي آرٿوڊڪس عقيدي وارا 30.9 سيڪڙو آھن. آبادي جو 83.8 سيڪڙو روسي نسل، 5.4 سيڪڙو تاتار نسل، 4.8 بشڪير، 1.5 يوڪريني نسل، 1.05 قزاخ نسل وارن جو آهي.
پردازڪاري
عموماَ، معمول موجب طَي شده طريقيڪار اختيار ڪندي ڪنهن شَي کي هڪ صورت مان ٻي صورت ۾ آڻڻ کي پردازڪاري ڪوٺيو ويندو آهي. جيئن manufacturing procedure, جيئن کير کي پردازي ان مان مکڻ ٺاهڻ. پردازڪاريءَ مان مراد انتظامي مرحلن مان گذارڻ به ٿي سگھي ٿو. جهڙوڪ ڪاغذي ڪارروائي mortgage قرض جي منظوريءَ لاءِ.
قبضي
قبضي        Constipation
”اصغر ساگر“
🌷قبض جون 2 صورتون آھن.
◀بواسير جو ٿيڻ
◀آرام جي کوٽ
◀روز گوشت کائڻ
◀پڪوڙا
◀مٺايون
◀نشي آور شين جو استعمال ڪرڻ
◀کير ۽ گھ جو استعمال نہ ڪرڻ
🌷بيدن جو گهڻو استعمال :-
◀نشاستي واريون اڻ چڪيل شيون بسڪيٽ ۔ ڪيڪ ۔ سموسا ۔ پڪوڙا ۽ مٺاين کي نہ کائجي.
◀تريل شين کان پاسو ڪجي.
◀رات جو گهڻي دير تائين نہ جاڳجي.
◀روز جي حساب سان کاڌن کي ڦيرائجي ڪڏھن سبزي ۔ ڪڏھن مڇي ۔ ڪڏھن گوشت ۽ ڦيريوار ساون مٽرن جي ڦرين جي دال استعمال ڪجي.
◀پاڻي        2 ڪوپ
◀نم جا گل ڇانو ۾ سڪائي ڪٽي پائوڊر ڪري رکجن. چپٽي روز کائجي.
جي. الانا
حوالا
زمرو:1906ع جون پيدائشون زمرو:1985ع جون فوتگيون زمرو:پاڪستاني شاعر زمرو:ڪراچي جا ميئر
آتشي ڪائو
thumbnail|آتشي ڪائو آتشي ڪائو (Magnifying Glass) هن شيشي جي مدد سان ننڍين شين کي وڏو ڪري ڏسي سگهبو آهي. هن شيشي جي مٿاڇري جي ساخت اهڙي قسم جي هوندي آهي، جو روشني ۽ گرميءَ جي لهرن کي گڏ ڪري يا نقش ڪري سگهبو آهي ۽ لهرن کي گڏ ڪري هڪ ٽٻڪي جي صورت ۾ آڻيندو آهي، جو ان ۾ گرمي گڏ ٿي ڪنهن ڪپڙي، ڪاغذ ۽ ڪاٺيءَ کي پڻ ساڙي سگهي ٿي. تنهنڪري ان کي آتشي ڪائو سڏجي ٿو. اهو عمل ان ڪري ٿئي ٿـو ته جڏهن روشني ڪـنهن شيشي يا پاڻيءَ وغيره مـان نــڪري ٻئي ڪنهن شيءِ ڏانهن وڃي ٿي ته انهن شعاعن جو رخ تبديل ٿي وڃي ٿو. اهڙا شيشا مائڪرو اسڪوپ، ڪئمرائن ۽ عينڪن ۾ پڻ استعمال ٿيندا آهن.
ڀارت
thumb thumb| ڀارت, (India, Hindustan) جنهن کي هند، هندستان، ۽ انڊيا پڻ سڏيو ويندو آهي، سو ڏکڻ ايشيا ۾ واقع آهي. هيءُ ڏکڻ ايشيا جي وڏي حصي تي پکڙيل آهي. هندستان آبادي جي لحاظ کان دنيا جي وڏن ملڪن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي. هندستان جا هڪ ارب کان وڌيڪ ماڻهو هڪ سؤ کان وڌيڪ ٻوليون ڳالهائيندا آهن. هندوستان جي اوڀر ۾ بنگلا ديش ۽ ميانمار (برما)، اتر ۾ ڀوٽان ۽ چين ۽ نيپال ۽ اولهه ۾ پاڪستان. ان کان سواءِ ڏکڻ اوڀر ۽ ڏکڻ اولهه ۾ هندي سمنڊ آهي.
نالي جو پسمنظر
سنڌو دريا جي اوڀر واري علاقي جو نالو سنڌ هو جيڪو ايرانين جي اچڻ سان هند ٿي ويو. ايئن ئي انڊس مان انڊيا ٿي ويو. ماضي ۾ هن خطي کي هندوستان يا ڀارت چيو ويندو هو. علامه اقبال جي لکيل مشهور قومي گيت ۾ پڻ اهو ئي ورجايل آهي؛ "ساري جهان سي اچها هندوستان همارا". آزادي کان پوءِ هن ملڪ جو سرڪاري نالو ڀارت رکيو ويو. محمد علي جيڻا هندوستان نالي تي تنقيد ڪئي ۽ چيو ته هندوستان ان سموري علائقي جو نالو هو هاڻي جيڪو ٻه حصا ٿي پاڪستان ۽ ڀارت ٿيو آهي. جيڻا انڊيا لفظ جي پڻ مخالفت ڪئي پر بعد ۾ راضي ٿي ويو. ٻاهرين ملڪن ۾ لفظ انڊيا گهڻو رائج آهي.
رياضي
هيٺ مواد جي سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪري هي جملو هٽايو
بنيادي قسم جي رياضي جي معلومات جو استعمال قديم زماني کان ئي مشتھر آھي ۽ قديم مصر ، بين النهرين ۽ قديم هندستان جي تھذيبن ۾ ان جا آثار ملن ٿا (ڏسو رياضي جي تاريخ) ۔ اڄ دنيا ڀر ۾ علم رياضي علم ، ھندسیات (engineering) ، طب ۽ معاشيات سميت تمام علمي شعبن ۾ استعمال ڪيو پيو وڃي ۽ انھن اھم شعبن ۾ استعمال ٿيڻ واري رياضي کي عموماََ نفاذي رياضي (applied mathematics) چيو وڃي ٿو تہ انھن شعبن تي رياضي جو نفاذ ڪري ۽ رياضي جي مدد وٺي ڪري نہ صرف نون رياضياتي پھلوئن جي دريافت کا راستہ کھل جاتا ہے بلکہ بعض اوقات ریاضی اور دیگر شعبہ جات کے ادغام یا ملاپ سے ایک بالکل نیا شعبہ علم وجود میں آجانے کی مثالیں بھی موجود ہیں۔
پير پاڳارو ڇهون
سنڌ ۾ ھندو مسلم فساد
ان وقت مسجد منزل گاهه وارو معاملو شروع ٿي چڪو هو ۽ هندن ۽ مسلمانن جي ڇڪتاڻ وڌي ويئي هئي. پير صاحب جن ان وقت غازين کي ڳوٺن ۽ شهرن ۾ امن امان قائم ڪرڻ لاءِ حڪم ڏنا، ۽ انهيءَ طرح حڪومت طرفان غازين جي ڀرتيءَ جي آڙ ۾ جيڪي الزام گهڙجي رهيا هئا، تن کر رد ڪيو ويو. انهيءَ عرصي ۾ خود پير صاحب جن جي ڳوٺ جي هندن تي حملي لاءِ تياريون ڪرايون ويون: پس پرده مقصد اهو هو ته جيڪڏهين خود پير صاحب جن جي ڳوٺ جي هندن کي ماريو ويو، ته امن رکڻ خاطر غازين جي ڀرتيءَ وارو بهانو ٽٽي پوندو. جنهن رات اها سازش عمل ۾ اچڻي هئي، انهيءَ کان ڏينهن اڳ پير صاحب جن کي سانگهڙ ۾ بنگلي تي اطلاع پهتو ۽ اتان فوري حڪم نڪتا، جنهن تي پير صاحب جن جي ڳوٺ جي غازين پنهنجي طاقت جو اهڙو ته مظاهرو ڪيو، جو حملي آور حملي جي همت ئي نه ڪري سگهيا. ٻئي ڏينهن، شهر جا هندو وفد ڪري سکر جي ڪليڪٽر وٽ پهتا ته پير صاحب جن جي غازين رات اسان جي جان بچائي آهي. اهڙيون تارون مٿي حڪومت کي به پهتيون. انهيءَ ڪري ”غازين” جي وجود کي حڪومت طرفان ’خطرناڪ‘ ثابت ڪرڻ جي جيڪااسڪيم هئي،سا في الحال ناڪامياب ٿي.
ذاتي زندگي
پير صاحب جن جي ذاتي زندگيءَ بابت هيٺيون مختصر حقيقتون معلوم ٿي سگهيون آهن: (1) بسا اوقات پنهنجي ماني پاڻ پچائيندا هئا؛ (2) صبح جو وڏي اسر اٿي ورزش ڪندا هئا ۽ ان بعد نماز ادا ڪندا هئا؛ (3) اڪثر موقعن تي پاڻ فقيرن سان گڏجي بيهي ڪم ڪندا هئا: هڪ دفعي ڪيٽيءَ ۾ لانڍين کي لوڙهو پئي آيو ته پاڻ به اچي پُور کڻي لوڙهو ڏيڻ لڳا؛ هڪ دفعي فقيرن ڪڻڪ جون ڳوڻيون کڻي مٿي گدام تي ٿي رکيون ته پاڻ به اچي ڪم ۾ شامل ٿيا، ۽ ڳوڻين کي ڪُنڊن ۾ مضبوط هٿ وجهي يڪي اڇل سان مٿي سَٿيءَ تي پئي چاڙهيائون؛ (4) جيڪڏهن سندن ڪو فقير نقد آڻي نذر طور ڏيندو هو ۽ چوندو هو ته ’قبلا، قبول پوي‘ ، ته پاڻ چوندا هئا ’قبول‘؛ پر جيڪڏهن ڪو لک صلواة جو اچي پيش ڪندو هو ته چوندا هئا ته ’قبول، آفرين هجيئي!‘ ائين چئي مٿن دعا گهرندا هئا؛ (5) سندن دستور هو ته پئسي جو نذرانو هٿ ۾ نه وٺندا هئا، پر جيڪڏهن ڪو فقير وِرِهَ (کٻڙ جون پاڙون) جا ڏندڻ آڻي نذراني طور پيش ڪندو هو ته هٿ ڊگهيري کانئس وٺندا هئا؛ (6) هڪ دفعي سيٺارجن کان اوڀر ميرواهه تعلقي ۾ ”تَلي“ جي دعوت تي هڪ مائي چڻن جي پلي ڇَٻيءَ ۾ وجهي تحفي طور کڻي آئي- پير صاحب جن چيس ته ’امان، اها سٺي رڌي به تون سگهندينءَ: جوئر جون مانيون ۽ اهو ساڳ رڌي کڻي اچ، جماعت دعوتيءَ جي دعوت کائيندي، مان تنهنجي دعوت کائيندس‘؛ (7) سانگهڙ لڳ گڙنگ واري بنگلي تي هڪ ڊپٽي ڪليڪٽر کانئن پڇيو، ’ڀلا ڪهڙي سبب کان گورنمينٽ ۽ گورنمينٽ جي ڪامورن جي عزت نٿا ڪريو؟‘ پير صاحب جن جواب ڏنو ته ’عام هلت چلت ۽ اطوار ڏسڻ بعد جڏهن اوهان جي عزت ڪرڻ جو رڳو خيال اچي ٿو، ته مون کي پنهنجي نسل ۾ شڪ ٿو پوي ته آءٌ ڪو ’حسيني‘ آهيان!‘
خان ڳڙهه تعلقو
ديھون
خانڳڙھ تعلقي ۾ ڪل 37 ديھون واقع آهن
الهداد ٻوهيو
ڊاڪٽر الهداد ٻوهيو (انگريزي:Dr. AllahDad Bohyo) سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻوليءَ جو ناميارو عالم ۽ اديب هو. سندس ڪيترائي ئي ڪتاب ڇپيل آهن.
مصطفي باليل
حوالا
زمرو:1945ع جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو
معراج
معراج جو آيتون
سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِّنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آيَاتِنَا إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ البَصِيرُ (الاسراء: 1)
شاھہ عبداللطيف ڀٽائي
شاه عبداللطيف ڀٽائي بہ فرمائي ٿو تہ جــــکــري جهـــو جــــوان ، ڏســان ڪــــون ڏيــهه ۾، مـهـــڙ مـڙنــي مــرســلـين، ســـرس ســــنـدس شــــــانُ، فڪان قاب قوسين او ادنيٰ اي ميسر ٿـيـس مڪان، اي آگــي جو احــسان، جــنـهــن هــادي مـيـڙيم ههڙو. (سر بلاول داستان 2 بيت 11) ​
نشاستو
نشاستو      Carbohydrate
(2) پيچيدھ نشاستو ۔ پيچيدھ ڪارب    Disaccharides
اھڙي سادي کنڊ جيڪا ميون ۽ ٻين ٻوٽن ۾ پاتي وڃي ٿي جيڪي بنيادي خوراڪ وارا ٿين ٿا ھي ھاضمي جي نظام دوران رت جي دوري ۾ سڌو سنئون جذب ٿئي ٿي.
نشاستا قدرتي غذا مان حاصل ڪيا وڃن تہ بھتر آھي. قدرتي غذا ۾ سبزيون ۔ ميوو ۔ اناج ۽ ڪڻڪ جي مصنوعات شامل آھن. ھي مصنوعات ڀرپور غذائيت سان گڏ تاندورن جي غيرمعمولي مقدار سان لبريز ٿئي ٿي.
تازا ميوا ۽ سبزيون کائجن.
کنڊ وارن مشروبن ۽ رسن کان بچجي.
پولينڊ
زمرو:اوڀر يورپي ملڪ زمرو:ملڪ زمرو:يورپي اتحاد جا رڪن ملڪ زمرو:يورپي ملڪ
يمن
وچ اوڀر ۾ يمن عربن جي اصل سرزمين آهي۔ يمن قديم دور ۾ واپار جو هڪ اهم مرڪز هيو، جيڪو مصالحن جي واپار جي لاء مشهور هيو۔
اڏيرو مندر
اڏيري لال جو هڪ آستانو، ٽنڊي آدم لڳ اڏيري لال شهر ۾ آهي، جنهن کي هندو ۽ مسلمان ٻئي قدر جي نگاهه سان ڏسن ٿا. پر -اڏيرو مندر- جو نمونو ئي پنهنجو آهي. جيتوڻيڪ هيءُ ماڳ به اڏيري لال (درياهه پنٿين) سان منسوب آهي. اڏيري -پتڻ- لڳ ٺهيل هيءُ مندر ڏسي ماڻهو دنگ رهجي وڃي ٿو. مندرن جي ٻاهرين بيهڪ اسلامي عمارتن جهڙي آهي. هي ٻه مندر آهن. هن وقت درياهه پنٿين جو هتي ڪوبه پڌرو ثبوت نٿو ملي، سواءِ نالي جي. وڏو مندر سِرُن جي ڀڙڀانگ مقبري جو ڏيک ٿو ڏئي. ٻنهي مندرن کي گنبذ آهن. چئني ڪنڊن تي ننڍڙا منارا به اٿن. مندرن کي ڪنهن وقت اندران ٻاهران پلستر ٿيل هو، -جن- تي اڏيري لال جي درياهي پير جي روپ جي سهڻي چٽسالي ڪئي وئي هئي. ٻاهرئين پاسي هن وقت چٽسالي نظر نٿي اچي، البت ڪٿي ڪٿي پلستر نظر اچي ٿو. وڏي مندر ۾ اندر ڇت تي چٽسالي ٿيل آهي. اُڏيري مندر ۾ ٿيل چٽسالي رامائڻ واري ڪٿا تي ٻڌل آهي. لنڪا واري -جنگ- کي مهارت سان چٽيو ويو آهي. هي قبو 1044 هه جو آهي ۽ -ان- جي ماپ 30X28 فوٽ آهي. . اڏيري لعل بابت ڪيئي راويتون آھن. ھندو توڙي مسلمان ھن درگاهه تي اچن ٿا. اڏاوت پڪ سري آھي. پيڙهه -پٿر- جي ٻڌل اٿس. ڪاشيءَ جي سنھين سرن سان فرشبندي ٿيل آھي. ھيءُ قبو 1044هه ۾ بندرنگ ولد گھن داس جوڙايو. -اوڀر- ۾ شيخن جا گھر، اولهه ۾ ڀڳل عمارت، -اتر- ۾ مسجد ۽ ڏکڻ ۾ گھٽي آھي.
غلام نبي گل
سندس جنم عيسوي سن مطابق 1932، سيپٽمبر مھيني جي 10 تاريخ ڇنڇر ڏينھن ٿيو. جڏهن ته هجري سن 1351 جو مھينو ربيع الثاني جي 8 تاريخ ۽ بڪرمي 1989جي ڀادون مھيني جي 26 تاريخ. غلام نبي گل استادي پيشي (تعليم ۽ تدريس) سان وابسته رهيو ۽ اهڙي طرح سائين عمر جا 60 سال پورا ڪري 1992ع ۾ رٽائرمينٽ ورتي. لاڙڪاڻي ۾ شاعر جي حيثيت ۾ مقبوليت رکي ٿو ۽ هن جا تقريبا ارڙهن (18) ڪتاب شايع ٿي چڪا آهن. شاعريءَ سان گڏ هِنن ڪھاڻيون به لکيون آهن ۽ ڪھاڻين جا ٻه ڪتاب ”دعاجا پير“ 2002ع ۾ ڪتاب شايع ٿيو. هي ڪتاب 16 ڪھاڻين جو مجموعو آهي. ٻيو ڪتاب ”مان ڪير آهيان“ 2004ع ۾ ڇپيو. هن ڪتاب ۾ به 18 ڪھاڻيون ڏنل آهن. ٻئي ڪتاب وجاهت پبليڪيشن لاڙڪاڻو شايع ڪيا آهن. سائين هن وقت 79 ورهين جا پيرسن آهن ۽ سندن گهر محلو لطيف ڪالوني رحمت پور لاڙڪاڻي ۾ آهي.
دودو سومرو
دودي چنيسر وارو روايتي داستان
سنڌ جي تاريخ ۾ سومرن جو دؤر انفرادي حيثيت رکي ٿو. ھن زماني ۾ سنڌ جي تھذيب، تمدن، ادب ۽ ثقافت جيڪا ترقي ڪئي، اھا تاريخ جي ورقن ۾ سدائين جيئري رھندي. ھيءَ پھرين سنڌي حڪومت هئي، جنھن عربن کان پوءِ، سنڌ ۾ مقامي راڄ يا صاحبي قائم ڪري، خودمختيار ٿي راڄ ڪيو. سومرن سنڌ تي 1051ع کا 1351ع تائين، پورا ٽي سؤ سال راڄ ڪيو. ھن خاندان يا ڪٽنب جا جملي ويھ حاڪم يا راجا تخت تي ويٺا، جن سنڌ جي آزادي، بچاءَ ۽ خودمختياري لاءِ، ڌارين سان ويڙهون جوٽيون. ھن ڪٽنب جي ھر فرد سنڌ لاءِ قرباني ڏني، جن مان دودو سومرو، اسان جي تاريخ جو عظيم جرنيل ۽ سورھيه سپاھي آھي، جنھن اسان جي قومي آجپي لاءِ سِر جو نذرانو ڏنو.
لڪي جبل
لڪي جبل (انگريزي: Lakki Mountains) سنڌ جي ضلعي ڄامشوري ۾ کيرٿر جابلو سلسلي ۾ هڪ ننڍو جابلو سلسلو آهي. هن جابلو سلسلي ۾ سنڌ جي عظيم ديوار رني ڪوٽ جو قلعو موجود آهي.
اتباع
اتباع __ (Attba’a):
اشرف غني
پورو نالو محمد اشرف غني احمدزئي، پيدائش 19 مئي 1949ع، افغان سياستدان، تعليمدان ۽ مُعاشياتدان جنھن اسلامي جمھوريا افغانستان جي آخري صدر طور سيپٽمبر 2014ع کان وٺي آگسٽ 2021ع تائين خدمتون ڏنيون.
نلي
thumb|نلي نئن نلي انگريزي ٻولي (Nalli) سنڌ جي دادو ضلعي جي جوهي تعلقي ۾ کيرٿر جابلو سلسلي منجهان وهي ايندڙ گاج ندي کان پوءِ وڏي ۽ اهم نئي آهي جيڪا واهي پانڌي شهر وٽان ڪاڇي جي ميداني علائقي ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. هن نئي کي نئي نري به سڏيو ويندو آهي. هن نئي ۾ به گاج وانگر قدرتي چشمن جو پاڻي ٻارهن ئي مهينا وهندڙ آهي ۽ واهي جي صورت ۾ وهندي نه صرف جابلو ماٿرين ۾ پر واهي پانڌي ويجهو ڪاڇي جو ميداني علائقو به آباد ڪري ٿي. نئي نلي جو تاريخي ورثو ۽ تاريخ شاهوڪار آهي. هن نئي جي ڪناري سان قديم واپاري رستو آهي جيڪو آڳاٽي زماني کان روهيل. ڦوسياند ۽ ٻين لڪن وسيلي بلوچستان کان ٿيندو ايران، عراق، مصر ۽ ڏُور اولهه جي ملڪن تائين ويو ٿي. من نئي جي ڪناري ڍورن ڀرسان جبلن تي ٿيل قديم چٽسالي (Rock Carvings) جا ماڳ، پپراسر، ڪارو ڪوٽ، نيرون جو قلعو (هاڻ ميان ڪوٽ) جا ماڳ به آهن ته حسين ترين ڪنب ۽ آبشار به آهن. سحر انگيز ڪنبن ۽ جبلن جا نظارا سياحتي مرڪز به ٿي سگهن ٿا. ڪتاب ڪاڇو هڪ اڀياس ۾ هن نئين ۽ ان جي تاريخ تي مفصل بحث ٿيل آهي.
محمد علي جناح
ابتدائي زندگي
جهمپير ڏانهن نيشنل هاءِ وي کان ويندڙ ڪچي روڊ کان ويندي اڳيان هڪ وسنديءَ آهي. جيڪا ڪينجهر جي پرين ڪنڌيءَ تي آهي. جتي قائد اعظم جي اڳوڻين پيڙهي جي اسماعيلي فرقي سان لاڳاپيل هڪ بزرگ امير پير جي مزار پڻ ڪينجهر جي بلڪل ڪنڌيءَ تي آهي. اصل ۾ اها سڄي وسندي هڪ مذهبي تهوار يا ميلي جي وقت تي آباد ٿيندي آهي. جنهن کي ڪراچي ۽ ٻاهرين ملڪن مان ايندڙ اسماعيلي پانڌيئڙا اچي آباد ڪن ٿا نه ته سڀني گھٽين جي گھرن کي تالا ئي لڳل هوندا آهن. مزار يا پير امير جو آستانو سنگ مرمر سان جوڙيل هڪ خوبصورت غار آهي.
ارباب (لقب)
ٿر ۽ گولاڙچي، توڙي سڄيءَ سنڌ ۾ رهندڙ نُھڙيا قبيلي جو سردار ارباب سڏجي. ويجهڙائيءَ ۾ نهڙين جو سردار ”ارباب توڳاچي“ هو، ان جي وفات کان پوءِ سردار ارباب امير حسن پڳ ڌڻي ٿيو.
حوالا
زمرو:سنڌ زمرو:تاريخ
محمد علي جناح
وڪالت ۽ سياست
ڪراچي ۾ وڪالت شروع ڪيائين پر اتي ھن جي پريڪٽس ڪاميابي سان نہ ھلي سگھي جنھن ڪري 1896 ۾ بمبئي منتقل ٿي ويو جتي آل انڊيا ڪانگريس ۾ شرڪت اختيار ڪيائين. ڇهن مهينن لاءِ بمبئي جو پريزيڊينسي ميجسٽريٽ مقرر ڪيو ويو. اها نوڪري سندس طبيعت مطابق نه هئي تنهنڪري ان کان عليحدگي اختيار ڪري بيرسٽري اختيار ڪيائين. thumb|ساڄو|upright|بيريسٽر جناح ھن بعد ۾ آل انڊيا مسلم ليگ ۾ شرڪت اختيار ڪئي ۽ آل انڊيا مسلم ليگ جو بہ ساڳي وقت رڪن ٿيو. 1911 ۾ الھہ آباد ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪيائين.1912 ۾مسلم ليگ جي ڪلڪتي واري سالياني اجلاس ۾ شرڪت ڪيائين. 1916 ۾ آل انڊيا مسلم ليگ ۽ انڊين نيشنل ڪانگريس جا اجلاس لکنو ۾ ٿيا جتي ٻنھي جو پاڻ ۾ معاھدو ٿيو جيڪو لکنو پيڪٽ جي نالي سان مشهور ٿيو.ٻنھي پارٽين جي ان اتحاد جي ڪاميابي تي جناح کي "امن جي سفير" جو خطاب مليو. 1920 ۾ قائداعظم انڊين نيشنل ڪانگريس کان علحده ٿي آل انڊيا مسلم ليگ جو قائد ٿي ويو.1927 ۾ ڪلڪتي جي اجلاس ۾ پنھنجي سياسي جدوجھد جو آغاز ڪيائين.1929 ۾ محمد علي جوهر سان گڏجي 14 نڪتا پيش ڪيائين.1930 ۾ لنڊن جي گول ميز ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪيائين ۽ مسلمانن طرفان موقف واضح ڪيائين.چار سال لنڊن ۾ قيام بعد 1936 ۾ بمبئي ۾ مسلم ليگ جي اجلاس۾شرڪت ڪيائين.
فيض بخشاپوري
زندگي جو احوال
ناميارو شاعر، فيض الله خان ولد مصري خان ڊومبڪي ، 1922ع ۾ ضلعي جيڪب آباد جي تعلقي ڪشمور جي ڳوٺ بخشاپور ۾ پيدا ٿيو. پاڻ کي ”فيض بخشاپوريءَ“ تخلص اختيار ڪيائين. ابتدائي تعليم بخشاپور م ورتائين. ننڍپڻ کان ئي موزون طبيعت هيس؛ جنهن ڪري شعر چوڻ لڳو. سندس والد بزرگوار نهايت سنجيده، پرهيزگار وفادار ۽ مانائتو مڙس هو. وٽس ڪنهن به شيءِ جي ڪمي ڪانه هئي. اهڙي ئي سانتيڪي ۽ سکڻي ماحول ۾ فيض صاحب ابتدائي تعليم جا مرحلا ته تيزيءَ سان طيءِ ڪيا، پر پوءِ وڌيڪ تعليم کي ترڪ ڪري، زمينداري پيشي سان لونءَ لڳايائين. پنجن سالن جي مختصر عرصي ۾ کيس پنهنجي قومي سردار، مير تاج محمد خان ڊومبڪيءَ جي صحبت ملي، جيڪو پڻ سخن شناس اڪابر ۽ وڏو داناءُ هو. ڪلام ۾ بناوت، سجاوت، سلاست، بلاغت، جدت، نفاست ۽ لطافت وغيره جا ڪافي عنصر ملن ٿا. صحافي پڻ رهيو.
محمد علي جناح
وڪالت ۽ سياست
thumb|کاٻو|گانڌيءَ سان 1939 ۾ ڳالھائيندي
اولھه پاڪستان
حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ سماجواد زمرو:نامڪمل مضون
انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجي
ڪاوشون
''سيد غلام مصطفيٰ شاهه انهن ڳالهين کي اڳتي وڌايو، جن جو بنياد ڊاڪٽر رضي الدين صديقيءَ رکيو هو. شاهه صاحب جي زماني ۾، سندس ڪوششن سان سنڌي ٻوليءَ جي ترقيءَ لاءِ ”المصطفيٰ“ نالي ٽائيپ رائيٽر مشين سوئٽزرلئنڊ جي ”هرمس“ ڪمپنيءَ کان ٺهرائي مارڪيٽ ۾ آندو ويو. ان ٽائيپ رائٽر جي تياري، ان جي ڪي بورڊ جي ترتيب ۾ محمد ابراهيم جويي ۽ ڊاڪٽر غلام علي الانا جو وڏو هٿ آهي.''
ڌوٻي
زمرو:پيشا
لاکو ڦلاڻي
thumb|150px|کاٻو|لاکو ڦلاڻي تشبيهي تصوير ڄام لاکو ڦلاڻي (Laakkho Phulaanni) ، سنڌ ۽ ڪڇ جو مشھور تاريخي ڪردار آھي،  جنھن سنڌ ۾، سنڌين جي مستقل ۽ پڪي حڪومت قائم ڪرڻ لاءِ جدوجھد ڪئي. ڊاڪٽر نبي بخش بلوچ لکي ٿو ته: سنڌ جي سورھيه لاکي ڦلاڻي ڪڇ ۽ گجرات واري پاسي وڏيون سوڀون ڪيون ۽ ويرين کي سدائين شڪست ڏنائين ته جيڪڏھن لاکي ڦلاڻيءَ جي دور تي نظر ڪئي وڃي ته، معلوم ٿيندو ته لاکي رٻارين ۽ راءِ کنگھار جي پاڙ پٽڻ لاءِ جيڪو لوڙھين ھڻڻ جو عمل شروع ڪيو، اھو تاريخي لحاظ کان جائز ھو.
بلال ڪالوني
بلال ڪالوني ڪراچي ٽائون سنڌ پاڪستان جي ڪورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي هتي سنڌي، اردو، پنجابي ۽ پٺاڻ قومن جا ماڻهو آباد آهن .هتي اڪثريت ۾ مسلمان رھن ٿا.هي علائقو ڪراچي ڊولپمينٽ اٿارٽي وٽان ليز ٿيل آهي.
730ع
ڊسمبر
زمرو:730ء زمرو:اٺين صدي زمرو:سال
ڪيهر شوڪت
ڪيهر شوڪت (پيدائش: 2 فيبروري، 1952ع - وفات: 23 اپريل، 1999ع) پاڪستان جي صوبي سنڌ سان تعلق رکندڙ سنڌي ۽ اردو زبان جو افسانہ نگار، ڊراما نويس ۽ شاعر هيو۔
بحريا آئيڪون ٽاور
References
زمرو:آسمان ڇهندڙ عمارتون زمرو:ڪراچي ۾ آسمان ڇهندڙ عمارتون زمرو:سنڌ ۾ آسمان ڇهندڙ عمارتون زمرو:سنڌ ۾ برج زمرو:پاڪستان ۾ برج زمرو:پاڪستان ۾ آسمان ڇهندڙ عمارتون زمرو:ايشيا ۾ آسمان ڇهندڙ عمارتون زمرو:آسمان ڇهندڙ عمارتون بلحاظ کنڊ
الاھي بخش ٻانڀڻ
سياسي ڪارناما
هن 1972ع ۾ سنڌ اسيمبليءَ ۾ سنڌي ٻوليءَ بابت بل پيش ڪيو. هن ڪنب کان ڪوٽ لالو لنڪ روڊ، فيض گنج تعلقي ۽ ٺري ميرواھ تعلقي ۾ بجليءَ جي سهوليت ڏياري. هن 9 مئي 1989ع تي وفات ڪئي.
حوالا
زمرو:سنڌي ماڻھو
پير الاھي بخش
وفات
8 -آڪٽوبر- 1975ع تي گذاري ويو ۽ پويان 5 پٽ ۽ 2 ڌيئر ڇڏي ويو. پ پ پ اڳواڻ، سينيئر صوبائي وزير ۽ وزير -تعليم- سنڌ، پير مظهر -الحق- سندس پوٽو آهي. .کيس پنج فرزند ھئا:(1) محمد انور، (2) شاهه نواز، (3) عبدالحميد، (4) عبدالمجيد، ۽ (5) عبدالرشيد.
جاپاني ين
جاپاني جو زرِ مبادلو (ڪرنسي) کي ين چئبو آھي۔
محمد علي حداد
تعليم ۽ ابتدا
هيءُ ابتدائي ۽ ڪاليجي تعليم حاصل ڪرڻ کانپوءِ 1970ع واري ڏهاڪي ۾ ناز پائليٽ هاءِ اسڪول خيرپور ۾ استاد مقرر ٿيو، جتي تعليم ۽ تدريس سان گڏ اسڪائوٽن جي به رهنمائي ڪندو رهيو.
آنٽالاجي
thumb|200px|[[Parmenides was among the first to propose an ontological characterization of the fundamental nature of reality.]]
نگھت چوڌري
نگھت چوڌري :Nighat Chaodhry (Urdu: نگہت چوہدری مشھور ڊانسر 24 فيبروري جي ڏينھن لاھور ۾ پيدا ٿي ۽ جڏهن ھڪ سال جي ھئي تہ سندس خاندان لنڊن شفٽ ٿي ويو. ھيء ھڪ تربيت يافتہ ڪاٿڪ ڪلاسيڪل ڊانسر ھئي ھن اي ليول ۽ او ليول جي تعليم لنڊن ۾ حاصل ڪئي ۽ اتيھن گولڊس سمٿ ڪاليج مان ڊانس فائونڊيشن سرٽيفڪيٽ حاصل ڪيو. ھن پنھنجي ڪيريئر جو آغاز لنڊن کان ڪيو ۽ سندس پيشورانہ ڪاٿڪ ڊانس جو سفر 14 سالن جي عمر ۾ شروع ٿيو ۽ 30 سال جاري رهيو
دُنيا
250px|thumb|دنيا جي گولي جو نقشو
نڪوٽين
نڪوٽين ڪيميائي مادو آھي جيڪو نائٽروجن تي مشتمل آھي جيڪو ڪيترن قسمن جي ٻوٽن مان ٺھيل آھي جنھن ۾ تماڪ بہ اچي وڃي ٿو. اھو ترڪيبي عمل ذريعي ٺاھيو وڃي ٿو. نڪوٽين قدرتي طور هڪ بي رنگ پاڻياٺ ٿئي ٿي، جيڪا ٻرڻ سان ناسي ۽ هوا ۾ وائکي ٿيڻ سان تماڪ جي بوءِ پيدا ڪري ٿي. نڪوٽينيا تماڪ Nicotiana tabacum نڪوٽين جو قسم جيڪو تماڪ جي ٻوٽن ۾ پاتو وڃي ٿو اھو نائيٽ شيڊ خاندان Nightshade family مان اچي ٿو. ڳاڙھا مرچ ۔ واڱڻ ۔ ٽماٽا ۽ پٽاٽا نائيٽ شيڊ خاندان جا مثال آھن. ان کان سوا نڪوٽين چانھن ۔ چاڪليٽ ۔ گوبي ۔ ساون مرچن ۽ ڪوڪا پلانٽ ۾ پاتي وڃي ٿي.
نڪوٽين پاڻ ڪينسر جو سبب يا پاڻ نقصانڪار ناھي پر اھو تماڪ جي گهڻي عادت ڏئي ٿو ۽ تماڪ تي ڀاڙيندڙ ماڻهن کي گهڻي نقصان جو شڪار ڪري ٿو. نڪوٽين ۾ اھڙي ڪو مواد ناھي جيڪو بيماري ۔ ڪينسر ۽ دل جي بيمارين جو سبب بنجي پر اھي ڏوھي ڪولتار Tar ۽ زھريليون گئسون Toxic gases آھن جيڪي ٻرندڙ تماڪ مان نڪرن ٿيون جڏھن تماڪ نوشي ڪجي ٿي. نڪوٽين خطرناڪ ناھي پر اھو پنھنجي نشي جي ھير ڏئي ٿو ۽ پنھنجي نشي جو عادي بنائي تماڪ نوشي طرف مائل ۽ راغب ڪري ٿو. نڪوٽين تماڪ جي عادت پيدا ڪرڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، نڪوٽين دل تي بہ اثر ڪندي آهي. جنھن ڪري دل جي ڌڙڪن وڌي ويندي آهي، نڪوٽين جي ڪري دل جون ناليون سُسَڻ لڳن ٿيون ان سان گڏ تماڪ ۾ ڪولتار Tar هوندو آهي، جيڪو انسان جي ڦڦڙن تي دونھين جو ڪارو تھ چاڙهي ڇڏيندو آهي، ان ڪري ساھ کڻڻ ۾ مشڪل ٿيندي آهي. نڪوٽين، انهن 4 هزارن کان وڌيڪ ڪيميائي مادن منجهان هڪ آهي، جيڪي تماڪ جي دونھين ۾ موجود ٿي سگهن ٿا ۽ اهو ئي دماغ تي اثر ڪندڙ اھم جزو آهي.
نڪوٽين ۽ چانھن جو تعلق :-
مرڪزي توجھ                   Concentration
ساھ                                Respiration
متحرڪ (تحريڪ ڏيندڙ)       Stimulant
ڪوڪين                        Cocaine
ڪارگل جنگ
جنگ جو هنڌ
ڪارگل ٽائون، سرينگر کان 205 ڪلوميٽر (127 ميل) فاصلي تي آهي. هماليا جي ٻين علائقن جيان، کنڊ جي ٿڌي ۽ گرم آبهوا جو علائقو آهي. جتي سياسي ۾ شديد سردي ۽ اونهاري ۾ گرمي پد 48 ڊگري تائين پهچيو وڃي.
پسمنظر
پاڪستان جي ليفٽيننٽ جنرل شاهد عزير جيڪو بعد ۾ آئي ايس آئي جي انالائيسز ونگ جو سربراهه پڻ مقرر ٿيو، ان جي مطابق ڪارگل ۾ وڙهندڙ مجاهدين نه پر پاڪستاني فوج هئي. جنوري 2013ع تي شاهد عزيز پاران ڊيلي نيشن ۾ لکيل مضمون ۾ ڄاڻيو ويو ته پاڪستاني فوجن مٿاهن علائقن تي ننڍن هٿيار سان قبضو ڪيو. ڪجهه ليکڪن جي مطابق هن آپريشن جو مقصد آپريشن ميگدوت جهڙو ئي هو، جنهن جي ذريعي هندوستان سياسچن جي ڪيترن ئي علائقن تي چڙهائي ڪري پنهنجي اثر هيٺ آندو هو.
هندوستان جي آرمي چيف ويد پرڪاش ملڪ ۽ ٻين ماهرن مطابق هي پلاننگ ڪافي پراڻي هئي ۽ 80 ۽ 90 ڏهاڪي ۾ فوج طرفان ضيا الحق ۽ بينظير ڀٽو کي پڻ اها سفارش ڪئي وئي ته ڪارگل تي مداخلت ڪجي، پر ان خوف کان اهو عمل نه ٿيو ته ٻنهي ملڪن جي وچ ۾ مڪمل ۾ جنگ لڳي سگھي ٿي.
اٽڪوٽ
اٽڪوٽ هڪ پاڙو آهي جسدن شهر، گجرات، هندستان ۾. اٽڪوٽ راجڪوٽ ۾ آباد ڳوٺ آهي
تاريخ
لاکو ڦلاڻي وگڙ رياستن ۾ ڪيراڪوٽ جي راجا ڦل جو پٽ هو ۽ چيو وڃي ٿو ته هن جو جنم ان وقت ٿيو جڏهن سندس پيءُ مولراج خلاف جنگ ۾ غير حاضر هو. جنهن ڏينهن لاکو اٽڪوٽ ۾ ڄائو هو، تنهن ڏينهن سندس پيءُ بابت چيو وڃي ٿو ته هن پٽان تائين ڪاهه ڪئي ۽ ڪجهه دڪان ڦري ويا، جتان هي شعر آهي ته:
بلوچستان ۾ ڳالهايون ويندڙ ٻوليون
براهوي
بلوچستان ۾ براهوي يا بروهي ٻولي پڻ ڳالهائي ويندي آهي. هي دراوڙي گروهه جي زبان آهي. هن جي باري ۾ سڀ کان پهريائين ڊاڪٽر گريرسن ٻڌايو هئو ته براهوي اصل ۾ دراوڙي زبان آهي. براهوي ۾ گهڻا ٻولَ سنڌي، بلوچي ۽ فارسيءَ جا آهن. پر حالتن جي جبر ڪارڻ براهوي زبان جا گهڻا تڻا دراوڙي لفظَ نه واپرائجڻ ۽ واهپي ۾ نه هئڻ سبب ختم ٿي ويا آهن، پر پوءِ به براهوي جو بنيادي ڍانچو اڄ به دراوڙي ئي آهي. ان جا به ٻه لهجا آهن. سراوڻي براهوي ٻيو جهالاڻي براهوي، جنهن تي سنڌي ٻوليءَ جو تمام گهڻو اَثر خاص طور تي نظر اچي ٿو.
تلنگانا
انتظامي ورھاست
thumb|تيلنگانا جا 2016 ۾ قائم ڪيل نوان ضلعا thumb|تيلنگانا 2 جون 2014 ۾ قيام جي وقت
1732ع
ڊسمبر
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
آتم ڦلواڙي (ڪتاب)
هن ڪتاب جو ترجمو ڪندڙ بولچند تولارام آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب ۾ 467 صفحا آهن، جنهن جي قيمت ڏيڍ رپيو ڄاڻايل آهي. پهريون ڇاپو، اسٽئنڊرڊ پرنٽنگ ورڪس، حيدرآباد مان سال 1916ء ۾ ڇپيو. هن ڪتاب جو چوٿون ڇاپو، سَنت ڌرم چندر طرفان پيپلز پرنٽنگ پريس مان 1938ء ۾ ڇپايو ويو.
نريندر مودي
شروعاتي زندگي
سال 2001 ۾ ان وقت جي وزير اعليٰ گجرات ڪيشو ڀائي پٽيل جي استعفيٰ ڏيڻ کانپوءِ مودی کي وزيراعليٰ بڻايو ويو. ان کان تُرت پوءِ هي گجرات اسيمبلي جي لاءِ چُونڊيو ويو. گجرات وڳوڙن ۾ هن جي زبردست تنقيد ٿي ۽ کيس سڌوسنئون (براہ راست) ان جو ذميدار بڻايو ويو، پرَ اعليٰ عدالت (سپريم ڪورٽ) کي هن جي خلاف ڪوبہ ثبوت نہ مليو. گجرات جو وڏووزير (وزيراعليٰ گجرات) ٿيڻ کانپوءِ سندس ڪم ڪار جي وڏي ساراهہ (تعريف) ڪئي وئي. هي تعلیم، غربت ۽ صيحت جي شعبي ۾ چڱوسُٺو ڪم نہ ڪري سگهيو جنهنڪري کيس تنقيد جو نشانو پڻ بڻايو ويو.
ٻاهريان ڳنڍڻا
نريندر مودي زمرو:1950ع جون پيدائشون زمرو:اترپرديش کان لوڪ سڀا ميمبر زمرو:ايڪيهين صدي جا ڀارتي سياستدان زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:دهلي يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد زمرو:راشٽريا سويم سيوڪ سنگھ جا پرچارڪندڙ زمرو:سترنهين لوڪ سڀا جا رڪن زمرو:سورنهين لوڪ سڀا جا رڪن زمرو:شخصيتون جن تي آمريڪا ۾ داخل ٿيڻ تي پابندي آهي زمرو:ضلعو مهسانا جا ماڻهو زمرو:گجرات جا وڏا وزير زمرو:گجرات يونيورسٽي (ڀارت) جا اڳوڻا شاگرد زمرو:گجراتي ماڻهو زمرو:ڀارتي قوم پرست زمرو:ڀارتي قومپرست زمرو:ڀارتي وزيراعظم زمرو:ڀارتي هندو زمرو:ڀارتيا جنتا پارٽي جا وڏا وزير
735ع
ڊسمبر
زمرو:735ء زمرو:اٺين صدي زمرو:سال
سفري پروانو
حوالا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا زمرو:ملڪ
حديقه ڪياني
thumb|حديقه ڪيانيءَ جي 2016 ۾ نڪتل تصوير حديقه ڪياني اردو جي مشهور پاپ ڳائڻي، شاعرا ۽ سماجي ڪارڪن، ڌيءَ خاور 11 آگسٽ 1974ع تي راولپنڊيءَ ۾ ڄائي.
1734ع
ڊسمبر
زمرو:سال
محمد عثمان ميمڻ
حوالا
زمرو:1952ع جون پيدائشون زمرو:شاعر زمرو:ڊرامه نگار زمرو:ڪهاڻيڪار زمرو:سنڌي ماڻھو
هبل دوربين
هاڻي کان پهريان ان ڏيک جي وجہ سان اسان اتفاقي طور تي پري وارين ڪهڪشان جي اجزاءَ جي تصوير ٺاهي چڪي آهي پر هاڻ هبل کي هي باقاعده مشن ڏنو ويو آهي تہ ديو هبڪل گيلڪسي ڪلسٽرز کي عدسي جي طور استعمال ڪري انجي پويان موجود پري وارين ڪهڪشان جون تصويرون ٺاهيون وڃن ان مشن سان اسانکي اهڙيون تصويرون وصول ٿيون آهن جن کي ڏسي سائنسدان حيران آهن مثال جي طور تي اسان کان چار ارب نوري سال جي فاصلي تي ڪيتريون ڪهڪشائن جو هڪ ڪلسٽر آهي جنھن کي Abll 370 جو نالو ڏنو ويو آهي ايتريون ئي گھڻيون ڪهڪشائون هڪ ٻئي جي ويجهي هجڻ ڪارڻ ۽ ان ڪلسٽر ۾ گهڻي مقدار ۾ ڊارڪ ميٽر جي موجودگي جي وجهہ سان ان ڪلسٽر جي ڪل ڪشش ثقل انتھا آهي جنھن سان ڪيتريون طاقتور gravitational lensing effect پيدا ٿيندي آهي ائين انجي نتيجي ۾ هبل تيرهن ارب نوري سال پري ڪهڪشان جي شبيهہ بہ بنائي چڪي آهي
هبل دوربين جي بنايل هڪ تصوير جي مرڪز ۾ Abell 370 جي ڪهڪشان صاف ڏسي سگھجي ٿي پر انکي ويجھي وڏي قوس جي شڪل ۾ شبيهہ دراصل تيرهن ارب نوري سال پري موجود هڪ ئي ڪهڪشان جي پنج مختلف شبيهين آهن ڇوجو ڪهڪشان جا ڪلسٽر بہ هنگام هوندا آهن ان لاءِ ان لينزنگ سان شبيہ هڪ ئي وقت هڪ کان گھڻين جڳهن تي ٺھندي آهي ان شبيہ جي بدولت سائنسدانن نہ صرف ڪائنات جي آغاز ۾ ٺھڻ وارين ڪهڪشائن کي اسٽڊي ڪري چڪا آهن بلڪي نسبتن ويجهي ڪلسٽرز ۾ موجود ڊارڪ ميٽر جي ڪفايت ۽ ورڇ distribution جي باري ۾ بہ بھتر معلومات حاصل ڪري وٺندا
هبل دوربين کان ملندڙ ڊيٽا کانپوءِ سائنسدانن جو اندازو آهي تہ اسانجي ڪائنات ۾ ٻہ هزار ارب ڪهڪشائون موجود آهن جڏهن تہ اسانجي ڪهڪشان ملڪي وي چار سئو ارب ستارن سان هڪ وچ واري ڪهڪشان جو درجو حاصل ڪندي آهي جيڪا نہ تہ وڏي آ نہ ئي ننڊي هيٺ
موجود سڀ تصويرون اسانجي ڪهڪشان ملڪي وي جي هڪ حصي برج Sagittarius Arm جي آهي اسانجي ڪهڪشان ان طرح جي گھڻن وڏن وڏن Arms سان ملي ڪري ٺهي آهي ۽ هي Arms اسانجي ڪهڪشان جي ۾ موجود بليڪ هول جي گردش ۾ چڪر لڳائي رهي آهي
رزاق مهر
ادبي خدمتون
رزاق مهر 1973ع ۾ ادبي دنيا ۾ قدم رکيو. سندس ڪهاڻيون ۽ شاعري سنڌ جي اهم رسالن ۾ ڇپجڻ شروع ٿيون. 1987ع ۾ سنڌي ادبي بورڊ پاران سندس ڪهاڻي “آڙاھ” تي ايورڊ پڻ ڏنو ويو هو. سندس لکيل ڪيترائي ڊرامه پاڪستان ٽيليويزن ڪراچي تان ٽيليڪاسٽ ٿيا جن وڏي مقبوليت ماڻي. رزاق اڻ ڇهيل موضوعن تي انفرديت سان لکيو. اهوئي سبب آهي جو کيس وڏي پذيرائي ملي. سندس ڪهاڻي جو پهريون ڪتاب 1983ع ۾ ڇپيو ۽ ٻيو سندس وفات کان پوءِ 2009ع ۾ شايع ٿيو. سندس بهترين ادبي ڪم ۾ سندس ڊرمو “جياپو”، سندس ڪهاڻين جا ڪتاب “سڪون ڪٿي آهي“ ۽ “ڊهندڙ ديوار” شامل آهن.
مجلس وحدت مسلمين
مجلس وحدت مسلمين پاڪستان(Majlis Wahdat-e-Muslimeen) هڪ سياسي ۽ مذهبي جماعت آهي جنهنجو اولين مقصد دين جو احياء ۽ مملڪت خدادادِ پاڪستان جي سالميت ۽ استحکام جي لاءِ عملي ڪوشش ڪرڻ آهي، اسلامي حڪومت جي قيام جي لاءِ عملي جدوجهد، مختلف اديان، مذهبن ۽ مسلڪن جي وچ ۾ رابطا ۽ هم آهنگي جو فروغ، تعليمات ِقرآن ۽ محمد ۽ آل محمدعليهم السلام جي روشني ۾ امام حسين عليہ السلام جي ذڪر ۽ افڪار جو فروغ ۽ انجو تحفظ ۽ امر بالمعروف ۽ نهي عن المنڪر جو احياء هن جماعت نصب العين (منشور) آهي
بليڪ هول
جڏھن هڪ ستارو پنهنجي ٻارڻ ختم ڪري چڪو هوندو آهي انجا ممڪن ٽي انجام ٿي سگھجن ٿا يا تہ هو اڇو بونا White dwarf بڻجي ويندو آهي يا نيوٽران ستارو بڻجي ويندو آهي يا وري بليڪ هول بڻجي ويندو آهي، هڪ ستارو انھن 3 مان ڇا بڻبو؟ هي انجي ماس Mass تي مدار رکي ٿو
جي نہ، هاڪنگ ريڊي ايشن جي وجهہ سان بليڪ هول جو ماس گهٽ ٿيندو رهندو آهي ۽ هڪ نہ هڪ ڏينهن بليڪ هول پنھنجو سڀ ماس وڃائي ڇڏيندو ۽ ضايع ٿي ويندو
ڪوانٽم  میڪینڪس اسانکي ٻڌائي ٿي تہ اسپيس ۾ اڳ کان اهڙا ذرا particle ۽ ضد ذرا anti-particle بڻبا آهن ۽ گهڻي ئي گهٽ وقت ۾ هڪ ٻئي سان ملي ڪري ختم annihilate ٿي ويندا آهن هي ذرا ہمیشہ ذرا ۽ ضد ذرا جي جوڙين pairs جي صورت ۾ ئي بڻبا آهن، انھن ذرن کي ورچوئل پارٽيڪلس چئبو آهي.
ارباب ذڪاء الله
حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو
حاتم طائي
اولاد
حاتم طائي جي اولاد ۾ هڪ ڌيءَ ۽ هڪ پٽ هو، حضور اڪرم صلي الله عليه وسلم جن جو اخلاق ڏسي پهرين حاتم طائيءَ جي ڌيءَ اسلام قبول ڪيو ۽ لد ئي حاتم طائي جي پٽ عدي بن حاتم به اسلام قبول ڪيو ۽ حضور اڪرم صلي الله عليه وسلم جن جي اصحابين ۾ شامل ٿي ويو.
آتم ويچار ۽ اوم جي آکاڻي (ڪتاب)
زمرو:ڪتاب
احساسيت
احساسيت (Sensuousness) شاعريءَ ۾ رنگن، خوشبوئن، آوازن، ذائقن جي لذت ۽ ان مان اهڙا مادي احساس پيدا ٿيڻ، جو پڙهندڙ ۽ ٻڌندڙ تي جمالياتي اثر پوي. احساسيت جو تاثر انهن رومانوي شاعرن ۾ ايندو آهي، جيڪي فطرت کي چٽيندا آهن. احساسي اثر انگريزي رومانوي شاعر جان ڪيٽس (1795-1821ع)جي شاعريءَ جي اهم خوبي هوندي هئي.
اخلاقي تنقيد
اخلاقي تنقيد (Ethical Criticism)، ھن تنقيدي نظريي جو موجد مشهور انگريز نقاد جان رسڪن (1819-1900ع John Ruskin) کي ڄاتو وڃي ٿو. جنهن جو چوڻ آهي تہ ادب جو مول مقصد اهو هئڻ گهرجي تہ اُهو پڙهندڙن جو اخلاق بھتر ڪري. اُها تنقيد، جيڪا اڄ ڪلھ ترقي پسند اديبن ۽ شاعرن تي ڪئي وڃي ٿي، جنھن ۾ رائج الوقت متن ۽ مذهبي توڙي تھذيبي روايتن جي حامل هئڻ يا نہ هجڻ جي تصديق هجي. ان قسم جي تنقيد کي ’اخلاقي تنقيد‘ سڏيو وڃي ٿو.
ڏﺍﻫﺮﻱ
ڏاھري ذات جا سياستدان
ڏاھري ھڪ ذات آهي جنھن جو قومي سردار سردار خان محمد ڏاھري آھي
ٺري ميرواھ تعلقو
حوالا
زمرو:ٺري ميرواهه
ادب
ادبي روايتون
دنيا جي هر ٻوليءَ جو ادب روايتن جي حسين زنجيرن ۾ جڪڙيل نظر ايندو آهي، هر ٻوليءَ جون ڪي مخصوص روايتون هونديون آهن، جن مان ڪنهن قوم جي تاريخي، ثقافتي ۽ سماجي لاڙن جي خبر پوي ٿي. اهو ئي سبب آهي، جو ڪيترن اديبن ٻين ٻولين جي ادب جون سٺيون روايتون اڌاريون وٺي پاڻ وٽ رائج ڪيون آهن. انگريزيءَ جي مشهور شاعر جيوفري چاسر (1343-1400ع) پنهنجي مشهور نظم ‘ڪنٽر بري ٽيلس’(Cantrubery Tales) ۾ هيئت جي روايت اٽليءَ جي مشهور ليکڪ گيواني بوڪيشو(1313-1375ع)جي ‘ڊيڪيمران’ تان کنئي. بوڪيشو، اهو ڪتاب الف ليليٰ کان متاثر تي لکيو. اهڙيءَ ريت ڄڻ ته چاسر اڻ سڌي طرح عربي ۽ فارسي ادب جي هيئت جي روايت ڪتب آندي آهي. سنڌي ٻولي دنيا جي تهذيب يافته ٻولين مان هڪ آهي، جنهن کي پنهنجون قديم، فڪري طور ڀرپور تاريخي ۽ ثقافتي روايتون آهن. جن تي سنڌي ادب ۽ شاعريءَ جي پيڙهه رکيل آهي. ان سان گڏ سنڌي اديب، دنيا ۽ پاڙيسري ٻولين جي بهتر روايتن ۽ هيئتن مان استفادو ڪري. پنهنجي ادب کي مالا مال ڪيو ۽ حالتن جي تقاضا موجب بنايو آهي.
ادب برائي ادب
‘ادب برائي ادب’ جي نظريي وارن جي نظر ۾ “هر ادبي تخليق شروع کان پڇاڙيءَ تائين هڪ شهپاري جي حيثيت رکندڙ هجي. ان جي حسنواري خوبي ئي سڀڪجهه آهي ۽ ان جو ڪارائتو هئڻ يا نه هئڻ يا ان سان ڪنهن مقصد جو حاصل ڪرڻ معنيٰ ڪو نه ٿو رکي.قدامت پسند لڏي سان تعلق رکندڙ”ادب براءِ ادب“ وارن جو خيال ھو ته ادب، آرٽ جو ھڪ اھڙو نمونو آھي، جنهن ۾ حسن، محبت ۽ گل و بلبل يا جمالياتي حِس (Aesthetic sense) کي ڇھندڙ ٻين اھڙين شين کي موضوع بڻائي شاعري ۽ نثر ۾ آڻجي ۽ جيڪو خالص ادب ھجي. انقلابي ۽ مزاحمتي ادب کي اهي ادب نه پر پروپيگنڊا سمجهندا آهن.
ادبي ۽ علمي جماعتون
ٻولي ۽ علم ادب جي واڌاري ۾ علمي ، ادبي ۽ ثقافتي جماعتن اهم ڪردار پئي ادا ڪيو آهي. اهي جماعتون هم خيال فردن کي گڏيل پليٽ فارم مهيا ڪنديون رهيون آهن ، جنهن جي نتيجي ۾ عالمن ، اديبن ، شاعرن ۽ ٻين قلم ڌڻين پنهنجي صلاحيتن ۽ لياقتن کي گڏيل قوت جي روپ ۾ ٻولي ۽ علم ادب جي مفاد خاطر پئي ڪم آندو آهي. سنڌ ۾ ادبي سوسائٽين جو قيام آل انڊيا ڪانگريس ڪاميٽي جي ٺهڻ يا ائين کڻي چئجي ته سنڌ مدرستہ الاسلام قائم ٿيڻ کان به اڳي ٿيو. هڪ صديءَ جي ان عرصي ۾ سنڌ ۾ هزار کان مٿي علمي ، ادبي ۽ ثقافتي جماعتون قائم ٿيون. هن وقت به ڪيتريون ادبي ۽ علمي جماعتون آهن. سنڌي ادبي سنگت سنڌي وڏي ۾ وڏي ادبي جماعت آهي
ادب برائي تعمير زندگي
(Art for Reforming Life)