cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
باغ علي خان خائف
باغ- علي خان ’خائف‘ 12 صديءَ هجري جو، سنڌ جو فارسي شاعر ٿي گذريو آهي، ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ پنهنجي -تحقيق- ۽ -تصنيف- ’تڪملة التڪملة‘ (سنڌ ۾ فارسي شاعريءَ جو آخري دور) ۾ -باغ- علي خان ’خائف‘ بابت ڄاڻايو آهي ته: ”-باغ- علي خان جي زندگيءَ جو احوال دستياب نه ٿي سگهيو آهي، البته سندس -تصنيف- ’نامه مغز‘ ملي ٿي، جيڪا 12 صدي هجريءَ ۾ لکي وئي. هو سنڌ جي حاڪم ميان نور محمد ڪلهوڙي (وفات 1167هه/1753ع جو نوازيل شخص هو ۽ فارسي ۾ شاعري ڪندو هو ۽ ’خائف‘ تخلص رکندو هو. خائف، فردوسيءَ جي شاهنامي جي -بحر- ۾ ڪلهوڙن جي منظوم -تاريخ- نامه مغز، نالي 1155هه/1742ع ۾ لکڻ شروع ڪئي ۽ نادر شاهه جي قتل واري سال 1160هه/1747ع ۾ لکي پوري ڪئي، ’نامه مغز‘ ۾ ميان نصير محمد ڪلهوڙي، ميان دين محمد ڪلهوڙي، ميان يار محمد ڪلهوڙي، سندس فرزند ميان مير محمد ڪلهوڙي ۽ ميان نور محمد ڪلهوڙي جي شان ۾ مواد موجود آهي. -ان- کانسواءِ ”نامه نغز“ ۾ -باغ- علي خائف نادر شاهه افشار ۽ درانين جي ڦرلٽ جا اکين ڏٺا احوال قلمبند ڪيا آهن ۽ آخر ۾ نادر شاهه جي قتل واري واقعي کي بيان ڪري ڪتاب لکي پورو ڪيائين. يعني هي مثنوي 1155هه/1742ع کان لکڻ شروع ڪيائين ۽ 1160هه/1747ع ۾ لکي پوري ڪيائين -تاريخ- سنڌ ڪلهوڙا دور ۾ غلام رسول مهر ڄاڻائي ٿو ته، ”-باغ- علي خائف پنهنجي هن مثنوي کي -ٽن- حصن ۾ ورهايو آهي، مثنوي جي پهرين حصي ۾ 4048 شعر، ٻئي حصي ۾ 817 شعر ۽ ٽئين حصي ۾ 384 شعر موجود آهن، يعني سڄي مثنوي ۾ ڪل 6249 شعر موجود آهن، سندس مثنويءَ مان خدا -آباد- بابت هڪ شعر هيٺ ڏجي ٿو: هوا خوش دل و باغيان دلپذير خدا -آباد- شهر -است- -جنت- نظير ] خدا -آباد- جو شهر سچ پچ -جنت- جو نمونو آهي، هن شهر جي هوا دل کي خوش ڪري ٿي ۽ هن جا -باغ- دل وندرائيندڙ آهن[.
آتوم
حوالا
Llista de personatges de la mitologia egípcia
باغ علي شاھ
هيءُ شاهه صاحب، سيد ڏنل شاهه ڀِڪ واري (تعلقي شڪارپور) جو طالب هو، جيڪو وري شاهه نصيرالدين نقشبندي نوشهري فيروز واري جو طالب هو. -باغ علي شاهه- سلوڪ وارو فقير هو. سندس ڪي ڪافيون ڊاڪٽر نبي بخش خان -بلوچ- جي ترتيب ڏنل ڪافين جي ڪتاب ۾ شامل آهن.
علي دوست عاجز
ادبي خدمتون
علي دوست عاجز شاعري جي شروعات ننڍپڻ کان ڪئي. هن پنهنجي شاعريءَ ۾ ڳوٺاڻي زندگي ۽ ان جي عام ٻوليءَ کي ڪم آڻي احساسن جو اظهار ڪيو آهي. جديد سنڌي شاعريءَ جي حوالي سان استاد بخاري جي مڪتب جي روايت جو نمائده شاعر آهي. علي دوست عاجز ڪچي، ڪاڇي توڙي وچولي جي ٻولي ڪم آڻي پنهنجي منفرد انداز ۾ شعر سرجيو آهي ۽ انهيءَ روايت جو نرالو نالو پڻ آهي. سندس شاعري وطن سان گڏ محبوب جي حُسناڪين ۽ رنگينين سان ٽمٽار آهي. هن ٻارن لاءِ ٻارن جي ذهني سطح تي شاعري لکي آهي. علي دوست عاجز، گيت، بيت، وائي جهڙين ڪلاسيڪل صنفن، ترائيل، نظم ۽ ٽي سِٽي، ڏيڍ سِٽي جي مختلف گهاڙيٽن سميت “اوپيرا” به لکيا آهن جنهن ۾ هن سنڌ جي هڪ غير روايتي رومانوي ڪهاڻي “سوني باگو” کي نئون جنم بخشيو آهي. ساڳي طرح هن سنڌ درياهه جي حوالي سان “سائر جو سوداءُ” جهڙو جديد ڪلاسِڪ لکيو آهي. جنهن ۾ هن درياهه جي عروج ۽ زوال کي هڪ درد انگيز انداز ۾ سامهون آندو آهي. هن جي شاعري سنڌ جي اهم رسالن ۾ پڻ ڇپيل آهي.
باستت
باستت (Bastet) قديم مصري مذھب جي ھڪ دیوي ھئي۔
ظهير الاسلام عباسي
بينظير حڪومت خلاف سازش
بعد ۾ شايع ٿيل ڪجهه رپورٽن ۾ ڄاڻايو ويو ته گرفتار ڪيل آفيسر حڪومت ڪيرائڻ جي سازش ۾ ملوث نه هئا، بلڪه اهي ڳجهي نموني ڪشمير ۾ وڙهندڙن کي هٿيار فرهام ڪري رهيا هئا، بينظير ڀٽو واشگٽن جي دٻاءُ کان پوءِ فوج جي اندر انهن عصرن خلاف ڪاروائي ڪرائي جيڪي ڪشمير هٿيار موڪلي رهيا هئا. ان وقت آمريڪا هندوستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ ڇڪتاڻ گھٽائڻ لاءِ ڪوششون ڪري رهيو هو.
بيگم فقيرياڻي
محبت جي آهيان ماري، نہ تہ ڪير ڪشالا ڪري!
شاھ ايليا
ٽريجڊي ڊرامو
ڊاڪٽر شمس الدين عرساڻي لکي ٿو تہ: ايليا“ هڪ ٽرئجيڍي يا غم انجام ڊرامو آهي ۽ ساڳئي وقت هڪ روماني ڊرامو به آهي. شيڪسپيئر جي روماني ڊرامن ۾ اڪثر ڪري، اهي ٽي اتحاد، جن کي وقت، جاءِ ۽ عمل جو اتحاد سڏجي ٿو، تن کي مطلق نظرانداز ڪيو ويو آهي، انهن ۾ وقت جو لحاظ نه رکيو ويو آهي ۽ بعضي اهڙا ڊراما غير محدود وقت تائين هليا هلندا آهن. انهن جو عمل به هڪ جاءِ کان ٻي جاءِ تائين ڦرندو رهندو آهي ۽ منجهن ڪيترائي ٻيا ننڍا ننڍا پلاٽ به داخل ڪيا ويندا آهن، جي مکيه پلاٽ سان گڏوگڏ هليا هلندا آهن. شاهه ايليا ۾ پڻ اهائي ڳالهه نمايان صورت ۾نظر اچي ٿي. شيڪسپيئر جا ڊراما موجوده دؤر جي دستور موجب هرگز اسٽيج تي اچي نٿا سگهن، ڇاڪاڻ جو شيڪسپيئر اهي ڊراما، خاص ايلزبيٿ واري زماني لاءِ لکيا هئا، جڏهن هڪڙو ئي ڊرامو هفتن تائين پيو هلندوهو ۽ منجهس سينرين ۽ پردن جي لهڻ چڙهڻ جو ڪوبه لحاظ رکيل نه هوندوهو. ”شاهه ايليا“ يا ”ڪنگ ليئر“ جي ڊرامي ۾ شيڪسپيئر کي عوام جي اڳيان هڪ وڏو اصلاحي سبق پيش ڪرڻو هو. لهٰذا هن کي خيالات جو هڪ لاڳيتو سلسلو قائم ڪرڻو هو، تنهنڪري هن انهن جي اسبابن ۽ نتيجن جي وضاحت ڪرڻ لاءِ مٿي ذڪر ڪيل ٽن اتحادن کان گريز ڪرڻ لازمي سمجهيو، ان ڪري شاهه ايليا هڪ اهڙي ته روماني ٽرئجيڊي ٿي آهي، جنهن جا ڪيترا ڀاڱا اسٽيج تي آڻڻ مشڪل ٿي پون ٿا. ڊرامي ۾ ادب جي ٻين شاخن وانگر اها ڳالهه ضروري آهي ته ٻين ڳالهين سان گڏ، ان دور ۾، جنهن ۾ ڊرامه نويس پيدا ٿيو ۽ ڪم ڪيو، ان ۾ جيڪا زندگيءَ جي نوعيت يا عوام جو طور طريقو هو، ان کي ملحوظ رکيو وڃي. اهوئي سبب آهي جو هن ڊرامي ۾ ٻولي، اشارات، عادات ۽ خيالات به اهي ئي ايلزبيٿ جي زماني جا ڏنل آهن ۽ سال 1400ع جي انگريزي قوم جي حياتيءَ جو عڪس نظر اچي ٿو. لارڊ رسڪن جو چوڻ آهي ته شيڪسپيئر پنهنجي ڊرامن ۾ ايترا سورما (هيرو) پيدا نه ڪيا آهن، جيتريون سورميون (هيروئن) پيدا ڪيون آهن. سندس سڀني ڊرامن ۾ فقط ڪو هڪ به هيرو نظر نه ايندو، مگر ان جي برعڪس سندس ڪوبه اهڙو ڊرامو نظر نه ايندو، جنهن ۾ هڪ باڪمال عورت نه آندي ويئي هجي. مثلاً ڪارڊيليا يا صوفيا، ڊيسڊيمونا، ازبيلا، آئموجن ۽ هرموئن وغيره. هن جيڪي به عورتون پيدا ڪيون آهن، تن بابت پوپ جو چوڻ آهي ته: ”جيڪڏهن انهن هيروئن جون گفتارون سندن نالن ڏيڻ کان سواءِ ئي ڇپايون وڃن، ته به اهي جيڪر نهايت آسانيءَ سان انهن ڏي منسوب ڪري سگهجن ٿيون. خاص طور هيءَ حالت انهن هيروئن سان لاڳو ٿي سگهي ٿي، جي سندس غم انجام ڊرامن ۾ پيش ڪيون ويون آهن. بهر صورت، اهي گفتارون محض عورتن جون ئي سمجهيون ۽ اهي ڪڏهن به مردن جي واتان اچي نٿيون سگهن.
حوالا
زمرو:سنڌي ۾ ترجمو ڪيل ادب
سيد بلاول شاھ نوراني
گوڪل ديو ۽ شاھ نوراني
گوڪل ديو جي ظلمن کان ماڻهو تنگ هُئا. انهن ماڻهن الله کان پناهه لاءِ دعا گُهري ته شاهه بلاول نُورانيءَ جي رُوپ ۾ هڪ نوراني چهري واري بزرگ شخصيت آئي ۽ گوڪل ديو سان مقابلو ڪري ان کي شڪست ڏئي، ديو کي قيد ڪري ماڻهن کي ان جي ظلمن کان ڇوٽڪارو ڏياريو. اُن مقابلي جا نشان اڄ به انهن پهاڙن ۾ موجود آهن. ديو کي قيد ڪرڻ کان پوءِ ان کي باغ ۽ ان جي آس پاس پاڻي پهچائڻ لاءِ پابند ڪري ڇڏيائين. صدين کان ان جبل مان پاڻي وهندو رهي ٿو ۽ پرين جو اهو باغ سيراب ٿيندو رهي ٿو. رويت موجب شاهه بلاول نُوراني کان اڳ لاهُوت گوڪل ۽ ٻين ديون، جنن ۽ ڀُوتن جو آستان هو. شاهه بلاول پنهنجي علم، رُوحاني قوت ۽ ڪرامتن وسيلي انهن ديون ۽ جنن کي ڀڄائي، ماري مڃائي قيد ڪري لاهُوت کي پنهنجي مستقل رهائش بڻايو. پنهنجي رُوحاني قوت ۽ ڪرامتُن سان لاهُوت ۾ پاڻي جا چشما وهايائين. هوريان هوريان ماڻهو سندس شخصيت، ڪرامتن ۽ غير معمولي عملن سبب مطيع ٿيڻ لڳا ۽ پهاڙن ۾ جيئي شاهه جبل ۾ شاهه، نُوراني نُور هر بلا دُور جا نعرا گُونجڻ لڳا
شعيب ملڪ
ٽيمون
ّشعيب ملڪ پاڪستان ڪرڪيٽ ٽيم کان سواءَ هنن ٽيمن ۾ به کيڏندو آهي.
موريشس
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون زمرو:موريشس جا ٻيٽ
بيسو
نگار خانو
زمرو:مصري معبود زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:قديم مصر زمرو:عربي علم الاساطير زمرو:زرخيز ھلال
ڊاڪٽر احمد علي شاھ
ڊاڪٽر -احمد علي شاهه- سيد محمد علي شاهه جو پٽ ۽ نامياري سياستدان سيد ظفر علي شاهه جو -ڀاءُ- آهي. هو 18 -آگسٽ- 1948ع تي درٻيلي ضلعي نوشهري فيروز ۾ ڄائو. هن ايم. بي. بي. -ايس- ڊائو ميڊيڪل ڪاليج ڪراچيءَ مان ۽ ايف -آر- سي -ايس- رائل ڪاليج آف سرجن ايڊنبرا -برطانيا- مان ڪئي. هو ناميارو نيورو سرجن رهيو آهي. هن وقت به -آغا خان- يونيورسٽيءَ جو ڪنسلٽنٽ نيورو سرجن ۽ ڪاليج آف فزيشن اينڊ سرجن آهي ۽ فيڪلٽي آف فزيشن اينڊ سرجنس آف -پاڪستان- جو ڊين، فيڪلٽي آف نيورو سرجري ۽ رائل سوسائٽي آف ميڊيسن انگلينڊ جو فيلو آهي. ڊگهي عرصي تائين طب جي شعبي ۾ خدمتون ڏيڻ بعد رٽائر ٿيڻ تي سياست ۾ آيو. پهريون ڀيرو 2008ع وارين چونڊن ۾ نوشهري فيروز جي -تڪ- پي -ايس- 21 مان پ پ جي -ٽڪيٽ- تي چونڊ لڙي سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر ٿيو. هو هن وقت بورڊ آف روينيو بابت -اسيمبلي- جي اسٽينڊنگ ڪميٽيءَ جو ميمبر آهي. سندس -ڀاءُ- ظفر علي شاهه 1970ع وارين عام چونڊن ۾ سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر هو. -ان- بعد 1985، 1988ع، 1993ع کان 1997ع تائين قومي -اسيمبلي- جو ڊپٽي اسپيڪر رهيو. سيد -احمد علي شاهه- -بنگلاديش-، -برازيل-، چين، ڊينمارڪ، فرانس، -جرمني-، -انڊيا-، -جپان-، ملائيشيا، ناروي سريلنڪا، سوئيڊن، -آمريڪا- ۽ انگلينڊ سميت ڪيترائي ملڪ ڏٺا آهن. سيد -احمد علي شاهه- نيورو سرجريءَ جي ٽريننگ انگلينڊ مان حاصل ڪرڻ بعد وطن ورڻ تي ڊائو ميڊيڪل ڪاليج ڪراچيءَ ۾ نيورو سرجري جو شعبو قائم ڪيو. -جتي- هو 18 سال خدمتون انجام ڏيندو رهيو. هن اتي 2005ع ۾ نيورو سرجريءَ جي پروفيسر طور ڪم ڪيو ۽ 2005ع ۾ استعيفيٰ ڏيئي 2007ع ۾ -آغا خان- يونيورسٽيءَ ۾ اعزازي پروفيسر ٿيو. سندس -بين- الاقوامي ساک وارن رسالن ۾ 17 کان وڌيڪ تحقيقي مقالا ڇپيل آهن.
رت پيئندڙ جن
thumb|VampireE3
باغ محمد بيشڪ جوکيو
حوالا
زمرو:شاعر زمرو:اديب
تاريخ
تاريخ (History) ڏينهن لکڻ. تاريخ مهيني جو هڪ ڏينهن ، ڏينهن ، روز. مقرر ڪيل ڏينهن. تٿ. خط يا ٻئي ڪنهن به ڪاغذ يا دستاويز تي ڄاڻايل ڏينهن، مهينو يا سال. هڪ واقعي کان ٻئي واقعي تائين مقرر ڪيل مدت. روزانو لکيل احوال. ماضيءَ جي واقعن جي يادداشت. ماضيءَ جي واقعات جي يادداشت بابت لکيل ڪتاب ”تاريخ سنڌ“، ”تاريخ طَبَري“. واقعات جي يادداشت جو علم ، علم التاريخ ، History. بادشاهن ۽ واقعن جو تذڪرو. 120px|thumb
تاريخ جي رڪارڊ جي جائزي وٺڻ لاءِ ٽي نقطهءِ نظر آهن:
حوالا
زمرو:تاريخ زمرو:تواريخ زمرو:سياست زمرو:سماج
حورس جا چار پٽ
حورس جا چار پٽ (Four sons of Horus) قديم مصري مذھب ۾ چار دیوتائن جو ھڪ گروھ ھيو۔
ٻاجهر
استعمال
''ٻاجهري جي ماني دير هضم ٿيندي آهي. حڪيمن جو چوڻ آهي ته ٻاجهر جي خاصيت سبب ڪيترين ئي بيمارين جي علاج لاءِ ڪم آڻيندا آهن. ڳوٺاڻن ماڻهن وٽ به ان جا ڪيترائي ڪارج آهن. ٻاجهر جي اٽي مان لپري رڌي ڳوڙهن تي ٻڌبي ته ڳوڙهن کي نرم ڪري، ڦاڙي وجهندي آهي. ٻاجهري ۽ لوڻ گڏي ڪوسا ڪري پاسي جي سور تي ٽاڪور ڪرڻ سان آرام ايندو آهي. هن فصل جي ڪڙٻ، مال چاري لاءِ هاري ماڻهو دَنِ ڪري رکندا آهن ۽ ڪتر ڪري مال کي کارائيندا آهن. اونهاري جي موسم ۾ ٻهراڙيءَ جا ماڻهو صبح جو ٻاجهر جي رٻ پي، ڏاند ڪاهي هرن تي هليا ويندا آهن. ٻاجهري جي اَٽي جي ماني کير سان تمام شوق سان کائبي آهي. تازي ويايل عورت کي به ٻاجهري جي رٻ پياربي آهي. ٻاجهر جي ماني ۽ ڳائي مکڻ جي ڪُٽي مزيدار ٿيندي آهي.''
قادر مڱسي
حوالا
زمرو:بلوچ ماڻھو زمرو:پاڪستاني سياستدان زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سنڌي سياستدان زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:سنڌي ماڻھو زمرو:شخصيتون
تڪرار بابت تحقيق
تڪرار بابت تحقيق يا ڪانفلڪٽ ريسرچ (Conflict Research) هڪ علمي اڀياس جو قسم آهي، جنهن مطابق تڪرار هڪ ترتيب ڏنل سرشتو آهي، جيڪو ٻين سڀني موضوعن ۽ ورتائن ۾ به موجود آهي. تنهنڪري اهو ٿيڻ جوڳو آهي ته مُختلف مضمونن، خيالن ۽ تحقيقي طريقن منجهان اخذ ڪيل نتيجن کي هن اڀياس سان سلهاڙي، بين الاقوامي لاڳاپن ۾ اهم پيش رفت ڪري سگهجي. هن اڀياس جا تصور، نظريا ۽ رايا هر سطح تي آزمايا ويا آهن. اهڙي طرح هي اڀياس اصل ۾ مُختلف موضوعن ۽ مضمونن جي ملائڻ جو هڪ نادر نمونو آهي. ”سيڪيورٽي اڀياس“ يا ”امن اڀياس“ جي اُبتڙ هن قسم جو اڀياس ڪنهن به قسم جي تشدد يا جنگ بابت اڳواٽ هاڪاري يا ناڪاري يا فڪري لاڳاپا طئي ڪرڻ کان پرهيز ڪري ٿو. هي اڀياس ڪن موقعن تي Pluralism واري نظريي جي آڌار تي، پاڻ کي روايتي رياستي آشيرواد کان پري ڪري ٿو، تنهنڪري پاڻ کي ”جنگي مطالعي“ واري ميدان کان جُدا ڪري ٿو بيهاري. ان صورت ۾ اهو ”امن جي اڀياس“ واري موضوع سان ويجهو لڳي ٿو. ڇاڪاڻ ته هي اڀياس دُنيا ۾ تڪرارن جي پرامن حل لاءِ عمل جوڳا طريقا تجويز ڪري ٿو.
احمد فراز
حوالا
زمرو:اردو شاعر زمرو:پاڪستاني اردو شاعر زمرو:نگار اعزاز کٽيندڙ شخصيتون زمرو:ويهين صدي جا شاعر
تڪرار جو نبيرو
تڪرار جو نبيرو يا ڪانفلڪٽ سيٽلمينٽ (Conflict Settlement) يا ڪنهن به تڪرار جي پُڄاڻي يا نبيري کي هن اصطلاح سان واضح ڪيو ويندو آهي. تڪرار جو نبيرو ڪنهن هڪ ڌُر طرفان ٻيءَ کي شڪست ڏيڻ، مڃائڻ ۽ گوڏا کوڙائڻ ذريعي به ٿي سگهي ٿو ته تڪراري ڌُر جي سياسي يا فوجي قيادت جو خاتمو ڪرڻ ذريعي به ٿيڻ جوڳو آهي. ڇاڪاڻ ته هٽايل جاءِ تي آيل تڪراري ڌُر جي نئين سياسي يا فوجي قيادت نين پاليسين تحت تڪرار بدران امن ذريعي رهڻ چاهيندي. ان کان سواءِ ٽياڪڙيءَ ۽ فيصلي ذريعي به تڪرار جو خاتمو ڪيو ويندو آهي، ته ڏي وٺ (Barganining) سان به ائين ٿي سگهي ٿو. 1989ع ۾ بين الاقوامي لاڳاپن جي ماهرن I. William Zartman ۽ فشر (1980ع) ۾ هن اصطلاح جون پنهنجي تحريرن ۾ کوڙ وضاحتون ڪيون آهن.
اڀيجيت
اڀيجيت:Abhijit
ھندو مذهب ۾ قسمت جي ننڍي ديوي جو نالو. لفظ اڀيجيت جي معني فاتح يا کٽيندڙ آهي. ان جو ذڪر ھندن جي پراڻن ۾ بہ آھي. اھا ديوي ڀلائي واري نڪساترا يا استرال ديوي پڻ سڏبي آھي. اھا دڪسا جي ڌيء ۽ ڪيندرا يا سوما جي زال آھي.
1631ع
ڊسمبر
زمرو:سال
تمغو
thumbnail|نشانِ حيدر سلطاني مُهر. سون يا چانديءَ جو ٻلو، جيڪو ڪنهن نمايان ڪارنامي يا خدمت جي ڪري ڪنهن کي انعام طور ڏنو وڃي. پاڪستان ۾ فوجي ۽ سويلين (شهري) ماڻهن کي مختلف تمغا ڏنا ويندا آهن، جيئن نشانِ حيدر، تمغه حسنِ ڪارڪردگي ۽ ستاره امتياز وغيره.
باڪسنگ
باڪسنگ راند جي شروعات تاريخ کان آڳاٽي وقت ۾ ڪنهن وقت شروع ٿي آهي. ان جو قديم ترين ثبوت سمير (عراق) جي پنج هزار سال پراڻن آثارن مان مليو آهي، جنهن ۾ ٻه ”ٺونشيباز“ آمهون سامهون بيهي مقابلو ڪري رهيا آهن.
ايران جا سپريم ليڊر
ايران ۾ صدر کانسواءِ ملڪ جو ٻيو سربراھ ”رهبر معظم ‎“ يعني انگريزي ٻولي ۾Supreme Leader سڏجي ٿو. هو ملڪ جي سياسي ۽ مذهبي اٿارٽي مڃيو وڃي ٿو. امام خميني اسلامي جمهوريا ايران جو پهريون سپريم ليڊر هو ۽ ۱۹۸۹ ۾ سندس وفات کان پوءِ اڄ تائين سيد علي حسيني آيت الله خامنائي ايران جو ٻيو سپريم ليڊر آهي. سندس تصويرون اڪيلي سر يا امام خميني سان گڏ جتي ڪٿي نظر اينديون. سپريم ليڊر گهڻو ڪري اهو ٿئي ٿو جيڪو عالم دين هجي.
سپريم ليڊر
امام خميني
ڏيپلو تعلقو
ڏيپلو تعلقو (اُچار: ڏِيپلو تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام ڏيپلو شھر آھي. ڏيپو ميگھواڙ جو اڏيل شھر "ڏيپلو"٠ ڏيپو ميگھواڙ جنهن جي نالي ٿر جو علم ادب جو شاھڪار شھر ڏيپلو مشهور آهي اھو ڏيپي ميگھواڙ   ارڙھين صديء جي شروعات ڌاري آباد ڪيو٠ ڏيپو ميگھواڙن جي 'واڻيا' نک جي ميگھواڙن مان ھو; جنهن جي نسل جا پوين جا وڏا ڳوٺ تعلقي جا ڳوٺ ڏيڙو;ڏاڀڙي; لسيو;اونھريو واڇرا ۽ ٻيا ننڍا وڏا ڳوٺ آهن٠ ڏيپي ميگھواڙ جو گھر ھاڻوڪي شھر جي وچ ۾ مرحوم حاجي رمضان  ميمڻ جي ڪوٺي جي ڀرپاسي ۾ ھو جو أتي پيرپٿوري جو ٿان(مندر) اڄ به موجود آهي;جو ميگھواڙ  ڄاتي جو پير ۽ اعتقاد جي نشاني آهي٠ياد رهي  ميگھواڙ  جاتي شروع کان وٺي مورتي ۽ مندر جي پوڄا نه ڪندي ھئي صرف پير پٿوري جي بغير ديوار جي ڍنگھرن جي واڙ جو ٿان ٺاهي پوڄا ڪندا ھئا٠ ڏيپي ميگھواڙ جون ڇھ ست ٻنيون ھونديون ھيون جن ۾ کنڀو جيڪو ھينئر مال جو وٿاڻ آهي ۽ ھاڻوڪي سول اسپتال جا 1971ع تائين واڙي مرحوم الڏنو بجير پوکيندو ھو; ونگڙيو بني ۽ ھاڻوڪي رينجرس چوڪي کان سواء ٻيون ڀر پاسي واريون ٻنيون ڏيپي ميگھواڙ  جون ھيون جيڪي اولڊ روينيو رڪارڊ مان معلوم ٿي سگهن ٿيون٠ ڏيپو ٻني ٻاري سان گڏ کلون، چمڙو،ھڏا، کونئر،گوگر،ڏاس، أن ۽ نج گيھ سوديندو ھو ۽ أھي گيھ جا تاڪيا ۽ ٻيو سامان أٺن جي قطار جي صورت ۾ ڪڇ۽ ڪاٺياواڙ موڪليندو ھو جتان جا واپاري بمبئي بندرگاھ رستي ڏيساور موڪليندا ھئا٠ ميمڻن ۽ لوھاڻن جي آمد: ٺٺي ننگر جو شھر واپار جو مرڪز ھئڻ سبب سدائين ٻاھرين حملي آورن جي نشاني تي رھندو آيو; ۽ اھي ٻاھريان حملي آور مغل، تاتاري ۽ پٺاڻن ٺٺي شھر کي لٽڻ کانسواء ٻاھيون ڏيئي رک ۾ تبديل ڪندا ويا پر ھمت وارن سنڌين وري وري ٺٺي جا ٺاٺ ۽ رونقون بحال ڪندا رھيا، آخري ڀيرو مددخان پٺاڻ جي حملي ٺٺي جي واپاري جاتي واڻيا ۽ ميمڻ ٺٺو ڇڏي ڪڇ پڄ، ڪاٺيا واڙ، رحمڪي بازار، فقير عثمان بلالاڻي جي ڳوٺ جو پنڱري جي ڀر ۾ ھو ونگو پتڻ (ياد رهي ته ونگي پتڻ جي ڀر ۾ ڪمھالي ۾ اڄ به ميمڻ آباد آهن  جيڪي کيتي ٻاري جو ڪم ڪندا آهن ) ويڙھيڄھپ الو ڪوٽڙيو ،چيلي چارڻ جو ڳوٺ چيلھار، سوجا ويري، سرو، روھل، ٻلھياري، صندوق کوروڙو ۽ ٻين ڳوٺن ۾ اچي آباد ٿيا٠ پوء جڏهن ڏيپي ميگھواڙ جي واپاريڪوٺي مشھور ٿي اھي ميمڻ ۽لوھاڻآ آھستي آھستي  واپار سانگي ڏيپلو وسايائون ۽ ڏيپي جو پويون خانـدان به آھستي  ڏيپلو شھر ڇڏي ٻين ڳوٺن ۾ آباد ٿيندو ويو٠ جينئن ته ڏيپلو ھاڻوڪو شھر ڏيپي جي زمين ۽ پڊ تي آباد ٿيو ته پويان کيس مسواڙ جي صورت ۾ پائي پوء ٽڪو ۽ آخر ۾ ڏيڙي ڳوٺ جو ھڪ حقو پينئندڙ موالي ھر دڪان کان مٔٺ تماڪ ۽ ڳڙ ۽ ٻيو ٿورا گهڻو وکر واڻو ھر مھيني وٺندو ھو جو انھيء پوڙھي مرڻ کان پوء بند ٿي ويئي٠ تحقيق ۽ تحرير: ڪانجي مل چوھاڻ٠ حوالا: تماچي واڻيو عمر سو کان سوائي ڳوٺ اونھريو واڇري 1977ع٠ ڪتاب ڏيپلائي ميمڻن جي تاريخ (عثمان اديب) منگل وڻھول عمر 108سال معلومات 1977ع ڳوٺ اونھريو وڻھول(سومڻھار) لڌو درڙو ڳوٺ ٻٽڙي عمر 112سال معلومات سن 1976ع٠ ڀيمون مل تاراچند لوھاڻو ڏيپلو سن 1995ع۽ ٻيا وربلي٠
يونين ڪاؤنسلون
هيءُ تعلقو 8 يونين ڪا‏ؤنسلن ۾ ورهايل آهي.
ڪمبل
thumb|ڪمبل ڪمبل ٿڌ کان بچڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندڙ ڪپڙي کي چيو ويندو آھي. ڪمبل ڪپھ، چمڙي وغيره مان ٺاھيو ويندو آھي.
آبو (ديوتا)
حوالا
زمرو:مذھب زمرو:ديوتا زمرو:بت پرستي
1634ع
ڊسمبر
زمرو:سال
پنگتي تڪرار
حوالا
زمرو:سياست
حليم باغي
سنڌي ٻوليءَ جي مزاحمتي شاعر حليم باغيءَ جو اصل نالو عبدالحليم ولد محمد سومار ساند آهي. هن 13 مارچ 1963ع تي تاريخي ڳوٺ روحل واءِ لڳ عمرڪوٽ، ضلعي ميرپورخاص ۾ -جنم- ورتو. ابتدائي -تعليم- پرائمري اسڪول حاجي ڪالي خان کوسي ۽ ثانوي -تعليم- گورنمينٽ هاءِ اسڪول عمرڪوٽ مان ورتائين. ايم. اي (سنڌي) ۽ بي. فارميسي، سنڌ يونيورسٽيءَ مان ڪيائين. بي. ايڊ ۽ ايم. ايڊ پڻ (95- 1996ع ۾) سنڌ يونيورسٽيءَ مان ڪيائين. سندس مامو -جمن دربدر- پڻ شاعر آهي. اهڙيءَ طرح ڄڻ ته شاعري حليم باغيءَ کي گهران ئي ورثي ۾ ملي. هن 78- 1977ع ڌاري شاعري شروع ڪئي. غزل، نظم، وائي ۽ -بيت- هن جي پسند جون صنفون آهن. حليم باغيءَ جا نظم مزاحمت ۽ رومان جا شاهڪار آهن، -جن- سنڌ جي ڪيترن نوجوان شاعرن کي متاثر ڪيو آهي، پر عام پڙهندڙن کي به اهي ڏاڍا پسند اچن ٿا. حليم باغيءَ جو نالو جديد سنڌي شاعريءَ ۾ نوجوان ٽهيءَ اندر نمائنده شاعر طور مڃيو وڃي ٿو. سندس شاعريءَ جو مجموعو ”شهرِ جانان“ ٽي ڀيرا شايع ٿيو آهي. حليم -باغي- هاءِ اسڪول عمرڪوٽ ۾ H.S.T آهي. تازو سندس ڳوٺ ’روحل واءِ‘ ۾ ضلعي انتظاميه ’حليم -باغي- لئبرري‘ قائم ڪئي آهي.
مٿيون دير ضلعو
زمرو:خيبر پختونخوا جا ضلعا زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا
1636ع
ڊسمبر
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
احمد مغل
خارجي ڳنڍڻا
.
عبدالجبار جوڻيجو
پيشيور خدمتون
1960ع ۾ سچل آرٽس ڪاليج حيدرآباد ۾ جونيئر ليڪچرر مقرر ٿيو. 1962-08-21 ۾ سنڌي شعبي سنڌ يونيورسٽي ۾ ليڪچرر مقرر ٿيو. 76-1970ع کان سنڌي شعبي سنڌ يونيورسٽي ۾ اسسٽنٽ پروفيسر ٿيو. 1976-1983ع تائين سنڌي شعبي سنڌ يونيورسٽي ۾ ايسوسيئٽ پروفيسر ٿيو. 1976ع ۾ سوٽا جو صدر ٿيو تنهن وقت سنڌ يونيورسٽي ۾ شيخ اياز وائيس چانسلر هيو. 1983ع کان 1995ع تائين سنڌي شعبي سنڌ يونيورسٽي ۾ پروفيسر ۽ چيئرمين رهيو. (تنهن وقت ۾ يونيورسٽي جو وائيس چانسلر مظهر الحق صديقي هو) 1993ع کان 1995ع تائين آرٽس فيڪلٽي جو ڊين رهيو. 1993ع کان 1994ع تائين سنڌي ادبي بورڊ جو چيئرمين پڻ رهيو. 2004ع کان 2007ع تائين ڊائريڪٽر لاڙ ميوزيم بدين رهيو. ئڪڊمڪ ڪائونسل سينٽ بورڊ آف ائڊوانسڊ اسٽڊيز انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجي جو ميمبر پڻ رهيو.
باغي ڍوري وارو دڙو
باغي ڍوري وارو دڙو: هيءُ دڙو ديهه ”-باغي- ڍوري“ تعلقي ميرواهه، ضلعي خيرپور ۾ ٺريءَ جي شهر کان پنجن ميلن جي فاصلي تي آهي. هتي ڪافي ٺڪراٺو موجود آهي. هن دڙي جي هيٺان ڪِيڻ وهائيندي ٽي پراڻا کوهه هٿ آيا آهن. اهو دڙو ۽ کوهه شرف الدين پنجابيءَ ڳوٺ جي ڀرسان آهي.
ھيڪا
زمرو:جادو زمرو:مصري معبود زمرو:قديم مصري مذھب زمرو:قديم مصر
820ع
ڊسمبر
زمرو:820ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
لطيف آباد
لطيف آباد پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد شهر جو هڪ علائقو ۽ حيدرآباد ضلعي جو شهري تعلقو آهي. ھن تعلقي جو قيام پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ ٿيو. ان کي شاھ عبداللطيف ڀٽائي جي نالي سان منسوب ڪيو ويو. تاريخ 4 جنوري 1954ع تي گورنر جنرل ملڪ غلام محمد مھاجرن لاء لطيف آباد ڪالوني جو افتتاح ڪيو ھو.
احمد نگر
احمد نگر هندستان جي مهاراشٽر رياست جو هڪ شهر، شاهي گهراڻي جي باني ملڪ احمد نظام شاهه هن شهر تي 1490ع ۾ قبضو ڪيو. ان کان پوءِ هيءُ شهر مغلن، مرهٽن ۽ انگريزن جي قبضي هيٺ رهيو. هن شهر جي تاريخي جاين مان هڪ احمد نظام شاهه جو قلعو آهي، جنهن ۾ 1940ع واري ڏهاڪي دوران جواهر لال نهروءَ کي قيد ڪيو ويو هو. مولانا ابوالڪلام به احمد نگر جيل ۾ قيد رهيو هو. هن شهر جا مغل محل ۽ باغ به مشهور آهن. هيءُ شهر بمبئيءَ، پوني ۽ ٻين اهم شهرن سان ريل ۽ روڊ رستي ڳنڍيل آهي ۽ وڏو واپاري مرڪز آهي.
احمد ميان سومرو
thumb|احمد ميان سومرو سنڌ جو نامور سياستدان ، اڳوڻو اسپيڪر ۽ وڪيل احمد ميان ولد حاجي مولا بخش سومرو شڪارپور ۾ ڄائو. ابتدائي تعليم شڪارپور مان پاس ڪري، گريجوئيشن ڪراچيءَ مان ڪيائين. هن ايل. ايل. بي. جو امتحان بمبئيءَ مان پاس ڪيو. احمد ميان سومرو شڪارپور جي سومرا خاندان جو هڪ اهم فرد هو. پاڻ بنيادي طرح هڪ زميندار هو.
1640ع
ڊسمبر
زمرو:سال زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
اندر جو آلاپ
هن ڪتاب جو مصنف ٻوڌراج سوامي آهي. رايل سائيز واري هن ڪتاب ۾ 99 صفحا آهن. قيمت 12 -آنا- ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون ، ٽهلرام بصرمل ، نئون ست ڌرم منڊل ، حيدرآباد طرفان ، موتي پريس ، حيدرآباد مان سال 1938ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو.
ايٽلانٽڪ سمنڊ
thumb|ائٽلانٽڪ سمنڊ جي وڊيو جيڪا بين الاقوامي خلائي اسٽيشن تان 29 ھين مھم ۾ رڪارڊ ڪئي وئي
نالي جي معنيٰ
اينٽلانٽڪ نالي جو سڀ کان پراڻو ترين ذڪر ھڪ شاعر اسٽيسيڪارس لڳ ڀڳ ڇھين صدي قبل مسيح ۾ ھن ريت ڪيو : يعني ائٽلانٽيڪوئي پيلاگيئي (Atlantikoi pelágei)  جنھن جي معنيَ ايٽلانٽڪ سمنڊ ('the Atlantic sea'). ان بعد ھيروڊوٽس پنهنجي ڪتاب: تاريخ ۾ پڻ ان نالي واري سمنڊ جو 450 ق م ۾ ذڪر ھن ريت ڪيو:Ἀτλαντὶς θάλασσα (ايٽلانٽس ٿلاسا - Atlantis thalassa): يعني اينٽلاٽڪ سمنڊ ('Sea of Atlantis') يا ('the Atlantis sea') ). ھيروڊوٽس اھو نالو جبرالٽر جي مشھور مقام ھرڪيولس جي ٺلھن جي پار واري سمنڊ جو حوالو ڏيندي استعمال ڪيو ھو جيڪو ان مطابق سمنڊ جو اھڙو حصو ھو جيڪو زمين جي چوڌاري سمايل ھو . انھن استعمالن ۾ اھو نالو يوناني ديومالا جي اٽلس نالي ٽائٽن سان منصوب ڪيو ويو آهي جنھن آسمانن کي ٽيڪ ڏئي کنيو ھو جنھن منظر کي بعد ۾ وچولي دؤر ۾ ڪتابي نقشي ۾ ڏيکاريو ويو ۽ اھڙي طرح ٽائٽن جو اھو نالو (اٽلس) موجودہ دؤر ۾ نقشن جي ڪتاب تي پڻ پئجي ويو يوناني ديومالائي ادب جي قديم ترين ڪتابن اليڊ ۽ اوڊيسي  ۽ قديم جھازرانن مطابق ھن سمنڊ جو نالو اوشينس  ھو جنھن جو مطلب ھڪ عظيم درياء ھو جيڪو پوري دنيا جي چوڌاري گھيرو ڪري بيٺل ھو.اھو خيال ڪاري سمنڊ ۽ ميڊيٽرينن سمنڊ جي بيھڪ جي ابتڙ ھيو جيڪي چوڌاري خشڪي سان گھيريل ھيا ۽ يوناني انھن جي ان بيھڪ کان خوب باخبر ھيا ھڪ ٻئي خيال مطابق اھو نالو مراڪش ۾ واقع اٽلس جبل ۽ سمنڊ پار جبرالٽر واري سامونڊي لنگھ ۽ اتر آفريڪا جي ساحلي ڪناري واري ھنڌن لاء استعمال ٿيندو ھو
ايٽلانٽڪ سمنڊ جون زميني پليٽون
ايٽلانٽڪ وڏي سمنڊ جو ٿلھو آتشي پٿر وارو ۽، ميگنيشيم ۽ لوھ سان ڀرپور خول باسالٽ ۽ گئبرو  جو ٺھيل آھي جنھن مٿان سنھي چيڪي مٽي، وَارِي ۽ تھ جي جر مان نڪتل سليڪيٽ  معدنيات واري نيڪال جو تھ چڙھيل آهي. جن سمنڊ جو سڀ کان پراڻو ترو ساڍا چوڏھن ڪروڙ سال پراڻو آھي جيڪو آفريڪا جي اولھندي ڪناري ۽ اتر آمريڪا جي اوڀر واري ڪناري لڳ واقع آهي
لتا منگيشڪر
لتا منگيشڪر (Lata Mangeshkar)، جنم: 28 سيپٽمبر 1929ع، وفات: 06 فيبروري 2022ع) هندستان جي مشهور گلوڪاره ۽ موسيقاره ھئي . پنهنجي مڌر آواز ۽ موسيقيءَ جي ڄاڻ سبب کيس نه فقط هندستان بلڪہ سڄي ننڍي کنڊ ۾ انتهائي عزت ۽ احترام سان ياد ڪيو وڃي ٿو. هن 2000 کان وڌيڪ فلمن ۾ پنهنجا سر وکيريا ۽ هندي، مرهٺي ۽ بنگاليءَ سميت 36 کان وڌيڪ مقامي هندستاني ۽ ڪجه ٻاهرين ٻولين ۾ فلمي گيت ڳايا . سندس شاندار موسيقيءَ جو سفر ڇهن ڏهاڪن تي مشتمل آهي. موسيقيءَ جي لاءِ سندس لافاني خدمتن جي اعتراف طور کيس ڪيترن ئي انعامن ۽ اعزازن سان نوازيو ويو. 1989ع ۾ کيس هندستاني سئنيما جو وڏي ۾ وڏو ”دادا صاحب ڦالڪي ايوارڊ“ ڏنو ويو. 2001ع ۾ موسيقيءَ جي دنيا ۾ قوم جو ڳاٽ اوچو ڪرڻ جي مڃتا طور کيس ”ڀارت رتنا“ ايوارڊ ڏنو ويو. هيءُ هندستان جو سڀ کان وڏو شهري اعزاز آهي. 2007ع ۾ هن کي فرانس به پنهنجي سڀ کان وڏي شهري اعزاز سان نوازيو. ان کان علاوھ هن ٻيا به ڪئين ايوارڊ حاصل ڪيا آهن. هيءَ هندستان جي پهرين ڳائڻي ھئي جنهن کي 1974ع ۾ لنڊن جي رائل البرٽ هال ۾ ڳائڻ جو موقعو مليو.
ننڍپڻ
لتا منگيشڪر جو جنم 1929ع ۾ مڌيا پرديش جي شهر انڊور ۾ ٿيو. سندس پيءُ پنڊت ديناناٿ منگيشڪر مرهٽي ڪلاسيڪي راڳ جو ڄاڻو هو ۽ مقامي ٿيٽر ۾ اداڪاري به ڪندو هو. هو پنهنجي شهر ۾ ماسٽر دينا جي نالي سان مشهور هو. لتا جي ماءُ جو نالو شيوانتي هو جنهن جو واسطو گجرات سان هو. ڄمڻ وقت لتا جو نالو هيما رکيو ويو هو. سندس پيءُ جي ٿيٽر ۾ هڪ اداڪاره لتيڪا ڪم ڪندي هئي. ان جو نالو لتا جي پيءُ کي اهڙو وڻيو جو هن پنهنجي ڌيءُ جو نالو تبديل ڪري لتا رکيو. لتا موسيقيءَ جا ابتدائي سبق پنهنجي پيءُ کان سکيا. پنجن سالن جي ننڍڙي ڄمار ۾ هن پنهنجي پيءُ سان گڏ مرهٺي ٻوليءَ جي سنگيت ناٽڪن ۾ حصو وٺڻ شروع ڪيو. چون ٿا ته هوءَ اسڪول ۾ فقط هڪ ڏينهن وئي هئي. اسڪول جي پهرئين ڏينهن هوءَ پنهنجي ننڍي ڀيڻ آشا کي به گڏ وٺي وئي هئي ۽ وڃڻ شرط ٻارن کي موسيقي سيکارڻ لڳي. استادن جي منع ڪرڻ تي هوءَ ڪاوڙجي گهر موٽي آئي ۽ پوءِ ڪڏهن به ٻيهر اسڪول نه وئي.
احياء القلوب
احياء القلوب ڪتاب مولوي عبدالحق جو لکيل آهي. رايل سائيز ڪتاب ۾ 122 صفحا آهن ۽ قيمت هڪ رپيو آهي. ڇاپو پهريون، مولوي محمد قاسم شڪارپوري، موتي پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان سال 1993ع ۾ ڇپايو
824ع
ڊسمبر
زمرو:824ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
مڇر
حوالا
زمرو:مڇر
ميلادالنبي
حديثون
صحيح بخاري جي ٻين جلد ۾ ڄاڻايل آھي تہ ابو لھب جي مرڻ کان پوءِ عباس ان کي خواب ۾ ڏاڍي خراب حالت ۾ ڏٺو ۽ پڇيو ، مرڻ کان پوء تهنهجو ڪهڙو حال رهيو؟ ابو لهب چيو، تي کان جدا ٿي مان ڪائي راحت ناهي حاصل ڪئي سواءِ ان جي جو سيراب ڪيو ويندو آھي ڇو تہ مان محمد جي پيدائش جي خوشي ۾ پنهنجي لونڊي ثویيہ کي آزاد ڪيو هو۔ امام ابن جزري فرمائن ٿا تہ جڏھن محمد جي ميلاد جي خوشي جي وجہ سان ابو لهب جهڙي ڪافر جو هي حال آھي جو ان جي عذاب ۾ گهٽتائي ڪئي ويندي آھي ۔ حالانڪہ ان جي مذمت ۾ قرآن نازل ٿيو تہ محمد جي مومن امتي جو ڇا حال ٿيندو، جو ميلاد جي خوشي ۾ محمد جي محبت جي سبب مال خرچ ڪرندو آھي. قسم آھي منهنجي عمر جي، ان جي جزا اها آھي تہ اللہ ان کي پنهنجي افضل و ڪرم سان جنت نعيم ۾ داخل فرمائي ۔
نادر شاھ
سنڌ تي نادر شاهه ايراني (Naadir Shah Iraani) جي حملي، ظالم ۽ ڏاڍ جي بي انت بحر ۾ ھڪ ڏهڪائيندڙ ٻوڏ جي حيثيت اختيار ڪري ورتي، جنھن اوچتو سنڌ جي سرزمين کي، پنھنجي جولانيءَ جو نشانو بڻايو ۽ سڄي ملڪ جو انتظامي سرشتو ٽُڪر ٽُڪر ڪري وڌو. ھزارين ماڻھو گھر ٻار ۽ اجھا ڇڏي، دربدر خاڪ بسر رُلندا رھيا. سندن ميڙي چونڊي، سڀ ڦرجي ويئي. جتي نادر شاھ جو پير پھتو، آباديون ۽ فصل ويران ٿي ويا. ملڪ جي عام وسيلن کي سخت نقصان پھتو. ڪلھوڙن، ٻين پيڙھين جي حڪمرانيءَ ۾، آئي ويل جي ضرورتن کي پوري ڪرڻ لاءِ، جيڪي ڪجھ پاڇي ڪيو ھو، اھو سڀ نادر ميڙي سھيڙي پاڻ سان کڻي ويو. انھيءَ کانسواءِ، سالياني خراج جو، ڳاٽي ٽوڙ پٿر به، سنڌ ڳچيءَ ۾ ٻڌي ويو. ملڪي وحدت به قائم رھڻ نه ڏنائين ۽ ان کي ٽُڪرن ۾ ورھائي ڇڏيائين.
نادر شاهه جي هند ۽ سنڌ تي ڪاهه
نادر شاه افغانستان ۽ ايران جوا بادشاه ڪن عجيب و غريب ۽ گونا گون سببن جي ڪري جيئن حافظ شيرازيءَ (Haafiz Sheeraazi) چيو آهي ته ”رموز مملکت خويش خسروان دانند“ (يعني بادشاه پنهنجي بادشاهيءَ جون رمزون پاڻ سمجهندا آهن) 1156هه مطابق 1739ع ۾ هندوستان جي مٿان آسماني آفت وانگر اچي ڪڙڪيو.
نادر شاهه جي ڊپ کان نور محمد ڪلهوڙو ڊڄي اچي عمرڪوٽ ۾ لِڪو
دهليءَ ۾ فتح ۽ ڪامرانيءَ کانپوءِ سنڌ ۾ آيو. لاڙڪاڻي ۾ منزل ڪيائين. سنڌ جو حڪمران ميان نور محمد ڪلهوڙو (Noor Muhammad Kalhorro) نادري دٻ جهلي نه سگهيو ۽ ڀڄي وڃي عمرڪوٽ ۾ لڪو. نادر شاهه پهريائين هن کي پنهنجي هٿ سان هيٺيون حڪم لکي موڪليو:
آهن سکن پائمال خواهي شد. ترجمو: (اي ڪمزور ڪول ۽ اي ڪلراٺي زمين جا راهاڪو. جا قبر وانگر سوڙهي آهي، مٿي نهارڻ ۽ پاڻ کي ڪجهه ڀانئڻ ڇڏي ڏي. بهتر آهي ته قمريءَ وانگر فرمان برداريءَ جو طوق گردن ۾ وجهي حاضر ٿيءُ نه ته ميدان جنگ جي گهوڙي جي سنبن هيٺان، جي فولاد کي به ٽوڙي ڇڏيندا آهن، چيڀاٽجي ويندين.
خواجه محمد طاهر بخشي
تعليم ۽ تربيت
تصوف جي نقشبندي طريقي ۾ پاڻ پنهنجي والد سهڻا سائين کان روحاني تربيت ۽ نسبت حاصل ڪئي. سلوڪ جي سبقن مڪمل ڪرڻ کان پوءِ سهڻا سائين کيس خلافت عطا ڪئي. سهڻا سائين جي وفات کان پوءِ سندس مڙني خليفن گڏجي ڪري سڄڻ سائين کي درگاهه جو گادي نشين بڻايو ۽ سڀني مريدين نئين سر ساڻس بيعت ڪئي.
آءِ آءِ چندريگر
سياست ۽ خدمتون
''پاڪستان ٺھڻ کان پوءِ آگسٽ 1947ع کان مئي 1948ع تائين حڪومت پاڪستان جو واپار، صنعت ۽ تعميرات جو وزير ٿيو. 1948ع ۾ سرحد صوبي جو گورنر ۽ 1953ع ۾ پنجاب صوبي جو گورنر رھيو. 1955ع ۾ چوڌري محمد عليءَ جي مرڪزي ڪابينا ۾ وزير قانون رھيو. 1956ع جي آئين جو مسودو ھن تيار ڪيو. 18 آڪٽوبر 1957ع کان 16 ڊسمبر 1957ع تائين پاڪستان جي ڇھين وزيراعظم جي حيثيت سان خدمتون سرانجام ڏنائين.''
ماليڪيولي قيدخانو
هن تمام ننڍڙي ميدان ۾ مختلف قانون جيڪي ڪوانٽم مڪينڪس جي هيٺ آهن، انهن کي سمجهڻ جي ضرورت آهي ته ائٽمن جي وچ واري تعلق جي توانائي الڳ آهي يا لڳاتار نه آهي ۽ جتي پوزيشنموروثي طور تي غير يقيني آهي ۔ سائنسدانن جي ٽيم وڌيڪ کوجنا جي لاءِ اسپيڪٽرو اسڪوپڪ اوزار استعمال ڪيا، جنهن ۾ اسٽيٽ آف دي آرٽ بنا لچڪ جي نيوٽران اسپيڪٽرو ميٽر جنهن کي VISION سڏجي ٿو، جنهن جي ذريعي ائٽم جي خاص قسم جي تحرڪ واري ماليڪيولي بناوٽ کي جاچڻ کي ڪليٿريٽ سڏجي ٿو۔
حوالا
زمرو:سائنس
باغي شاعر شيخ اياز
حوالا
زمرو:2011ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب
نذير عباسي
زندگي
نذير عباسي 10 اپريل 1953ع تي سنڌ جي شهر ٽنڊوالهيار ۾ عريضي نويس جان محمد عباسي جي گهر ۾ جنم ورتو. شاگردي واري زماني کان سوشلسٽ سياست شروع ڪيائين ۽ پوءِ ڪمينسٽ پارٽي آف پاڪستان جي سينٽرل ڪميٽي جو ميمبر ۽ رهنما بڻيو.
شاهه عنايت شهيد
شاھ عنايت جا خليفا
شھيد شاھ عنايت جا 40 خليفا هئا، جن مان 14 گهڻو مشهور آهن، سڀني ۾ وڏو مير جان الله شاهه رضوي هو، هتي انهن مان ۽ خليفن جو مختصر ذڪر ڪيو وڃي ٿو.
مير جان محمد شاهه
وڏو عابد زاهد هو. بهترين خطاط هو، قرآن مجيد لکي ان جي اجوري مان گذر سفر ڪندو هو، سندن هزارين مريد هئا، جن مان ميان باقر علي شاهه بڪار وارو ۽ شاهه عبدالنبي گندا واهه وارو غلام رسول پٺاڻ ۽ شاهه عبدالوهاب شاهه گهڻو مشهور آهن: فارسي زبان جو بلند پايه شاعر هو، سندن ديوان، ديوان مير، ۽ سندن پوٽي جان الله شاهه عاشق جو ديوان عاش، سندن پوين وٽ محفوظ آهن.
اخباري منع نامو
هيءُ ڪتابڙو خوبچند ڪوڏومل شهاڻيءَ جو لکيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب ۾ صفحا 14 آهن ۽ قيمت هڪ پئسو ڄاڻايل آهي. ليکڪ هن ڪتاب جو ڇاپو پهريون، شهاڻي پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1935ع ۾ ڇپايو.
ائٽلس جاگرافي (ڪتاب)
ائٽلس جاگرافي ضلعو سکر
هيءُ ڪتاب هرچند سنگهه. جي پرسواڻيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب ۾ 64 صفحا آهن ۽ قيمت 5 آنا ڄاڻايل آهي. مصنف هيءُ ڪتاب لڄپال پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان سال 1935ع ۾ ڇپايو هو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، ديوي پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان 1936ع ۾ ڇپيو.
اتر پرديش
انتظامي ورھاست
1. سھارنپور
6. بستي
7. گورکپور
1. آگرا
عبدالڪريم سنديلو
ڊاڪٽر عبدالڪريم سنديلو لاڙڪاڻي شهر ۾، ڊاڪٽر عبدالڪريم ولد محراب خان سنديلو (ولادت 1923ع) جي ذاتي لائبريري، سال 1942ع کان قائم ڪيل آهي. پرائيمري اُستاد ٿيڻ شرط لکڻ جي لـــُـونجهه لڳس ڪتاب گڏ ڪرڻ سندس مشغلو بڻجي پيو. سپروائيزريءَ وقت ۾، ڪافي آڳاٽا ڇپيل ڪتاب هٿ ڪيائين. سندس پسنديده موضوع ”لوڪ اَدب“ ۽ لغت آهن، جن ۾ ملازمت واري مدت (رٽاير 4-4-1979ع) تائين کوجنا جاري رکيائين. اِنهيءَ سلسلي ۾ تحقيق ڪري، هن ڊزن کن ڪتاب لکي ڇپائين. وٽس لائبريريءَ ۾ رسالن ۽ اَخبارن کان علاون ڪتابن جو تعداد چار هزار کن ٿيندو. هندو اَديبن جا لکيل سنڌي، هندي، گرمکي ۽ سنسڪرت ٻولين ۾ ڪتاب، هن لائبريريءَ ۾ ڪثرت سان ملندا. لغتن جو به وڏو ۽ قيمتي ذخيرو گڏ ڪيل آهي.
ڪانگو وائرس
مریض جون علامتون
ڪانگو وائرس جو مریض تیز بخار ۾ مبتلا ٿي وڃي ٿو۔ان کي مٿي ۾ سور، دل ڪچي، الٽي، بُک ۾ ڪمي، ٿڪاوٽ، ڪمزوري ۽ غنودگی، وات ۾ ڇالا اکين تي سوڄ ٿئي ٿي۔ تیز بخار سبب جسم ۾ وائٽ سیلس انگ (تعداد) گهٽجي وڃڻ ڪري رت ڄمڻ جي صلاحيت متاثر ٿئي ٿي، جنهن ڪري مریض جي جسم مان رت نڪرڻ لڳي ٿو ۽ ٿوري ئي عرصي ۾ مريض جا ڦڦڙ متاثر ٿي وڃن ٿا، جڏهن تہ جگر ۽ بُڪيون بہ ڪم ڪرڻ ڇڏي ٿا ڏين ٿا، اهڙي طرح مریض جو موت ٿي وڃي ٿو.
ڪانگو کان بچاؤ لاءِ احتیاطي تدبیرون
وائرس کان متاثر مریض سان هٿ نہ ملائجي۔
مریض جي سار سنڀال ڪرڻ وقت هٿن تي دستانا ضرور پائجن۔
ماکيءَ جي مک
.
ڪانگو وائرس
حوالا
زمرو:صحت زمرو:وائرس زمرو:سائنس
بولس لائبريري قمبر
بولس لائبرري سال 1923ع ۾، بولس Bolus، ضلعي لاڙڪاڻي جو ڪليڪٽر هو. نهايت اَورچ ۽ محنتي مڙس هو. هــُـن، لاڙڪاڻي ضلعي جي ترقي ۽ عوام جي سهنج لاءِ پنهنجو ننڊ آرام ڦـِـٽائي ڇڏيو هو. لاڙڪاڻي شهر کان علاوه تعلقن جي ترقي ڏانهن به جوڳو ڌيان ڏنائين. سندس اَيامڪاريءَ ۾، قمبر شهر ۾ هڪ لائبرري قائم ٿي، جنهن ۾ ڪتابن جو خاصو تعداد گڏ ڪيو ويو. قمبر جي ماڻهن لاءِ هڪ قسم جو علمي ۽ تفريحي مرڪز بڻجي پيو. سال 1924ع ۾ سندس نالو ”بولس لائبرري“ رکيو ويو. موجوده وقت ۾ هيءَ لائبرري، ميونسپل جي سهاري هيٺ هلي رهي آهي، ۽ سندس نالو ”ميونسپل لائبرري“ رکيل آهي.
ابن بطوطا
تفصيلي تعارف
ابن بطوطه سيوهڻ مان ان خراساني جاگيردار سان سن 734هه/1333ع ۾ پنج ڏينهن سنڌو درياهه ۾ سفر ڪري لاهري بندر ويو ۽ اتي پنج ڏينهن رهي بکر ۽ اچي کان ٿيندو ملتان هليو ويو، جتان مختلف شهرن کان ٿيندو وڃي دهليءَ ۾ سلطان محمد بن تغلق جي درٻار ۾ پهتو، جيڪو غير ملڪين کي وڏا انعام اڪرام ۽ عهدا ڏيندو هو. اهي سڀ ابن بطوطه به حاصل ڪيا.
ابن بطوطه لکي ٿو ته ”جڏهن شيخ شهاب الدين سان ملڻ جي ڏوهه ۾ بادشاهه محمد شاهه تغلق ناراض ٿي پيو ته مون کي اچي ڊپ ورايو، سو پنهنجو سڀ ڪجهه مال دولت ۽ ڪپڙا ورهائي هڪ گداگر جا ڪپڙا پائي تارڪ الدنيا ٿي ويس. انهن ڏينهن ۾ بادشاهه سنڌ جي ملڪ ۾ ويل هو. جڏهن بادشاهه کي خبر پئي ته آئون تارڪ الدنيا ٿي ويو آهيان. تڏهن مون کي پاڻ وٽ گهرائي ورتائين. ان وقت بادشاهه سيوستان (سيوهڻ) ۾ هو. مان فقيرن جي ڪپڙن ۾ بادشاهه جي سامهون حاضر ٿيس. مون سان بادشاهه تمام نرميءَ سان ٿي ڳالهايو ۽ وري سندس نوڪري ڪرڻ لاءِ مونکي زور ڪرڻ لڳو پر مون صاف انڪار ڪيو ۽ کانئس حجاز جي سفر جي اجازت گهريم، جيڪا هن منظور ڪئي. پوءِ مان بادشاهه وٽان هليو آيس ۽ هڪ خانقاهه ۾، جيڪا ملڪ شير جي نالي سان منسوب هئي، ترسي پيس. هي جماد الثاني جون آخري تاريخون ۽ سنه 742هه/(1341ع هو. آئون رجب وارو سڄو مهينو ۽ شعبان جي ڏينهن تاريخ تائين اتي عباد ڪندو رهيس. هتي مون پنجن پنجن ڏينهن جو روزو رکڻ شروع ڪيو. اهڙي طرح سان چاليهه ڏينهن پورا ڪيم. جڏهن چاليهه ڏينهن پورا ٿيا، تڏهن بادشاهه مون ڏانهن هڪ زين سميت گهوڙو، ٻانهيون، غلام، خرچ ۽ ڪپڙا موڪلي ڏنا. پوءِ مون اهي ڪپڙا پهريا. جڏهن آئون بادشاهه وٽ پهتس، ته هن منهنجي اڳي کان به وڌيڪ عزت ڪئي ۽ چيو ته توکي چين جي بادشاهه وٽ پنهنجو سفير ڪري ٿو موڪليان، ڇو ته توکي سير سفر جو شوق آهي.“
سيوهڻ بابت هن تاريخي اهميت جي حوالي جو سواءِ ابن بطوطه جي ٻئي ڪنهن به ذڪر نه ڪيو آهي، جيڪر ابن بطوطه هن کي پنهنجي سفرنامي ۾ شامل نه ڪري ها ته اسان کي ان هاڪاري ۽ ظالم حڪمران جنهن بي پناهه لشڪر سان ٺٽي تي 752هه/3151ع ۾ ڪاهه ڪئي ۽ سنڌوءَ جي ڪپ تي پلو کائي بيمار ٿي مري ويو، جي سندس حياتيءَ ۾ سيوهڻ ۾ اچي ڪيترا مهينا رهڻ جي ڪابه سڌ نه پئجي سگهي ها. نتيجا: ابن بطوطه جي سفرنامي ۾ سنڌ باري ۾ ۽ خاص طرح سيوهڻ بابت ڪيترا تاريخي حوالا ملن ٿا، جن کي اسان جي تاريخدانن بلڪل وساري ڇڏيو آهي. جن تي غور ڪرڻ سان اهڙي تاريخي معلومات ملي ٿي، جيڪا ڪنهن به تاريخي ڪتاب مان ملڻ ممڪن ڪونهي. • ابن بطوطه سنڌ ۾ بلوچستان کان ٿيندو جيڪب آباد ضلعي مان داخل ٿيو هو ۽ سنڌو درياهه جو مکيه وهڪرو نه پر ان جي الهندي وهڪري کي پار ڪري لاڙڪاڻي ۽ دادو وارين ايراضين مان ٿيندو سنه 734هه/1333ع ۾ سيوهڻ پهتو. • سنڌ تي ان وقت هندستان جي تغلق حڪمران محمد بن تغلق جو راڄ هو ۽ سندس پاران امير عماد الملڪ سر تيز مقرر ٿيل هو، جنهن جو مرڪز ملتان ۾ هو جيڪو سنڌ جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سيوهڻ کان ڏهن ڏينهن جي پنڌ تي هو، سنڌ جو امير عماد الملڪ سر تيز ان وقت سيوهڻ جي انتظام درست ڪرڻ لاءِ سيوهڻ ۾ ترسيل هو. • سنه 733هه/1333ع ۾ سيوهڻ جي انتظام لاءِ ڄام انڙ ۽ قيصر رومي مقرر ڪيل هئا، پر پوءِ انهن جي مٿان ملڪ رتن کي مقرر ڪيو ويو، جنهن کي هنن ٻنهي برداشت نه ڪيو ۽ گڏجي کيس قتل ڪري خزاني تي قبضو ڪيائون. ڄام انڙ لشڪر گڏ ڪرڻ لاءِ سنڌ جي لاڙ واريءَ ايراضيءَ ڏي هليو ويو. قيصر روميءَ کي عماد الملڪ سرتيز ملتان مان لشڪر چاڙهي اچي قيد ڪيو ۽ پوءِ ٻين باغين سميت مارائي ڇڏيو. • ابن بطوطه محرم 734هه/آگسٽ 1333ع ۾ انهن باغين جون بهه ڀريل کلون سيوهڻ جي قلعي جي ڀت تي ٽنگيل ۽ انهن جي سسين جو وڏو ڍڳ وچ شهر ۾ گڏ ٿيل ڏٺو هو، جنهن مان ان بغاوت کي سختيءَ سان ختم ڪرڻ جي شاهدي ملي ٿي. • سنه 734هه/1333ع ۾ سنڌ جي سري وارن علائقن ملتان، اچ، بکر ۽ سيوهڻ کان سواءِ لاڙ جا ڪجهه علائقا ۽ خاص طرح لاهري بندر تغلق حڪمرانن جي حڪم هيٺ هئا. لاهري بندر ۽ ان سان لاڳاپيل علائقا بادشاهه محمد بن تغلق پاران قاضي علاالملڪ فصيح الدين خراساني کي جاگير طور مليل هئا. لاهري بندر جو ساليانو محصول سٺ لک دينار (سونا سڪا) هو. ويهين پتي يعني ٽي لک دينار جاگيردار ۽ باقي ستونجاهه لک دينار سلطاني خزاني ۾ جمع ٿيندا هئا. لاهري بندر وڏو بندرگاهه ۽ سهڻو شهر هو جتي سڄي دنيا جا جهاز ۽ ماڻهو ايندا هئا. • سنڌ جا اهم ۽ وڏا شهر پيادن ۽ گهوڙن جي ٽپال وسيلي هندستان جي تختگاهه دهليءَ سان ڳنڍيل هئا ۽ سلطاني فرمان، سوکڙيون ۽ ٻي ڪابه گهربل شئي پنجن ڏينهن ۾ سيوهڻ کان دهلي پهچندي هئي. • هندستان جو سلطان محمد بن تغلق، جيڪو ٺٽي تي بي پناهه لشڪر سان ڪاهه ڪري آيو هو ۽ پلو کائي سنڌوءَ جي ڪناري 752هه/1351ع ۾ گذاري ويو. اهو پنهنجي حياتي ۾ به گهٽ ۾ گهٽ ٽي مهينا جمادي الثاني، رجب ۽ شعبان 742هه مطابق نومبر، ڊسمبر ۽ جنوري 1341ع سيوهڻ ۾ اچي رهيو هو ۽ ابن بطوطه کي دهلي مان سيوهڻ گهرائي اڳيان ڏوهه معاف ڪري چين جو سفير ٿي وڃڻ جو حڪم ڏنائين. محمد بن تغلق جو سنڌ ۾ اچڻ ۽ سيوهڻ ۾ ايتري وقت لاءِ رهڻ جو سبب دهليءَ ۾ ڏڪار، بيماري ۽ ملڪ ۾ بغاوتون سمجهڻ ۾ اچن ٿيون، جن کان بچڻ لاءِ سنڌ جهڙي سائي ستابي ۽ خوشحال ملڪ ۾ آيا. سندس ناٺي عمادالملڪ سرتيز سنڌ جو حاڪم هو، جنهن وٽ سڪون سان ڳچ مهينا رهي پاڻ سيوهڻ ۾ ساهه پٽيائين ۽ سندن گهوڙا ۽ ٻيا جانور منڇر جي علائقي وارن سر سبز ميدانن ۾ گاهه ۽ داڻو چرندا رهيا. خاص طرح سان سيوهڻ بابت مٿين تايرخي حوالن بابت سواءِ ابن بطوطه جي ڪنهن به ٻئي سياح يا تاريخدان ذڪر نه ڪيو آهي ۽ نه ئي ڪنهن محقق ان تي روشني وڌي آهي.
آدتي
آدتي :Aditi:
حوالا
زمرو:زرخيز ھلال زمرو:هندو ديويون
اخبار تعليم
اخبار تعليم جا مکيه ايڊيٽر
اخبار تعليم جا اڪثر ايڊيٽر ٽريننگ ڪاليج فار (مين) حيدرآباد جا پرنسپال ۽ استاد رهيا آهن. جنهن ۾ باني ايڊيٽر راءِ بهادر ديوان تارا چند شوقيرام، ديوان پريمچند آوتراءِ جهانگياڻي، خانبهادر نور الدين غلام علي الانا، خانبهادر محمد صديق ميمڻ، مسٽر غلام حسين سومرو، ڊاڪٽر غلام حسين جعفري، مسٽر غلام رضا ڀٽو، رحيم بخش سرهيو، مسٽر غلام اصغر ونڊير، ڊاڪٽر اطهر رضوي، واحد بخش شيخ، علي حيدر جج، محمد سليمان خاصخيلي، ڊاڪٽر عبدالجبار مغل، الهڏنو سهتو، سيد شير شاهه بخاري، هن وقت به اخبار تعليم شايع ٿي رهي آهي، جنهن جو ايڊيٽر محمد ادريس جتوئي آهي. اخبار تعليم سن 2002ع کان نئين سوچ، نئين رنگ ۽ ڍنگ ۾ شايع ٿي رهي آهي. اخبار تعليم جي لاءِ نامياري استاد محمد صديق مسافر جو ورهاڱي کان اڳ ۾ اهم ڪردار رهيو آهي، جنهن اخبار تعليم ۾ نئون روح ڦوڪيو.
اخبار تعليم ۾ سنڌ جي ويهين صديءَ جي اڪثر ناميارن ليکڪن، تعليمي ماهرن، استادن جا مضمون، تقريرون، ليڪچر شايع ٿيندا رهيا آهن. مٿين ايڊيٽرن کانسواءِ جن ليکڪن مضمون لکيا آهن، تن ۾: محمد صديق مسافر، پروفيسر شيوارام اين ڦيرواڻي، اتمچند گنگارام، خوبچند ايسرداس جگياڻي، ڄيٺمل پرسرام، پرمانند ميوارام، بولچند ڏيارام، ڪشنچند بيوس، ڀيرومل مهرچند آڏواڻي، کيئرو مل، مرزا قليچ بيگ، علامه علي خان ابڙو، حافظ احسن چنا، الهه بخش قريشي، جمع خان، ڊاڪٽر نبي بش خان بلوچ، محمد ابراهيم جويو، سيد غلام مصطفيٰ شاهه، رحيم بخش ميمڻ، پير حسام الدين راشدي، علامه غلام مصطفيٰ قاسمي، پروفيسر عبدالرحيم ڏيٿو، غلام محمد گرامي، ڊاڪٽر سيد محمد صالح شاهه، سيد غلام مرتضيٰ شاهه (جي. ايم. سيد)، فتح محمد سيوهاڻي، مسٽر جمشيد مهتا، لطف الله جوڳي، ڊاڪٽر عبدالڪريم سنديلو، سيد عبدالحسين موسوي، علي محمد نور محمد، ڊاڪٽر حبيب الله صديقي، عبدالغفار صديقي، محمد جمن ٽالپر، الياس سومرو، محمد اسماعيل عرساڻي،جمع خان غريب، محمد پريل اشرفاڻي، پروفسير الله ورايو بهڻ وغيره شامل آهن.
1409ع
ڊسمبر
زمرو:1409ع زمرو:پندرھين صدي
اندرا گانڌي
تعليم
هن پنهنجي تعليم ڀارت، برطانيا ۽ سوئٽزرلئنڊ مان حاصل ڪئي. ان وچ ۾ ڪجهه عرصو بنگال جي عظيم شاعر رابندرناٿ ٽئگور جي تعليمي اداري ”شانتي نڪيتن“ ۾ پڻ تعليم حاصل ڪيائين. تعليم حاصل ڪرڻ کان پوءِ عملي سياست ۾ حصو ورتائين.
تير
300px|thumb|روايتي تير
اختر رند
اختر رند (انگريزي:Akhtar Rind) سنڌ، پاڪستان ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو شاعر ،ڪهاڻيڪار ۽ ناٽڪ نويس آهي. سندس ڪتاب به ڇپيل آهن ۽ سندس ڊراما پڻ نشر ٿيل آهن.
اختر انصاري اڪبر آبادي
اختر انصاري اردو ٻوليءَ جو شاعر ۽ اديب، جنهن 1919ع ۾ اڪبر آباد، ڀارت ۾ جنم ورتو. هن منشي فاضل اديب ۽ اديب عالم جا امتحان پاس ڪيا. سترهن سالن جي عمر کان شاعريءَ جي شروعات ڪيائين. اوائلي دور ۾ افسانا بہ لکيائين، جيڪي ”آج کل“ (دهلي)، ”اضطراب“ (لکنؤ)، ”حريم“ (لکنؤ)، ”محشر خيال“ (دهلي) ۽ ”حريت“ (دهلي) ۾ شايع ٿيا. پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ، لڏي آيو ۽ حيدرآباد سنڌ ۾ رهائش اختيار ڪيائين. 1957ع ۾ حيدرآباد مان اردو رسالو ”نئي قدرين“ جاري ڪيائين. سندس اهم تصنيفن ۾ ”زندگي ڪي رخ“ (افسانا)، ”ڪيف و رنگ“ (شاعري)، ”حسن تضمين“ (مشهور شاعرن جي غزلن تي تضمين)، ”فردوس مغليه“ (مغل عمارتن جي تاريخ)، ”مفڪر مهراڻ“ ۽ ”لسان العرب“ شامل آهن. 18 آگسٽ 1958ع تي بهاولپور جي هڪ هوٽل جي ڪمري ۾ مئل لڌو ويو.
صحيح بخاري
حديثون گڏ ڪرڻ جو طريقو
اما بخاري ڪا به حديث ڪتاب ۾ شامل ڪرڻ کان پهرين هي شرط رکيا
صوفي باقر شاھ
سيد باقر شاهه عرف ٻاوا ڏنگر پوري، صوفي شاهه عنايت جي خليفن مان هو. هيءُ اصل -جوڌپور- جو ويٺل هو. صوفي شاهه عنايت جي تحريڪ ۽ فڪر کان متاثر ٿي، سندس مريد ٿيو. هيءُ سنڌي ۽ راجستانيءَ جو تمام سٺو شاعر هو. سندس ڀڄن ۽ شاعري مشهور آهي. صوفي شاهه عنايت جي سنگت ۾ ڪيترو ئي عرصو رهيو ۽ صوفي ازم جي پرچارڪندو رهيو. هن جي مزار راجستان جي علائقي ٻاڙ مير ۾ هڪ ٽڪريءَ تي واقع آهي. سندس مزار تي ساليانو ميلو به لڳندو آهي، جنهن ۾ هزارين مريد ۽ متعقد زيارت لاءِ اچن ٿا. خيرپور ميرس جي شهر چونڊڪي ڀرسان پڻ هن صوفي بزرگ جو -تڪيو- آهي. سندس شاعري صوفياڻي فڪر جي عڪاس آهي.
بخشڻ مهراڻوي
فني سفر
گذريل 14 15 سالن کان ريڊئي، ٽي. وي، اسٽيج ۽ سيٽلائيٽ چئنلن جي ڪيترين ئي پروگرامن جي ڪمپيئرنگ ڪندو رهندو آهي. هو هڪ سُٺي شاعر هئڻ سان گڏ سريلو گائڪ به آهي. سنڌي ادبي سنگت شاخ سانگهڙ جو ڪافي سال سيڪريٽري رهي چڪو آهي.
شهر
thumb|200px|left|[[سڊني آسٽريليا جو هڪ شهر]] شهر (City)  هڪ ترقياتي علائقي کي چئبو آهي۔
اختر بخاري
حال
اڄڪلهه اي.پي.پي ۽ پي. ٽي. وي سان واڳيل آهي.
حوالا
زمرو:سنڌي شخصيتون زمرو:1947ع جون پيدائشون زمرو:جيئريون شخصيتون
سيوهڻ شريف تعلقو
ديھون
سيوھڻ تعلقي ۾ ڪل 71 ديھون واقع آهن.
روون اٽڪنسن
ريڊيو
اٽڪنسن 1978 ۾ بي بي سي ريڊيو 3 جي هڪ مزاحيا سلسلي ۾ جلوا ڏيکاريا جيڪو اٽڪنسن پيپل سڏبو هيو. هي فرضي عظيم شخصيت سان ٽوڪَ (طنز) واري انٽرويو جو هڪ سلسلو هيو، جيڪو اٽڪنسن پاڻ ئي ٺاهيو هيو. ان سلسلي کي اٽڪنسن ۽ رچرڊ ڪرٽس لکيو هيو جڏهن تہ گريف رهائز جونز انهن ناٽڪن کي پروڊيوس ڪيو هيو.
تير ڪمان
حوالا
زمرو:تير اندازي
سيد جيئل شاهه جيلاني
سيد محمد جيئل شاھ ولد عبدالرحمٰن شاھ ولد سيد گل شاھ ثاني ولد عبدالرحمٰن شاھ ولد سيد ڀاون شاھ ولد سيد گل شاھ ڪماني بغدادي ولد سيد عبدالرحمٰن ڪاظم. پاڻ 14 آگسٽ 1947 تي فجر جي وقت ڄائو ۽ 10 آگسٽ 2015 تي تقريبن 68 سالن جي عمر ۾ وفات ڪيائين.
1416ع
ڊسمبر
زمرو:1416ء زمرو:سال
مذهبي بنيادن تي قوم جو تصور
(1)	مسلمان مذهب جي بنياد تي نه ڪڏهن متحد ۽ نه هڪ قوم رهيا آهن. تاريخ جي ڪنهن به دور ۾ مسلم قوم جي نالي سان ڪابه حڪومت ڪانه ٺهي آهي. ان ڪري اهو تصور تاريخ جي بنيادن تي غلط هو.
(4)	ان تصور تحت ٻين ملڪن جي مسلمانن کي پاڪستان اندر رهائش اختيار ڪرڻ، ڌنڌو ڪرڻ، فيڪٽريون لڳائڻ ۽ زمين خريد ڪرڻ جو حق حاصل ٿئي ها. (5)	جيڪڏهن ان نظرئي تحت قومن جي تشڪيل ڪجي ها ته مذهبي بنيادن تي سڄي دنيا کي ورهائڻو پوي ها، ۽ هڪ مذهب جي ماڻهن کي هڪ هنڌ رهائڻ جو بندوبست ڪرڻو پوي ها. ٻيو ته جڏهن به ڪو ماڻهو مذهب تبديل ڪري ها ته کيس ڏيهه نيڪالي ڏئي سندس هم مذهب ملڪ ۾ اماڻيو وڃي ها.
حوالا
زمرو:سياست زمرو:سماج زمرو:قوم زمرو:مذهب
مير ابراهيم خان
هريچند چوندو آهي ته مير ابراهيم (Meer Ibraheem) جنگ دوران ڀڄي جان بچائي هئائين. پيرن جي ترين تي ٿيل لائي وٺي جو ڀاڄ ڪئي هئائين ته ڳوٺ پڄڻ تائين لوڻو ڦيرائي پوئتي ڪونه ڌٺو هئائين. پوءِ ته ڀٽن ۽ ڀانن، سُرندن ۽ سارنگين تي وٺي سندس ڀاڄ ۽ ڊڄڻائپ کي کنيو جو هو گهر کان ٻاهر نڪري ڪونه ٿي سگهيو ۽ جڳ جهان کان نڪ لڪائي ويهي رهيو هو. هن، ڀانن مان جند ڇڏائڻ لاءِ پاڻي جيان پئسا هاريا هئا جيڪي هن جي حويليءَ جي در تي بيهي سندس ڀڄڻ جو قصو پٽيندا هئا. لَڄ کان مير ڪنڌ هيٺ ڪندو هو ته مٿي ڪونه ڪندو هو. ان ڪري مير ابراهيم ڊزن کن ڀٽن ۽ ڀانن کي گهر ويٺي اَڏي ڇڏيو. تنهن ڪري هاڻي اهي مير ابراهيم جي مياڻيءَ جي جنگ (Meeanee/Miyaanni jee jang) يا (Battle of Meeanee) مان ڀڄي اچڻ جي قصي کي بيان ڪونه ڪندا آهن.
سون
200px|thumb|سون جون ڪيميائي خصوصيتون سون ھڪ ڌاتو آھي جنھن کي قديم کان زماني زيور طور استعمال ڪيو وڃي ٿو. سون جو رنگ سونھري ٿيندو آھي. سون ٻين ڌاتن جھڙوڪ لوھ، چاندي، ٽامي وغيره کان وڌيڪ مھانگو آھي.
طب
alt=File|کاٻو|thumb
محبت
حوالا
زمرو:ذاتي زندگي
ڪاڇو
ڪاڇي جو تاريخي پسمنظر
جبل جي وَٽِ يا ڪَڇَ واري ملڪ کي ڪاڇو چوندا آهن، پر اڳي ڪاڇي جي ملڪ ۾ جيڪي شهر هئا، تن مان هڪڙو ڪاڇو هو. سنه 1069هه (سنه 1684ع) ڌاري ميان نصير محمد ڪلهوڙي، جڏهن پنهنجي لاءِ پنوهرن جي ملڪ ۾ روهه جي ٽڪرن ۽ پاڻيءَ جي نهر جي وچ ۾ کاريءَ جو ڳوٺ ٻَڌو، جنهن ۾ مرڻ کان پوءِ پاڻ دفن ڪيو ويو، تڏهن هن ڪاڇو پنهنجي هڪڙي مريد عنايت شاه فقير کي ڏنو ۽ هٽڙي فوجي فقير کي ڏنائين. انهيءَ طرح هن اهو ملڪ اچي وسايو. سنه 1167هه (سنه 1754ع) کان پوءِ ميان محمد مراد ياب ڪاڇي ۾ هڪڙو قلعو مضبوط بنايو ۽ اوچتي ۽ لنجاري ۽ ميران ۾ به قلعا بنايائين. سنه 1144هه (سنه 1731ع) ۾ ميان نور محمد جي راڄ ۾ بروهين جو هڪڙو وڏو ڪٽڪ صلح جي شرطن جي برخلاف ڪاڇي جي زمين تي ڪاهي آيو ۽ ڦرلٽ ڪري هليو ويو. انهيءَ کي سزا ڏيڻ لاءِ ميان پاڻ لاڙڪاڻي ويو ۽ اُتان بروهين جي سردار مير عبدالله خان سان وڙهڻ لاءِ لشڪر موڪليائين. جنديهر وٽ انهن جي وچ ۾ لڙائي لڳي ۽ بروهين شڪست کاڌي ۽ سندن سردار مارجي ويو. سنه 1201هه (سنه 1786ع) ڌاري ميان عبدالنبي قلات جي خان کان بروهين جي مدد وٺي آيو. مير فتح علي خان پاڻ شڪار تي ونگ جي پاسي ويل هو. بروهين ڪاڇي مان آسپاس جو ملڪ ڦريو. مير اها خبر ٻڌي مٿن ڪاهي آيو ۽ جيڪو مال ڦري ويا هئا، سو هنن کان موٽي ورتائين.
ڪاڇي جا قديم ماڳ
ڪاڇي جي صحرا۾ تاريخ کان اڳ جي دور توڙي تاريخي دور جا ڪيترائي قديم ماڳ آهن. دادو کان شهدادڪوٽ تائين ڪاڇو تريخي ماڳن سان ڀريو پيو آهي. ٻڌ ڌرم جا ٺلهه، زرتشت آثار، قديم قبرستان ۽ تمام قديم دڙا ۽ ڀڙا موجود آهن جيڪي هن صحرا جي قدامت تي روشني وجهن ٿا.
پيرون جي قدرتي سوغات
ڪاڇي جي صحرا ۾ ٻيا به ڪيترائي وڻ ٽڻ ٿين ٿا پر ڄال يا ڄار جو وڻ هڪ غنيمت چئي سگهجي ٿو جنهن ۾ پيرون ٿين ٿا جيڪي ڪاڇي جي ميوات ۽ سوغات ۾ شمار ٿين ٿا. جڏهن پيرون پچن ٿا ته ڪيئي ٻار۽ ناريون ٽوريون کڻي پيرون چونڊڻ لاءِ گڏ ٿيندا آهن. پيرون وڪرو به ڪيا ويندا آهن ته پري جي رشتيدارن، مٽن مائٽن ۽ دوستن کي سوکڙي طور به موڪليندا آهن. پيرون کي سرائڪي ۾ پِيلهون چئبو آهي. طالب لغاري هڪ شعر ۾ پيرون پچڻ واري موسم جي اهميت بيان ڪئي آهي. ڪاڇي يار ول آ لهي بيقراري. پڪ ڳئي ني پيلهون تيڏي انتظاري.
وڪيميڊيا فائونڊيشن
وڪيميڊيا فائونڊيشن وڪيذريعات پيڙهڪا (Wikimedia Foundation) هڪ اڻ لاڀ ماڻيندڙ ادارو آهي، جنهن جو مقصد علم ۽ ڄاڻ ۾ واڌارو آهي. اداري جي باني جيمي ويلز 20 جون 2003 ۾ هن جو بنياد رکيو ۽ آمريڪا جي شهر سان فرانسسڪو کي هن جو مرڪز قرار ڏنو ويو. هن اداري جا گهٽا منصوبا وڪي تي آهن. هن اداري جو اهم ترين ۽ قابل فخر منصوبو وڪيپيڊيا هڪ،کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا آهي.
باک
پرڀات يا باک هيءُ لفظ فجر جي مهل لاءِ ڪم ايندو آهي، جو ان مھل سج جا ڪرڻا اُهاءُ ڏيندا آهن ۽ ڪرڻن جو سھاو ٿيندو آهي. انھيءَ مھل کي ’باک‘ انھيءَ ڪري چوندا آهن، جو ’باک‘ جي معنيٰ آهي پرھ، اهڃاڻ، سج اُڀرڻ جو اُهاءُ، يعني اُهو اُهاءُ، سج اُڀرڻ جو اڳواٽ ڄڻ تہ اطلاع آهي يا اهڃاڻ آهي.
836ع
ڊسمبر
زمرو:836ء زمرو:نائين صدي زمرو:سال
ماچيس جي تيلي
thumb|ماچيس جون تيليون ۽ ماچيس ماچيس جي تيلي باھ ٻارڻ لاءِ ڪم ايندي آھي. ماچيس جي تيلين کي ماچيس ۾ رکيو ويندو آھي.
برقيو
زمرو:سائنس زمرو:علم
دراوڙ
دراوڙ (Dravidian peoples) سنڌ جاقديم رهواسي هئا، نئين پٿر واري دور جي تهذيب جو بنياد وجهندڙ اهي ئي هئا. دراوڙن بابت تحقيق ٻڌائي ٿي ته ڪولن ۽ سنٿالن جي مٿان دراوڙ ڪاهي آيا. موهن جي دڙي مان ڪن سنٿالن ۽ ڪولن جي کوپڙين سان گڏ دراوڙن جون کوپڙيون پڻ لڌيون ويون آهن. سنڌ ۾ هن وقت جيڪي ”اوڏ“ آهن سي اصل ۾ دراوڙن منجهان آهن. اوڏ لفظ جو مطلب آهي اڏيندڙ، اهي اڄ تائين سنڌ ۾ ڀتين جون اوساريون کڻندا آهن.
ثقافت
حوالا
زمرو:ثقافت زمرو:سنڌي ثقافت
عھد
خدا ۽ مخلوق وچ ۾ عھد
توريت ۾ خدا ۽ انسان ذات ، ۽ خدا ۽ بني اسرائيلن جي وچ ۾ عھد يا ميٽاق جو ذڪر ٿيل آهي جيڪو نوحه (نوح)، ابراھام (ابراھيم)، آئزڪ (اسحاق)، جيڪب (يعقوب)، موسس (موسیٰ) ۽ ڊيوڊ (دائود) جي وقت ۾ ڪيا ويا. جن مان سڀ کان وڌيڪَ اھم سينا واري جبل تي خدا ۽ موسیٰ وچ ۾ عھد ھيو جيڪو ھن بني اسرائيلن تائين پھچايو ۽ عيسائي ان کي پراڻو عھدنامو سڏہندا آھن، ۽ جيڪو خدا جو عھد عیسیٰ مسيح سان ٿيو اھو مختلف گاسپل ذريعي محفوظ ٿيو ان کي عيسائي نئون عھدنامو چوندا آهن. عيسائين جو بہ ايمان آھي تہ خدا انسانن سان ۽ پنھنجي چونڊيل نبين ۽ انھن جي امت سان عھد ڪيا. قرآن ۾ بہ ساڳيو خيال ڏنل آھي. قرآن مطابق خدا ۽ بني اسرائيلن وچ ۾ عھد ٿيا جيڪي بني اسرائيلن ٽوڙي ڇڏيا جنھن جو ذڪر سورة البقرة جي 83 آيت ۾ ٿيل آھي. قرآن مطابق جيڪي خدا سان ڪيل عھد تي قائم رھيا اھي مومن ھيا ۽ جن عھد ٽوڙيو اھي ڪافر ھيا. سڀ کان وڏو عھد خدا ۽ انسانن جي وچ ۾ الست وارو ھو جنھن ۾ خدا آدم جي اولاد جي روحن کان سوال ڪيو ھو تہ ڇا مان ناھيان توھان جو رب؟ ۽ سڀني جواب ۾ مڃيو تہ تون اسان جو رب آھين. ان عھد جو ذڪر قرآن جي ستين سورة جي172 نمبر آيت ۾ آھي. قرآن ۾ خدا جو ھڪ ٻيو عھد بہ بيان ڪيل آهي جنھن ۾ خدا ادم کي جنت نيڪالي بعد ٻيھر آخرت ۾ جنت ۾ داخل ڪرڻ جو عھد ڪيو. ان عھد جو ذڪر قرآن جي سورة البقرة جي آيت نمبر 35 ۽ 36 ۾ ۽ تيرھين سورة جي آيت نمبر 20 کان 23 تائين ۾ ٿيل آھي. قرآن مطابق خدا جا آدم کان علاوہ ابراھيم، موسیٰ، عیسیٰ ۽ محمد سان پڻ عھد ٿيا.
581ع
ڊسمبر
زمرو:581ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
لينس ٽورويلڊس
زمرو:1969ع جون پيدائشون زمرو:1969ء جون پيدائشون زمرو:جيئرا ماڻهو زمرو:سائنسدان زمرو:شخصيتون اطلاعاتي طرزيات
سنڌ ترقي پسند پارٽي
زمرو:پاڪستان ۾ سياسي پارٽيون
مسافر جي نماز ءِ روزي جو حڪم
"يا عثمان إني لم أومر بالرهبانية ، أرغبت عن سنتي ؟ ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ قال : لا يا رسول الله ، قال ، إن من سنتي أن أصلي و أنام ، و أصوم و أطعم ، و أنكح و أطلق ، فمن رغب عن سنتي فليس مني ، يا عثمان إن لأهلك عليك حقا ، و لنفسك عليك حق
قرآن ءِ حديث ۾ مطابق
هن آيت ۾ به اهڙي قسم جو هي جملو(ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ) آهي جڏهن ته جهاد بهتر(مستحب) نه پر واجب هيو، تنهن جو مطلب ته الله پاڪ جڏهن اهڙي قسم جو آيتون نازل ڪندو آهي ته ان ۾ حڪم شرعي نه پر حڪم جي اهميت ٻڌائيندو آهي.
3_ جيڪڏهن اهو تسليم ڪجي ته آيت جي ان حصي جو تعلق مريض ءِ مسافر ساڻ آهي ته پوء ان جو مطلب ته روزو رکڻ مستحب ٿي ويندو، پر جڏهن حديثن ۾ ڏسئون ٿا ته مرض ءِ سفر جي حالت روزو بهتر نه پر ناپسنديده پڻ آهي بلڪه اهل سنت جي ڪتابن منجهان صحيح سند وارين حديثن جي مطابق، مرض ءِ سفر ۾ روزو رکڻ گناه آهي!
- صحيح آبن خزيمة
1_ اهو ممڪن نه آهي ته پوري عمري دوران نبي پاڪ هڪ طرح اعمال انجام ڏئي ءِ بي بي ان جي برخلاف انجام ڏئي ءِ نبي پاڪ کان پڇي ئي نه ايسيتائين جو آخر اچي پڇي ته مان ته پوري نماز پڙهي ءِ روزو به رکيم!
583ع
ڊسمبر
زمرو:583ء زمرو:ڇهين صدي زمرو:سال
مسافر جي نماز ءِ روزي جو حڪم
قرآن ءِ سنت جي مطابق
اختلاف جو سبب آيت جي هن حصي (فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ ) ۾ اختلاف ڪرڻ جي ڪري آهي. جناح جي معنى آهي "گناه" يعني نماز قصر ڪرڻ ۾ توهان تي ڪوبه گناه نه آهي، اهل سنت ان منجهان اهو سمجهيو آهي ته آيت حکم بيان ڪرڻ لاء آئي آهي، جڏهن ته اهل تشيع جو چوڻ آهي ته اها آيت حڪم کي بيان ڪرڻ لاء نه پر ڪنهن وهم (ڪجھ ماڻهو پوري نماز پڙهڻ سان مانوس ٿي ويا هئا ءِ اڌ نماز پڙهڻ کي پنهنجي لاء نقصان ءِ عيب پيا سمجهن، تنهن ڪري هيء آيت نازل ٿي ته سفر ۾ اڌ نماز پڙهڻ ۾ ڪوبه گناه نه آهي) کي دور ڪرڻ لاء آئي آهي، ان لاء ٻه دليل آهن:
اختر مينگل
سياسي شروعات
اختر مينگل 1997ع ۾ بلوچستان اسيمبلي جو ميمبر چونڊيو ويو ۽ وزير اعلي جو قلمدان سنڀاليائين. اختر مينگل 2018ع جي عام چونڊن ۾ قومي اسيمبلي جو ميمبر چونڊيو ويو.
مسافر جي نماز ءِ روزي جو حڪم
قرآن ءِ سنت جي مطابق
صحيح روايت ۾ آهي ته:
"عن عائشة أنها كانت تصوم في السفر وكانت تتم وتصلي أربعا
"ابن عمر رضي الله عنهما يقول : صلاة المسافر ركعتان, من خالف السنة كفر
نبي پاڪ صلى الله عليه وآله وسلم جڏهن مسافرت ڪيائون ته ٻه رڪعتون پڙهيائون ءِ جڏهن قيام ڪيائون ته چار رڪعتون پڙهيائون پوء ابن عباس رضي الله عنه چيو: جنهن به سفر چار رڪعتون پڙهيون ڄڻ ته ان حضر(وطن ءِ قيام) ۾ ٻه رڪعتون پڙهيون."
- المھرة
آئي مند بهار (فلم)
سنڌي فلم آئي مند بهار (Aaiee Mund Bahaar) دگني پروڊڪشن جي پيشڪش، هيءَ سنڌي فلم 1973ع ڌاري رليز ٿي، هن فلم جو ليکڪ اين. بخاري ۽ هدايتڪار آغا نديم ڪاوش ۽ پروڊيوسر اي. ايس مرزا هئا. هن فلم جو موسيقار غلام علي، عڪاس سعيد رضوي هو. هن فلم ۾ جن اداڪارن حصو ورتو،تن ۾: عشرت وسيم، محبوب عالم، ڪرن، احمد علي، روشن، امير حسين شاهه،شڪيل لاسي، ملڪ انوکا، اقبال قريشي، مشتاق جسڪاڻي، محمود لاسي، حسن لاسي عبيد، ممتاز، دلاور شاهه، عبيدالله ۽ بابو مصطفيٰ شامل هئا. هن فلم ۾ لاشاري صديق، نازلي ۽ گلشن آرا ۽ ٻين جا ڳايل گيت شامل هئا. هيءَ فلم ايڪشن ڊراما، رقص، نغمن ۽ با مقصد ڪهاڻي تي ٺهيل هئي.
حوالا
زمرو:فلم زمرو:سنڌي فلم
شام (ڏينھن جو حصو)
thumb|شام